SA BAGONG PARAISO ni Efren Reyes Abueg I Sa simula’y mga bata silang walong taong gulang – isang lalaki at isang

babae. At ang kanilang daigdig ay isang malawak na loobang kinatitirikan ng dalawang tabla’t yerong bahay, na ang isa’y nasa Silangan at isa’y nasa Kanluran; at sa pagitan niyon ay walang bakod na nakapagitan. Ang malawak na looban ay mapuno at mahalaman, maibon at makulisap at ang kanilang mga magulang ay walang sigalutan- ang mga ito’y makaDiyos at walang araw ng Linggo o araw ng pangolin na hindi makikita ang mga ito sa kanilang bisita sa dakong hilaga ng nayon. Ang mga ito’y may rosaryo sa kanilang mga palad at may usal ng dalangin sa mga labi. At silang dalawa- ang batang lalaki at batang babae ay nagsisipag-aral kasama ng ibang bata sa maliit na gusaling may tatlong silid, sa gusaling nasa dakong timog ng nayon. Sila’y may mga pangarap, na ang sakop ay lumalakdaw sa hangganan ng nayong iyon, ng baying iyon at ng lalawigang kinaroroonan niyon.

II Wala silang pasok kung araw ng Sabado at Linggo o mga araw na pista opisyal. Silang dalawa’y naglalaro sa loob ng bakurang iyon, mula sa umaga hanggang sa hapon. Umaakyat sila sa mga punong santol, sa punong bayabas, marurupok na sanga ng sinigwelas, sa maligasgas at malulutong na sanga ng punong mangga. Nagagasgas ang kanilang mga tuhod, nababakbak ang kanilang mga siko, nagagalusan ang kanilang mga mukha at kung minsan ay nalilinsaran sila ng buto kung nahuhulog-ngunit ang lahat ng iyon ay hindi nila iniinda; patuloy sila sa paglalaro. Malamig sa ilalim ng punong mangga. Makapal ang damo sa sakop ng lilim niyon kung umaga at doon silang dalawa naghahabulan, nagsisirko, nagpapatiran at kung sila’y hinihingal na’y hihiga sila sa damuhang iyon, titingalain nila ang malalabay na sanga ng puno, sisilip sa langit ang kanilang mukha. ‘Loko mo…makikita mo ba ang mukha mo sa langit?’ minsan ay sabi ng babae sa lalaki. ‘Bakit hindi? Ang langit ay isang malaking salamin…ang sabi ng tatay ko,’ sagot naman ng batang lalaki. Ang batang babae ay makikisilip din sa pagitan ng masinsing mga dahon, na waring ibig patunayan ng sariling paningin ang sabi ng kalaro. At pagkaraang tumingin sa langit nang matagal-sila’y lalagumin ng katahimikan-ang kanilang katawan ay nakalatag na parang kumot, hanggang sa sila’y makatulog at gisingin sila ng tawag mula sa kanilang bahay. Kung minsan, ang batang lalaki ang unang magigising: kung minsan naman ang batang babae. Ngunit sinuman sa kanila ang unang magising, kukuha ito ng kaputol na damo at kikilitiin sa tainga ang natutulog. At ang natutulog ay mapupukaw, mababalikwas at pagkarining sa siya’y pinagtatawanan ay magtitindig at ang nangingiliti ay mapapaurong naman at anyong tatakbo at sila’y maghahabulan sa damuhang iyon, magpapaikot-ikot hanggang ang isa’y mahapo at sila’y muling bumagsak sa kalamigan ng damuhan, magkatabi at hindi nila pinapansin ang pagkakadantay ng kanilang mga binti o ang pagkakatabi ng nag-iinit nilang katawan.

’Ang ganda.ano kaya ang ibig sabihin niyon?’ Nagkatinginan ang dalawa at ang lalaki ang unang nagbawi ng tingin.. . Hindi nila madalumat ang kaugnayan ng kanilang pagiging magkalaro sa isang hula sa hinaharap.’ Bumangon ang batang lalaki. Hindi sumagot ang batang lalaki. ‘Pakinggan ko nga.. pinagpag ang buhanging dumikit sa kanyang bisig at sa kanyang pantalon at nagsimula nang lumakad. At minsan nga ay napalaban ng suntukan ang batang lalaki. Minsan ay itinanong ng batang lalaki sa batang babae: ‘Naririning mo ba….. ’Malay ko.’ ‘Teka nga pala. naghahabulan at kapag nahahapo na..’ anang batang babae. Isang batang lalaking malaki sa kanya ang isang araw na pauwi na sila ay humarang sa kanilang dinaraanan at sila’y tinudyo ng tinudyo. Namumulot sila ng kabibe.’ anang batang babae na lumupasay sa tabi ng nakahigang kalaro. ano? Bakit kaya kulay-dugo ang araw kapag palubog na?’ sagot naman ng batang babae. Nakatanaw ito sa mapulang latay ng liwanag ng araw sa kanluran.silang dalawa ang magkakapangasawaan. At kinaiingitan naman sila ng ibang batang hindi nagkaroon ng pagkakataong makihalubilo sa kanila.Kung sila’y nagsasawa na sa loobang iyon. Bumangon ito ay tumingin sa nakatihayang kalaro. Nilalagay ng batang lalaki sa bulsa ng kanyang putot na pantaloon at ang napupulot niyang kabibe at ang nadarampot naman ng batang babae ay inilalagay nito sa sinupot na laylayan ng suot nitong damit. ’Siguro.. naghuhukay sila ng halamis sa talpukan. paglaki ng mga batang ’yan. dumadaigdig ang katawan niya sa katawan ng kalaro at nalalanghap naman ang nakahiga ang halimuyak ng kanyang buhok.. ng kanilang mga kanayon. narinig mo ba ang tunog sa dibdib ko?’ usisa ng batang lalaki.’ Maririnig ng dalawang bata ang salitang iyon at sila’y nagtataka. sila’y magtutungo sa dalampasigan kung malamig na ang araw sa hapon. Ngunit hindi lamang iyon ang kanilang ginagawa: nagtutudyuan din sila.. nakatanaw sila sa papalubog na araw. ‘Paglaki ko raw ay saka na ako magpapabango. ‘Ang bango mo pala!’ Ang batang lalaki ay nakangiti.may tumutunog sa aking dibdib?’ Ang batang babae ay nagtakaa. mahihiga rin sila sa buhanginan tulad ng ginagawa nila sa damuhan sa looban. sabi ng nanay ko. III Puring-puri ang dalawang bata ng kanilang mga magulang. Inilapit ng batang babae ang kaniyang tainga sa dibdib ng batang lalaki. Sinabayan siya ng batang babae at habang isinasalisod nila ang kanilang mga paa sa buhanginan habang lumalakad. o kaya’y gumagawa ng kastilyong buhangin o kaya nanunugis ng mga kulukoy na kung hindi makapangubli sa malalim na lungga ay lumulusong sa talpukan at bumabaon sa masigay na buhangin. ‘Aba…hindi naman ako nagpapabango.tena na nga. Higit pang nakaabala sa kanilang isip ang sinasabi ng kanilang mga kaklase sa silang dalawa’y parang tuko – magkakapit. Kung hindi naman kabibe ang pinagkakaabalahan nila sa dalampasigan. at sa kanilang pagkakatabi nagkakatinginan sila. ’Oo.

at nang pumatak iyon sa kalagitnaan ng nayon. At sa wakas ay namunga ang sinigwelas. Samantala. na lalo lamang nilang ikinalunod sa kanilang kawalang-malay. Nagmamadali silang nanaog at ang batang lalaki’y umakyat sa puno at ang batang babae naman ay naghanap ng sungkit. At ang pamumulaklak. at ang damuhan ay natuyo at kanilang naging tagpuan ay ang dalampasigan at madalas man sila roon ay hindi nila masagut-sagot ang bugtong kung bakit kulay dugo ang silahis ng araw kung dapithapon. Pagkaraan pa ng ilang araw. Sa paghawak na kanilang daigdig. namunga. Pagkaraan ng pangyayaring iyon. Doon sila mag-aaral ng haiskul. pamumunga at pamumulaklak at pamumunga ng mangga. namulaklak iyon at dumaan ang mahabang tag-araw. nadungawan nilang hinog na nga ang sinigwelas. Ibinalibag nito sa paanan na nanunudyong batang lalaki ang bitbit na mga aklat. IV Namumulaklak ang mga mangga. Nagpagulong-gulong sila sa matigas na lupa. hanggang sa dumating ang guro at sila’y inawat at sila’y pinabalik sa silid-aralan at pinadapa sa magkatabing desk at tumanggap ng tatlong matinding palo sa puwit. ang batang lalaki’y . mga luntiang bubot na pinitas nila ang ilan at pagkaraang isawsaw sa asin ay kanilang tinikman at sila’y naasiman at idinalangin nila ang maagang pag-ulan-sapagkat sabi ng kanilang lola’y madaling bibintog at mahihinog ang bunga ng sinigwelas kapag naulanan.’Kapit-Tuko!’ Umiyak ang batang babae. ang guro ay naghanda na ng isang palatuntunan’ ang mga magulang ay walang pinaguusapan kundi ang katalinuhan ng kanilang mga anak. silang dalawa’y nagpugay. napag-usapan ng dalawang bata ang bansag sa kanila. nagkadugu-dugo ang kanilang ilong. halaman sa bagong supling. naligo sa ulan. Nangalaglag ang mga dahon ng sinigwelas. na hindi nila mapigil at siyang nagbukas sa kanila upang masaklaw ng tingin ang paraisong kanilang kinaroroonan. ang araw ay lumubog at sumikat at hindi pa rin nagbabago ang kulay ng silahis niyong kung dapithapon. Napoot ang batang lalaki. na waring bankay ng siang panahong hinahalinhinan ngayon. Dito dumaan sa kanilang buhay ang isang pagbabago. nagkalapak-lapak ang kanilang damit. V Nang dumating ang pasukan. dumating ang namamakyaw at sa loob ng ilang araw lamang nagsanib ang bunga ng mga sanga nila sa damuhan at sila ang unang sumungkit sa mga unang hinog. At sila’y nag-isip. nalaglag ang mga bugnoy. ang batang lalaki at ang batang babae ay sakay ng kalesa patungo sa bayan. naghabulan sa looban at nayapakan nila ang tuyong damo. Ang batang lalaki ay hindi na nakapantalong maikli-putot. siya’y nakalargo na at pantay na ang hati ng buhok na nangingintab sa pahid ng pomada. Ngunit iba na ang kanilang ayos. Ang paaralan sa nayon ay malapit nang magpinid. santol at sinigwelas at ng iba pang punungkahoy. ang batang babae ay may laso sa buhok na nakatirintas at ang kanyang suot na damit ay lampas tuhod at hindi makikita ng batang lalaki ang alak-alakan nito. Sila’y naniniwala at hinintay nila ang ulan. Sinugod nito ang mga kalaban.

Hanggang isang araw ay napansin niyang namumula ang mata ng batang babae nang dumating ito isang dapithapon sa tabing-dagat. Isang araw isasama kita kay Ba Aryo. siya’y itinaboy ni Ba Aryo upang maligo sa ilog. Tinudyo niya ang batang baba. ’Ang damuho. pumikit siya at pagkaraan ng iba pang ginawa. kabuntot ng malutong na halakhak ng kanyang ama ay natanim sa kaniyang isip at patuloy na nagpalaki sa lamat ng kaniyang kawalang-malay. ’Kailangan niyon upang ikaw ay maging isang ganap na lalaki. ngunit aywan niy kung bakit nahihiya siya. Nakisiksik din siya sa mga batang lalaki at nakita niya ang isang bagay na hindi niya alam na kailangang mangyari sa kanya. Naisaloob niyang baka ang kawalang-sigla niya sa pakikipaglaro niya rito ang dahilan.. . ’Wa-wala. Umupo siya sa baitang ng kanilang hagdan at nag-isip hanggang sa makita siya roon ng kaniyang ama. ’Bakit?’ usisa niya.’ dugtong ng kaniyang ama. Humagikgik pa sila ng mapatong ang kamay ng batang lalaki sa kanyang dibdib at madama niyang lalong malakas ang pintig doon.. Ngayon lamang niya nadama iyon. isang pangkat ng batang lalaki ang nakapabilog at isang batang lalaki ang nasa loob niyon at may pinakikita sa kasamahan.. Isang araw.wala!’ Nag-isip ang batang lalaki. sumsisigaw sila sa katuwaan hanggang sa manigas ang kanilang mga binti at kinakailangang humiga na naman sila sa buhanginan. Maging matapang ka lang sana. Nagtawa ang kanyan ama. Tinapik siya nito sa balikat. Umuwi siyang parang tulala nang hapong iyon at kinagabihan ay hindi siya nag-aral.pagkalaki-laki’y parang hindi lalakit. At isa ngang araw. Nangingimi siyang tumabi rito kung ito’y nakahiga sa damuhan o dalampasigan. Inusisa niya sa ama ang kanyang natuklasan sa paaralan at itinanong niya rito kung bakit kailangang gawin pa iyon.hindi na sa batang babae lamang nakikipaglaro-siya’y kahalubilo na rin ng maraming batang lalaking pumapasok sa magagapok na gusaling iyon ng paaralan. nakikipagsuntukan-at higit sa laht nakikituklas ng lihim ng isa’t isa. napahabol dito hanggang sa mahawa ito at sila’y naghabulan na sa buhanginan. ’Hayaan mo.. Gayong magaling na ang sugat na nilikha isang umaga sa harapan ng bahay ni Ba Aryo.’ Ibig niyang ipagtapat iyon sa batang babae. VI Kasunod ng panyayaring iyon. Hindi pa rin nagbabalik ang kanyang sigla. Kaya’t kahit patuloy pa rin silang naglalaro sa damuhan o kaya’y nagtutungo sa dalampasigan tuwing wala silang pasok.’ Ang narinig niyang iyon kay Ba Aryo.. Natitigilan siya kung nakikipaglaro sa batang babae.. Nakikipagharutan siya sa mga ito. isinama siya ng kaniyang ama sa bahay ni Ba Aryo sa tabi ng ilog. sa likod ng paaralan. Natingala lamang niya ito at ang pamimilog ng kanyang mga mata’y naghiwatig ng pagkakaroon ng lamat sa kanyang kawalang-malay. kiniliti.. Ngumata siya ng dahon ng bayabas.’ sagot ng kaniyang ama. aywan niya kung bakit iba na ang kanyang pakiramdam.. Sabado ng umaga. nakikipagbuno. ang alalahanin ukol doon ay nakabawas sa sigla ng batang lalaki.

pakinggan mo ang tunog sa dibdib ko. magkatambal sila. Ngunit hindi kumilos sa pagkakahiga ang batang babae. huwag muna kayong magkita ni Ariel. ’Pero. Parang pait iyong umukit ng kung anong bagay sa kanyang isip.‘Tingnan mo.. ang kanilang mga magulang . palihim niyang lalabhan iyon sa silong at ikukula sa kubling bahagi ng kanilang likod-bahay. Siya’y dalagita na.kayo’y dalaga at binata na.. Nagtaka ang batang lalaki.kaibigan ko si Ariel!’ May himagsik sa kanyang tinig. At buwan-buwan.’ anang batang babae sa basag na tinig. Ang kanilang tawa tuloy ay hindi na matunog. ’Hindi na pala tayo maaaring maglaro.. ang tibok ng kanilang dibdib ay mabilis at malakas at ngayon ay hindi maungkat iyon ng kanilang mga labi’y tikom at kung gumalaw man ay upang pawiin ang kanilang panunyo o paglalamat niyon..’ may langkap na tigas ang sagot na iyon.. ang kanilang pag-uuusap ay hindi na Malaya at pumipili na sila ng salitang kanilang gagamitin. Inya. ’Bakit?’ Saka lamang tumingin ang batang babae sa batang lalaki at ito’y umiyak at ang luhang tumulo sa pisngi’y pinahid nitong palad at ang palad na iyong ipinatong sa buhanginan ay pinaniktikan ng buhangin.. Nagkamay sila pagkaraang maibaot sa kanila ang kanilang diploma. VIII Natapos ng haiskul. VII Hindi nga sila mga bata. ang dalagita ay may kapirasong damit na itinatago sa ilalim ng kaniyang katre at kapag tapos na sa paglalaba ang kaniyang ina. sa paaralan. ’Kahit na. . Nakatitig lamang ito sa maaliwalas na mukha ng langit.. Ang pagbabagong iyon ang nagpaunawa sa kanilang may tumataas nang dingding sa pagitan nila. Alam niya ang kahulugan niyon: masama. Minsan ay natutop siya ng kanyang ina sa paglalaba sa silong at sinabi nito sa kanya: Hindi mo na kailangang dito pa labhan iyan.. At hindi nila alam na ang tibok ng pusong iyon ay isa pang pangyayaring nagpalaki sa lamat sa kanilang kawalang-malay.. At nang nagsayawan ng gabing iyon.’ anyaya ng batang lalaki. Gayong hindi naman sila nahapo. IX Maliwanag ang narinig na salita ng dalagita: kung gusto mong makatapos ng karera.tulad ng dati. At saglit iyong inagaw ng tinig ng kaniyang ama. Nayon. Bumangon ito at tinunguhan ang nakahigang kalaro. ang kanilang mga guro. Nagkikita pa rin sila sa looban ngunit hindi nga lamang tulad ng dating nagtatagal ang kanilang pag-uusap. Nangingilid ang luha sa mga mata nito. ang hiyaw ng dalagita ay hindi na matinis. Naunawaan niya ang ibig sabihin niyon. malayo sa hiyaw nito noong araw. Alam mo na siguro ang ibig kong sabihin. Siya naman ay binatilyo na. parang laging may nakatingin sa kanilang mga matang nagbabawal-sa looban. ngunit ang pagtutol ay hindi niya maluong sa kanyang kalooban.

Parang binibiyak ang kanyang ulo.. Hindi mo baa lam… na gusting.gusto ka ng mga magulang niya na maging doktora siya?” Pasigaw ang alingawngaw ng kanyang tinig sa kanyang isip. ang mapulang silahis ng araw na parang dugo. XI . Makita mo. Matatag iyon at makapal at waring hindi nila maibubuwal. Napapikit siya. ang malamig na buhanginan kung hapon. kapag tapos na si Cleofe ay magkakalapit kayong muli. tulad ng nakaugalian nito tuwing may ilalapit siyang suliranin. “ Hindi mo ba alam na kapag malapit ka sa babae ay malapit ka rin sa tukso?” “ Tukso! Tukso! Parang matalim na kutsilyong isinaksak sa kanyang utak ang mga katagang iyon. Ariel. Mahapdi. sa damdaming unti-unting nasasaktan. “At habang nagdodoktora siya ay masamang kami’y magkita?” “Tama ka. ay lumisang larawan ng isang bilanggong hindi makaigpaw sa isang mataas na pader.’ sabi niya sa binata.” maaagap na pakli ng kanyang ama. “Walang kwenta iyon.. X Minsan ang binata ay umalis sa lalawigan. ang kanyang kababata. Mapanglaw ang kanyang mukha at napuna agad iyon ng kanyang ama. ’Ba-bakit.’ at ang mga labi niya’y nangatal kasabay ng luhang umahon sa kanyang mga mata.dati naman tayong. ’Huwag muna tayong magkita. Napatitig sa kanya si Ariel at nakita niya ang pamamantal sa noo nito-at pagtataka. Makirot. Masama! Masama ! At si Ariel. “Bakit?” “Ayaw nang makipagkita sa akin ni Cleofe” Nagtawa ang kanyang ama. Nagunita niya ang luntiang damuhan sa looban. kaya kalimutan mo muna ang lalaki!’ At ang pait na may inuukit sa kanyang isip ay parang pandalas na pinukpok at ang kanyang katauhan ay nayanig at ang tunog na pagpukpok ay nag-aalingawngaw ng Lalaki! Lalaki! Hindi siya nakatagal sa harap ng kanyang mga magulang.ng Inay..’ ’Ayaw nila. Nakatiim ang mga labing pumasok siya sa kanyang silid. Iyon lamang at minsang dalawin siya ng binata sa dormitoryo ay natuklasan nila sa isa’t sia na mataa na ang dingding sa kanilang pagitan. ng Itay…masama raw.’Ibig kong magdoktora ka....

ng pagsusuri sa sarili. Hindi sana malubha kung nakita lamang kayo. At sa kanilang daigdig ng mga aklat. Nababanta ang mga sumusunod na talata: luluwas ang ama mo kapag hindi mo itinigil ang kabaliwang iyan. At sila’y nagkita sa Luneta. At sa harap ng kanilang hinihinging pagkain. Ngunti ang inihasik na binhi ng pagkakakilala sa masama ta sa mabuti sa kanilang isip sy sumibol at nagpaunawa sa kanilang ang ginagawa nilang iyon ay masama. tukso. pagkaraan ng ilang buwang pagkakalayosila’y lumigaya. ng pagtantiya sa pandama. hindi lang minsan. Ngunit sila’y uhaw sa gunita ng kanilang kamusmusan at sila’y naghihimagsik. Hindi sila nagkita sa loob ng mahaba ring panahon.loob at binati niya ang dalaga.ugat at pinag. Nakatitig lamang siya sa mukha ng binata at nang anyayahan siya nitong magpalamig sila sa isang kanugnog na restawran ay anapasunod lamang siya .marami at ang kanilang sikil na damdamin ay lumaya at sa unang pagkakataon. At pagkaraan ng maraming sandali ng pagdidilidili. nakahiga at nakabaling sa isa’t isa. ngunit nakita kayong magkahawak kamay… sa karamihan ng tao sa paligid. Mangyari’y iniiwasan nila ang magkita. kahit saan! At ang babae ay hindi sumagot at tumango lamang at lalong ipinaubaya sa lalaki ang kanyang palad. kahit saan. . pinisil at hinalikan at saka sa tinig na nababasag ang pananabik at pangungulila ay sinabi : Ibig kong magkita tayo. mga buwan at sana’y mga taon kung nakatiis sila…kung tuluyang nasikil nila ang halamang patuloy sa paglago sa kanilang katauhan.At ang dalawa’y hindi na nagkita. Hindi makasagot ang dalaga. mangyari’y sinikil nila ang paglago ng halaman sa kanilang katauhan na pinapag. XIII Malinaw ang sinabi ang sinabi sa sulat: sa pook pa naming iyon. XII Hindi nga sila nakatiis…isang araw na hindi sinasadya’y nagkasalubong sila sa pamimili ng kagamitan.bitin sa nakayungyong na sanga ng punungkahoy. napatangay sa agos ng kanyang damdamin. Hindi na kayo nahiya! Hindi na ipinagpatuloy ng dalaga ang pagbasa ng liham. Kapwa sila napahinto sa paglakad at nagbabangga na sila ng mga tao sa bangketa ay hindi parin sila makakilos. Hindi sila nagkita sapagkat inihasik sa kanilang isip na ang pagkikita nila’y magiging masama.maraming. sa lahat ng pook na dapat pagkaiwasan …doon kayo nakita. gayong hindi na sa lungsod na maliit at maglakad ka lamang sa mga lansangan ay hindi ka mawawalan ng masasalubing na kakilala. pulang mansanas na bibitin. ang isiping iyon ay parang batak na nakabitin sa tabak ng kanilang ulo o kaya’y tulad din ng isang mansanas. Ang binata ang unang naglakas. sila’y nagkatitigan at sila’y nakalimot at akala nila’y sa luntiang damuhan sila sa looban ng lalawigan. kundi maraming pagkikita….pausbong ng mga araw sa luntiang damuhansa looban at malamig na buhanginan sa dalampasigan kung dapithapon. ng matataas na gusali. ng malalayang kabataan sa kapaligiran. hinawakan ng lalaki ang kamay ng babae.

At sila nga ay nagkita. Ngunit sa kanilang utak. Hanggang isang araw ay kumulog. Naaalis ang hadlang. . dumagundong ang kalawakan at nangagulat ang mga tao sa lansangan. sila ay nagtatagumpay. Tumingala siya upang pawiin ang pagsama ng kanyang pakiramdam.parang may isinakad na pataas sa lalamunan ang kanyang bituka at siya’y napanganga at siya’y napapikit at siya’y napaluha at paghigpit ng kanyang paghawak sa palababahanng bintana ay naduwal siya…at ang lumabas pagkaraa’y nilinis ng patak ng ulan. maglakad sa lansangan at sa labas paabot ng umaga. XV At ngayon ang kanilang paraiso ay hindi na malawak na looban. Ibig naming makatapos ka … at ibig ipaalaala mula sa iyo na ang babae at tukso…tukso! XIV Sinabi ng dalaga : hindi ngayon tayo maaaring magkita. At kasabay ng kanyang pagtungo. Ibig niyang lumabas ng bahay. ngnit doon sila itinaboy ng kanilang paghihimagsik. Nalukot na ang suot niyang damit ay hindi parin niya hinuhubad. …ipinaaabot ditto ng mga magulang ni Cleofe ang ginawa ninyo. pamayamaya. At ang dalaga’y napabulalas ng iyak. pumatak ang ulan.Ang binata ay hindi makatulog. Ang daigdig nila ngayon ay makitid. Sinabi ng binata: magkikita tayo.paupahang iyon. XIV Maligaya sila sa kanilang daigdig. malamig din. nagsusumiksik at nanunumbat ang alingawngaw ng pagbabawal. Natanaw niyng maitim ang langit at naisip niyang magtatagal ang ulan. Humawak siya sa palalabahan ng bintana. At iyon ay waring umaakyat sa kanyang lalamunan. Tumungo siya at nakiya niyangnililinis ng tubig ang bangketa. lumalarawan ang mga nananalim na tingin masama…tukso. May kung anong nakakatakot na bagay sa kanyang katawan na ibig niyang ilabas at itapon.o kaya ang dalampasigang malamig kung ang dapithapon ang silahis ng araw ay mapulang parang dugo. sa mga pook na hindi sana nila dapat pagkitaan . ngunit lagging hinahamig ng init ng kanilang lumayang katawan. suluk-sulok. Hiyang hiya kami ng iyong ama. na ang pasimulang madalang ay naging masinsin. ng takot na matupto[ at ng pangangailangan. magtatago tayo…ililihim natin sa kanila ang lahat. Sa mga pook na iyon pinilit nilang iginupo ang dingding na ipinagitan sa kanila. inianod ng nalikhang mumunting agos sa gilid ng daan. Maligaya sila sa kanilang bagong paraiso. Ang dalaga ay dumungaw sa bintana.masama ang kanyang pakiramdam. At sa palagay nila.

sa madaling salita. sabay silang lumaki sa kanilang nayon na tinuring nilang kanilang munting paraiso. Ang nais kasi ng mga magulang ni Cleofe na ito’y maging doktora . ang matukso. Lalong naghigpit ang kanilang mga magulang dahil sa iniiwasan nilang maaaring mangyari sa dalawa. at taon. Abueg Inihanda ni: Coronel. Nagtapos sila ng hayskul. Walong taong gulang palamang sila ay hindi na sila mapag hiwalay. Magkasama silang naglaro. Sila’y hindi na mga bata. Unti-unting ipinalalayo ng ng mga magulang ng babae ang kanilang anak sa lalaki dahil batid nila na hindi na sila mga bata na maaari pang maglaro at magsama ng matagal.Iba’t ibang uri ng pagbasa ng “Ang Bagong Paraiso” ni Efren R. nag-aral. Crozette P. Lumipas ang mga araw. ng BSP 2B PAGBASA NG TEKSTO Si Ariel at Cleofe ay sanggang dikit na mula pa pagkabata. May mga bagay na silang nalalaman na hindi nila nalalaman nuong sila’y mga bata pa. buwan. nanungkit ng mga bunga ng punong kahoy sa kanilang nayon.

Habang . hindi rin sa Luneta kundi sa isang maliit na silid na itinuring nilang kanilang “Bagong Paraiso”. Pareho silang sa siyudad nag-aral. Ang anak nila ni Ariel. Doon. Ang mga taong iyong makakasalubong ay pamilyar. Ngunit sa di inaasahang pangyayari. Nais nilang huwag na muli salang magkikita ngunit nagpasya ang binata na magkkikita parin sila ng dalaga ngunit hindi na sa malawak na bukirin na dati nilang tagpuan. may magandang tanawin ng kalikasan. Sila’y magka-hawak kamay at nag uusap ng mga seryosong bagay. madalas silang magkita sa Luneta. sila ay nagkasalubong sa pamilihan at nagsimula ulit ang kanilang ugnayan. Hanggang dumating ang isang araw na masama ang pakiramdam ni Cleofe. maraming punong kahoy. Hindi na sila naglalaro o nanunungkit ng mga prutas. Ang nayon ay isang tahimik na lugar. Napagpasyahan ng dalawa na hindi muna sila magkita habang sila ay nag-aaral pa kahit alam nila na labag ito sa kanilang kaloobaan. siya ay naduduwal. Patuloy silang nagkikita sa kanilang bagong paraiso. ngayon ay hindi sila magkakitaan dahil sa laki ng siyudad.kaya ganun nalamang ang paghigpit nila sa dalaga. sila ay masaya at ramdam nila na sila ay malaya. sila’y nahihiya sa mga pinag gagagawa ng dalawa. PAGBASA NG KONTEKSTO Ipinakita sa teksto ang pagkakaiba ng nayon sa siyudad. Hindi tulad sa kanilang nayon. Hindi na tulad ng dati ang kanilang ginagawa pag sila ay nagkikita. Malayo sa kanilang mga magulang na pilit silang pinapalayo sa isa’t isa. Ang kanilang pagkikita ay nalaman ng kanilang mga magulang kaya sa mga liham nila. Hindi niya naiwasan ang pag luha dahil batid niya na siya’y nagdadalang tao na. ang lugar kung saan nila napagpasyahang magkita.

malimit ilahok ang kaniyang mga kuwento sa mga teksbuk na sinulat ng ibang awtor. Timpalak Liwayway sa Nobela (1964. 1965. May mga malalaking gusali ang doon ay nakatayo. Mga Agos sa Disyerto (edisyong 1965. ang kaniyang kauna-unahang koleksiyon ng mga kuwento. PAGBASA NG SUBTEKSTO Si Efren Abueg ang isa sa mga iginagalang na nobelista. Sumulat at nag-edit ng maraming mga sangguniang aklat si Abueg at ginagamit hanggang sa kasaluyukan sa kapwa pribado at publikong paaralan. Bukod dito. mula sa elementarya. at 1974). Ipinakita rin dito ang nakagawian ng gawin sa mga nagbibinatang mga kalalakihan. 1960. 1974.sa siyudad ay iba’t ibang tao ang iyong makakasalubong. MANUNULAT: Mga Piling Akdang Pilipino (1970) at Parnasong Tagalog ni Alejandro G. Ang pamamaraan kung paano magpangaral ang mga magulang nung araw. Ang mga nasa siyudad ang maka moderno. Gawad Pambansang Alagad ni Balagtas (1992) mula sa Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Walang bukirin na puwedeng takbuhan. at 1993). mga punong akyatan at iba pa. mananaysay. Timpalak Pilipino Free Press (1969). sekundarya hanggang sa kolehiyo. at krititiko ng kaniyang panahon. Timpalak ng KADIPAN. pati kanilang paghihigpit. Pang-alaalang Gawad Balagtas (1969). Kabilang sa kaniyang mga aklat ang Bugso. 1967. 1963. Abadilla (1973). unang gantimpala (1957). 1964. Humakot ng parangal si Abueg tulad ng Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature (1959. . kuwentista. Siya rin ang editor at bumuo ng mga antolohiyang gaya ng Mga Piling Akda ng KADIPAN (1964). at 1967).

ng ipinaglalayo ang dalawang tauhan ng kanilang mga magulang para labanan ang tukso) bago pa tayo mahaluan ng ibang kaisipan ng mga dayuhan. Ateneo de Manila University (1977–1978). Ipinakita rin sa akda na habang sila’y pinagbabawalan at pinagsasabihan. PAGBASANG INTERTEKSTUAL . Naging pangulo siya ng Kapisanan ng mga Propesor sa Pilipino (KAPPIL) noong 1986–1988. dahil kilala ang mga Pilipino sa pagiging konserbatibo (ipinakita ito sa teksto. Naging kaugalian ito ng mga tao at ito’y napansin din ng manunulat. Batid ng manunulat ang pagbabago ng mga Pilipino simula ng pumasok sa ating bansa ang isipang liberal. Pamantasan ng Lungsod ng Maynila (1974–1977). Linangan ng Literatura ng Pilipinas. Nuong 1963 naisulat ni Efren Reyes Abueg ang kanyang akdang. “Ang Bagong Paraiso”. at nahalal na direktor ng Philippine Folklore Society. lalo si lang hindi sumusunod at nagrerebelde. Quezon University (1965–1972). Naging bukas ito sa mga usaping sekswal at laganap din sa Pilipinas ang iba’t ibang uri ng krimen. at De La Salle University (1979–2006). Isinulat niya ang akdang ito upang maipakita ang pagbabago ng mga Pilipino nung panahon na iyon. aktibo rin siyang nakilahok sa mga kilusan hinggil sa pagtuturo ng wika at panitikan sa Manuel L. At lumaganap din ang mga pangyayari na may mga nabubuntis ng maaga ng mga panahong iyon (Early Pregnancy/Teenage Pregnancy). Philippine College of Commerce(1971–1972).Samantala.

Reyes (1960) na nagpakita ng buhay ng mga taong mahihirap. Iba pang mga akda ay ang “Di Maabot na Kawalang Malay” ni E. .Nuong 1960 at mga sumunod pang mga taon. Pati ang lumalawak na gawaing masasama na ipinakita sa akda rin ni Efren Abueg na “Mabangis na Lungsod” (1961) at “Isang Ina sa Panahon ng Trahedya” ni Mirasol (1969). Isa na nga dito ang “Ang Bagong Paraiso” (1963) na nagpakita ng pagiging hayag ng mga Pilipino sa usaping seksual kabilang na ang pagiging masawayin ng mga bata (13-18). ang mga manunulat. M. ay nagsimulang sumulat patungkol sa lumalalang lagay ng Pilipinas. kabilang na si Efren Reyes Abueg.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful