P. 1
Sakit Sa Puso at Diabetes

Sakit Sa Puso at Diabetes

5.0

|Views: 23,166|Likes:

More info:

Published by: Ramelfebea Montedelobenia on Dec 20, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/10/2015

pdf

text

original

1

M

Sakit sa Puso at Diabetes

“Ikaw, ano ang bp mo?”
arami ang hindi nakakaintindi kung ano ang ibig sabihin ng “presyon ng dugo” o “blood pressure”? Ang presyon ng dugo ay tumutukoy sa lakas at bilis ng pagdaloy ng dugo sa mga ugat. Mahalaga ang presyon ng dugo para sa sapat na pagdala ng dugo ng sustansya sa iba’t ibang bahagi ng ating katawan. Ito ay sinusukat sa dalawang numero: ang systolic at ang diastolic na presyon. Halimbawa, kapag sinabi ng duktor na 120 over 80. Ang unang numero (120) ang systolic na presyon, at ang pangalawang numero (80) ang tinatawag na diastolic na presyon. Konting paliwanag lang: Ang systolic na presyon ay ang pinakamataas na presyon sa ugat habang nagbobomba ng dugo ang puso. Ang normal na systolic na presyon ay hanggang 140 mm Hg. Ang diastolic na presyon ay ang pinakamababang presyon sa ugat habang ang puso ay nagpapahinga. Ang normal na diastolic na presyon ay hanggang 90 mm Hg. Maaaring mag-iba ang presyon ng dugo dahil sa mga sumusunod: 1. May ginagawa o napagod. 2. Pag-iba o pagpalit ng posisyon, gaya ng paghiga, pag-upo at pagtayo. 3. Pagkain, sakit na nararamdaman, pag-iisip at matinding pagkabalisa. Kailan sasabihing may altapresyon ang isang tao? Kapag ang presyon ng dugo ay mataas kaysa sa normal, at ito ay nananatiling mataas, ito ay tinatawag na altapresyon. Ang blood pressure na 140 over 90 (140/90) pataas ay nangangahulugan ng altapresyon! Alam niyo ba na sa isang 1

Sakit sa Puso, Diabetes at Tamang Pagkain pangkaraniwang barangay, tinatayang mayroong isa sa apat na katao ang may altapresyon. Heto ang pinakabagong klasipikasyon ng Blood Pressure sa taong edad 18 pataas: Pinakamainam Mataas sa normal Altapresyon: Baitang 1 Baitang 2 Systolic < 120 120-139 140-159 > 160 at o o o Diastolic < 80 80-89 90-99 > 100

Ang mga pangkaraniwang sintomas ng altapresyon ay ang (1) sakit ng ulo sa bandang batok, (2) pagkahilo, (3) mabilis na tibok ng puso na halos kumakabog ang dibdib, at (4) paninikip ng dibdib. Hindi lahat ng taong may-high blood ay may sintomas. Karamihan nga ay walang nararamdaman. Ngunit delikado pa rin ito. Kung mataas ang inyong presyon, kumonsulta agad sa inyong duktor o health center.

Iwas sa maaalat kung may altapresyon
Isa sa bawat 4 na Pilipino ay may altapresyon. Kapag umaabot na sa edad 60, 1 sa 2 Pilipino ay may altapresyon na. Kung mataas sa 140 over 90 ang iyong presyon, may altapresyon o high blood pressure ka na. 1. Umiwas sa maaalat na pagkain. Ang pinakabawal sa may altapresyon ay ang pagkaing maaalat tulad ng hamon, mga sarsa, naka-delatang pagkain, at iba pa. Ang mga instant noodles ay napakataas din sa asin. Ang ginagawa ko ay kinakalahati ko lang ang seasoning ng noodles, pagkatapos ay kalahati din lang ang dami ng sabaw. Sa ganitong paraan, kalahati lang ang alat na makakain ko. Sa bawat pagbabawas ng asin sa pagkain, bababa ang inyong presyon. Ito ay dahil ang asin ay nag-iipon ng tubig sa katawan, na nagdudulot ng altapresyon. 2

Sakit Sa Puso, Maiiwasan Na 2. Kung ano ang timpla ng pagkain, huwag nang dagdagan pa ng sawsawan. Alam kong masarap ang toyo, patis o bagoong, pero maaalat po ito. Kung okay lang sa iyo, mas maigi pa ang suka o calamansi bilang kapalit. 3. Iwas alat, iwas kanser pa. Ayon kay Dr. Antonio Villalon, isang tanyag na espesyalista sa kanser, ang paggamit ng maraming toyo, patis at bagoong ay puwedeng magdulot ng kanser. Nakakatakot hindi ba? Ang sabi ni Dr. Villalon, maaaring may lahi ka na ng kanser. At kapag “nagising” ang selula mo ng mga masasamang pagkain, ay puwede maging kanser ito. Bukod sa maaalat, umiwas na rin sa mga pagkaing sunog (smoked foods), inihaw, matataba at hilaw (tulad ng kilawin). 4. Hindi mabisa ang pineapple juice sa altapresyon. Ang pineapple juice ay may vitamin C na masustansya, ngunit hindi po ito lunas sa altapresyon. Marami ang may ganitong maling akala. Ang pinakamabisa sa lahat sa pagbaba ng presyon ay ang pag-iwas sa maaalat at pag-inom ng gamot sa altapresyon. Kumonsulta sa inyong doktor.

Sakit Sa Puso Maiiwasan Na
Ayon sa American Heart Association, may 9 na sanhi ang altapresyon at sakit sa puso. 1. Nagkakaedad. Dumarami ang nagkakaroon ng altapresyon habang tayo ay tumatanda. 2. Mga lalaki. Mas mataas ang posibilidad na magkaroon ng altapresyon ang mga lalaki, kaya mas dapat silang mag-ingat at magpa-check up ng maaga. 3. Lahi ng pamilya. Ang altapresyon ay maaaring mamana mula sa mga magulang. Kung may kamag-anak kayo na maagang namatay sa sakit sa puso (wala pang 50 anyos). Magpa-konsulta din kayo sa inyong duktor. 4. Pagkaing maaalat at matataba. Ang maalat na pagkain ay nagpapataas ng presyon ng dugo at nagbibigay ng manas sa paa. Ang matatabang pagkain naman ay nagdudulot ng pagbabara sa ugat ng ating puso at utak. 5. Sobrang katabaan. Dahil dito, ang puso ay mas puwersadong bumomba 3

sikmura at utak. Atorvastatin. binibigay ang 4 . Ang mga kilalang Statins ay ang Simvastatin. Gumamit ng hagdanan. Ngunit kadalasan ay nareresetahan agad ang pasyente ng Statins kahit hindi pa ito kailangan. Kung ang suweldo mo ay P250 lang sa isang araw. at Rosuvastatin. para ka na ring nagbitbit ng 30 pounds. Hindi aktibong pamumuhay. Tandaan: Kung ang mga nabanggit na dahilan ay mababawasan o mababago. Ang stress ay nakapagpapataas ng presyon dulot ng sobrang pagkapagod ng katawang pisikal. 7. Ang tawag dito ay Statins at nagkakahalaga ito ng P20 – P80 bawat tableta. Sa katunayan ay napakabisa nito sa paglinis ng ating ugat. Kailan puwedeng hindi muna uminom ng Statins? Ayon sa National Cholesterol Education Program ng America. Don’t worry. Maging magalaw at maliksi. Ito ay nakapagpapakipot sa mga ugat at nagiging sanhi ng hindi magandang pagdaloy ng ating dugo. Ganoon din ang katawan natin. lalung-lalo na ng isip at emosyon. be happy. Diabetes at Tamang Pagkain ng dugo. paano mo pa mabibili ang gamot na iyan. Hindi ko po sinasabi na hindi mabisa ang mga Statins. masisira ang makina at gulong nito. Masisira agad ang iyong puso at tuhod. 6. kapag kinargahan mo ng taba at 30 pounds. Sobrang alak. Paninigarilyo. mas mataas ang posibilidad na ika’y tumaba. Hindi Dapat Agad Inumin Napakaraming pasyenteng mahihirap ang nareresetahan ng mamahaling gamot sa cholesterol. 9. Kapag kinargahan mo ng 2 tonelada ang kotse.Sakit sa Puso. atay. Stress o tensyon. Kung kulang ka sa ehersisyo. maaaring makaiwas sa maraming sakit. 8. Ang puso natin ay maihahalintulad sa makina ng kotse. Ang malakas na pag-inom ng alak ay may masamang epekto rin sa ating puso. Good luck po! Gamot sa Cholesterol.

Paano kapag kulang sa pera? Kapag kapos pa rin sa pera. Ito’y dahil may estrogen pa sila sa katawan na nagproprotekta sa kanilang puso. puwede munang hindi uminom ng Statins ang mga babaeng hindi pa menopause.50 lang ang halaga. Iwas taba. may tinatawag na “poor man’s statin. Pero unahin mo muna bilhin ang gamot sa diabetes dahil mas mahalaga ito. doon tayo magsisimula ng Statins. kailangan mo nang uminom ng Statins. Paano naman kapag lampas sa 240 ang cholesterol? Sa ganitong pagkakataon puwedeng mag-diyeta muna ng 2 buwan.” Ito ay ang Aspirin 80 mg tablet na P1. Makatutulong iyan sa sakit sa puso at mataas na cholesterol. Ngunit may isa pang importanteng detalye: Ang mga babae na hindi pa menopause ay hindi gaanong matutulungan ng Statins. Kailan dapat uminom ng Statins? Kung ika’y nagkaroon na ng atake sa puso. Dahil dito. Pagkaraan ng 2 buwan. may tulong din ang Statins. May mga generic na P10 hanggang P20 bawat tableta. Kapag lampas pa sa 240 mg/dl. Ang problema kasi. ipasuri muli ang cholesterol. may ibang doktor na kahit 210 lamang ang cholesterol ay nagrereseta na ng Statins. Okay lang sana kung mayaman ang pasyente. at napakataas ang iyong cholesterol (lampas 240 mg/dl). cakes at mantika muna. Kapag ang cholesterol test mo ay hindi pa umaabot sa 240. puwedeng i-diyeta muna natin iyan. Tandaan ang numerong 240. Hindi Dapat Agad Inumin Statins kapag ang cholesterol ay lampas 240 mg/dl at wala namang diabetes o sakit sa puso ang pasyente. istrok.Gamot sa Cholesterol. Ang mura at epektibong statin ay ang Simvastatin. 5 . karne. Kung may diabetes ka. Sana po ay nakatulong ang artikulong ito para malinawagan ng ating mambabasa kung kailangan ba talaga uminom ng Statins.

Limitahan ang pag-inom ng tubig at likido sa 4 hanggang 5 baso lang sa isang araw. malalaman kung may heart failure ang pasyente. Dahil mahina ang puso. at matutubig na prutas. Kabilang na dito ang sopas. Ano ang gamutan? Kailangan magpa-check up agad sa isang cardiologist. nag-iipon tuloy ang tubig sa buong katawan. kung saan lalabas sa telebisyon ang hugis ng puso. juice. Paano matatanggal ang sobrang manas ng heart failure? 1. Furosemide 40 mg tablet – Ito ay gamot na pampaihi. May mga batang pasyente na may rheumatic heart disease ang nagkakaroon din ng heart failure. Base sa 2D-Echo.000 depende kung saan gagawin. Kapag uminom ka ng isang tasang sabaw. paghingal lalo na kapag nakahiga. May mga gamot na ibinibigay tulad ng: 1. paninigarilyo at pagkain ng matataba. Ilista ito sa papel. Gumamit ng 6 . Sukatin ang iniinom at iniihi bawat araw. Diabetes at Tamang Pagkain Solusyon sa Mahina ang Puso (o Heart Failure) May sakit na kung tawagin ay “heart failure” kung saan ay humihina ang masel ng puso. Bakit nanghihina ang puso? Ang karaniwang sanhi ng heart failure ay ang pagbabara ng ugat sa puso dulot ng altapresyon. Parang nalulunod ang pakiramdam at kailangan nilang gumamit ng maraming unan. nahihirapan ang puso na magbomba ng dugo sa buong katawan. 2. Nagkakahalaga ito ng P1. Paano malalaman kung may heart failure? Ang pinakamagandang test para malaman ang kondisyon ng puso ay ang 2DEcho. 4 na baso na lang ng tubig ang puwede mong inumin. 2. diabetes. Ang sintomas ng heart failure ay ang pamamanas ng paa.500 hanggang P4. Dahil dito. Ace-inhibitors tulad ng Enalapril 10 mg o Captopril 25 mg tablet – Mabisa ang gamot na ito para mapaliit ng bahagya ang lumalaking puso.Sakit sa Puso.

Ito ay ang (1) Met7 . o namamayat. kailangan ay mas madami ang iniihi kaysa sa iniinom. Lalo na kung may lahi ka ng diabetes. kung mas mataas pa sa 140 mg/dl ang iyong fasting blood sugar ay puwede nang magsimula ng gamot. pero maaari pa nating maisalba ang mga gumaganang parte ng pancreas. Ang ibig sabihin nito ay 20-50% ng iyong mga selula sa pancreas (o pale sa Tagalog) ay nasira na ng diabetes. nangangahulugang may diabetes ka na. kailangan ay 1 o 2 litro ang iihiin sa isang araw. 4. dapat ay suriin ang iyong asukal sa dugo. Timplahin ang pag-inom ng Furosemide para maabot ang layunin na 1 o 2 litro ng ihi sa isang araw. Pero napakaraming pasyente na ang napagaling sa ganitong paraan. Una. mababawasan ang manas at paghingal ng pasyente. Huwag mangamba. Alam kong mukhang mahirap ang paggamot ng heart failure. Gagaling pa ba ito? Hindi ito mapapangako ng doktor. Kumain ng 2 saging bawat araw. May mga mura. May pag-asa pa kahit mahina ang inyong puso. Mag-ehersisyo ng mas regular. iced tea at mga juices. Sa mga pasyenteng may heart failure at pamamanas. Pangalawa. Marahil ay hindi na makukuha sa diyeta iyan. 3. Kumonsulta sa inyong doktor. Diabetes Huwag Pabayaan Dahil Nakamamatay Kung ika’y may nararamdamang pamamanhid. Ito’y para mapalitan ang potassium na nawawala sa katawan sa pag-ihi. Kapag ang blood sugar ay higit sa 125 mg/dl pagkatapos ng 10 oras na hindi pagkain (fasting blood sugar). Umiwas sa soft drinks. Bawasan ang pagkain ng matataba at matatamis. Sorry po. magpa-check up para sa diabetes. Simple lang ang gamutan sa diabetes. Sa ganitong paraan. mabisa at epektibong gamot sa diabetes. Mag-tubig ka na lang.Diabetes Huwag Pabayaan Dahil Nakamamatay plastic na litro ng soft drinks para masukat ang lahat ng iniihi sa isang araw. mag-diyeta at mag-ehersisyo. Kung 1 litro ang nainom. laging nauuhaw. madalas umiihi.

Lalabo ang mga mata. 3. Magagawa natin ito sa pamamagitan ng wastong pagkain at wastong kaalaman. Walang “mild” sa diabetes. Mamamanhid ang mga paa at kamay. Soft Drinks at Capuccino. Ang pag-inom ng gamot ay depende sa taas ng blood sugar. Sigurado pong hahaba ang buhay ninyo sa mga gamot na ito. dapat ay mapababa na natin sa normal na lebel ang iyong blood sugar. Diabetes at Tamang Pagkain formin 500 mg na tableta. Kung hindi mo tututukan ang iyong blood sugar. piliting makontrol ito. 2. 1. Mag-tubig na lang. Masisira ang ugat ng puso. Alam n’yo ba na ang pag-inom ng isang basong Ice Tea bawat araw ay nakapag8 . Hindi na kayang makipag-sex. tumataas ang iyong asukal sa dugo ng lampas sa normal na 105 mg/dl. hindi naman lahat ng pagkain ay pinagbabawal sa diabetes. Puwedeng umabot ito sa dialysis at pagkamatay. ibig sabihin ay 50% ng iyong mga selula sa pancreas ay nasira na. Bawasan lang ang matatamis at mamantika na pagkain. Kumonsulta sa inyong doktor. Mga 5 piso lang ang bawat isang tablet na mabibili sa Botika ng Bayan at Generics Pharmacy. mapuputol ang paa at masisira ang mga bato. (2) Gliclazide 80 mg na tableta. Augusto Litonjua. Ayon kay Dr. Sa pamamamagitan nitong 2 gamot. tinaguriang Ama ng Diabetes Medicine sa Pilipinas. Heto ang mga tips na dapat tandaan. Dahil dito. Ang layunin natin ay mas bumaba pa sa 105 mg/dl ang iyong fasting blood sugar. mula 1 hanggang 3 tableta sa maghapon. Tumanggi sa Ice Tea. Hindi biro ang sakit na diabetes. ay mapapabilis ang pagdating ng komplikasyon nito. mula 1 hanggang 3 tableta sa maghapon. Ang dalawang binanggit kong mga gamot ang pinakamabisa at pinakasubok na gamot sa diabetes.Sakit sa Puso. Umiwas sa matatamis at matataba. At sa huli. Diyeta sa diabetes Alam n’yo ba na ang diabetes ay napakasama at nakamamatay? Kaya kung kayo ay may diabetes. Kung ikaw ay may diabetes.

taba ng baboy at French fries. abokado at lychees. At napakarami pa ang magkakaroon nito sa darating na panahon. Mali! Matamis at nakatataba din ang mga prutas tulad ng mangga. Puwede ang isang kanin. May mga taong hindi na kumakain ng kanin para pumayat. Dahil dito. Hindi po ito maganda. ubas. Ngunit madalas ay hindi pa rin napapa-normal ang asukal sa dugo. Pagdating sa ubas ay sampung piraso lang ang puwede. Akala ng marami ay “all you can eat” ang mga prutas. Paano ginagamot ang diabetes? Sa umpisa ay kinukuha sa diyeta at exercise ang diabetes. junk food. May pagsusuri na nagpapatunay na ang soft drinks ay puwedeng magdulot ng diabetes. Kung gusto mo ng mangga. Murang Gamot sa Diabetes May 4 na milyong Pilipino ang may diabetes. Hinay-hinay lang.Murang Gamot sa Diabetes daragdag sa inyong timbang ng 1 libra bawat linggo? Ang 1 basong soft drinks naman ay may 7 kutsaritang asukal. pineapple. 4. sitsirya. Isang platitong ulam o gulay. tubig lang talaga ang tunay na walang calories. Ang solusyon ay ang paglimita sa dami ng pagkain. Mansanas at peras ang pang-diyeta na prutas. Ang pinakamainam na gamot sa diabetes ay ang mga nirereseta ng ating mga doktor. marami ang nangangailangan ng gamutan. na may 1 tasang kanin ay sapat na. Kailangan din ng katawan natin ang carbohydrates para sa balanseng diyeta. isang gulay at konting karne. 5. Grabe ang tamis! Kaibigan. Soft drinks. hindi ba? Mag-diyeta para ma-kontrol ang inyong diabetes. isang pisngi lang ay sapat na sa isang kainan. Bakit ko nasabi ito? Ito’y dahil sa klase ng ating kinakain. Sa katagalan ay manghihina kayo at mawawalan ng sigla. 9 . Ang mga hindi nag-e-ehersisyo at may katabaan ay maari ding magka-diabetes.

Inumin Ang Gamot Niyo Mayroong mga pasyenteng pasaway. 2. Minsan ay pinagsasabay ang Gliclazide sa Metformin. kaysa sa mga food supplements. Ito ang 4 na bagay na dapat nilang tandaan. 3 beses sa isang araw. Kapag umiigi na ang pakiramdam ay itinitigil na ang gamot. Nagkakahalaga lang ng 2 o 5 piso ang bawat tableta ng Metformin o Gliclazide. mas epektibo ang mga regular na gamot. Ang isang murang brand name ay ang Glubitor na 6 na piso lamang. Mas mura pa ang mga ito. At kapag hindi pa rin bumaba sa normal ang blood sugar. Metformin 500 mg tablet – Ang Metformin ay binibigay sa pasyenteng may katabaan. Matigas ang ulo at ayaw makinig sa doktor. Nakababawas ito ng gana sa pagkain. Magpatingin sa inyong doktor. Paano naman ang food supplements? Sa aking pananaw.Sakit sa Puso. Ang pinakamataas na dosis na aking binibigay ay ganito: Example: Metformin 500 mg tablet. kailangan na magumpisa ng Insulin injections. Gliclazide 80 mg tablet – Ang Gliclazide ay mas malakas magpababa ng asukal kaysa sa Metformin. Huwag pong matakot sa Insulin. Huwag Pasaway. Iniinom ito ng 1 hanggang 3 tableta sa maghapon. kaya lumalala tuloy ang sakit nila. 3 beses din sa isang araw. Pinakamurang gamot sa diabetes Kung gipit kayo sa budget. Depende sa antas ng inyong blood sugar. malaki ang naitutulong ng Insulin para hindi mahirapan ang ating pale (pancreas). 10 . Ang Metformin ay binibigay mula 1 hanggang 3 tableta sa maghapon depende sa taas ng iyong blood sugar. At Gliclazide 80 mg tablet. tinitimpla ng mga doktor ang dosis ng gamot na ibibigay sa iyo. may murang mga generic na gamot na mabibili sa mga tindahan tulad ng Botika ng Bayan at Generics Pharmacy. Sa katunayan. tulad ng Metformin at Gliclazide. Diabetes at Tamang Pagkain 1.

” Ano ba iyan? Ano ba ang tingin mo sa mga doktor. 3. May mga magulang na hindi iniinom ang kanilang gamot dahil napakamahal daw nito at ayaw nilang pagastusin ang kanilang mga anak. Sabihin din sa inyong doktor kung puwedeng palitan ng mas murang brand ang mga iniinom na gamot. Ibalik si itay o inay sa doktor kada-tatlo o kada-anim na buwan. Kumonsulta muna sa inyong doktor bago ihinto o baguhin ang mga gamot. Subukang maggenerics dahil mura ang generic na gamot. mayroong nabibiling espesyal na lalagyan ng gamot na may markang Lunes hanggang Linggo sa labas. Paano makakamura sa pagbili ng gamot? Kung kayo ay lampas 60 ang edad. mahalaga ang pag-unawa ng pamilya. 11 . Kaya nasa tamang antas ang inyong blood pressure ay dahil may epekto pa ang gamot. panghabang-buhay po ang pag-inom ng mga gamot na ito. iyong bilog at iyong kulay pink na gamot.Inumin Ang Gamot Niyo 1. maraming gamot ang tinatawag na “maintenance medicine. Paano masisiguro na regular ang pag-inom ng gamot ng pasyente? Sa mga madalas makalimot. muling tataas ang presyon ng dugo. Ano ang dapat tandaan ng isang pasyente tungkol sa gamot niya? Naiinis ang doktor sa pasyenteng hindi alam ang kanilang gamot.” Ibig sabihin ay i-maintain o ituloy mo ang pag-inom. Kaya kung puwede lang ay huwag maging pasaway. Kadalasan. Kaya payo ko sa mga kamag-anak o nag-aalaga sa pasyente. iyong hugis tatsulok. Kapag inihinto mo ang pag-inom nito. Dahil dito. kumuha ng Senior Citizen card sa City Hall at ipakita ito sa botika upang mabigyan ng diskuwentong 20%. Dapat inumin ng tuloy-tuloy ang mga gamot sa altapresyon. tandaan ang 2 bagay: (1) Ano ang pangalan ng gamot na iniinom? (2) Paano at kailan ito iniinom? Ilista sa papel para hindi makalimutan. manghuhula. Inumin ang maintenance na gamot para humaba ang inyong buhay. diabetes at sakit sa puso. Puwede bang ihinto ang gamot kung maayos na ang pakiramdam? Hindi puwede! Tandaan. Puwede ring bantayan kung iniinom ng inyong asawa o magulang ang kanilang mga gamot. “Dok. Importante iyan! 2. 4.

minerals at iba pang healthy na kemikal. at arthritis. 1. suha at dalandan – Masustansya ang mga prutas na ito dahil may Vitamin C. tumutulong sa pag-iwas sa atake sa puso at istrok. Ma-berdeng mga gulay – Ang gulay tulad ng repolyo. sa tingin ko ay puwede ka nang hindi mag-vitamins. Citrus fruits tulad ng calamansi.2 2 Tamang Pagkain Ang Pinakamasustansyang Pagkaing Pinoy A lam mo ba ang mga pinakamasustansyang pagkain para sa ating kalusugan? Ano ba ang pinaka-healthy na pagkaing ginawa ng Diyos para sa tao? Hindi ko na kayo papasabikin. Ayon sa pagsusuri. Matatabang isda – Ang mga oily na isda tulad ng sardinas. Kamatis – Ang kamatis ay mataas sa lycopene na tinatawag na anti-oxidants. Ang gulay ay mabuti rin sa maraming sakit tulad ng sakit sa puso. Kapag mahilig ka sa gulay. kangkong. Ang problema lang ay mahal ang mga isda na ito. heto ang aking listahan. sakit sa tiyan. Ang ketchup at tomato sauce na galing sa kamatis ay mainam din. Pang-alis ito ng dumi sa ating mga selula. tuna at mackerel ay may Omega-3. 2. pechay. hika. Ang kamatis ay makatutulong din sa pag-iwas sa mga kanser. broccoli. 5. Carrots – May pagsusuri ang nagsasabi na ang carrots ay panlaban sa kanser. at nagpapababa ng kolesterol sa katawan. colon cancer at iba pang kanser. tilapia. Ang Vitamin C ay panlaban sa mga sakit tulad ng sipon. 3. 12 . Sagana ito sa bitamina. ang Omega-3 supplements ay punong-puno ng healthy na Omega-3. 4. spinach at iba pang mga talbos ay napakahalaga sa katawan. diabetes. Ang Omega-3 ay nag-aalaga ng puso.

Gatas. Bawang – Ang bawang ay makatutulong sa pagpapababa ng kolesterol. keso at yoghurt – Ang mga produkto ng gatas tulad ng mga nabanggit ay matatawag nating “complete foods. may carbohydrates at may taba din. keeps the doctor away.” Tunay po iyang kasabihan. ang tanyag na tennis player? Kumakain siya ng saging sa gitna ng kanyang laban. 9. (15) kamote 13 . kailangang uminom ng 8-12 basong tubig.” Ito’y dahil ang gatas ay may protina. Nakakabusog pa ito at puwede sa mga nag-di-diyeta. at saging ang sagot. (13) luya tulad ng salabat para sa boses at pagsusuka. panlinis ng katawan. Sa mga gustong magpapayat. 10. (14) oat meal para bumaba ang kolesterol. nakakapayat ang carrots dahil 35 calories lang ang kalahating tasa nito. Mayroon pang 10 pagkain sa aking listahan: (11) Ampalaya para sa diabetes. Bumili ng purified water o pakuluan ng 5 minuto ang tubig. 6. Mag-ingat lang sa pagkain nito dahil puwedeng humapdi ang iyong tiyan. May calcium pa para sa kababaihan. Saging – Ang saging ang pinakamasustansyang prutas para sa akin. Tubig – Kasali ang tubig sa ating listahan dahil marami sa ating Pinoy ang kulang sa pag-inom ng tubig. Ito’y dahil natatapalan ng saging ang mga sugat sa tiyan. Makatutulong ito sa pag-iwas sa impeksiyon sa ihi. pagbawas ng acid sa tiyan at pampaganda rin ng ating kutis. Siguraduhin lang na malinis ang tubig na iniinom para hindi magka-typhoid o cholera. Mansanas – “An apple a day. Puwede ito gawing lunas laban sa ulcer at pangangasim ng sikmura. low-fat milk ang inumin. Lalu na ngayong tag-init. Isa pa. Kaya turuan natin ang ating mga anak na kumain ng carrots. Nakita niyo ba ang laki at lakas ng mga Americano? Ginagawa kasi nilang tubig ang pag-inom ng gatas.Ang Pinakamasustansyang Pagkaing Pinoy Ito ay may Vitamin A na mabuti sa ating mga mata. 8. May taglay na pectin ang apple na nag-aalis ng dumi sa katawan. Kung lagi kayong pawisin at gusto niyong lumakas. Ang saging ay lunas din sa mga nanghihina at may cramps dahil mayaman ito sa potassium. 7. Kailangan ni Federer ng lakas at sigla. (12) monggo na mataas sa protina at mura pa. mag-saging ka. Nakita niyo na ba si Roger Federer.

Wala po itong silbi sa katawan kaya turuan natin ang ating mga anak na iwasan ito. Kaibigan. Ito’y dahil may halong vetsin at asin. Sana po ay matago niyo ang listahang ito at maipamahagi sa iyong mga kaibigan. (17) taho at tofu. Mas mainam pa ang suka. Hindi sapat ang pagsawsaw sa suka o calamansi para 14 . “Doc. at (20) mani para tumalino. 7. Ano ba ang mga ito? Mag-umpisa tayo sa numero 10 papunta sa numero 1. ‘di ba? Ang isang basong soft drinks ay may 7 kutsaritang asukal. Ito ang sinisisi ng maraming eksperto kung bakit dumarami ang taong matataba. French fries – Mataba at mamantika ang French fries. may sakit sa puso at mataas ang kolesterol. Tadtad iyan ng calories. Ang phosphorous ay nagtatanggal ng calcium sa ating katawan at puwedeng maging dahilan ng osteoporosis. (19) buko at buko juice para sa kidneys. ang sagot ay. Kapag tinanong ko kung gaano karami ang iniinom. mag-tubig ka na lang! 9.” Masama po ang alak sa ating kalusugan. Diabetes at Tamang Pagkain dahil sa taglay na Vitamin A. 10. dahil may halo itong phosphorous. nauubos ko ang isang bote. (18) tsa-a tulad ng green tea. hilig natin ang mga pagkaing hindi healthy sa ating katawan. 5. Mag-ingat din sa diet soft drinks. Soft drinks – Naku. Siguraduhin lutongluto ang inyong kinakain. Kaya grabe ang tamis. mayonnaise at butter. 8. minsan. Matatabang sarsa tulad ng gravy. Junk food – Nakaka-addict ang mga sitsirya at chips. Medyo hilaw na karne – Sari-saring bulate ang nakatago sa mga hilaw na laman. ugat at utak. (16) wheat bread dahil mataas ito sa fiber. Masisira ang ating atay. guilty ka diyan. Mga “Not-so-healthy” Foods Na Hilig Ng Pinoy Alam mo naman tayong mga Pinoy. 6. calamansi o hot sauce bilang sawsawan. tulad ng kilawin na isda o karneng may dugo pa.Sakit sa Puso. ang pinakamasama sa lahat. Nakatataba at masama ito sa mga may diabetes. Nakapagdudulot din ito ng maraming kanser. Alak – May mga pasyente ang nagsasabi na ang red wine ay mabuti sa puso.

“Overweight ka ba?” mapatay ang mga bulate at mikrobyo. puwedeng mailipat ang bulate sa ating pagkain. Mag-ingat! “Overweight ka ba?” Alam niyo ba ang inyong tamang timbang? May taong mukhang payat. “Sinawsaw ko naman sa suka. Kung gusto ninyo na malaman kung mataba kayo o hindi. 15 . 4. pero ang taba ay nasa bilbil. heto ang lista ng tamang timbang batay sa edad. May mga eksperto ang nagsasabi na puwedeng magdulot din iyan ng kanser. “Balat lang naman ang gusto ko at hindi naman taba. Kapag ang mga street vendors ay hindi naghuhugas ng kamay.” hirit pa niya. pero payat naman. Mahirap masiguro ang kalinisan ng mga fish ball.” “Eh saan ba nagtatago ang taba. 1. Street food – Ayon sa pagsusuri. Ang resulta? Istrok at atake sa puso. 70% ng mga Pinoy ay may bulate sa tiyan. puso. Magpopcorn ka na lang. Huwag makipagsapalaran. taba pa rin iyan. Chicharon at chicharon bulaklak – Sabi ng kaibigan ko. 2. Lechon – Ang paborito ng lahat kainin ay ang lechon. Kaibigan. Laman loob – Ewan ko ba kung bakit nahiligan ng mga Pinoy ang pagkain ng utak. pero iyan po ang buong katotohanan. Gulay at isda lang talaga ang masustansya para sa inyo. May taong mabilog ang mukha. Sobrang taas iyan sa uric acid at kolesterol. 3. Ang taba ng baboy ang sadyang nakapagpapabara ng ugat sa puso at utak. bato at bituka.” ang sagot ko. crispy pata at pata tim. queck-queck at iba pa. patikim-tikim na lang. taas at kasarian. Kaibigan. Sorry po kung nasaktan ko ang inyong damdamin.

I-rekord at bantayan ang iyong timbang habang patuloy na minamanmanan ang iyong kinakain. Kung sobra ka sa timbang.6 67.9 53.4 47.0 52.8 59. soft drinks at juices. Ang ibig sabihin ay puwede kang magkasakit ng diabetes. 3. Ang mga pildoras na pampapayat (diet pills) ay pansamantala lamang ang epekto. ang tamang pagbabawas ng timbang ay 1-2 kilo lamang bawat buwan at hindi hihigit pa rito.4 Halimbawa. 2.2 45. ang tamang timbang mo ay 136 pounds lamang. Kumain nang dahan-dahan para maramdaman agad ang pagkabusog at paunti-unti ring bawasan ang dami ng kinakain.8 64.Sakit sa Puso. may ilang tips dito para magpapayat: 1. 4.3 54. arthritis at sa puso. Pumili ng ehersisyong kinasisiyahang gawin at isagawa ito ng mga 30 minuto.7 50.1 61. 5. Kapag lumampas ka ng 10 pounds sa timbang na iyan ay tatawagin ka ng “overweight” ng iyong doktor.2 50.3 5’ 0’’ 5’ 1’’ 5’ 2’’ 5’ 3’’ 5’ 4’’ 5’ 5’’ 5’ 6’’ 5’ 7’’ Taas Babae Timbang Pounds 90 95 100 105 110 115 120 125 130 135 Kilo 40. Kapag sobra sa timbang. Iwasan ang mga sitsirya (junk foods).4 59. 16 . kung kayo ay lalaki na may taas na 5 feet at 5 inches.6 56. tatlo hanggang limang beses kada linggo. Diabetes at Tamang Pagkain Lalake Taas Timbang Pounds Kilo 4’ 10’’ 4’ 11’’ 5’ 0’’ 5’ 1’’ 5’ 2’’ 5’ 3’’ 5’ 4’’ 5’ 5’’ 5’ 6’’ 5’ 7’’ 106 112 118 124 130 136 142 148 48.1 61.6 56.9 43.

para ka na rin kumain ng 7 kutsaritang asukal! Ganoon din ang iced tea. at full cream milk ang kape mo. Kapag uminom kayo ng soft drinks. Mataas ito sa calories at asukal kahit sabihin mong “unsweetened” pa. Hindi po ito tunay. Puro asukal din iyan kaya grabe ang tamis! Ayon sa siyentipikong pagsusuri.Magbawas sa Pag-inom ng Iced Tea at Soft Drinks Magbawas sa Pag-inom ng Iced Tea at Soft Drinks Kung kayo po ay sobra sa timbang. Kahit “No-sugar” o “Lite” pa ang inyong inumin ay may peligro pa rin. peras at konting saging lang ang puwede. Sa ubas ay 10 piraso lang ang pinakamadami. Malaki ang maibababa sa timbang ninyo. ang payo ko ay umiwas din sa mga fruit juices. Kung gusto ng mangga. Lalo na kung may halo pang whipped cream. Mabilis din itong makataba at magpalaki ng tiyan. diyeta at exercise lang ang magpapababa ng blood pressure. pineapple juice at kung anu-ano pang juices. Dahil ang diet soft drinks ay may halong phosphorous na nagtatanggal ng calcium sa ating katawan. Alam ba ninyo na ang isang basong soft drinks ay may 7 kutsaritang asukal. Hindi ko alam saan nanggaling ang paniniwala na maganda sa altapresyon ang pag-inom ng pineapple juice. may diabetes. isang pisngi lang ang puwedeng kainin. may altapresyon o gusto lang maging malusog. Umiwas sa Coffee at Energy drinks Walang gaanong benepisyo ang makukuha sa mga coffee drinks. Alam niyo ba na ang katumbas ng isang cappuccino with whipped cream ay 3 pla17 . Anong prutas ang puwede sa mga nagpapapayat? Mansanas. Bawal na bawal ang mangga at ubas dahil sobra itong matamis. Kapag uminom kayo ng maraming juices. Puwede kang magka-osteoporosis. Ang payo ko ay mag-tubig na lang! Nakatataba ang Pineapple Juice at iba pa Kung kayo’y may katabaan. Orange juice. ang pag-inom ng soft drinks ay puwedeng maging sanhi ng diabetes. baka kayo tumaba. sundin ninyo ang payo ko: Magbawas tayo sa Iced Tea. soft drinks at kung anu-ano pang matatamis na inumin. Gamot. chocolate.

Eat eggs in moderation. 18 . riboflavin at folate.Sakit sa Puso. diabetis o mataas ang kolesterol. Kung gusto mo kumain ng itlog. kailangan limitahan mo ang pagkain ng itlog sa 3 itlog lang sa isang linggo. Ngunit sa kabilang banda ay may 213 milligrams ng kolesterol ang isang pula ng itlog. Nakaka-addict ang caffeine at nakabibilis pa ng tibok ng puso. 3. tubig lang ang dapat inumin. Mabuti ito sa katawan at masustansya. vitamin B12. Kung ika’y may altapresyon. Nasa egg yolk kasi ang kolesterol. bacon at tocino. mas maigi ang puti ng itlog na lang ang kainin at huwag na lang ang pula o egg yolk. Sari-sari ang opinyon tungkol sa itlog. Ang itlog ay may protina. Heto ang payo namin: 1. Diabetes at Tamang Pagkain tong kanin na? Masama din sa kalusugan ang mga energy drinks dahil mataas ito sa caffeine. bawal ang energy drinks dahil puwedeng tumaas ang blood pressure mo. Ngunit ang sasabihin ko ngayon ay ang deklarasyon ng mga doktor ng American Heart Association at Philippine Heart Association. Kaya kaibigan. puwede kang kumain ng 1 itlog sa isang araw. Kapag sinobrahan mo ang isang bagay. Mataas ito sa kolesterol dahil ang rekomendasyon ng American Heart Association ay huwag kumain ng lampas sa 300 milligrams ng kolesterol sa isang araw. Sa kahit anong bagay ay dapat hinay-hinay lang ang pagkain. walang sakit sa puso. puwede itong makasama sa iyo. diabetes o problema sa kolesterol. Piliin ang nilagang itlog kaysa sa pritong itlog. 2. Mag-ingat lang sa mga kasamang pagkain ng itlog tulad ng hotdog. Papayat ka pa at makaiiwas ka pa sa maraming sakit! One Egg A Day Lang Po! Marami ang nagtatanong kung ilang itlog ang puwede nilang kainin? May magandang balita at hindi magandang balita tungkol sa itlog. Kung ika’y malusog. Kung ika’y may sakit sa puso. vitamin D.

hindi ko mapapayo ang pagkain ng lampas sa 1 itlog sa isang araw. Ang ensaymada ay maraming mantika at asukal. patis. suha at mansanas. may payo tayo sa tamang paraan ng pagluluto ng mga pagkain. “Ewan ko nga ba kung bakit ang masasarap ay bawal?” Ano ang mga dapat natin kainin at iwasan? Kumain ng mga pagkaing wala o mababa sa taba at kolesterol gaya ng gulay. hamon. mantikilya. Sa prutas. lechon. toyo. Mainam na magpakulo. Sa mga misis. tinapa. Ang taba ng baboy at baka ay masama. gata. limitahan ang pagkain nito sa tatlong beses sa isang linggo. hamon. Limitahan din sa isang beses kada linggo ang mga pagkain ng pato. 19 . Mag-dahan-dahan tayo sa pagkaing mataas sa taba at kolesterol gaya ng chicharon. tilapia at bangus belly. malunggay. 3. asin. Kung kayo ay may altapresyon. 1. at skim milk. magbeyk (maghurno) o mag-ihaw na lamang kaysa sa magprito. Kung mahilig kayo sa itlog. prutas at isda. 2. at mga pagkaing de-lata. bakit lahat ng katakam-takam kainin ay masama daw sa katawan?”“Tama ka diyan. sagana sa bitamina ang saging. manok. carrots at kalabasa. pagkaing prito. vetsin. bawasan ang maaalat na pagkain tulad ng tocino. tuyo. Kailangan ay balanse ang ating diyeta.“Dok.” wika ko. ano ang bawal kainin?” Para sa akin. mabuti sa katawan ang sardinas. ano ang bawal kainin?” May pasyente ako na nagsabing. Masustansya ang gulay tulad ng kangkong. Hiwain at tanggalin ang taba sa mga karne. Ang full cream milk ay nakatataba. Mabuti lahat iyan sa katawan. palitan ng skim milk. talaba at alimasag. karne norte. bagoong. Kumain ng gulay. Itapon ang mantikang lumabas sa karne habang niluluto ito. Kumain na lang ng taba ng isda na mas-healthy. isda. sausage. pan-de-sal na lang. Sa isda naman. Good luck po! “Dok. at taba ng karne. Heto ang listahan ng puwedeng ipalit sa mga pagkaing mataas sa kolesterol at asukal. Bawal po ang asin sa mga may high blood. “Dok.

Para sa tiyan – Napakaganda ng saging para sa mga may ulcer at nangangasim na sikmura. Saging: Ang Pinakamasustansyang Prutas sa Buong Mundo May kasabihan na “An apple a day keeps the doctor away. Iron: 6 mg.. 2. Potassium: 260 mg. Calcium. Sa mga naglilihi sa ice cream at cake na may icing. 5. Tiyak na papayat ka diyan. sinaing na kanin na lang. matutunang gumamit ng suka...” Mali na po iyan... Imbis na uminom ng softdrinks o iced tea. 7. Vitamin C: 10 mg. Kapag kumain ka ng 2 saging bawat araw. Kung hilig mo ay magpulutan tulad ng chicharon bulaklak. at Potassium ito. you can Have It All like Edu Manzano and Feel Complete like 20 . kumain na lang ng popcorn o butong pakwan. Vitamin B: Thiamine . puwede bang ice candy at gulaman na lang? Alagaan natin ang ating kalusugan. 3. parang multivitamin na ang saging dahil may vitamin A. Huwag piliin ang sinangag. dagdagan mo na rin ng 2 saging bawat araw.Sakit sa Puso. 6. Parang Multivitamin .Kung susuriin mo.U. Iron. Calcium: 8 mg. magtubig na lang. Lalo na kung umiinom ka ng mga gamot sa puso at altapresyon. Kumain ng tama.” Marami nang pagsusuri ang nagpapatunay na ang saging ay napakabuti sa katawan. Marami ang benepisyo ng saging: 1. at Protein: 1. Ang saging ay may sariling antacid na tinatawag na phospholid.2 mg. Heto ang mga nilalaman ng isang saging na 100 grams: Calories: 88 calories.. B. C..04 mg. Diabetes at Tamang Pagkain 4. Vitamin A: 430 I. Phosphorus: 28 mg. Para sa puso – Mabuti ang saging sa puso dahil mataas ito sa potassium at bitamina. Carbohydrates: 23 grams. 8. May flavonoid din ang saging na parang tinatapalan ang mga sugat sa ating tiyan. Magbawas sa mayonnaise sa ensalada. Ang bago ngayon ay “Two bananas a day will keep the doctor away.

at hindi rin magkakaroon ng leukemia. hindi ba? Pero ang saging ay napakadali ibaon. Para sa nag-e-ehersisyo – Sa mga mahilig mag-ehersisyo. Kung ikaw naman ay ane21 . Tipid pa! 4. Madaming Bitamina Ang dahon ng malunggay ay sagana sa calcium at iron. kailangan mo ng saging para hindi bumaba ang iyong potassium. puwede itong panlaban sa colon cancer at iba pang sakit sa bituka natin. Kaya kung nalulungkot ka dahil iniwan ka ng iyong girlfriend. Talagang ginawa ng Diyos ang saging para kainin.Dahil mataas sa fiber ang saging. marami din ngayong nagbebenta ng malunggay bread. huwag nang lumuha. Alamin natin ang galing ng malunggay. mas hindi sila hihikain. Ang calcium ay nagpapatigas ng ating buto at panlaban sa osteoporosis. Kaya kahit ano pa ang nararamdaman mo.Kumain ng Malunggay Piolo Pascual. Pang-baon talaga – Kaibigan. 6. kumain ka ng saging para lumakas at lumusog. pero marami ang naniniwala nito. Magbaon ng 2 saging sa iyong bag. kaya mo bang magbaon ng abokado o mangga sa bag? Mahirap kainin. Kumain ng saging. malunggay noodles at iba pang pagkain na may sangkap na malunggay. Posibleng makabawas sa leukemia at hika sa bata – May pagsusuri na nagsasabi na kapag ang bata ay lagi mong papakainin ng saging. Kumain ng Malunggay Alam ba ninyo na napakasustansya ng malunggay? Bukod sa pagkain ng malunggay. Para sa stress at pang-relax – Alam ba niyo na ang saging ay may tryptophan? Ito’y isang kemikal na nagpapasaya sa atin. 8. 7. 5. Mabuti sa colon . Hindi pa ito tiyak.

may iron ang malunggay na nagpapadami ng ating dugo. Pagkatapos ay ilapat ang malunggay “paste” sa sugat. kumain din ng 1 tasang dahon araw-araw. Makatutulong ito sa pag-ayos ng iyong pagdumi. Lagyan ng konting tubig at initin. Kaya magtanim na ng malunggay sa inyong bakuran. Pampalakas ng katawan . ngayon lang nadiskubre ang mga 22 . ang malunggay ay may mas maraming bitamina. At dahil sa bitamina nito. iron at phosphorus. Ang mga bitaminang A at C ay tinatawag na anti-oxidants. kumain din ng 1 tasang dahon sa gabi. Ang problema lang ay dapat masanay ang mga bata na kumain nito. Sino ang magaakala na pagkatapos ng maraming dekada. Itapal sa sugat . Puwedeng-puwede sa mga feeding program ng gobyerno. Puwede din pakuluan ang dahon at gawing tsaa at inumin.Kapag ika’y tinitibi. Hugasan muna ang dahon at durugin ito. 4.Kapag ika’y may sugat. Kumpara sa ibang prutas at gulay. Super-gulay talaga ang malunggay. calcium. puwedeng ilagay ang dinurog na dahong malunggay sa sugat. Pakwan: Ang Prutas na Mahiwaga Maraming doktor ang nagulat sa galing na ipinakita ng pakwan.Kumain ng 1 tasang dahon ng malunggay arawaraw para mapunuan ang bitaminang kailangan ng katawan. Mga benepisyo ng malunggay: 1. Marami pang galing ang itinatago ng malunggay.Sakit sa Puso. potassium. ang malunggay ngayon ang pinapakain sa mga payat na bata. Para sa constipated . Mura at masustansya ang malunggay. Ito ang lumalaban sa stress at nagpapabagal sa ating pag-edad. Mataas din sa protina. Ang prutas ng malunggay ay masustansya din at mataas sa carbohydrates. 3.Kapag kulang ang gatas ng ina. Pampadami ng gatas ng ina . vitamin A at vitamin C ang malunggay. Diabetes at Tamang Pagkain mic o kulang sa dugo. 2.

Kung ang pulang pakwan ay panlaban sa kanser. umiwas sa katas ng orange at pinya dahil maasim at acidic ito. may tulong ang pakwan sa paggamot ng singaw at pag-bawas sa bad breath. Dahil dito. nakapagpapababa din ito ng blood pressure. ang dilaw na pakwan naman ay makatutulong sa pag-iwas sa katarata sa mata (macular degeneration). ang pakwan ay nagpapataas ng arginine (isang amino acid) sa ating katawan. ang kamatis ay mayaman din sa lycopene. Ang lycopene ay tinatayang panlaban sa kanser. 2. May katas na alkaline water – Ang pakwan ay sadyang matubig at gawa sa 92% alkaline water. Mabuti sa mata – Ang pakwan ay mayroong vitamin C at vitamin A na kailangan ng ating mata. napapabilis nito ang ating pagdumi. Ito’y dahil sa sangkap na lutein ng dilaw na pakwan.Pakwan: Ang Prutas na Mahiwaga sikreto ng pakwan? Alamin natin ang bisa nito: 1. para na ring Viagra ang epekto ng pakwan. Ngunit hindi lang nga kasing bisa ang pakwan kumpara sa mga gamot. Gamot sa singaw at bad breath – Ayon sa mga eksperto. Ang potassium at magnesium ng pakwan ay may tulong din sa blood pressure. Pampalakas ng sex drive – Ayon sa mga eksperto. Nagpapababa ng presyon – Dahil pinapaluwag ng arginine ang ating ugat. na nagpaparelaks ng ating mga ugat sa puso at utak. 8. Ang arginine ay ginagamit sa paggawa ng nitrous oxide. 4. Maigi sa puso at ugat – Ayon sa US Department of Agriculture. Tulong sa pag-iwas sa kanser – Ang pulang klase na pakwan ay napakasustansya dahil may taglay itong lycopene. 5. Makatutulong sa sikmura at pagdumi – Dahil may fiber at tubig ang pakwan. posibleng may tulong ang pakwan sa pagpapagana sa sex. Kung ika’y laging tinitibi (constipat23 . Kung ika’y sinisikmura o may ulcer. 7. Ito’y dahil sa arginine na nagpapabuka ng ugat sa ari ng lalaki. Bukod sa pakwan. At kapag mas maraming pakwan ang iyong kakainin. Dahil dito. 3. makatutulong ang pakwan sa pag-iwas sa istrok at atake sa puso. mas mabuti pa ito sa katawan. 6. May nagsasabi na mabuti ang alkaline water sa ating sikmura at safe ito kahit sa may ulcer.

potassium at iron. 16. Magiginhawahan kayo at mababawasan ang rashes. 15. Sa mga may arthritis dahil sa uric acid (gout). Paalala: Huwag kainin ang buto ng pakwan. Mabisang energy drink – Ang pakwan ay sagana sa vitamin B. Para sa sakit ng ulo – Sa South Africa. Bilang pampaputi – Alam niyo ba na may glutathione din ang pakwan? Oo. makatutulong din ang pakwan sa iyo. Ang glutathione ay maaaring makaputi ng balat at nagpapalakas pa ito ng ating immune system. Kung ika’y may impeksyon sa ihi. nililinis ng pakwan ang ating kidneys at pantog. Diabetes at Tamang Pagkain ed).Sakit sa Puso. kumain ng pakwan at uminom ng tubig para mabawasan ang mikrobyo sa pantog. kumain ng pakwan. Kaya ano pa ang hinihintay niyo? Kain na! 24 . 10. Napakahaba ang listahan ng benepisyo ng pakwan. Mainam sa kidneys at pantog – Katulad ng buko juice. 11. puwede tayong mahilo at manghina. 14. 13. nagbibigay ito ng lakas sa katawan. First-aid sa sunburn at pagkapaso . First-aid sa bungang araw – Kumuha ng balat ng pakwan at palamigin sa refrigerator. May tulong sa gout at mataas na uric acid – Ang katas ng pakwan ay makapagpapababa ng uric acid sa ating katawan. 9.Kapag napaso ang iyong balat. Para makaiwas sa heat stroke – Kapag napakainit ang panahon. Ang pakwan ay nagbibigay ng masustansyang katas na nagpapalamig sa ating katawan. ang glutathione ng pakwan ay mas marami pa kaysa sa ibang mga prutas at gulay. May natural na asukal din ang pakwan na nagpapasigla sa atin. Puwede din lagyan ng laman ng pakwan ang parteng napaso. 12. At kung ika’y may bato sa bato (kidney stones). Dahil dito. tinatapal ang balat ng pakwan sa ulo at bandang sentido para matanggal ang sakit ng ulo. maganda itong lagyan ng yelo. Ipahid ang loob ng pakwan (pulp area) sa parte na may bungang araw. kumain ng maraming pakwan.

kaya nga tayo tumataba? Sino bang nagsabi na puwede mong ubusin ang isang bandehadong kanin. biglang tataas ang asukal niya sa dugo. Ganoong karami lang ay sapat na. Bakit? Dahil ang kanin ay nakatataba at nakatataas ng antas ng ating blood sugar. Ito ang mga gulay. Basta may laman lang ang tiyan ay puwede na. May nadiskubre ngayon ang mga eksperto na kung tawagin ay “good carbohydrates” at “bad carbohydrates. Ngunit kung tinapay ang hilig. Kahit 3 pandesal ay puwede naman. Bawasan ang Kanin Ang payo ko sa mga may diabetes o sa mga matataba: Bawasan ang kanin. Madali silang tumigil sa pagkain. patatas at white bread. mas papayat sila. Mabilis kasi madurog at ma-absorb ang kanin sa ating katawan. masisira ang kanyang mga organo. hindi ako mabubusog kung walang kanin?” Eh. pansit at wheat bread. “Paano naman iyan.Bawasan ang Kanin Sa May Diabetes at Matataba. matutuklasan niyo na biglang tataas ang iyong blood sugar 15 minutos pagkatapos kumain ng rice. Hindi tulad ng gulay kung saan dahandahan ang pagpasok ng sustansya sa ating katawan. maigi din na bawasan ang kanin. Ang mga bad carbohydrates naman ay ang white rice. Alam kong may mag-rereklamo. Good luck po. Huwag lang ubusin ang isang supot. Damihan mo na lang ang gulay mo tulad ng repolyo. ampalaya at kangkong. prutas. Nakita niyo na ba ang 1 supot ng kanin sa fastfood. Sa umaga. Para sa may katabaan naman. Kapag ang diabetiko ay kumain ng 2 platong kanin. imbes na magkanin at tap-si-log ay mag-pandesal na lang at sardinas. Para sa mga may diabetes. Ang mahilig sa rice ay lumalaki ang bilbil. 25 .” Ang good carbohydrates ay hindi gaanong nagpapataas ng asukal sa ating dugo. Ang sikreto nila: Huwag daw magpakabusog. Kaya magbawas sa kanin para pumayat at makontrol ang diabetes. At may sikreto pa ang mga Hapon na umabot sa edad 100. Sa katagalan.

Sakit sa Puso, Diabetes at Tamang Pagkain

Paano Iiwas sa Pagkaing Nakalalason
Nakakaawa po ang ibang balita sa diyaryo, “27 bata nalason sa pagkain.” Dahil dito, naghanda ako ng mga epektibong tips para maka-iwas sa pagkalason. 1. Piliin ang mainit na pagkain. Mas safe ang mga bagong lutong pagkain tulad ng kumukulong sabaw. Mainam din ang hot tea bilang inumin. 2. Piliin ang tuyo na pagkain. Mabilis masira ang mga ulam na may sarsa, lalo na yung may gata. Para ligtas, kumain na lang ng pritong karne o inihaw na isda. 3. Amuyin, tingnan at tikman muna ang pagkain. Kung amoy panis ang pagkain, huwag isubo. Kung lasang ipis, iluwa ito. Kung may itim-itim na mukhang dumi ng ipis, ipaalam sa waiter. 4. Limitahan ang pagkaing may gatas. Madaling mapanis ang cheese whiz, cheese pimiento, buko salad at mga may mayonesa. Kung hindi mapigilan ang sarili, konti lang ang kainin para kung may mikrobiyo man, ay malalabanan mo pa rin. 5. Huwag kumain ng hilaw. May mga nagpapa-sosyal sa half-cooked na laman, yung may dugo pa. Mag-ingat at maraming bulate ang puwedeng mamuhay sa karne tulad ng mga beef and pork tapeworms. Lutuin maigi bago kainin. 6. Piliin lang ang kakainin. Alam ko kapag handaan, gusto natin tikman lahat ng pagkain. Kaya lang, kung may panis na isang putahe ay siguradong damay ka sa pagtatae. Para ligtas, pumili lang ng iilang klase ng pagkain. 7. Malinis na tubig ang inumin. Huwag magbakasakali sa tubig sa gripo. Hindi po ito malinis at posibleng magdulot ng typhoid, amebiasis at cholera. Delikado po ito at kapag napuruhan kayo, puwedeng makamatay. 8. Mag-ingat sa mga tinda sa kalye. Alam kong masarap ang fish ball, queckqueck at Pinoy sorbetes. Kaya lang alam mo ba kung kani-kaninong laway na ang nakasawsaw sa sarsa ng fishball? At malinis ba ang sangkap ng pagkain? Kaya mabuti pa na kumain na lang sa bahay. Maghugas tayo ng kamay bago at pagkatapos kumain. Gumamit ng sabon at kuskusin maigi ang mga kamay 26

Mga Pagkaing Pampasaya at kuko ng isang minuto. Turuan din ang ating mga anak ng kalinisan. Hugas kamay lang, iwas sakit na!

Malungkot ka ba? May Pagkaing Pampasaya!
Totoo po, kaibigan. May mga pagkaing nagpapasaya sa atin. Ang tawag ng mga eksperto dito ay “mood-lifting foods.” Kaya kapag kayo’y nalulungkot sa buhay, subukan itong mga pagkain: 1. Kanin, wheat bread at spaghetti – Ang mga carbohydrates tulad ng kanin, pansit at spaghetti ay nagpapasaya sa atin. Ang carbohydrates ay nagpapataas ng ating serotonin levels, na nagpapakalma ng ating emosyon. Hindi ba parang kalmado ka kapag nakakain ka ng isang platong mainit na kanin? Mas mainam na piliin yung mga good carbohydrates tulad ng wheat bread, brown rice at mga gulay din. Huwag maniwala sa high-protein diet tulad ng Atkin’s at Southbeach diet dahil ito’y magpapalungkot lang sa inyo. Kaibigan, ingatan lang ang dami ng ating kinakain para hindi tumaba. 2. Gatas –Ang gatas ay may mga bitamina at amino acids para gumanda ang ating pananaw. Dahil sa gatas, tataas ang serotonin sa ating katawan. Ang serotonin ay parang anti-depressant tulad ng Prozac. At para hindi tumaba, uminom ng skim milk na mababa sa calories. Masustansya na, pampasaya pa! 3. Matatabang isda tulad ng mackerel, tuna at sardines – Ang mga matatabang isda (oily fish) tulad ng mga nabanggit ay mataas sa Omega-3 fish oil. Ang Omega 3 ay mabuti sa ating puso, pampababa pa ng kolesterol at makatutulong din na pasayahin tayo. Pinapataas ng Omega 3 ang serotonin levels ng ating utak. At kapag maraming serotonin, mas masaya tayo. May tulong din ang Omega 3 supplements para sa ating kalusugan. 4. Tsokolate – Naku, nakakataba yata iyan? Oo nga, aaminin kong nakakataba ang tsokolate pero marami naman itong kemikal na nagpapasaya sa atin. Sabi ng mga experto, ang pagkain ng tsokolate ay nagpapadami ng endorphins sa ating katawan. Ang endorphins ay mga natural na hormones na nagpapasaya sa atin. 27

Sakit sa Puso, Diabetes at Tamang Pagkain 5. Kahit anong pagkaing masarap – Basta masarap ang kinakain, hindi ba sumasaya ka na? Kaya lang, karamihan ng masarap na pagkain ay nakakataba at baka tumaas pa ang ating kolesterol. Para sa akin, masarap ang gulay tulad ng ampalaya at upo. Masaya ako diyan. Sa iba naman, masarap ang chicharon, lechon at taba ng baboy. Ang payo ko ay hinay-hinay lang sa pagkain ng inyong mga paborito. Sanayin ang panlasa natin na kumain ng masarap na at masustansya pa. Ang gulay, prutas at isda ay sadyang mabuti sa inyong kalusugan. Piliin ang mga ito.

28

Dahil sa bara o pagkakipot. Ang usok ng sigarilyo ay sumisira sa dingding ng mga ugat at napagalaman rin na ito ay nakapagpapakipot ng mga ugat. Bakit mahirap ihinto ang paninigarilyo? Ang sigarilyo ay may taglay na nikotina at ito ang sanhi kung bakit nawiwiling gumamit ang maraming tao nito. Ang buong katotohanan ay ang paninigarilyo ang pinakamasamang bisyo. Ano ba ang benepisyong makakamit kung ihihinto ang paninigarilyo? Marami po. Tiyak na hahaba ang iyong buhay dahil gaganda ang lagay ng iyong kalusugan. 2.3 O Tamang Pamumuhay Kailangan Bang Itigil Ang Paninigarilyo? o. Maihahalintulad nga ang sigarilyo sa isang pinagbabawal na gamot. stroke. Ang nikotina ay isang kemikal na may nakakaengganyong epekto sa ating utak. napupuwersa ang puso na bumomba nang mas malakas kaysa dati upang dumaloy ang dugo sa mga ugat. at atake sa puso. Marami ang mga nagtatanong sa akin: 1. 29 . bato (kidney) at pati ang puso mismo ay nadadamay. baga. tumataas ang ating presyon. Ano ang kinalaman ng paninigarilyo sa altapresyon? Malaki. 3. Gawin natin ang lahat para maitigil ito. Ang mga ugat na naaapektuhan ay matatagpuan sa iba’t-ibang bahagi o organo ng katawan tulad ng utak. Makakaiwas ka sa mga komplikasyon sa katawan tulad ng mga sakit sa baga (emphysema at kanser). Makakatipid ka rin sa pambili ng sigarilyo at mailalaan ito para sa ibang mga gastusin. Dahil dito. Ang isang humihithit ng sigarilyo ay nakadadama ng kakaibang “high” – parang tumatalas ang isip at nakokondisyong magtrabaho.

Kaya mong maihinto ito bagama’t may kahirapan. • Humingi ng suporta mula sa mga kamag-anak. Ang withdrawal symptoms ay mararanasan sa umpisa ngunit ito ay isang senyales na ang katawan ay naguumpisa nang humilom. Pati sex-life niyo ay titindi rin. • Asahan ang pagdating ng tinatawag na “withdrawal symptoms. • Magtakda ng petsa kung kailan talaga titigil. Magkaroon ng mga dagdag na libangan tulad ng sports at pagsasayaw. kabiyak at kaibigan.” Ano ito? Ito ay isang kondisyon kung saan ang buong katawan ay nakararanas ng masamang pakiramdam at pagkabalisa dala ng biglang pagtigil sa bisyong nakasanayan na. Huwag maglalagay ng sigarilyo sa bulsa. Kung wala na ang nakasisirang epekto ng sigarilyo sa mga ugat. Lalakas ang iyong puso. • Maging abala sa mga iba’t ibang gawain. Paano Ititigil Ang Pag-Yosi Alam kong mahirap itigil and paninigarilyo lalo na kung nakasanayan mo na ito. Diabetes at Tamang Pagkain 4. • Umiwas sa tukso. • Kunin nang paisa-isang araw ang pagtigil sa paninigarilyo hanggang sa unti-unting makasanayan na hindi ka na gumagamit nito. Alamin ang mga dahilan kung bakit nais tumigil. Pansamantalang lumayo muna sa mga kaibigang naninigarilyo rin o kaya ay ipaalam sa kanila ang plano mong huminto na. Ang pagtigil ba sa paninigarilyo ay makapagpapalakas ng katawan? Oo. Ang mga sumusunod ay ilang mga hakbang upang maihinto ang bisyong ito: • Ihanda ang sarili. Itabi ang lahat ng sigarilyo at ashtray sa bahay at opisina. Maaaring mangailangan ng ilang ulit na pagsubok sa paghinto bago maging matagumpay sa balak. 30 . • Pagpasyahan at planuhin nang mabuti. Ngunit ang prosesong ito ay mabagal kaya mas mainam kung maititigil nang maaga ang paninigarilyo upang hindi na umabot pa sa lubusang pagkasira ng mga ugat. Pero may pag-asa pa. utak at bato dahil gaganda ang daloy ng dugo.Sakit sa Puso. magsisimula na itong kusang maghilom.

• Tandaan: Ang paghinto sa paninigarilyo ay di biro. sa gitna at sa kanan. Unahin muna ang mga ngipin sa ibaba. Kailangan ng tiyaga at determinasyon upang mapanaig ang kagustuhang maitigil ang paninigarilyo. Abutin din ang likod ng mga ngipin. ang unang iisipin ng magulang ay ipabunot ang ngipin. Ayon sa pagsusuri. Magtanong sa duktor o sa botika tungkol sa tamang paggamit ng Nicotine gum. Kaya mo iyan! Magsipilyo Ng 3 Beses Bawat Araw Isa sa laganap na problema ng pinoy ay ang pagkasira ng ngipin. matatanggal ang mga dumi na sumisiksik sa ngipin. at pataas ang dapat na pagkilos. Mag-umpisa mula sa pagitan ng ngipin at gilagid. bago sa itaas. Paano ang tamang pagsisipilyo? Ang tamang paggamit ng toothbrush ay ang pagtagilid sa ngipin ng 45 degrees ang angulo.Magsipilyo Ng 3 Beses Bawat Araw • Huwag agad masiraan ng loob kung sa simula ay hindi magtagumpay. Mag-brush sa kaliwa. Imbis na sigarilyo ang ilagay sa bibig. karamihan ng mga bata ay sira o nabubulok ang ngipin. Ang bawat ngipin ay dapat ma-brush ng 10 beses bawat pagsisipilyo. mababawasan ng 3 taon ang iyong buhay. Paano naman ang kinabukasan ng bata? Ang may kasalanan talaga nito ay ang mga magulang. Pumunta sa anumang barangay o eskuwelahan. Mag-pursige. kapag laging sira ang iyong ngipin. Dahan-dahan lang ang pag-brush. 31 . Hindi nila naturuan ang kanilang anak na mag-sipilyo. mag-nicotine gum ka na lang. Kailangan ang matinding determinasyon para subukan muling huminto. at mapanumbalik ang kalusugan ng katawan. Kapag nangyari ito. Mag-brush ng higitkumulang sa 3 minuto. Sa ganitong paraan.

Mag-floss kahit isang beses sa isang araw. Umiwas sa matatamis na pagkain tulad ng candy at tsokolate. magmumog na lang maigi ng tubig. Hindi naman siya pangit at marunong pang magtrabaho. baka. Diabetes at Tamang Pagkain Mga dagdag na payo para sa ngipin 1. Kaya lang. Baka wala nang magkagusto sa kanila. turuan natin ang ating anak na magsipilyo araw-araw. Huwag hayaan si beybi na makatulog na may bote ng gatas sa bibig. 5. isang dalagang 28 anyos. Gumamit ng dental floss (yung sinulid na pinapasok sa pagitan ng ngipin) araw-araw. Maligo Araw-Araw May masigasig na manliligaw si Linda. Mabait naman ang lalaki. Iwas impeksyon. Kung hindi kayang mag-brush pagkatapos kumain. butong pakwan at iba pa. 2. Alam n’yo ba na maraming sakit ang maiiwasan kung tayo ay maliligo maigi araw-araw? Kaya mga bata. Dahan-dahan lang sa pagkagat ng baboy. Nakasisira ito ng ngipin. Magmumog o uminom ng tubig pagkakain nito. 7. kuya at magulang. ate. Kaya po ang pakiusap ko sa mga magulang. Painumin siya ng tubig pagka-dede para hindi masira ang ngipin. 8. Huwag kumain ng matitigas na bagay at baka mabali ang inyong ngipin. 6.Sakit sa Puso. iwas bad breath at iwas gastos din. Kawawa naman sila kapag lumaki silang bungi. Napatunayan na makatatanggal ito ng bacteria at mabahong hininga. tama si Linda dahil napakahalaga ang kalinisan ng katawan. Bumili ng panlinis ng dila o Tongue Cleaner. 32 . 3. Umiwas din sa paninigarilyo. 4. Magpakonsulta sa inyong dentista kada anim na buwan. Binasted ni Linda iyung lalaki dahil hindi siya malinis sa katawan. Huwag uminom ng makukulay na inumin tulad ng soft drinks o iced tea. may isang pintas si Linda: madumi ang kanyang mga kuko. Nakadidilaw ang mga ito ng ating ngipin. Kung tutuusin. maligo araw-araw at umiwas sa mga sakit na ito.

Ang mga bacteria sa ating balat (ang tawag ay staphylococcus) ang nagdudulot ng pigsa. 5. Alipunga – Ito ay isang fungal infection sa mga daliri ng paa. Gumamit ng shampoo sa buhok at sabon para sa katawan. At kapag isinubo ng bata ang kamay sa bibig. puwedeng magka-alipunga. Hindi puwede ito ipagpalit dahil ang shampoo ay angkop sa buhok at ang sabon ay angkop sa balat.Maligo Araw-Araw 1. Pigsa – Ang mga taong pinipigsa ay kadalasan kulang sa kalinisan. Bukod sa mga sakit na ito. 2. Gumamit ng tuwalya o bimpo at kuskusin ang buong katawan. Maligo mula ulo hanggang paa. Madumi kasi ang kanilang mga kamay at punong-puno ng bacteria at virus. Bulate sa tiyan – Kapag ang mga bata ay naglalaro sa lupa. puwede silang magkabulate. Huwag magmadali at gumamit ng sapat na tubig. Sobra itong nakahahawa lalo na kung nakipagkamay ka sa isang taong may sore eyes. Sore eyes – Bacteria sa mata ang sanhi niyan. Ang solusyong: maghugas ng kamay. Galis (o scabies) – Sabon at tubig ang magandang panlaban sa galis. Nagtatago sa ilalim ng kuko ang mga itlog ng bulate. Panatilihin ding malinis ang ating paligid at silid tulugan para hindi dapuan nito. Maligo ng 15 hanggang 20 minutos para malinis ang buong katawan. papasok na ang bulate sa tiyan. lalo na sa mga bata. 33 . Huwag kaligtaan ang mga daliri sa kamay at paa. Maligo at mag-alcohol palagi para makaiwas sa pigsa. 4. Kapag laging basa ang ating paa at hindi tayo araw-araw naliligo. Sipon at ubo – Ang sipon at ubo ay madaling makahawa. Tandaan: maligo araw-araw para makaiwas sa sakit. Pahanginan ang paa at mag-tsinelas muna. 6. 3. Hugasan maigi ang buhok. mababawasan din ang mga sugat sa katawan kapag maliligo tayo.

8. Magsulat sa diary – May tulong ang pagsusulat ng iyong sinasaloob sa isang notebook. Matatanggal ang sakit ng ulo niyo. Magkaroon ng mabait na kaibigan – Alam mo ba na ang pagkausap sa isang matalik na kaibigan ay puwedeng makatanggal ng 90% ng iyong problema? Ayon sa pagsusuri. Kahit window-shopping lang ay puwede na. tulad ng comedy at entertainment shows. 4. Ngunit puwede namang magagandang balita ang pag-usapan at hindi iyong nakasisira ng kapwa. heto ang 10 paraan: 1. Makipag-tsismis – Ayon sa pagsusuri. trabaho. Sa ganitong paraan. Ang hilig ko ay ang “fortune plant” na madaling alagaan. Nailalabas at naihihinga mo ang iyong problema.Sakit sa Puso. Kahit malungkot ka. 7. Ito’y dahil marunong magbigay ng pagmamahal ang aso sa kanilang amo. Hindi ka naman dapat bumili kung ayaw mo. 2. 5. baka gusto mong mag-alaga ng aso. 34 . Ang pagtulog ang panahon na naghihilom ang katawan at nanunumbalik ang ating lakas at sigla. Kung ika’y nag-iisa. 3. Mag-alaga ng aso – Malaki ang naitutulong ng alagang aso sa paggaan ng ating kalooban. Mag-shopping – Nakalilibang ang pag-shopping. May problema sa pera. nakatatanggal ng stress ang tsismis. pamilya at pagmamahal. Para mabawasan ang iyong stress. Tumawa. Matulog – Ang tulog ay sadyang nagpapalakas ng ating katawan. ang pakikipagkuwentuhan sa kaibigan ay katumbas na ng pag-inom ng isang tabletang pain reliever. tataas ang lebel ng mabubuting kemikal (endorphins) sa iyong katawan. 6. subukang manood ng mga masasayang palabas sa TV o sa sine. Mag-alaga ng halaman o house plants – Ang pag-alaga ng halaman sa loob ng bahay ay nagbibigay ng malinis na hangin (oxygen) at nakatatanggal ng polusyon sa ating paligid. Sasaya at gagaan ang iyong pakiramdam. Diabetes at Tamang Pagkain Bawasan Ang Stress: 10 Paraan Lahat ng tao ay may stress sa buhay. Tumingin na lang ng magagandang bagay sa mall at mababaling na ang iyong isipan.

Bawasan Ang Stress: 10 Paraan 9. Good luck! 35 .” Gamitin ang 10 paraan na ito. 10. lalo na sa mas mahihirap sa atin. Tumulong sa kapwa – Nakagagaan ng pakiramdam ang pagtulong sa kapwa. “Cast all your burdens upon Him and He shall give you rest. at bawasan ang iyong stress. Natutuklasan natin na maliit lang pala ang ating problema kumpara sa ibang tao. Sabi sa Bibliya. Magdasal – Alam natin na ang Diyos lang talaga ang kayang makaintindi at makatanggal ng ating mga suliranin.

At laging nasa bahay ang mga babae kaya hindi gaanong nag-e-ehersisyo. i-martsa mo ang iyong mga paa. wala nang pa-dukot-dukot pa. 15% lang ng kalalakihan ang matataba. Habang ika’y naglalakad. Zero calories ang tubig. Samantala. ang dapat na sukat ng tiyan (sa pusod ang sukat at hindi sa baywang) ay 36 inches o mas mababa pa sa lalaki. makababawas ka ng 200 calories bawat araw. at 31 inches sa babae. ay medyo masama na ito. Paano malalaman kung mataba ka o hindi? Isang simpleng paraan ay ang pagsukat ng tiyan. Gumanda At Para Sa Kababaihan Magpapayat Tips (Part 1) yon sa isang local survey. Kapag lumampas ka dito. 40% ng mga kababaihan ay overweight o sobra sa timbang. Kapag maliit ang plato. • Uminom ng 1 basong tubig bago kumain. Gawin mo ito at siguradong papayat ka. Puwede mo din bawasan ang iyong panghimagas.4 A Para Pumayat. Ayon sa isang pagsusuri sa Asia. Sundin ang mga tips para pumayat: • Magbawas ng 100-200 calories bawat araw. mako-kondisyon ang iyong isipan na konti lang ang kakainin. Magtubig ka na lang. Isa pa. iyung 9 inches lang ang sukat. • Gumamit ng maliit na plato. Kailangan nang magpapayat dahil baka magdulot ito ng diabetes. Habang may ka-text. Sa ganitong paraan. Magagawa mo ito kapag iiwas ka sa soft drinks o iced tea. iyun lang ang kakainin. Kung ano ang nasa plato mo. arthritis at sakit sa puso. Dahil nakabubusog din ang 36 . Bakit kaya? Ito’y dahil ang mga nanay ay kinakain ang tira ng mga anak. • Maging magalaw o malikot. igalaw mo ang iyong mga braso.

Sa tanghalian at hapunan. kangkong. Kung dati ay 2 tasa ka magkanin. Piliin ang masasabaw na pagkain. Ito lang talaga ang bawal. sitaw. Babalik din ang dati mong timbang. Huwag kakalimutan ang agahan. Ayon sa pagsusuri. Huwag mag-stock ng sitsirya sa bahay. pero pagkatapos ay babawi na ang iyong katawan. gawin mo na lang half-cup rice. mas konti lang ang makakain mo. • Umiwas sa junk foods. gulay at isang ulam lang. • • Magpapayat Tips (Part 2) Sundin natin ang mga dagdag payong ito para pumayat: • Kumain ng madalas pero pakonti-konti. puwedeng 1 cup rice. peras at saging. Ang sikreto dito ay konti lang ang iyong kakainin. Magbawas ng kanin. carrots. Kaya mo itong gawin ng 3 araw. ang crash diet ay nagpapaigsi ng buhay ng 5 years. Huwag hintayin ang gutom bago kumain. Hindi pa ito nakatataba. magbibigay pa ako ng maraming tips para tuluyan na kayong pumayat. • Masama ang “Crash Diet” o iyung gustong biglang ginugutom ang sarili. Nakatataba kasi ang kanin. mansanas. okra. gawin na lang 1 tasa. Magbawas din sa mga baboy at baka na maraming taba. Turuan 37 . • Dalawa lang ang bawal: Matatamis at matataba. halo-halo at mga juice na nasa lata. Ang sopas at ensalada ay magaan din sa tiyan. puwedeng 1 saging o mansanas lang. Kung 1 cup rice dati. Sa susunod. huwag ang mangga. Umiwas sa matatamis na pagkain tulad ng icing ng cake. Umorder ng arroz caldo. Magbawas lang ng 1-2 pounds bawat linggo. Kumain ng pakwan. Sa meryenda. Mas maigi pa ang spaghetti o noodles. Mas mabubusog ka sa mga matubig na pagkain.Magpapayat Tips (Part 2) tubig. Mabilis makabusog ang mga pagkaing mataas sa fiber. • Kumain ng mga gulay at prutas na maraming fiber tulad ng pechay. huwag chicken and rice. ampalaya.

1.000-P4. Kapag bumababa na ang timbang. Tandaan. Bumili ng timbangan. ituloy lang ang ginagawa para mapanatiling mababa ang timbang. 2. Nakakabusog at mababa sa calories. Kalahating tableta lang ng multivitamin ay puwede na. Maraming vitamins na iyan.000 bawat buwan. Bodhi Vegetarian Food. Kapag walang pera. • • • Beauty Tips Para Sa Nagtitipid Napakamahal po ang magpaganda. Diabetes at Tamang Pagkain ang mga bata na kumain ng saging o mansanas kapag nagugutom. Uminom ng Multivitamin kapag nagdi-diyeta. piliting mag-diyeta na. Ang araw ay nagpapakulubot ng balat. Gumamit ng sunblock – Payo ng dermatologists ang paggamit ng sunblock araw-araw. Kailangan mo ng lakas ng loob para pumayat. Umiwas sa araw – Alam n’yo ba ang beauty secret ni Nicole Kidman? Si Nicole ay hindi nagpapaaraw. Alamin ang timbang bawat 2 araw. Sa fast-foods. ang araw ay nakatatanda. Ang ibig 38 . may hinanda akong matipid na beauty tips. Mataas sa asin at walang sustansya ang chichirya. Para sa mga gipit sa budget. Ang mga brand name na creams naman ay umaabot sa P3. Healthy din ang vegemeat at gulay sa Bodhi. Umiwas din sa mga sports na laging bilad ka sa araw tulad ng golf at swimming. at Subway Sandwiches. Ang roasted chicken ng Kenny Roger’s ay natanggalan na ng mantika.000 bawat bote. nagdudulot ng freckles at posibleng magka-skin cancer pa dahil sa UV light. Magtago sa matinding sikat ng araw mula 9 ng umaga hanggang 5 ng hapon. Maraming beauty procedures tulad ng Obagi na nagkakahalaga ng P21. Mura lang ang timbangan. Hanapin ang may nakasulat na SPF 15 o mas mataas pa. subukan ang Kenny Roger’s Roast Chicken. pero masisira ang kutis niyo diyan. Kapag tumataas ang iyong timbang.Sakit sa Puso. mga P300 lang. Good luck. kumain ka ng 2 saging bawat araw. Paborito ko iyan. Alam kong marami sa ating kabataan ang mahilig magbeach.

hindi kakalat ang dumi mula sa buhok papunta sa mukha. mag-sombrero o magtakip ng bandana sa mukha.Beauty Tips Para Sa Nagtitipid sabihin nito ay kapag 15 minutos ka nakabilad sa araw. Iwas sa sigarilyo at alak – Ang paninigarilyo. 8. Maglaro 39 . 6. Sa ganitong paraan. Maipapayo ko rin ang paggamit ng face mask para hindi malanghap masyado ang masasamang usok. ay nakatatanda sa ating mukha. puwedeng mag-payong.. 3. Francisca Roa. Tumawa ka at ika’y gaganda. Hihina ang iyong resistensiya at babagsak ang inyong katawan. parang 1 minuto lang ang exposure mo ng walang sunblock. Naku. Matulog ng 7 o 8 oras – Kailangan mo ang beauty sleep para hindi magka-eye bags. Gumamit ng sabon at maraming tubig para laging malinis ang katawan. “Huwag kang magalit. Hanapin din yung may proteksyon sa UV-A at UV-B. 4. Nakakita ka na ba ng nakulangan sa tubig o na-dehydrate? Biglang lumalalim ang kanilang mata at kumukulubot ang kanilang mukha. dating presidente ng Philippine Dermatological Society. simple lang ang sikreto ng pagpapaganda. at tatanda ka agad. 5. tulad ng usok. Magbawas ng stress – Sabi nga. mag-aircon bus ka na lang o magtakip ng mukha. parang umitim ka sa usok.polusyon. Titigas din ang buhok niyo sa alikabok. Kung may budget. 7. Maganda ang mild soap tulad ng Dove. Mainam din maligo bago matulog. Tender Care o Johnson’s baby soap. Sira na ang beauty ni Mader. Ang alak naman ay nakapagpapakulubot din ng balat dahil madi-dehydrate ka. Gumamit ng sabon at tubig – Ayon kay Dra. subukan mag-relax bago matulog.” Ang madaling magalit ay mabilis pumangit di ba? Nagsasalubong ang kilay at nakangiwi ang mga labi. Umiwas sa usok at alikabok – Ito ang malaking problema natin . Uminom ng maraming tubig – Uminom ng 8 basong tubig araw-araw para manatiling malambot ang ating balat. Kapag nag-commute ka mula Pasay hanggang Fairview. Ang resulta ay tigyawat sa umaga. Sa mga problemado. Bilang dagdag proteksyon. Maligo araw-araw.

Pero ano ba talaga ang tunay at napatunayan na ng siyensiya? Ito ang aking mapapayo: 1. Magkaroon ng libangan. Sa ganitong paraan. Healthy living – Mag-exercise. Huwag matulog ng nakadapa – May nagsasabi na kapag naipit n’yo ang inyong mukha habang natutulog. Gumamit ng Sunblock – Kung gusto ninyong pumuti. dadami ang inyong melanin. Maglibang. makakapahinga pa din ang katawan natin. Usong-uso ngayon ang mga paraan na pampaputi. 11. At kung hindi ka makatulog ay humiga na lang kahit gising. Huwag lumabas mula 10 AM hanggang 4 PM. tapos maglagay ng lotion. mamantika at sitsirya. Ang ibigsabihin ay medyo marami ang Melanin pigment sa ating balat. Pampaputi Ng Balat: Ano Ang Tunay? Ang mga Pilipino ay moreno kaya medyo maitim ang ating balat. Basta maganda ang saloobin mo. Mag-lotion sa gabi – May tulong sa pagpapakinis ng mukha ang mga lotion. Ang melanin ay nagpo-protekta ng balat laban sa masamang ultraviolet radiation (UV-light) ng araw. madali itong magkakalinya. Hindi naman kailangan bumili ng mamahaling brands. Maghugas muna ng mukha. Diabetes at Tamang Pagkain muna. 11. Maging abala sa magandang gawain. 10. Gumamit ng sunblock 40 . Magdasal at tumulong sa kapwa – Hindi ba ang tunay na kagandahan ay wala sa labas kundi nasa loob ng isang tao? Ang “inner beauty” ay mas tumatagal at nangingibabaw kaysa sa “outer beauty. Healthy eating – Kumain ng tama at masustansya tulad ng prutas at gulay na sagana sa vitamins and minerals. Ang importante ay masaya kayo para sumigla ang katawan. 12. 9. Umiwas sa pagkaing matataba. Matulog ng nakatihaya. kailangan umiwas talaga sa araw.Sakit sa Puso. Kapag lagi kang nasa araw. parang beautiful ka na rin.” Naalala niyo ba si Mother Teresa? Madami siyang wrinkles pero parang may ilaw ang kanyang mukha.

dahil lalo lang ito iitim. magsunglasses. 6. Francisca Roa ng Philippine Dermatological Society. at (2) walang diprensiya ang inyong atay. Subukan ninyo ito sa bahay. Mayroong mga pasyente na naninilaw (jaundice) sa pag-inom nito. Ito ay ang Oatmeal Face Mask. lalo na yung may dry skin. kailangan siguraduhin ng publiko (1) na tama ang dosis ng glutathione. kalkal at kuskus. 41 . o may tigyawat. Magdala ng payong. Kahit anong mantsa o pamumula sa balat. Huwag ding kukuskusin ang maiitim na balat.Oatmeal Sa Mukha: Siguradong Gaganda Ka! na may SPF 30 pataas at may proteksyon sa UV-A at UV-B. 4. mag-motorsiklo o mag-bike. Good luck! Oatmeal Sa Mukha: Siguradong Gaganda Ka! Mayroon akong nadiskubreng epektibo at murang paraan para magpaganda. Hanapin ito. tiisin lang. Kumonsulta muna sa dermatologist bago sumubok nito. Mag-ingat lang na huwag sosobra at baka masira ang ating balat (acidic kasi ito). Huwag mag-beach. Pinapahid ang oatmeal sa mukha at parte ng katawan na magaspang. Kalamansi o lemon para sa Age Spots – May mga tinatawag na age spots (parang pantal na maitim sa balat) na lumalabas kapag tayo’y nagkakaedad. Kahit gaano kakati. Magtago sa araw – Nagtataka ba kayo kung bakit maputi at makinis ang ating puwit? Lagi kasing nakatago sa araw at polusyon. Tandaan: Bawal ang 3 K – Bawal ang kamot. huwag na huwag kakamutin dahil magsusugat iyan. Puwede ito gamitin ng lahat. may eczema. Kailangan maghintay ng 2 buwan bago makita ang epekto nito. Puwede ang Whitening Cream – Ang mga subok na sangkap na pampaputi ay ang Hydroquinone 2% at Tretinoin 0. Puwede ito pahiran ng kalamansi o lemon juice araw-araw. mag-suot ng mahabang manggas at magpantalon. leeg at kamay. 5. 3. Posibleng nagpapaputi rin ito. 2. magsuot ng sombrero.1%. Pero ayon kay Dr. Ipahid sa mukha. Puwede sumubok ng Glutathione – Ang glutathione ay isang gamot na pinag-aaralan pa kung epektibo sa kanser o hindi.

(3) 2 kutsara ng tubig. Para ka nang nagpa-facial. Ngayon. subukan ang oatmeal-honey face mask. Ito ang mga mabilis magpakulubot ng kutis. (3) Hayaan ito ng 10 to 20 minutes. ilalim ng mata.Sakit sa Puso. Pagpahid sa mukha: (1) Maghilamos muna ng mukha. tingnan ang mukha sa salamin. ilong. (2) Gumamit ng kutsara.S. (2) Ilagay ang honey sa oatmeal at haluin ito. Puwede itong gawin sa umaga at sa gabi. Puwede rin subukan ito. (2) 3 kutsara ng honey. (4) Pagkatapos ay dahan-dahang maghilamos ng maligamgam na tubig. brush o kamay para ilagay ang oatmeal mask sa buong mukha. Diabetes at Tamang Pagkain Ang mga sangkap ay (1) ¼ cup ng instant oatmeal. o kung kailangan mong magpa-beauty. Dahan-dahan lang. lumambot at gumanda ang iyong kutis? Ang galing talaga. Kailangan magmukhang pandikit ito. tulad ni Cleopatra. Malamig at medyo titigas ang mask. Isali ang noo. 42 . Maglagay din ng sunblock araw-araw. Ihanda ang oatmeal face mask: (1) Durugin muna ang oatmeal sa isang tadtaran o sa osterizer. at (3) may saponin na nagtatanggal ng dumi at mga dead skin cells sa mukha (tinatawag na exfoliation). FDA para sa paglunas ng dry skin at eczema (yung mga may pantal-pantal). Ang oatmeal ay may 3 sangkap: (1) may polysaccharides para i-repair ang balat. puwedeng initin ito ng bahagya sa microwave ng 10 segundo o sa kalan.C sa Egypt. (4) Kung gusto n’yo. (3) Lagyan ng konting tubig para maihalo ng maigi.000 B. Dagdag tips: Iwas sa araw. Iwas din sa sigarilyo. cheeks at baba. Hindi ba kuminis. May mga iba na naghahalo din ng Plain Yoghurt sa face mask na ito. (2) may oat protein para mag-moisturize ng kutis. Kaya kung wala kayong pera magpa-derma. Ang oatmeal ay aprubado din ng U. Puwede itong ilagay bago maligo para isahan na ang paglilinis. alikabok at usok. Ang honey naman ay nakatutulong sa may pimples dahil may sangkap ito na panlaban sa bacteria at pamamaga (anti-inflammatory). Kailangan ay walang make-up o dumi sa iyong mukha. (5) Tuyuin ang mukha. Good luck po. Ano ba ang sikreto ng oatmeal-honey mask? Ang oatmeal ay ginagamit pa noong 2.

Pagkatapos ay itaas at ipuwesto naman ang dalawang kamay sa likod ng iyong ulo. Minsan kasi ay may mga parang bukol na nakakapa bago mag-regla (dahil sa hormones natin) at nawawala naman pagkaregla. Pagkatapos ay gawin naman sa kabilang suso. Pagkatapos ay itaas naman ang kaliwang braso at ang kaliwang suso naman ang suriin. Ang mga ito’y maaaring masamang senyales. Kung may kanser sa suso. Pagmasdan maigi ang bawat suso kung pareho ang laki at hugis nito. huwag makalimot sa iyong check-up bawat taon. Masdan ang bandang utong at paligid nito (ang nipple at areola). Kung may makapa na kaduda-dudang bukol. kalimitan ay may bukol din na makakapa sa kili-kili. kung puwede ay bago magregla at pagkatapos ng regla. kumonsulta sa doktor.Ang Tamang Pagsusuri Ng Suso Ang tamang pagsusuri ng suso Ang kanser sa suso ang pangunahing sanhi ng pagkamatay sa kababaihan. Habang naliligo. Huwag kalimutan: kapain ang kili-kili. pangungulubot o dili kaya’y tumutulo na likido dito. Dapat alamin ng bawat babae ang tamang pagsusuri ng kanilang suso. Tumayo sa harap ng salamin at ilagay ang braso sa gilid ng katawan. Ang hinahanap natin ay ang mga cyst or mabibilog na parang holen sa ilalim ng suso. Ngayon naman ay humiga sa isang patag na kama. Gamitin ang kaliwang kamay para salatin ang kanang suso. Ito’y mga kulani (lymph nodes). Sa kababaihan. Itaas ang kanang braso at ilagay ang kamay sa ibabaw ng ulo. Mag-umpisa sa utong at unti-unting bumilog ng palaki ng palaki. Ang pagsusuri ng suso ay dapat gawin bawat buwan. Magpasuri ng suso sa iyong obstetrician (OB) at sabayan mo na rin ng Pap’s smear. Ulitin ang pagmamasid sa iyong suso. Gamitin ang dulo ng mga daliri ng kaliwang kamay para kapain ang iyong kanang suso. Suriin kung may pamumula. Ang pagsuri ng suso ay nag-uumpisa sa edad 20 pataas. 1. Minsan ay kasing-liit lang ng isang monggo ang makakapa. Mula sa gilid ng suso ay gamitin ang mga daliri para diinan ng paikot-ikot ang suso. Nakasalalay po ang buhay n’yo dito. itaas ang kanang braso. at ang Pap’s smear ay kapag 43 . 2. 3.

Minsan ay may dimple o paglubog sa balat ng suso. Sila ang makapagsasabi kung may tumor ka o wala. Heto naman po ang mga palatandaan ng kanser sa suso. (3) Minsan ay nagdurugo ang utong. (2) May pagbabago sa laki at hugis ng suso. (1) May bukol na makakapa na kalimitan ay matigas at di pantay ang hugis. (5) Ang pagsugat at pagdurugo ng balat ay malalang sintomas na. (4) Apektado ang balat sa suso. (4) Paggamit ng kontraseptibong pildoras. Pangalawa. Kadalasan ay kinakailangan ng operasyon ang bukol sa suso. Kapag abnormal ang pagdami ng selula. Mas maaga 44 . kailangang magpamammogram o magpa-breast ultrasound para masuri maigi ang bukol sa suso. hindi pa tiyak ang sanhi nito. kumonsulta agad sa isang surgeon. (3) Isang babaeng hindi nagkaanak. Una sa lahat. Ang tumor o bukol ay maaring cancerous. puwede itong mabuo at maging isang tumor. (2) Maagang pagkakaroon ng regla. Diabetes at Tamang Pagkain nakikipagtalik na ang babae o edad 30 pataas. Mag-ingat sa kanser sa suso Paano nagsisimula ang kanser? Ang kanser ay isang kondisyon kung saan ang selula ng ating katawan ay nawawalan ng kontrol sa pagtubo. Ang ibang tumor naman ay hindi masama o benign. May mga kaso na nagmumukhang balat ng dalandan ang suso. Bantayan natin ito. Pagdating sa kanser sa suso. Kung kayo o ang kaibigan ninyo ay may bukol sa suso. Ito ay masamang senyales at dapat ipatingin agad. Nagbubukol-bukol ito. Ang mga benign na tumor ay hindi kumakalat at sumisira sa katawan.Sakit sa Puso. na tinatawag na malignant. basahin mabuti ang dapat niyong gawin. (1) May lahi ng kanser sa suso sa pamilya. Ngunit may mga dahilan na magpapataas sa tsansa na magkaroon ng ganitong uri ng kanser. (5) Paggamit ng “hormonal” therapy.

mas malaki ang tsansang mapapagaling ang pasyente. Magpatingin agad sa doktor kung may duda kayo sa iyong suso. 45 . Bawat araw po na tumatakbo ay mahalaga sa isang may kanser sa suso. Huwag nang magdalawang isip pa.Mag-ingat Sa Kanser Sa Suso nating papaoperahan.

Magpa-blood test at urinalysis. laman loob at lahat 46 . Pangalawa. Umiwas sa matatamis at matataba para bumaba ang inyong blood sugar. akala nila ay mahal ang magpa-executive check-up. Ikatlo. Kapag mahilig kayo sa matatabang pagkain. mahal magpa-konsulta sa doktor. Umiwas sa mga pagkaing mataas sa uric acid tulad ng monggo. beans. puwede kayong magkaroon ng isang klaseng arthritis na kung tawagin ay Gout. good cholesterol (HDL) at bad cholesterol (LDL). Una. 1. mayroon akong matipid na paraan para malaman ninyo ang lagay ng inyong kalusugan. Kapag malakas tayong uminom ng tubig. Simple lang po. Heto ang mga dapat ipasuri sa inyong dugo. Sa mga takot magpa-check up. takot sila malaman ang sakit. 5.5 A Murang Check-up at Tamang Gamutan Murang Check-Up (Part 1): Blood test at Urinalysis lam kong marami ang ayaw magpa-check up sa doktor. Fasting blood sugar o FBS – Kung lalampas sa 105 mg/dl ang inyong blood sugar. ang ibig sabihin ay may diabetes kayo. 2. taho. triglycerides. Mag-ehersisyo din. Makikita rin kung may impeksiyon ka sa katawan. Uric Acid – Kapag mataas ang inyong uric acid. Mag-iingat po. masaya ang mga kidneys natin. 4. puwedeng tumaas ang cholesterol ninyo. Lipid profile – Kasama sa test na ito ang cholesterol. 3. Creatinine – Tumataas ang creatinine kapag may sakit na sa bato. Kaya uminom ng 8 hanggang 10 basong tubig araw-araw para malinis ang ating katawan. kare-kare. Complete blood count o CBC – Makikita rito kung ikaw ay anemic o kulang sa dugo.

Kapag lampas sa 100 ang inyong SGPT. mayroon ding ibang mga tests na mahalaga: 1. Hindi ito dapat katakutan o ipagpaliban. Bukod sa eksamen sa dugo at ihi. kailangan mong magpa-X-ray.Check Up (Part 2): X-ray. may bukol sa baga o lumalaki ang puso. Chest X-ray – Ang Chest X-ray ay nagkakahalaga lang ng mga P250. Heto ang mga tests na dapat gawin kada 1 o 2 taon. may diabetes o may diprensiya sa bato (kidneys). Ano pa ang hinihintay n’yo? Magpa-check up na! Check-Up (Part 2): Chest X-ray. 7. magpakonsulta sa doktor at baka may altapresyon. Tandaan. Ang lahat ng tao edad 40 pataas ay magandang magpa-check up. Kung ikaw ay naninigarilyo. mas mura ang gamutan kapag maaga itong matutuklasan. binanggit ko na mura lang ang mag-pa-Executive checkup. cirrhosis at ang pag-inom ng alak ay nakasisira sa ating atay. Ang mga sakit na hepatitis. dapat na kayong magpa-konsulta sa doktor. Kung 8 ng gabi ang huling kain ninyo. Ang halaga ng mga nabanggit na blood test at urinalysis ay humigit-kumulang P700 lamang. SGPT – Itong test ang nagpapakita kung may sira na ang inyong atay. 6. Kung ikaw ay madalas ubuhin o may plema. makikita sa Chest X-ray kung ika’y may impeksi47 . Mas hahaba pa ang inyong buhay. ECG at Ultrasound Sa naunang artikulo. Kung ang blood pressure ninyo ay lampas sa 140 over 90. Tandaan din na may 10 hours fasting ang pagkuha ng dugo. Magpakuha din ng blood pressure. ECG at Ultrasound ng klaseng mani. Makikita rito kung ikaw ay may impeksiyon sa baga. mainam din na ipasuri ang ihi. puwedeng magpa-blood test ng 6 ng umaga. pero mayroon kayong nararamdaman sa katawan. bago pa mag-almusal. maigi din na magpakonsulta sa doktor. makikita kung kayo ay may impeksyon sa ihi. Sa urinalysis. Pumunta sa isang kilala at murang laboratoryo. Kung ikaw ay wala pang 40. Urinalysis – Maliban sa blood test.

bato (kidneys).000 sa malalaking ospital. Kung normal ang inyong ECG ay wala naman dapat ikabahala. obaryo (ovaries) at pantog (bladder). Mas-tumpak ito kaysa sa simpleng ECG. Mainam din ipa-X-ray ang ating mga kasambahay o kamag-anak na madalas inuubo. Kapag may duda kayo sa kalagayan ng inyong puso o mga organo sa tiyan. susuriin natin ang 5 kilalang mga food supplements. Dahil dito. nararapat magpa-Ultrasound ng buong tiyan. lapay (spleen). Ang 2D-Echo ay parang ultrasound ng puso kung saan lalabas ang hugis ng inyong puso sa isang telebisyon. Silymarine – Ang silymarine ay para sa atay.000 sa murang laboratoryo. Ang silymarine ay binibigay lamang 48 . pale (pancreas). 3. Humanap ng laboratory na mura at subok na. Diabetes at Tamang Pagkain yon. Hindi po ito masakit pero may kamahalan lang. 4. Nakakahawa ang sakit na tuberculosis kapag hindi ito ginamot. Ang galing hindi ba? Nagkakahalaga ito ng mga P1. Alamin ang sakit para malunasan ito ng maaga. Huwag mangamba. 2D-Echocardiogram – Ang 2D-Echo ay ginagawa lamang kung may natuklasang problema ang inyong cardiologist. ay makatutulong ang silymarine. May ibang naniniwala na kahit uminom ka ng alak o kumain ng maraming taba. na umaabot sa 400.000 sa murang laboratory. Mura lang ang ECG. magpasuri sa isang cardiologist (espesyalista sa puso). Hindi po ganito ang paggamit nito. matres (uterus). Minsan may libreng ECG sa mga medical mission. 1.Sakit sa Puso. apdo (gallbladder).000 na Pinoy ang may sakit nito. 2. Ultrasound of the whole abdomen – Kung ikaw ay may nararamdaman sa parte ng tiyan. ECG – Ang ECG ay isang test para makita kung ikaw ay may sakit sa puso. Laganap sa atin ang sakit na tuberculosis. Ngunit kung may nakita. maganda po ang mga tests na ito. 5 Food Supplements: Para Saan Ito? Napakaraming food supplements ang mabibili sa botika. Nagkakahalaga ito ng P2. mga P150 lamang. ngunit aabot ng P4. Makikita rito kung may diprensiya ang inyong atay (liver). Sa dami ay nakakalito na.

May mga pagsusuri na nagpapakita na mabisa ang coenzyme Q-10 sa mga pasyenteng mahina ang puso o may heart failure. dahil baka masyadong lumabnaw ang dugo at magdulot ng pagdurugo. Para saan ito: Pagbabara sa ugat. Makatutulong din ito sa pagpapahimbing ng ating pagtulog. puwede itong makatulong sa pagiwas sa istrok at heart attack. puwedeng hindi na uminom ng silymarine. Omega 3 Fish Oil – Ang Omega 3 fish oil ay tinatayang pinakamabisang food supplement sa lahat.Food Supplements: Para Saan Ito? (Part 1) kung ang pasyente ay may hepatitis o cirrhosis. Coenzyme Q-10 – Ang coenzyme Q-10 ay isang anti-oxidant. Kagaya ng aspirin. May nagsasabi na panlaban din ito sa kanser. Grado: B2. Ayon sa pagsusuri. Ito’y dahil napatunayan itong mabisa para sa pag-protekta sa puso. Para saan ito: Hepatitis. Para saan ito: Heart failure Grado: B 3. Para saan ito: Pampatulog Grado: B+ 5. at pag-iwas sa istrok at heart attack. Ngunit hindi pa ito subok ng siyensiya. Nakatutulong ito sa pag-ayos ng ating pagtulog lalo na kung may jet lag. Melatonin – Ang melatonin ay isang kemikal na gawa ng ating pineal gland sa utak. Grado: B 4. Dapat ingatan ang pag-inom ng ginkgo biloba kasabay ng Aspirin. Grado: A 49 . nakita ng mga doktor na ang mga umiinom ng Omega 3 ay mas malusog kumpara sa hindi umiinom nito. Hinihinalang baka makatulong din ito sa Parkinson’s disease at kanser. Kung malusog naman ang atay. Ito ay nakapagpapalabnaw ng dugo tulad ng aspirin. mataas ang cholesterol. pagbaba ng cholesterol. Ginkgo biloba – Ang ginkgo biloba ay nagmula sa dahon ng puno ng ginkgo. Para saan ito: Sakit sa puso. cirrhosis.

Bukod dito. Bawang – Ang bawang ay puwedeng kaining hilaw o gawing tableta. Ang luya na ginawang salabat ay epektibo para sa nagsusuka at nahihilo. Para saan ito: Nahihilo at nasusuka Grado: A 3. Makababawas din ito sa kirot ng ating kasu-kasuan. 1. Mas epektibo ang bawang kapag ito’y hilaw ngunit nakakairita naman sa sikmura. May nagsasabi din na nagbibigay ito ng dagdag lakas at resistensiya. Ngunit kapag malala na ang arthritis. talaba at hipon.Sakit sa Puso. Ginseng –May paniniwala na ang ginseng ay nagpapalakas sa sexual performance ng mga kalalakihan. ang luya ay may panlaban din sa mga mikrobyo. Aralin at alamin kung babagay ito sa inyo. Ang problema lang sa bawang ay ang amoy nito. Glucosamine Sulfate – Ang glucosamine ay nagmula sa shells ng alimango. dapat pa rin kumonsulta sa doktor. Diabetes at Tamang Pagkain Huwag po basta iinom ng food supplements. Napag-alaman sa mga pag-aaral na makatutulong ito sa paggamot ng arthritis sa tuhod. Good luck po! Mga Iba Pang Food Supplements: Para Saan Ito? Noong nakaraan ay nagsulat ako tungkol sa mga food supplements. Luya – Ang gingerols sa luya ang sanhi ng lakas nito bilang gamot. Mag-ingat lang po ang mga may altapresyon at sakit sa puso dahil puwedeng lumala ang kanilang sakit. Para saan ito: Pampalakas ng katawan Grado: B 4. Makatutulong din ito sa sakit ng tiyan. Heto pa ang 5 na popular na produkto. Para saan ito: Arthritis sa tuhod Grado: B 50 . Para saan ito: Mataas ang cholesterol Grado: B2. May nagsasabi na ang bawang ay bahagyang nagpapababa ng cholesterol at ng presyon ng dugo.

Ano ang tawag sa operasyon? b. at madalas ba itong mangyari? d. katulad ng: (a) pagtanggal sa matinding sakit. 1. kumonsulta sa inyong doktor. Kung hindi sapat ang paliwanag ng doktor. (b) pagsasaayos ng deformity. Mag-ingat lang sa pag-inom dahil may halo itong caffeine na maaaring magpabilis ng tibok ng puso. Kung ang operasyon ay bago pa lamang (tinatawag na experimen51 3. Green Tea – Ang green tea na nagmula sa Asia ay pinapaniwalaang panlaban sa kanser at pampababa ng cholesterol. May mga murang alternatibo ba para sa akin? Huwag mahiyang humingi ng pangalawang opinyon sa ibang doktor. Kung emergency. 2. Ano ang risks o peligro sa gagawin sa iyo. Itanong kung ang operasyon ay emergency o puwede pang maghintay. At kung may tanong. Magdesisyon ng kalmante ang isip.Kailangan Ba Ng Operasyon? 5. Kailangan Ba Ng Operasyon? May mga bagay na dapat tandaan bago magpa-opera. itanong kung bakit kailangan operahan agad. 5. Nilista ko ang mga sitwasyon na kailangan maghinay-hinay sa iyong desisyon: a. at (c) pagpapahaba ng buhay. Alamin ang mga kondisyon na nangangailangan ng operasyon. Paano ito ginagawa? c. kumuha ng second opinion at kumonsulta sa ibang doktor. Heto ang payo ko. Magkano ang dapat kong ihanda na pambayad sa ospital at sa doktor? e. Huwag magpapadala sa emosyon. Para saan ito: Panlaban sa kanser Grado: APumili lang ng supplements na babagay sa inyo. Buhay mo ang nakasalalay dito. Ilista ang mga tanong na ito para sa pagharap mo sa iyong doktor: a. . 4.

Ingat po! 52 . heart bypass. operasyon sa buto. b. 6. Magdasal na makita ninyo ang tamang doktor na magpapagaling sa inyo. angioplasty. Ito ay ang pagtanggal sa tonsils. may mga doktor na ‘mabilis’ mag-opera at mayroon namang konserbatibo. Kung hindi sigurado ang kahihinatnan ng operasyon. pagtanggal ng matris. operasyon sa apdo at mga plastic surgery. May mga kontrobersyal na operasyon na paiba-iba ang opinyon ng maraming doktor. Magtanong maigi bago umayon sa ganitong operasyon. Diabetes at Tamang Pagkain tal).Sakit sa Puso. Sa madaling salita. Linawin ito sa doktor. Caesarian section (CS).

kung tunay na gusto niyong tumulong sa mga Pilipino. umaabot sa P20 hanggang P50 ang mga gamot dito. Kaunti din ang sinusuwelduhang empleyado. diabetes at iba pa ay mabibili sa Botika ng Bayan. Ang halaga nito ay mula P2 hanggang P8 lamang ang isang tableta. kaya mas mura ang benta nila. Sana ay huwag manira sa generics 53 . Bakit mura ang generics? Mas mura ang generics na gamot dahil hindi sila gaano gumagastos sa advertisements at promotion. ang payo ko ay mag-generics na lang tayo. ibaba natin ang presyo ng gamot. Alam kong may nagsasabi na mahina ang mga generics. altapresyon. mas mabisa kaya ang pag-inom ng antibiotic na nagkakahalaga ng P200 bawat tableta o ang pag-inom ng murang antibiotic na P7 lang pero araw-araw mo namang iinumin ng 10 araw? Sa aking palagay.6 D Murang Gamutan Bumili Ng Generics Na Gamot ahil mahal ang presyo ng gamot. Kung ikukumpara natin ito sa mga gamot sa malaking drugstore. Walang epekto ang pa-isa-isang tableta lang. Ang mga nag-rereklamo ay ang mga dayuhang kompanya na nagbebenta ng napakamahal na gamot. Sa mga kompanya ng gamot. mabisa ang generics. Mabisa Ang Generics na Gamot Oo. trangkaso at antibiotic. Isa pa. ubo. Halimbawa. wala nang Patent (open na sa publiko) ang mga gamot na generics kaya ang mga kompanya ay puwedeng gumawa at magbenta nito. Ang mga gamot para sa impeksiyon. mas mabisa iyung gamot na iniinom araw-araw. Mababa din ang presyo ng mga gamot para sa lagnat.

Pero kung gipit kayo sa budget. Ang pag-inom ng kalahating tableta bawat araw ay kadalasang sapat na para bumaba ang presyon. ngunit mahina ang gamot na metoprolol para sa high blood. Alam niyo ba na 1 sa bawat 5 Pinoy ay may high blood. ang payo ko ay mag-generics tayo. Karamihan ng ating kababayan ay hindi kaya bilhin ito. maraming pasyente ang may altapresyon o high blood pressure. Magtiwala po kayo. halos 50% ang may high blood na. Kung 54 . puwede kayo bumili ng mamahaling gamot sa drugstore. Suportahan natin ang Botika ng Bayan at Generics Pharmacy para lumawak pa ang kanilang matutulungan.90 lang ang gastos sa bawat araw. At pagdating sa edad 60 pataas. Hindi naman ito mali. Bumili ng sapat na gamot at inumin ng tamang dosis para tuluyan kayong gumaling. Napakamura. Ang problema ay napakamahal ng mga gamot para sa altapresyon. Kaya lalabas na P2. Mas maigi kung makunan ng 2 beses para makasiguro na mataas talaga ang presyon. Mag-Generics Tayo Kung kayo ay mayaman.85 lamang. Hydrochlorothiazide: Mura at Mabisa Ang pinakamurang gamot sa altapresyon ay ang Hydrochlorothiazide na mabibili sa drug store sa halagang P5. hindi ba? Metoprolol: Mura pero mahinang gamot Maraming doktor ang nagrereseta ng metoprolol para sa altapresyon.Sakit sa Puso. Diabetes at Tamang Pagkain na gamot. Ang isang tao ay may high blood kapag ang blood pressure niya ay lampas sa 140 over 90 ang bilang. Hydrochlorothiazide sa High Blood: Mura at Mabisa Sa iba’t-ibang medical mission na pinupuntahan namin.

Nakalulungkot pero marami sa ating mga pasyente ay nireresetahan ng napakamahal na gamot. Puwede bang generic na lang? Magsabi ng tapat na kulang ang pera. Ang gamot sa altapresyon ay iniinom ng maraming taon. Kapag kulang sa pera. 2. Hindi naman kasalanan ang maging mahirap. Alamin ang sakit – Una sa lahat. laboratory test o gamot lamang? Ilinaw maigi sa doktor. Kawawa naman ang pobreng pasyente na wala na ngang pambili ng pagkain. Hindi na nila alam kung ano ang gagawin. Alamin ang gamutan – Kailangan ba ng pasyente ang operasyon.” Puwede na rin iyan. nabigyan pa ng mahal na gamot. pinapayo ko sa mga nakababatang doktor na gumamit na lang ng hydrochlorothiazide 25 mg para sa mga pasyenteng napakataas na blood pressure. Bilang isang cardiologist. Hindi po ito makasasama sa iyong kalusugan. Ilista ito sa isang papel. May sakit ba siya sa puso. hindi na puwede ang metoprolol lang. sa atay o sa bato? Ano ang tawag sa sakit niya? Isulat ito sa papel para hindi makalimutan. Magtanong kung may matipid na gamutan – Huwag mahiyang magtanong sa doktor kung may mas murang gamot. Kung hindi pa alam ng doktor kung ano ang sakit. madalas ay napapagastos sila ng malaki para lang gumaling. itanong ang hinihinalang sakit o “working diagnosis. Ano ang maiging paraan ng gamutan? Tandaan mabuti ang pangalan ng gamot. Sa katunayan ay hahaba pa ang iyong buhay! Paano Makatitipid sa Medikal na Gastusin Maraming tao ang natataranta kapag sakit na ang pinagusapan. Paano ba tayo makatitipid sa gamutan? 1. mag-hydrochlorothiazide ka na lang. At dahil dito. 3. Kaya lagi kong tinatanong sa pasyente kung magkano ang budget niya. Hindi na ito tatalab. Ano ang dosis at ilang beses iniinom ang gamot bawat araw? Mahalaga po ito para maintindihan natin ang kalagayan niyo. 55 .Paano Makatitipid sa Medikal na Gastusin ang presyon mo ay lampas 160 over 100. dapat malinaw ang diagnosis o sakit ng pasyente.

56 . Pumunta sa mga government hospitals kung saan mas alam nila ang mga murang gamutan. Kulang ang Pera. Kailangan ang matagalang pagmamasid at pag-iingat sa sarili. mabuti naman ang pakiramdam nila. Ilagay sa isang folder at laging dalhin sa inyong pagpapa-check up. Kung walang trabaho. 4. Huwag itong i-asa sa laboratory center o sa doktor. pumila na lang sa government hospitals at health centers. Maging masipag sa follow-up – Maraming pasyente ang tamad magpacheck up. Kung kulang sa budget. Kasi daw. Alam n’yo ba na karamihan ng sakit ay kailangan ng maintenance na gamot? Ang mga sakit sa puso. pumila sa mga charity services ng gobyernong ospital tulad ng PGH. Kapag nawala ito.Sakit sa Puso. Hiramin ang resulta ng test at i-xerox ito. Jose Reyes. Magtanong sa ibang doktor. Anong Gagawin? Heto ang aking mga payo kung paano makalilikom ng pera. Diabetes at Tamang Pagkain hindi ba? Kung hindi kayo kuntento sa paliwanag ng inyong doktor ay humanap ng pangalawang opinyon. parang tinapon ninyo na rin ang pera. Pumunta sa gobyernong ospital – Para makatipid. 5. Heart Center. Phil. Hindi ko pinapayo na pumunta sa albularyo o herbal na gamutan. puwedeng kayong malagay ng Social Services sa “Class D. altapresyon. diabetes at sakit sa utak ay kailangan ng matagalang gamutan. Libre na ang mga serbisyo ng doktor. at Philippine Children’s Medical Center. Marami din ang inihihinto ang kanilang gamot dahil naubos na daw ang reseta. mas makatitipid kayo kung madalas kayong magpapa-check up. Ikaw ang pasyente at kailangan hawak mo ang buhay mo. Sa katunayan. Subukan muna sa tunay na doktor at tunay na gamutan bago magbakasali sa iba.” Ang ibig sabihin ay pinakamababa ang presyo ng gastos. 1. I-xerox ang lahat ng inyong rekord – Huwag iwawala ang mga resulta ng inyong laboratoryo. Walang short-cut sa pagpapagaling.

3. maaawa ang donor at puwede kayong tulungan. Kaya iyan! 57 . Kahit ang pagkakasakit ay puwedeng maging daan sa pagkaayos ng pamilya. Labanan natin ang sakit. pag-iingat sa sarili at pagtulong sa kapwa. Magsikap at magdasal araw-araw – Dalawa ang sikreto ng taong matagumpay. Huwag iwawala ang kahit anumang papeles. Sumulat sa PCSO – Sa Pilipinas parang PCSO na lang ang takbuhan ng lahat.Kulang ang Pera. Noong nagkasakit siya. Kung tatamad-tamad ang humihingi. Tumulong sa mga charity foundations. Ang madalas hingiin ay ang medical abstract (humingi sa doktor o ospital). Ipakitang na marunong kayo tumanaw ng utang na loob para lumaki ang tsansang mapakinggan kayo.000 to P15. Mas maigi sana kung may kakilala ka dito. Ngunit kung nakita naman nila na puspusan ang pagsisikap mo. Magbigay ng kahit kaunting regalo. posibleng matulungan din tayo sa ibang araw. Alam natin na napakahirap humingi ng pera. Trabaho at dasal. nilibre ang lahat ng gamot niya ng Foundation. ID picture at letrato ng bahay.000 ang naitutulong ng PCSO. barangay clearance. Ihanda ito ng maaga para makapasa sa charity services. 4. Ayusin ang lahat ng papeles o requirements – Karamihan ng gobyernong ospital at institution ay kailangan ng mga papeles. May isang pasyente akong nag-janitor sa isang charity foundation. Malaki ang maitutulong ng dasal. prutas o card sa inyong balak lapitan na sponsor. walang gana ang sponsor na tulungan ang maysakit. derecho na ang donation ng PCSO sa iyong ospital. Anong Gagawin? 2. corporations at sponsors – Kung mapapansin niyo. Hindi naman tayo bibigyan ng Diyos ng problema na hindi natin kayang lutasin. Kung kailangan mo ng operasyon. 5. Ngunit ayon sa Biblia. Kadalasan ay P10. May dahilan ang lahat. Ang ibang budget ay sariling sikap na natin. Kailangan ipakita sa ibang tao na masipag ka. Kung wala naman ay magtiyaga na lang at pumila. hindi ko sinulat na “humingi ng tulong” kundi “tumulong sa” charity foundations. kung tayo ay tutulong muna.

kung bagay sa iyo ang aspirin. 58 . Kung humahapdi ang sikmura mo sa 80 mg na aspirin. Makatutulong ang aspirin kung kayo ay nagkaroon na ng atake sa puso o istrok. magtanong muna sa doktor bago uminom ng aspirin. Napatunayang mapipigil ng aspirin ang istrok at atake sa puso. ang aspirin ay nababagay sa mga sumusunod na sakit: 1. Diabetes at Tamang Pagkain Sa Pisong Aspirin. Side Effect ng Aspirin Ngunit dapat ding mag-ingat sa pag-inom ng aspirin dahil maaaring mangasim ang sikmura at magka-ulcer. may puwedeng ipalit ang iyong doktor. Mabisa din ang aspirin sa mga taong may diabetes. may sakit sa puso at may mataas na kolesterol. sa tulong ng iyong doktor. Ngunit may dapat muna tayong alamin bago uminom nito.Sakit sa Puso. (Iyung istrok na may bara sa utak. Ngayong alam mo na kung para saan ang aspirin at posibleng side effect nito. Kung madalas humapdi ang iyong sikmura.) 2. Ito ay mabisa pero mas mahal na gamot – ang Clopidogrel (brand name Plogrel) na nagkakahalaga ng P30 bawat tableta. pinapayuhan ang pasyente na kumain muna bago uminom ng aspirin. palitan ng 30 mg na aspirin. Ayon sa maraming pagsusuri. Dalawa kasi ang klase ng istrok. Ang brand name na Aspririn 30 mg ay Cor 30. Ano ang dosis ng Aspirin? Ang tamang dosis ng aspirin ay 80 mg bawat araw. makakapag-desisyon ka na. Ano ang puwedeng ipalit sa aspirin? Kung hindi ka makainom ng aspirin dahil sa ulcer o allergy. hahaba ba ang buhay mo? Napakagandang gamot ang aspirin. Abot kaya ito. Dahil dito.

lalo na ang gagastusin para dito.000 Pribadong hospital: P 40.000 Pribadong hospital: P 60.000 Pribadong hospital: P 60. Magkano Ba Ang Operasyon? Dok. Wala nang mas mura pa.000 hanggang P 1 milyon Cataract surgery o pagpalit ng lente sa mata: Charity hospital o medical mission: P 5.000 Myoma surgery o pagtanggal ng myoma sa bahay bata: Charity hospital: P 10. Magkano Ba Ang Operasyon? Ang isa sa kinakatakutan ng lahat ay ang pagdating ng operasyon. ililista ko ang mga pangkaraniwang operasyon.000 o minsan libre Pribadong hospital: P 25.000 2.000 hanggang 10.000 Pribadong hospital: P 500. 59 . 5.000 Thyroid surgery o pagtanggal ng goiter sa leeg: Charity hospital: P 10.000 hanggang 70.000 Heart bypass surgery o pag-opera sa puso: Charity hospital: P 150. 3. 1. Ganito po ngayon ang kalakaran sa operasyon sa Pilipinas.000 hanggang 20. 7.000 hanggang 80.Dok. Gallbladder surgery o pagtanggal ng apdo: Charity hospital: P 10.000 Pribadong hospital: P 60.000 Pribadong hospital: P 60.000 hanggang 80. Saan may murang operasyon? Paano makatitipid? Sa artikulong ito.000 hanggang 20.000 hanggang 200.000 hanggang 40.000 hanggang 70. Magtiwala at kumonsulta sa ating mga charity hospitals tulad ng PGH. at humigitkumulang ang magiging gastos ninyo sa pribadong ospital kumpara sa pangpublikong ospital.000 hanggang 60.000 hanggang 20.000 hanggang 25.000 Angiogram o pagsilip ng mga ugat sa puso: Charity hospital tulad ng PGH o Heart Center: P 5. 6.000 Hernia surgery o pag-ayos ng luslos sa singit: Charity hospital: P 10. 4.

Pumunta sa Philippine Heart Center (PHC) o Philippine General Hospital (PGH). mabibigyan kayo ng pinakamurang diskuwento para sa operasyon. I-xerox ng maraming kopya. Ang layunin natin dito ay ang makakuha ng mababang kategorya. Dalubhasa ang mga doktor dito. Ano ang sabi ng doktor? Ano ang pangalan ng sakit? Bakit kailangan operahan? Itago ang lahat ng laboratory tests ninyo. Magpa-interview sa Social Service ng PHC. Pumila sa Charity Out-Patient Department ng PHC o PGH. Dito po kayo pipila para malaman ang inyong sakit. Diabetes at Tamang Pagkain East Avenue Medical Center. Ang Philippine Heart Center ang pinakamalaking ospital para sa mga mahihirap na may sakit sa puso. National Orthopedics Center. 5. 60 . Magpatingin sa doktor. ay maigi nang mamuhay ng malinis at kumain ng tama. alamin kung magkano ang gagastusin. kailangan niyong magtiis sa haba ng pila. at kumain ng matatabang pagkain? Gusto pa ba nating abusuhin ang ating katawan sa pag-inom ng alak at iba pang bisyo? Kung wala kayong ganitong pera para magpa-opera. at marami pang iba. Huwag nang hintayin pa na umabot sa operasyon. Sa ganitong paraan. Grabe ang gagastusin! Kailangan Operahan Sa Puso At Walang Pera: Paano Na? Marami ang nagtatanong sa akin kung ano ang gagawin ng mga mahihirap na pasyenteng may sakit sa puso. 4. Alamin ang sakit ng maaga para malunasan ito. Kapag nadesisyonan na ng doktor na kailangan mo ng operasyon. Lalo na kung medyo malala ang kondisyon at kailangan operahan na. Alamin maigi ang sakit.Sakit sa Puso. O papaano na iyan? Nahilo ba kayo sa dami ng “000”? May balak pa ba kayong manigarilyo. Kaya lang po. Matagal ang proseso at marami ang maysakit. Saan sila lalapit na ospital o doktor? Ganito po ang dapat niyong gawin: 1. Philippine Children’s Medical Center. Ang operasyon sa puso sa char- 2. 3.

Isiping darating din ang tutulong. Minsan ay bumababa naman ang presyong ito. pulitiko. at iba pa. social service certification.000. Magpursige para makalikom ng pera para sa operasyon. Kailangan ay kompleto ang inyong medical abstract. litrato. 61 . may pag-asa. Pumila lang ng maigi. kaibigan. 7. Huwag mawawalan ng pag-asa. 8. barangay report. DSWD at Pagcor ay nagbibigay din minsan ng dagdag pondo para sa operasyon. at charity foundations. kompanya. Bumalik sa takdang petsa at huwag mag-absent. Ang PCSO. Habang may buhay. Kompletuhin ang lahat ng papeles. Good luck po! 6.000 hanggang P200. Huwag agad matakot sa presyo.Kailangan Operahan Sa Puso At Walang Pera ity ward ay nagmumula sa P20. Subuking humingi ng tulong sa kamag-anak.

at (5) Humingi ng medical clearance sa iyong doktor. sa tono ng iyong tanong.7 7 Tanong Sa Sex at Family Planning Baka Tumigil Ang Puso Kapag Nag-sex A ko’y 71 years old at may sakit sa puso. titigil ba ang puso ko kapag nakipag-sex ako? Kaibigan. ang katawan natin ay naglalabas ng isang kemikal na tinatawag na epinephrine. Ito’y ginagamit ng ating katawan kung may peligro. alta-presyon at iba pa. Ayon sa pagsusuri. magkakaroon ng dobleng stress sa iyong puso. para may lakas pa. Ayaw ko mang isulat. Ngunit kung makikipag-sex ka sa nakababatang partner. o dili kaya ay magpabantay sa duktor! Bakit mabilis ang tibok ng puso ko kapag ako’y ninenerbiyos? Ano ang first aid sa ganitong kalagayan? Sa oras ng maramdaming sitwasyon. (2) Hayaang magtrabaho sa ibabaw ang nakababatang kapareha. pero ito ang mga safety tips sa ganitong sitwasyon: (1) Inumin muna ang regular na gamot bago makipag-sex tulad ng gamot sa puso. Nakarinig ka na siguro ng taong binuhat ang muebles nila 62 . bago ang inyong tagpuan at may balak kang patunayan sa iyong pagkalalaki. maghintay muna ng dalawang oras. Mag-isip muna dahil marami ang ina-atake sa puso sa ganitong pagkakataon. Dahil mas excited ka. (4) Itakda ang pakikipag-sex sa umaga. nahulaan kong wala kang balak makipag-sex sa iyong misis. (3) Huwag makipag-talik ng bagong kain. Ang tanong ko ay kung paano ako makikipag-sex nang walang peligro? Dok. mas walang panganib makipagtalik kay misis (o sa iyong usual partner) dahil mas kaunti ang lakas na iyong gagamitin.

Ok lang iyan kaibigan. kung magtatalumpati. 2. Para sa mga may nerbiyos. Rhythm Method – Ang rhythm ay magagamit ng babaeng regular ang pagregla. bumibilis ang tibok ng iyong puso. Sa pagkakataon na kayo ay nagalit. Dahil dito. Kung ang menses ng babae ay bawat 28 araw. Mabisa at walang delikado ito. kung may matinding problema. may 12. Iyan ang taglay ng epinephrine. ay naglalabas ng epinephrine ang katawan. At alam n’yo ba na may 300. Gamitin ang imahinasyon para makalikha ng isang matahimik na lugar sa iyong isipan. lalo na ang mahihirap. maraming mga nanay at sanggol ang namamatay dahil sa hindi pagpa-plano ng pamilya. Ngunit kung ang babae ay hindi regular ang menses. nagbibigay ako ng isang pangpakalmang gamot tulad ng Bromazepam (brand name Lexotan) na makakahingi ng reseta sa doktor. Grabe! Ang layunin lang ni Senador Flavier ay bigyan ng impormasyon ang ating mga kababayan. Withdrawal Method – Ang withdrawal ay kung saan tinatanggal ng lalaki 63 .000 sanggol ang na-a-abort bawat taon. Bakit ba dapat mag-plano ng pamilya? Ayon sa Senador. relax ka lang. Pero may natural ding paraan para labanan ang kaba.Family Planning ni Senator Juan Flavier sa oras ng sunog. Huminga ng malalim at mabagal ng walong beses.000 kababaihan ang namamatay dahil sa paglalaglag ng bata (abortion). Ligtas din ang 7 araw bago dumating ang susunod na regla. hindi puwedeng gamitin ang rhythm.” Dito ay ikinuwento niya ang lahat ng katuwa-tuwa at nakakatawang istoriya tungkol sa family planning. Heto ang mga paraan: 1. Family Planning at Senator Juan Flavier Si Senator Juan Flavier ay sumulat ng librong “Family Planning Made Easy. Kung bibilangin natin ay 14 na safe days at 14 na hindi safe days. Bawat taon. tungkol sa family planning. ang safe na araw para magtalik ay 7 araw mula sa unang araw ng pag-regla. Umupo sa isang tabi.

May iba pang mga paraan ng family planning. Condom (4%) at Vasectomy (0. Pumili ng angkop sa inyo at sa inyong paniniwala. Ang 2 permanenteng paraan ng family planning ay ang vasectomy at ligation. Ito’y dahil may konting semilya nang lumalabas kahit hindi pa nag-oorgasm ang lalaki. Withdrawal (14%). Kaya lang. Good luck po! Bakit Kailangan Mag-plano ng Pamilya? Sa aming medical mission.Sakit sa Puso.” Hindi naman ito puwede. Hayan. Mababawasan nito ang tsansang magbuntis ang babae. May 7 silang anak. Mesa. naospital ang nanay dahil nabuntis na naman at dinugo ng malakas. tulad ng IUD (intra-uterine device) at diaphragm na hindi ko na tatalakayin. Ang tatay at nanay. Medyo safe naman po ito. Condom – Ang condom ay isang plastic na isinusuot sa ari ng lalaki. 4. Pills – May mga pildoras na iniinom araw-araw ng kababaihan para hindi magbuntis. heto ang mga paraan ng family planning na ginagamit ng Pinoy: Pag-inom ng pills (32%). lahat may tuberculosis. ngunit hindi po ito 100%. Papaano pa kaya sila aahon sa buhay? Ayon sa pagsusuri. May iba naman ang nagsasabi na “pigilan si Mister sa pang-gigigil. Epektibo din ang condom pang-family planning. Magtanong sa inyong obstetrician-gynecologist (doktor sa babae) o sa inyong health center tungkol dito.2%). 3. Alamin natin itong mga paraan ng family planning. hindi ba? Napakamahal po ngayon magpa-aral at magpalaki ng anak. Rhythm method (14%). Napatunayan na ito’y makapagpipigil sa pag-laganap ng AIDS at sakit sa babae. may TB din. 64 . may pamilya kaming binisita sa tabi ng riles ng tren sa Sta. may mga lalaki na ayaw gumamit ng condom dahil hindi sila lubusang nasisiyahan sa kanilang pagtatalik. Tinulungan namin sila at binalikan pagkaraan ng 5 buwan. Ligation sa babae (19%). Diabetes at Tamang Pagkain ang kanyang ari bago mag-orgasm o maglabas ng semilya. Puwede din magpa-vasectomy ang lalake o magpatali ang babae.

Duduguin pa kapag nanganak. Alam naman natin kawawa ang babae sa laging pagbubuntis. ligtas at epektibo ang vasectomy. Vasectomy sa kalalakihan Ayon kay Dr. dating presidente ng Philippine College of Surgeons. Puwede itong pag-usapan ng mag-asawa kung ano ang pipiliin nila. Maghihirap sila ng 9 na buwan. marami na akong nakitang pasyente na matutulungan ng family planning. Bilang isang doktor. Tulad ng mga babaeng may rheumatic heart disease at mahina ang puso. Ligation sa kababaihan Ang ligation ay isang operation kung saan tinatali ang fallopian tubes ng babae. Kapag tinali ito. depende sa kanilang paniniwala at pananaw sa buhay. makagagawa sila ng tamang desisyon para sa 65 . Masama ba ang epekto ng vasectomy sa sex life? Hindi. Mabuti sana kung sapat ang pera ng pamilya para magpalaki ng maraming supling. Eduardo Gatchalian. Ang vasectomy ay isang simpleng operasyon kung saan pinuputol ang tubo ng semilya ng lalaki (tinatawag na vas deferens). Ang fallopian tubes ay pinagdadaanan ng itlog ng babae mula sa obaryo papunta sa bahay bata (uterus).Bakit Kailangan Mag-plano ng Pamilya? 1. walang itong epekto sa pagtatalik. Ginagawa ito sa mga ospital ng gobyerno. ngunit wala nga lang itong semilya (sperms) na nakabubuntis. ito’y para hindi rin mahirapan ang mga babae. May semen pa rin na lalabas sa lalaki. Karapatan ito ng bawat isa. mas madaling gawin ang vasectomy sa lalake. Magagawa ito sa loob ng 30 minutos at ginagamitan lang ng local anesthesia. 2. Ayon kay Doc Jondie. Lalo na kung Caesarian Section o CS ang ginawa. napakadali lang magpa-ligate. Jondie Flavier ay nag-pro-promote din ng vasectomy. Si Dr. kailangan natin ibahagi ang tamang impormasyon tungkol sa family planning. Ngayon. hindi na magbubuntis ang babae. Flavier. Kadalasan ay hindi kakayanin ng puso ang stress ng pagbubuntis. Madalas ay sinasabay ang ligation sa panganganak ng babae. Ligtas ang ligation at bihira lang magka-komplikasyon. Ayon kay Dr. Kung ikukumpara natin ang vasectomy sa ligation.

) 1. kumonti ang mga spots ko pero hindi nawala. Sexually-Transmitted Disease Magandang araw po Doc Willie! Ako po’y may idudulog sa inyong problema. Doc Willie. Nagka-tulo po yata ako. Heto ang mga gamot na ibinibigay ng doktor. Ngayon dumami ulit ang tulo ko. Good luck po. (Dahil matitindi na ang mga klase ng Gonorrhea ngayon. madilaw o maberdeng likido na tumutulo sa ari o vagina. Puwedeng uminom ng 3 araw. Ang Gonorrhea ay dahil sa bacteria na Neisseria gonorrhea. lalamunan. Uminom po ako nito. Bawal ito inumin ng edad 18 pababa. mata at puwit ng tao! Grabe ang kamandag ng sakit na ito. God Bless! – Anonymous Dear Anonymous. may napansin po ako na mga “greenspots” sa aking brief. Kapag hindi ito ginamot. may nagpayo sa akin na uminom ng “ciprofloxacin”. May maputi. Masakit ang pag-ihi na parang binabalisawsaw. Nakagamit po ako ng bayarang babae. matres at fallopian tubes ng babae. (Magpakonsulta muna sa isang Urologist o OB-gynecologist para matiyak ang sakit. Sana po’y matulungan nyo ako. isang Sexually-transmitted disease. 2 beses sa isang araw. Makukuha and Gonorrhea sa pagtatalik. Sa kuwento mo ay mukhang nagkaroon ka ng Gonorrhea o tulo.) 66 . makalipas ng 5 araw. Tama lahat ang mga sintomas na ikinuwento mo tungkol sa tulo. minsan ay hindi na ito epektibo. Nasa daanan ng ihi (urethra) naman ito ng kalalakihan. at puwede rin kumalat sa dugo at kasukasuan (joints). cervix (kuwelyo ng matres). puwede ito magdulot ng pagkabaog (sterility). Diabetes at Tamang Pagkain kanilang sarili. Pinagsisisihan ko na ang aking mga ginawa. Ako nga po pala’y may asawa at 2 anak. Naninirahan ito sa vagina.Sakit sa Puso. Salamat sa liham mo. Ciprofloxacin 500 mg tablet. May namamatay dito. at medyo sumakit ang aking pag-ihi na parang lagi akong may balisawsaw. Puwedeng lumipat ang gonorrhea sa bibig.

“Gusto pa ng isipan pero mahina ang 67 . Huwag makipagtalik sa ibang babae (o lalake) na hindi mo asawa o permanenteng partner. ang tamod ko ay kaunti lang kung lumabas hindi tulad noong mga nakaraang taon na tumitilamsik at marami. Sa dami ng mga sumusulat sa akin ay pinili ko ang liham mo dahil alam kong malaki ang problema mo. Gumamit ng condom para mabawasan ang tsansang mahawa. ano po ba ang mainam? Isa pa Dr. Salamat sa sulat mo. 3. Sa mga seryosong kaso. bakit po kaya? Sana matulungan ninyo ako sa aking problema. Kawawa naman si Misis at baka mahawa pa siya sa Sexually-transmitted disease. May kahalo pa itong Chlamydia. Ang gamot sa Chlamydia ay Doxycycline 100 mg tablet. Iyon bagang. 56 years old. Mahirap ang masira ang sex life lalo na sa ating kalalakihan. Natuklasan kong may diabetes ako 2 taon na ang nakakaraan. 2 beses sa isang araw. tinuturukan ng Ceftriaxone 125 o 250 mg injections sa loob ng masel (intramuscular). isa pang Sexually-transmitted disease. God bless! Hi Bert. At sana naman ay matuto na ng leksyon at maging matapat kay Misis. Paano makaiiwas sa sexually-transmitted disease? 1. Ang pagsisisi ay laging nasa huli. may asawa. Natuwa ako sa issue mo tungkol sa ‘dyeta sa diabetes’. Ayaw na pong tumigas ni manoy. Inumin ng 7 araw. sumulat ako sa inyo dahil nabasa ko kayo sa Pilipino Star Ngayon ang paborito kong diyaryo. Ang importanteng tanong ko po ay ano po ba ang magagawa ninyo para manumbalik ang kasiglahan ko sa sex.Nasira ang Sex Life ni Mang Bert 2. Ong. May pagkakataon na hindi lang Gonorrhea ang sakit ng pasyente. 2. Tawagin ninyo na lamang akong Mang Bert. God bless din! Nasira ang Sex Life ni Mang Bert Dear Doc Willie. Umaasa.

Sakit sa Puso, Diabetes at Tamang Pagkain katawan.” Ang tanong mo ay bakit nagkaganoon si manoy at ayaw nang tumigas? Ang masisisi natin dito ay ang diabetes mo. Alam n’yo ba na kapag ang diabetes ay pinabayaan ng 5 taon ay magiging impotent ka na? Ito’y dahil sinisira ng diabetes ang mga UGAT natin, mula sa puso (atake sa puso), mata (pagkabulag), paa (pagkamanhid at puwedeng maputulan ng paa) at ari ng lalaki (paglambot ng ari). Nagbabara at kumikipot ang daanan ng dugo sa ari. Dahil dito, hindi na titigas ang ari kahit ano pang gawin o basahin. Ang solusyon dito ay dapat IBABA natin and asukal sa dugo. Heto ang mga numerong kailangan itaga sa isipan ng lahat ng diabetico. 1. Fasting blood sugar na hindi lalampas sa 105 mg/dl 2. Two-hour blood sugar na hindi lalampas sa 140 mg/dl 3. Hemoglobin A1C na hindi lalampas sa 6 mmol/L Kung kayo’y may diabetes, i-check ang unang 2 test ng 2 beses kada linggo. Kung kaya ng budget, bumili ng sariling blood sugar monitor para maibaba ng husto ang blood sugar. (P3,000 ito sa Bambang, Rizal Avenue.) Yung Hemoglobin A1C naman ay puwedeng i-check sa laboratoryo kada 2 buwan. Tandaan, kapag 5 taong lampas sa normal ang iyong mga numero sa diabetes, puwedeng maglaho ang iyong sex life. Magpakonsulta tayo sa isang endocrinologist o diabetes specialist para sa tamang gamot na iinumin. Karamihan ng diabetico ay kailangang uminom ng gamot. Makatutulong din ang tamang diyeta at ehersisyo. Kaya Bert, kapag normal na ang iyong blood sugar, mapipigilan na natin ang panghihina ni manoy at baka manumbalik pa ulit ang sigla, lakas at dami na iyong inaasam. Good luck po.

“Dok, masama ba ang Oral Sex?”
Dok, masama ba ang oral sex? Hindi masama ang oral sex kung ikaw at ang iyong partner ay parehong malusog. Siguraduhin walang vaginal discharge ang babae at walang im68

“Dok, masama ba mag-sex araw-araw?” peksyon din ang lalake. Maligo maigi at maging malinis sa katawan. Pagkatapos mag-sex, magmumog ng bibig at lalamunan ng isang mouthwash. Uminom din ng kalahating basong tubig para mahugasan ang lalamunan. May isang pagsusuri sa America na nagsasabi na 50% ng mga edad 60 pataas ay nakikipag-oral sex pa sa kanilang partner. Dok, masama ba ang anal sex o gay sex? Oo, masama. Ayon kay Dr. Eduardo Gatchalian, dating presidente ng Philippine College of Surgeons, masama ang anal sex o iyung pagpasok ng ari ng lalake sa puwit ng kapwa lalake o babae. Sabi ni Dr. Gatchalian, madumi ang looban ng puwit (ang rectum) at marami itong bacteria. Napatunayan sa pagsusuri na ang anal sex ay nagdudulot ng sexually-transmitted diseases tulad ng AIDS, genital warts, anal warts at HPV virus. Sa anal sex, napupunit ang balat ng puwit kaya nakakapasok tuloy ang mga impeksyon dito. Ang puwit ay hindi ginawa para sa sex. Ngunit kung hindi niyo ito maiwasan, puwedeng gumamit ng condom para may proteksyon laban sa AIDS. May sexual position ba na dapat iwasan kapag nagse-sex? Oo, mayroon. Huwag maging ma-eksperimento o acrobatic sa kama at baka mapilay ang iyong likod at balakang. Para sa may sakit sa likod, ang pinapayong posisyon ay ang paghiga ng nakatihaya para hindi mapilay ang likod. Hayaan na lang ang mas malakas na partner ang magtrabaho sa ibabaw. Para maging masigla sa sex, mag-ehersisyo araw-araw para lumakas ang katawan. Sa ganitong paraan, gaganda din ang sex life niyo. Good luck.

“Dok, masama ba mag-sex araw-araw?”
Dok, gaano kadalas ako dapat mag-sex? Kasi po gusto ko ng maraming beses sa isang araw. Ako’y 24 years old. (Arnel) Arnel, hindi masama mag-sex araw-araw. Ang sex drive ng lalake ay depende sa lebel ng testosterone ng kanilang katawan. Ang mga teenager hanggang edad 30 ay may napakataas na lebel ng testosterone sa katawan. Pag lampas 40 69

Sakit sa Puso, Diabetes at Tamang Pagkain ay dahan-dahan na itong bababa. Ito ang pahayag ni Dr. Eduardo Gatchalian, isang tanyag na urologist, “Sa edad 20, gusto mong makipag-sex 3 times a day. Sa edad 30, gusto mong magsex 3 times a night. Sa edad 40, nakikipag-sex ka ng 3 times a week. Sa edad 60 ay 3 times na lang ang sex sa isang buwan. Sa edad 70, try ka na lang ng try. At sa edad 80, you try to remember na lang kung paano nga makipag-sex.” Gaano katagal dapat titigas ang ari ng lalake para masabing normal siya? Kadalasan, tumatagal ng mula 45 minuto hanggang 1 oras ang erection ng lalake. Pangkaraniwan, dapat manatiling matigas ang ari hanggang mayroon pang nag-stimulate nito. At kailangan ay makatapos ang lalake ng sex at makalabas ng semilya. Bakit mas open sa sex ang mga dayuhan kumpara sa mga Pinay? (John) Siguro, John, mga mahiyain at Maria Clara ang kaibigan mo. Mabuti ka pa. Pero alam mo, marami nang agresibong mga Pinay ngayon. Sabi nga ni Dr. Gatchalian, “Ang pagiging mahiyain ng Pinay ay dahil lamang sa mga tinuturo ng kanilang magulang. Napipigilan lang sila. Ngunit ang sexual drive ng Pilipino ay nandoon at nakatago lamang.”

“Dok, paano magiging malakas sa sex?”
Dok, paano ako lalakas sa sex? Ayon kay Dr. Rafael Castillo, presidente ng Philippine Society of Hypertension, ang alak at paninigarilyo ay puwedeng magdulot ng impotence o ang paglambot ng ari ng lalake. Para sa inyong kaalaman, ang sigarilyo ay nagpapakipot ng ugat sa ari at binabawasan ang daloy ng dugo. Dahil dito, hindi na titigas si manoy. Masama din ang sobrang alak. May maling akala na nagpapalakas sa sex ang alak. Mali po ito. Masisira ang performance mo sa kama dahil sa alak. Isa pa, kailangan din ma-kontrol ang presyon ng dugo (blood pressure) at asukal sa dugo (blood sugar). Kapag ika’y may altapresyon o diabetes, puwe70

May kuwento nga akong isang 72 years old na lalakeng pasyente na pinipilit akong resetahan siya ng Andros. ano pa ang ibang gamutan ng impotence? May iba pang paraan ang mga doktor para magamot ang impotence: (1) may tableta na inilalagay sa loob na ari. “Dok.000. Ang operasyon ng penile implant ay nagkakahalaga ng P150. “Dok. espesyal na plastic tube na pinapasok sa loob ng ari. masama ba ito sa aking kalusugan? 71 . pero hindi ko alam kung kaya ng konsiyensiya ko na resetahan ka. magtanong sa inyong Urologist. Para sa mga paraan na ito. simple lang ang sagot sa problema mo – ang Andros. Hirit pa niya. Andros ang brand name at Sildenafil ang generic name ng gamot sa impotence. Ang pagiging nerbiyoso at kulang sa pagtitiwala sa sarili ay nakakaapekto din sa sex. Lakasan ang loob. masama ba ang masturbation?” Dok. Ngunit kung ika’y may sakit sa puso.“Dok. Hanggang isang tableta lang ang puwedeng inumin sa isang araw. Ano ang puwede kong inumin para lumakas sa sex? Sa mga may problema sa sex. Mag-ingat at magpagamot na agad. magpa-check muna sa doktor at baka hindi kayanin ng puso mo ang sobrang pagiging excited. Ang Andros ay pinakamurang brand na nasa merkado (P200 bawat tableta). (2) ang paggamit ng vacuum (humihigop) na bote. Naaawa kasi ako sa Misis mo! Bukod sa Andros. (3) ang pag-injection ng gamot sa ari. masama ba ang masturbation?” deng masira ang sex life mo sa loob ng 5 taon. isang oras bago makipag-sex. para makaya mo nga. Isipin mong kaya mo. puwede ba ako makipagtalik sa 18 years old?” Ang sabi ko ay sa tingin ko ay kakayanin ng puso mo. Uminom ng Andros 50 mg tablet. araw-araw akong nagbabati (masturbation). at (4) ang paglagay ng penile implants. Gusto daw niya kasi makipag-sex sa isang 18 years old na dalagita.

ano ba ang normal na haba ng ari ng lalake? Niloloko ako ng kaibigan ko dahil maliit daw yung akin. pinapayo ng doktor na ibaling na lang ang atensyon sa ibang bagay. Oo. dumugo ang ari ko pagkatapos ko magbati. gaano karaming semilya (semen )ang normal sa isang lalake? Ayon kay Dr. Halos 2 basong semen! O. Ang masyadong malakas na pagbabati ay puwedeng makasugat sa mga ugat ng ari. Eduardo Gatchalian. Isang paghahambing: ang boar (baboy damo) ay kayang maglabas ng 500 ml na semilya. Ang payo ko ay huwag munang magbati ng ilang araw para maghilom ito. Malamang ay nasugatan ang iyong seminal vesicles. magkaroon ng libangan. ang mga tubo sa bayag na nagdadala ng semilya. Wala namang peligro ito sa katawan at hindi rin ito matuturing na sexual perversion. o maging masaya sa iyong trabaho. (Josh) 72 . Gatchalian. Kung may kakaunti sa 1. Sabi ni Dr. Ano pong nangyari? Tulungan niyo ako.5 ml ang lumalabas na semilya.Sakit sa Puso. Dok. hindi ba walang sinabi ang mga tao kumpara sa mga hayop? Tinukso dahil maliit ang pagkalalake Dok. baka puro pansarili na lang ang kanyang iniisip at hindi na makaunawa ng tunay na pagmamahal. Magpatingin sa iyong urologist. Lumayo din sa tukso tulad ng mga babasahin at palabas na malaswa. Maglaro ng sports. puwedeng mangyari iyan. Diabetes at Tamang Pagkain Ayon kay Dr. isang urologist. Para sa mahilig magbati. walang masama sa pagbabati. may isang beses. 3 ml ng semilya o kalahating kutsarita ang normal na dami bawat paglabas (orgasm). Gatchalian. hindi po ito normal at maaaring senyales ito ng pagkabaog. Dok. Ngunit huwag mag-alala at gagaling din ito ng kusa. Ngunit kailangan natin alalahanin na puwede magkaroon ng psychological na problema ang taong mahilig magbati.

ang pagmamahalan ay hindi lang tungkol sa sex. madalas kaming magtalik. Good luck! 73 . Kasal na kami ng 4 taon. simple lang ang hilig ng lalake. Bakit ayaw na niyang makipagtalik sa iyo? Baka naman lagi mo siyang sinesermonan at kinokontra sa usapan. Ayon nga kay Dr. Ang tunay na sukat ng haba ng ari ay kapag tumigas na ito. mas mahalaga ang emosyon at pagkarinyo. Gusto nila lagi ng may sorpresang regalo tulad ng bulaklak. Gulatin mo si Mister sa pagsuot ng mga maiikling damit o nighties.5 inches lang ang haba ng ari pero kaya niyang magpaligaya ng babae. Siguradong patok iyan at magiging masaya sila. Mayroon isang pasyente na 1. ang naka-relax na ari ay sadyang maikli at malambot.Tinukso dahil maliit ang pagkalalake Josh. O baka naman may bago na siyang kinahihiligan. paano ko mapasasaya ang aking nobya? (Ronnie) Ayon sa mga psychologists.” Ayon sa mga doktor. “Hindi iyung haba ng lapis mo ang importante. hindi normal sa mag-asawa ang walang sex. ang haba na 3 pulgada (inches) ay sapat na para sa sex. Para sa mga kababaihan. Huwag din natin kakaligtaan ang mga birthday at anniversary. Philip Cruz. walang kaugnayan ang haba ng ari sa galing mo sa pagtatalik. Noong una. at mga text na “I love you”. Bantayan maigi si Mister at huwag papatalo sa ibang babae. Ang asawa ko po ay 26 ang edad. Ngunit ngayon ay may 4 na buwan na kaming walang sex. Dok. Sa mga babae. Bakit po kaya? Normal ba ang walang sex? (Gloria) Gloria. Isa pang dapat tandaan Josh. tsokolate. Kapag nalimutan mo ito ay siguradong lagot ka! Paano naman ang mga lalake? Ano ang nagpapasaya sa kalalakihan? Ayon sa mga eksperto. Ang mahalaga ay kung paano mo ito sinusulat. Kailangan ninyong dalawa na mag-usap ng masinsinan kung ano ba ang problema ni Mister. iba ang hinahanap ng babae kumpara sa lalake.

Genetics . Nagbabago ang cells (selula) sa dugo ng pasyente at nagiging kanser ito. gilagid at balat.8 N Artista at Kalusugan Sakit na Leukemia. At dahil dumadami ang cancer cells. Gumamit ng mask at guwantes. tulad ng red blood cell (pulang dugo) at platelets. MRI at iba pang radiation. Ang benzene.Namamana ito sa ating magulang. Itigil iyan. Ang trabaho ng platelets ay ang pagbuo ng dugo kapag tayo’y nasusugatan. Sa ganitong blood test. Radiation – Masama ang laging exposed sa mga X-rays. Ano ang sanhi ng leukemia? Apat ang posibleng pinanggagalingan ng leukemia: 1. (2) Kumokonti ang platelets. ay puwede ding magdulot ng leukemia. sa sakit na Acute Leukemia. Ang sintomas ng leukemia ay dala ng pagkasira nitong 2 klaseng selula: (1) Kumokonti ang red blood cells. 74 . natatabunan ang mga normal cells natin. matutuklasan kung may leukemia ang pasyente. Ganito ang nangyari kay Francis M. 3. Kapag nagkulang ng platelets. ipasuri ang iyong dugo: CBC with peripheral smear. CT Scan. Ano ba itong sakit? Paano ba ito nakukuha at maiiwasan? Ang leukemia ay isang kanser sa dugo. Alamin! agulat ang lahat sa pagkasakit ni Francis M. isang kemikal ng plastic. Chemicals – Masama ang mga ginagamit nating pesticides para sa halaman. Smoking – Masama ang paninigarilyo. puwede tayong duguin sa ilong. Nagiging anemic ang pasyente at kailangan salinan ng dugo. 4. Kapag ika’y madalas magkaroon ng pagdurugo o pagpapasa. 2.

Ayon sa pagsusuri. Sa ganitong paraan. tulad ng pechay. kangkong at ampalaya.Bangungot Syndrome at Marky Cielo Ang leukemia ay ginagamot sa pamamagitan ng chemotherapy. Siguraduhing walang kemikal (tulad ng fertilizer) na nakadikit dito. • Hugasan maigi ang gulay at prutas bago kainin. Paano tayo iiwas sa leukemia? Sundin po ang mga payong ito: • Ang mga bata (edad 2 pababa) ay dapat pakainin ng saging at orange 4 hanggang 5 beses bawat linggo. longanisa at hamon. makaiiwas ang mga bata sa leukemia. na kung tawagin ay Hematologists. Bangungot Syndrome: Paano Iiwas? Ano ba ang bangungot? Bakit maraming Pilipino ang namamatay dito? Kung matatandaan ninyo. ang mga preserved meats ay puwedeng magdulot ng leukemia. ito ang hinihinalaang sanhi ng pagkamatay nina Marky Cielo at Rico Yan. • Piliin ang mga organic na manok at itlog. Ang trabaho ng pancreas ay ang maglabas ng “juices” para tunawin ang ating kinain. • Turuan din ang mga bata na kumain ng gulay. 75 . mahihirapan ang ating pancreas. Sa isang araw. Kailangan ipasuri ang leukemia sa mga ekspertong doktor. Ang Acute pancreatitis ay ang pamamaga ng ating pancreas o pale. bone marrow transplant at makabagong stem cell treatment. iba po ang bangungot sa Bangungot syndrome. Ang ibig sabihin ng “organic” ay hindi gumagamit ng kemikal sa pagpapalaki ng manok at iba pang pagkain. Ang bangungot ay iyong nananaginip ka ng masama. tocino. • Umiwas sa hotdog. Mahal ang mga pamamaraan na ito at hindi pa tiyak na gagaling ang pasyente. halos 8 basong pancreatic juice ang ginagawa ng pancreas. Dalawa ang sanhi ng acute pancreatitis: (1) sobrang pagkain ng marami at (2) sobrang pag-inom ng alak. Kapag napadami ang ating kinain. Mabuhay ng malinis at umiwas tayo sa sakit. Una sa lahat. Ang Bangungot syndrome naman ay isang sakit na kung tawagin ay Acute Pancreatitis.

puwedeng kalahating tasang kanin.” hirit ni Kris bago sumenyas 76 . pumunta agad sa ospital. “You know you’re very lucky because your wife is pretty. Para sa mga diabetico. Kumain ng 5-6 na beses sa isang araw pero pakonti-konti lang. Sabi ni Kris sa akin. Kapag ganito ang iyong nararamdaman. mas maigi po na umiwas na rin sa alak. tapos hindi mo ako tutulungan sa pagtunaw ng pagkain. True. Diabetes at Tamang Pagkain Ayon sa eksperto. Kung tutuusin. “Are you husband and wife?” Tumango ako. Paano iiwas sa Acute pancreatitis? 1. puwedeng isang saging o mansanas lang. 3. Bawal matulog agad! Kapag napadami ang kinain mo at biglang matutulog. Masama ang alak kapag walang laman ang tiyan.” Baka bangungot syndrome ang aabutin mo niyan.Sakit sa Puso. baka raw namamana ang Bangungot syndrome dahil mas natatagpuan ito sa mga kalalakihan ng taga-Asia. Maglakad ng 20 minutos pagkatapos kumain. Siguro mas malakas din uminom ng alak ang mga lalake. Good luck po. hindi rin gaano tataas ang iyong asukal sa dugo (blood sugar). Makatutulong ang ganitong schedule sa pagtunaw ng ating kinakain. lagyan muna ng pagkain ang iyong tiyan. “Kain ka lang ng kain. eh baka magalit ang iyong pancreas. Liza sa Boy & Kris ng ABSCBN. Sa meriyenda. Usapang First Aid With Kris Aquino Mapalad kaming nag-guest ng aking misis na si Dra. Kris Aquino ang tungkol sa First Aid tips para sa mga mommies. sabaw. at isang ulam lang. Kapag hapunan. Hindi ka tataba sa ganito dahil konti lang ang kinakain mo. Kasama din namin ang nakakatuwang si Pokwang at ang 11 taong anak niyang si May. 2. Ang sintomas ng Acute pancreatitis ay ang matinding pagsakit ng sikmura. Pinag-usapan namin ni Ms. Tubig ang pinakamagandang inumin para sa ating kalusugan. Kung iinom ng alak. Masisira ang ating atay at pancreas. na tumutugon sa ating likod. Sasabihin niya.

sa panahon ng emergency ay alam na natin ang ating gagawin. Subu king paduguin ang sugat para maalis ang mikrobyo. Pagkatapos. Maya-maya ay hihinto na rin. bad.” patawang sabi niya. Paupuin at itingala ang ulo ng pasyente. Maraming alam si Kris tungkol sa medisina. Obserbahan ang aso na kumagat ng 10 araw. Heto ang pinag-usapan namin. 3. Sabi ni Pokwang. Tulad ni Kris.Usapang First Aid With Kris Aquino yung cameraman ng “Rolling. Maaring dalhin sa ospital ang pasyente para bigyan ng bakuna laban sa tetanus o rabies lalo na kung grabe ang kagat. nakagat siya ng lamok kamakailan at kinamot niya ng kinamot. 4. Uso talaga ito kapag tag-init. Hayan may konting peklat pa sa braso. Kung dumudugo. pusa o daga. dahil siya ang Celebrity Endorser nito. kung tayo ay mahilig magbasa ng tungkol sa kalusugan. Kris is Kris and nakakatuwa talaga siya. Nauntog. Hugasan mabuti ng sabon at tubig ang kagat. Diinan ang dulo ng ilong para mapigilan ang pagdurugo. Ang anak ni Kris na si Josh ay madalas daw magdugo ang ilong. 1. Puwedeng maglagay ng ice bag sa taas ng ilong para magbuo ng mabilis ang dugo.” Anyway. Sabi ni Kris. Tapalan ng gasa. 2. Pagdurugo ng ilong o balinguynguy. hugasan agad ng sabon at tubig para maalis ang laway ng hayop. Kagat ng aso. Kaya ang gamit niya lagi ay Casino Rubbing Alcohol. Nasabi pa niya na paborito ng mga Aquino ang Diphenhydramine (Benadryl) dahil madalas silang mag-allergy. Sanay na daw ang pamilya Aquino sa ganitong pagkakataon. Dagdag naman ni Kris ay may allergy daw siya sa betadine. puwede daw bang kalugin niya ang baba niya kapag nauntog? Siyempre mali itong paniniwala. sabay pakita sa camera. buhusan ng malamig na tubig or yelo sa paligid para mawala ang pangangati. 77 . Ihiga ang bata at lagyan ng ice bag ang tinamaang parte. langgam at surot. Una. “Bad Kris. Ito’y para magbuo agad ang dugo at huwag nang lumaki. Pagkatapos ay takpan ng gasa. Kagat ng lamok. linisin ng povidoneiodine o alcohol.

spinach at talbos ng kamote. 3. na si Dra.” Si Ruffa ay matangkad. Mapalad kami ng aking misis. Ang payo namin ay (1) maghugas lagi ng kamay. Wala siyang ere at masaya siya sa kaniyang buhay. Si Ai-Ai naman ay talagang sobrang lakas ang appeal sa masa. Kumain din ng maberdeng gulay na mataas sa folic acid at iron tulad ng kangkong. At siyempre. Mas ligtas ang mga tuyong pagkain tulad ng prito at inihaw na isda. Uminom ng 4 na basong gatas (low-fat milk) bawat araw. Ruffa and Ms. malunggay. maganda at napakabait. Liza Ong. Napakabait at very charming sina Ms. 2. may mayonesa at gatas. Ilagay ang tirang pagkain sa refrigerator. Diabetes at Tamang Pagkain Ruffa and Ai: Maraming Impormasyon Na Matututunan Nakakatuwa ang programang Ruffa and Ai ng ABS-CBN. magpa-check up sa inyong OB kada buwan. Pag-iwas sa swine flu. Ang fruit salad at cheese whiz ay madali din mapanis. Kumain ng itlog. Kapag piyestahan. Sa ating kababayan. Ai. Ito ang ilan sa mga paksa na aming tinalakay sa Ruffa and Ai: 1. karne at atay para makakuha ng protina. dapat mag-ingat sa napanis na pagkain. tulad ng may gata. Umiwas sa masyadong matatamis at baka kayo magka-diabetes. petsay. Tips sa mga buntis. Palagi kaming tinatanong kung maganda ba si Ruffa Gutierrez at Ai-Ai De Las Alas sa personal. na maging medical experts ng naturang programa. Ang sagot ko ay siyempre “Oo. Pag-iwas sa food poisoning.Sakit sa Puso. (2) palakasin ang resistensiya. ang Tamiflu. Bawat biro at galaw niya ay siguradong tatawa ang studio audience. huwag masyadong matakot sa swine flu o Influenza A (H1N1) virus. iron. Mag-ingat din sa pagkain na may sarsa. Napakasaya at palaging puno ng impormasyon at kasiyahan para sa manonood. Kailangan ng buntis ang 4 na sustansiya: calcium. Umiwas sa mga pagkaing lampas na sa 3 oras na nakahain. folic acid at protina. manok at karne. 78 . May gamot na rin sa swine flu. Humina na itong virus at halos hindi na nakamamatay sa mga nagkakasakit nito. Ipagdasal natin na mahanap na ni Ruffa ang kaniyang “soulmate” para sumaya pa ang kaniyang buhay. at (3) umiwas sa mga taong inuubo.

kapag natatakot ka ay umasta ka na parang malakas ang loob mo. umarte kang malakas ang loob mo. May nakakatuwa. “Hindi ka bagay.Ano ang sikreto ni Boy Abunda? Ano ang sikreto ni Boy Abunda? Nagpapasalamat kami sa 10 kopya ng Love Life CD Album na ibinigay ni Mr. Sinasagot ang mga tawag. Kulang ka sa credentials. No vacancy. Kahit anong sulat mo ay hindi ka papansinin. Ngunit dahil nga nag-umpisa lang siya na walang pangalan. may nakakaiyak. Noong nag-uumpisa pa lang si Kuya Boy. simbulo ng paniniwala niya sa Itaas.” 5. lahat ay saludo sa kabaitan niya. Boy Abunda sa amin kamakailan. Iyan ang laman ng kakaibang CD ni Boy Abunda. Noong lumiham kami sa kanya noong 2005. ngunit talino ang kanyang naging puhunan. Lagi siyang humihingi ng tulong sa Diyos sa kahit anong pagsubok. Probinsiyano lang dati si Kuya Boy. Sa mga shows ni Boy. madalas niyang suot ang kanyang scapular. Ayon sa payo ng mga psychologists. Talagang mapalad kami na makilala si Kuya Boy. at iba pang pagtanggi. “Iyan ang sekreto ko. mataas man o mababa. hindi siya sumuko hanggang nakuha niya ang break. Ano kaya ang sikreto ng tagumpay ni Boy Abunda? Heto ang nakikita ko. at may dagdag pang 10 interview ng mga artista. naaawa si Boy sa mga humihingi sa kanya ng payo.” Dahil malaki ang tiwala niya sa Diyos at sa sarili. At kapag mapagbigay ka sa ibang tao. Sa mga nakakakilala kay Boy. pinagdaanan na niya ang lahat ng panlalait. sinasagot ko ang mga tumatawag sa akin. ay nilalakasan na niya ang loob niya. Iniisip na kaya niya. may nakakalakas ng loob. Kapag nahihiya ka. Ang laman ng CD ay 10 awit ng buhay ni Kuya Boy. ay babalik din ang biyaya sa iyo. 2. “Give and you shall receive. Sino ba 79 . No opening. Tumutulong sa tao. Ani niya. Noong siya’y nag-uumpisa. Maraming sikat na tao ang napakahirap nang abutin. 1. Maka-Diyos.” 3. Hindi nahihiya. 4. hindi ko akalain na bibigyan niya kami ng pansin.

todo ang suporta ni Kuya Boy sa amin. Noong natanggap ko ang Love Life CD ni Kuya Boy ay agad kong binasa ang kanyang sinulat. taos puso kaming nagpapasalamat sa iyo dahil noong lungkot na lungkot kami.Sakit sa Puso. Dahil ang adhikain namin ay makatulong lang sa mga maysakit. Thanks for believing! – Boy” Kuya Boy. – Willie and Liza 80 . ay binigyan mo kami ng pag-asa. kahit kami mismo ay duda sa aming sarili. “Dearest Willie and Liza. Naniwala ka sa aming kakayahan. God bless and we love you always. Diabetes at Tamang Pagkain naman kami? Malaking pagtulong ang ibinigay niya sa amin.

mula sa mata. kung ang sakit ng ulo ay gumiginhawa sa pagmamasahe ni Misis. Naninibago lang ang mga ugat sa ulo dahil sa pagbabago ng panahon. puwede ding sumakit ang ulo. kaya sasakit talaga ang ulo. maraming problema at kulang sa budget. isangguni na sa doktor. pagsusuka o panghihina. Kailangan lang itong inumin ng bagong kain para hindi sikmurain. malamang ay tensyon o stress lang iyan. Malalaman mo na migraine iyan dahil kalahati lang ng ulo ang sumasakit. Kapag mataas sa 140/90. sa pagbago ng panahon at sa stress ay puwede nang hindi ipa-check sa doktor. o kung may kasamang lagnat. Una. Naninikip kasi ang mga masel (muscles) ng ulo kapag naii-stress. Mefenamic 81 . Pangatlo. posible na altapresyon ang dahilan ng pagsakit ng ulo. Ang iba ay natatakot na baka kung ano na ang masamang sanhi nito. kung labas pasok ka sa malamig at mainit na lugar. Ang mga nabanggit kong sanhi ng sakit ng ulo. Ang migraine ay isa ding pangkaraniwang dahilan ng sakit ng ulo. Mas gentle sa sikmura ang paracetamol. Hindi po ito masama. karamihan ng sakit ng ulo ay hindi delikado. Kailan dapat kumonsulta sa doktor? Kapag matindi ang sakit ng ulo. Pangalawa. Ang ibig sabihin ay marami kang iniisip. ngunit mas mabisa naman ang ibuprofen. malamang may diprensya ang iyong mga mata. Uminom na lang ng paracetamol o ibuprofen. Kunin din ang blood pressure. Magpatingin sa optometrist at magpagawa ng salamin. Ngunit huwag mangamba. kung ang sakit ng ulo ay sumasabay sa pagbabasa ng diyaryo o pagtatrabaho sa harap ng computer.9 A Mga Sakit Mula Ulo Hanggang Paa Sakit Ng Ulo: Kailangan Bang Ipa-check Sa Doktor? ng sakit sa ulo ang madalas ireklamo ng pasyente sa kanilang doktor.

puwede ka rin mahilo. Bonamine) o cinnarizine tablet (Stugeron). Good luck po! Nahihilo: Mga Posibleng Dahilan Maraming dahilan ang pagkahilo. Nasa tainga kasi ang ating vestibular system. Kung may dumi o impeksiyon sa tainga. puwede kang mahilo habang nagbabasa o nagko-komputer. Problema sa tainga – Isa pang pangkaraniwang dahilan ng pagkahilo ay ang mga sakit sa tainga. puwede kang mahilo at manakit ang iyong batok. makapagdedesisyon ka na ng tama kung kailangan magpacheck sa doktor. Kadalasan ay hindi naman delikado ito. Problema sa mata – Kung malabo ang iyong mata. Ang gamot sa vertigo ay ang meclizine tablet (Dizitab. Nerbiyos – Ang mga nerbiyosong tao ay madalas mahilo din. Diabetes at Tamang Pagkain acid o aspirin ang gamot sa migraine. Dapat ang blood pressure ay nasa pagitan ng 140/90 ang pinakamataas at 90/60 ang pinakamababa. Pagusapan natin ang mga pangkaraniwang sanhi ng pagkahilo.5 mg tablet. Bukod dito. puwede silang mahilo. 2. Kapag kinakabahan. 82 . ang mga sakit na binabantayan ng doktor ay ang istrok at bukol sa ulo (brain tumor). ang tinatawag na vertigo.Sakit sa Puso. Magpagawa ng salamin o baguhin na ang grado ng salamin. Presyon ng dugo – Kung ika’y may high blood. Ngayong alam mo na ang mga dahilan ng sakit ng ulo. Ang ganitong hilo ay tumatagal ng mga isang buwan bago humupa. 1. Ang tawag dito ay nerbiyos o panic attack. Ang sintomas nito ay ang panghihina o pamamanhid ng katawan. puwede ito magdulot ng matinding pagkahilo. Kailangan lang magpahinga at uminom ng pampa-relax na gamot tulad ng Lexotan 1. Sa doktor lang makahihingi ng reseta nito. 3. Kung ikaw naman ay low blood. Dapat ay ipahinga ang mata at tumingin sa malayo para ma-relaks ito. natatakot o nakasaksi ng nakahihindik na bagay. Dito nagmumula ang pakiramdam natin sa balanse at paggalaw. anemic at maputla. 4.

Madali lang gamutin ang hyperthyroid. Kapag mataas ang lebel ng T3 at T4. Free T4 at TSH. Subalit huwag matakot dahil bihira lang naman ito. Ang thyroid gland ay hugis paru-paro at karaniwan ay hindi nakikita o nakakapa. Binibigyan ng gamot na Methima83 . Ang tumor naman sa utak ay may kasamang matinding sakit ng ulo.Sakit Sa Thyroid o Goiter 5. tinatawag itong goiter o bosyo. Kung may karagdagan kang katanungan. Madalas makita sa kababaihan ang goiter. Nagkakahalaga ito ng P800 sa murang laboratoryo. bumibilis ang kanyang metabolism. magpahangin at mawawala rin ang pagkahilo. laging pinapawisan. ipa-check ang Free T3. nine-nerbiyos.5% ng kababaihan ay magkakasakit sa thyroid. Kapag lumalaki ang thyroid gland. Ito ay ang istrok at tumor sa utak. Sa katunayan ay 12. kumonsulta sa inyong doktor. Kulang sa oxygen – Minsan naman ay may nahihilo o hinihimatay sa mga mataong lugar tulad ng simbahan o rally. iyung nakaumbok na buto sa gitna ng ating leeg. Sakit Sa Thyroid O Goiter Ang thyroid gland ay matatagpuan sa harap ng ating leeg. Kailangan lang magpahinga. Delikado ito kapag hindi naagapan. laging naiinitan. Dala ito ng matinding init at dami ng tao. Para malaman kung ika’y hyperthyroid. at nagtatae. mayroon ding mga pinangagalingan ang hilo na mas seryoso. ibig sabihin ay hyperthyroid ang pasyente. Mabilis ang tibok ng puso. Katabi ito ng Adam’s apple. Ang istrok ay may kasamang panghihina ng isang parte ng katawan. Dalawa ang puwede maging sakit ng thyroid gland: ang hyperthyroid (sobra sa thyroid hormones) at ang hypothyroid (kulang sa thyroid hormones). Kapag lumala ay puwedeng lumuwa din ang kanilang mga mata. Hyperthyroid: Mabilis Ang Galaw Kapag hyperthyroid ang pasyente. Ang thyroid gland ang namamahala ng galaw ng mga organo ng ating katawan. Sa panghuli.

Ngunit kung mayroon pang ibang nakakapa o nakikita sa inyong leeg. Kaya ang payo ko: ipa-check ang inyong Free T3. ito ang mga pinagagawa ng doktor: 1. habang binabasa ito. may mga pasyente na hypothyroid. Hypothyroid: Mabagal Ang Galaw Sa kabilang dako. May nakakapa ba kayong bukol sa harap ng inyong leeg? Pagkatapos ay humarap sa salamin at pagmasdan ang inyong leeg. o (c) normal lang ang thyroid. Sa mga pasyenteng hypothyroid. Kahit madali ang gamutan sa hyperthyroid at hypothyroid. Magpa-konsulta sa inyong doktor. Mabagal din silang kumilos at mag-isip dahil kulang nga sa thyroid hormones. Kakaiba kasi ang sintomas at napagkakamalang ibang sakit. Kung kayo ay may bukol sa thyroid. kapain ninyo ang inyong leeg. (b) hypothyroid o kulang sa thyroid hormones. May mga bukol kasi na tumutubo sa ating thyroid gland. Simple lang ang gamutan ng hypothyroid. Iniinom ang gamot ng lampas 1 taon. mababa ang lebel ng kanilang T3 at T4. may tinatawag na Adam’s apple na nakaumbok. Kadalasan ay iniinom ang Levothyroxine pang-habang buhay. 84 . Pinaiinom sila ng Levothyroxine (Brand name Eltroxin) na nagpupuno ng kakulangan ng thyroid gland. ang problema ay napakahirap itong matuklasan ng doktor. Diabetes at Tamang Pagkain zole (brand name Tapdin) 5 mg. Normal po ito. Free T4 at TSH. Kabaligtaran naman ang nararamdaman nila. Free T4 at TSH. May mga gamot para sa hyperthyroid at hypothyroid. Paano Sinusuri Ang Thyroid Gland? Ang bukol sa thyroid gland ay madalas natatagpuan sa mga kababaihan.Sakit sa Puso. mula 2 hanggang 4 na tableta sa maghapon. Ipa-check ang inyong Free T3. Mayroon ba kayong nakikitang bukol? Sa lalaki. Malalaman natin kung ang thyroid ninyo ay (a) hyperthyroid o sobra sa thyroid hormones. Bukol Sa Leeg O sige. Alamin kung may sakit sa thyroid. Mabagal ang tibok ng puso at lagi silang nalalamigan. ikonsulta sa doktor.

God bless po! Nakakaistorbong Ubo: Ano Ba Ang Solusyon? Inuubo ka ba? Alam mo ba ang pinanggagalingan ng ubo? Ang ubo ay puwedeng dulot ng trangkaso (flu).Nakakaistorbong Ubo: Ano ba Ang Solusyon? 2. Magpagawa ng Thyroid Scan o Ultrasound. Kapag malaki na. heto ang aming maipapayo: 1. Bakit kailangan operahan ang bukol? Dagdag ni Dr. namamagang tonsils (tonsillitis) at tuberculosis (TB). Magtanong sa iba’t ibang doktor para mahanap ninyo ang tamang gamutan. tulad ng hirap sa paglunok. sipon at ubo (common colds). tulad ng trangkaso. Mas mabuti na matanggal ito ng maaga para hindi na kumalat pa.000 sa pribadong ospital at P5. Uminom ng 8-12 basong tubig – Ayon sa mga doktor. o may abnormal na resulta sa T3. Kadalasan ang mga bukol sa thyroid ay inooperahan. allergy. kailangan bantayan ang lahat ng bukol sa thyroid. Ang. T4 at TSH. sigarilyo (smoker’s cough). Ano Ang Ginagawa Sa Bukol Sa Thyroid? Ayon kay Dr. Sa mga sakit na ito. puwede pa natin ito obserbahan at pagmasdan kung lalaki pa. Magpagawa ng Thryoid Scan bawat taon para mabantayan ito. Masusukat din ang laki at hugis ng thyroid gland. sipon at allergy. tubig lang talaga ang 85 . tulad ng Amoxicillin. dapat na natin ito gamutin. wala talagang gamot na pampaliit nito. pulmonya (pneumonia). Makikita natin kung may bukol sa thyroid o wala. Kapag maliit pa ang bukol (mas maliit pa sa butones). Ang gastos sa operasyon ay mga P60. ang pulmonya at tonsillitis lang ang nangangailangan inuman ng antibiotics.” Kaibigan. “Minsan ay kanser pala itong bukol. huwag muna mangamba. Anthony Ang ng Manila Doctors Hospital.000 sa ospital ng gobyerno. Ngunit kung ika’y may nararamdaman na. Ang tuberculosis naman ay ginagamot ng 6 na buwan ng TB medicines.000 hanggang 20. At para sa pangkaraniwang sanhi ng ubo. makabog ang puso.

Kapag lumabnaw na ang plema. ambroxol at bromhexine para lumabnaw ang plema. Gamot para sa ubo at plema – Kung gugustuhin. sa matatapang na pabango. Kapag kompleto ang iyong tulog ay dahan-dahang lalakas ang iyong katawan. Puwedeng magka-allergy sa usok. Pasensya na po pero walang gamot para sa emphysema at smoker’s cough. 5. 3. 7. Itigil ang paninigarilyo – Ang sigarilyo ay nagdudulot ng emphysema. 2. siguradong may tama na ang iyong baga. Ang pag-inom naman ng mainit na sabaw ng manok ay nagpapaluwag din ng ating paghinga. uminom ng butamirate citrate (brand name Sinecod). Puwede rin uminom ng Loratadine 10 mg tablet isang beses sa gabi para sa allergy. 86 . puwedeng uminom ng mga gamot tulad ng carbocisteine. mas madali na itong mailalabas. Mababawasan ang iyong ubo. Uminom ng mainit na sabaw o salabat – Malaki ang tulong ng salabat at luya para maginhawahan ang lalamunan natin. Uminom ng Vitamin C – May mga pagsusuri na nagsasabi na ang pag-inom ng Vitamin C 500 mg ay nagpapalakas ng ating immune system. 8. Umiwas sa mga bagay na ito. yung tipong hindi ka patutulugin. Pinapalabnaw ng tubig ang malapot at madikit na plema. Umiwas sa nakaka-allergy na bagay – Maraming ubo ang nanggagaling sa allergy. May panlaban din ito sa bacteria at nakaaalis ng kati ng lalamunan. Itigil ang yosi. Diabetes at Tamang Pagkain pinakamabisang gamot sa ubo. isang klaseng sakit kung saan nabubutas at nasisira ang ating baga. Kapag humihithit ka ng 10 stick ng sigarilyo bawat araw.Sakit sa Puso. 6. Magpahinga at umiwas sa bisyo – Huli sa lahat. Gamot para sa tuyong ubo (dry cough) – Para sa nakaiistorbong ubo. Mabisa ito. 4. at sa pollen ng mga halaman. kailangan ng ating katawan ang pahinga. sa balahibo ng pusa at aso.

mula 50 edad pataas. siguradong hindi rin iyan sa puso. Kung ang sakit mo sa dibdib ay parang may tumutusok. hindi rin iyan sa puso. Sa aking palagay. kaya mo bang ituro ng isang daliri ang pananakit sa dibdib? Kapag naituro ito ng pasyente. may diabetes. Una. Magpa-check sa isang espesyalista sa puso kung kinakilangan. lalo na kung kababaihan. Huwag mangamba. Ang sakit sa puso ay hindi maituro ng isang daliri. Sino ang madalas magkaroon ng sakit sa puso? Ito ay ang mga kalalakihan. malaki ang tsansa na baka puso din ang diprensiya. 87 . Kadalasan ay nagmumula sa masel ng dibdib ang pagkirot. o may lahi ng sakit sa puso. halos sigurado ako na hindi sa puso ang iyong problema. Ang tunay na sakit sa puso ay mula 5 minuto hanggang 15 minuto lamang. Sa ganitong sitwasyon. hindi na iyan sa puso. hindi iyan sa puso. Baka nagbuhat ka ng mabigat at napilay ang laman. sari-saring sakit sa dibdib ang kinokonsulta sa akin. Baka nadaganan ni Mister. Dumarating ang sakit kapag napagod. Paano ko nalalaman na hindi sa puso ang problema? Nahuhulaan ito ng doktor sa pagkukuwento ng pasyente sa kanyang nararamdaman. Pangalawa. Ang solusyon dito ay pahinga lamang. May iba pang paraan para masuri kung galing sa puso ang pananakit. Kung ika’y may katabaan. Ang sakit ay tumatagal ng 5 hanggang 15 minuto. Paano ba talaga ang sakit na nagmumula sa puso? Ang tunay na sakit ng puso ay sinasabing mabigat at parang may nakadagan sa dibdib. 80% ng mga sakit sa dibdib ay walang kinalaman sa puso. gaano ba katagal sumasakit ang iyong dibdib? Kapag wala pang isang minuto ang sakit o kaya ay lampas sa isang oras ang kirot. Puwedeng uminom ng mefenamic acid kapag makirot talaga. Pero kung wala ka pang edad 30. magpatingin sa doktor.Sakit sa Dibdib: Atake Sa Puso Na Ba Ito? Sakit Sa Dibdib: Atake Sa Puso Na Ba Ito? Bilang isang espesyalista sa puso. naglakad ng malayo o umakyat ng hagdan. Baka natulog ka sa matigas na higaan. Kung ang sakit ay nasa kanang bahagi ng dibdib.

Kumain ng pakonti-konti pero madalas sa isang araw. Umiwas sa pagkaing nakahahapdi ng tiyan. kalamansi. Kapag nalipasan tayo ng pagkain o na-stress sa trabaho. Diabetes at Tamang Pagkain Mahapdi Ang Sikmura? Saging At Tinapay Ang Lunas Lahat tayo ay nakakaramdam ng paghapdi ng sikmura. Umiwas sa pagkaing maasim at maanghang (spicy). Ang tamang pag-inom ay ang paglagok ng kaunting tubig bawat 20 minutos. Halimbawa. lugaw at gulay. At mag-dinner ng alas 8 ng gabi. Mag-saging ng alas 10. Sa ganitong paraan. 3. tulad ng saging. Hindi lang gamot ang solusyon sa paghapdi ng sikmura. ang saging ay parang gamot na rin sa ulcer dahil natatapalan nito ang ating sikmura. kanin. kumain ng alas 7 ng umaga. Gumagawa ng sobrang asido (acid) ang ating sikmura kaya sumasakit ito. mahuhugasan at malilinis ang asido sa tiyan. Sa aking pananaw. huwag kalimutang kumain sa tamang oras. Kumain na lang ng mga pagkaing nakaka-relaks ng ating tiyan. Arawaraw. parang makulo ang ating tiyan. Saging at tinapay ang lunas. Bukod sa madaling baunin at kainin. at pineapple juice ay puwedeng magdulot ng paghapdi ng sikmura. Malaki ang naitutulong ng pag-inom ng tubig sa pagbawas ng asido sa tiyan. hindi mo kailangan ng gamot sa pangkaraniwang paghapdi ng sikmura. Kumain sa tamang oras (small. frequent meals). suka. Napaka-healthy ng saging. At mag-relaks din kaibigan habang kumakain para hindi ma-stress ang ating tiyan! 88 . Ang sili. 4. Kahit abala ka sa trabaho. tinapay. Mag-tanghalian ng kaunti lang. Ang tawag dito ay gastritis at kapag lumala ay puwedeng maging ulcer. saging at pandesal ang baon ko para hindi humapdi ang sikmura. May mga pagkaing sadyang nakahahapdi ng tiyan.Sakit sa Puso. Magmerienda ng tinapay ng alas 4 ng hapon. Ang sobrang lamig na inumin ay nakakairita din ng tiyan. Uminom ng tubig. 2. Sa aking palagay. mahalaga ang pagkain ng wasto: 1.

Maglakad-lakad muna para matunawan. (2) kumain ng saging at tinapay. Umiwas sa alak at sigarilyo. Kapag sinisikmura pa rin. Limitahan ang pag-inom ng gamot para sa kirot (pain relievers). Mas maigi pa ang yoghurt para sa tiyan. Ayon sa mga espesyalista. Heto pa ang mga karagdagang payo para sa ulcer: 1. At huwag ito araw-arawin dahil nakasisira din ito ng sikmura at bato. Ang Aspirin ay puwedeng magdulot ng ulcer.Mahapdi Ang Sikmura: Dagdag Payo Mahapdi Ang Sikmura: Dagdag Payo Noong nakaraan. 4. 3. Ito ang tinatawag na gastritis o ulcer kung saan nagagasgas ang laman ng sikmura. huwag agad umupo o humiga. Magluwag ng sinturon. Ang alcohol ay nakagagasgas ng sikmura lalo na kung iinom nang walang laman ang tiyan. (3) uminom ng kaunting tubig bawat 20 minuto. Ang mga gamot sa kirot tulad ng Mefenamic acid ay dapat lang inumin pagkatapos kumain. Ang sigarilyo naman ay nakapagdudulot din ng ulcer. Ang mga payo ko ay (1) kumain ng pakonti-konti pero madalas sa isang araw. puwedeng bawasan ang dosis ng aspirin sa 30 mg lamang (brand name Cor 30). 2. Mag-ingat sa pag-inom ng gatas. Baka mahirapan tuloy ang pagbaba ng kinain natin. Inumin ang aspirin pagkatapos kumain. Pagkatapos kumain. Kapag humapdi ang tiyan. May tao naman ang nagtatae sa gatas. Ang masikip na pantalon ay maaaring umipit sa ating tiyan. naisulat ko ang natural na panglunas sa pagsakit ng sikmura. ang gatas ay puwedeng magpadami ng asido sa sikmura. at (4) umiwas sa maasim at maanghang na pagkain. 5. 89 . 6. ihinto ang aspirin at kumonsulta sa doktor.

Masakit Ang Likod. 5. Kapag lumakas ang masel ng katawan. Mag-squat at gamitin ang lakas ng hita para mai-angat ang dinadala. Sundin ang mga payong ito at alagaan ang ating tiyan. Diabetes at Tamang Pagkain Kailan dapat pumunta sa doktor? Kapag nangitim ang iyong dumi o matindi talaga ang sakit ng tiyan. Bakit Sumasakit Ang Likod? Ang kadalasang dahilan ng pananakit ng likod ay ang muscle strain. mas maaga mo itong mararamdaman. Ang sanhi nito ay ang pagkapuwersa ng masel sa likod dahil sa (1) maling posisyon sa pag-tulog. 3. kumonsulta sa doktor. hindi na sasakit ang ating likod. Mag-swimming o mag-gym. Anong Dahilan? Ang sakit sa likod at balakang ay nararamdaman ng halos lahat ng tao. o iyung sakit ng kalamnan. at (6) pagka-edad o arthritis. Palakasin ang masel sa ating likod.Sakit sa Puso. 2. Huwag magbuhat ng mabibigat. (4) pagbubuhat ng sobrang bigat. Magandang pampalakas ng likod ang swimming. 4. (2) maling pag-upo (naka-kuba). Mag-ehersisyo ng katamtaman lang. (3) maling pagbubuhat (nakayuko kung mag-buhat). Dahan-dahan din ang pag-ehersisyo sa gym. Kung mayroon kang bubuhatin. Mag-ehersisyo kapag pawala na ang sakit sa likod. Para bang napilay ang likod. Hindi kaya ng likod ang bigat ng tiyan. o hindi nag-e-ehersisyo. (5) sobra sa timbang. kailangan magpapayat. Napakahalaga ng ehersisyo. Kung ika’y sobra sa timbang. Panatilihing 90 . Naguumpisa ito ng edad 40 pataas. Puwedeng gumamit ng kaunting pabigat (weights). Kung ika’y sobra sa timbang. Ano Ang Dapat Gawin? 1. magpatulong sa isang kasama para kalahati lang ang bigat. may problema sa likod (tulad ng Scoliosis).

Maglagay pa ng isang unan sa ilalim ng tuhod para nakataas ng bahagya ito. Noong 1998. at huwag din umupo ng matagal. Sa mga may hepatitis B. May Hepatitis B Ako” deretso ang likod. 8. Pumili ng katamtamang kutson na tulugan. 6. Ganitong puwesto ang komportable sa likod. Mali iyan! Umupo ng deretso ang likod. Maglagay ng suporta (maliit na unan) sa sandalan ng upuan para laging nakatuwid ang ating likod. maglagay ng unan sa pagitan ng iyong hita. Kapag masakit. Huwag maglakad ng matagal. puwedeng bumaluktot ang hita at mapuwersa ang ating likod. Humiga ng patihaya. Mag-unan para may suporta ang ulo. Ang pinakamaganda sa likod ay ang paghiga sa kama. huwag kayo gaanong mangamba. Huwag gumamit ng sobrang lambot na lumulundo ang iyong likod. Tandaan: Kapag hindi nawala ang sakit ng likod sa loob ng 2 linggo. Gagaling pa ba ako? Umaasa. Huwag hilutin o padaganan ang likod. nalaman ko na may Hepatitis B ako. 11. Kapag wala kasing anday. Sinisisi ako ng Misis ko dahil nakuha ko daw ito sa pagtatalik sa ibang babae. Kung nakatagilid kang matulog. “Doc. galing ito sa aking trabaho bilang tagabigay ng first aid. Sa tingin ko. kumonsulta sa isang orthopedic surgeon o rheumatologist. Hanggang ngayon ay positibo pa rin ako sa Hepatitis B.“Doc. Matulog ng naka-“s” ang katawan. Mapapagod ang ating likod kapag nakapirme sa isang puwesto. 7. May Hepatitis B Ako” Dear Dr. At huwag din matulog sa papag dahil sobrang tigas ito. Kaya natin la91 . 10. 9. Ong. Balak ko na mag-trabaho sa abroad. Jaime. Huwag yumuko para mag-buhat. 12. puwedeng lagyan ng warm compress o mainit na bagay sa ating likod. Baka lalo lang mapilay ito.

Relax lang at palakasin ang katawan. Kung hindi sigurado. (2) nakipagtalik o nahawa sa isang taong may hepatitis B. Diabetes at Tamang Pagkain banan ito sa pamamagitan ng tamang kaalaman. laway. o (3) nasalinan ng dugo na may hepatitis B. Kadalasan. Nakukuha ang hepatitis B sa 3 paraan: (1) napasa ito ng nanay natin noong tayo’y pinanganak. toothbrush. gumamit ng condom sa pagtatalik. nail clippers at kutsara ng taong may hepatitis B. Huwag din masyadong magpagod. Huwag abusuhin ang katawan sa sigarilyo at puyat. Nakasisira ito ng atay. ang hepatitis B ay panghabang-buhay (tinatawag na hepatitis B carrier). semilya at regla ng isang taong may hepatitis B. siguraduhing protektado na ang iyong partner sa hepatitis B. May mga gamot na puwedeng makasira ng atay. Depende sa examination ng dugo.Sakit sa Puso. Sa mga mag-asawa. Matulog ng 7-8 oras. Alam n’yo ba na 11% ng mga Pilipino ay may hepatitis B? Karamihan sa kanila ay walang nararamdaman. may mga mamahaling gamot para sa hepatitis B. umiwas sa pag-inom ng alak. Huwag gumamit ng pang-ahit. Ang ibig sabihin ay positibo na siya sa hepatitis B antibody (proteksyon ang antibody laban sa hepatitis B virus). Makikita ang virus sa dugo. Pangatlo. Paano mag-iingat ang mga taong malapit sa pasyenteng may hepatitis B? Ang dugo ng isang hepatitis B carrier ay nakahahawa. Ang hepatitis B ay dulot ng isang virus na tinatamaan ang ating atay. healthy at clean living ang kailangan. Umaabot sa ilang libong piso ito. May mga bakuna na tinuturok sa bagong panganak na sanggol para hindi ito mahawa sa hepatitis B. tulad ng Interferon at Lamivudine. Puwedeng mag-ehersisyo ng 3-5 beses bawat linggo. Paano lalabanan ang hepatitis B? Una. Ipaalam muna sa doktor. 92 . Ang mga buntis na may hepatitis B ay dapat magsabi agad sa kanilang doktor. huwag basta iinom ng mga gamot o herbal supplements. Pangalawa. Kumain ng masustansya. May gamot ba ang hepatitis B? Oo.

Mainit o malamig na bag (hot or cold compress) – Para sa kirot ng kasu-kasuan. puwedeng uminom ng mefenamic acid 500 mg hanggang 3 beses sa isang araw. Huwag naman sobrang init at baka mapaso ka. Aspirin – Katulad ng mefenamic acid. Subalit mas mahina lang ang epekto nito kumpara sa mefenamic acid. Paracetamol – Akala ng iba ay para lang sa lagnat ang paracetamol. Mura lang ito at mabibili sa botika. lagyan ito ng malamig na bag sa loob ng 1-2 araw para hindi lumaki ang pamamaga. Minsan pinagpapalit-palit ang mainit sa malamig. sakit ng ulo at kalamnan. 4. para hindi humapdi ang tiyan. Mali po. Para sa nabugbog na parte. 2. Inumin ang tableta pagkatapos kumain. Halos pareho ang epekto nito sa mefenamic acid. tulad ng ankle sprain o black eye. Kumonsulta sa isang gastroenterologist. puwedeng gumamit ng mainit na bag at itapal ito sa masakit na parte ng katawan. Kapag nakalipas na ang 3 araw. Puwedeng uminom ng paracetamol kahit walang laman ang tiyan. Good luck po. Mefenamic Acid . Dito nanggaling ang kasabihan ng doktor na “Take 2 aspirins and call me 93 . Kahit sa mga kagat ng langgam o lamok. Ngunit kung gipit kayo sa budget ay puwede naman daanin na lang sa healthy at clean living tulad ng mga ipinayo ko. Katamtaman lang. Subukan ito. Mabisa din ito at mura pa. sakit ng ulo at kasu-kasuan. puwede rin ang malamig na bag (ice bag). buto at likod. Murang Gamutan Para Sa Sakit Ng Katawan Ito ang pangkaraniwang problema ng karamihan: kirot ng katawan. puwede na lagyan ng hot compress. Ano ba ang solusyon dito? 1. Makababawas din ito sa kirot ng katawan. depende kung ano ang komportable sa pasyente. ang aspirin 325 mg ay mabisang lunas para sa migraine o sakit ng ulo.Para sa sakit ng katawan at pananakit ng laman. 3.Murang Gamot Para Sa Sakit Ng Katawan may mga pasyente na makikinabang dito.

94 .” 5. • Huwag lumuhod sa sahig. Tramadol – Para sa matitinding sakit kung saan halos mapaiyak na ang pasyente. Ang sakit sa tuhod ay nararamdaman ng maraming tao. Malakas at mabisa ito. Mas komportable ang tuhod kapag hindi iniipit at pinupuwersa. gamitin ang malambot na kutson para sa iyong tuhod. Masakit Ang Tuhod? Basahin Ito. • Huwag mag-squat (talungko). mas maiging kumonsulta na sa inyong doktor. Para makatipid. atleta at basketball player. Kapag ika’y nasa simbahan. Diabetes at Tamang Pagkain in the morning. Alam kong mas sexy ang babae kapag nakahigh heels. mas maagang sasakit ang tuhod mo. Ano Ang Dapat Iwasan? • Huwag mag-buhat ng mabibigat. • Huwag palaging umakyat at bumaba sa hagdanan. magpatulong sa isang kasama. Kung sobra ka rin sa ehersisyo. binibigyan namin sila ng Tramadol 50 mg. tulad ng mga runner. lalo na ang edad 40 pataas. Malaki ang stress sa tuhod ng paghagdanan. Mas relaks ang tuhod kapag tayo’y nakaupo. • Huwag mag-high heels. • Huwag tumayo o mag-lakad ng matagal.Sakit sa Puso. Mabisa din ang mga generics. Nakasisira ito ng tuhod. puwede kayong bumili sa Botika ng Bayan. Umupo at magpahinga. Kapag hindi nawala ang sakit ng inyong katawan. pero malaki din ang stress nito sa tuhod. Kung ika’y sobra sa timbang. isang sakit ng pag-edad. Ang pangunahing dahilan ng pagsakit sa tuhod ay ang arthritis. Kung mayroon kang bubuhatin. puwedeng mapudpud din ang iyong tuhod.

95 . • Kapag hindi nawala ang sakit sa tuhod. Ipatong din ang kamay sa isang unan at itaas ng ilang beses sa isang araw. Hindi kaya ng tuhod ang bigat ng iyong tiyan! • Bumili ng rubber shoes o malambot na sapatos. Makatutulong ang pampalambot nito (cushion) para hindi matagtag ang tuhod. Puwede ang stationary bike o magbending exercise ng bahagya lang (Half squat lang at hindi full squat. • Palakasin ang masel sa hita. • Patigasin ang buto. uminom ng calcium supplements. • Subukan ang Glucosamine at chondroitin tablets. Para sa kababaihan. kailangan magpapayat. Tandaan: Alagaan ang tuhod habang bata pa. Ano ba ang solusyon dito? 1. Ayon sa pagsusuri. Kaya umupo at ipatong ang paa sa isang silya o kutson. • Kapag umiinit ang tuhod sa matagalang paglalakad. Ang supplement na ito ay maaaring makabawas sa sakit ng ating tuhod. Masama ang sobrang pagbaluktot ng tuhod lampas sa 90 degrees. posibleng makatulong ang glucosamine sa ating kasu-kasuan (joints). Huwag puwersahin sa trabaho. nag-iipon dito ang dugo at namamaga ang ugat.Solusyon Sa Varicose Veins Ano Ang Dapat Gawin? • Kung ika’y sobra sa timbang. Solusyon Sa Varicose Veins Napakarami ang may problema sa lumalaking ugat sa binti at kamay. 2. Huwag ma-guilty – May 17% ng lahat ng tao ang may varicose veins. Hindi ito maganda tingnan at minsan ay sumasakit pa. magpa-konsulta sa isang orthopedic surgeon o rheumatologist. puwedeng lagyan ng malamig na bag o cold compress.). Ingatan ang tuhod para humaba pa ang gamit natin nito. Namamana ito sa ating mga magulang. Uminom ng gatas o skim milk na may maraming calcium. Itaas ang kamay o paa – Ang sanhi ng varicose veins ay ang pagluwag ng ating mga ugat. Kapag laging nakababa ang ating paa.

at kangkong. gout ang dahilan ng iyong arthritis. puwedeng maipit ang ugat at mapigilan ang pagdaloy ng dugo sa ating mga paa. Huwag tumayo ng matagal – Kung ang trabaho mo ay bilang security guard. Huwag basta maniwala sa mga mamahaling gamot o pamahid para sa varicose veins. Ayon kay Dr. Galaw-galawin ang iyong paa habang nakatayo para umakyat ang dugo mula sa paa pabalik sa puso. ng kamay at ng tuhod. Diabetes at Tamang Pagkain 3. Ang prutas tulad ng papaya at pinya ay may fiber din. Mayroon ding operasyon na ginagawa ang mga surgeons. Itaas ang paa habang natutulog – Ipatong ang paa sa isang unan para mabawasan ang pag-iipon ng dugo dito. Para malaman kung gouty arthritis nga ang sakit. Kung puwede kang umupo ay mas mainam sana. 4. Kapag mataas ang uric acid. okra. Gumamit ng stockings o medyas ng masikip. ang support stockings ang pinakamabisang lunas sa varicose veins. Mag-ingat at baka mapeke lang kayo. kailangan suriin ang Uric Acid levels sa pamamagitan ng blood test.Sakit sa Puso. Katty Go-Estrada. 5. Magsuot ng support stockings (masikip na medyas) – Mabibili ito sa mga SM department store at tindahan ng mga medical supplies. Grabe ang sakit ng gout. mainam na magpakonsulta na sa isang dermatologist. Kumain ng mga pagkaing mataas sa fiber tulad ng patola. pechay. Sundin muna ang mga payong ito. Sa tulong nito. Kung malaki na ang iyong varicose veins. Iba kasi ang gamutan ng gout kumpara sa ordi96 . Huwag magsuot ng masikip na pantalon – Kapag masikip ang ating pants o maong. Gamitin ito palagi. 7. puwede kang magka-varicose veins. pulis o saleslady. Gout At Mataas Ang Uric Acid Ang gout ay isang pangkaraniwang sakit. Ang sintomas ng gout ay ang matinding pamamaga at pananakit ng hinlalaki ng paa. 6. magiging regular ang iyong pagdumi at makaiiwas kayo sa varicose veins at sa almoranas.

Kailangan inumin ito araw-araw para hindi umatake ang gout. Inumin lang ang maintenance na Allopurinol kapag humupay na ang sakit at pamamaga pagkalipas ng 2 araw. atay. Nagrereseta kami ng Allopurinol 100 mg o 300 mg tablet bawat araw depende sa taas ng iyong uric acid. Ang gravy. utak. Puwedeng uminom ng Mefenamic Acid 500 mg tablet din para sa kirot. Mataas ito sa uric acid. tahong at lahat ng klaseng mani. pero dapat bawasan ang oatmeal at whole grain cereals. hindi ba? 97 . patis. gelatin at lahat ng klaseng prutas ay hindi bawal sa gout. 4 na beses sa maghapon. Ang gatas. Ganito lang po ang gamutan ng mga doktor sa gout. Simple lang. Ano na lang ba ang puwede kainin? Puwede naman ang lahat ng gulay bukod sa mga nabanggit ko na. beans. Ang coffee. puso at kidneys). tunsoy. Ano ang mga gamot sa gout? Kapag inatake ka ng gout. cauliflower. tamban. Umiwas din sa pag-inom ng beer.Gout At Mataas Ang Uric Acid naryong arthritis lamang. wine at hard drinks kung ayaw mong atakihin ng gout. keso at karne ay puwede rin. at lechon liver sauce ay mataas din sa uric acid. umiwas sa mga lamang loob (bituka. mushroom at spinach. (2) pagkain o mahilig kumain ng mga pagkaing mataas sa uric acid. Ano ang pagkaing dapat iwasan sa gout? Sa mga gulay. Isang mahalagang tip: Bawal ang Allopurinol tablets habang matindi ang atake ng gout. Sa oras ng pagsumpong ng gout. hindi na sapat ang pagdi-dyeta sa pagkain lamang. sardinas. dilis. Nakukuha ang gout sa 2 bagay: (1) lahi o namana sa magulang. tea. nagbibigay din kami ng Colchicine tablets. OK lang ang kanin. bagoong. Kailangan ng maintenance na gamot para bumaba ang iyong uric acid level sa dugo. sisig. Pagdating naman sa ulam. iwasan ang pagkain ng asparagus.

Tigyawat sa mukha at katawan. tsinelas o gloves. Alipunga – Isang fungal infection ito ng mga daliri sa paa. May simpleng lunas akong ituturo sa inyo. Sobrang kati nito at nagbabalat. gamitin ito sa mga matitinding impeksyon. Eczema – Kapag ang sugat ay ma-basa-basa na. 4. 3. Diabetes at Tamang Pagkain Impeksiyon: Povidone iodine At Alcohol Ang Lunas Kung ikaw ay may impeksiyon sa balat. Ano ang mga sakit na kayang gamutin? Dahil ang Povidone iodine at alcohol ay nakapapatay ng mikrobyo. 1. 2. 3. Kahit anong kagat ng hayop. Patakan ng Povidone iodine ang bulak o cotton buds para mabasa ito. Pahiran ang naturang impeksiyon ng Povidone iodine 3 beses sa isang araw. 2. Dulot ito ng laging pagpapawis ng paa.Sakit sa Puso. Pigsa – Impeksyon ito sa balat na may nana. may pagkakataon na mahirap itong gumaling. 5. 6. maraming sakit sa balat ang mapapagaling nito tulad ng: 1. Paggamit ng Povidone iodine sa Impeksyon: Mabisa ang Povidone iodine laban sa mga nabanggit na impeksyon sa balat. 7. Dermatitis – Ito’y isang pamumula sa balat na galing sa allergy sa sabon. puwedeng lagyan ng alcohol o povidone iodine. Mga kati-kati sa katawan. Ang gusto nating mangyari ay manuot ang katas ng Povidone iodine sa loob mismo ng balat. eczema na ang tawag dito. at sari-saring sugat. Mahapdi ang pakiramdam nito kapag puma98 . Ito ay ang paggamit ng Povidone iodine (brand name Betadine) at alcohol. Dahil mas mabisa ang povidone iodine kumpara sa alcohol.

basain ng alcohol ang bulak o cotton buds at ipahid ito ng 3 beses sa maghapon.Impeksyon: Povidone Iodine at Alcohol Ang Lunas pasok ang Povidone iodine. Tandaan: Kalinisan lang talaga ang panlaban natin sa mga sakit. Okay lang iyan. Gawin ito ng 7-10 araw hanggang tuluyang mawala na ang impeksyon. dahil sa katagalan ay babalik din sa normal na kulay ang balat. Katulad ng ginawa natin sa Povidone iodine. 99 . Mag-tiis lang dahil siguradong masusugpo ang impeksiyon kapag naabot ito ng Povidone iodine. alcohol din ang solusyon diyan. Kumonsulta sa doktor kapag hindi gumaling ang sugat. 5. Maligo maigi araw-araw. Ang isang side effect lang ng Povidone iodine ay ang pangingitim ng balat. Sa mga madalas magkaroon ng pigsa at tigyawat. puwede muna lagyan ng alcohol. Alcohol sa Impeksyon: Kung hindi naman malala ang impeksyon. 4.

si Haring Hezekiah ay nagdasal sa Diyos para bigyan pa siya ng mahabang mabuhay. pero sa katunayan ay mas malaking pinsala ang maidudulot ng alak. Magpabakuna – Malaki ang tulong ng bakuna para makaiwas sa sakit. Heto ang ilang epektibong mga paraan: Mag-relax – Magbawas ng stress sa buhay. kaysa sa benepisyo. • • • 100 . Pinakinggan siya ng Diyos at binigyan pa siya ng 15 taon. trangkaso. Maging masaya at hahaba ang buhay mo. Epektibo rin ang vitamin B complex.10 G • • Pahabain ang Buhay Pahabain Ang Buhay (Part 1) usto mo bang humaba ang iyong buhay? Siyempre lahat tayo ay gusto niyan. Sana nga ay ganoon kadali iyon. puwede kang atakihin sa puso at ma-istrok. Ayon sa pagsusuri. at iba pa. ang mga taong madasalin ay masiyahin ay mas mahaba ang buhay kumpara sa mga hindi naniniwala sa Diyos. Umiwas sa alak – May mga nagsasabi na “Wine is good for the heart. May mga bakuna laban sa hepatitis B. pulmonya. Sa katagalan. Alamin kung kailangan mo nito. Ang iniinom ko ngayon ay isang multivitamin kada 2 araw. tataas ang iyong stress hormones (cortisol) sa katawan. Suriin ang iyong vitamins at supplements – Ang pinakamagandang supplement ay ang Omega-3 fish oil. aaminin kong may kaunting katotohanan ito. pampagana kumain at pampasarap ng tulog.” Oo. Ito’y napatunayang nagpapahaba ng buhay dahil pinapaluwag nito ang ating mga ugat. Magdasal – Ayon sa Bibliya (2 Kings 20:6). Magpakonsulta sa doktor. Kapag lagi kang galit at mainitin ang ulo.

Mag-lakad. urinalysis. iba pa rin ang may kausap at karamay sa iyong mga problema. may magbabantay sa iyo kapag ika’y nagkasakit. Magpa-blood test. Ang pagiging malikot at magalaw sa pagkilos ay parang nag-e-ehersisyo na rin. masama po ang alak kapag sobra sa kalahating basong wine o isang shot ng hard drinks. subukang gumamit ng hagdanan. Iwas ka pa sa gulo at sakit ng ulo. at maglinis sa bahay. Mayroon ding hihingi ng saklolo kung may sakuna. Laging mag-isip ng maganda tungkol sa ating sitwasyon at sa ating kapwa. Uminom ng gamot kung kinakailangan. Magbati at magmahalan na lang. Kung nasa second o third floor ang iyong pupuntahan.Pahabain Ang Buhay Part 2 May mga manginginom diyan na kayang umubos ng isang boteng red wine o isang lapad. At siyempre. Good luck po! Pahabain Ang Buhay (Part 2) Mayroong mga paraan para humaba ang ating buhay. kahit konting ehersisyo lang ay makatutulong na sa katawan. Ito’y napatunayan na ng mga doktor at ibabahagi ko ito sa inyo: • Mag-ehersisyo – Ayon sa mga eksperto. Mas mahaba ang buhay ng mga may asawa kumpara sa mga nag-iisa. Bakit kaya? Dahil kung may asawa ka. Kaibigan. utak at atay. Mag-asawa o magkaroon ng kasama sa buhay – Tunay po iyan. umakyat ng hagdan. • Magpatingin sa magaling na doktor – Ang trabaho ng isang doktor ay ituro sa iyo ang dapat mong ipa-test sa iyong katawan. Mag-isip ng positibo (Positive thinking) – Magbasa ng mga libro na nagbibigay ng inspirasyon tulad ng mga gawa ni Norman Vincent Peale. Magbasa o manood ng mga “good news” lamang sa 101 • • . Nakasisira ito sa ating ugat. Huwag na lang uminom. X-ray at ECG bawat 1-2 taon. Kaya huwag nang awayin si Misis o si Mister. Maaaring magtanong sa ibang doktor (second opinion) kung hindi kayo komportable sa una ninyong doktor.

Kailangan din maghulog sa PhilHealth o kumuha ng health card. 102 . Huwag mawawalan ng pag-asa. Mabuti ito para sa sipon at sa mga may sugat. mansanas at dalandan. Kumain ng tama. Matutong mag-ipon para sa iyong kalusugan. • Tumulong sa kapwa – Ayon sa isang pagsusuri ni Professor Peggy Thoits ng Vanderbilt University. pagsakay ng motorsiklo. • • Pahabain Ang Buhay (Part 3) Malaki ang impluwensiya ng ating kinakain sa ating kalusugan. Tama ba ang gagawin ko o mali? Mag-ipon ng pera – Kailangan natin ng pera para makabili ng gamot.Sakit sa Puso. Iwas sigarilyo. Mag-isip muna bago mag-desisyon. Umiwas din sa mga delikadong gawain tulad ng paglabas sa hatinggabi. Sundin ang mga payong ito: • Kumain ng prutas – Ang pinaka-healthy na prutas ay ang saging. para ka na ring uminom ng isang multivitamin. at pagsama sa masamang barkada. calmansi at suha ay mayaman naman sa Vitamin C. Ang kamatis. Huwag sumabak sa mga bisyo na makasasama sa iyo. makapa-check up at makapagpa-laboratoryo. iwas alak at iwas drugs. Ang dalandan. Kapag masustansya at malinis ang pagkain mo. kamatis. Kung may suliranin ka. Umiwas sa bisyo at peligro – Gamitin lagi ang utak. Kapag kumain ka ng 2 saging sa maghapon. isiping malulutas mo rin ito. Mas masustansya ang lakatan kaysa sa latundan o saba. Maging maingat sa katawan para hindi na umabot sa sakit. ang mga taong matulungin ay nagiging mas masaya at mas healthy kumpara sa iba. Ang saging ay punung-puno ng mga sangkap na mabuti sa ating tiyan. ketsup at tomato sauce ay may lycopene na panlaban din sa kanser. Tumataas kasi ang lebel ng endorphins sa katawan ng mababait na tao. Diabetes at Tamang Pagkain peryodiko at telebisyon. Ang endorphins ay isang kemikal sa utak na nagpapasaya sa atin. hindi ka agad magkakasakit. puso at katawan.

Tandaan: Piliin ang pagkain base sa kabutihan na maidudulot sa ating katawan. tunsoy at hasa-hasa. (2) umiwas sa soft drinks at iced tea. matataba at matatamis na pagkain na masama naman sa iyo. ang ibig sabihin ay mataba ka na. Kapag nagbawas ka sa karne at nagdagdag ng berdeng gulay.Pahabain Ang Buhay Part 3 • Kumain ng matatabang isda – Ang pinakamasustansyang isda ay iyung mataas sa Omega-3 fish oil. Kung ang sukat ng iyong tiyan (sukatin sa tapat ng pusod) ay lampas sa 36 pulgada sa lalaki or 31 pulgada sa babae. Dahil mataas din ito sa fiber. kaya dapat magpapayat. makatutulong ang gulay sa ating sikmura at bituka. Ito ay matatagpuan sa sardinas. tilapia. Magiging matalino ka pa. tamban. at (7) mag-ehersisyo. (4) kumain ng mas maraming gulay. Mababa lang kasi ang calories ng gulay. mackerel. (5) magbawas sa panghimagas tulad ng mga cake at ice cream. utak at ugat. Nakakabusog pero hindi nakakataba. • • Heto ang mga tips para pumayat: (1) kumain ng isang tasang kanin lang (1 cup rice). Sa katunayan ay makatutulong ito sa ating puso. tulad ng pechay. Overweight. at repolyo ay punungpuno ng vitamins at minerals na mabuti sa ating katawan. kangkong. Medyo mababa ang Omega-3 ng bangus pero puwede na rin ang bangus belly. salmon. (3) mag-tubig ka na lang. Hinay-hinay lang po! 103 . ampalaya. (6) diyetahin ang pagkain ng prutas at fruit juices dahil nakatataba din ito. siguradong hahaba ang iyong buhay. Mapapaayos din ng gulay ang ating pagdumi. Huwag lang kainin ang mga masasarap. Kumain ng maberdeng gulay – Ang mga berdeng gulay. Hindi po masama ang taba ng isda. Magpapayat – Alamin ang iyong tamang timbang at piliting maabot ito. talbos ng kamote. Malaki din ang tulong ng gulay para makapagbawas tayo ng timbang.

Kung ika’y may pananakit ng tiyan. sobra na pong taas nito at kailangan mo ng gamot. Uminom ng gamot sa diabetes – Kung ika’y may diabetes naman. Uminom ng gamot sa altapresyon – Kung ang presyon mo ay lampas sa 140 over 90.Sakit sa Puso. Ito po ang pinaka-epektibong paraan ayon sa mga doktor: • Uminom ng Aspirin – Ang aspirin ay isang pambihirang gamot na nadiskubre noong 1899. Kaya paki-usap ko lang po. mas maaga nating malulunasan ang iyong problema. Kanser at maagang pagkamatay ang magiging resulta. Nakakatakot ang komplikasyon ng diabetes at puwede itong umabot sa pagkabulag. Alam n’yo ba na kapag napababa natin ang iyong blood pressure sa normal. may sakit sa puso. Ang tamang dosis ng aspirin ay 80-100 mg na tableta. Baka bigla ka na lang ma-istrok. At bukod sa mabisa ito. kailangan mong mapababa ang iyong fasting blood sugar sa 100 mg/dl o mas mababa pa. Alamin ang sakit – Magbasa at aralin ang tungkol sa sakit na iyong nararamdaman.000 artikulo na ang nagpapatunay na masama ang paninigarilyo. Kailangan ang aspirin sa mga pasyenteng may diabetes. Ang dapat lang ingatan sa aspirin ay ang pagkakaroon ng ulcer. May 70. Totoo po iyan. pagkaputol ng paa at pagkamatay. ay hahaba ang iyong buhay ng 9 na taon. Kadalasan ay panghabang-buhay ang mga gamot na ito. Diabetes at Tamang Pagkain Pahabain Ang Buhay (Part 4) May mga karagdagang payo ako para humaba ang iyong buhay. Uminom ng gamot para sa diabetes. Huwag balewalain ito. piso lang ang halaga nito. Kumonsulta sa doktor. isang beses sa maghapon at inumin ito ng busog ang tiyan. Kung lampas sa 160 over 100 ang iyong blood pressure. inumin ang iyong gamot sa altapresyon araw-araw. ang ibig sabihin ay may altapresyon ka. At alam niyo • • • • 104 . magtanong muna sa doktor bago uminom ng aspirin. mataas ang kolesterol at sa mga naistrok. Kung mas maaga kang magpapa-check-up. Itigil ang sigarilyo – Ang sigarilyo ang pinakamasamang bisyo sa lahat.

Pahabain Ang Buhay Part 4 ba na masama din ang usok na nalalanghap ng mga hindi naninigarilyo (passive smoking)? Tinatayang 6 na taon ang mababawas sa iyong buhay kung ika’y patuloy na maninigarilyo. Itigil na po ang bisyong ito at siguradong hahaba ang iyong buhay. Kawawa naman ang mga mahal natin sa buhay. Lungkot at sakit ng katawan lang ang aabutin mo diyan. 105 . 2 taon naman ang matatanggal sa buhay nila. At sa mga nakalalanghap ng usok.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->