SA BAGONG PARAISO ni Efren Reyes Abueg I Sa simula’y mga bata silang walong taong gulang – isang lalaki at isang

babae. At ang kanilang daigdig ay isang malawak na loobang kinatitirikan ng dalawang tabla’t yerong bahay, na ang isa’y nasa Silangan at isa’y nasa Kanluran; at sa pagitan niyon ay walang bakod na nakapagitan. Ang malawak na looban ay mapuno at mahalaman, maibon at makulisap at ang kanilang mga magulang ay walang sigalutan- ang mga ito’y makaDiyos at walang araw ng Linggo o araw ng pangolin na hindi makikita ang mga ito sa kanilang bisita sa dakong hilaga ng nayon. Ang mga ito’y may rosaryo sa kanilang mga palad at may usal ng dalangin sa mga labi. At silang dalawa- ang batang lalaki at batang babae ay nagsisipag-aral kasama ng ibang bata sa maliit na gusaling may tatlong silid, sa gusaling nasa dakong timog ng nayon. Sila’y may mga pangarap, na ang sakop ay lumalakdaw sa hangganan ng nayong iyon, ng baying iyon at ng lalawigang kinaroroonan niyon.

II Wala silang pasok kung araw ng Sabado at Linggo o mga araw na pista opisyal. Silang dalawa’y naglalaro sa loob ng bakurang iyon, mula sa umaga hanggang sa hapon. Umaakyat sila sa mga punong santol, sa punong bayabas, marurupok na sanga ng sinigwelas, sa maligasgas at malulutong na sanga ng punong mangga. Nagagasgas ang kanilang mga tuhod, nababakbak ang kanilang mga siko, nagagalusan ang kanilang mga mukha at kung minsan ay nalilinsaran sila ng buto kung nahuhulog-ngunit ang lahat ng iyon ay hindi nila iniinda; patuloy sila sa paglalaro. Malamig sa ilalim ng punong mangga. Makapal ang damo sa sakop ng lilim niyon kung umaga at doon silang dalawa naghahabulan, nagsisirko, nagpapatiran at kung sila’y hinihingal na’y hihiga sila sa damuhang iyon, titingalain nila ang malalabay na sanga ng puno, sisilip sa langit ang kanilang mukha. ‘Loko mo…makikita mo ba ang mukha mo sa langit?’ minsan ay sabi ng babae sa lalaki. ‘Bakit hindi? Ang langit ay isang malaking salamin…ang sabi ng tatay ko,’ sagot naman ng batang lalaki. Ang batang babae ay makikisilip din sa pagitan ng masinsing mga dahon, na waring ibig patunayan ng sariling paningin ang sabi ng kalaro. At pagkaraang tumingin sa langit nang matagal-sila’y lalagumin ng katahimikan-ang kanilang katawan ay nakalatag na parang kumot, hanggang sa sila’y makatulog at gisingin sila ng tawag mula sa kanilang bahay. Kung minsan, ang batang lalaki ang unang magigising: kung minsan naman ang batang babae. Ngunit sinuman sa kanila ang unang magising, kukuha ito ng kaputol na damo at kikilitiin sa tainga ang natutulog. At ang natutulog ay mapupukaw, mababalikwas at pagkarining sa siya’y pinagtatawanan ay magtitindig at ang nangingiliti ay mapapaurong naman at anyong tatakbo at sila’y maghahabulan sa damuhang iyon, magpapaikot-ikot hanggang ang isa’y mahapo at sila’y muling bumagsak sa kalamigan ng damuhan, magkatabi at hindi nila pinapansin ang pagkakadantay ng kanilang mga binti o ang pagkakatabi ng nag-iinit nilang katawan.

’Oo. III Puring-puri ang dalawang bata ng kanilang mga magulang.’ anang batang babae. Minsan ay itinanong ng batang lalaki sa batang babae: ‘Naririning mo ba…. ‘Aba…hindi naman ako nagpapabango. ng kanilang mga kanayon. paglaki ng mga batang ’yan.. Namumulot sila ng kabibe. nakatanaw sila sa papalubog na araw. At minsan nga ay napalaban ng suntukan ang batang lalaki. Ngunit hindi lamang iyon ang kanilang ginagawa: nagtutudyuan din sila.. sila’y magtutungo sa dalampasigan kung malamig na ang araw sa hapon. naghuhukay sila ng halamis sa talpukan.’ anang batang babae na lumupasay sa tabi ng nakahigang kalaro. ‘Pakinggan ko nga.tena na nga.. dumadaigdig ang katawan niya sa katawan ng kalaro at nalalanghap naman ang nakahiga ang halimuyak ng kanyang buhok. mahihiga rin sila sa buhanginan tulad ng ginagawa nila sa damuhan sa looban.. ano? Bakit kaya kulay-dugo ang araw kapag palubog na?’ sagot naman ng batang babae.Kung sila’y nagsasawa na sa loobang iyon.ano kaya ang ibig sabihin niyon?’ Nagkatinginan ang dalawa at ang lalaki ang unang nagbawi ng tingin. ’Siguro. At kinaiingitan naman sila ng ibang batang hindi nagkaroon ng pagkakataong makihalubilo sa kanila. ‘Paglaki ko raw ay saka na ako magpapabango. Bumangon ito ay tumingin sa nakatihayang kalaro. Sinabayan siya ng batang babae at habang isinasalisod nila ang kanilang mga paa sa buhanginan habang lumalakad. ’Malay ko. Isang batang lalaking malaki sa kanya ang isang araw na pauwi na sila ay humarang sa kanilang dinaraanan at sila’y tinudyo ng tinudyo. Inilapit ng batang babae ang kaniyang tainga sa dibdib ng batang lalaki. Hindi nila madalumat ang kaugnayan ng kanilang pagiging magkalaro sa isang hula sa hinaharap.’ ‘Teka nga pala. Kung hindi naman kabibe ang pinagkakaabalahan nila sa dalampasigan. Nilalagay ng batang lalaki sa bulsa ng kanyang putot na pantaloon at ang napupulot niyang kabibe at ang nadarampot naman ng batang babae ay inilalagay nito sa sinupot na laylayan ng suot nitong damit. sabi ng nanay ko. o kaya’y gumagawa ng kastilyong buhangin o kaya nanunugis ng mga kulukoy na kung hindi makapangubli sa malalim na lungga ay lumulusong sa talpukan at bumabaon sa masigay na buhangin. naghahabulan at kapag nahahapo na. Hindi sumagot ang batang lalaki.silang dalawa ang magkakapangasawaan. Nakatanaw ito sa mapulang latay ng liwanag ng araw sa kanluran.’ Bumangon ang batang lalaki. at sa kanilang pagkakatabi nagkakatinginan sila.. Higit pang nakaabala sa kanilang isip ang sinasabi ng kanilang mga kaklase sa silang dalawa’y parang tuko – magkakapit. narinig mo ba ang tunog sa dibdib ko?’ usisa ng batang lalaki... pinagpag ang buhanging dumikit sa kanyang bisig at sa kanyang pantalon at nagsimula nang lumakad.may tumutunog sa aking dibdib?’ Ang batang babae ay nagtakaa. ‘Ang bango mo pala!’ Ang batang lalaki ay nakangiti. ’Ang ganda.’ Maririnig ng dalawang bata ang salitang iyon at sila’y nagtataka. .

ang batang lalaki’y . Napoot ang batang lalaki. santol at sinigwelas at ng iba pang punungkahoy. Ang paaralan sa nayon ay malapit nang magpinid. Sinugod nito ang mga kalaban. na hindi nila mapigil at siyang nagbukas sa kanila upang masaklaw ng tingin ang paraisong kanilang kinaroroonan. halaman sa bagong supling. na lalo lamang nilang ikinalunod sa kanilang kawalang-malay. ang batang babae ay may laso sa buhok na nakatirintas at ang kanyang suot na damit ay lampas tuhod at hindi makikita ng batang lalaki ang alak-alakan nito. Pagkaraan ng pangyayaring iyon. mga luntiang bubot na pinitas nila ang ilan at pagkaraang isawsaw sa asin ay kanilang tinikman at sila’y naasiman at idinalangin nila ang maagang pag-ulan-sapagkat sabi ng kanilang lola’y madaling bibintog at mahihinog ang bunga ng sinigwelas kapag naulanan. Ibinalibag nito sa paanan na nanunudyong batang lalaki ang bitbit na mga aklat. silang dalawa’y nagpugay. namulaklak iyon at dumaan ang mahabang tag-araw. namunga. At ang pamumulaklak. At sa wakas ay namunga ang sinigwelas. Doon sila mag-aaral ng haiskul. Ngunit iba na ang kanilang ayos. Sila’y naniniwala at hinintay nila ang ulan. Nagpagulong-gulong sila sa matigas na lupa. Nagmamadali silang nanaog at ang batang lalaki’y umakyat sa puno at ang batang babae naman ay naghanap ng sungkit. Dito dumaan sa kanilang buhay ang isang pagbabago. dumating ang namamakyaw at sa loob ng ilang araw lamang nagsanib ang bunga ng mga sanga nila sa damuhan at sila ang unang sumungkit sa mga unang hinog. at ang damuhan ay natuyo at kanilang naging tagpuan ay ang dalampasigan at madalas man sila roon ay hindi nila masagut-sagot ang bugtong kung bakit kulay dugo ang silahis ng araw kung dapithapon. naghabulan sa looban at nayapakan nila ang tuyong damo. Pagkaraan pa ng ilang araw. IV Namumulaklak ang mga mangga. At sila’y nag-isip. Nangalaglag ang mga dahon ng sinigwelas. ang guro ay naghanda na ng isang palatuntunan’ ang mga magulang ay walang pinaguusapan kundi ang katalinuhan ng kanilang mga anak. V Nang dumating ang pasukan. ang araw ay lumubog at sumikat at hindi pa rin nagbabago ang kulay ng silahis niyong kung dapithapon. nadungawan nilang hinog na nga ang sinigwelas. napag-usapan ng dalawang bata ang bansag sa kanila. ang batang lalaki at ang batang babae ay sakay ng kalesa patungo sa bayan. nagkadugu-dugo ang kanilang ilong. Ang batang lalaki ay hindi na nakapantalong maikli-putot.’Kapit-Tuko!’ Umiyak ang batang babae. nalaglag ang mga bugnoy. pamumunga at pamumulaklak at pamumunga ng mangga. at nang pumatak iyon sa kalagitnaan ng nayon. siya’y nakalargo na at pantay na ang hati ng buhok na nangingintab sa pahid ng pomada. nagkalapak-lapak ang kanilang damit. hanggang sa dumating ang guro at sila’y inawat at sila’y pinabalik sa silid-aralan at pinadapa sa magkatabing desk at tumanggap ng tatlong matinding palo sa puwit. naligo sa ulan. na waring bankay ng siang panahong hinahalinhinan ngayon. Samantala. Sa paghawak na kanilang daigdig.

Sabado ng umaga. VI Kasunod ng panyayaring iyon. Kaya’t kahit patuloy pa rin silang naglalaro sa damuhan o kaya’y nagtutungo sa dalampasigan tuwing wala silang pasok.pagkalaki-laki’y parang hindi lalakit.. Natitigilan siya kung nakikipaglaro sa batang babae. aywan niya kung bakit iba na ang kanyang pakiramdam. Ngumata siya ng dahon ng bayabas. Tinudyo niya ang batang baba.. ’Bakit?’ usisa niya. ’Hayaan mo. Maging matapang ka lang sana.hindi na sa batang babae lamang nakikipaglaro-siya’y kahalubilo na rin ng maraming batang lalaking pumapasok sa magagapok na gusaling iyon ng paaralan. Tinapik siya nito sa balikat. pumikit siya at pagkaraan ng iba pang ginawa. nakikipagsuntukan-at higit sa laht nakikituklas ng lihim ng isa’t isa. ’Kailangan niyon upang ikaw ay maging isang ganap na lalaki. Umupo siya sa baitang ng kanilang hagdan at nag-isip hanggang sa makita siya roon ng kaniyang ama.. Isang araw isasama kita kay Ba Aryo.. ngunit aywan niy kung bakit nahihiya siya. kiniliti. Hanggang isang araw ay napansin niyang namumula ang mata ng batang babae nang dumating ito isang dapithapon sa tabing-dagat.. Nakisiksik din siya sa mga batang lalaki at nakita niya ang isang bagay na hindi niya alam na kailangang mangyari sa kanya. Inusisa niya sa ama ang kanyang natuklasan sa paaralan at itinanong niya rito kung bakit kailangang gawin pa iyon. ang alalahanin ukol doon ay nakabawas sa sigla ng batang lalaki. siya’y itinaboy ni Ba Aryo upang maligo sa ilog. sa likod ng paaralan. ’Wa-wala. isang pangkat ng batang lalaki ang nakapabilog at isang batang lalaki ang nasa loob niyon at may pinakikita sa kasamahan. Umuwi siyang parang tulala nang hapong iyon at kinagabihan ay hindi siya nag-aral. Humagikgik pa sila ng mapatong ang kamay ng batang lalaki sa kanyang dibdib at madama niyang lalong malakas ang pintig doon. sumsisigaw sila sa katuwaan hanggang sa manigas ang kanilang mga binti at kinakailangang humiga na naman sila sa buhanginan.’ dugtong ng kaniyang ama. isinama siya ng kaniyang ama sa bahay ni Ba Aryo sa tabi ng ilog. At isa ngang araw. ’Ang damuho. Hindi pa rin nagbabalik ang kanyang sigla. Nangingimi siyang tumabi rito kung ito’y nakahiga sa damuhan o dalampasigan..’ sagot ng kaniyang ama. nakikipagbuno. . Isang araw. Naisaloob niyang baka ang kawalang-sigla niya sa pakikipaglaro niya rito ang dahilan. Nakikipagharutan siya sa mga ito. Ngayon lamang niya nadama iyon. kabuntot ng malutong na halakhak ng kanyang ama ay natanim sa kaniyang isip at patuloy na nagpalaki sa lamat ng kaniyang kawalang-malay.’ Ang narinig niyang iyon kay Ba Aryo.. Nagtawa ang kanyan ama.’ Ibig niyang ipagtapat iyon sa batang babae.wala!’ Nag-isip ang batang lalaki. napahabol dito hanggang sa mahawa ito at sila’y naghabulan na sa buhanginan. Natingala lamang niya ito at ang pamimilog ng kanyang mga mata’y naghiwatig ng pagkakaroon ng lamat sa kanyang kawalang-malay. Gayong magaling na ang sugat na nilikha isang umaga sa harapan ng bahay ni Ba Aryo..

At buwan-buwan.’ anyaya ng batang lalaki.. At nang nagsayawan ng gabing iyon. . ’Bakit?’ Saka lamang tumingin ang batang babae sa batang lalaki at ito’y umiyak at ang luhang tumulo sa pisngi’y pinahid nitong palad at ang palad na iyong ipinatong sa buhanginan ay pinaniktikan ng buhangin. Inya.’ may langkap na tigas ang sagot na iyon. VII Hindi nga sila mga bata. Bumangon ito at tinunguhan ang nakahigang kalaro.. ’Kahit na.kaibigan ko si Ariel!’ May himagsik sa kanyang tinig. Nagkamay sila pagkaraang maibaot sa kanila ang kanilang diploma... parang laging may nakatingin sa kanilang mga matang nagbabawal-sa looban. Parang pait iyong umukit ng kung anong bagay sa kanyang isip.. Alam niya ang kahulugan niyon: masama.kayo’y dalaga at binata na. malayo sa hiyaw nito noong araw. At hindi nila alam na ang tibok ng pusong iyon ay isa pang pangyayaring nagpalaki sa lamat sa kanilang kawalang-malay. ngunit ang pagtutol ay hindi niya maluong sa kanyang kalooban. palihim niyang lalabhan iyon sa silong at ikukula sa kubling bahagi ng kanilang likod-bahay. Nangingilid ang luha sa mga mata nito. ang kanilang mga guro. Alam mo na siguro ang ibig kong sabihin. huwag muna kayong magkita ni Ariel. VIII Natapos ng haiskul. Ang kanilang tawa tuloy ay hindi na matunog.pakinggan mo ang tunog sa dibdib ko. sa paaralan.‘Tingnan mo. ang kanilang pag-uuusap ay hindi na Malaya at pumipili na sila ng salitang kanilang gagamitin. ang dalagita ay may kapirasong damit na itinatago sa ilalim ng kaniyang katre at kapag tapos na sa paglalaba ang kaniyang ina.tulad ng dati. Naunawaan niya ang ibig sabihin niyon. magkatambal sila. Gayong hindi naman sila nahapo. Nayon... Siya’y dalagita na.. Ang pagbabagong iyon ang nagpaunawa sa kanilang may tumataas nang dingding sa pagitan nila. IX Maliwanag ang narinig na salita ng dalagita: kung gusto mong makatapos ng karera. Ngunit hindi kumilos sa pagkakahiga ang batang babae. ang hiyaw ng dalagita ay hindi na matinis. Nagtaka ang batang lalaki. ’Hindi na pala tayo maaaring maglaro. Minsan ay natutop siya ng kanyang ina sa paglalaba sa silong at sinabi nito sa kanya: Hindi mo na kailangang dito pa labhan iyan. ang tibok ng kanilang dibdib ay mabilis at malakas at ngayon ay hindi maungkat iyon ng kanilang mga labi’y tikom at kung gumalaw man ay upang pawiin ang kanilang panunyo o paglalamat niyon. Siya naman ay binatilyo na.’ anang batang babae sa basag na tinig. ang kanilang mga magulang . Nagkikita pa rin sila sa looban ngunit hindi nga lamang tulad ng dating nagtatagal ang kanilang pag-uusap.. Nakatitig lamang ito sa maaliwalas na mukha ng langit. At saglit iyong inagaw ng tinig ng kaniyang ama. ’Pero.

Napapikit siya. Masama! Masama ! At si Ariel.’Ibig kong magdoktora ka..’ sabi niya sa binata. ang kanyang kababata. kaya kalimutan mo muna ang lalaki!’ At ang pait na may inuukit sa kanyang isip ay parang pandalas na pinukpok at ang kanyang katauhan ay nayanig at ang tunog na pagpukpok ay nag-aalingawngaw ng Lalaki! Lalaki! Hindi siya nakatagal sa harap ng kanyang mga magulang. ’Huwag muna tayong magkita. sa damdaming unti-unting nasasaktan. ang mapulang silahis ng araw na parang dugo. ng Itay…masama raw. “At habang nagdodoktora siya ay masamang kami’y magkita?” “Tama ka. ’Ba-bakit. “ Hindi mo ba alam na kapag malapit ka sa babae ay malapit ka rin sa tukso?” “ Tukso! Tukso! Parang matalim na kutsilyong isinaksak sa kanyang utak ang mga katagang iyon. Parang binibiyak ang kanyang ulo. Matatag iyon at makapal at waring hindi nila maibubuwal.. ay lumisang larawan ng isang bilanggong hindi makaigpaw sa isang mataas na pader. Mapanglaw ang kanyang mukha at napuna agad iyon ng kanyang ama. Mahapdi. Iyon lamang at minsang dalawin siya ng binata sa dormitoryo ay natuklasan nila sa isa’t sia na mataa na ang dingding sa kanilang pagitan.ng Inay. Nagunita niya ang luntiang damuhan sa looban. XI . X Minsan ang binata ay umalis sa lalawigan. Makita mo.dati naman tayong. Hindi mo baa lam… na gusting. “Walang kwenta iyon. ang malamig na buhanginan kung hapon..gusto ka ng mga magulang niya na maging doktora siya?” Pasigaw ang alingawngaw ng kanyang tinig sa kanyang isip.’ ’Ayaw nila. Nakatiim ang mga labing pumasok siya sa kanyang silid. kapag tapos na si Cleofe ay magkakalapit kayong muli.” maaagap na pakli ng kanyang ama..’ at ang mga labi niya’y nangatal kasabay ng luhang umahon sa kanyang mga mata. Ariel.. Napatitig sa kanya si Ariel at nakita niya ang pamamantal sa noo nito-at pagtataka.. Makirot. “Bakit?” “Ayaw nang makipagkita sa akin ni Cleofe” Nagtawa ang kanyang ama. tulad ng nakaugalian nito tuwing may ilalapit siyang suliranin.

pagkaraan ng ilang buwang pagkakalayosila’y lumigaya. sila’y nagkatitigan at sila’y nakalimot at akala nila’y sa luntiang damuhan sila sa looban ng lalawigan. XII Hindi nga sila nakatiis…isang araw na hindi sinasadya’y nagkasalubong sila sa pamimili ng kagamitan. At sa kanilang daigdig ng mga aklat. sa lahat ng pook na dapat pagkaiwasan …doon kayo nakita. kahit saan! At ang babae ay hindi sumagot at tumango lamang at lalong ipinaubaya sa lalaki ang kanyang palad. Hindi sila nagkita sapagkat inihasik sa kanilang isip na ang pagkikita nila’y magiging masama. ang isiping iyon ay parang batak na nakabitin sa tabak ng kanilang ulo o kaya’y tulad din ng isang mansanas. mga buwan at sana’y mga taon kung nakatiis sila…kung tuluyang nasikil nila ang halamang patuloy sa paglago sa kanilang katauhan. ng malalayang kabataan sa kapaligiran. hindi lang minsan.pausbong ng mga araw sa luntiang damuhansa looban at malamig na buhanginan sa dalampasigan kung dapithapon.At ang dalawa’y hindi na nagkita. XIII Malinaw ang sinabi ang sinabi sa sulat: sa pook pa naming iyon. ng matataas na gusali. ngunit nakita kayong magkahawak kamay… sa karamihan ng tao sa paligid.bitin sa nakayungyong na sanga ng punungkahoy.loob at binati niya ang dalaga. Hindi sila nagkita sa loob ng mahaba ring panahon. Ngunit sila’y uhaw sa gunita ng kanilang kamusmusan at sila’y naghihimagsik. Nababanta ang mga sumusunod na talata: luluwas ang ama mo kapag hindi mo itinigil ang kabaliwang iyan. pinisil at hinalikan at saka sa tinig na nababasag ang pananabik at pangungulila ay sinabi : Ibig kong magkita tayo. At pagkaraan ng maraming sandali ng pagdidilidili. Kapwa sila napahinto sa paglakad at nagbabangga na sila ng mga tao sa bangketa ay hindi parin sila makakilos. Ang binata ang unang naglakas.marami at ang kanilang sikil na damdamin ay lumaya at sa unang pagkakataon. Nakatitig lamang siya sa mukha ng binata at nang anyayahan siya nitong magpalamig sila sa isang kanugnog na restawran ay anapasunod lamang siya . ng pagsusuri sa sarili. Hindi sana malubha kung nakita lamang kayo. Mangyari’y iniiwasan nila ang magkita. napatangay sa agos ng kanyang damdamin.maraming. kahit saan.ugat at pinag. kundi maraming pagkikita…. . hinawakan ng lalaki ang kamay ng babae. tukso. pulang mansanas na bibitin. gayong hindi na sa lungsod na maliit at maglakad ka lamang sa mga lansangan ay hindi ka mawawalan ng masasalubing na kakilala. nakahiga at nakabaling sa isa’t isa. Hindi makasagot ang dalaga. ng pagtantiya sa pandama. Hindi na kayo nahiya! Hindi na ipinagpatuloy ng dalaga ang pagbasa ng liham. At sila’y nagkita sa Luneta. At sa harap ng kanilang hinihinging pagkain. mangyari’y sinikil nila ang paglago ng halaman sa kanilang katauhan na pinapag. Ngunti ang inihasik na binhi ng pagkakakilala sa masama ta sa mabuti sa kanilang isip sy sumibol at nagpaunawa sa kanilang ang ginagawa nilang iyon ay masama.

pamayamaya. Ibig niyang lumabas ng bahay. At iyon ay waring umaakyat sa kanyang lalamunan. inianod ng nalikhang mumunting agos sa gilid ng daan. Tumingala siya upang pawiin ang pagsama ng kanyang pakiramdam. Sinabi ng binata: magkikita tayo. ngnit doon sila itinaboy ng kanilang paghihimagsik. Naaalis ang hadlang. sa mga pook na hindi sana nila dapat pagkitaan . Maligaya sila sa kanilang bagong paraiso. …ipinaaabot ditto ng mga magulang ni Cleofe ang ginawa ninyo. Hiyang hiya kami ng iyong ama. lumalarawan ang mga nananalim na tingin masama…tukso. ng takot na matupto[ at ng pangangailangan.parang may isinakad na pataas sa lalamunan ang kanyang bituka at siya’y napanganga at siya’y napapikit at siya’y napaluha at paghigpit ng kanyang paghawak sa palababahanng bintana ay naduwal siya…at ang lumabas pagkaraa’y nilinis ng patak ng ulan. suluk-sulok. dumagundong ang kalawakan at nangagulat ang mga tao sa lansangan. Tumungo siya at nakiya niyangnililinis ng tubig ang bangketa.o kaya ang dalampasigang malamig kung ang dapithapon ang silahis ng araw ay mapulang parang dugo.masama ang kanyang pakiramdam. At sila nga ay nagkita. Ibig naming makatapos ka … at ibig ipaalaala mula sa iyo na ang babae at tukso…tukso! XIV Sinabi ng dalaga : hindi ngayon tayo maaaring magkita. na ang pasimulang madalang ay naging masinsin. Sa mga pook na iyon pinilit nilang iginupo ang dingding na ipinagitan sa kanila. . Humawak siya sa palalabahan ng bintana. XV At ngayon ang kanilang paraiso ay hindi na malawak na looban. Natanaw niyng maitim ang langit at naisip niyang magtatagal ang ulan. At sa palagay nila. Hanggang isang araw ay kumulog. At kasabay ng kanyang pagtungo. At ang dalaga’y napabulalas ng iyak. XIV Maligaya sila sa kanilang daigdig.paupahang iyon. Ngunit sa kanilang utak. May kung anong nakakatakot na bagay sa kanyang katawan na ibig niyang ilabas at itapon. malamig din.Ang binata ay hindi makatulog. sila ay nagtatagumpay. Ang dalaga ay dumungaw sa bintana. maglakad sa lansangan at sa labas paabot ng umaga. ngunit lagging hinahamig ng init ng kanilang lumayang katawan. pumatak ang ulan. Ang daigdig nila ngayon ay makitid. nagsusumiksik at nanunumbat ang alingawngaw ng pagbabawal. Nalukot na ang suot niyang damit ay hindi parin niya hinuhubad. magtatago tayo…ililihim natin sa kanila ang lahat.

at taon. ang matukso. Lumipas ang mga araw. buwan. Crozette P. nanungkit ng mga bunga ng punong kahoy sa kanilang nayon. Ang nais kasi ng mga magulang ni Cleofe na ito’y maging doktora . Unti-unting ipinalalayo ng ng mga magulang ng babae ang kanilang anak sa lalaki dahil batid nila na hindi na sila mga bata na maaari pang maglaro at magsama ng matagal. ng BSP 2B PAGBASA NG TEKSTO Si Ariel at Cleofe ay sanggang dikit na mula pa pagkabata. nag-aral. May mga bagay na silang nalalaman na hindi nila nalalaman nuong sila’y mga bata pa. Magkasama silang naglaro.Iba’t ibang uri ng pagbasa ng “Ang Bagong Paraiso” ni Efren R. Lalong naghigpit ang kanilang mga magulang dahil sa iniiwasan nilang maaaring mangyari sa dalawa. Sila’y hindi na mga bata. sa madaling salita. Abueg Inihanda ni: Coronel. Walong taong gulang palamang sila ay hindi na sila mapag hiwalay. sabay silang lumaki sa kanilang nayon na tinuring nilang kanilang munting paraiso. Nagtapos sila ng hayskul.

Ang anak nila ni Ariel. maraming punong kahoy. Doon. Ang kanilang pagkikita ay nalaman ng kanilang mga magulang kaya sa mga liham nila. Habang . Malayo sa kanilang mga magulang na pilit silang pinapalayo sa isa’t isa. Hindi niya naiwasan ang pag luha dahil batid niya na siya’y nagdadalang tao na. sila’y nahihiya sa mga pinag gagagawa ng dalawa. Patuloy silang nagkikita sa kanilang bagong paraiso. may magandang tanawin ng kalikasan. Ang mga taong iyong makakasalubong ay pamilyar. Hanggang dumating ang isang araw na masama ang pakiramdam ni Cleofe. Hindi na tulad ng dati ang kanilang ginagawa pag sila ay nagkikita. sila ay nagkasalubong sa pamilihan at nagsimula ulit ang kanilang ugnayan. sila ay masaya at ramdam nila na sila ay malaya. Ang nayon ay isang tahimik na lugar. PAGBASA NG KONTEKSTO Ipinakita sa teksto ang pagkakaiba ng nayon sa siyudad. Hindi na sila naglalaro o nanunungkit ng mga prutas. Ngunit sa di inaasahang pangyayari. Sila’y magka-hawak kamay at nag uusap ng mga seryosong bagay. Pareho silang sa siyudad nag-aral. ang lugar kung saan nila napagpasyahang magkita. hindi rin sa Luneta kundi sa isang maliit na silid na itinuring nilang kanilang “Bagong Paraiso”.kaya ganun nalamang ang paghigpit nila sa dalaga. Napagpasyahan ng dalawa na hindi muna sila magkita habang sila ay nag-aaral pa kahit alam nila na labag ito sa kanilang kaloobaan. ngayon ay hindi sila magkakitaan dahil sa laki ng siyudad. siya ay naduduwal. madalas silang magkita sa Luneta. Nais nilang huwag na muli salang magkikita ngunit nagpasya ang binata na magkkikita parin sila ng dalaga ngunit hindi na sa malawak na bukirin na dati nilang tagpuan. Hindi tulad sa kanilang nayon.

Timpalak Pilipino Free Press (1969). at krititiko ng kaniyang panahon. mga punong akyatan at iba pa. Ang mga nasa siyudad ang maka moderno. Timpalak Liwayway sa Nobela (1964. . Ipinakita rin dito ang nakagawian ng gawin sa mga nagbibinatang mga kalalakihan. ang kaniyang kauna-unahang koleksiyon ng mga kuwento. MANUNULAT: Mga Piling Akdang Pilipino (1970) at Parnasong Tagalog ni Alejandro G. 1965.sa siyudad ay iba’t ibang tao ang iyong makakasalubong. 1967. sekundarya hanggang sa kolehiyo. at 1967). 1960. Kabilang sa kaniyang mga aklat ang Bugso. Humakot ng parangal si Abueg tulad ng Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature (1959. PAGBASA NG SUBTEKSTO Si Efren Abueg ang isa sa mga iginagalang na nobelista. Mga Agos sa Disyerto (edisyong 1965. at 1993). unang gantimpala (1957). Timpalak ng KADIPAN. malimit ilahok ang kaniyang mga kuwento sa mga teksbuk na sinulat ng ibang awtor. mula sa elementarya. Bukod dito. mananaysay. 1963. Sumulat at nag-edit ng maraming mga sangguniang aklat si Abueg at ginagamit hanggang sa kasaluyukan sa kapwa pribado at publikong paaralan. 1964. at 1974). Pang-alaalang Gawad Balagtas (1969). Siya rin ang editor at bumuo ng mga antolohiyang gaya ng Mga Piling Akda ng KADIPAN (1964). 1974. Walang bukirin na puwedeng takbuhan. kuwentista. May mga malalaking gusali ang doon ay nakatayo. Gawad Pambansang Alagad ni Balagtas (1992) mula sa Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Ang pamamaraan kung paano magpangaral ang mga magulang nung araw. pati kanilang paghihigpit. Abadilla (1973).

Naging kaugalian ito ng mga tao at ito’y napansin din ng manunulat. Linangan ng Literatura ng Pilipinas. at De La Salle University (1979–2006). Ateneo de Manila University (1977–1978). “Ang Bagong Paraiso”. Naging pangulo siya ng Kapisanan ng mga Propesor sa Pilipino (KAPPIL) noong 1986–1988. ng ipinaglalayo ang dalawang tauhan ng kanilang mga magulang para labanan ang tukso) bago pa tayo mahaluan ng ibang kaisipan ng mga dayuhan. Ipinakita rin sa akda na habang sila’y pinagbabawalan at pinagsasabihan. Nuong 1963 naisulat ni Efren Reyes Abueg ang kanyang akdang. At lumaganap din ang mga pangyayari na may mga nabubuntis ng maaga ng mga panahong iyon (Early Pregnancy/Teenage Pregnancy). at nahalal na direktor ng Philippine Folklore Society. Isinulat niya ang akdang ito upang maipakita ang pagbabago ng mga Pilipino nung panahon na iyon. Quezon University (1965–1972). Philippine College of Commerce(1971–1972). aktibo rin siyang nakilahok sa mga kilusan hinggil sa pagtuturo ng wika at panitikan sa Manuel L. Naging bukas ito sa mga usaping sekswal at laganap din sa Pilipinas ang iba’t ibang uri ng krimen. lalo si lang hindi sumusunod at nagrerebelde.Samantala. Batid ng manunulat ang pagbabago ng mga Pilipino simula ng pumasok sa ating bansa ang isipang liberal. PAGBASANG INTERTEKSTUAL . Pamantasan ng Lungsod ng Maynila (1974–1977). dahil kilala ang mga Pilipino sa pagiging konserbatibo (ipinakita ito sa teksto.

Iba pang mga akda ay ang “Di Maabot na Kawalang Malay” ni E. ay nagsimulang sumulat patungkol sa lumalalang lagay ng Pilipinas. M. Pati ang lumalawak na gawaing masasama na ipinakita sa akda rin ni Efren Abueg na “Mabangis na Lungsod” (1961) at “Isang Ina sa Panahon ng Trahedya” ni Mirasol (1969). . ang mga manunulat.Nuong 1960 at mga sumunod pang mga taon. Reyes (1960) na nagpakita ng buhay ng mga taong mahihirap. kabilang na si Efren Reyes Abueg. Isa na nga dito ang “Ang Bagong Paraiso” (1963) na nagpakita ng pagiging hayag ng mga Pilipino sa usaping seksual kabilang na ang pagiging masawayin ng mga bata (13-18).