SUYUAN SA TUBIGAN hango mula sa maikling kuwento ni Macario Pineda Setting: Sa araruhing tubigan nina Ka Teryo at Ka Albina.

Mga Tauhan: PILANG: Dalagang pamangkin ni KA ALBINA. Pinsan ni NATI. Mahiyain at maganda. PASTOR: Binata. Isa sa mga magsusuyod sa tubigan ni Ka Teryo. May gusto kay PILANG. ORE: Binata. Anak ni Ka Inso. Isa sa mga magsusuyod. May gusto kay Pilang. KA ALBINA: Tiya ni PILANG at ina ni NATI. MILYO: Binata. Malapit na kaibigan ni ORE. Matulungin. PAKITO: Binata. Malapit na kaibigan ni PASTOR. Matuwain. FILO: Binata. Kaibigan ni PASTOR. TONING: Binata. Kaibigan ni ORE. ASYONG: Binata. Kaibigan ni ORE. TINONG: Binata. Kaibigan ni PASTOR. KA IPYONG: kamag-anak ni Ka Teryo at KA ALBINA. FERMIN: anak ni KA ALBINA at Ka Teryo. Kapatid ni NATI. Pinsan ni PILANG. May-asawa KA PUNSO: Isa sa mga pinakamatanda. Ginagalang ng mga kasama. May-asawa.

PASTOR Mabuti ho naman at natuloy. (daliang binababa ang dala at lalapit sa mga babae) Aling Nati, tulungan ko ho kayo sa matong ninyo. Mukhang ang bibigat ng mga dala ninyong pagkain at kubyertas. NATI

(pasigaw) Pilang. May gustong sabihin sa ‘yo si Ore. ORE Ano ba iyan? Anong sasabihin ko? PILANG Ano iyon, Ore? ORE

Salamat na lang ho. Pero kaya ko na ho ito. (binaba ang dala kasabay ng ibang mga babae) Isa pa, tinawag kayo rito upang mag-araro, hindi upang magserbidor. PAKITO Bakit hindi mo alukin ng tulong si Pilang? (binaba ang dala) Si Nati ba talaga ang gusto mo? PASTOR Sige na nga. Pilang, tulungan kita sa dala mo. KA ALBINA Hay naku. Iyang dala mo ang atupagin mo. MILYO

A. E. Na- Nagugutom ako. Ano bang ihahain ninyo para sa amin? PILANG Tiya, ano bang ihahain natin? Nagugutom na daw po si Ore. KA ALBINA Piniritong kamote at kape para pampainit ng tiyan. Pero hindi pa kami tapos sa paghahain dito kaya maghintay-hintay ka pa. ORE A. Ganoon po ba? Salamat po. (kay Milyo) Ano ka ba? Walang paghahanda e sinasabak mo agad ako. MILYO Ayaw mo naman kasing sabihin agad na “Pilang, iniirog kita.” Ang hina naman ng loob mo. ORE Ang dami-daming tao e. Nandiyan pa si Ka Albina. Ang taray-taray pa naman noon. KA ALBINA Ano iyon? Narinig ko ang pangalan ko diyan. ORE Wala ho. Wala. A. Kasi gusto ko lang hong malaman kung ilan ang natawag ninyo? (bibilangin ang mga lalaki) Aanim pa lang kaming nandito. KA ALBINA A ganoon ba? Sabi ni Ipyong, baka raw umabot sa sampu kayong lahat. PAKITO

(dadating sina Milyo, Ore, Pastor, Pakito, Ka Albina, Nati at Pilang, dala-dala ng mga babae ang mga kubyetas, inumin, at pagkain at daladala ng mga lalaki ang mga araro at ang kanilang mga kalabaw. Nauna na sina Ipyong at Fermin sa pag-aararo sa tubigan.) KA ALBINA Ipyong at Fermin talaga. Hindi pa hinintay ang ibang tutulong sa pag-araro. ORE (ibinaba ang dalang araro) Hayaan ho ninyo. Mukhang hindi pa naman ganoon katagal silang nakalusong. MILYO Teka. Nasaan ho si Ka Teryo?

(ibinaba ang dala) (sa manunood) Pastor talaga. Ayaw magpaalata. Alam naman naming si Pilang talaga ang gusto niya. Sa bagay, may iba diyang may gusto din kay Pilang. (lalapit kay Ore) Hindi mo tutulungan si Pilang? ORE Nahihiya pa ako. MILYO Mauunahan ka niyan ni Pastor e. Kailangan nating mag-araro bago umani. Hirap at tiyaga, kaibigan. Hirap at tiyaga. Hayaan mo, tutulungan kita. ORE

KA ALBINA (inihanda ang mga dalang gamit) Ang asawa ko’y hindi makakalusong. Natatakot na ata siya sa tubig. Sinusumpong na naman kasi ng rayuma. Mabuti na lang at nandiyan sina Ipyong at Fermin. Gusto pa ngang iurong ni Teryo ang pasuyo kasi ayaw niyang wala siya dito.

Tulungan ako? Ikaw nga diyan ay hindi makapangligaw-ligaw kapag hindi mo kami kasama ni Toning. MILYO Kaya nga kita tutulungan e. Kasi kasama kita noong binato ako ng walis ni Ka Ferda noong hinarana ko si Yola. O itong tulong ko.

Kaya pala mukhang mabigat ang mga matong na iyan. Kay-rami marail ng pagkain.

Baka lalo pa akong mapasama niyan sa mga tulong ninyo. hindi ka pa naliligo. (kinakalabit si Ore) Ore. Pastor. Piniritong kamote at kape lang naman ang ihaain. ORE Ano? Wala akong… MILYO (sisingit at kakausapin si Ore) Nanonood si Pilang. Hayan nga naman. Ore. FILO Hindi ka namin pinag-uusapan. Hindi iyan totoo. Di ba. mayroon na silang baay. Ore. PASTOR Ka Albina naman. TONING (lalapitan ang kalabaw ni Asyong) Walang-wala iyang kalabaw ni Fermin sa bagong kalabaw ni Asyong. Kaya na namin ito ni Nati. Baka magalusan pa ang mga magaganda mong kamay. ORE Alam ko. Filo. Nandito na pala kayo. Magkakaroon ka din ng pagkakataon. Ang bango-bango ko ngayon. Alam ko. May paglalagyan na rin ang pag-ibig nilang dalawa ni Gundang. Ang tagal kasing tumae ni Filo. PASTOR Pero. ASYONG Siyanga! Siyanga? MILYO Kain kasi ng kain ng saging. ‘yong kalabaw mo. Oo naman. Matagal akong naligo kanina. (ibinaba ang dala) ASYONG ASYONG Aba nandito rin pala si Pilang. Tinitibi ata ako e. tutulungan ka namin. Puro pagkain ang iniisip. PILANG Huwag na. Ang lamig nga ng tubig e. ASYONG Aba. Ito na ang pagkakataon mo . PASTOR Bakit mo naman tinatanggihan ang aking pagtulong? PILANG TONING Siyanga. Kung hindi. ASYONG PASTOR Ayos lang. Tinong) MILYO Bakit ngayon lang ho kayo? KA PUNSO Paumanhin. Asyong? Mainam ang mga baraso. binibida mo sa akin kung paano mo sinuyod ang buong tubigan ni Ka Auring sa loob ng kalaating oras. Pagkarating sa kaliksihan sa tubigan ay walang tatalo sa aking kalabaw. Ito ay isang tunay kalabaw. Ang alaga ni Ore ang pinakamakisig at pinakamagaling. Nilapitan na niya Kung hindi ka gagalaw. May gusto rin pala si Pastor kay Pilang. Nanlamig.KA ALBINA Kayong mga lalaki talaga. Talaga namang ibang-iba ang mga hita ng kalabaw na iyan. (pause) FILO Tila pusang nanunubok kung humila ang kalabaw ni Fermin a. MILYO Hoy. Kulang na lang na magbigay si Pastor ng bulaklak. (dadating sina Ka Punso. (ibinaba ang dala) TONING Magandang umaga mga kaibigan. Hayaan mo. Mangyari’y isang buong tag-araw na hindi nilubayan ‘yan sa kariton. PAKITO (sisingit) Mangyari’y nagpagawa naman ng bahay si Fermin. (tuturo sa tubigan) Mukhang pagod na pagod. Asyong. Huwag mo nang kulitin si Ore. matatalo ka si Pilang kanina. niyan. Tuyong-tuyo ang mukha. PASTOR (lalapit sa mga babae) Tulungan na kita Pilang. Toning. FERMIN Hoy! Narinig ko ang pangalan ko! Huwag ninyo akong pag-usapan ng masama diyan. Ore. Magdadalawang taon pa lang di ba. Si Osman ang pinakamagaling na kalabaw dito pagkarating sa pag-aararo. Ore. makakaisa kayo sa akin. (magpapatuloy sa ginagawa) ASYONG KA ALBINA O Milyo. FILO Pasensiya. TONING Talaga? Anong nangyari? MILYO Nanlamig ang kaibigan natin. Tama na ang tulong. Baka hindi ninyo matapos ang pagsusuyod ninyo. PASTOR ORE Huwag na. Mahaba pa ang araw. MILYO Kanina pa nga iyang si Pastor e. MILYO Kasi.

Ka Punso? Sige. Ore. ORE (babalik sa kainan at pahingahan ang mga lalaki A. NATI Ang pangit naman ng payo ninyo. E. Ka Albina. girian tayo? ORE Hay naku. Ore. Tanan. KA ALBINA E di hayaan mong magbasag-ulo. MILYO Nasaan sina Ore at Pastor? (pasigaw) Hoy. Sampung likaw na yata ay hindi ko pa nahahalataan ang kalabaw niya. Ginawa nyo namang sabong ang panliligaw ng dalawa. Pampagising ng kaunti. KA ALBINA A. maliban kina Ore at Pastor) KA PUNSO Tama na muna iyang pagyayabang ninyo. Di ba. Pagurin na din ang alaga ko. Ore! (bubulong kay Milyo) Matatalo si Ore? MILYO NATI Ligaw. Ore? Di ba? Halina kayo. Inay. Siguradong titigilan ka na ng mga iyan. PILANG Ano ba ang gagawin ko? Nakakahiya naman kung pipili ako ng isa tapos ipagtatabuyan yung isa. (pasigaw sa mga nag-aararo) Totoo ang sinasabi ko. Pagkabalik na pagkabalik nila. Ano Tama si Asyong.para sumikat at numingning. Ang gilas ng tindig. Kaya mo iyan. nagkatagpo kami niyong taga-Dalig sa pasuyo ni Tandang Lucio sa Nabao. MILYO KA PUNSO Maganda ang kalabaw niya. PILANG Ang lamig naman noon. PAKITO Ayan! Mukhang magiging maganda ito a. E. Baka mag-away yung dalawa. PASTOR KA ALBINA Totoo ba iyang sinasabi ni Milyo. Hinamon ako girian. Sumabay ka na lang sa akin. Ano Ore. Nanliligaw sila. Ang kalabaw ko naman ay ibig nang tumigil. KA PUNSO Natatandaan ko tuloy noong araw na si Juana ay nililigawan ko. FILO Mamaya na muna. Ka Punso? Nagkairitan ba kayo ng mabuti? KA PUNSO Nahuhuli ako. (pasigaw) Sisiw lang iyan sa ‘yo. hindi naman totoo iyang sinasabi mo. TONING Ore! Matatalo ka daw! ORE Tumahimik ka! KA ALBINA (Binigyan ng kape sina Fermin at Ipyong) Ano ba ang ginagawa ninyo? Magkape na kayo. TONING ASYONG Maganda ba ang kalabaw niya. Hindi ito ang oras para maduwag. Nagpapakalalaki na naman ang mga iyan. Mas magandang ideya. Magpainit muna kayo ng tiyan. pareho mong hindian. Alam niyang nililigawan rin si Juana. ORE ang ang sasabihin namin sa mga magulang mo? PILANG Wala namang magtatanan a. Magkape muna tayo. Mauna na muna kayo. Pilang. Kaya mo iyan! Patunayan mo ang sarili mo. . Gusto kong malaman kung talaga nga bang mas magaling ang alaga ni Ore kaysa sa akin. (kukunin ng mga lalaki ang kanilang mga araro at kalabaw at sila ay susulong sa tubigan) NATI Hoy. Tara na at tulungan na nating magsuyod sina Ipyong at Fermin sa tubigan. NATI Bakit? May gusto sa isa sa dalawa ano? Ee. Tama na nga iyan. Ore! (bubulong kay Asyong) Matatalo si Ore. Tatawagin ko na ang mga MILYO lalaki. NATI PASTOR (nakasakay sa kalabaw mula sa tubigan) Hayaan ninyo. ASYONG Anong nangyari. Anong pinagkaiba noon? Galingan mo. Pastor. Kanina pang nagpapaalata sina Pastor at Ore a. ito. Kung wala kang gagawin ay baka hindi ka titigilan ng mga iyan. PAKITO ORE Oo na! Maggigirian kami ni Pastor. Inabot ako ng kalaating araw doon. Ore? Kalaating oras? Parang mahirap paniwalaan. Manonood muna kami. Nakahanda na ang kape. Tapos piliin mo yung nanalo para tapos ang usapan. Pastor. Kung masisindak ka’y masasabi mong mairap labanan sa girian. (nakasakay sa kalabaw) Kailangan ba natin? Pwede sa susunod na lang? KA IPYONG Mabuti naman at kape na.

Handa na ako. Ore! Habol! (lalapit kay Ore) Pasensiya na Ore. Akala niya ay maiiwan na niya ako. FERMIN Ayan. MILYO Dali. Magpahinga ka na muna rito. Pero siya nga ba ang nanalo? (titingin kay Ore. (sa ikatlong paglikaw/pag-ikot ay pantay na sina Pastor at Ore) PASTOR Walang sinabi sa ‘yo si Ore. Mas nakakahiya naman kung hindi ko tatanggapin yung hamon niya. Mukha ngang maganda ang girian na ito a. FILO Humahabol na siya. Mag-kape ka na muna. Mag-ingat ka. Hindi ba nahirapan? KA PUNSO Anong hindi nahirapan? Ayaw na ngang tumayo kinabukasan noong ipangsuyod ni Ama. TINONG (mula sa tubigan) Handa ka na ba. TONING (sa ika-apat na paglikaw/pag-ikot ay nauna na muli ang si Pastor) Sige pa. lumalayu na ulit ang paggitan. Nauna kaagad. (sa unang paglikaw/pag-ikot ay nauna si Pastor ngunit hindi malayo si Ore) MILYO Sugod. (lalapitan nina Asyong at Toning ang kalabaw ni Ore at huhugasan ito) MILYO (kukuha ng kape mula kay Nati) (sa manunood) Panalo si Pastor sa girian. Baka matalo ka niyan. Pero bumubula na ang bunganga. KA IPYONG (dadating sina Pastor at Ore. KA PUNSO Oo nga. Swerte’t nanalo ako. Pastor. TINONG Ayan magsisimula na. Ore! Huwag kang magpapatalo! FILO ASYONG Pastor! Ore! Magkalag muna kayo. (sa pangalawang paglikaw/pag-ikot ay nauuna pa rin si Pastor at lumaki ang lamang niya kay Ore) Mukhang nahihirapan ang kaibigan ninyo sa paghabol lang. Mag-isang pupunta sa isang tabi si Ore. Noong dalawampung likaw na kami ay pinilantik ng taga-Dalig. (sabay na sumutsot ang dalawa sa kanilang kalabaw) TONING Ang liksi naman ng kalabaw ni Pastor. FILO Wala kang kapantay. Pero noong pinaltik niya ang kanyang kalabaw. Katapusan PASTOR Salamat. Pastor. Mauunahan din kita. Walang duda. (pipilantik si Ore sa kanyang kalabaw) Ang lakas ng pilantik. Abot na ang hingal. Ore. Ore? Gusto mo mauna ka. Bilisan mo. bigla ba namang humiga ang alaga niya. Tutulungan ko si Asyong.) PAKITO . Kay-lalim ng labak na ginawa. pumilantik na rin si Pastor. (pumilantik si Pastor) Ayan. Mag-isa akong pinaghanap ng panggatong ng dalawang buwan para parusa sa akin. Naku. Ore! Huwag kang magpahuli! FERMIN (bumubula ang bunganga ng kalabaw ni Ore) Talagang gumagalaw ang kalabaw ni Ore. Ka Punso. (naka-ngiti) Iyan lang ba ang kaya mo. naka-ngiting lalapit ni Pilang si Ore at aabutan si Ore ng kape) Mukhang magiging maganda ang ating araw ngayon. ORE Huwag na. Ang laki ng ngiti. humahabol na ulit si Ore.Bumubula na ang bunganga. Pantay na sila. Humaabol na si Ore. KA PUNSO Mukhang ang kampanteng-kampante si Pastor. Akalain ko ba na hahamunin ka ni Pastor? ORE Ayos lang. Partida. Pastor! MILYO (sa ika-limang paglikaw/pag-ikot ay nagpatuloy si Pastor habang tumigil na ang kalabaw ni Ore) A! Tumigil ang kalabaw ni Ore! Tumigil na! (hiyawan) Hay. Kaunti na akong hambalusin ng urang ni Ama. ASYONG Ako na ang maglilinis sa alaga mo. Salamat. ORE MILYO Maghintay ka lang. MILYO Ang kalabaw mo. Babatiin ng mga kalalakihan si Pastor. Pastor! Pakainin mo ng putik! PASTOR Ang galing mo talaga. Talagang makisig ang kalabaw ni Pastor. (pumilantik si Ore sabay ng isang sutsot) O.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful