Emilio Jacinto Si Emilio Jacinto ay anak nila Mariano Jacinto at Josefa Dizon.

Namatay agad ang kanyang ama ilang sandali lamang matapos na siya ay isilang na nagtulak sa kanyang ina na ipaampon si Emilio sa kanyang tiyuhin na si Don Jose Dizon upang magkaroon ng magandang buhay. Si Emilio ay bihasa sa pagsasalita ng Tagalog at Kastila pero mas gusto niya ang Kastila. Siya ay nag-aral sa Kolehiyo ng San Juan de Letran at nang maglaon ay lumipat sa Pamantasan ng Sto. Tomas para mag-aral ng batas. Hindi niya natapos ang kurso at sa edad na 20 ay sumapi siya sa isang sikretong samahan na ang pangalan ay Katipunan. Nang mamatay si Bonifacio, ipinagpatuloy ni Jacinto ang paglaban sa mga Kastila bagamat hindi siya sumali sa puwersa ni Aguinaldo. Namatay si Emilio Jacinto sa sakit na malaria noong Abril 16, 1899 sa Majayjay, Laguna sa edad na 23. Mga Akda ni Emilio Jacinto • Ang Liwanag at Dilim - Ito ay ang kodigo ng rebolusyon. • Pahayag - Ito ay isang manipestong humihikayat sa kanyang mga kababayan upang ipaglaban ang kalayaan. • Sa May Nasang Makisanib sa Katipunang Ito - Ito ay isang pamantayan ng mga dapat ugaliin ng mga sasapi sa katipunan. • Mga Aral ng Katipunan ng mga Anak ng Bayan. - Ito ay kartilyang naglalaman ng mga kautusan ng mga kaanib sa katipunan. Pag-kumpara at Kontrast Ang mga bayaning manunulat na aking nasaliksik ay may pagkapare-parehas, lahat sila’y nagsulat ng mga akda noong nasa panahon ng pananakop ng mga espanyol. Ngunit, sila Rizal at Del Pillar ang mga nagumpisang gumawa ng mga akda noong panahon ng pagabagong diwa. Sinundan lamang ito nila Mabini, Bonifacio at Jacinto noong nasa panahon na ng himagsikan ang Pilipinas laban sa mananakop. Isa din sa mga similaridad ng mga akda ng msa bayaning manunulat ay ang mga akda nila ay sinulat hango sa kanilang mga naranasan at iilan din ay tungkol sa mga nangyari sa bayan mga kababayan nila. Meron din mga pagkakaiba ang mga akdang naisulat ng mga bayaning manunulat. Tulad na lamang ng paraan ng kanilang paraan ng pagsulat ng kanilang mga akda. I-ilan sa kanila ay gumamit ng sanaysay, tula, nobela at talinhaga. Isa din sa mga pagkakaiba nila ay ang mga taong tinutukoy ng may-akda sa kanilang mga akda. Tulad na lamang ng mga sulatin ni Andres Bonifacio kung saan ay karamihan ay para sa mga katipunero at sa paghihimagsik laban sa mga

mananakop. At tulad din ng mga sulatin ni Rizal kung saan ay inaalay niya ang karamihan sa kanyang mga akda para sa mga pilipino upang makita ang maling pamamalakad ng gobyerno at pang-aabuso sa mga pilipino noong tayo ay nasa kamay ng mga mananakop. . Konklusyon Ayon sa aking pananaliksik, ang mga akda ng i-ilang bayaning manunulat ay nahahango sa kanilang mga napagdaan at naranasan noong panahon nila. Ilan din sa mga akda nila ay tungkol sa mga pangyayari noong panahon ng mga mananakop at ang mga karahasan na ginawa nila. Malaking kontribusyon ang kanilang mga akda dahil isa ito sa mga paraan upang malaman ng mga kabataan ang mga nangyari sa ating bayan noong panahon ng pagsakop sa atin at lubusan nilang maunawaan ang mga ginawa ng ating mga kababayan noon upang ipaglaban ang ating kalayaan. Posted by juni at 8:18 AM 0 comments Home Subscribe to: Posts (Atom)

Mga Bayaning Manunulat
Blog Archive

▼ 2008 (1) o ▼ April (1)  Bayani.

About Me
juni View my complete profile

ang Kilusang Propaganda ay humihingi lamang ng pantay na karapatan para sa mga Pilipino at Kastila. Sang-ayon kay Epifanio de los Santos. Ang daang taong pagwawalang-kibo ay nawakasan na. ang mga rebolusyonaryo ay nangailangan din ng pagkakaisa. siya ang naging “inspirasyon” upang ito ay maitayo ni Andres Bonifacio. ayon kay Jacinto. 1894 binalaan ni del Pilar ang mga Kastila na ang mga bayang naaapi ay “gumagamit ng dahas ng himagsikan” kung sa kanilang paniwala ay “lahat ng mahinahong paraan” upang supilin ang kasamaan ay nagawa na. at iba pa. at hayagang paraan. Kung hindi siya ang nagtatag ng Katipunan.” Si Emilio Jacinto.” ay tinalakay rin ang himagsikan bilang isang huling lunas sa kanyang A La Patria na sinulat noong 1897. Mariano Ponce. Sa tula ni Bonifacio na may pamagat na Katapusang Hibik ng Filipinas. Pilipinismo PAGBABALIK KASAYSAYAN Ang rurok ng Pilipinisasyon ng nasyonalismo ay narating noong mga huling yugto ng Kilusang Propaganda na kung kailan marami sa mga kasama rito ay lubusan nang nawalan ng pag-asa sa pananalig na ang pamahalaang Espanya ay magsasagawa ng mga repormang kanilang hinihiling. Lopez-Jaena.AN ACT IS NOBLE ONLY IF IT IS DONE IN THE PUREST INTENTION. Sa isang editoryal ng La Solidaridad noong Enero 31. ang kanang kamay ni Bonifacio at siyang “Utak ng Katipunan. at ang “maamong ahas” na siyang dahilan ng pagkaalipin ng taong bayan ay dapat nating “durugin nang walang awa.” Gaya ng Kilusang Propaganda. Ang pagwawaksi sa Nasyonalismong bihag ng di-Pilipinong pag-iisip ay nangyari lalunglalo na kay del Pilar.” Ito . nguni’t ang pagkakaisang ibig ng Katipunan ay “Kaisahan ng mga Filipino” bilang isang malayang bansa at hindi bilang bahagi ng “Pandaigdig na Bansang Kastila.J. nang marating ni del Pilar ang yugto na siya ay tunay nang siphayo. noon siya nakaisip ng rebolusyon. isinaad ang tuwirang pagtiwalag sa mga Kastila: “Ikaw nga oh inang (Espanya) pabaya’t sukaban/kami’y di na iyo saan man humanggan. at walang takot. Matatandaan na sa simula. –E. Sa kanilang pakikibaka noon para sa bayan ay Hispanismo ang kanilang sinusunod at hindi pa Pilipinismo.

Ang lahat ng tao ay may kaloobang banal. Nguni’t ang katahimikan ng paraisong ito ay ginulantang ng mga dayuhang puti na kumaibigan at kumasundo sa kanila na magiging gabay sa “pag-unlad at pagtuklas ng karunungan. ayon sa Kartilya ay may layuning “pag-isahin ang kuro at layunin ng mga Pilipino. Ang Artikulo IV ng nasabing akda ay nagsasaad ng isang saligang ideya na tumutukoy sa “pagkakapatiran ng tao at ang kanilang pagkapantay-pantay” nang walang pagsasaalangalang sa kanilang kulay. Sila ay namumuhay sa “kasaganaan at kaluwalhatian. Sila ay katulong at kawaksi ng mga kalalakihan at ang kanilang “kahinaan ay dapat igalang. at iba pang katangiang pangkatawan.” Sa kanilang pagtitiwala at kawalan ng masamang isipin ang mga Pilipino ay madaling naniwala at . yaman. Ang pamahalaan ay dapat lamang gumawa ng bagay na ikabubuti ng mamamayan at ang puno ay may tanging katungkulan na “paligayahin” ang lahat! Ang mga batas ay nagpapahayag ng “kaloobang bayan” at hindi ng kalooban ng isang puno na isa lamang “pinagkatiwalaan ng tagapasunod ng batas.” at ikatlo ay “kasaganaan. Ang salitang “Karapatan” ay kawangki at kasinghulugan ng “kalayaan” sapagka’t kung wala ang isa ang ikalawa ay walang saysay at gayon din ang huli sa una.” Ang paggawa ay “biyaya ng sangkatauhan. at upang ang “layunin” ay makamit. ang pinakamahalagang alay ng konseptong demokrasya sa pakahulugan ni Jacinto ay ang ideyang “Kadakilaan ng Paggawa. Pinag-isa ni Jacinto ang nasyonalismo at demokrasya at sinabi niya na ang mga “Tagalog” (o Pilipino) ay kailangan ang pamahalaan upang sila ay mabigyan ng mabuting direksiyon at halimbawa.pag-iisip at paggawa ng anumang ibig ng isang tao nguni’t hindi sa ikapipinsala ng kapwa.” Marahil. ito ay ideyang labas sa Pandaigdig na Lipunang Kastila.” Sa mga naunang propagandista ang demokrasya ay bahagi lamang na Ideyang Imperyal ng Kastila.” mga nilalamang una sa panahon at lugar sa kasaysayan ng ating bansa.” ang “kalayaan” ay binigyan ng kahulugang ganito .” Ang kanilang mga puno ay sarili rin nilang kabalat at katahimikan ang naghahari sa kanilang pakikitungo sa kalapit nilang tao.” ayon kay Jacinto. Sa kabanatang may pamagat na “Ang mga Tao ay Pantaypantay. Kay Bonifacio. Ang magandang kahulugan ng “pantay-pantay” na ideya ay inulit na tinalakay ni Jacinto sa kanyang Liwanag at Dilim. Bata at matanda ay marunong sumulat at bumasa sa sariling wika. Ang konseptong pagkapantay-pantay ng tao ay karapatang ibinigay rin sa kababaihan. si Bonifacio ay siyang ama ng Demokrasyang Pilipino at siyang tanging “naniniwala sa bisa at kabanalan ng demokrasya bagama’t siya ay napangunahan nina Rizal at del Pilar. dunong. sa pamamagitan ng kalakalan.” inilarawan ni Bonifacio ang kagitingan at kadakilaan ng mga Pilipino noong matandang panahong wala pa ang Kastila.” ayon sa Artikulo IX. at ang taong gumagalang sa kadakilaan ng paggawa ay maraming pakinabang dito: una ay “aliwan.” Sa akdang “Ang mga Dapat Mabatid ng mga Pilipino. Ang Katipunan. at dahilan sa kanyang kaliitan at kahirapan ng buhay ang ideya ay naging radikal at “populistiko.” Ang masinop na manggagawa ay isang taong may masayang kalooban sapagka’t ang paggawa ay “isang gantimpala at biyaya ng Maykapal na nagpapahayag ng Kanyang Malaking Pag-ibig sa sangkatauhan.ay buong linaw na nasaad sa Kartilla ni Jacinto. upang ang kaisahan ay mapanatili.” Ayon pa rin kay de los Santos.” ikalawa ay “lakas. Ang maliwanag na pangungusap tungkol dito ay binigkas ni Jacinto sa Kartilla.

kahi’t na sa kanilang pakikipagtunggali sa iba hindi nila kinalilimutang ang bawa’t tao ay nilikha ng Diyos. Kaya lamang. Ibig sabihin kahi’t na gaano karelihiyoso ang isang Pilipino ang pagkaligtas niya sa kahirapan at pagkaapi sa lipunan ay nasa kanya pa ring pagkukusa at pakikibaka. Ang anumang gawaing nakasasakit at nakapipinsala sa kapwa ay itinuturing na taliwas sa pagiging maka-Diyos. ang ginanap. Kapwa. na tinatakan ng “sanduguan” nina Legazpi at Sikatuna. Ang pananalig sa Diyos ay hindi dahilan upang mawalan ng kusa na bakahin ang lahat ng pangaapi at pagsasamantala. ang mga dayuhan ay naging mapagsamantala. Gaano man kaigting ang tunggalian hindi iniiwan ng Pilipino ang anumang posibilidad ng pag-iwas sa ikasasawi ng isang nilalang ng Diyos. Ang ibig sabihin. Ito ang mga pangunahing pinagbabatayan ng mga balyus ng Pilipinismo. Ang kalooban na ito ang siyang dapat gumagabay sa tao upang mapayapa at masaganang mamuhay sa daigdig. Sa anu’t ano pa man ang mga Pilipino ay naniniwala na nasa Diyos ang awa. Kung ang Marxistang konsepto ng pagiging pangunahin ng mga bagay na materyal ang nagbibigay lakas ng loob sa mga tagapagtaguyod ng marahas na rebolusyon. Bagama’t maliban sa mga Muslim ang mga imaheng sinasamba ay mga anito at simbolo ng kalikasan. Bayan. . Sa halip na maging gabay ng Pilipino. Malalim ang sampalataya ng mga Pilipino sa isang Dakilang Lumikha. mula’t simula pa ang mga ninuno ng mga Pilipino ay gumagamit na ng mga pamantayang maka-Diyos hindi lamang upang maipaliwanag ang kalikasan kundi upang magkaroon ng gabay sa relasyon sa hanay ng mga tao at sa pagitan ng tao at kalikasan. nasa tao ang gawa. Hindi nito ibig sabihin na ang mga tagapagtaguyod na mapayapang rebolusyon ay hindi makasiyentipiko.isang kasunduan. PUNDAMENTAL NA BATAYAN NG MGA BALYUS NG PILIPINISMO Diyos. Wala nang pagpipilian ang mga Pilipino kung hindi ang maghimagsik. ang pananalig sa Diyos ang nagbibigay naman ng lakas ng loob sa mga tagapagtaguyod ng mapayapang rebolusyon. bagkus ito’y dapat pagmulan ng lakas ng loob ng isang Pilipinong nagnanais ng pagbabago at kapayapaan. Ang niloloob ng isang Pilipino bagama’t repleksiyon din ng mga materyal na bagay sa lipunan ay mayroon ding materyal na elemento ng emosyon o pantaong damdamin na malaki ang epekto sa takbo ng lipunan. Ang mga paghihirap ay tinitingnang parusa o pagsubok ng Panginoon. Bago pa dumating ang mga Kastila ay maka-Diyos na ang mga naninirahan dito sa mga isla ng Pilipinas. Bagama’t malayo na ang narating ng siyensiya sa pagpapaliwanag sa mga ikinokonekta pa rin ng mga Pilipino sa kagustuhan ng Maykapal. Ang kalooban na ito ang tinatarget ng isang kilusang pang-ideolohiya katulad ng Kilusang Pilipinismo upang mangingibabaw at magkaroon ng tunay na rekonsilyasyon sa ating bayan. May malalim na kalooban ang isang tao na repleksyon ng kabutihan ng Diyos.

Ginamit ng mga Kastila ang pangalan ng Diyos upang mapagharian ang mga Pilipino sa loob ng humigi’t kumulang na apat na raang taon.Ang debateng kung mayroon ngang Diyos o wala ay walang katapusan. Ang sinumang tao na nagsasamantala at nang-aapi ay hindi kumikilala sa kanyang pagiging nilalang ng Diyos. Hindi katulad ng isang Marxista na maaari lamang magpakita ng respeto sa pananampalataya ng iba sa Diyos. mga gawang hindi Makatao. ang isang tagapagtaguyod ng Pilipinismo ay kumikilos batay sa paniniwala at pananalig sa Diyos at sa kabutihan ng Kaniyang mga aral. Gusto niyang alisin ang kasalukuyang mga pribilehiyong ito hindi upang ilipat lamang sa isang bagong naghaharing-uri o paksyon. karunungan o kaisipan na nagsimulang gawing monopolyo ng may yaman at may hawak ng oras sa lipunan. Sa pagsulong ng rebolusyon ng 1896 nakuha pa rin ng mga Pilipino na bigyan ng kaibahan ang pagiging tunay na maka-Diyos mula sa mga naging gawain at asal ng mga prayleng Kastila. Maging sa mga sinulat ni Bonifacio at ng kanyang kanang kamay na si Jacinto ay matingkad ang pananalig sa Panginoong Maykapal. Bagama’t alam ng mga Pilipino na pinagsamantalahan ng mga Kastila ang pagiging maka-Diyos nila. Nawawalan siya ng kapwa at hindi siya nagiging Makatao. Hindi dapat na ituring na taktika o linyang pangmasa lamang ang pagtukoy sa mga maka-Diyos na aral. Ang isang tagapagtaguyod ng Pilipinismo ay kumikilala sa pantay na karapatan ng bawa’t kapwa-tao gaano man kaiba ang paniwala at antas ng pamumuhay. Ibig sabihin. . At siya mismo ay nilalang ng Diyos. Ang teorya ng Marxismo at diyelektikong materyalismo ay hindi naging sapat upang maigupo ang kaisipang maka-Diyos kahi’t na sa mga bansang pinamamahalaan ng mga partidong komunista. Isa sa mga ito ang pribilehiyo sa kaalaman. Ang mga prayle ang naging tunay na naghari sa Pilipinas. naniwala din silang ang katangian nilang ito ang maaaring magtuwid sa kanilang pamumuhay. Hindi lamang sa materyal na bagay naging mahirap ang maraming Pilipino. Ang target ng pagkilos ng kadre ng Pilipinismo ay ang pagsasamantala at pang-aapi. Ang tanging maliwanag na naipunto ng mga Marxista ay ang naging paggamit sa pangalan ng Diyos ng mga naghaharing uri upang manlupig at magsamantala. At sa pagitan ng kanyang kapwa-tao at siya ay walang puwang ang pagsasamantala at pang-aapi. Ito’y dahil na rin sa kanyang pagiging maka-Diyos na kumikilalang ang tao ay nilalang ng Diyos. kundi ibahagi sa nakalalawak na sambayanan nang sa gayon ay demokratikong malutas ang hindi pagkakapantay-pantay sa pamumuhay at pagkakaiba sa paniniwala. Mahalaga sa isang Pilipino ang kanyang kapwa-tao o kapwa. Naipunto rin nila ang naging kawalan ng pag-asa ng mga taong inaapi dahil sa pagkapaniwala nila na ang kanilang katayuan sa buhay ay siyang kagustuhan ng Diyos. tinatarget niya ang mga pribilehiyong tinatamasa lamang ng iilan. Naniniwala siya na sa pagkawala ng mga pribilehiyong ito ay magkakaroon ng tunay na pakikipag-kapwa sa lipunan. kundi lalo na sa kaisipan.

Ingles at iba pa sa ating kabuhayan. Ang hindi maka-Pilipinong kaisipang ito ang yumabong sa lipunan. Tumbok talaga nito ang kadahilanan ng ating paghihirap. malinis. TATLONG PANGUNAHING ADHIKAIN Ang una rito ay ang Kalayaang Pampulitika. Ang Pagkakaisang Pilipino ang pinakamataas na relasyong panglipunan na hinahangad ng Pilipinismo. Ang Pilipinismo ay magiging instrumento sa pagbabalik . Australyano. Kailangang mapasakamay ng mga Pilipino ito. Kaya napakahalaga na maglunsad ng isang kilusang pang-ideolohiya upang maibalik sa bawa’t Pilipino ang naaangkop na kaisipan para sa kanya. ang pinakamataas na pamantayan ay kung ano ang makabubuti sa Pilipino. Ang Makabayang aktitud sa pagkilos ay nakaugat sa pagpapahalaga sa kapwa-Pilipino bilang pagbibigay ng partikular na diin kung sinong kapwa ang dapat bigyan ng pangunahing konsiderasyon. matiyaga. Batay sa aktitud na ito. Hapon. Mahalaga sa atin ito dahil ang pangunahing suliranin natin ay ang kontrol ng dayuhang Amerikano. Ang pulitika nati’y personalista hindi politika ng prinsipiyo. Ang mga pundamental na balyus ng Pilipinismo ay siyang dapat na pinagbabatayan ng mga pamantayan sa pagiging marangal. Hawak pa rin nila ang ating pamahalaan na animo ay instrumento lamang sa kanilang mga kamay upang protektahan at paunlarin ang kanilang sariling pambansang interes. Ang pagkakaisang ito ay nakabatay sa pagiging maka-Diyos at maka-Tao. mga sandigan ng tunay na pagiging tunay na Demokratiko. Hindi pa tayo malaya mula sa kontrol ng mga dayuhang kapangyarihan. Ang tao ay naging kasangkapan na lamang sa paglikha ng tubo. Bunga ng pagkakahawak sa atin ng dayuhan. Ang pangalawang pundamental na adhikain ay Katubusang Pangkabuhayan. At ang makabubuti sa malawak na sambayanang Pilipino laban sa anumang dayuhang interes. Intsik.Lumaon. Ito rin ang pinakabuod ng mga pangunahing adhikain ng mga Pilipino. hindi rin malaya ang pagpili natin ng mga taong uugit sa ating pamahalaan. matapat. At ang mga oligarkong Pilipino na yumaman sa ganitong kaayusan ay lubusan nang naghubad ng anumang maka-Pilipinong pag-iisip. Sa mga ito ay lubusan ng nawala ang makataong konsepto ng kapwa. ang kaisipan ng mga naghaharing dayuhan ang pumasok sa kanilang ulo kasabay ng pagpasok ng mga produkto nito na pumatay sa inisyatiba ng mga maliliit na kapitalistang Pilipino. Ang mga mahihirap na Pilipino ay hindi lamang naging palaasa sa maibibigay sa kanila ng iba kundi pati na kung ano ang maiisip ng iba para sa kanila. masinop at iba pang magandang katangian ng isang Pilipino.

ang kanilang katalinuhan ay hindi natutuon sa pagpapalaya ng kanilang sariling bansa kundi sa kanilang mga personal na interes. magtutulak at magbubunsod sa atin upang kumilos. Ang Pilipinismo ay bunga ng ating pakikibaka simula pa noong dumating ang mga kastila.sa kamay ng mga Pilipino ng kanilang kabuhayan sampu ng kanilang likas na kayamanan at kayamanang pangtao. ang kalayaang Pampulitika. Sa kasamaang palad. Maaari lamang magkaroon ng tunay na kapayapaan bunga ng pagkakasundo kung may kalayaan at katarungan para sa Sambayanang Pilipino. Sa tatlong daang taon ng pananakop halos isang daan ang mga pag-aalsa natin laban sa Kastila. maghihiwalay sa interes natin at ng dayuhan. Katubusang Pangkabuhayan at Panlipunang Pagkakasundo. Kasama sa pagtalakay dito ang katarungang panlipunan at ang prinsipyo ng pagkakapantay-pantay sa harap ng batas at sa oportunidad upang umunlad at mabuhay nang matiwasay at masagana. magpunyagi. PARTIKULAR NA LAYUNIN NG PILIPINISMO Ang nararapat na oryentasyon ng anumang ideolohiya na naglalayong maging siyang ideolohiya ng mga Pilipino at para sa mga Pilipino ay ang tunay na pagkamakabayan. ang umiral na ideolohiya ng ‘nasyonalismo’ dito sa Pilipinas ay naging bihag ng mga dayuhang interes at pag-iisip lalung-lalo na ng imperyalistang Amerikano at ng dalawang Partido Komunistang maka-Ruso . lumaban at magsakripisyo upang makamit natin ang mga pundamental na adhikain natin. KATANGIAN NG PILIPINISMO Ang Pilipinismo’y ang kaisipang magbubuklod sa atin bilang isang bansa. ang ganap na esensiya ng pagiging isang bansa. Ang Pilipinismo ay isang puwersang nabubuo laban sa paninikil. pagsasamantala at pananakop ng sinumang dayuhan sa ating bansa. Layunin ng Pilipinismo na linangin ang pagkakaroon ng maraming Pilipinong may malasakit. Kahit na matatalino ang mga Pilipino. Ang pangatlong pundamental na adhikain ay Panlipunang Pagkakasundo o Pagkakaisa. pakikisangkot at komitment sa interes ng kabuuan at hindi lamang pansariling interes na madaling kasangkapanin ng mga dayuhan laban sa pambansang interes ng mga Pilipino.

Ang Pilipinismo ay bunga ng isang daang pag-aalsa laban sa Kastila at ng Rebulusyong 1896. Tañada at Constantino. Nagkaroon ito ng malinaw na porma at kaanyuan sa kamay ni Rizal. na antas at pinakamalawak na pag-unlad ng kaisipang makabayan at maka-Pilipino na ganap na pinalaya sa kamay ng mga dayuhang makapangyarihan. ay pagkilala at pagsasamantala lamang sa pro-Pilipinismong tendensiya ng mga mamamayan. Maging ang mga ideologue at kadre ng Reform the Armed Forces of the Philippines Movement o RAM na nagrebelde laban kay Marcos ay gumamit din ng Kaisipang Pilipino batay sa kanilang guidebook. Nalugmok ang Pilipinismo pagdating ng kano at ang patuloy na paglalahad at pagsasabuhay dito sa publiko ay isinagawa ng mga lider Pilipino katulad nila Recto at Laurel. Si Tañada sa bandang huli ay naging kiling sa kaliwa na nakahanay sa CPP. Nasapawan ang pag-unlad ng Pilipinismo ng paglakas ng kilusang komunista mula noong 50’s hanggang sa panahon ni Marcos na kung kailan ang mga puwersang sumusuporta sa gobyerno ay nagsimulang bumanggit ng mga prinsipyo ng Pilipinismo sa pamamagitan ng Kaisipang Pilipino. Bonifacio. Makabayan at Makatao. ay ginamit ng RAM ang prinsipyo ng Demokratikong Rebolusyon mula sa Gitna upang pumalaot sa proseso ng pampulitikang pagbabago sa bansa. Sa katunayan. Sa pamamagitan ng Kaisipang Pilipino. maging si Cory Aquino noong kumakampanya pa lamang siya para sa pagkapangulo ay gumamit ng mga islogang batay sa Pilipinismo na ginagamit din ng Kaisipang Pilipino : Maka-Diyos. Isinabuhay din ito nina Diokno. Sa partikular. ang magiging pinakamalaking problema ng CPP ay kung papaano nila babasagin ang tinatawag nilang “makitid na nasyonalismo” ng Pilipinismo. Maging ang taktikal na programa ng CPP. Recto. Kailangang hubugin at buuing muli ang kilusang makabayan. Ang Pilipinismo ngayon ang may kakayahang sumagupa sa Komunismo at . isang malaya at demokratikong kilusang mangingibabaw sa makitid na pananaw ng mga partidong pampulitika. Jose Laurel. ang pambansang demokratikong rebolusyon. Ang katubusan at kaunlarang pambansa ay lagi na lang isinasabit sa pagkiling sa alin man sa kanila. samantalang si Constantino ay tahasang gumamit ng Marxismo sa pagsusuri ng lipunan at naging higit na malapit sa pulitika ng liberal na paksiyon ng mga Marxista. Sa isang banda naman. Ang ‘nasyonalismong’ ipinangangalandakan ng bawa’t isa ay mapanghati at hindi mapagkaisa. Crossroads to Reform. Ang Rebolusyong EDSA ay matingkad na ehemplo kung papaanong ang esensiya ng Pilipinismo ay lumalagpas sa interes ng iisang partido. palayain mula sa kamay ng mga dayuhan at dayuhang kaisipan at itatag ang isang panibagong kilusang ginagabayan ng Pilipinismo.at maka-Tsino. Lichauco. nagkaugat ang Pilipinismo sa hanay ng mga empleyado ng pamahalaan at mga kasapi ng barangay. Pati na ang Partido Demokratiko Sosyalista ng Pilipinas (PDSP) ay nagsimulang bumagay sa Pilipinismo sa kanilang programa. Jacinto at Mabini at iba pang bayani na nagbuo at nagbalangkas ng ating kabansaan. Ang kanilang demokratikong sosyalismo ay ginawa nilang Demokratikong Sosyalismong Pilipino. at Claro M.Sr. del Pilar. Maging ang muling pinag-isang Nationalista Party ng 1989 ay may programang Pilipinismo na nakabatay sa mga kaisipan nila Dr.

pagiging tunay na Pilipino. Ito ay isang maikling panahon ng pambansang kadakilaan nang mahigitan natin ang lahat ng mga sakop na bansa sa Asya at Aprika sa pakikibaka laban sa kolonyalismo. ang kanilang ideolohiya at partido lamang ang dapat umiral. habang para sa isang naghaharing imperyalista naman ang pagkakaroon ng marami at mapaghating ideolohiya at partido sa isang bayan ay pabor sa pagmimintina nila ng kanilang kapangyarihan dito. MULA SA NASYONALISMO TUNGO SA PILIPINISMO Ang Rebolusyong 1896 ay hindi nagkaroon ng pagkakataong magkabunga dahil sa pagdating ng isang bagong uri ng kolonyalismong salig sa kapitalistang sistema ng ekonomiya na mas maunlad sa kolonyalistang Kastila na salig sa piyudalismong sistema ng ekonomiya. tunay na ekspresyon ng Nasyonalismong Pilipino sa panahon na iyon.Imperyalismo na kapwa dayuhang ideolohiya. Ito ang gumabay at nagbunsod sa Rebolusyong Pilipino laban sa Amerikano na sana’y nagpatuloy sa isang gerilyang pamamaraan batay sa ideya ni Gen. ang Pilipinismo ay nagsimulang mawalan ng buwelo at humina sa harap ng bagong dayuhang mananalakay. sinikap ni Mabini na panatilihing buhay ang Pilipinismo sa pamamagitan ng kanyang mga panulat. Katulad ng nakagisnan sa Rebolusyong 1896. Ang Pilipinismo ang pinakamapagkaisa sa malawak na hanay ng mga mamamayan. Sapagkat kung may bansang Pilipino na nabuo tiyak na mayroong ideolohiyang gumabay dito sampu ng mga pag-aalsa na naging malawak na pambansang himagsikan noong 1896. Ito ang di-mapapasinungalingang pruweba na mayroon tayong sariling ideolohiya. batayan sa kasaysayan. Ito ang neokolonyalismong Amerikano o imperyalismong Amerikano. Ngunit bago nangyari ito nailatag ang pundasyon ng ating kabansaan at ideolohiya ng Pilipinismo. Ang Pilipinismo ay kumikilala sa ganap na demokrasya na kung saan hindi iisang partido lamang ang may laya at karapatan. ang kilusang makabayan ay magpapatuloy na mabuway at bihag ng mga dayuhan laban sa ating tunay na pambansang interes. pagtanggap ng tao at katumpakan sa pag-aanalisa sa kalagayan ng ating bansa. Kung hindi. ang bandila ng Pilipinismo ay hindi pag-aari ng iisang partido o paksyon lamang. ito ang kauna-unahan. Kahit na hindi nakumpleto. Ang Pilipinas ang unang Byetnam sa Asya na kung saan maraming pinaslang na mga Pilipino ang mananakop na mga Amerikano. Matatandaan na nang magsimulang umiral ang paksyonalismo sa pagitan nila Bonifacio at Aguinaldo sampu ng iba pa. Sa punto ng pagiging orihinal. Ang Pilipinismo ay nakaugat ng malalim sa proseso ng pagkatatag ng Kabansaang Pilipino noong 1896 at nang unang Republika ng Pilipinas noong 1898. . Upang hubugin ang lipunang batay sa Pilipinismo ay kailangang matukoy ang mga kamalian sa nakaraan at iwasto kaagad. Sa ilalim ng pananakop ng mga Amerikano. Antonio Luna. Ang pag-iral ng isang bansa’y kondisyon para sa pag-iral ng isang ideolohiya. ang Pilipinismo ang pinakasuperyor sa lahat ng mga ideolohiyang nagtutunggali ngayon sa lipunang Pilipino. Para sa komunista.

PILIPINISMO: ANG ALTERNATIBONG REBOLUSYON NA HINDI KOMUNISTA .” DALAWANG SALIK NA ELEMENTO NG PILIPINISMO Ang dalawang salik na elemento ng Pilipinismo ay ang pakikibaka ng mga magsasaka at manggagawa para sa kanilang demokratikong karapatan at kagalingang pang-ekonomiko sa isang banda at ang pakikibaka ng panggitnang uri ng mga Pilipino laban sa kolonyalismo at neokolonyalismo dahilan sa paghahangad nilang umunlad ang kanilang negosyo at mapatatag ang pundasyon ng kanilang kabuhayan sa bansa. Maaari sanang magkaisa ang dalawang panig na ito ngunit lagi nang pinagtataksilan ng panggitnang uri ang mga magsasaka at manggagawa sa kanilang pakikipagkompromiso sa mga dayuhan lalung-lalo na sa imperyalistang Amerikano. Ito ang nagpabilis sa pagkalaglag sa kamay ng Kano ng Rebolusyon sampu ng hukbo ni Aguinaldo. Ang pagkakamali ni Recto’y pagdepende niya sa kanyang personal na prestihiyo at hindi ang pagbubuo ng isang kilusang pangmasa na may pambansang saklaw na abot ang iba’t-ibang sektor ng lipunan pati na ang pinakamahirap. nawala ang kanyang pangmasa at Pilipinistang karakter nang mapasakamay ng mga ilustrado sa pamumuno ni Aguinaldo ang rebolusyon ng masa na nagsimula sa ilalim ni Bonifacio. Ang hidwaang ito ang materyal na batayan ng hindi pagkasundo-sundo sa lipunang Pilipino. Ang kanyang kakulangan at kahinaan ay ang kawalan niya ng pleksibilidad sa taktika bilang isang pulitiko at ang kanyang pagiging aristokrata dahil sa pagiging intelektual at uri niyang pinanggalingan na sadyang malayo sa masa. Ngunit naging malinaw lang sa kanya ang Pilipinismo noong 1950 hanggang 1962 noong mamatay siya. Sa isang banda naman ay napaniwala ng mga kadre ng kilusang komunistang pumasok sa Pilipinas ang maraming organisadong manggagawa na hindi na kinakailangang maging malaganap ang pribadong negosyo ng mga Pilipino upang maalis ang kontrol ng imperyalismo sa bansa.Ipinagpatuloy ni Recto ang tradisyong sinimulan ni Mabini pagkatapos ng halalan noong 1946. Kahimat ang Rebolusyong 1896 at Republika ng Malolos ay hindi nakontrol ng mga dayuhan. Ang mabuway na karakter ng mga ilustrado na madaling magpagamit sa dayuhan ay lumitaw sa mga umusbong na kilusang “makabayan.

Kayat tungkulin nga ng Pilipinismo ngayon ang bumuo ng kadre at aktibista na kayang higitan ang komitment at kahusayan sa pag-oorganisa at militansiya ang mga komunista. moral at ispirituwal. Ang pangunahing kamalian ng mga organisador ng mga prenteng “makabayang” samahan ay ang kanilang kolonyal na kaisipan na ang Pilipinismo’y sadyang mababa kung ihahambing sa komunismo na para sa kanila’y siyang tanging may kakayahang maglinang ng komitment at dedikasyon para sa bayan sa panig ng mga organisador. wala silang lubos na tagumpay na nakamit sa harap ng mas komited. pulitikal. Kahimat may bumuo rin ng organisasyong pangmanggagawa at magsasaka sa ilalim ng nasyonalismo. kadre at kasapi. Umabot sa isang kalagayan na masasabi nga na walang ibang masusulingan ang mga manggagawa at magbubukid liban sa komunismo dahil nagtagumpay itong huli na masarili ang pagtatanim ng mga “rebolusyonaryong” ideya sa lipunan. Kaya’t ang Pilipinismo ay maituturing na rebolusyonaryo at siyang tanging nalalabing alternatibo sa komunismo na pang-akit sa malawak na masa ng Sambayanang Pilipino. hindi tayo kailangang maging komunista upang magpalit lang tayo ng amo at banyagang modelo. Ginagawa lamang palamuti at pang-akit ang “nasyonalismo” upang magturo ng komunismo na magdidiin sa higit kahalagahan ng internasyonalismong komunista kaysa Pilipinismo. makabayang negosyante at propesyonal ang siyang nakapangyayari at may sapat na kinatawan sa Pamahalaan. Ang Imperyalismo naman ay naibabandila ang sarili bilang tunay na “demokrasya”. Bagama’t may pagkiling ito sa demokratikong kaliwa dahil sa adhikain nitong alisin ang kontrol ng dayuhan at itayo ang tunay na demokrasya na kung saan ang lalung nakararaming Pilipino na binubuo ng mga magsasaka at manggagawa. Ang kasaysayan ng kataksilan at pagkakanulo sa interes ng masang Pilipino. Maaalala na maging ang mga dating nasasakupang bayan ng nabuwag na Unyong Sobyet ay nagbabandila ng kanilang partikular na nasyonalismo laban sa mapanakop na “internayonalismo” ng mga Ruso. Kailangang mapangimbabawan ng Pilipinismo ang dalawang malaking puwersang ito sa pamamagitan ng pagbabandila nito ng tunay na pagkamakabayan at tunay na demokrasya. upang una’y mapalaya ang bayan sa kamay ng dayuhan at pangalawa’y magkaroon ng tunay na demokrasya. Ngayon na ang panahon upang iproklama natin ang Pilipinismo bilang ideolohiya ng mga Pilipino anuman ang partidong kinasasapian nila. katarungan at kaunlaran sa pamamagitan ng isang . Bukod pa rito sadyang walang naglalatag ng isang malinaw na alternatibong ideolohiya o programa ng pamahalaan maliban sa mga komunista. mula sa Kano ay Tsino naman o Ruso.Ang paninindigang Pilipinismo ay nasa gitna ng pampulitikang ispektrum dahil sa layon nito na pag-isahin ang pinakamalawak na hanay ng mga Pilipino. Sa pamamagitan ng Pilipinismo kailangan nating ipakilala ang tunay na nagtatanggol at nagpapaunlad sa pambansang interes ng mga Pilipino upang maiwasan ang pag-ulit ng kasaysayan. Ang komunismo ay nagbabandila ng sarili bilang “makabayan”. Kung hangad natin ang pagbabago. Ang pakikibaka ng mga manggagawa at magbubukid ay lagi nang napapasukan ng mga ahente ng dayuhang kapangyarihan na ginagabayan ng dayuhang ideolohiya. mas mahusay at mas militanteng kadre ng komunista. Kailangang magkaroon ng at malayang kilusan at isang Rebolusyong kultural. Ito lamang ang ideolohiyang makakapigil sa pagpasok ng mga ahente ng dayuhang ideolohiya sapagkat may kakayahan itong maglinang ng komitment. magpalalim ng pagkagagap ng ideolohiya at magsanay ng mga mahusay na mga kadre.

Tanging isang Rebolusyon lamang ang makasasagip sa Pilipinas mula sa ganap na pagkakalugmok at pagkakaduhagi. Nakakasuka sa sinumang disenteng Pilipino na may takot sa Diyos at mapagmahal sa bayan. Ang Demokrasyang Pilipino ng Pilipinismo ay dapat kakitaan ng bagong tipo ng pulitika na kung saan ang paligsahan ng mga partido ay pagalingan sa pagsasabuhay ng Pilipinismo. lalo lamang tayong lumulubog. Ang tanging ideolohiyang umiiral na lamang ay “ideolohiya ng sikmura”. Madalas nating ipagkamali na ang kasalatan natin sa ispiritu ay bunga ng kawalan sa materyal na bagay. Gumagapang tayong parang ahas dahil wala tayong sapat na tapang upang tumayo. pagkakaisa. .panlipunang pagpapalaya. Kulang tayo ng gulang upang makita natin kung paano tayo dinadaya at pinagsasamantalahan ng mga dayuhan. lumaban at makibaka para sa Pambansang interes. magtrabaho. Sulong sa kadakilaan! Ganito dapat katayog ang ating panawagan para sa lahat ng mga tunay na Pilipino dahil ganoon naman kalalim at kababa ang kinasadlakan nating kumunoy ng kasawian. moral at ispirituwal. Dapat nating malaman na ang mga suliranin nating pangkabuhayan ay nakaugat sa kawalan natin ng ideolohiya. bawat kataksilan. dahil para tayong nasa kumunoy. Kaya nga lagi na lamang binibigyan ng dahilan ang pangangailangan pangkasalukuyan ang bawat katiwalian. Kalunos-lunos naman ang bansang nahahati sa mga paksiyon at ang bawat paksyon ay nag-iisip na siya ay isang hiwalay na “bansa” na may sariling pananampalataya at handang mamatay at pumatay ng kapwa Pilipino sa ngalan ng mga dayuhang ideolohiya at interes. Ang lipunang Pilipino ngayon ay isang kalunos-lunos na pangitain. Habang gumagalaw tayong naghahanap ng purong pangkabuhayang solusyon. Kawawa talaga ang bansang punong-puno ng mga paniniwala ngunit walang iisang pananampalataya. Higit sa ating kawalan sa mga materyal na bagay ay ating kasalatan sa diwa at ispiritu ng pagmamahal sa bayan. BAKIT ISANG REBOLUSYON ANG KAILANGAN? BAKIT REBOLUSYONG PILIPINISMO? Kailangan natin ang isang Rebolusyong kultural. Kailangan natin ang ispirituwalidad na dulot ng ideolohiya ng Pilipinismo. Handa nating ibenta ang ating kapwa Pilipino dahil sa lagay ng dayuhan. Sa pamamagitan lamang ng pagsisingkaw sa kolektibong kaisipan maaari tayong hilahing pataas upang makaahon mula sa kumunoy. Kailangan natin ang ganap na pagbabago sa ating mga balyus at sa balangkas ng kapangyarihang pampulitika. kawalan ng katapatan. pulitikal. Inabot na natin ang sagad sa buto na pagkaduhaging ispirituwal at moral na tanging isang rebolusyonaryong pagsisikap ang makaaahon sa atin paitaas. Kaya’t tinatalo tayo ng switik na dayuhan. tiyaga at pagpupunyagi sa ating mga gawaing pangkabuhayan.

Bago tayo Lakas-NUCD. Independiente o anupaman. nilinaw natin ang mga pundamental na balyus na dapat nating panindigan. Liberal. LAMMP. Paano mo nga naman ipagtatanggol at pauunlarin ang isang bagay na hindi mo nalalaman. Kailangan natin ng sapat na bilang ng mga Pilipinong may komitment sa Pilipinismo upang makabuo ng isang Malaya at Demokratikong Kilusan na siyang magtataguyod ng isang Rebolusyon. Bakit kailangan pa nating linangin ito lalung-lalo ang mahalagang sangkap ng Komitment sa mga Pundamental na Balyus o Pagpapahalaga. TAYO’Y PILIPINO HIGIT SA LAHAT. Ito’y dapat na mahigpit na nakaugnay sa ating patuloy na pag. . Australyano at iba pa. Hapon. IKAW. Partido Komunista ng Pilipinas at iba pa. UNO. hindi na natin matiyak sa mga Pilipino kung ano ang dapat na gawin. Sa gitna ng napakaraming mga ideolohiya sa atin. Sapagkat pagkatapos ng pagkakatayo ng Republika sa Malolos dumating ang isang mandarambong. tayo ay mga Pilipino. MNLF. isang ideolohiya ng Pilipino na matagal ng natukoy bilang Pilipinismo. Una. Bayan Muna. Ito ang krisis ng ideolohiya na dapat maresolba ngayon sa pamamagitan ng Pilipinismo. Lumaban tayo ngunit nagapi. PAGIGING PILIPINO UNA SA LAHAT Sa grupong nagpapatayan ngayon dapat silang paalalahanan na una sa lahat sila ay mga Pilipino. AKO. Demokrata. Laban ng Masa. Intsik. PDPLABAN. Dito natin kailangang malaman kung sino ang Pilipino at ano dapat ang kanyang ideolohiya. Pangalawa. Sosyalista.Kailangang maiangat ang ideolohiya ng Pilipinismo sa antas ng pananampalataya upang mapakilos ang mga tao sa isang Kilusan at makapaglunsad sila ng isang Rebolusyon .iral bilang isang Bansa. Kaya kailangang linangin ang Komitment. Nabatid natin na malapit nang mawasak ang ating lipunan at maging ganap na tayong alipin ng mga Kano. KAMPI. Pangatlo. ipinakita din natin kung ano ang kalagayan ng bansa na dapat magbunsod sa atin upang kumilos. Protestante. Sana ay ganap na napalaya natin ang Pilipinas ngunit nawasak ang patuloy na paglago ng isang ideolohiyang Pilipino simula noong pagdating ng Kano hanggang sa kasalukuyan. Partido ng Demokaratikong Reporma. Iglesia Filipina. Nacionalista. Paano ka magkokomit kung hindi mo alam kung para kanino ka dapat kumilos at kaninong interes. Kahit na Komunista ka. INK. Kapitalista. Katoliko. MILF. Kailangang maging malinaw ito upang makapagmobilisa sa tao na nakakaunawa sa karumal-dumal na kalagayan ng bansa na nangangailangan ng mapagpasiyang pagkilos. PMP. BAKIT KAILANGAN ANG KOMITMENT? Sinasabi natin na mayroon na tayong ideolohiya.

TUNGUHIN NG PILIPINISMO SA ATING PAMBANSANG BUHAY 1. 4. tsuper. moral. mga utusan. walang sariling lupa samantalang pag-aari ng mga dayuhan ang lahat ng magagandang lupain at puwesto sa mga lunsod at kanayunan. Ang kayamanang ito ay dapat na nasa kumpletong kontrol. Ang Pilipino ay taga-igib ng tubig at tagasibak ng kahoy sa sariling bayan. mabubuhay. Ang Pilipino ang siyang dapat na maghari sa kanyang bayan sa lahat ng aspeto ng kanyang pambansang buhay. ang ideolohiya ng Pilipinismo na bunga ng ating makasaysayang pakikibaka para sa kalayaan at kabansaan. una. Ang pagkakabuo ng Bansang Pilipino noong 1896 ay di mapapasinungalingang patotoo na tayo ay may sariling ideolohiya. pisikal at makataong kayamanan ay pag-aari ng Pilipino lamang at hindi ng sinupaman. 3. Ngayon siya ay alipin sa sariling bayan. Wakasan na natin ang kasinungalingan na hindi nating kayang bumuo ng sariling ideolohiya upang mawala sa atin ang mababang pagtingin sa sarili. . lalaban at mamamatay para sa pambansang interes. ginagamit na nila ito upang maging maunlad na bansa. Alemanya at iba pa dahil. 2. Itinuturo ng ating pambansang interes bilang mga Pilipino na lahat ng ating ispirituwal. security guards at marami pang mabababa at di-makataong bagay o papel na ginagawa sa atin ng mga dayuhan. intelektuwal.Hindi na pinag-uusapan ang ideolohiya sa Hapon. maintindihan at paunlarin ang Sambayanang Pilipino. hardinero. Ang isang Pilipino ay ipinanganak dito o pinili niyang tumira rito ngunit siya ay nanumpa nang walang kamatayan sa bansa. Ang Pilipino ay may ideolohiya. pag-aari at superbisyon ng mga Pilipino. sa kanyang ideolohiya ng Pilipinismo. ganap na silang malaya. Amerika. mga tunay na Pilipino. Kailangan nating labanan ang mga dayuhang ito na nagsasamantala sa karapatan ng Pilipino ngunit sinasabotahe ang ekonomiya natin. at magtatrabaho. pangalawa. Maraming mga dayuhan ang nakakuha ng pagka “mamamayang Pilipino”. ‘iskwater sa sariling bayan”. likas. Pero ito’y “fake” o peke lamang at nakuha sa panunuhol sa gobyerno. Ang kayamanang ito ay dapat gamitin lamang para sustenahin.

print. Hangad nila ang tayo ay mag-away palagi at sila pa ang tagasuplay ng mga armas. simbahan. Ang Pilipino ang siyang dapat na maghahari sa larangan ng kultura. magasin at pahayagan. adhikain at mga pangarap. Kasama ng ating mga layunin. Ang poder estado ay kailangang nasa kamay ng Pilipino. Kayat maging ang proseso ng lipunan tulad ng paghubog sa karakter. broadcast. Ang mga elemento ng ideolohiya ay nandiyan lahat sa ideolohiya ngPilipinismo. sa ating pilosopiya sa buhay. musika. 7. 9. Kailangan maisingkaw sa sosyalisasyon ang kooperasyon at koordinasyon ng pamilya. Wakasan na natin itong kalagayang ito sa pamamagitan ng Pilipinismo. ng buong ekonomiya at ang lahat ng sangay nito. kontrol sa publikasyon ng mga libro. ng 1896 Rebolusyon at ng pakikibaka natin laban sa mga Amerikano. sa mga payak na kasabihan at salawikain ng mga magsasaka at manggagawa. Ang kahulugan nito ay Pilipino ang siyang tanging taga-hawak ng kapangyarihang pampulitika. Ang pambansang interes ay kailangang nasa kamalayan palagi ng lahat ng Pilipino.5. Kailangan sila rin ang dominanteng puwersang pang-ekonomiya na may kumpletong kontrol. mula sa sinapupunan ng ina hanggang sa libingan ay dapat ipinagdidiinan ang pambansang interes. eskwelahan at gobyerno. pintura. Kaya ayaw na ayaw nilang magkaisa tayo upang labanan sila. Nasa ubod ng Pilipinismo ang pagkontrol ng mga Pilipino sa “kanilang” Pamahalaan na ngayon ay sakmal ng mga dayuhang interes. pamamahayag. Ang mga balyus na nakapaloob sa ating ideolohiya ay siyang temang paulit-ulit na nababanggit sa mahigit na 100 pag-aalsa laban sa Kastila. at sa importasyon at eksportasyon ng lahat ng bagay. Ang pambansang interes ay kailangang nasa ubod ng Pilipinismo. sa ating kasaysayan. cassette at industriya ng musika. sa ating mga Saligang Batas. wika. ang mga ito ay nararapat ituring na nanatiling rebolusyonaryo ang demokrasya. sining. sa ating mga batas. . 8. 10. Ang soberanya ay mula sa Pilipino at ang lahat ng awtoridad ng pamahalaan ay galing sa kanila. 11. Nasa pambansang interes na sa pamamagitan ng Pilipinismo ay pigilan natin ang panunulsol ng mga dayuhang kapangyarihan na ginagabayan ng dayuhang ideolohiya at nagpopondo sa mga grupo ng Pilipino para magpatayan habang sila (dayuhan) ay namimista sa ating likas na kayamanan at kabuhayan. 6. pag-uugali at personalidad. mga pantas at marurunong. sa mga sinulat ng ating mga bayani. siyensiya at teknolohiya. Tinitiyak at tinutukoy ng pambansang interes ang teritoryong sakop ng Pilipinas pati na ang karagatan. Gamitin natin at ipatupad ang ating soberanya laban sa sinumang nanghihimasok sa ating teritoryo. movies.hindi kalahati.

sundalo at hindi ng isang maliit na bahagi ng populasyon na nakikipagsabwatan sa mga dayuhan. Nasa ating pambansang interes. Paggamit sa Pilipinismo bilang solusyon sa ating saligang suliranin kaugnay ng analisis natin ng kasalukuyang kalagayan. Sa pamamagitan lamang ng Pilipinismo magkakaroon ng kaganapan ang panagimpang ang Pilipinas ang siyang susunod na “ milagrong pang-ekonomiko “ sa Asya. may kakayahang hubugin ang kanyang tadhana sa pamamagitan ng sarili niyang kamay. Itinuturo ng Pilipinismo na may kakayahan ang Pilipino na mamulat kung ano ang kanyang interes bilang isang bansa. magtayo ng isang malakas. negosyante. SENTRO NG PILIPINISMO . 13. Ang masa ng Sambayanang Pilipino ay siyang tumutugon sa pagiging PILIPINO. sa ilalim ng Pilipinismo na magkaisa tayo sa isang ideolohiya tungo sa mapayapang pagresolba nang ating salungatan na kadalasan ay likha ng mga dayuhan. teknolohiya at iba’t-ibang ideya mula sa ibang bansa kung nandiyan ang Pilipinismo bilang pamantayan at ang mga ito ay naglilingkod sa pambansang interes. 14. manggagawa. Sa pamamagitan ng Pilipinismo mabubuo ang isang pangmasang kilusan na siyang magmumulat sa maraming Pilipino upang itaguyod nila ang isang magiting at rebolusyonaryong pagbabago sa ating lipunan upang ito ay maging tunay na Pilipino. malaya. makatarungan at demokratiko. 16. Higit sa lahat ang ibig sabihin ng pambansang interes ay interes ng lalung nakararaming mga magsasaka. Pagpapalaganap ng Pilipinismo sa lahat ng sektor ng lipunan. May kakayahan ang mga Pilipino na gamitin ang siyensiya. pagtatalakay nito kaugnay ng mga isyu upang ito ay mapayaman. maunlad at dakilang bansa. B. K. 15. propesyonal. upang maging tunay at tapat na Pilipino. May kakayahan itong bumuo ng mga kinakailangang kadre at kasapi ng kilusan sa pamamagitan ng: A.12. Pagsasapuso at pagsasakaluluwa ng Pilipinismo upang baguhin natin at hubugin muli ang ating sarili. Layunin natin na mapigilan at maiwasan ang patayan ng mga magkakapatid na hindi na titigil kapag ang inutang na buhay ay patuloy na sisingilin din ng buhay.

Ito ay pagiging malaya mula sa dikta ng sinumang dayuhan. Kalagayan para sa masa. Kailangan lamang natin itong pagyamanin at linangin upang maipagmalaki nating bilang isang puwersang magtutulak sa atin tungo sa isang mas mataas na antas ng kahusayang kapantay o higit pa ng mahusay sa mundo. Tayo ay wawasakin at aalipinin sa sariling bayan. ginagamit na ito bilang pangalan ng mga dating Indiyo. kultura na siyang ekspresyon ng ating henyo at kadakilaan. Ang pagiging Pilipino ay pagkakaroon ng sariling wika. Sapat na ang salitang “Pilipino” upang tugunin ang mga tanong na “Ano?” “Bakit?” at “Para kanino?” Mayroon ba tayong anong kalagayan? Isang kalagayang ang Pilipino ay alipin sa sarili niyang bayan. alipin at api at siya ay lalaya at maninindigan bilang isang marangal at dakilang tao. Kolonyal ang pinanggalingan ng ating pangalan ngunit katulad ng isang negatibong bagay ang kolonyalismong Kastila nakatulong din sa pagkakabuo ng isang Bansang Pilipino. Ito ang layunin ng tunay na Rebolusyong Pilipino na naglalayong magtatag ng Demokrasyang Pilipino na magtatagal habang panahon.Napapanahon na upang tukuying at tiyakin ang pinakasentro ng Pilipinismo. Bakit kailangan tayong kumilos? Kung hindi ay hindi tayo mananatiling buhay. hindi para sa dayuhan. Karangalan at dignidad para sa lahat ng Pilipino. Ang pagiging Pilipino ay nangangailangan na tayo ay may identidad o pagkakinlanlan at kamulatan na di mapapagkamalang hindi Pilipino. Para kanino tayo kikilos? Para sa Pilipino na malinaw na ang kahulugan. Gusto halimbawa ng mga estudyante na bigyan sila ng laya na magbuo ng sarili nilang mga organisasyon at magkaroon din ang mga ito ng pantay na karapatan sa harap ng lipunan at pamahalaan. hindi bilang isang taktikal na yugto lamang katulad ng konsepto ng Bagong Demokrasya ng mga komunista. .” upang hindi tayo naghahagilap kung tinatanong tayo ano ba talaga ang “Pilipino?” Ang Pilipinismo? Batid nating ipinangalan tayo sa Hari ng Espanya at noong una ay pangalan ito ng Kastilang Insulares at Peninulares dito sa Pilipinas. hindi ng iilan. ang “PILIPINO. Kolonyal man ang pinanggalingan ng salitang “Pilipino” bibigyan natin ito ng rebolusyonaryong kahulugan sa ilalim ng ideolohiya ng Pilipinismo. Pagkatapos ng 1872. Kasarinlan at pagiging respetado sa pamilya ng mga bansa. “Indiyo” ang tawag sa atin. Ang rebolusyonaryong kahulugan ng “Pilipino” ay mula sa isang dating kolonya. Mga estranghero at iskwater sa sariling bayan. Ang kahalagahan ng angkop na demokrasya na ikaliligaya ng mga mamamayan ay makikita ngayon sa Tsina na dumaranas ng mga pag-aalsa para sa demokratikong reporma.

Ang interes ng malawak na masa ng Pilipino ay walang ganap na kumakatawan sa gobyerno. at (3) Panlipunang Pagkakasundo bilang tatlong Pangunahing Adhikain ay sumusunod bilang pundamental balyus. pagkakaisa. Nakasingkaw dapat ang mga ito tulad ng tertiary balyus gaya ng katapatan. . Ang mga naging halalan ay hindi batayan ng tunay na demokrasya. Ang panawagan para sa demokrasya ay rebolusyonaryo sapagkat hindi pa umiiral ang demokrasya sa ating bansa. Mayroon na tayong sariling konsepto ng demokrasya batay sa ating positibo at negatibong karanasan. KATUBUSANG PANGKABUHAYAN at PANLIPUNANG PAGKAKASUNDO ay nakatuon lahat ang pansin sa PILIPINO bilang kataastaasang layon ng pagpapalaya at paggawad ng tunay na Demokrasya. pero diktadura pala ang nais itayo. Ang demokrasya para sa atin ay pagkakapantay-pantay ng pagkakataong pangkabuhayan at pagkakapantay-pantay sa harap ng batas. ang mga Pambansang Layunin ng KALAYAANG PAMPULITIKA. katarungan at iba pa. Ang (1) PILIPINO at (2) DEMOKRASYA ay siyang mga Pundamental na Balyus ng Pilipinismo at ang (1) Kalayaang Pampulitika. kasipagan. kalinisan sa pundamental at kataas-taasang balyus. Iyan ang pinaka-ubod ng Pilipinismo. Susunod na dito ang mga secondary balyus tulad ng kalayaan. (2) Katubusang Pangkabuhayan.NATATANGING BATAYAN NG PAGKA-PILIPINO AT PAGKA-DEMOKRATIKO Ang dalawang kataas-taasang balyu ng PILIPINO at DEMOKRASYA ay hinalaw mula sa Core-Concept ng “KAPWA”. Nangangahulugan din ito ng katarungan na walang kinikilingang uri at yaman. Kapag namulat ang mga mamamayan sa Pilipinismo matututo silang lumaban para sa tunay na demokrasya at hindi sila malilinlang ng mga grupong kunwa ay nagtataguyod ng “demokrasya”. “KAPWA”. Ito rin ay isang gobyerno ng batas at hindi ng tao. Samakatuwid. Samakatuwid ang “KAPWA” ay nasa loob pa ng “PILIPINO” na nasa sentro ng PILIPINISMO.“DEMOKRASYA” ANG LIPUNANG ITATAYO NG PILIPINISMO Ang kasalukuyang pamahalaan ay masasabing bihag pa rin ng mga dayuhang interes. Hindi natin kailangang kopyahin ang konsepto ng demokrasya ng ibang bansa sapagkat ang ating sariling konsepto ng pakikibaka para sa kabansaan ay kaakibat din ng pakikibaka para sa demokrasya. Ang ibig sabihin ng “kapwa” ay pagiging tunay na Pilipino at tunay na demokratiko.

Ang walang utang na loob .kung Pilipino ay maaari pang patawarin. Sunod ang pakikipagpalagayan o pagkakaroon ng unawaan. Wala sila niyan. Ang gusto lang nila ay pakinabang. Parang sangkap sa isang ulam. Ang ibig sabihin ng “kapwa” kabahagi kita ng identidad o pagkakilanlan. ay walang malalim na pagsama sa isang umpukan. Ang walanghiya .yaong walang pakundangan sa interes at dangal ng mga Pilipino. Pakikilahok. Sa pagbubuo ng dapat gamitin ng mga tagapagtaguyod Pilipinismo ang ahat ng antas ng interaksiyon mula sa pinakamababa. May aksiyon at sakripisyo dito. pagkakapantay at pagkilala sa kalayaang hindi lamang para sa sarili kundi para sa kapwa-Pilipino. Malinaw kung dayuhan na gusto lang nila ang pakinabang na walang binibigay na kapalit.Sa pinakabuod ng PILIPINO ay ang “KAPWA” na siyang nagbibigay buhay sa pagiging Pilipino na kung saan nakaugat ang Pilipinismo. demokrasya. walang aksiyon. . Ang pakikiisa ay ang susunod sa pakikipagkapwa-Pilipino sa antas ng interaksiyon. Pakikitungo ay pagtanggap lamang ng ginagawa ng iba. Hindi ibig sabihin ng “kapwa” ay iyong “iba” sa sarili kundi iyong pagkakaisa ng sarili at ang ibang Pilipino na dapat isapuso at isaloob ng lahat ng Pilipino upang hindi siya maaaring gawing kasangkapan ng dayuhan laban sa kanyang kapwa-Pilipino. May aksiyon ngunit hindi tuloy-tuloy. Hindi basta pakikiisa kahit kanino kundi sa kapwa-Pilipino. Ang walang pakikisama . Ang susunod dito pababa ay pakikisangkot. Ang pakikipagkapwa-Pilipino ay siyang pinakamataas na antas ng pakikiisa. Nililinaw nito ang “pakikiisa”. pakikitungo hanggang sa pakikiisa at ng pakikipagkapwa-Pilipino. Kalaban ng Kapwa ang limang kasamaan (evils) sa lipunang Pilipino laluna kung dayuhan ang gumagawa nito. Sa “kapwa” ay kasama na rito ang makatarungan.Hindi natin dapat asahan sa mga dayuhan upang hindi tayo maloko. Pakikisama naman ay parang nakikiayon lang. Pakikisalamuha ay hindi antagonistikong relasyon.

Ang mga pinuno ng “Tondo Conspiracy” ay binitay at ang iba naman ay piniit at kinumpiska ang kanilang ari-arian. MAHIRAP MAKIPAGKAPWA-PILIPINO. tagapangasiwa. tagapaglimbag. pampulitika at pang-organisasyong gawain. Bulacan at Pampanga. Ang sityo ng Tondo ang maaaring tawaging “kuna ng himagsikan” Ang mga Tondeno ay nagtaas ng kanilang kamao laban sa mga imperyalistang/kolonyalistang Kastila. umabot sa Taquig. Navotas. Calao. Nagbigay nang pagtulong sa nasabing pagaalsa ay ang bansang Hapon at ang Sultan ng Brunei.” “MADALI ANG MAGING PILIPINO. heneral at utak ng himagsikang Katipunan. Juan Bernal. Gabriel Tuambakar. Geronimo Basi.. tagapagpaganap.Ang walang kapwa tao . Maraming mga dayuhan ang bilyonaryo na nasa bansa pero gusto pa nila itong wasakin at walang utang na loob. Kasama ni de Legazpi ang tiyo niyang si Lakan Dula at mga Tondeno na sina.” (Disyembre 15.Abril 16. tagapagtala.tagapagpayo. Sina Calao. Dapat silang labanan at durugin. Si Surabao ay nagtungo kay Gobernador Santiago de Vera at sinumbong ang lihim na pagaalsa. Ang mga ito ay di na kailangang ipaliwanag pa: “MADALI ANG MAGING TAO. Martin Pangan. makata. Taong 1587 ay tinaguriang “Tondo Conspiracy” na pinamunuan ni Agustin de Legazpi. ang ilog Pasig.1875 .siya lang ang parang may karapatan sa mundo. MAHIRAP MAGPAKATAO. Gustin Manuguit at Pitongatan. Luis Amanicaloa. mahahalaw natin ang ilang salawikain na magbibigay sa atin ng mga kaliwanagan tungo sa wastong paraan ng paggawa ng pang-ideolohiyang. . Ang walang kapwa-Pilipino ay pag-uugali na kasuklam-suklam maging sa Pilipino man o dayuhan. kalihim. Mula sa mga ito. MAHIRAP MAGPAKA-PILIPINO. Tulad ng nakararaming pagaalsa. Magat Salamat.. Sa pampang ng ilog Pasig nabansagan ang panagalan ng mga “Kapampangan” (ka pam pang). isang Hudas na pinagkakatiwalaan ni Magat Salamat. na si Antonio Surabao ang nagsaad sa lihim na himagsikan laban sa mga Kastila ng mga Tondeno. mangangatha.1899) .” “MADALI ANG MAKIPAGKAPWA-TAO. Ito’y kumalat. Kailangan parusahan sila upang hindi na sila makapinsala pa sa atin. ito’y nabuo sa pamamagitan ng “unang lansangan” ng mga “taga ilog” (Tagalog).

dahilan sa kaniyang pagsapi sa Katipunan.Luis Amanicaloa. Anim na taon gulang pa lamang si Jacinto ay marunong na siyang magsalita nang Kastila (“lengua de tienda” o mababang uri ng kastila). naging tuksuhan siya ng kaniyang mga kamag-aral na tila basahan at napakalaki para sa kaniya ang suot na mga damit. disiplina. Binigyan niya nang nararapat na direksyon. Tondo ang pook pang masang prolitaryo. at asal upang marating ang tumpak na layunin ng lihim na samahang Katipunan. Gustin Manuguit at Pitongatan. Ang sinturon ay gawa mula sa lumang saya ng ina. Nagiisang naghahanap-buhay ang kaniyang ina kaya’t hindi kayang balikatin ang kanilang dating pamumuhay. Ang ang gamit na damit ni Jacinto ay mga lumang baro na nabili mula sa bahay-sanglaan. Sila ang pinakaunang mga Pilipino na nanirahan nang permanente sa bayang ito. isang “comadrona” na mula sa kilalang mayaman angkan ng mga Dizon. tiyo ni Jacinto na bandang huli ay isa sa mga martir na binaril sa Bagumbayan. Dahilan sa kanilang kahirapan sa buhay. naghirap ang buhay ng magina. dalawang hugot sa masang Tondeno na magsisimula at ipagpapatuloy ang nasawing “Tondo Conspiracy” …Andres Bonifacio at Emilio Jacinto! Bago isinilang at nagkaroon ng Arhentinong Che Guevara na utak ng himagsikan ng bansang Cuba. Siya ay nabuhay nang napakaigsi.000. Mexico. napilitan ang ina na ipaapon ang anak sa kanyang kapatid na si Jose Dizon. ang Pilipinas ay na unang nagkaroon ng Emilio Jacinto. isang “tenedor de libro” sa isang malaking kalakalan sa Binondo at Josefa Dizon. napakaigsi. subalit malalagpasan si “Che” sa nagawang kontribusyon sa larangan ng himagsikan. Siya ay anak nila Mariano Jacinto. Nang sumakabilang buhay ang kanyang ama. walang drama at kulay! Pumanaw sa sakit at hindi sa digmaan. Nang magsimulang pumasok si Jacinto sa paaralan ni Pascual Ferrer. tinatabas na muli at nililiitan ng kaniyang ina upang maisuot ng batang Jacinto. naman ay ipinatapon sa bayan ng mga Asteka. Subalit maigsi man ang kaniyang naging buhay. Nakaraan ang 309 taon sa sityo na naman ng Tondo. ang sintas ng kaniyang sapatos ay mula sa itim na basahan. Ang henyo at matapang na Emilio Jacinto ay pumanaw ng napakabata – 24 taong gulang. Ang magina ay lumipat sa Trozo. Sa . sumulpot muli ang pinunla ni Agustin de Legaspi. napakarami at napakamahalaga ang kaniyang nagawa para sa himagsikan! Kung hindi kay Jacinto ang 300 Katipunero ay hindi dumami nang hangang 30.

Si Jacinto ay nagpangap na isang kargador na Insik upang makasakay sa barkong lulan ni Rizal. Sumapit ang gabi ng araw na iyon. Heneral ng Morong. ang mapusok na batang 17 taong gulang ay naakit nang tuluyan sa himagsikan. Tapos nito’y nagpatala naman siya sa Universidad de Santo Tomas’ upang mag-aral ng abogasya. Habang nanunungkulan si Bonifacio sa isang kalakalan. Si Rizal ay nagboluntaryo maging mangagamot sa ilalim nang bandila ng Espanya. Natagpuan ni Jacinto si Rizal sa isang silid ng barko at doon sila ay . upang doon naman ay lumulan sa barkong patungong Cuba. sipag. ay kasalukuyang naghimagsik laban sa mga Kastila. Nandoon rin sina Ladislao Diwa. si Jacinto at Pio Valenzuela na nagaaral ng medisina Napahanga ni Jacinto ang Supremong Bonifacio sa taglay na talino. dito’y nakilala si Jacinto. itinatag ang “Kataastaasan.” Sila ay sumumpa at nangako na sisimulan ang himagsikan at magaakit ng iba pang mga sasapi. nakapagtapos si Jacinto ng “Bachelor of Arts. habang ang sinasakyan ni Rizal na barko ay nakadaong. Siya ay pinagkatiwalaan at hinirang na Tagapagpayo. Patungong Maynila si Rizal. na nasa kanto ng Azcarraga at Ylaya. Yapos ni Bonifacio. Marahil sa sinapit na panunukso. sinimulan ni Andres Bonifacio ang balak na himagsikan sa tahanan ni Deodato Arellano. at katapatan ng 12 taon gulang na mas bata sa Supremo. Palibhasa’y magkatugma ang kanilang pakikibaka. hinirang at pinapilitan ni Andres Bonifacio si Basa. Hulyo 7. Mindanao.H. sumapi sa Katipunan ang dalawang istudyante.Kagalanggalangan Katipunan ng mga Anak ng Bayan. sa San Juan de Letran. Sumunod na taon.1892. del Pilar tunkol sa pagmamalupit ng mga Kastila. Ang mga kolonyalistang Kastila ay nangagailangan ng mga mangagamot. hindi rin natupad ni Basa ang tungkulin bilang supremo. paghamak na tinanggap mula sa pagkabata at mga nababasang propaganda nila Rizal at M. Kalihim. si Deodato Arellano ay pinalitan ni Roman Basa bilang supremo ng Katipunan. upang mabigyan nang pangunang lunas ang mga sugatan nilang Cazadores doon. Fressel Company. Ang Cuba na kolonya rin ng Espanya tulad ng Pilipinas.pamamagitan nang tulong ng kaniyang tiyo. Subalit tulad ni Arellano. Valentin Diaz at Teodoro Plata. Minsan’y pinain ni Bonifacio ang sarili sa panganib upang iligtas ang buhay ng batang Jacinto. Tondo. buwan ng Mayo 1893. Minsa’y nautusan siya ng Supremo upang sagipin sa kamay ng mga Kastila at tuloy na hikayatin si Rizal na sumapi at pamunuan ang Katipunan. ang punlo na sana’y tatama at ikakamatay ni Jacinto ay nagdaan sa kohelyo ni Bonifacio. dinakip si Rizal at ipinatapon ng mga Kastila sa Dapitan. himagsikan at kalayaang inaasam. Ministro at Piscal ng Katipunan.

Labag sa utos ng ina. Ang Kangkong ay bahagi ng Caloocan. marami pang iba. Sumulat siya ng “Panatang Panunumpa” para sa mga sumasapi sa Katipunan.” “Ang Kasalanan ni Cain. Si Rizal.” “Sa mga Kababayan. Nasawi ang ninanasa nila Bonifacio at Jacinto. sila’y tumakas at nanawagan sa lahat ng mga Katipunero na magtungo sa Balintawak. Ano kaya ang nangyari kung si Rizal ay nakarating nang maaga at nakasakay sa naturang barko at naging mangagamot sa Cuba? Sa tindi ng kapusukan. maihahambing si Jacinto sa mga batang lider na aktibista noong panahon ng diktador na si marcos. tumigil si Jacinto sa pagaaral upang ibuhos ang kaniyang panahon at talino sa ikabubuti. sila ay maging kapantay ng mga Penisulares at Insulares sa lipunan ng kolonyang Pilipinas. Sumulat rin siya nang pilosopyang/politikal na aklat na hindi nalibag. tinangihan ang alok at binabalak nila Bonifacio at Jacinto para sa kaniya.” Sina Bonifacio. Agosto 21. Siya rin ang sumulat nang “Kartilya ng Katipupunan” aral at batas na dapat sundin ng mga Katipunero.1896. Pinunit nila ang kani-kaniyang mga “cedula” at sumigaw na hindi na sila magpapailalim sa Espanya kailanman. “Liwanag at Dilim. sapagkat si Rizal ay buo sa kaniyang kalooban ang balak na gawain sa Cuba. Kinabukasan sila ay lumipat sa bahay ni Tandang Sora upang ‘di mapuna ng mga . “Kalayaan.1896.nagusap at sinaad ni Jacinto ang sanhi ng kaniyang pagbabalatkayo. pagligtas at pamumuno ni Rizal ng Katipunan. magubat ang paligid ng kamaynilaan at ligtas sa mata ng mga kaaway. siya rin ang pinuno at tagapagisip nang mga espiya ng Katipunan. Napagkaisahan nilang simulan na ang himagsikan. Sa hinihingi ng tadhana ng dumating si Rizal sa Maynila. Nakatangap ng balita mula sa kanilang espiya sila Bonifacio na nabunyag ang lihim na samahang Katipunan at sila’y hinahanap upang dakpin ng mga Kastila.” “Pagkatatag ng Pamahalaan sa Hukuman ng Silangan” at “Samahan ng Bayan sa Pangangalakal.” Si Jacinto rin ang nangasiwa sa paggawa ng pulburang gamit sa bala ng baril. tulad ng hinihingi ng mga Creole at mga Ilustrado. pagpapalawak at pagtagumpay ng himagsikan.” Hindi lang ito ang aklat na naisulat. bukod dito'y siya ay hindi sangayon sa himagsikang Pilipino. Agosto 29. nagpulong sila Bonifacio at Jacinto sa bahay ni Apolonio Samson sa pook ng Kangkong upang pag usapan ang nararapat gawin. Valenzuela at Jacinto ay nagtulong-tulong sa pagsulat. paglimbag at pagkakalat nang pahayagan ng himagsikan. ang barkong kaniyang sasakyan ay nakaalis na patungong Cuba. tulad ng. Dito ay muling silang nagtipon pagkaraan nang 2 araw sa bakuran naman ni Juan Ramos anak ni Tandang Sora Melchora Aquino. ito’y bukirin. “Pahayag.

hinirang ni Bonifacio si Jacinto na Pinunong Heneralisisimo ng mga Katipunan sa Maynila at paligid. Patuloy rin si Jacinto bilang pinunong tagapagpayo at kalihim ng Supremo Bonifacio. sa kamay ng mga kawal at kautusan ni Emilio Aguinaldo. Sa dinamang pagurong at kakulangan sa sandata. . upang mamagitan sa hindi magkaisang Magdalo at Magdiwang na mga Katipunero. Kasama ni Bonifacio ay ang maybahay niyang. pagkain at hirap sa dami nang gawain. Mahigit na 150 na mga Katipunero ang napatay at 200 naman ang nadakip ng mga Kastila. San Juan del Monte (ngayon ay Pinaglabanan. sunudsunod na pagkatalo sa malakas. siya’y pansamantalang inatasan ng Supremo na maiwan at pamunuan ang hukbo. Nangagsiurong ang mga Katipunero na umabot sa kalayuan ng Mandaluyong. si Jacinto nagkaroon ng karamdaman. sila ay nagbalak na salakayin at agawin ang mga armas sa El Deposito. Bulacan at Nueva Ecija. karamihan dito ay binitay sa Bagumbayan nang huwag tularan ng kapuwa Pilipino. sinalakay ang El Deposito na doon ay mayroong 100 sundalong Kastila na nagsipagurong at nakulong. Agosto 30.taga Balintawak ang nangyayari. Procopio at Ciriaco. Bukod sa may karamdaman upang sumama kay Bonifacio. si Gregoria de Jesus at ang dalawa niyang kapatid. pinamunuan nila Bonifacio.” Laging abala. Dito sa Tejeros. Matapos ang piyasko at pagkatalo sa El Deposito. ang pook na imbakan ng tubig para sa Maynila. napilitang tumakas ang mga Katipunero sa Balara na inabot nang hating gabi. kaniyang dalawang kapatid at paggagahasa sa kaniyang maybahay. Jacinto at mayroong 800 Katipunero. Laguna. at patuloy na tumakas hangang sa bundok ng Marikina. Nilimbag rin niya ang mga makabayang tula at mga kathang awit ni Julio Nakpil. baril. 1896. Sumunod na araw sumalakay ang pangkat ng Kastila. dahilan sa kapos sa sandata maliban sa mga itak. bala at iba pang sandata. kulang sa pagtulog. taga pamahala nang mga. Siya ang ingat-yaman ng mga abuloy na salapi at gamit. San Juan). Cavite naganap ang malagim na katapusan ng Supremo. mas marami at maarmas na hukbong Kastila. Bitbit ng mga Katipunero ang naagaw na mga sandata at balak salakayin ang Maynila. Mayo 1897. “Kalayaan. Siya rin ang na mamahala ng mga propaganda at ang pahayagan ng Katipunan. ngunit sa Caloocan pa lamang sila ay sinalubong ng hukbong sandatahang Kastila na patungo upang sumaklolo sa El Deposito. Cavite. Labag si Jacinto sa pagtungo ni Bonifacio sa Tejeros.

Ang buong katotohanan. Octubre 8. Matapos siyang palayain sa Laguna. Ang mga naninirahan . tulad nang nangyaring ito'y kaniyang magagamit. “Dimasilaw” (Pingkian. Natamaan siya ng punlo sa kaniyang hita at ito ang naging sanhi ng kaniyang pagkabihag. dala marahil ng matinding kalungkutan. Laguna. ang tulang ito ang nagsilbing huling paalam ni Jacinto. Nagpanggap siyang “Florentino Reyes. Pebrero 1898. siya ay kasamang nakipagdigmaan sa mga masandatahang Kastila na “Cazadores” sa barrio Maimpis. sinulat ni Jacinto ang tulang. at nagkunwa na siya nga ang nasabing espiya. patuloy ang paglulunsad nang pagsalakay sa loob ng Maynila (Intramuros).Pinaslang ang minamahal niyang punong Supremo. ang tula ay nilagdaan ng isa sa dalawa niyang lihim na pangalan.1898 ang hukbong dagat ng Amerika sa pamumuno ni George Dewey. ipinagpatuloy ni Jacinto ang pamumuno sa Laguna laban sa mga Kastila na tulad ng habilin sa kanya ni Bonifacio. Binatay niya ito sa “Mi Ultimo Adios” (Huling Paalam) ni Rizal. Pinutol ng mga Katipunero ang rasyon nang tubig at pagkain sa Intramuros. Ipinakita niya ang “permiso” ni Reyes. dito siya ay hindi binigyan ng pangunang lunas. kasama na rito ang pangunahing barko ni Admirante Patricio Montojo na “Maria Cristina” sa Manila Bay. ang salamin ng katotohanan. nagtago siya sa Maynila. “A La Patria” (Para sa Bayan). Laguna. hangang sumapit sila sa simbahan ng Santa Cruz na dito lang siya ginamot ng mga Cazadores nang mahubha niyang sugat.1897. Ang mga Katipunero naman’y napasuko na ang lahat halos nang mga pook sa paligid ng Maynila (Intramuros). sa kabutihang palad nasa kaniyang pitaka ang “permiso” ng isang taksil na Pilipinong espiya ng Kastila. Tuloy lahat ng mga naninirahan sa loob ng lunsod ay walang mainom at makain.” ang Pilipinong tiktik ng mga Kastila. Pinarusahan at siniyasat siya ng mga kaaway. itinago ni Jacinto ang “permiso” upang kung sakaling madakip siya. Habang nagpapagaling at bumabawi ng lakas si Jacinto. Kaladkad siya ng mga kaaway habang sugatan sa simbahan ng Magdalena. nadakip ng mga Katipunero ni Jacinto ang tunay na Florentino Reyes. ang isa naman). Sa kahilingan ng mga Katipunerong tapat sa pinaslang na Supremo. habang siya ay nasa ilalim ng punong niyog sa Santa Cruz. pinataob ang pang hukbong dagat ng Espanya. Magdalena. ang pinunong hugot sa masang Tondo at ang liwanag ng Sosyalistang Silangan. Pinaniwalan ng mga kaaway at pinawalan si Jacinto. Mayo 1. Sa tindi nang lungkot at galit ni Jacinto ito’y tumanging kilalanin ang pamahalaan at ang pamumuno ng Katipunan na inangkin at inagaw ni Aguinaldo.

ang tagapagpayo ng Supremo. Kinagalak ito ni Mabini sa binabalak ng henyong Jacinto at pinagpayuhan ang binata na magpalista at magmatrikula bago mag-Disyembre 1.dito ay umaasa na lang sa ulan at napakaduming tubig mula sa balon. sa mga sugat na natamo sa digmaan.1906. 1898. Sumakabilang buhay ang binatang 24 taon gulang lamang. Ang talambuhay ni Emilio Jacinto ay aking isinulat sa kahilingan ng aking butihin mga kaibigan: Ka Joel at Teret. kalungkutan. Ang balak ay hindi natuloy at tila nagibang isip si Jacinto. pagpupuyat. sa inyo ay maraming salamat. Tunay na kahiya-hiya na sumuko sila sa mga “Indio” at kung maaari ay sa mga kapuwa “puting balat” na lamang sila susuko. ang utak ng Katipunan.1898. kulang sa pagkain.1899. ang mapagpaakit sa idolohiyang pangmasa ng Pilipinas. Pinamunuan niya ang nagsisiklab na alitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop sa Pilipinas. na ang kaarawan ay ika-8 ng Hulyo. Ang mga Gringo naman ay itinirik ang kanilang bandila sa Intramuros at inangkin ang tagumpay! Lito at ‘di malaman kung ano ang gagawin. Bulacan. dahilan sa tindi nang sinasapit sa loob ng Maynila. 2009 Ito’y alay ko sa aking ama na si Antonio Donato I. Jose Buhain na nagbigay inspirasyon ayon sa buhay ni Emilio Jacinto. Ang mga kolonyalista namang Gringo ay pumayag at isinagawa ang “lutong macao” na pagsuko. Tambak ang mga basura sa lansangan. Agosto 13.1899. Abril 16. Sa inaasahang mangyayaring ay sumabog nga. ng mga Kastila sa Intramuros. ang mga Kastila’y nakipagkasunduan sa mga Amerikano. ang digmaan ng Pilipino at Gringo noong Febrero 4. pusa pati na daga ang kinakain ng 250. humina ang katawan at napakadaling dapuan ng sakit. aso. na sana ay pinakaunang bayan sa buong mundo… SOSYALISTANG REPUBLIKA ng PILIPINAS!!! ka tony ika-8 ng Hulyo. si Jacinto ay sumulat kay Apolinario Mabini na naghahangad na ipagpatuloy ang kaniyang pag-aaral nang batas sa binabalak at ilulunsad na pamantasan ng mga Pilipino sa Malolos. Marahil sa pagod. Hindi nagtagal.000 taga Intramuros. Dito’y ipinasa ng Espanya sa Estados Unidos ang kanilang mahigit na 300 taon pagsakop sa Pilipinas. Nakipagpulong at pinagunahan ni Jacinto ang paghahandang pagkikipagdigmaan sa bundok ng Majayjay. Nagmakaawa na pigilan ng mga Amerikano ang pagpasok at pagsalakay ng mga Katipunero sa loob ng Intramuros. tuloy marami ay nagkasakit. Sa kasawiangpalad si Jacinto ay dinapuan ng malaria. nagbalik siya sa Laguna sa kahilingan ng mga tapat sa kaniyang mga Katipunero. Sa aking sumakabilang buhay na bayaw at manunulat. Mga kabayo. .