P. 1
Halimbawa Ng Dulang Komedya

Halimbawa Ng Dulang Komedya

1.5

|Views: 96,372|Likes:
Published by Joel Magno Amado

More info:

Published by: Joel Magno Amado on Jan 02, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/10/2015

pdf

text

original

Halimbawa ng Dulang Komedya (Dobu Kacchiri) Mga Tauhan: KOTO KIKUICHI ISANG NAGDARAAN KOTO : Isa akong Koto

na nakatira sa pook na ito. Ngayon tatawagin ko si Kikuichi para konsultahin siya. Nariyan ba si Kikuichi? KIKUICHI : Nariyan na! KOTO : Nasaan ka? KIKUICHI : Heto na ‘ko. KOTO : May mahalaga akong kailangan sa iyo. Dahil matagal na rin naman akong hindi nakalalabas ng bahay, ang daming oras na nakabitin sa kamay ko. Gusto kong magbiyahe at nang makapagmasid naman ng mga tanawin. Ano sa tingin mo? KIKUICHI : Sa totoo lang, imumungkahi ko nga sana sa iyo, Ekselenteng ideya. KOTO : Ano pang hinihintay natin kung ganoon. Maghanda ka ng sake. KIKUICHI : Ngayon din. Nakahanda na ang bote ng sake. KOTO : Umalis na tayo agad. Halika na! KIKUICHI : Nakahanda na ako. KOTO : Ano sa palagay mo? Nagtatawanan na siguro ang mga taong makita ang dalawang paris natin na namamasyal at nagmamasid sa mga tanawin. Pero ang pagbibiyahe sa bagong lugar ang nakapagpapagaan ng pakiramdam bukod pa sa kasayahang nalalasap mo. KIKUICHI : Wala naman sa palagay kong mag-iisip na para tayong gago. Kaya, kapag nararamdamang mong gusto mong magbiyahe, dapat lang na ilang ulit tayong magbiyahe. Nakabubuti iyon sa inyo, Amo. KOTO : Nasa labas na tayo ng nayon. Marahil nasa gitna tayo ng bukirin. Ang lungkot dito. KIKUICHI : Nasa gitna nga tayo ng bukirin. KOTO : Kapag nasa kapatagan ako, parang lumalawak ang aking puso at gumagaan ang pakiramdam ko. KIKUICHI : Gaya ng sabi mo, kasiya-siya ang magbiyahe. KOTO : Makinig ka! Noon ko pa gustong sabihin sa iyo na hindi sa habambuhay ka na lamang umaawit ng mga maiikling awit o bumibigkas ng mga kuwento. Bakit di mo ensayuhin ang Labanan sa Heike, ang pamosong epiko? KIKUICHI : Gusto ko nga sanang hingin ang tulong mo tungkol diyan. Masuwerte na lang at ikaw mismo ang nagbukas tungkol diyan. Kung maituturo mo sa akin ‘yan, tatanawin kong malaking utang-na-loob. KOTO : Ituturo ko kung ganoon. Wala rin lang tao sa paligid, bibigkasin ko sa iyo ang isang berso. KIKUICHI : Sadyang kay buti mo. Sige, makikinig ako. KOTO : “Umabot sa krisis ang labanan sa Ichi no Tani, at nauwi sa isang malaking giyera. Natalo ang mga dakilang Hieke, at nagsisugod ang mga mandirigma ng Genji—silang sabik sa kabantugan. Parang mga trigong nagbagsakan sa harap ng mga armaspandigma. Kalunus-lunos na pagdanak ng dug! Walang katapusang kaguluhan! Putol ang baba ng ilan, at ang iba nama’y talampakan. Sa gitna ng nakakukuliling mga daing at pananangis, pilit pinaglalapat ang kanilang mga sugatang talampakan sa duguang baba,ang sugatang baba sa duguang talampakan. Ay, kahabag-habag na tanawin! Tatlo o apat na raang mga mandirigma ang nagkalat sa kapatagan!…” KIKUICHI : Kagila-gilalas palang talaga ang epikong ‘yan. Nagagalak akong marinig. KOTO : Halika’t pumunta tayo doon sa malayu-layo pa. Sumunod ka sa ‘kin! KIKUICHI : Sige lang, sumusunod ako. KOTO : Maraming bumibigkas ng Heike, pero wala akong alam na nakabibigkas ito nang mainam. Kaya kailangang pag-aralan mo itong mabuti. KIKUICHI : Iinsayuhin kong mabuti, at inaasahan kong tuturuan mo akong muli. KOTO Sakali’t maitalaga ako sa posisyon ng “Kengyo,” gagawin kitang isang “Koto”. KIKUICHI : Napakabuti mo ngang talaga. KOTO : Ano ‘yon? Nakakarinig ako ng alon ng tubig. Siguro’y malapit tayo sa dagat. KIKUICHI : Oo nga, pakiramdam ko;y dagat nga ‘yon. KOTO : Kailangan nating tawirin ito. Anong dapat nating gawin? KIKUICHI : Ano nga bang dapat nating gawin? NAGDARAAN: (Sa mga manonood) Dito lang ako nakatira. Dahil may lalakarin ako sa kabila ng bundok, kailangan kong magmadali. Ano itong nakikita ko? Dalawang bulag ang nagbabalak lumusong sa dagat. Paano kaya nila magagawa ‘yon? TitigiI muna ako rito at panoorin sila pansumandali. KOTO : Halika! Maghagis ka ng bato para matantiya natin ang lalim ng dagat. KIKUICHI : Sige. Ayan, naghagis na ako. PLOP! KOTO : Malalim doon. KIKUICHI : Malalim na malalim doon. KOTO : Subukan mo sa ibang direksiyon. KIKUICHI : Sige. Ayan, naghagis ulit ako. CLICK! KOTO : Mababaw doon. KIKUICHI : Mukha ngang mababaw doon. KOTO : Kung gayon, lumakad na tayo nang painut-inot. Halika na!

hindi ganyang magsalita ang amo ko. May nangyari ba sa sake? KIKUICHI : Anong sabi n’yo? Ah. Kamuhi-muhi kang tarantado ka. Para na rin sa kabutihan ng aking kaluluwa. KOTO : Huwag kang magalaw. Dahil mapilit ka. Ang hayop na ‘yon mag-isa palang tumawid. pero ni isang patak. pupunuin ko na ang baso. Uminom ka rin nang kaunti. glug! NAGDARAAN: (Sa mga manonood). KOTO : O sige. sige. Akong iinom noon. tatawid na lang uli ako. KIKUICHI : (Magmamadaling tumawid sa pinaggalingan) Kailan kayo tumawidna muli rito Amo? KOTO : Kailan? Aba’t walanghiya ‘tong taong ito. ang bote ng sake. hindi na kailangan. Ngayon sisimulan ko nang magpainut-inot sa dagat. KOTO : Nauunawaan kong aksidente ang nangyari. papayag akong buhatin mo ako. ngayon naman may gana ka pang bugbugin ako. KIKUICHI : Naku. bilisan mo. Bakit ko naman sosolohin ito nang hindi inuuna ang amo ko? Mali ang akusasyon ninyo sa akin. Tagayan mo ako ulit. Glug. KOTO : Sige. Masuwerte talaga akong aso. KOTO : Kabubuhat lang sa akin? Pero naghahanda pa lang ako. Matapos mo akong agawan ng inumin. bakit hindi mo pa ako tinatagayan? KIKUICHI : Pero katatagay ko lamang po ng isang punung baso para sa inyo. Madali ka’t buhatin mo na ako agad.aray ko! Aba’t sobra na ito. tulungan ninyo ako. KOTO : Naku. Sinusubukan nila ang lalim ng dagat sa pamamagitan ng paghahagis ng bato. Hindi mo pa ako nabubuhat. KIKUICHI : Pero ito ang pagkakataon ko para makatulong sa inyo. KIKUICHI : Nagtatagay na po ako. Amo. Ayan nakarating na ako sa kabila. di po ba? KOTO : O. Pero. KOTO : Aba’t talaga bang ginagalit mo ‘ko? Hindi ka lang gago. Umaayaw na yata. Talaga namang nag-iingat ako. Tuwang-tuwa ako. KIKUICHI : Ipagpaumanhin ninyo. KIKUICHI : Eto na. KIKUICHI : Pero kaya nga ako naririto para pagsilbihan kayo. Aba’t may kasunod pa! Walang kasinsarap ang sakeng ito! KOTO : Tama na ‘yan. KOTO : Ano? Ni isang patak wala nang natira? NAGDARAAN: (Sa mga manonood). NAGDARAAN: (Sa mga manonood). KIKUICHI : Humawak kayong mabuti. KOTO : Hindi. at natutuwa ako’t wala ring disgrasya. Napakasarap ng sake. Ang lalim naman nito! Naku. NAGDARAAN: Mautak ang mga bulag na ‘yon.KIKUICHI : Pero amo. Hindi ko inaasahan ang suwerteng ito. dinadaya mo ‘ko at pinalalabas na iniinom ko’ng tinatagay mo nang di mo alam. Patutuyin ko kayo. KIKUICHI : Lalakad na ako nang painut-inot. Nagawa ko ito nang walang kahirap-hirap. KOTO : Basta mag-iingat ka at huwag kang masyadong magalaw. Pag-aawayin ko sila. Patawarin ninyo ako. Sana naman hindi masyadong malalim. Bang! Bangg! KOTO : Aray. Tagayan mo ako. (Papatong siya sa likod ni KIKUICHI). nakahanda na ako. Heto. KIKUICHI : Sige po. pero natalisod ako. KIKUICHI : Ano’ng sabi ninyo? Bugbugin? . Basang-basa na ako. NAGDARAAN: Aba’t may isa pa pala akong suwerte. baka maaksidente pa tayo. Pero kailangang maghanda na muna tayo. KIKUICHI : Hindi ko maintindihan ito. Nakadalawa na po kayong tagay. Ang sarap nito! KOTO : Ano na. ipagpaumanhin ninyo! Wala na pong natira. Ako ang magpapabuhat patawid sa dagat. Ni isang patak di mo man lang ako pinatikim. opo. Dahil hindi ka rin nakakakita. pero wala ni isang patak ang baso ko. Basta sumunod ka sa akin. Mawawala rin ang ginaw ko pag nainom ko na ito. huwag na. KIKUICHI : Opo. KIKUICHI : Sigurado. KOTO : Ano Kikuichi? Nakahanda ka na ba? Walang sumasagot? Hindi ko ito maintindihan. Maghawakan na lang tayo sa isa’t isa saka lumakad nang painut-inot. NAGDARAAN: (Sa mga manonood). KIKUICHI : Talagang hindi ko maintindihan ito. KIKUICHI : Salamat. KOTO : Giniginaw na ‘ko. Kumapit na kayo sa likod ko. Hayaan niyo ng buhatin ko kayo. Mukhang napakalalim dito. Talagang nakakaaliw ito. Di bale. kasi sinosolo mo’ng pag-inom. saklolo! NAGDARAAN: Nakakaaliw pagmasdan ang kawawang mga bulag! KOTO : Nakakapanggalit itong nangyayari sa atin. at wala tayong magagawa roon. Kaya nga ba tumanggi na akong pabuhat sa iyo noong una pa. KIKUICHI : Gusto ko po sana. wala pa rin ang baso ko. Kailangang mabuhat ko kayo sa aking likuran. Ihanda mo na rin ang sarili mo. Kikuichi? Bakit di mo ako tinatagayan? KIKUICHI : Pero katatagay ko lang po’t binigay ko sa inyo. teka muna sandali. Magtatagay uli ako Heto. hindi nadisgrasya. KOTO : Iyon din ang akala ko. KOTO : Bakit? KIKUICHI : Bubuhatin ko na kayo sa likod ko. Ki-ku-i-chi! Na-sa-an ka? KIKUICHI : Na-ri-to a-ko! KOTO : Bakit di mo pa ako buhatin patawid? KIKUICHI : Pero kabubuhat ko lang sa inyo. Glug. KOTO : Akala ko nga. glug! KOTO : Tama na ‘yan. KIKUICHI : Puwede po ba? Salamat sa kabaitan ninyo.

nakasabit ang isang pares ng nairolyong pinturang Hapones: mga lumilipad na tagak sa ibabaw ng maiitim at payat na tangkay at mga dahon ng kawayan. KOTO : Nauubos nang pasensiya ko. KIKUICHI : Hindi nakatutok? Sinong nanakit sa akin? Magsalita kayo. ng mga salitang GOD BLESS OUR HOME. MOSES (Ni Rogelio R. Hindi kita patatakasin lintik ka! KIKUICHI : Bakit ako sinasaktan? SILANG DALAWA: A-a-ray…. at sa kaliwa. likuran. KIKUICHI : Ikinahihiya ko kayo Amo. bunso. maayos at masinop ang apartment. Isa sa apat na pinto. sabi? KIKUICHI : Aray. tama na! NAGDARAAN: Nakakatuwa talaga ito. Di kalayuan sa mesa. sa isang komunidad na masasabing “middle class”. kapatid ni Regina Ang Alkalde Ang Konsehal Mga Pulis Panahon: Kasalukuyan Tagpo: “Apartment” sa lungsod sa Rizal. 48. Sa kabuuan. Tahimik dito. KOTO : A. tama na! Huwag ninyong abusuhin ang inosenteng tulad ko. putiang pinta. KIKUICHI : Di dumadapo? Kung gayo’y sinong nanununtok sa akin? KOTO : Aray. na mga letrang Gotiko. Bakit binubugbog ninyo ang isang walang kasalanang katulad ko? KOTO : Aba’t ni hindi nga nakatutok sa iyo ang mga kamay ko. malapit sa lababo. 16. balo. Amo. ano ka ba? KIKUICHI : Aray ko po. malayo sa daanan na pampasaherong sasakyan. . isang maestra Tony. ay nakasabit ang isang pandekorasyong seramiko na kinatitikan. panganay niyang anak. Nagpapanggap lang pala kayong mabait. Pero. teka! Aba’t tinutuluyan na nilang magsuntukan.sino pa? KOTO : Aray. may hagdanang paakyat sa mga silid-tulugan. Calderon mangyayari ang dula. hindi pala? At sino pang mananakit sa akin. yari sa mahuhusay na materyales. kaliwa ay may isang mesang paayon ang ayos at napapaligiran ng anim na silyang may matataas na sandalan. sa likod nito. Sa sala ay may isang set ng upuan na nakatuntong sa isang alpombrang bumabagay sa pulang sahig. kanan. Sa dingding na binarnidang plywood. matandang dalaga. kubyertos.Delikado pa ang manatili pa rito. Ni hindi nakaturo sa direksiyon ninyo ang mga kamay ko. aray ko po! Inaakusahan n’yo na nga ako ng kung anu-anong hindi ko naman ginagawa. estudyante Ana. hulihin n’yo! Huwag n’yo siyang patatakasin! Halimbawa ng Dulang Trahedya MOSES. anak niyang babae. Aspaltado ang malilinis na kalsada at may ilaw na mercury ang mga poste. May kabinet sa likod ng mesa-lalagyan ng mga plato. ay may isang repriheradora. 46. Paiikutin ko sila sa iba’t ibang pakana. mapuno at mahalamang hindi katulad ng ibang subdibisyon. Sa silid-tulugan. ano ba? Bakit mo ba ako sinasaktan? KIKUICHI : Nasa binti ko ang mga kamay ko. sandali lang! Matapos mo akong bugbugin. estudyante Ben. ngayon naman sinasaktan n’yo pa ako. nakatayo sa mga loteng nabili sa murang presyo noong unang bahagi ng 1950 at ngayo’y nagkakahalaga na nang malaki sa pamilihan ng lupa. Sikat) Mga Tauhan: Regina Calderon. sa may kusina. Sa gitna. Luma na ngunit maayos pa ang mga kasangkapan parang inilipat mula sa isang lumang bahay. ulol! KIKUICHI : Itinatabi ko lang po ang bote ng sake. isang nakakwadrong retrato ng isang nakangiting dalaga na napaliligiran ng maliit at animo’y naglalarong mga piguring duwende at isang lampshade. kabinet ng mga libro na kinapapatungan ng isang flower vase. Sa sala at sa komedor ng apartment na ari ni Mrs. KOTO : Nasa binti mo? Kaninong mga kamay ang sumuntok sa akin? KIKUICHI : Aray. May pinto sa may sala. Wala bang ibang tao rito? Hulihin n’yo siya. Santo-santito! KOTO : Huwag. puti ang mga barandilya nito at sa itaas palapag. kaharap ng gate.KOTO : Sinaktan mo na ako. at sa unang malas pa lamang ay mahihinuha nang inilalaan sa mga makapagbabayad ng mataas. mga itinatanging kasangkapan na ang paggamit ay karaniwan nang inilalaan ng mga maybahay sa mga espesyal na okasyon… Nandito rin ang ilang de-latang pagkain at mga boteng gamot. Nakapatong sa kabinet ang isang bentilador. sa ding-ding. estudyante Aida. Maraming bagong bahay dito. 18. Karaniwan nang ang naninirahan dito ay mga empleado ng gobyerno. Kailangang makaalis na ako habang may araw pa. malaki-laki rin ang apartment na ito. tatakbuhan mo ako. May telebisyon sa sulok. aber? Sino. Hawak ko na kayo ngayon. malapit sa nakukurtinahang bintanang salamin. KOTO : Ano? Abusuhin? KIKUICHI : Ano pa nga bang ginagawa ninyo? KOTO : Ni hindi nga dumadapo ang mga kamay ko sa iyo. aray ko! Kikuichi.

Regina? REGINA: (ibig magmalaki. malabo ang kanyang mata.” ANA : (galit) Ituloy mo nga. Kilala siguro nila. Pero ano ba ang maaasahan mo sa mga walang prinsipyong tao? ANA : Sinabi mong tuloy rin ang demanda? REGINA: (tatayo. nguni’t walang sigla) Binigyan ako. (Magbababa ng tingin na parang mali ang nasabi. Natatandaan mo? Dito nag-“birthday” si Aida nang lumipat tayo. ‘you should really teach those people a lesson. Bukas din ang daylight sa silid-tulugan. nguni’t itutuloy pa rin)Masasabi mong isip-bata si Aida. at nang-iinggit naman ang kanyang mga kaklase.) Tingnan mo. nagpupunas ng kutsara ang kapatid niyang si Ana. Kaparehung-kapareho ng ama.si Aida ang (parang mawawala sa sinasabi. Mapapansin niya si Ben na ngayo’y nakadapa at nagkukuyakoy ang paa sa hanging nagbabasa). Pero hindi ako papasok hangga’t hindi gumagaling si Aida. kaya ko naman siyang alagaan. mabuti pa iyong “ assistant principal” namin. Ano nga pala ang sabi-sabihan sa eskwela? Siguro’y alam nila ang nangyayari? REGINA: (pauyam) Alam. hanggang siko ang maluwang na manggas at hanggang sakong ang laylayan. Calderon. Nakaputi siyang damit-pambahay.) Bakit ba naghahanap ng kordon si Tony. ANA : At napapanaginip ko pa noon ang kanyang “debut”. taas ang pinagsaklit na paa at tila yogang nagbabasa ng isang magasin. Nakabulaklaking pambahay si Ana. dala ang baso ng inumin) ang dipirensiya nga lang daw. ANA : (habang nagpupunas) Kumusta ang hiningi mong bakasyon. sobra naman daw talaga ang ginawa kay Aida. Nakapusod siya. Ang sarap ‘ka mo. Noong dalaga ka pa. ano? Iyong de-kotse? “Ano ba sa akin kung dekotse siya. Baka ‘ka mo si Aida. Regina. Nakakorto siya at iskiper na puti. noong nakaraang Pasko? Noong dalhin tayo ni Tony? Hindi ako makapaniwalang anak mo iyon at pamangkin ko iyon. minumutyang talaga si Aida. puwede ba nila akong hindi bigyan. (Tatayo si Regina. Natatandaan mo pa. Maganda. tila isang roba na itinali sa harap. Palaisip. Nakaupo si Regina sa kabisera ng mesa at umiinom ng kape. lalakad sa repriheradora upang kumuha ng inumin) Oo. REGINA: Bata pa lang kasi si Ben. Magkahawig sila. “mayor” itong kalaban ko. Nakatingin kay Aida ang lahat. tila nag-iisip na maglalakad-lakad sa sala. REGINA: May pagkaseryoso rin itong si Ben. REGINA: Napakain mo na’ng aso. Noong mamatay ang ama nina Aida. (Aayusin ang salansan ng kutsara). Bakit nga’y di. mababasag ang boses)-pinakamasaya. Hindi na baleng siya ang wala mayroon lang si Aida at Ben. malungkot) Disiotso na siya sa Setyembreng ito. pahablot na dadampot ng isang basahan. may pagkamasayahin ang mukha. Pupuwede akong hindi pumasok kahit ilang buwan pa suguro. Marami akong naiipong bakasyon. di iaalis ang tingin sa binabasa) Opo. pagkuwa’y babalik sa komedor. ililigpit sa isang lalagyan ang mga kutsara.“jeans-jeans” at “pony-tail pony-tail” lang dito. Kailangan niya iyon sa pag-aaral. namatay ang “generator” ng karosa! Di pinasinagan siya ng “flashlight”. REGINA: Pabibilhin ko na lang siya ng isa pa bukas. ANA : (Pagkaraan ng ilang saglit. pati nanliligaw kay Aida. at may kakisigan siya. kinikilatis na mabuti. ANA : Ibang-iba iyang si Tony kesa do’n sa isa. Regina. (Ipapatong ang kanang kamay na may hawak na basahan sa sandalan ng isang silya. Baka raw lalo pa tayong perwisyuhin. ANA : Dapat naman. ANA : (mapapansin ang pagbabago ng mukha ni Regina.kababata pa’y wala nang prinsipyo! Mga bagong tapos pa ng kolehiyo. sa dingding nakatingin) Nangyari na iyan Ana. Inosente. saka ngayon. ANA : Seryoso. Sa tingin ko ba noo’y para siyang nakaangat sa karosa(Makikitang ibig maiyak si Regina) Sino nga ba naman ang makapag-aakalangREGINA: (tutuwid ng upo. laylay ang ilalim ng mga mata. Bakit hindi ko itutuloy? Kahit ano pa nga ang kanilang sabihin. Si Tony.) Si Tony. Hindi man lang tulungan iyong kapatid. ANA : Kung sabagay. hindi ba? Pwede ka nang magretiro. Si Aida. Sino nga ba iyon? REGINA: (parang hindi siya pinapansin) Mababait silang lahat. (Ngunguso sa sala. Sobra nang talaga ang anak ng “mayor” na iyan! Ang kailangan talaga riyan ay bitay. noong sumakay siya sa karosa ng “lantern parade” sa UP. Ano sa akin kung “mayor”? ngayon ba’t “mayor” siya’y libre na ang kanyang anak? Wala raw mangyayari. Ang maipipintas mo nga kay Tony ay walang kibo. REGINA: (sasandal) Sayang naman kung hindi ko matatapos ang aking serbisyo. REGINA: (susulyap sa itaas ng hagdan. ANA “Spoiled”. ANA : Biro mo namang mahigit na dalawampung taon ka na yatang nagtuturo. Iba raw ang malakas ang nasa poder. matapang.) ANA : Kung sabagay. Mrs. ha. Nakaupo si Ben sa sopa. pero hindi kamukha ng kuya niya. noong ganyang edad.” sabi sa akin ni Tony. nang madala. ANA : Si Tony. At naisip ko na ang gagawin kong tahi sa damit niya. Hindi na nagbalik iyong preskong kaklase yata ni Aida. Mahaba ang kanyang buhok. (Tatayo. kumikita na. Ana? ANA : (nagpupunas-punas sa may lababo): Maikli ang kordon ng ilaw niyang inililipat sa kuwarto namin. larawan ng isang babaing pinatigas ng mga hirap na pinagdaanan. REGINA: Limang taon na tayo rito. tulad ng uso sa mga tin-edyer ngayon. Bukas ang ilaw sa sala.May mga alas-otso na ng gabi. Regina. Ben? BEN : (pagak ang boses. REGINA: Mapagbigay pa ‘ka mo sa mga kapatid. Dapat nga raw magdemanda. bitay din siguro ang ibibigay sa lalaking iyan. Sa kabilang dulo. bagama’t maraming salit na puting buhok si Regina. Mahahaba ang kanyang biyas at sa katabaa’y may pagkabalingkinitan pa. Pero maganda. REGINA: Hindi si Ben ang “spoiled” Ana. REGINA: (habang pabalik sa kabisera. nagtitinda na ng diyaryo. prenteng-prenteng nagbabasa. nguni’t ngayo’y tila nag-aalala. kahit isang taon. Ang sabi’y “Ituloy mo.) Tutal. . Akalain ko bang gaganda ng ganyan ang anak mo. ano? REGINA: Ikalawa na ito. at siya’y ngumingiti. Sa buong pagtuturo mo’y ngayon ka pa lang magbabakasyon. pero… ANA : Nakapag-aral si Aida doon. at nangyayabang.

Nasa tokador iyong pera. (Isang sasakyan ang hihinto sa tapat ng “apartment”. Tiyak at tila laging pinagiisipang lagi ang kilos. ANA : (Pagkaraan ng ilang saglit.may naloloka sa ganyan? REGINA: Hindi naman siguro.nuwebe. Totoo raw nasindak si Aida.Luna at ipina-e-“electric shock”. Pero iba naman siguro iyon. nakasalamin at mukhang matanda kaysa tunay gulang. Pero gabing-gabi na kung umuwi kung minsan. kung hindi tayo lumipat ditoREGINA: Sino ang makaaalam na dito siya magkakaganyan? ANA : Bakante ngayon ang itaas ng bahay doon. REGINA: (nagpapaliwanag): Hindi ba dahil sa mga bata kung kaya tayo umalis sa Gagalangin? Gusto mo rin namang tayo’y umalis doon nang lumalaki na ang mga bata. tiyaga ang kailangan natin. Tig-I-tig-isa ‘ka ko sila ng pinto. Iyong “ tranquilizer”. sinubok kong ipakain kay Sultan noong isang araw. Malalaman natin sa kanya kung kailangan pang ipasok sa ospital si Aida o hindi. REGINA: (magugulat) Ano kayang kailangan? . Hindi tayo magkakawalay-walay. Ana. REGINA: Baka naman nagpupunta lang sa kaklase niya riyan sa kabilang kanto? ANA : (kukumpas): Aywan ko. (kukunot ang noo). Alam mo na ngayon.REGINA: Ang buhay nga naman. sino po sila?” ni Ben. Regina. magaling na. Ana. ANA : Iyong lagay na iyon siguro’y palakad na. ANA : Akala ko ba’y napapagod ka ? REGINA: (tatawag) Tony! TONY : (sa itaas): Sandali po! Ikinakabit ko lang itong “daylight”. Ganyan ang naisip ko noon. nag-aalala ako. Magkaasawa man ang mga bata. REGINA: Magpabili tayo. Ibang-iba na talaga ngayon. Medyo nawawala na ang mga marka ng dagok sa kanyang mga pigi.di ba? At nang malapit pati sila ‘ka mo ng eskuwela. REGINA: (kay Ana): Sa atin ba iyon? (May babatinting sa pintuang bakal). magkaanak man sila. Nakatayo sina Regina at Ana sa tabi ng mesa. Pinaupahan na lang natin ang bahay doon. ANA : (pagkapanhik ni Tony. Di nga ba sabi mo kangina’y palaisip? ANA : Oo nga. magaling daw ang “psychiatrist” na tumitingin sa kanya. iyong gamot.isa kay Aida. Ana.unang-una’y dahil diyan ang malayo nga sila doon. Namumuti raw talaga at umiikot ang tau-tauhan ng mata. o dahil sa mga kondisyon ngayon.naisip kong maaari na tayo dito. Ana. Ana. Iyon bang anak ng kapitan na dinadala sa V. Si Ben ang tanungin mo. iyong tira niyang pagkain. sinusundan tayo ng trahedya. REGINA: Tiyaga.) Mabuti pa sigurong hindi tayo umalis sa Gagalangin. habaan ang mukha. REGINA: Gabi na pala. Nakatulog ang pobreng aso. ANA : Aywan ko.(Lalabas si Ben. Aywan ko. tamang-tama. Kaya lang. isa kay Ben. Talaga raw isa sa pinakamahusay dito sa Pilipinas. Regina. malumanay na) Naubos na nga pala ang gamot ni Aida. Kaya hahabaan ko ang aking bakasyon. ( Ililigpit sa may ilalim ng hagdan ang plais at pandikit. Ang ikinatatakot ko’y ang kanyang nerbiyos. Regina. ANA : Ibinigay ni Tony kay Aida nag maliit niyang ponograpo.) REGINA: Bumili ka ng gamot. Mabuti pang sabihin mong dahil sa mga pagkakataon. baka makatuwaan iyan. Pero – REGINA: Dahil sa pagtanda nati’y wala naman tayong makakasama. Malapit na sigurong mag-alas. hindi rin tayo magkakalayu-layo. Tony.ang humupa ang kanyang nerbiyos.) Nauuhaw si Aida. sabi sabi rin Tony. lampas sa karaniwan ang taas. ANA : Tingnan mo nga Benjamin. TONY : Opo. ANA : Kung sabagay. naghihinala): Ilang beses ko nang napapansing lumalabas ng gabi ang Toning iyan. May apat na pinto tayo dito. pero kung minsan nga’y naiisip kong kahit yata saan tayo pumunta. Lagi kaya niyang naaalala ang nangyari sa kanya? Ganoon ba iyon? Hindi ba. Siguro. Hindi ba’t mas nagustuhan naman dito ng mga bata? Mas tahimik dito. sabi ng doctor. REGINA: Ugali lang talaga niyan ang maglakad. nakatingin sa labas). ANA : (nakaupo sa kabilang dulo ng mesa. REGINA: Iyon naman daw ang kailangan. REGINA: Hindi naman sa tayo’y sinusundan. ANA : (Makikilala ang dumating) Si “mayor”. Regina! May kasama. Mahusay ang gamot na ibinibigay sa kanya ng doktor. Di mo ba napapansin? REGINA: Hindi. Iyon namang sugat at galus-galos. ang pagkahol ng aso). hindi siksikan. Susi ang ginagamit. Lumang pantalon at maluwang ang manggas na polo sert ang suot. Sila’ng magkakuwarto. REGINA: Sa Linggo ang punta dito uli ng doktor. At sabi sa ospital. Naisip kong umutang nga tayo at ipatayo natin ang “apartment” na ito. ‘ka ko. pupunta sa repriheradora at kukuha ng inumin. (tatawag) Tony! Di ibinigay ba ang kanyang “turntable”? (mananaog si Tony. ANA : (Maliwa-liwanag ang mukha): Mahusay siguro iyong likidong “tranquilizer” na inihahalo ko sa pagkain niya. ANA : Naaalala ko kasi iyong kapitbahay natin sa Gagalangin. Sa may “gate” maririnig ang boses-matandang tanong na “ Nariyan ba si Mrs. dinasusuklay ang buhok. masANA : Oo nga. Regina. isa sa ating dalawa. Talaga sigurong hindi ka makakabangon kapag dinagukan ka roon. may binibilut-bilot na sinulid ng basahan ang daliri): Ano ba ang napapansin mo kay Aida? REGINA: Ano’ng napapansin? ANA : May pagbabago ka bang nakikita ? Hindi ba parang lumalala? REGINA: (bubuntung-hininga) Ang sabi naman ng doktor ay may “shock” pa siya hanggang ngayon. Bumubula ang bibig. Sino ba’ng ating pagbibilhin? Si Tony? ANA : Pabilhin mo na’t gabi na.patay na rin lang ang ating mga magulang. Maririnig ang pagkalapak na pagsasara ng pinto nito. May dalang plais at “tape” sa kordon. ANA : (nagpapahid ng matang isasauli ang basahan sa lababo. Calderon?” at ang mababa at pagak na “Opo. payat. Lalo siyang nagiging nerbiyusin yata. Aywan ko rin. Biro mo. (Maalala) Si Tony nga pala.

konsehal. hindi naman! Ang lagay naparaan nga kami roon. kaya ginabi kami sa pagsasadya sa inyo. Inay. ALKALDE: Marunong na tipo. Maupo naman kayo. Samantalang nakatingin sina Ana at Ben sa nag-uusap. Hindi basta nagpapasol. ALKALDE: (itataas ang kaliwang kamay. ALKALDE: (nakatingin kay Tony) Anak din ninyo. Misis. si “Judge” Joaquin ang nagmungkahing magkausap kayo.(Tatapikin sa balikat ang konsehal) Walang kuwentang eskwelahan. May nakikiusap na riyan . ALKALDE: Ito ang sasabihin ng “comadre” mo na “Cozy”. Ako ho. Manaka-naka lamang siyang lilingon sa sala). doon nagtapos si Carlos P. KONSEHAL: Siyanga naman. KONSEHAL: “ You are now a . REGINA: Magandang gabi ho naman. Misis.may mahigit nang 50 taon.” wika nga. “Mayor”. ALKALDE: Napasyal kami. Misis. Alam kong mabigat itong aming inilalapit sa inyo. konsehal. at ang mata’y nag-uusisa agad sa pinasok na “apartment”). Tingnan mo nga naman. Tingnan mo ang “Japanese Painting” nila. huwag ko raw silang ipatapon.bakit ho ba nasasabi ito’y hindi naman naitatanong?.ANA : (kinakabahan) Baka-aayusin ka.para tayo’y magkausap. pagkaraa’y parang walang nakitang tutungo sa komedor upang kunin ang sapatos. Kami ho naman ni Konsehal ay ngayon lamang napadalaw dito sa inyo. sa kanila pala ito. REGINA: (susukatin siya ng tingin): Akala ba ninyo’y makukuha sa paghingi-hingi ng tawad ang ginawa ng inyong anak? . “Mayor?” ALKALDE: (magkikibit-balikat): Para . Misis. dahi sa nanggaling pa kami sa “squatter area” diyan sa may “highway”.. Buweno. May bahay kami sa Gagalangin pero pinauupahan namin. “Scholarly type. KONSEHAL: “Must have gotten a loan from the GSIS”. unang-ana’y para magdiskargo. “Mayor”? REGINA: Mahusay pala kayong magpalaman sa mga salita. konsehal? (Magtatawanan sila). at ako naman (kukumpas) mahabagin nga siguro ako ay wala nang magawa. Di ba ganyan ang nakuhamo sa Tokyo? KONSEHAL: Masinop ang “ apartment” nila. “Law” siguro ang kinukuha.a – “Calderon”? REGINA: Oho.Nueva Ecija. (Mahihiyang pupunta si Ben sa silidkainan at doon mauupo. ALKALDE: Saan naman kayo nagtuturo? REGINA: Sa Torres High School. ALKALDE: (nakatingin kay Ben): Anak ho ninyo? REGINA: Oho. Misis. Misis. ANA : Bakit daw? BEN : Aywan ko po. Mauupo sila. hagod sa batok ang tintina at walang partidang buhok. ang ibig kong sabihi’y isa sa mga hindi natupad na ambisyon ko iyang makapag-aral sa UP. Collas. mataas ang gupit. REGINA : (pagkaraan ng pagbabantulot) Papasukin mo. may kaputian maliit. Misis.upang wika nga’y ihingi ng tawad ang ginawa ng aking anak. KONSEHAL:Mukhang “familiar” sa akin ang “Calderon”. Paano ka pa makakatanggi niyon? REGINA: Marami ring botante roon. Listong bata. ALKALDE: (lilinga-linga) Magandang “apartment” ito. KONSEHAL: (magsisindi ng sigarilyo): Ang totoo niyan. nakakunot-noong kakatuk-katukin ang daliri ang salamin niyon. ALKALDE: (magugulat) UP! Taga-UP rin pala konsehal. Kung sabagay. At listo.widow?” (tatango si Regina). maitim. ALKALDE: (maagap): Misis. ang kasama ko nga ho pala’y si Konsehal Collas. Atty. “An honest mistake”. kasama si Ana. kami ho’y medyo ginabi. parang nakaismid. Marunong ang anak ni Misis. ALKALDE: (humahangang nakatingin kay Ben) Guwapo. (Lalabas si Ben).. (Papasok ang alkalde. ha. ho. KONSEHAL: Maestra kayo. ANA : (Kay Ana) Anong ayos-ayos. konsehal. naka salamin. nakahilig sa barandilya ng hagdan si Ben). Mananatiling nakatayo si Regina. ALKALDE: (magugulat) Paano ho naman ang nangyari’t dito kayoREGINA: Narito ang aming “apartment”. ALKALDE: Buweno. magugulat pagkakita sa Alkalde. (Mananaog si Tony. Iyan naman ang sinabi ng inyong “compadre”. a. (Kay Regina) Malaki siguro ang upa ninyo. katamtaman ang taas. Misis? REGINA: (kangina pa nagtitimpi) A. Ang Mister ko ho’y taga. Misis sa “apartment” na ito. (Nakatawang iiling) “Wise” din naman ang mga lider niyon ngayo’t alam na eleksiyon sa Nobyembre ay saka magrerepresentasyon sa akin. naka-polosert na guhitang pula. (Mauupo si Regina).B. may katabaan. bukas ang butones sa itaas. Nasa silid-kainan si Ana.ay sa Francisco Law College lamang ang gradwado. bahagyang yuyukod) “Good Evening”. Misis? REGINA: Lehitimo ho akong taga-Maynila. ipapatong niya ang mga kamay sa mesa. buweno. inaakupa lang namin ang unang pinto. ay siyang pinakamabuti ninyong gawin. ALKALDE: (tatawa) Dispensa. “Grocery” ang silong.Garcia. kami’y naparito. Pareho kayo. REGINA: Sa amin ho ito. “Mayor”? ALKALDE: Ha-ha-ha! Hindi naman. ALKALDE: (bago maupo) Misis. may umiiyak na diyan. REGINA: (bantulot na ituturo ang upuan) Maupo kayo. REGINA: (titingnan siya ng tuwid): Para ipaurong sa akin ang demanda. (Bahagyang tatango ang konsehal. sa Maynila. Misis! Dispensa. BEN : (papasok) Gusto raw kayong makausap. Misis. Misis? REGINA: Siya ho ang panganay. Kasama niyang papasok ang isang naka-“polo-barong” na lalaki. mananatili siya sa komedor. di ba. Saan kayong probinsiya. na kung ako ang tatanungin. sa UP. Mapapansin ng Alkalde na nakatayo si Regina). konsehal. kaya naman ako’y makumbabang naparito sa inyo upang.

nasa Mindoro. Paano kung isa sa kanila ginawa iyon? ( Nakangiting. umabot na rin lang sa ganito. ang kauna-unahang gagawin para mapatunayang ginahasa siya ay ang ipaeksamen siya. REGINA: Hindi ko itinatanong kung ano ang mararamdaman ninyo. REGINA: Tusuhan.. Misis. nariyan na tayo. nasa Palawan. Lalapit sina Tony). REGINA: Ganoon pala’y bakit hindi natin ipaubaya sa husgado? ALKALDE: Si Misis. iyong isa. KONSEHAL: (banayad) Hindi rin ganyan lamang iyan. Ngayon. Ayaw ko sanang sabihin ito pero alam ninyong pulitiko rin ang nakapaglalagay sa huwes? Sino ngayon ang nakapaghuhuwes nang hindi lumalapit sa pulitiko? Nasaan naman ang mga naging huwes dito na hindi naging kaalyado ni “Mayor”? Iyong isa. Ngayo. nakangiti): Alam ko. . tatawag si Aida. “Mayor?” ALKALDE: (nakangiti pa rin) Alam ko ang itatanong ninyo. Saan at kanino ililipat? Dito rin. Misis. sasaktan doon. sino nga ba naman ang matapang na mangangahas na – “mayor” kayo. malamang pang maging labing-anim --REGINA: (napapaiyak) Kayo nga ang hari dito. (Iiling) Ang tingnan ninyo’y ang panig ng inyong anak. siguro’y tayo na rin mismo ang maiinip – ano naman ang inyong makukuha? REGINA: Hustisya. Iyan ang isipin ninyo. “Inay.halimbawa nang napatunayang nagkasala siya. pagkatapos. pumatay man kayo’y hindi kayo nagagalaw! KONSEHAL: Ay. REGINA: Paano kung ang pinakamamahal ninyo sa tatlong anak na iyan ay ginahasa ng aking anak? ALKALDE: Natural namang mararamdaman ko ang katulad ng nararamdaman ninyo ngayo. REGINA: Anong hindi praktikal? KONSEHAL: Halimbawa nang napatunayang nagkasala ang anak ni “Mayor”-halimbawa lamang iyan. nag-aabang lamang ng bus na pauwi galing sa eskwelahan ay bigla na lamang aagawin ng anak ninyo.y kauumpisa pa lamang nang kaso. halos hindi makagulapay. dadalhin sa motel. (Malakas) Ano ang gagawin ninyo? (Kukumpas sa kawalang-maisagot ang alkalde. REGINA: Legalismo ninyong mga abugado! KONSEHAL: Wala tayong magagawa. patalinuhan. Be practical. pag-aaliwan! Isasakay sa taksi. Malinaw kong nakikita ang inyong punto. REGINA: Kung hindi kayo kumbinsidong ginahasa nga ang aking anak ay bakit narito kayo? ALKALDE: Para . paglalaruan. sasabihin ko sa aming abugadong hilinging malipat sa ibang huwes. diyan.“mayor”? REGINA: (nagpupuyos) Tama.” ALKALDE: (dudukot sa bulsa ng polosert at may ilalabas na sobre) Alam kong malaking perwisyo ang nagawa ng aking anak sa inyo – ibig kong ( ilalagay sa mesita ang sobre) tanggapin ninyo ang kahit kaunting tulong na ito – KONSEHAL: “ That check is for ten thousand. diyan. (Bahagyang tatawa) Ganyang talaga. Misis. pauuwiin.ALKALDE: (iiling.” REGINA: (sasampalin ang alkalde) Akala ba ninyo’y mabibili ninyo’y mabibili ninyo ako? Layas! Layas! ( Nababaghang tatayo ang alkalde at konsehal. Misis. pagkaraan niyan paparito kayo sa aki’t sasabihin ninyong ako’y maging praktikal! KONSEHAL: (namamayapa) Nariyan na tayo. At pagkaraan niyan. Misis. Misis. Sa itaas. at pagkatapos. KONSEHAL: Hustisya. May nakita na ba kayong anak ng kongresista na kanilang nagalaw? Anak ng Senador? Anak ng Gobernador? Anak ng. REGINA: Hindi babaing damputin ang anak ko. pasinungalingan. REGINA: Magandang dahilan ninyong mga abugado! KONSEHAL: Hindi ba kayo naaawa sa kanya? Hindi ba ninyo inaalala ang kanyang kinabukasan? Sa kasalukuya’y hindi pa masyadong bulgar ang nangyari per--REGINA: Mababando rin na ang anak ng “mayor” ang gumahasa sa kanya! KONSEHAL: (ngingiti-ngiti): Hindi kayo praktikal. KONSEHAL: Hindi siya ganoong napakahina para hindi maalis ang sinumang kalaban niyang huwes.REGINA: Kayo ba’y may anak na babae. na aywan ko kung kailan. Tatlo. Dudulog kayo sa itaas? Sino ang nasa itaas? Pulitiko? Ilang boto ang maaring ibigay – sa kanya ni “Mayor”? Makikisama rin sila! REGINA: Kayong masasamang pulitiko! KONSEHAL: (nakatawa) Masasamang pulitiko. Di ba ninyo inaalala ang inyong anak? Kung itutuloy ninyong talaga ang demanda. pinakaingat-ingatan mo. walang kasalanan ang isang tao hangga’t hindi siya napapatunayang nagkasala. maiiling ang konsehal). kayo magaling! KONSEHAL: Sa ilalim ng batas. Ang ibig kong sabihi’y— REGINA: (sa konsehal): Para patunayan kung siya’y ginahasa o hindi? KONSEHAL: (iduduldol sa “ash tray” ang sigarilyo) Para patunayan kung siya’y ginahasa o hindi. Kung sa inyo ang sinasabi ninyong huwes. Hindi mo maiaalis sa abugado ng kabila na hingin iyan. Hindi ko iuurong ang demanda. Makakaalis na kayo. Misis. Dadamputin ng konsehal ang sobre. Misis. Pero halimbawang kayo ang nasa katayuan ko? KONSEHAL: (sasaluhin ang alkalde) Sa ganitong anggulo natin tingnan. Pay to cash. Mayroon. kung maaari’y ipakatagu-tago mo. ipaeksamen siya. Misis. inalagaan. ALKALDE: (sasang-ayon) Kawawa rin ang inyong anak. REGINA: (nagpupuyos): Halos labingwalong taon mong pinalaki.para huwag na ngang umabot diyan. Inay!)” Tatahimik ba kayo? Magdedemanda ba kayo? Ano ang gagawin ninyo? Kung sabagay. Ganyan ang buhay ngayon. sino sa mga huwes dito ang kaalyado ni “Mayor”? Kung nakapagme-“mayor” siya ng labingdalawang taon. “Be practical.Misis. alam ko.

nasa gitna nila ako. Palagay ko nga’y ako at si Aida ay sadyang pinili ng Diyos para rito. ay mananatiling demanda lamang. ito’y hindi isang pamahiin. yaman. sugat sa sugat. Regina: Kung hindi pa ako maniniwala’y ano pa ang aking mahihintay? TONY: May kuwento tungkol kay San Agustin tungkol sa paniniwala.Naglalakad daw si San Agustin sa tabing-dagat at tinutuklas ang misteryo ng Divina Trinidad.Sabi nila’y itigil daw ninyo ang kaso. Hindi nila iibiging masira ang kanilang reputasyon! Tatahimik din sila.hindi lamang sila ang gumagawa niyan. REGINA: (manghihilakbot) Tony! TONY: May isa pa kayong hindi nalalaman. iyong makapangyarihan. buhay din ang magiging kabayaran. Nakatayo sa harap niya si Tony. magtiis ka. Ngayon. latay sa latay”.ang inutang na buhay ni Itay. Lalaban ako. lalaban ako! TONY: Ang ipanlaban ninyo sa napakalaking bato’y ang inyong mga kuko! REGINA: Kay laki ng ipinagbago mo.ito’y isang simpleng batas. “ Kapag buhay ang inutang. at ang nagsakay sa akin ay parehong pulis. ang alkalde’y nagmumura. Mapapaupo si Regina. Naglalakad ako minsan – pagkaraan ng nangyari kay Aida. Kung simple kang tao. lolokohin ka. susulat ako sa lahat ng diyaryo.. REGINA: Gaganting paano? TONY: Papatayin ko siya. REGINA: (nanginginig) Lalabas din ang katotohanan at mananaig ang katarungan! TONY: Iyan ang itinuturo ninyo sa “Government”. Pananalig. REGINA: (tutop ang mukha) Walang kuwenta sa akin magkaubus-ubos man ang ating kabuhayan! TONY: (patuya) Sasayangin ninyo ang minana ninyo’t pinaghirap-hirapang ipundar. Wala naman tayong misteryong dapat tuklasi’y kung bakit nananalig at naniniwala pa tayo! . Ang hustisya ba rito sa ati’y isang misteryo? Alam nating lahat na ito’y hindi hustisya. Diyan sa abangan ng sasakyan minsan. Naisip ko. Pero hindi bale. ngayon pa lang ako nasampal. Pasensiyahan tayo. paniniwala. nakangiti ngunit ngani-nganing sampalin si Regina) Sa buong buhay ko. maririnig ang mga pagtawag ni Aida at ang pag-aalo ni Ana. REGINA: Mananaig din ang katarungan. Tony. Tony. maririnig ang pagsibad ng kanilang sasakyan. mahihiya silang mabulgar ang nangyari. ang ginagawa mong pagtuklas sa misteryong iyan ay kasing-hirap ng pagsalok mo ng tubig sa buong dagat sa iyong palad. na para bangmay sisingil para sa kanya. Makinig ka: kung sa anak ng mahirap na iskwater niya ginawa iyon. nang ako’y papuntang eskwela. Ituloy ninyo! (Lalabas ang dalawa. mahina ka. ng kidlat. Inay. nakaupo at nakamasid si Ben). tatahimik na lamang sila. magdadalawang-isip ang magulang. para siguro mabawas-bawasan ang lagim. (Sa itaas. pakikinggan nila ako! TONY: (parang hindi siya pinapakinggan) Ang demanda ninyo’y kamukha lamang ng kung kayo’y nasusukol sa binggit ng bangin at malaki pa ang agwat ng kabilang pampang na kailangan ninyong talunin. iyong mayayaman. Alam ninyong sa pagtalon ay hindi ninyo maaabot ang kabilang pampang. pero pipiliti’t pipilitin din ninyong tumalon. at alam natin kung bakit ito hindi ganito. REGINA: Susulat ako sa magasin. REGINA: Hindi ako titigil hangga’t hindi siya nabibilanggo! TONY: (kinukuyom ang palad) Tatlo lamang ang nagkakaroon ng hustisya dito sa atin. REGINA: (humihingal) Akala ng mga taong iya’y sila ang batas. Tatalon kahit alam na alam ninyong kayo’y mahuhulog. Kung mahirap ka. Nagpaikut-ikot kami. noong araw na iyon ng libing. Lulunukin na nila ang kanilang dignidad at siguro'y kanila pang tatanggapin ang pera. Isusulat ko ang lahat at natitiyak kong tulungan nila ako. iyan ang kailangan mo”. ito ang mga kahatulang nararapat nating sundin: “mata sa mata. Tony. Ito ang aking gagawin: gaganti ako: ako ang gaganti sa kanya. Sa paningin ng ating batas. kapangyarihan. Kadalasang nagkakasama-sama pa iyan: lakas.nang maalala ko ang sinabi ng ama ni Itay. At sa lahat ng libro’y sa Bibliya ko pa nakita ang sagot. pasensiya ka. iurong na ang demanda? TONY: Mula nang mapatay ang si Itay-sinasabi nating nabaril. “Jeep” iyon ng mga pulis.ALKALDE: (hindi makapaniwala. o --REGINA: Mga banta! banta! TONY: Isa iyan sa pinakakaraniwan nilang ginagawa. kung sino ang dapat magpatupad niyon kung ano ang hakbang na nararapat nating gawin. hindi magkakapantay ang lahat! Ang demanda ninyo. tatakutin ka.Tony. kung sa anak-mayaman naman niya ginawa iyon. Kapag nalaman nila ang lahat. ito na ang pagkakataon natin sa hustisya! TONY: Hustisya! REGINA: (nabuhayan ng loob) Tingnan mo. ng usok at ingay ng pakakak. Sa labas. Bakit pa kayo magdedemanda? REGINA: Sasabihin ko sa kanila ang lahat. TONY: Kay gandang sabihin! “Justicia” o justicia poetica”? Hustisyang talaga o hustisyang Diyos-ko-bahala ka na? REGINA: Kailangang maputol ang ganito! TONY: (malakas) Paano? REGINA: (parang giniginaw) Nanginginig ako. (kay Regina) Dinadaan ko kayo sa pakiusapan pero gusto ninyong magkademonyuhan. Inay. ngipin sa ngipin… apoy sa apoy .Nagkamali sila. isinakay ako sa “jeep” ng dalawang bataan ni “Mayor”. Pero ang kinatatakutan ko’y ang kalalabasan ng inyong demanda – ng inyong paniniwala sa hustisya..o para sa atin. nagkamali sila. isang kautusan o kahatulang inihabilin ng Diyos kay Moses sa itaas ng bundok sa gitna ng kulog. Ito bang nangyari kay Aida’y masahol pa ang pagkamatay? Ngayon. Sapagka’t hindi ba sinabi sa Exodus na “buhay sa buhay”. Pakikinggan nila ako. hindi isang kasabihan. Konsehal. Habang nag-iisip at naglalakad. Papanhik si Ben). mayroon daw narinig si San Agustin na parang hanging nagbulong sa kanya: “Agustin. TONY: (galit ngunit matimpi) Sa kasalukuya’y sila nga. sapagka’t ang idinemanda ninyo’y malakas. Paano ang ibig mong mangyari? Huwag nang lumaban. pero ang totoo’y pinatay siyasinimulan ko nang isipin kung ano ang batas na nararapat dito sa atin. Tony. Iyong malalakas.

Ano ang nangyari sa kaso niya? (Mapapayuko si Regina). Kailangan ni Aida. BEN: Umalis na ang kuya? REGINA: Oo. Papatayin ni Ana ang ilaw sa komedor). takbo sa nakaparada nilang “jeep”ang tatlo. Papanhik na ako. Nakabili na ba ng gamot? REGINA: (maaalala): Ang gamot nga pala. hindi makapaniwala. Ana.(Mananaog si Tony). Eto na si Tony.Naghahapunan tayo. TONY: Kailan? Gaano katagal? Sa anong paraan? Ang paghihintay nati’y makakatulad lamang ng ginawa nating paghihintay sa kaso ni Itay. Tony. maglakad-lakad. disisais anyos ako.Ben. Inay? Kitang-kita ko. Ibang-iba na siya ngayon. tatayo. Regina. kung madali itong naibibigay at naibibigay nang pantay-pantay. REGINA: Baril? BEN: Huwag ko raw sasabihin sa inyo. Tony. Regina. REGINA: Gabi na. Nasa mukha niya ang kawalang malamang gawin). . ANA: (sa hagdan pa lamang): Ninenerbiyos na naman si Aida. REGINA: Anong ginagawa? BEN: Hinahanap ang anak ng”mayor”. ANA: Alam mo ang pupuntahan mong botika? REGINA: Magtaksi ka na. REGINA: Hindi ba puwedeng ipagpabukas na ang pagbili? Ano’ng oras na ba? ANA: Mag-aalas-onse na siguro. Maaring makasama pa sa kanya. maririnig ang bilin niya.Umasa tayong mahuhuli at makukulong ang mga nagsibaril kay Itay . hindi ba naging pursigido ang nagiimbestigang pulis. ikaw nga ang pagod. Mananaog si Ben). REGINA: (hindi makapaniwala) Saan kukuha ng baril iyon? BEN: Baril. Ana. kung ilang araw tayong nasa peryodiko. REGINA: (pagkalabas ni Tony. TONY: Mahuhulog kayo sa pampang! (Mula sa itaas. Hindi siya mapapahinga kapag hindi nakainom. Regina. ano kaya ang kanyang gagawin? (Tatayo nguni’t tutop ang ulong mapapaupo). “Third year high school” ako noon. nababaghan.REGINA: Lawakan mo ang iyong pagtingin. Pero matapang si Itay. Nakuha ko ang numero ng “jeep” at natunton ang mga nagsigamit niyon. ReGINA: Ang aking mga anak! Ang aking mga anak! (Sandaling mananatili si Ben sa harap ng Ina. REGINA: (galit) Nalalaman mo pala’y hindi mo sinasabi? BEN: Kung isasama ako ng kuya’y sasama ako. tila nagsisisi sa sinabi. At nang gabi. bababa si Ana. at sa kauna-unahang pagkakataon. Sa malaking kahon sa ilalim ng kama niya kinuha. itinatago ko. lalo pa nga’t pagkaraang marinig ang pinagsanib ng alkalde at ng konsehal. Regina.Nanlalamig mula pa kanina. Ano paang nangyari pagkaraan niyon? Unti-unti na silang nawalan ng interes sa kaso. naisip kong ang hustisya pala’y ganito. ANA: (papalapit kay Regina) Hindi mo sila masisisi. TONY: Lawakan! Ang kay Itay ay isa lamang sa matagal at laganap nang kawalang. Tony. REGINA: (sasapuhin ang mukha) Diyos ko. ngang iyo’y lumabas siya kumpiyansa. Nadiyaryo tayo. Ang ikinagagalit mo’y dahil lamang sa mga personal na karaingan. Kailangan ni Aida iyan. Ang mga pinagsasabi niya! (Mapapakumpas lamang si Ana. Sa linggo kamo’y pupunta rito ang doktor.y nasa akin pa ang “clippings” ng mga diyaryo noon. Duguan ang retratong kuha ni Itay. Alam natin na mula nang madiskubre niya ang di paglilista ng trak-trak na tabakong inilalabas sa bodega ay pinagbantaan na siya. naaawang nakatingin dito. Naniniwala ako. “Ben. TONY: (patungo sa pinto) Lalakad na ako. Parang takot na takot. Ana. Bubuo ka ng mahuhusay na mamamayan nguni’t ikaw mismo ay hindi modelong mamamayan. At maghihintay ako. hindi siya napatakot. (Sa hagdan) Pumanhik ka na rin. Sundan mo kaya. Mayroon namang botika riyang hindi nagsasara. abangan mong pagdating ng kuya mo”). (Aakyat ng ilang baitang) Halina. nasa Gagalangin tayo. Ana. (Tutuloy nang umakyat si Ana. Regina. ANA: Sa pagkakapunta rito ni “Mayor”? intindihin mo iyon? REGINA: Kay Tony. Sino ang bibili? ANA: Akala ko ba’y si Tony? (Iiling-iling na papanhik si Tony). matapang –ni hindi isinukbit ang saliri niyang baril. TONY: Hindi pa ba kayo nadadala? Hanggang ngayon ba’y naniniwala pa kayo? REGINA: Ano ang silbi ng aking itinuturo kung hindi ako maniniwala? Kaya kong magretiro anumang araw ngayon pero nagtuturo pa rin ako – siguro’y sa nais kong makatulong sa paglikha ng mabubuting mamamayan. bagsak si Itay. At narinig natin ang mga putok. May tumawag kay Itay.hanggang sa pumasok ang isang pulitiko. Pagkuwa’y kikilos siya.katarungan! REGINA: Darating ang hustisya. daang libong piso ang halaga ng mga ipinupuslit. Sa itaas. parang gaping-gapi) Kinakabahan ako. (Lalabas si Ben). Iwan mo nang bukas iyang ilaw. ANA: Siguro naglalalabas ng gabi iyan. Tony. Ang hustisya’y hustisya lamang. Ituturo mo sa kanila ang katarungan ngunit ikaw na mismo ang hindi naniniwala rito. Matulog ka na. Baka hindi na siya maging “scholar” sa susunod na semestre. ANA: Umuwi ka kaagad. ANA: (nagpapaubaya): Nasa iyo iyan. Pagkaraa’y malungkot siyang papanhik. (Mananatiling nakaupo sa sala si Regina. Sundan mo kaya. Hindi ko na siya nakikitang nag-aaral kung gabi. REGINA: Nakaraan na iyon. Nag-usap sila sa labas at nang nagkakainitan na’y napalabas tayo. Hanggang ngayo.Natatandaan ko pa. Pero si Aida. Bakit? BEN: (parang takot) May dala siyang baril.

Inay. Magigising si Regina). kung .gatas? AIDA: (tatango. AIDA: (nagpapahid ng labi) Ang bait-bait pa naman ni Kuya. REGINA: Hindi nila gagawin iyon. Basta lagi ko lang naiisip. Anong oras na ba? AIDA: Pasado alas-dos na po siguro. AIDA: Akala ko’y mayroon. ha Inay? REGINA: (balisa) Oo. ano. kukuha ng termos. nakatingin sa dingding) Lagi kong naiisip ang luma nating bahay. Aywan ko. REGINA: (Nagugulumihan) Tony! TABING (Sa pagbubukas ng tabing. REGINA: (dala ang gatas) Ano ‘ka mo? AIDA: Ang ating lumang bahay.o si Kuya. Papatayin ko siya. nanlalambot na nakatingin sa lumapit na ina) May dugo kayo. Marami silang mga dalang baril. Sa labas. makikitang nakaupo si Regina. Nasa eskuwela kayo. Mauupo siyang muli pagkaraan. REGINA: (nakatingin sa palad) Bakit ka naman matatakot dito? AIDA: Sabi niya’y huwag raw tayong magsusumbong. naiidlip.kung pipili ako ng mapapangasawa. . Patingkayad siyang mauupo at pupulutin ang ilang bubog). nagsumbong siya. REGINA: (ikakaskas ang kanang palad sa damit) Wala. At kasa-kasama ng aking napapanaginip. Kaya inumin mo ito. Hindi nila aanuhin ang kuya mo. wala namang sinasabi. Parang natatakot ako dito. Gatas nga pala. REGINA: (naguguluhan) Ano ba ang gagawin ko? A. (Walang kibong kukunin ni Regina ang walis na tambo at “dustpan” at dadakutin ang basag na bote. bubuksan ang ilaw at may hahanapin sa kabinet. Sa labas din. AIDA: (nakadukdok pa rin sa mesa. ang mga kamay) Saan? AIDA: O. Sa kanyang harap. maririnig ang pahagok na ingay ng trak na nangongolekta ng basura at ang pagkala-kalantog ng mga inihahagis na lalagyan ng sukal). Pero baka kayo o si Ben. (Mula sa itaas ay bababa si Aida. makikita si Aida na nakadukdok sa mesa) Aida! AIDA: (mahina) Ang gamot. Buti pa ako. Nakikita niya ng naiidlip na Ina nguni’t hindi ito gigisingin. nagsumbong ka pa rin. Kami lang dalawa ni Kuya ang naiwan. REGINA: (parang naalimpungatan): Sino iyan? (Lalabas. Nakakatakot. Inumin mo! At binunot niya ang baril at itinutok kay Kuya. (Pupunta sa may kabinet. Inay? REGINA: (maaalala) Si Tony? Wala pa? AIDA: Bakit pa? REGINA: Bumili ng gamot. Pinaupo nila sa mesa si Kuya. Aida. akala ko’y may dugo sa inyong palad. AIDA: Huwag naman sana nilang sasaktan. nakaputing damit-pantulog. noon naisip ko. REGINA: (pagulat) Saan? AIDA: Hayan. Inumin mo sabi sabi niya kay Kuya. ang pipiliin ko’y kamukha niya. REGINA: Mahal na mahal ka nga niya. Alam ko na ang aking gagawin. (Mag-aangat ng mukha si Regina). Mabait siya at mapag-alala. REGINA: Bakit? AIDA: (nakasandal na ngayon. nakapaligid sila at siya’y may inaabot na bote ng lason kay Kuya. may pinuntahan si Tiya Ana at pumasok si Ben. Matatabing niya ang isang bote ng gamot at ito’y mababasag. REGINA: (inililigpit ang dinampot) Gusto mo ng --. sabi niya niya kay Kuya. nakapikit. Inay. Parang gusto ko pang naroon tayo. TINIG NI TONY: Walang mangyayari sa demanda niyo. hindi nila sasaktan. Hindi ba’t parang siya naman talaga. Sinabi ko na sa iyong huwag magsusumbong.inumin mo! At-atnagmamakaawa ako sa kanya. Inay? REGINA: Oo. sabi niya. kukuha ng gatas). Hindi ako natatakot kung ako. REGINA: (aaluin ang anak) Iyang gatas. Inay. Kung anu-ano ang naiisip ko. Anong pase-pasensiya. Huwag mong isipin iyan. ang isang kamay ay nasa katangan ng upuan at nakasapo sa noo.iniaandot niya ang bote ng lason. AIDA: (malumanay na): Noon. maririnig ang manaka-nakang pagdaraan ng taksi. gulo ang mukha) Sinabi namang agahan at kailangan – AIDA: May nabasag po akong bote. Inay. bahagyang tatango) Aywan. gatas. lagi kong naiisip ‘ka ko. AIDA: (ibaba ang baso) Kay bait pa naman ni Kuya kung sa kanya gagawin iyon. (Mapapatingin sa may pinto. pasensiya na kayo sa kapaatid ko. Inay. Naparito raw siya at ang kanyang mga kasama. Pasensiya na kayo. sa reprihedora. Inay. pagkaraan si Itay siya na ang para kong naging ama. sabi ko. REGINA: (kinabahan) Umaga na. REGINA: (titingnan ang damit. pagkaraan ng ilang saglit makikita niya si Tony). AIDA: Hindi ako makatulog. Inay. ang isa’y nasa kanyang kandungan. Gaganti ako.nakayuko at magkadaop ang palad. nakalugay ang buhok at nakatapak. Saan kaya nagsuot ang Antoniong ito? (Mauupo. Inumin mo! At ininom ni Kuya ang lason. Tutuloy siya sa komedor. mahina) Saan kaya nagputa itong Toning ito? AIDA: Anong sinasabi ni Kuya tungkol sa nangyari? REGINA: (parang mabibigla) Wala.

Iingit ang pintong bakal. TONY: (pipigilin ang kamay ng ina) Kailangan ko ito. papasok ang mga pulis. pero sa tingin ko. Susuko ka. may sisipa. At ang poot ko’ymaglalatang. wala na ang antok.) REGINA: (sa labas) Tony! Ano’ng nangyari sa iyo? (papasok sila. Kakalapag ang pinto ng taksi.”habilin ng Diyos kay Moses. halos yakap ni Regina si Tony na sapo ang duguang kaliwang balikat. “ Kapag sila’y inyong sinaktan sa anupamang paraan at silang lahat ay tumawag sa akin. Madali silang makagagawa ng dahilan. Medyo nalalaglag pa ang salamin sa kanyang ilong. may dadagok. ang ila’y nakasibilyan at may mga taling panyo sa ulo). (Uubusin ang laman ng baso). Nakatayo siya. Inay. nariyan ang aking anak.Pagkabaliti kay Tony. Mapapaluhod si Tony. (Isang taksi ang pasagadsad na hihinto sa kanilang tapat. may kakadyot dito. (Papasok ang alkalde. TONY: “Huwag ninyong sasaktan ang sinumang balo o ulila sa amang bata. pakalabog na babangon at manggigising) Tiya Ana! Ben! Ben! TONY: Sa Nueva’y ‘cija. at makalawang makapagpapaputok si Regina bago maagaw ng isang pulis ang kanyang baril.” Naglalatang ang poot ng Diyos sa masasamang kamay na umagaw at humahawak ngayon ng kanyang tabak! Sasabihin ninyong ako’y kriminal? Saan paano kanino ako hihingi. parang namamalik-matang nakatingin sa pinto. Sa Tarlac. siya panhik ka na. sa Pampanga. AIDA: (kikilos) Kayo? REGINA: Hihintayin ko siya. Ano na kayang oras? AIDA: Umaga na. TONY: Inay! REGINA: (kakapkapin kay Tony ang baril) Bigay mo sa akin ang baril. napapaligiran ka na namin. Tony. TONY: (tumututol) Inay. arestuhin ninyo. AIDA: (Makakaramdam sa itaas): Kuya? REGINA: Ano’ng nangyari sa iyo? (Sesenyasan siya ni Tony na huwag maging maingay). (May sisigaw sa labas ng “Calderon. (Bubuksan ni Ben ang pinto) Maayos siyang susuko. TONY: (magugulat) At ako’y kriminal? REGINA: Pinatay mo siya. ang panawagan nila’y tiyak kong diringgin.AIDA: (mangingiti) Kung pumapasok siya sa kuwarto at kinakausap ako. hawak ni Regina). Ang lalim niyang tumingin! Sabi lang ni Tiya Ana’y pangit ang nakakunot-noo. magpapalinga-linga). may papalo. REGINA: (aagawin ang baril at ipapaloob ang baywang ng damit niyang pambahay) Susuko ka. REGINA: Umaga na? (Papanhik si Aida. hahanap at makapagtatamo ng katarungan? Sino ang magbibigay? Inay. Tiyak nila akong papatayin. bunot ang baril. Tony. sa mga kamag-anak na magsasaka ni Itay. TONY: Nariyan na sila!( Tatayo. Malakas na mapapatili si Aida. Tony. REGINA: Siya. at kayo’y papatayin ko sa tabak. ALKALDE: Bakit mo binaril? REGINA: (hawak nang dalawang pulis): Kapag sinaktan ng ibang bata ang ating anak. Hayan siya.) REGINA: (kay Ben) Buksan mo ang pinto. maririnig na ang mga sirenang papalapit). Inay. Lalabas si Regina. Inay--REGINA: Ibang krimen kaysa nangyari kay Aida. at tayo’y walang magawa sa nanakit sa kanya. karamiha’y nakauniporme. Halikayo. Hindi tayo aalis. REGINA: (matatag) Hindi. TONY: Aalis tayo rito. Sa labas. Mapapaupo si Tony sa sala. (Maliban sa panginginig at abut-abot na paghingal ni Aida ay matahimik silang lahat. Maiiwan sa komedor si Regina. REGINA: Maayos siyang susuko. sa bundok. REGINA: (nakasunod) Susuko ka. nahuhuli kong tinitingnan niya akong mabuti. Sa dingding tatama ang bala). Dali! Gigisingin ninyo sina Ben. (Pagtutulung-tulongan ng mga pulis si Tony. AIDA: (sa itaas. Ben. (ituturo si Tony na nakatayo sa may komedor). Itututok nito ang baril kay Tony nguni’t matatabig ni Regina. narito siya. bagay pa nga kay Kuya. may nakalaylay ngayong mga hibla ng buhok sa noo.”Mayor”. Mapapasugod si Regina sa pinto. Sumuko ka”. di ba ibinubuhos natin ang parusa sa ating anak? Ang sabi ninyo’y aarestuhin ninyo ang aking anak ano ang inyong ginagawa? PULIS1: Inaaresto! REGINA: Inaaresto! PULIS II: Dadalhin namin sa presinto! REGINA: Dito pa lamang ay pinapatay na ninyo! PULIS III: Kalokohan! PULIS I: Paano’y nanlalaban! REGINA: Nanlalaban! PULIS II: “Resisting arrest!” Ha-ha-ha! PULIS: Nagtatangkang tumakas! . Babagsak si Tony). (Bunot ang mga baril. Hayan. ang kidlat ng Diyos ay ihahagis ng kamay ng naaapi at ang tabak ng hustisya ay itataga sa lipunan ng mga pinagkakaitan ng katarungan.

. Maiiwan sina Ana. sa husgado. kahit saan! Dalhin ninyo ako kahit saan. PULIS II: (hihiklatin si Ben kay Regina): Halina! Halina! Sa presinto! PULIS III: Sa presinto! PULIS I: Doon ka makipagdebate. ang kahulugan niyan. Pananagutan ko ang pagkamatay ng aking anak. at Aida. Kapuwa nakatingin sa bukas na pinto sina Ben at Ana.REGINA: O! O! ALKALDE: Pinatay niya ang aking anak! REGINA: Kayo ang batas kapag inyong anak! PULIS I: Dadalhin namin sa husgado! REGINA: Husgado. Hindi ninyo nalalaman. Mapapayakap sa kanya si Ben). “Mayor” alam ba ninyo ang kahulugan niyan? (Ubus-lakas siyang sasampalin ng alkalde at siya’y babagsak. PULIS I: Posasan iyan. sinusundan ng tingin ang mga nagsilabas. REGINA: Pananagutan mo ito. ALKALDE: Dalhin ninyo! REGINA: (napoposasang ilalabas): O. “Mayor”. (Malakas) Kayo. dalhin ninyo ako kahit saan. lahat kayo. sa korte. Sa presinto. PULIS II: Masyadong makatuwiran! REGINA: (umiiling) Hindi ninyo nalalaman. anong husgado? PULIS II: Bakit ba marunong ka pa sa husgado? PULIS III: Sa hustisya! REGINA: Hustisya! Hustisya! Alam ba ninyo ang kahulugan ng hustisya? Kayo. hindi ninyo nalalaman ang kahulugan niyan! PULIS III: Binaril mo ang sarili mong anak! PULIS I: “Parricide!” ALKALDE: Pananagutan mo ito. Ben. Nasa kanyang kinabagsakan si Tony). Pinatay ko ang aking anak! (Lalabas sila. Nakalupasay sa isang tabi si Aida at umiiyak. Ako ang pumatay sa aking anak! (Papalakas) Pinatay ko ang aking anak! Sasabihin ko sa lahat na pinatay ko ang sarili kong anak.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->