SA BAGONG PARAISO ni Efren Reyes Abueg I Sa simula’y mga bata silang walong taong gulang – isang lalaki at isang

babae. At ang kanilang daigdig ay isang malawak na loobang kinatitirikan ng dalawang tabla’t yerong bahay, na ang isa’y nasa Silangan at isa’y nasa Kanluran; at sa pagitan niyon ay walang bakod na nakapagitan. Ang malawak na looban ay mapuno at mahalaman, maibon at makulisap at ang kanilang mga magulang ay walang sigalutan- ang mga ito’y makaDiyos at walang araw ng Linggo o araw ng pangolin na hindi makikita ang mga ito sa kanilang bisita sa dakong hilaga ng nayon. Ang mga ito’y may rosaryo sa kanilang mga palad at may usal ng dalangin sa mga labi. At silang dalawa- ang batang lalaki at batang babae ay nagsisipag-aral kasama ng ibang bata sa maliit na gusaling may tatlong silid, sa gusaling nasa dakong timog ng nayon. Sila’y may mga pangarap, na ang sakop ay lumalakdaw sa hangganan ng nayong iyon, ng baying iyon at ng lalawigang kinaroroonan niyon.

II Wala silang pasok kung araw ng Sabado at Linggo o mga araw na pista opisyal. Silang dalawa’y naglalaro sa loob ng bakurang iyon, mula sa umaga hanggang sa hapon. Umaakyat sila sa mga punong santol, sa punong bayabas, marurupok na sanga ng sinigwelas, sa maligasgas at malulutong na sanga ng punong mangga. Nagagasgas ang kanilang mga tuhod, nababakbak ang kanilang mga siko, nagagalusan ang kanilang mga mukha at kung minsan ay nalilinsaran sila ng buto kung nahuhulog-ngunit ang lahat ng iyon ay hindi nila iniinda; patuloy sila sa paglalaro. Malamig sa ilalim ng punong mangga. Makapal ang damo sa sakop ng lilim niyon kung umaga at doon silang dalawa naghahabulan, nagsisirko, nagpapatiran at kung sila’y hinihingal na’y hihiga sila sa damuhang iyon, titingalain nila ang malalabay na sanga ng puno, sisilip sa langit ang kanilang mukha. ‘Loko mo…makikita mo ba ang mukha mo sa langit?’ minsan ay sabi ng babae sa lalaki. ‘Bakit hindi? Ang langit ay isang malaking salamin…ang sabi ng tatay ko,’ sagot naman ng batang lalaki. Ang batang babae ay makikisilip din sa pagitan ng masinsing mga dahon, na waring ibig patunayan ng sariling paningin ang sabi ng kalaro. At pagkaraang tumingin sa langit nang matagal-sila’y lalagumin ng katahimikan-ang kanilang katawan ay nakalatag na parang kumot, hanggang sa sila’y makatulog at gisingin sila ng tawag mula sa kanilang bahay. Kung minsan, ang batang lalaki ang unang magigising: kung minsan naman ang batang babae. Ngunit sinuman sa kanila ang unang magising, kukuha ito ng kaputol na damo at kikilitiin sa tainga ang natutulog. At ang natutulog ay mapupukaw, mababalikwas at pagkarining sa siya’y pinagtatawanan ay magtitindig at ang nangingiliti ay mapapaurong naman at anyong tatakbo at sila’y maghahabulan sa damuhang iyon, magpapaikot-ikot hanggang ang isa’y mahapo at sila’y muling bumagsak sa kalamigan ng damuhan, magkatabi at hindi nila pinapansin ang pagkakadantay ng kanilang mga binti o ang pagkakatabi ng nag-iinit nilang katawan.

Kung hindi naman kabibe ang pinagkakaabalahan nila sa dalampasigan. ng kanilang mga kanayon.. ‘Pakinggan ko nga. Isang batang lalaking malaki sa kanya ang isang araw na pauwi na sila ay humarang sa kanilang dinaraanan at sila’y tinudyo ng tinudyo.. ‘Aba…hindi naman ako nagpapabango. Higit pang nakaabala sa kanilang isip ang sinasabi ng kanilang mga kaklase sa silang dalawa’y parang tuko – magkakapit. ‘Ang bango mo pala!’ Ang batang lalaki ay nakangiti.’ anang batang babae na lumupasay sa tabi ng nakahigang kalaro. naghahabulan at kapag nahahapo na. pinagpag ang buhanging dumikit sa kanyang bisig at sa kanyang pantalon at nagsimula nang lumakad. ano? Bakit kaya kulay-dugo ang araw kapag palubog na?’ sagot naman ng batang babae. Ngunit hindi lamang iyon ang kanilang ginagawa: nagtutudyuan din sila. ’Oo. sila’y magtutungo sa dalampasigan kung malamig na ang araw sa hapon. Hindi sumagot ang batang lalaki. Sinabayan siya ng batang babae at habang isinasalisod nila ang kanilang mga paa sa buhanginan habang lumalakad. nakatanaw sila sa papalubog na araw.silang dalawa ang magkakapangasawaan. Minsan ay itinanong ng batang lalaki sa batang babae: ‘Naririning mo ba….may tumutunog sa aking dibdib?’ Ang batang babae ay nagtakaa.’ Maririnig ng dalawang bata ang salitang iyon at sila’y nagtataka.. ’Ang ganda. ‘Paglaki ko raw ay saka na ako magpapabango. Hindi nila madalumat ang kaugnayan ng kanilang pagiging magkalaro sa isang hula sa hinaharap. dumadaigdig ang katawan niya sa katawan ng kalaro at nalalanghap naman ang nakahiga ang halimuyak ng kanyang buhok. At minsan nga ay napalaban ng suntukan ang batang lalaki. narinig mo ba ang tunog sa dibdib ko?’ usisa ng batang lalaki. . Nakatanaw ito sa mapulang latay ng liwanag ng araw sa kanluran. Bumangon ito ay tumingin sa nakatihayang kalaro.ano kaya ang ibig sabihin niyon?’ Nagkatinginan ang dalawa at ang lalaki ang unang nagbawi ng tingin.’ anang batang babae. III Puring-puri ang dalawang bata ng kanilang mga magulang.. At kinaiingitan naman sila ng ibang batang hindi nagkaroon ng pagkakataong makihalubilo sa kanila. Namumulot sila ng kabibe. Nilalagay ng batang lalaki sa bulsa ng kanyang putot na pantaloon at ang napupulot niyang kabibe at ang nadarampot naman ng batang babae ay inilalagay nito sa sinupot na laylayan ng suot nitong damit.tena na nga.’ ‘Teka nga pala..’ Bumangon ang batang lalaki. Inilapit ng batang babae ang kaniyang tainga sa dibdib ng batang lalaki. ’Malay ko. o kaya’y gumagawa ng kastilyong buhangin o kaya nanunugis ng mga kulukoy na kung hindi makapangubli sa malalim na lungga ay lumulusong sa talpukan at bumabaon sa masigay na buhangin.Kung sila’y nagsasawa na sa loobang iyon. sabi ng nanay ko. paglaki ng mga batang ’yan. naghuhukay sila ng halamis sa talpukan. at sa kanilang pagkakatabi nagkakatinginan sila.. ’Siguro.. mahihiga rin sila sa buhanginan tulad ng ginagawa nila sa damuhan sa looban.

nagkalapak-lapak ang kanilang damit. siya’y nakalargo na at pantay na ang hati ng buhok na nangingintab sa pahid ng pomada. na hindi nila mapigil at siyang nagbukas sa kanila upang masaklaw ng tingin ang paraisong kanilang kinaroroonan. Pagkaraan pa ng ilang araw. naligo sa ulan. At sila’y nag-isip. Sinugod nito ang mga kalaban. Napoot ang batang lalaki. nadungawan nilang hinog na nga ang sinigwelas. ang batang lalaki at ang batang babae ay sakay ng kalesa patungo sa bayan. nagkadugu-dugo ang kanilang ilong. Nagpagulong-gulong sila sa matigas na lupa. hanggang sa dumating ang guro at sila’y inawat at sila’y pinabalik sa silid-aralan at pinadapa sa magkatabing desk at tumanggap ng tatlong matinding palo sa puwit. nalaglag ang mga bugnoy. na waring bankay ng siang panahong hinahalinhinan ngayon. Sa paghawak na kanilang daigdig. mga luntiang bubot na pinitas nila ang ilan at pagkaraang isawsaw sa asin ay kanilang tinikman at sila’y naasiman at idinalangin nila ang maagang pag-ulan-sapagkat sabi ng kanilang lola’y madaling bibintog at mahihinog ang bunga ng sinigwelas kapag naulanan. Sila’y naniniwala at hinintay nila ang ulan. namunga. At ang pamumulaklak. Ngunit iba na ang kanilang ayos. Doon sila mag-aaral ng haiskul.’Kapit-Tuko!’ Umiyak ang batang babae. silang dalawa’y nagpugay. IV Namumulaklak ang mga mangga. V Nang dumating ang pasukan. Dito dumaan sa kanilang buhay ang isang pagbabago. namulaklak iyon at dumaan ang mahabang tag-araw. Pagkaraan ng pangyayaring iyon. ang araw ay lumubog at sumikat at hindi pa rin nagbabago ang kulay ng silahis niyong kung dapithapon. Ibinalibag nito sa paanan na nanunudyong batang lalaki ang bitbit na mga aklat. halaman sa bagong supling. at nang pumatak iyon sa kalagitnaan ng nayon. at ang damuhan ay natuyo at kanilang naging tagpuan ay ang dalampasigan at madalas man sila roon ay hindi nila masagut-sagot ang bugtong kung bakit kulay dugo ang silahis ng araw kung dapithapon. dumating ang namamakyaw at sa loob ng ilang araw lamang nagsanib ang bunga ng mga sanga nila sa damuhan at sila ang unang sumungkit sa mga unang hinog. ang batang babae ay may laso sa buhok na nakatirintas at ang kanyang suot na damit ay lampas tuhod at hindi makikita ng batang lalaki ang alak-alakan nito. naghabulan sa looban at nayapakan nila ang tuyong damo. Nagmamadali silang nanaog at ang batang lalaki’y umakyat sa puno at ang batang babae naman ay naghanap ng sungkit. Nangalaglag ang mga dahon ng sinigwelas. pamumunga at pamumulaklak at pamumunga ng mangga. na lalo lamang nilang ikinalunod sa kanilang kawalang-malay. Samantala. ang batang lalaki’y . Ang paaralan sa nayon ay malapit nang magpinid. santol at sinigwelas at ng iba pang punungkahoy. Ang batang lalaki ay hindi na nakapantalong maikli-putot. ang guro ay naghanda na ng isang palatuntunan’ ang mga magulang ay walang pinaguusapan kundi ang katalinuhan ng kanilang mga anak. napag-usapan ng dalawang bata ang bansag sa kanila. At sa wakas ay namunga ang sinigwelas.

kabuntot ng malutong na halakhak ng kanyang ama ay natanim sa kaniyang isip at patuloy na nagpalaki sa lamat ng kaniyang kawalang-malay. pumikit siya at pagkaraan ng iba pang ginawa. Tinudyo niya ang batang baba. Natitigilan siya kung nakikipaglaro sa batang babae. Hanggang isang araw ay napansin niyang namumula ang mata ng batang babae nang dumating ito isang dapithapon sa tabing-dagat.. napahabol dito hanggang sa mahawa ito at sila’y naghabulan na sa buhanginan. Nagtawa ang kanyan ama. siya’y itinaboy ni Ba Aryo upang maligo sa ilog.. At isa ngang araw. Sabado ng umaga. nakikipagsuntukan-at higit sa laht nakikituklas ng lihim ng isa’t isa. Isang araw isasama kita kay Ba Aryo. VI Kasunod ng panyayaring iyon..pagkalaki-laki’y parang hindi lalakit. Ngumata siya ng dahon ng bayabas. ’Ang damuho. Nakisiksik din siya sa mga batang lalaki at nakita niya ang isang bagay na hindi niya alam na kailangang mangyari sa kanya.. Maging matapang ka lang sana.wala!’ Nag-isip ang batang lalaki..hindi na sa batang babae lamang nakikipaglaro-siya’y kahalubilo na rin ng maraming batang lalaking pumapasok sa magagapok na gusaling iyon ng paaralan. . ’Hayaan mo. Umuwi siyang parang tulala nang hapong iyon at kinagabihan ay hindi siya nag-aral. ’Wa-wala. sumsisigaw sila sa katuwaan hanggang sa manigas ang kanilang mga binti at kinakailangang humiga na naman sila sa buhanginan. ang alalahanin ukol doon ay nakabawas sa sigla ng batang lalaki. Nangingimi siyang tumabi rito kung ito’y nakahiga sa damuhan o dalampasigan. nakikipagbuno.’ Ang narinig niyang iyon kay Ba Aryo.’ dugtong ng kaniyang ama. aywan niya kung bakit iba na ang kanyang pakiramdam. ’Kailangan niyon upang ikaw ay maging isang ganap na lalaki. Isang araw. isang pangkat ng batang lalaki ang nakapabilog at isang batang lalaki ang nasa loob niyon at may pinakikita sa kasamahan. Hindi pa rin nagbabalik ang kanyang sigla. Umupo siya sa baitang ng kanilang hagdan at nag-isip hanggang sa makita siya roon ng kaniyang ama. sa likod ng paaralan. Naisaloob niyang baka ang kawalang-sigla niya sa pakikipaglaro niya rito ang dahilan. Ngayon lamang niya nadama iyon. ngunit aywan niy kung bakit nahihiya siya.’ Ibig niyang ipagtapat iyon sa batang babae. Inusisa niya sa ama ang kanyang natuklasan sa paaralan at itinanong niya rito kung bakit kailangang gawin pa iyon. Kaya’t kahit patuloy pa rin silang naglalaro sa damuhan o kaya’y nagtutungo sa dalampasigan tuwing wala silang pasok. Gayong magaling na ang sugat na nilikha isang umaga sa harapan ng bahay ni Ba Aryo. Humagikgik pa sila ng mapatong ang kamay ng batang lalaki sa kanyang dibdib at madama niyang lalong malakas ang pintig doon.. Tinapik siya nito sa balikat.’ sagot ng kaniyang ama. Natingala lamang niya ito at ang pamimilog ng kanyang mga mata’y naghiwatig ng pagkakaroon ng lamat sa kanyang kawalang-malay. kiniliti.. Nakikipagharutan siya sa mga ito. ’Bakit?’ usisa niya.. isinama siya ng kaniyang ama sa bahay ni Ba Aryo sa tabi ng ilog.

. malayo sa hiyaw nito noong araw. At buwan-buwan. huwag muna kayong magkita ni Ariel. ang tibok ng kanilang dibdib ay mabilis at malakas at ngayon ay hindi maungkat iyon ng kanilang mga labi’y tikom at kung gumalaw man ay upang pawiin ang kanilang panunyo o paglalamat niyon.. At hindi nila alam na ang tibok ng pusong iyon ay isa pang pangyayaring nagpalaki sa lamat sa kanilang kawalang-malay. At saglit iyong inagaw ng tinig ng kaniyang ama. Alam mo na siguro ang ibig kong sabihin. ang kanilang mga magulang . sa paaralan. ’Hindi na pala tayo maaaring maglaro. palihim niyang lalabhan iyon sa silong at ikukula sa kubling bahagi ng kanilang likod-bahay.. ang hiyaw ng dalagita ay hindi na matinis.. Nagkamay sila pagkaraang maibaot sa kanila ang kanilang diploma.pakinggan mo ang tunog sa dibdib ko. Ngunit hindi kumilos sa pagkakahiga ang batang babae.. Nangingilid ang luha sa mga mata nito.. ang kanilang mga guro.kaibigan ko si Ariel!’ May himagsik sa kanyang tinig. ’Bakit?’ Saka lamang tumingin ang batang babae sa batang lalaki at ito’y umiyak at ang luhang tumulo sa pisngi’y pinahid nitong palad at ang palad na iyong ipinatong sa buhanginan ay pinaniktikan ng buhangin. magkatambal sila. parang laging may nakatingin sa kanilang mga matang nagbabawal-sa looban. VIII Natapos ng haiskul. Siya’y dalagita na. Nakatitig lamang ito sa maaliwalas na mukha ng langit.. Parang pait iyong umukit ng kung anong bagay sa kanyang isip.‘Tingnan mo.kayo’y dalaga at binata na. Gayong hindi naman sila nahapo. Minsan ay natutop siya ng kanyang ina sa paglalaba sa silong at sinabi nito sa kanya: Hindi mo na kailangang dito pa labhan iyan. ang kanilang pag-uuusap ay hindi na Malaya at pumipili na sila ng salitang kanilang gagamitin. Ang kanilang tawa tuloy ay hindi na matunog.’ anang batang babae sa basag na tinig. ’Pero.tulad ng dati. . ang dalagita ay may kapirasong damit na itinatago sa ilalim ng kaniyang katre at kapag tapos na sa paglalaba ang kaniyang ina. Nagkikita pa rin sila sa looban ngunit hindi nga lamang tulad ng dating nagtatagal ang kanilang pag-uusap. ngunit ang pagtutol ay hindi niya maluong sa kanyang kalooban. Naunawaan niya ang ibig sabihin niyon.’ anyaya ng batang lalaki. Nayon. Bumangon ito at tinunguhan ang nakahigang kalaro. At nang nagsayawan ng gabing iyon.’ may langkap na tigas ang sagot na iyon. VII Hindi nga sila mga bata. ’Kahit na. Nagtaka ang batang lalaki.. IX Maliwanag ang narinig na salita ng dalagita: kung gusto mong makatapos ng karera. Inya. Alam niya ang kahulugan niyon: masama. Siya naman ay binatilyo na.. Ang pagbabagong iyon ang nagpaunawa sa kanilang may tumataas nang dingding sa pagitan nila.

. kaya kalimutan mo muna ang lalaki!’ At ang pait na may inuukit sa kanyang isip ay parang pandalas na pinukpok at ang kanyang katauhan ay nayanig at ang tunog na pagpukpok ay nag-aalingawngaw ng Lalaki! Lalaki! Hindi siya nakatagal sa harap ng kanyang mga magulang.dati naman tayong.. Mapanglaw ang kanyang mukha at napuna agad iyon ng kanyang ama. tulad ng nakaugalian nito tuwing may ilalapit siyang suliranin. Makita mo.’ sabi niya sa binata. ang mapulang silahis ng araw na parang dugo.’ at ang mga labi niya’y nangatal kasabay ng luhang umahon sa kanyang mga mata.” maaagap na pakli ng kanyang ama.. ’Huwag muna tayong magkita. “Bakit?” “Ayaw nang makipagkita sa akin ni Cleofe” Nagtawa ang kanyang ama. Hindi mo baa lam… na gusting. Makirot. Matatag iyon at makapal at waring hindi nila maibubuwal.. Nagunita niya ang luntiang damuhan sa looban. XI .ng Inay.. ang malamig na buhanginan kung hapon. Iyon lamang at minsang dalawin siya ng binata sa dormitoryo ay natuklasan nila sa isa’t sia na mataa na ang dingding sa kanilang pagitan. “ Hindi mo ba alam na kapag malapit ka sa babae ay malapit ka rin sa tukso?” “ Tukso! Tukso! Parang matalim na kutsilyong isinaksak sa kanyang utak ang mga katagang iyon.gusto ka ng mga magulang niya na maging doktora siya?” Pasigaw ang alingawngaw ng kanyang tinig sa kanyang isip. kapag tapos na si Cleofe ay magkakalapit kayong muli.’Ibig kong magdoktora ka. ang kanyang kababata. ng Itay…masama raw. Masama! Masama ! At si Ariel. Napatitig sa kanya si Ariel at nakita niya ang pamamantal sa noo nito-at pagtataka. ’Ba-bakit. Napapikit siya.’ ’Ayaw nila. “Walang kwenta iyon. sa damdaming unti-unting nasasaktan. ay lumisang larawan ng isang bilanggong hindi makaigpaw sa isang mataas na pader. Mahapdi.. Parang binibiyak ang kanyang ulo. “At habang nagdodoktora siya ay masamang kami’y magkita?” “Tama ka. Ariel. Nakatiim ang mga labing pumasok siya sa kanyang silid. X Minsan ang binata ay umalis sa lalawigan.

Ngunti ang inihasik na binhi ng pagkakakilala sa masama ta sa mabuti sa kanilang isip sy sumibol at nagpaunawa sa kanilang ang ginagawa nilang iyon ay masama. pulang mansanas na bibitin. kundi maraming pagkikita…. ang isiping iyon ay parang batak na nakabitin sa tabak ng kanilang ulo o kaya’y tulad din ng isang mansanas. XII Hindi nga sila nakatiis…isang araw na hindi sinasadya’y nagkasalubong sila sa pamimili ng kagamitan.bitin sa nakayungyong na sanga ng punungkahoy. Kapwa sila napahinto sa paglakad at nagbabangga na sila ng mga tao sa bangketa ay hindi parin sila makakilos. napatangay sa agos ng kanyang damdamin. mangyari’y sinikil nila ang paglago ng halaman sa kanilang katauhan na pinapag. ng malalayang kabataan sa kapaligiran. Nakatitig lamang siya sa mukha ng binata at nang anyayahan siya nitong magpalamig sila sa isang kanugnog na restawran ay anapasunod lamang siya . kahit saan! At ang babae ay hindi sumagot at tumango lamang at lalong ipinaubaya sa lalaki ang kanyang palad. At pagkaraan ng maraming sandali ng pagdidilidili. Hindi sila nagkita sa loob ng mahaba ring panahon. hindi lang minsan. Hindi sana malubha kung nakita lamang kayo. hinawakan ng lalaki ang kamay ng babae. At sila’y nagkita sa Luneta.loob at binati niya ang dalaga. ngunit nakita kayong magkahawak kamay… sa karamihan ng tao sa paligid. At sa harap ng kanilang hinihinging pagkain. ng pagsusuri sa sarili. sa lahat ng pook na dapat pagkaiwasan …doon kayo nakita. ng matataas na gusali. mga buwan at sana’y mga taon kung nakatiis sila…kung tuluyang nasikil nila ang halamang patuloy sa paglago sa kanilang katauhan. pinisil at hinalikan at saka sa tinig na nababasag ang pananabik at pangungulila ay sinabi : Ibig kong magkita tayo. . Nababanta ang mga sumusunod na talata: luluwas ang ama mo kapag hindi mo itinigil ang kabaliwang iyan.At ang dalawa’y hindi na nagkita. Ang binata ang unang naglakas. Ngunit sila’y uhaw sa gunita ng kanilang kamusmusan at sila’y naghihimagsik. sila’y nagkatitigan at sila’y nakalimot at akala nila’y sa luntiang damuhan sila sa looban ng lalawigan. ng pagtantiya sa pandama. XIII Malinaw ang sinabi ang sinabi sa sulat: sa pook pa naming iyon. tukso. Hindi na kayo nahiya! Hindi na ipinagpatuloy ng dalaga ang pagbasa ng liham.pausbong ng mga araw sa luntiang damuhansa looban at malamig na buhanginan sa dalampasigan kung dapithapon. At sa kanilang daigdig ng mga aklat. nakahiga at nakabaling sa isa’t isa. kahit saan. gayong hindi na sa lungsod na maliit at maglakad ka lamang sa mga lansangan ay hindi ka mawawalan ng masasalubing na kakilala.maraming. pagkaraan ng ilang buwang pagkakalayosila’y lumigaya. Mangyari’y iniiwasan nila ang magkita. Hindi sila nagkita sapagkat inihasik sa kanilang isip na ang pagkikita nila’y magiging masama.ugat at pinag.marami at ang kanilang sikil na damdamin ay lumaya at sa unang pagkakataon. Hindi makasagot ang dalaga.

Ang binata ay hindi makatulog.paupahang iyon. ngunit lagging hinahamig ng init ng kanilang lumayang katawan. At sila nga ay nagkita. dumagundong ang kalawakan at nangagulat ang mga tao sa lansangan. Ibig niyang lumabas ng bahay. na ang pasimulang madalang ay naging masinsin. Ngunit sa kanilang utak.masama ang kanyang pakiramdam. lumalarawan ang mga nananalim na tingin masama…tukso. Natanaw niyng maitim ang langit at naisip niyang magtatagal ang ulan. maglakad sa lansangan at sa labas paabot ng umaga. Humawak siya sa palalabahan ng bintana. sa mga pook na hindi sana nila dapat pagkitaan .o kaya ang dalampasigang malamig kung ang dapithapon ang silahis ng araw ay mapulang parang dugo. At iyon ay waring umaakyat sa kanyang lalamunan. At sa palagay nila. ngnit doon sila itinaboy ng kanilang paghihimagsik. nagsusumiksik at nanunumbat ang alingawngaw ng pagbabawal. pumatak ang ulan. XV At ngayon ang kanilang paraiso ay hindi na malawak na looban. Ang daigdig nila ngayon ay makitid. Sa mga pook na iyon pinilit nilang iginupo ang dingding na ipinagitan sa kanila. At kasabay ng kanyang pagtungo. pamayamaya. Naaalis ang hadlang. Ang dalaga ay dumungaw sa bintana. malamig din. sila ay nagtatagumpay. suluk-sulok. Hiyang hiya kami ng iyong ama. Tumungo siya at nakiya niyangnililinis ng tubig ang bangketa. magtatago tayo…ililihim natin sa kanila ang lahat. Ibig naming makatapos ka … at ibig ipaalaala mula sa iyo na ang babae at tukso…tukso! XIV Sinabi ng dalaga : hindi ngayon tayo maaaring magkita. inianod ng nalikhang mumunting agos sa gilid ng daan. Sinabi ng binata: magkikita tayo. XIV Maligaya sila sa kanilang daigdig. May kung anong nakakatakot na bagay sa kanyang katawan na ibig niyang ilabas at itapon. . At ang dalaga’y napabulalas ng iyak. Tumingala siya upang pawiin ang pagsama ng kanyang pakiramdam. Nalukot na ang suot niyang damit ay hindi parin niya hinuhubad. Hanggang isang araw ay kumulog. ng takot na matupto[ at ng pangangailangan.parang may isinakad na pataas sa lalamunan ang kanyang bituka at siya’y napanganga at siya’y napapikit at siya’y napaluha at paghigpit ng kanyang paghawak sa palababahanng bintana ay naduwal siya…at ang lumabas pagkaraa’y nilinis ng patak ng ulan. …ipinaaabot ditto ng mga magulang ni Cleofe ang ginawa ninyo. Maligaya sila sa kanilang bagong paraiso.

at taon.Iba’t ibang uri ng pagbasa ng “Ang Bagong Paraiso” ni Efren R. sa madaling salita. Unti-unting ipinalalayo ng ng mga magulang ng babae ang kanilang anak sa lalaki dahil batid nila na hindi na sila mga bata na maaari pang maglaro at magsama ng matagal. buwan. nanungkit ng mga bunga ng punong kahoy sa kanilang nayon. Crozette P. ang matukso. Lalong naghigpit ang kanilang mga magulang dahil sa iniiwasan nilang maaaring mangyari sa dalawa. Ang nais kasi ng mga magulang ni Cleofe na ito’y maging doktora . Walong taong gulang palamang sila ay hindi na sila mapag hiwalay. Lumipas ang mga araw. Sila’y hindi na mga bata. Magkasama silang naglaro. Nagtapos sila ng hayskul. Abueg Inihanda ni: Coronel. sabay silang lumaki sa kanilang nayon na tinuring nilang kanilang munting paraiso. nag-aral. ng BSP 2B PAGBASA NG TEKSTO Si Ariel at Cleofe ay sanggang dikit na mula pa pagkabata. May mga bagay na silang nalalaman na hindi nila nalalaman nuong sila’y mga bata pa.

sila ay nagkasalubong sa pamilihan at nagsimula ulit ang kanilang ugnayan. sila’y nahihiya sa mga pinag gagagawa ng dalawa. Ang nayon ay isang tahimik na lugar. Ang mga taong iyong makakasalubong ay pamilyar. hindi rin sa Luneta kundi sa isang maliit na silid na itinuring nilang kanilang “Bagong Paraiso”. Patuloy silang nagkikita sa kanilang bagong paraiso. Ang anak nila ni Ariel. Hindi niya naiwasan ang pag luha dahil batid niya na siya’y nagdadalang tao na. Ngunit sa di inaasahang pangyayari. Nais nilang huwag na muli salang magkikita ngunit nagpasya ang binata na magkkikita parin sila ng dalaga ngunit hindi na sa malawak na bukirin na dati nilang tagpuan. Ang kanilang pagkikita ay nalaman ng kanilang mga magulang kaya sa mga liham nila. Napagpasyahan ng dalawa na hindi muna sila magkita habang sila ay nag-aaral pa kahit alam nila na labag ito sa kanilang kaloobaan.kaya ganun nalamang ang paghigpit nila sa dalaga. siya ay naduduwal. ngayon ay hindi sila magkakitaan dahil sa laki ng siyudad. sila ay masaya at ramdam nila na sila ay malaya. Hindi na sila naglalaro o nanunungkit ng mga prutas. Sila’y magka-hawak kamay at nag uusap ng mga seryosong bagay. Pareho silang sa siyudad nag-aral. PAGBASA NG KONTEKSTO Ipinakita sa teksto ang pagkakaiba ng nayon sa siyudad. Hindi na tulad ng dati ang kanilang ginagawa pag sila ay nagkikita. Hanggang dumating ang isang araw na masama ang pakiramdam ni Cleofe. maraming punong kahoy. may magandang tanawin ng kalikasan. Habang . madalas silang magkita sa Luneta. Doon. ang lugar kung saan nila napagpasyahang magkita. Hindi tulad sa kanilang nayon. Malayo sa kanilang mga magulang na pilit silang pinapalayo sa isa’t isa.

1974. at 1974). Timpalak ng KADIPAN. Ipinakita rin dito ang nakagawian ng gawin sa mga nagbibinatang mga kalalakihan. at 1993). pati kanilang paghihigpit. 1963. Humakot ng parangal si Abueg tulad ng Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature (1959. Bukod dito. 1967. Siya rin ang editor at bumuo ng mga antolohiyang gaya ng Mga Piling Akda ng KADIPAN (1964). 1965. May mga malalaking gusali ang doon ay nakatayo. at krititiko ng kaniyang panahon. 1960. . mga punong akyatan at iba pa. Timpalak Pilipino Free Press (1969). mula sa elementarya. malimit ilahok ang kaniyang mga kuwento sa mga teksbuk na sinulat ng ibang awtor. Timpalak Liwayway sa Nobela (1964. Kabilang sa kaniyang mga aklat ang Bugso. PAGBASA NG SUBTEKSTO Si Efren Abueg ang isa sa mga iginagalang na nobelista. Pang-alaalang Gawad Balagtas (1969). sekundarya hanggang sa kolehiyo. at 1967). Ang pamamaraan kung paano magpangaral ang mga magulang nung araw. mananaysay. Gawad Pambansang Alagad ni Balagtas (1992) mula sa Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Ang mga nasa siyudad ang maka moderno. Abadilla (1973). Walang bukirin na puwedeng takbuhan. Sumulat at nag-edit ng maraming mga sangguniang aklat si Abueg at ginagamit hanggang sa kasaluyukan sa kapwa pribado at publikong paaralan. MANUNULAT: Mga Piling Akdang Pilipino (1970) at Parnasong Tagalog ni Alejandro G. ang kaniyang kauna-unahang koleksiyon ng mga kuwento. kuwentista. Mga Agos sa Disyerto (edisyong 1965. unang gantimpala (1957). 1964.sa siyudad ay iba’t ibang tao ang iyong makakasalubong.

lalo si lang hindi sumusunod at nagrerebelde. Ateneo de Manila University (1977–1978). dahil kilala ang mga Pilipino sa pagiging konserbatibo (ipinakita ito sa teksto. ng ipinaglalayo ang dalawang tauhan ng kanilang mga magulang para labanan ang tukso) bago pa tayo mahaluan ng ibang kaisipan ng mga dayuhan. At lumaganap din ang mga pangyayari na may mga nabubuntis ng maaga ng mga panahong iyon (Early Pregnancy/Teenage Pregnancy). Naging kaugalian ito ng mga tao at ito’y napansin din ng manunulat. Linangan ng Literatura ng Pilipinas. PAGBASANG INTERTEKSTUAL . Batid ng manunulat ang pagbabago ng mga Pilipino simula ng pumasok sa ating bansa ang isipang liberal. at nahalal na direktor ng Philippine Folklore Society. Ipinakita rin sa akda na habang sila’y pinagbabawalan at pinagsasabihan. Nuong 1963 naisulat ni Efren Reyes Abueg ang kanyang akdang. Naging pangulo siya ng Kapisanan ng mga Propesor sa Pilipino (KAPPIL) noong 1986–1988. Pamantasan ng Lungsod ng Maynila (1974–1977). Isinulat niya ang akdang ito upang maipakita ang pagbabago ng mga Pilipino nung panahon na iyon.Samantala. Quezon University (1965–1972). aktibo rin siyang nakilahok sa mga kilusan hinggil sa pagtuturo ng wika at panitikan sa Manuel L. at De La Salle University (1979–2006). Naging bukas ito sa mga usaping sekswal at laganap din sa Pilipinas ang iba’t ibang uri ng krimen. “Ang Bagong Paraiso”. Philippine College of Commerce(1971–1972).

. M. ay nagsimulang sumulat patungkol sa lumalalang lagay ng Pilipinas. Iba pang mga akda ay ang “Di Maabot na Kawalang Malay” ni E. Isa na nga dito ang “Ang Bagong Paraiso” (1963) na nagpakita ng pagiging hayag ng mga Pilipino sa usaping seksual kabilang na ang pagiging masawayin ng mga bata (13-18). Reyes (1960) na nagpakita ng buhay ng mga taong mahihirap. kabilang na si Efren Reyes Abueg.Nuong 1960 at mga sumunod pang mga taon. ang mga manunulat. Pati ang lumalawak na gawaing masasama na ipinakita sa akda rin ni Efren Abueg na “Mabangis na Lungsod” (1961) at “Isang Ina sa Panahon ng Trahedya” ni Mirasol (1969).

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful