SUYUAN SA TUBIGAN hango mula sa maikling kuwento ni Macario Pineda Setting: Sa araruhing tubigan nina Ka Teryo at Ka Albina.

Mga Tauhan: PILANG: Dalagang pamangkin ni KA ALBINA. Pinsan ni NATI. Mahiyain at maganda. PASTOR: Binata. Isa sa mga magsusuyod sa tubigan ni Ka Teryo. May gusto kay PILANG. ORE: Binata. Anak ni Ka Inso. Isa sa mga magsusuyod. May gusto kay Pilang. KA ALBINA: Tiya ni PILANG at ina ni NATI. MILYO: Binata. Malapit na kaibigan ni ORE. Matulungin. PAKITO: Binata. Malapit na kaibigan ni PASTOR. Matuwain. FILO: Binata. Kaibigan ni PASTOR. TONING: Binata. Kaibigan ni ORE. ASYONG: Binata. Kaibigan ni ORE. TINONG: Binata. Kaibigan ni PASTOR. KA IPYONG: kamag-anak ni Ka Teryo at KA ALBINA. FERMIN: anak ni KA ALBINA at Ka Teryo. Kapatid ni NATI. Pinsan ni PILANG. May-asawa KA PUNSO: Isa sa mga pinakamatanda. Ginagalang ng mga kasama. May-asawa.

PASTOR Mabuti ho naman at natuloy. (daliang binababa ang dala at lalapit sa mga babae) Aling Nati, tulungan ko ho kayo sa matong ninyo. Mukhang ang bibigat ng mga dala ninyong pagkain at kubyertas. NATI

(pasigaw) Pilang. May gustong sabihin sa ‘yo si Ore. ORE Ano ba iyan? Anong sasabihin ko? PILANG Ano iyon, Ore? ORE

Salamat na lang ho. Pero kaya ko na ho ito. (binaba ang dala kasabay ng ibang mga babae) Isa pa, tinawag kayo rito upang mag-araro, hindi upang magserbidor. PAKITO Bakit hindi mo alukin ng tulong si Pilang? (binaba ang dala) Si Nati ba talaga ang gusto mo? PASTOR Sige na nga. Pilang, tulungan kita sa dala mo. KA ALBINA Hay naku. Iyang dala mo ang atupagin mo. MILYO

A. E. Na- Nagugutom ako. Ano bang ihahain ninyo para sa amin? PILANG Tiya, ano bang ihahain natin? Nagugutom na daw po si Ore. KA ALBINA Piniritong kamote at kape para pampainit ng tiyan. Pero hindi pa kami tapos sa paghahain dito kaya maghintay-hintay ka pa. ORE A. Ganoon po ba? Salamat po. (kay Milyo) Ano ka ba? Walang paghahanda e sinasabak mo agad ako. MILYO Ayaw mo naman kasing sabihin agad na “Pilang, iniirog kita.” Ang hina naman ng loob mo. ORE Ang dami-daming tao e. Nandiyan pa si Ka Albina. Ang taray-taray pa naman noon. KA ALBINA Ano iyon? Narinig ko ang pangalan ko diyan. ORE Wala ho. Wala. A. Kasi gusto ko lang hong malaman kung ilan ang natawag ninyo? (bibilangin ang mga lalaki) Aanim pa lang kaming nandito. KA ALBINA A ganoon ba? Sabi ni Ipyong, baka raw umabot sa sampu kayong lahat. PAKITO

(dadating sina Milyo, Ore, Pastor, Pakito, Ka Albina, Nati at Pilang, dala-dala ng mga babae ang mga kubyetas, inumin, at pagkain at daladala ng mga lalaki ang mga araro at ang kanilang mga kalabaw. Nauna na sina Ipyong at Fermin sa pag-aararo sa tubigan.) KA ALBINA Ipyong at Fermin talaga. Hindi pa hinintay ang ibang tutulong sa pag-araro. ORE (ibinaba ang dalang araro) Hayaan ho ninyo. Mukhang hindi pa naman ganoon katagal silang nakalusong. MILYO Teka. Nasaan ho si Ka Teryo?

(ibinaba ang dala) (sa manunood) Pastor talaga. Ayaw magpaalata. Alam naman naming si Pilang talaga ang gusto niya. Sa bagay, may iba diyang may gusto din kay Pilang. (lalapit kay Ore) Hindi mo tutulungan si Pilang? ORE Nahihiya pa ako. MILYO Mauunahan ka niyan ni Pastor e. Kailangan nating mag-araro bago umani. Hirap at tiyaga, kaibigan. Hirap at tiyaga. Hayaan mo, tutulungan kita. ORE

KA ALBINA (inihanda ang mga dalang gamit) Ang asawa ko’y hindi makakalusong. Natatakot na ata siya sa tubig. Sinusumpong na naman kasi ng rayuma. Mabuti na lang at nandiyan sina Ipyong at Fermin. Gusto pa ngang iurong ni Teryo ang pasuyo kasi ayaw niyang wala siya dito.

Tulungan ako? Ikaw nga diyan ay hindi makapangligaw-ligaw kapag hindi mo kami kasama ni Toning. MILYO Kaya nga kita tutulungan e. Kasi kasama kita noong binato ako ng walis ni Ka Ferda noong hinarana ko si Yola. O itong tulong ko.

Kaya pala mukhang mabigat ang mga matong na iyan. Kay-rami marail ng pagkain.

(magpapatuloy sa ginagawa) ASYONG KA ALBINA O Milyo. PASTOR ORE Huwag na.KA ALBINA Kayong mga lalaki talaga. Talaga namang ibang-iba ang mga hita ng kalabaw na iyan. MILYO Kasi. Ang lamig nga ng tubig e. Toning. Hayan nga naman. FILO Pasensiya. Mahaba pa ang araw. Ito ay isang tunay kalabaw. PASTOR (lalapit sa mga babae) Tulungan na kita Pilang. Tama na ang tulong. Ore. Puro pagkain ang iniisip. FERMIN Hoy! Narinig ko ang pangalan ko! Huwag ninyo akong pag-usapan ng masama diyan. mayroon na silang baay. MILYO Hoy. Baka lalo pa akong mapasama niyan sa mga tulong ninyo. PAKITO (sisingit) Mangyari’y nagpagawa naman ng bahay si Fermin. Huwag mo nang kulitin si Ore. (ibinaba ang dala) TONING Magandang umaga mga kaibigan. Si Osman ang pinakamagaling na kalabaw dito pagkarating sa pag-aararo. (kinakalabit si Ore) Ore. Ang tagal kasing tumae ni Filo. (dadating sina Ka Punso. Piniritong kamote at kape lang naman ang ihaain. Kulang na lang na magbigay si Pastor ng bulaklak. Tuyong-tuyo ang mukha. Asyong. Ang alaga ni Ore ang pinakamakisig at pinakamagaling. tutulungan ka namin. Matagal akong naligo kanina. makakaisa kayo sa akin. binibida mo sa akin kung paano mo sinuyod ang buong tubigan ni Ka Auring sa loob ng kalaating oras. Kaya na namin ito ni Nati. Kung hindi. hindi ka pa naliligo. Ore. PILANG Huwag na. Magdadalawang taon pa lang di ba. Filo. Magkakaroon ka din ng pagkakataon. Ore. ‘yong kalabaw mo. PASTOR Bakit mo naman tinatanggihan ang aking pagtulong? PILANG TONING Siyanga. ORE Alam ko. Nandito na pala kayo. Alam ko. Hindi iyan totoo. TONING (lalapitan ang kalabaw ni Asyong) Walang-wala iyang kalabaw ni Fermin sa bagong kalabaw ni Asyong. Nanlamig. Ang bango-bango ko ngayon. Pagkarating sa kaliksihan sa tubigan ay walang tatalo sa aking kalabaw. ASYONG Aba. Hayaan mo. Ito na ang pagkakataon mo . ASYONG PASTOR Ayos lang. May paglalagyan na rin ang pag-ibig nilang dalawa ni Gundang. PASTOR Ka Albina naman. ASYONG Siyanga! Siyanga? MILYO Kain kasi ng kain ng saging. Ore. MILYO Kanina pa nga iyang si Pastor e. Baka magalusan pa ang mga magaganda mong kamay. ORE Ano? Wala akong… MILYO (sisingit at kakausapin si Ore) Nanonood si Pilang. Di ba. Baka hindi ninyo matapos ang pagsusuyod ninyo. niyan. Pastor. TONING Talaga? Anong nangyari? MILYO Nanlamig ang kaibigan natin. Tinitibi ata ako e. Mangyari’y isang buong tag-araw na hindi nilubayan ‘yan sa kariton. Tinong) MILYO Bakit ngayon lang ho kayo? KA PUNSO Paumanhin. (ibinaba ang dala) ASYONG ASYONG Aba nandito rin pala si Pilang. (pause) FILO Tila pusang nanunubok kung humila ang kalabaw ni Fermin a. PASTOR Pero. matatalo ka si Pilang kanina. Asyong? Mainam ang mga baraso. May gusto rin pala si Pastor kay Pilang. Oo naman. Nilapitan na niya Kung hindi ka gagalaw. (tuturo sa tubigan) Mukhang pagod na pagod. FILO Hindi ka namin pinag-uusapan.

KA ALBINA A. PILANG Ano ba ang gagawin ko? Nakakahiya naman kung pipili ako ng isa tapos ipagtatabuyan yung isa. Pagkabalik na pagkabalik nila. MILYO KA PUNSO Maganda ang kalabaw niya. Pastor. Ore. Nanliligaw sila. Ka Albina. Sampung likaw na yata ay hindi ko pa nahahalataan ang kalabaw niya. hindi naman totoo iyang sinasabi mo. Ang kalabaw ko naman ay ibig nang tumigil. FILO Mamaya na muna. Ang gilas ng tindig. Kung masisindak ka’y masasabi mong mairap labanan sa girian. Inay. NATI Bakit? May gusto sa isa sa dalawa ano? Ee. (kukunin ng mga lalaki ang kanilang mga araro at kalabaw at sila ay susulong sa tubigan) NATI Hoy. PILANG Ang lamig naman noon. girian tayo? ORE Hay naku. Inabot ako ng kalaating araw doon. E. Ore? Kalaating oras? Parang mahirap paniwalaan. Hinamon ako girian. Pilang. ASYONG Anong nangyari. TONING Ore! Matatalo ka daw! ORE Tumahimik ka! KA ALBINA (Binigyan ng kape sina Fermin at Ipyong) Ano ba ang ginagawa ninyo? Magkape na kayo. Ka Punso? Sige. Tama na nga iyan. ORE (babalik sa kainan at pahingahan ang mga lalaki A. Ano Ore. Nakahanda na ang kape. pareho mong hindian. Tatawagin ko na ang mga MILYO lalaki. Magpainit muna kayo ng tiyan. Kaya mo iyan. Pagurin na din ang alaga ko. KA ALBINA E di hayaan mong magbasag-ulo. Ore! (bubulong kay Milyo) Matatalo si Ore? MILYO NATI Ligaw. (pasigaw) Sisiw lang iyan sa ‘yo. PAKITO Ayan! Mukhang magiging maganda ito a. Ginawa nyo namang sabong ang panliligaw ng dalawa. Ka Punso? Nagkairitan ba kayo ng mabuti? KA PUNSO Nahuhuli ako. Baka mag-away yung dalawa. Tanan. E. Manonood muna kami. Kaya mo iyan! Patunayan mo ang sarili mo. Anong pinagkaiba noon? Galingan mo. Mauna na muna kayo. Alam niyang nililigawan rin si Juana. Pampagising ng kaunti. NATI PASTOR (nakasakay sa kalabaw mula sa tubigan) Hayaan ninyo. ito. MILYO Nasaan sina Ore at Pastor? (pasigaw) Hoy. Tapos piliin mo yung nanalo para tapos ang usapan. Hindi ito ang oras para maduwag. Mas magandang ideya. Sumabay ka na lang sa akin. Tara na at tulungan na nating magsuyod sina Ipyong at Fermin sa tubigan. Nagpapakalalaki na naman ang mga iyan. Ore. Ore? Di ba? Halina kayo. (pasigaw sa mga nag-aararo) Totoo ang sinasabi ko. maliban kina Ore at Pastor) KA PUNSO Tama na muna iyang pagyayabang ninyo. Ore! (bubulong kay Asyong) Matatalo si Ore. NATI Ang pangit naman ng payo ninyo. Gusto kong malaman kung talaga nga bang mas magaling ang alaga ni Ore kaysa sa akin. ORE ang ang sasabihin namin sa mga magulang mo? PILANG Wala namang magtatanan a. Ano Tama si Asyong. PAKITO ORE Oo na! Maggigirian kami ni Pastor. TONING ASYONG Maganda ba ang kalabaw niya. Kanina pang nagpapaalata sina Pastor at Ore a. Magkape muna tayo.para sumikat at numingning. Kung wala kang gagawin ay baka hindi ka titigilan ng mga iyan. . (nakasakay sa kalabaw) Kailangan ba natin? Pwede sa susunod na lang? KA IPYONG Mabuti naman at kape na. PASTOR KA ALBINA Totoo ba iyang sinasabi ni Milyo. Siguradong titigilan ka na ng mga iyan. Di ba. nagkatagpo kami niyong taga-Dalig sa pasuyo ni Tandang Lucio sa Nabao. Pastor. KA PUNSO Natatandaan ko tuloy noong araw na si Juana ay nililigawan ko.

FILO Humahabol na siya. ASYONG Ako na ang maglilinis sa alaga mo. bigla ba namang humiga ang alaga niya. humahabol na ulit si Ore. Talagang makisig ang kalabaw ni Pastor. Babatiin ng mga kalalakihan si Pastor. TINONG Ayan magsisimula na. Handa na ako. Pantay na sila. Baka matalo ka niyan. Mag-isang pupunta sa isang tabi si Ore. FILO Wala kang kapantay. pumilantik na rin si Pastor. Kay-lalim ng labak na ginawa. (sabay na sumutsot ang dalawa sa kanilang kalabaw) TONING Ang liksi naman ng kalabaw ni Pastor. Bilisan mo. Ore! Huwag kang magpapatalo! FILO ASYONG Pastor! Ore! Magkalag muna kayo. Mag-ingat ka. ORE Huwag na. Mas nakakahiya naman kung hindi ko tatanggapin yung hamon niya. ORE MILYO Maghintay ka lang. Kaunti na akong hambalusin ng urang ni Ama. Mukha ngang maganda ang girian na ito a. naka-ngiting lalapit ni Pilang si Ore at aabutan si Ore ng kape) Mukhang magiging maganda ang ating araw ngayon. (pipilantik si Ore sa kanyang kalabaw) Ang lakas ng pilantik. Tutulungan ko si Asyong. Salamat. (sa unang paglikaw/pag-ikot ay nauna si Pastor ngunit hindi malayo si Ore) MILYO Sugod. Abot na ang hingal. Akalain ko ba na hahamunin ka ni Pastor? ORE Ayos lang. MILYO Dali. Mauunahan din kita.Bumubula na ang bunganga. Ore.) PAKITO . Akala niya ay maiiwan na niya ako. (sa pangalawang paglikaw/pag-ikot ay nauuna pa rin si Pastor at lumaki ang lamang niya kay Ore) Mukhang nahihirapan ang kaibigan ninyo sa paghabol lang. Partida. FERMIN Ayan. Ang laki ng ngiti. Hindi ba nahirapan? KA PUNSO Anong hindi nahirapan? Ayaw na ngang tumayo kinabukasan noong ipangsuyod ni Ama. Mag-kape ka na muna. Pastor! MILYO (sa ika-limang paglikaw/pag-ikot ay nagpatuloy si Pastor habang tumigil na ang kalabaw ni Ore) A! Tumigil ang kalabaw ni Ore! Tumigil na! (hiyawan) Hay. KA PUNSO Mukhang ang kampanteng-kampante si Pastor. Pastor. Pero siya nga ba ang nanalo? (titingin kay Ore. Pastor! Pakainin mo ng putik! PASTOR Ang galing mo talaga. Ka Punso. Ore! Habol! (lalapit kay Ore) Pasensiya na Ore. Pastor. Katapusan PASTOR Salamat. Ore! Huwag kang magpahuli! FERMIN (bumubula ang bunganga ng kalabaw ni Ore) Talagang gumagalaw ang kalabaw ni Ore. Naku. Nauna kaagad. (pumilantik si Ore sabay ng isang sutsot) O. Magpahinga ka na muna rito. Swerte’t nanalo ako. KA IPYONG (dadating sina Pastor at Ore. TINONG (mula sa tubigan) Handa ka na ba. (lalapitan nina Asyong at Toning ang kalabaw ni Ore at huhugasan ito) MILYO (kukuha ng kape mula kay Nati) (sa manunood) Panalo si Pastor sa girian. KA PUNSO Oo nga. (sa ikatlong paglikaw/pag-ikot ay pantay na sina Pastor at Ore) PASTOR Walang sinabi sa ‘yo si Ore. (pumilantik si Pastor) Ayan. Humaabol na si Ore. Ore? Gusto mo mauna ka. Pero bumubula na ang bunganga. Mag-isa akong pinaghanap ng panggatong ng dalawang buwan para parusa sa akin. (naka-ngiti) Iyan lang ba ang kaya mo. Walang duda. TONING (sa ika-apat na paglikaw/pag-ikot ay nauna na muli ang si Pastor) Sige pa. MILYO Ang kalabaw mo. Noong dalawampung likaw na kami ay pinilantik ng taga-Dalig. lumalayu na ulit ang paggitan. Pero noong pinaltik niya ang kanyang kalabaw.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful