Alamat ng Rosas
Noong araw ay may isang magandang dalagang nagngangalang ´Rosa,µ na balita sa kanyang angking kagandahan, kayumian, at kabaitan. Maraming

nangangayupapa sa kanyang kagandahan. Ngunit ni isa sa mga ito ay hindi niya mapusuan. Dahil ang gusto ni Rosa ay ang maglingkod sa Panginoon at sa pagtulong sa mga nangangailangan ng kanyang tulong. Ngunit si Cristobal, isang mahigpit niyang mangingibig, ay di makapapayag na di mapasakanya ang dalaga, at ito·y nagtangkang agawin si Rosa at dinala ito sa hardin. Ngunit nananalangin si Rosa sa Panginoon at noon di·y siya·y naging bangkay. Sa takot ni Cristobal ay ibinaon niya ang dalaga sa bakuran nito at saka siya lumayo sa pook na iyon upang di na magbalik kailanman. Mula noon ay hindi na nakita ng mga taga roon si Rosa. Sa halip, sa bakuran nito ay may isang halamang tumubo na may bulaklak ngunit paghawak sa tangkay nito ay mapapasigaw ka dahil sa talas ng tinik ng halamang hinahawakan. Dahil niloob ito ng Panginoon na gawing bulaklak si Rosa na ang tangkay ay may mga tinik na tagapangalaga rito upang di-pagnasaang pupulin lamang ng sinuman.

naligaw siya sa gubat at inatake ng maraming alamid. araw nagpasya sina Damaso at Magda na tumakas at mamuhay sa ibang lugar. Nag-iyakan ang dalawang bataang sina Maria at Jose. Itinurig nila iting kapamilya at nakatulong pa si Roque sa pang-araw-araw na pahahanap ng pagkain. At sa kanyang paglayas. dahil alam . Napatayo si Magda sa bangka. ´Ina. Sumakay pa rin sila ng bangka at umalis na kasabay na agos no ilog. nagulat ang pamilya sa pagdating ni Roque mula sa mga pusang gubat nang ito ay maligaw. anong gulat nila Magda nang makitang nagtalunan sa ilog sina Maria at Joseupang humabol. nagging malakas na ang lalaki na nakilala nilang Damaso. pagkagusto sina Magda Damaso isa. isa·t may At namumuong isang lihil na nga.Alamat ng Aso Noong panahon na bata pa ang mundo. Lalong nag-iyakan ang dalawang bata. ngunit nanaig ang kanyang pagkagusto kay Damaso. ay may isang mag-anak ang tahimik at masayang namumuhay sa loob ng kakahuyan. Nagtatanim siya ng mga gulay at nanghuhuli ng mga hayop sa gubat upang kanilang pagkain. At sa paaglipas ng panahon. Inaalagaan nito ang pamilya. Isinalaysay ni Damaso na pinalayas siya ng kanyang amo dahil sa hindi niya nabantayan ang taniman nito ng ubaaas. huwag n·yong kunin an gaming ina!µ ang iyak ni Jose. Ngunit hindi naapigilan sina Magda ng kanyang mga anak. Nais sanang magbago ng isip si Magda. kaya doon na pinatira sa bahay nila ito. at si Roque ay mapagkalinga sakanyang pamilya. Ang mabait ama. ´Oo nga po! Mang Damaso. Mula sa malayo. si Magda siyang nagaasikaso sa kanilang bahay at dalawang anak na sna Maria at Jose. Samantalang ang ina naman. huwag mo po kaming iwan!µ ang iyak ni Maria. nagging dahilan upang manakaw ang bunga ng mga ito. Ngunit at lingid sa kay Roque. Naawa naman ang pamilya kay Damaso. Minsan.

na agad ding tumalon sa ilog upang iligtas ang mga anak. Kaya·t maging maingat tayong makasakit ng iban tao. at napailalim sat big ang mag-aama. hangga·t hindi mo naipapakita ang tunay mong pagmamahal sa iyong mga magiging aaanak. At hanggang ngayon nga ay pinatutunayan pa rin ng mga aso na sila ay tapat sa kanilang mga amo. Bigla. lalo pa·t hindi na nila nakitang pumaimbabaw sa tubig ang mag-aama. humaba ang kanilang mga nguso. natanaw nina Magda at Damaso ang pangyayari. Bigla ang pagbabago ng anyo ni Magda at Damaso.Ang kanilang katawan ay napuno ng balahibo. . At ikaw Magda. At sa pagdami ng mga tao. upang patunayan na tumatanaw sila ng utang na loob. sapagkat umaasa pa rin silang mawawala ang sumpa ng diwata. hangga·t ikaw Damaso. Mula sa malayo. Binabantayan nila ang mga bahay ng kanilang amo at ipinagtatanggol ang mga ito samga kaaway.niyang hing marunong lumangoy ang dalawang bata.µ at nawala na ang diwata pagkawika niyon. ´Masahol pa kayo sa mga hayop! Dahil sa inyong makasariling pagnanasa ay nagawa ninyong saktan ang ibang tao.µ ang wika ng babaeng diwata pala ng ilog. sapagkat may kaparusahan sa mga taong hindi marunong tumanaw ng utang na loob na tulad ni Damaso. ay hindi natutong tumanaw ng utang na loob sa tong nagpapala sa iyo.Ang dalawang isinumpa ay namuhay sa kakahuyan. Ngunit lumakas ang agos ng ilog. Nagkaroon sila ng maraming anak. at ganun din sa mga taong hndi marunon magmahal na tulad ni Magda. ´Mananatili kayo sa ganyang anyo. Dapat lamang kayong maging kauri ng hayop. lalo na ang nagpapala o tumutulong sa atin. tumalim ang mga ngipin at nagkapangil. ang mga aso ay naging alaga nila sa kanilang mga tahanan. upang sa ganun ay papatunayan ding marunong na silang magmahal sa kanilang mga anak. Ang mga inahing asonaman ay labis na binabantayan ang kanilang mga tuta. bagkus ay ungol at kaktwang ingay ang lumalabas sa kanilang bibig. mula sa tubig ay isang babae ang lumutang sa hangin. Sila ang unang angkan ng mga aso sa daigdig. At sising-sisi ang dalawa sa kanilang nagawa. Siyang pagdating ni Roque.

.

Nakatuwaan ko lang na maglaro sa iyong likuran. Dalidaling inakyat ng daga ang puno at nginatngat ang lubid na nakatali sa lambat. "Utang ko sa iyo ang aking buhay.Ang Pabula ng Daga at ng Leon Isang daga ang nakatuwaang maglaro sa ibabaw ng isang natutulog na leon. . pakakawalan kita pero sa susunod ay huwag mong gambalain ang pagtulog ko. "Sige. Sa katuwaan ay di niya napansin na nagising ang leon. Mabilis na bumaba ang daga at tinulungan ang leon na nakawala sa lambat." laking pasasalamat na sabi ng leon sa kaibigang daga. Hindi ko sinasadyang gambalain ka sa pagtulog mo. Dinakma ng leon ang daga at hinawakan sa buntot na wari bagang balak siyang isubo at kainin. Natakot at nagmakaawa ang daga. Wala akong masamang hangarin. "Salamat kaibigan. Nabakas ng leon sa mukha ng daga ang tunay na pagmamakaawa." sabi ng leon. Mga aral ng pabula: Ang paghingi ng paumanhin sa kapwa ay sinusuklian ng pang-unawa. Kanyang inaakyat ang likuran ng leon at pagdating sa itaas ay nagpapadausdos siya paibaba. "Ipagpaumanhin mo kaibigan. Huwag mo akong kainin" sabi ng daga. Balang araw ay makagaganti rin ako sa kabutihan mo. Hamak man ang isang tao ay maaari siyang makatulong ng malaki o makagawa ng bagay na lubhang makabuluhan. Ang pag-unawa sa kapwa ay humahantong sa mabuting pagkakaibigan. Agad namang naputol ang lubid at bumagsak ang lambat kasama ang leon sa loob. Lumipas ang maraming araw at minsan sa pamamasyal ng daga sa kagubatan ay kanyang napansin ang isang lambat na nakabitin sa puno. " sagot ng daga. Lumapit siya upang mag-usisa at agad niyang nakilala ang leon na nahuli sa loob ng lambat na ginawang bitag ng mga nangagaso sa kagubatan. Huwag maliitin ang kakayahan ng iyong kapwa.

"O ano. "Aba. Halimbawa ang dadalhin ko ay asukal ikaw nman ay bulak. kaya naipasya niyang tanggapin ang hamon nito para maturuan niya ng leksyon.Ang Agila at ang Maya Isang Agila ang kasalukuyang lumilipad sa kalawakan. Napatingin ang Maya sa kalawakan. Pero. "Sige! Tinatanggap ko ang hamon mo. . mas hamak na magaan ang bulak na dadalhin niya kumpara sa mabigat na asukal na dadalhin naman nito." wika pa ni Maya. payag na payag ako. baka gusto mong subukan kung sino sa ating dalawa ang mabilis lumipad?" buong kayabangan ni Agila. "Sige Agila. bakit nga naman hindi eh. Kung kailan mo gusto. natitiyak niyang ang kasunod niyon ay malakas sa pag-ulan. nasa sa iyon 'yan. para lalong maging masaya ang paligsahan natin ay kailangang bawat isa sa atin ay magdadala ng kahit ano ng bagay. payag ka ba?" untag ni Maya." buong kayabangang sagot ni Agila." "Sige doon tayo mag-uumpisa sa ilog na 'yon at doon tayo hihinto sa ituktok ng mataas na bundok na iyon. Kailan mo gustong magsimula tayo?" Natuwa ang Agila. Nakita niyang nagdidilim ang kalangitan. Tuwang-tuwa talaga siya. buong yabang niyang iniladlad at ibinuka ang kanyang malalapad na pakpak. "Aba oo. gusto kong umpisahan na natin ang karera ngayon na. "Hoy Maya. subalit hindi siya nagpahalata. Habang patuloy siya sa kanyang paglipad ay nakasalubong niya ang isang maliit na ibong Maya at hinamon niya ito. Agila. Gusto ng matawa ni Agila sa katuwaan dahil tiyak na ang panalo niya. himdi niya akalain na tatanggapin nito ang hamon niya." Tumawa ang Agila sa narinig na sinabi ni Maya.

Napabilis ang lipad ni Maya. Habang nasa kalagitnaan na sila ng kalawakan ay siya namang pagbuhos ng malakas na ulan.At sisimulan nga nila ang paligsahan. Huwag maging mayabang at huwag ding maliitin ang kakayahan ng ating kapwa. Nabasa ang bulak na dala-dala ni Agila kaya bumigat ito ng husto. Samantalang ang mabigat sa asukal na dala-dala naman ni Maya ay nabasa din ulan kaya natunaw ito. unang nakarating si Maya sa ituktok ng mataas na bundok at tinalo niya ang mayabang na Agila. kaya bumagal ang lipad niya. . MENSAHE: Maging mapagpakumbaba sa lahat ng ating mga ginagawa. Dahilan sa pangyayari. Nahirapan si Agila .

.

Umuwi ako agad sa amin dahil baka naroon na ang kaibigang tinutukoy sa papel. Naisip kong bumalik na. sumakay ako sa likod ng dolphin at doon nakita ko ang iba·t-ibang hayop at halaman. mula sa itaas ay nagpalundag-lundag ako sa mga ulap. Mula sa itaas ay tanaw na tanaw ko ang daigdig na bilog at nagliliwanag. may pasok ka ngayonµ ´Nay. Masaya silang naglalaro pero hindi ko sila maintindihan. Binuksan ko ang binatana at nakita ko ang aming hardin. Hindi ko sila maintindihan kaya bumalik na ako sa amin sakay-sakay ng isang elepante. Mayroong isang bituin na ubod ng laki. nanaginip ako na may makikilala akong bagong kaibigan!µ ´Oo. luntian at kulay lupa. Mula sa aking silid ay may natanaw ako na maliwanag sa langit. Ahah! Pupuntahan ko ang bituin. Pero walang tao roon. Ah alam ko na. Sumakay ako sa likod ng kabayo pero wala doon ang bagong kaibigan. Maraming halaman at insekto doon.´ . Sumisid ako sa ilalim ng dagat. Para itong bolang umiilaw. Kinakailangan ko raw sumakay para matagpuan ito. Gabi na ng makauwi ako. Lumabas ako sa likod-bahay at nagpunta sa dagat. meron nga. Kumapit ako sa lobo at pinuntahan ko ito. ´Gising na anak. ang sarap! Parang mga bulak! Nagpadulas ako sa bahaghari! Subalit wala pa rin akong kalaro kaya gumamit ako ng isang malaking payong at ginawa kong parachute. Sumakay ako ng bangka upang hanapin ang aking kaibigan pero walang ibang tao sa dagat. Kaya bumalik na lamang ako sa amin. May kulay bughaw. doon sa inyong paaralan kaya gumising ka na at darating na angschool bus. Napunta ako sa kagubatan. Nakasulat doon na may matatagpuan daw akong isang kaibigan. Maya-maya ay kinalabit na ako ni inay. Doon ay nagpupulong ang mga hayop. pero hindi ako mabubuhay doon.Bagong Kaibigan May napulot akong papel. Ang ganda ng kulay.

"Sige nga. Maya-maya'y nakita kong lumuhod si Pingkaw sa lupa at nag-iiyak na parang bata. "Hoy mga bata. may nakapatong na palara na kumikinang tuwing tinatamaan ng sinag ng araw." Ewan kung sa lakas ng pagsigaw ko'y natakot ang mga batang isa-isang nag-aalisan.Si Pingkaw Naalimpongatan ako sa pagtulog nang hapong iyon sa sigawan at nanunuyang tawanan ng mga bata sa kalsada. Pagkaalis nila. Sa kanyang ulo." sabi nilang pahalakhak habang pasayaw-sayaw na pinalilibutan si Pingkaw. Isusumbong ko kayo sa meyor. Malayo siya kaya't di ko Makita nang mabuti. Si Pingkaw pala na sinusundan ng mga bata. mahaba ang buhok at nakakorto lamang. may nakataling pulang papel de Hapon na may kabit na lata sa dulo. At umambang aagawin ang karga ni Pingkaw. "Hoy. Kaya't sumigaw ako para takutin sila. Nakadama ako ng pagkaawa kay Pingkaw at pagkainis sa mga bata." nag-aatubiling sagot ng babae. salbahe n'yo! Tigilan n'yo ang pagtukso sa kanya. hiya ako." sigaw ng isang bata na nakasundong abot sa tuhod at may itinatawing-tawing sa daga." nakangising sabat ng pinakamalaki sa lahat. Umatras ang babae at hinigpitan pa ang yapos sa kanyang karga. Gula-gulanit ang kanyang damit na ilang ulit nang tinagpian at may medyas ang isang paa na ewan kung asul o berde." Patuloy pa rin ang panindyo ng mga bata kahit na lumakas ang hagulhol ni Pingkaw." "Ay. "Huwag niyo naming kunin ang anak ko. Sa kabilang binti. aagawin namin ang anak mo. nagpahid ng pawis at dumungaw sa bintana. "Sige agawin natin ang kanyang anak. "Kung ayaw mo. Pingkaw. kumanta ka ng blak is blak. Dali-dali akong bumangon. tumingala si Pingkaw sa akin at nagsabi: . sabay subo sa daliri.

Natigilan ako. dali-daling nagtakbuhan pasalubong sa kanya habang hindi makaringgan sa pagtatanong kung may uwi ba raw siyang dyens na estretsibol. b'yuda na s'ya." Ngumiti siya sa akin. may sergeant. Basing. kung sinuswerte. makikita mo ang kanyang pananghalian. at sa loob ng bag na burin a nakasabit sa gilid ng kanyang kariton. ngunit magugulat ka. may senador siyang tawag sa akin. si Pisyang Tahur ay sumusumpa sa . Madalas siyang umawit dati-rati." At ang mga ito. Dali-dali niya itong pinulot at muling ibinalot sa lata. nandito na ako. Inihele ang kayang karga. kukunins nila ang aking anak. nang hindi pa siya ganito. karne norte o kaya'y pork and beans. Ito'y mga tira-tirang sadinas. bote. mga sirang sapatos. At naalala ko ang Pingkaw na dati naming kapitbahay sa tambakan. hindi na nila kukunin yan. wala ditto ang iyong ina«" ang kayang kanta habang ang lata'y ipinaghele at siya'y patiyad na nagsasayaw." Hindi ko mapigilan ang aking pagngiti. "Hele. pandesal na kadalasa'y nakagatan na at kung minsan. Namatay ang kanyang asawa sa sakit ng epilepsy habang dinadala niya sa kanyang sinapupunan ang bunsong anak. agad niyang tatawagan ang kanyang anak: "Poray. Subalit kung may ano itong gayuma na bumabalani sa pandinig. Nahulog ang basahang ibinalot sa lata ng biskwit. hele tulog muna. ano ang kanilang pananghalian. Samantala. Ang kariton niya'y puno ng kartong papel. Ewan kung dahil sa tila malungkot na tinig ng kanyang paghehele o kung dahil sa pagtataka sa kanyang kasiyahan gayong isa lamang siyang naghahalukay ng basura. Hindi naman kagandahan ang kanyang tinig -basag at boseslalaki. nakabili ba raw siya ng bitsukoy? Dalawang taon kaming magkapitbahay ngunit hindi ko man lamang nalaman ang kanyang tunay na pangalan. Huwag ka nang umiyak. Pagdating niya sa harap ng kanilang barung-barong. pabalik na siya niyang galling sa tambakan. Pingkaw ang tawag ng lahat sa kanya. "O sige. magagamit o maipagbili. May koronel. Ang paghahalukay ng basura ang kanyang hanapbuhay (sa amin ang tambakan ng syudad) at ditto nagmumula ang kanyang makakain. Ngayon meyor na naman."Meyor. tila nagagaanan siya at nakakakanta pa ng kundimang Bisaya. Kadalasan. Sa kanyang yayat na katawan masasabing tunay na mabigat ang kanyang tinutulak. Takoy. may buto ng fried chicken na may lamang nakadikit.

ngunit hindi mo man lamang makikita si Pingkaw na inaambaan ang kanyang mga anak. "hindi kailangang paluin. Sinasabi rin na sa pagsisimba niya tuwing Linggo hindi kukulangin sa piseta anf kayang ipinamamahagi sa mga nagpapalimos. Sa tambakan. Madalas siyang tumutulong sa pagtutulak ng kariton ng iba lalo na ng mga bata at matatanda. Iba-iba raw ang ama ng kanyang tatlong anak. Kung minsan. Pagkatapos. Iba ang batang nakikinig sa magulang dahil sa paggalang at pagmamahal. Talagang mahal ni Pingkaw ang kanayang mga anak. Lubha siyang matulungin lalo na sa katulad niyang naghahalukay lamang ng basura. Ibang-iba sa kanyang mga kapatid kaya kung minsa'y naisip mong totoo nga ang sinasabi ni Pisyang Tahur. Minsan. Nakiusap na pautangin siya. susunod sa iyo subalit magrerebelde at magkimkim ng sama ng loob. Ang kanyang panganay. Bukambibig na ang pagkagahaman sa babae ng Tsino na ito: pinagdugtung-dugtong ng . Alam ng lahat sa tambakan ang pangyayaring ito." nasabi niyang minsang bumili siya ng tuyo sa talipapa at nakitang pinapalo ng isang ina ang maliit na anak na nahuli nitong tumitingin sa malalaswang larawan. Kinasanayan na ni Pingkaw na umawit habang gumagawa. sumasabay ang kayang mga anak at ang sungi ang siyang may pinakamataas na tinig.. ang sumunod." Sa tunggalian ng pamumuhay sa tambakan na roo. aalisin na ni Pingkaw ang mga laman ng kariton. karaniwang makikita mo na sinasaktan ng mga ina ang kanilang mga anak.kanyang paboritong santo na hindi raw kailanman nakasal si Pingkaw. ang isang tao'y handing tumapak sa ilong ng kapwa tao mabuhay lamang. Magpapahiram naman daw ang Tsino ngunit sa isang kondisyon. Ang bunsong ewan kung tatlong taon pa lamang ay maputi at guwapung-gwapo. maaalala mo agad ang panakot-uwak sa maisan. Si Basing. Tuwing makikita mo iting nakasuot ng estretsibol na dala ng ina mula sa tambakan. "Ang mga bata. Ang mga bata. Nakapagtataka si Pingkaw. sungi ngunit mahilig pang pumangos tubo gayong umaagos lamang ang katas sa biyak ng kayang labi. ay labis na mataas para sa kanyang gulang na labintatlong taon at masyadong payat. ihihiwalay ang mga lata mga bote. Pagkatapos mananghalian. Nagtungo ang babae sa suking Tsino. itutulak na niya ang kariton patungo sa Tsino na tagabili. sapat nang turuan sila nang malumanay. mga kariton at iba pang nakalagay rito sa napulot sa tambakan katulong ang kayang mga anak. si Poray. nagkasakit ng el to rang sunging anak ni Pingkaw. kung saktan.

ngunit wala ang doktor at naglalaro ng golp. Ngunit ang ibang mabuti naman ang pamumuhay. kung sino ang dapta tulungan ay hindi tinutulungan. Kontento na siya sa kanyang naabot sa buhay.mga tagatambakan kung ano ang kondisyong iyon sapagkat wala naman talagang nakasaksi sa pag-uusap ng dalawa. Kung ninais Niyang mamatay ang aking anak." ang sabi ni Pingkaw nang magpunta siya sa talipapa bago pa man gumaling ang kanyang anak. Isinalaysay ito ng aking mga kapitbahay pagbalik ko. ang pagkabasag ng kawali na inihambalos ni Pingkaw sa ulo ng Tsino. Walang nagdaraang mga saasakyan sa kalyehon kaya sa kariton isinakay ni Pingkaw ang kanyang mga anak. Pag-uwi niya. Natuliro si Pingkaw. matapos silang mag-agahan ng kayang mga anak. Nagtungo siya sa bahay ng isang doktor na malapit lamang. Marami pa riyang iba na higit na nararapat tulungan. naglaga siya ng dahon ng bayabas at ipinainom sa anak. at matinding galit ang aking nadama. sana'y namatay na. Iyon nalamang ang nakapagpabuti sa bata. at iba pang bagay na ipinamimigay ng ahensya na nangangalaga sa mga mahihirap. ayon sa katulong. Ang hirap lang sa ating pamahalaan. Isang araw. Nagsisigaw. Naganap ang sumunod na pangyayai kay Pingkaw nang ako'y nasa bahay ng aking kapatid na may sakit. . Kaya nagugulkuhang itinulak na naman ni Pingkaw ang kanyang kariton papuntang bayan. Kabaliwan«" Iyan si Pingkaw. Matagal siyang tumimbre nakita niyang may sumisilip-silip sa bintana. ngunit dahil naisip pa Niyang mabuhay ito. Minsang nag-uusap ang mga nagsisipagtipon sa talipapa tungkol sa bigas relip. Hindi rin nadala ni Pingkaw ang kanyang anak sa doctor. Tumakbo siya sa mga kapitbahay upang humingi ng tulong. Sumabat si Pingkaw na nagkataong naroroon. May doktor doon ngunit wala naming gamut para sa nalason. "Nagpapakita rin na may awa ang Diyos. Itinulak niyang muli ang kariton at nagpunta sa bahay ng isa pang doktor. nabuhay rin kahit hindi naipadoktor. Ewan kung dahil sa sardines o sa kung ano mang panis na kanilang nakain. "Bakit iaasa ko pa sa ahensya ang aking pamumuhay? Malusog at masigla pa naman ako sa pagtutulak ng aking kariton upang tulungan. sila pa ang nakatatanggap ng tulong. Ngunit wala silang maitulong maliban sa pagsabihan siyang kailangan dalhin ang mga anak sa ospital. Nalaman na ng lahat ang mga naganap. bigla na lamang namilipit ang mga bata sa sakit sa tiyan.

. Nang gumabi'y namatay si Poray. sumunod namang namatay ang bunso. Umiiyak siyang nagpatuloy sa pagtulak ng kariton para iligtas ang buhay ng natitira pa niyang dalawang anak. habang ipinaghehele ang binihisang lata. Dalawang araw pa ang lumipas. Maraming tao ang may pagkamanghang nagmasid sa kanya. sinusundan na naman ng mga pilyong bata. Muli akong dumungaw. bukod pa sa kanyang lubhang pagkalumbay sa pagiging maramot ng kapalaran. Pakiramdam niya'y isang daang taon na siya nang makarating sa pambansang ospital. Maya-maya napansin niyang hindi na kumikilos ang kanyang panganay. Nakarinig na naman ako ng kaguluhan. . subalit wala kahit isa mang lumapiot upang tumulong. ang pinakamatanda. "Hele-hele. maraming sasakyan ang kanyang pinahinto upang isakay ang kanyang mga may sakit na anak ngunit wala ni isa sa mga ito ang tumigil. Matapos ang pagtuturuan ng mga doktor at narses na ang tinitingnan lamang ay mga pasyenteng mayayaman na wala naming sakit. Si Pingkaw na nagbalik. Ipinagpatuloy niya ang pagtulak ng kariton. Nang makarating siya sa punong kalsada. wala ditto ang iyong nanay«" ang kanta niya.Halos hindi makakilos sa pagod si Pingkaw. Tumalbug-talbog ang katawan ng kanyang mga anak sa kariton habang nagdaraan ito sa mga lubak-lubak ng kalsada. Para siyang sinakluban ng langit nang mabatid niyang hindi na ito humihinga. tulog muna. binigyan din ng gamut ang dalawang anak ni Pingkaw.

TUWAANG (Epiko ng mga Bagobo) .

Nararamdaman ko na mayroong masamang mangyayari sa iyo doon. Bayaan mong suklayin ko muna ang iyong buhok bago mo siya labanan. Lumabas ito sa bulwagan at hinamon si Tuwaang sa isang laban. Lumabas na ang babaing ikakasal sa kanyang silid at nagsimulang magbigay ng nganga sa bawa't isang bisita. Huwag kang pumunta. Hindi mo naiintindihan. gitara at gong. Sumakay siya sa kidlat at nakarating sa kapatagan ng Kawkawangan. Hindi pinakinggan ni Tuwaang ang kanyang tiyahin. Ngayon ang tanging nalalaman ko ay gusto ko makita ang kagandahan ng Dalaga ng Monawon. Tumulong si Tuwaang. Sa kanyang misteryosong hininga siya ay nakagawa ng gintong plauta. Doon ay natagpuan niya ang Gungutan. Huwag kang mag-alala. Naghanda siya sa pagdalo sa kasal. pagkatapos ay ang Binatang Liwanon at ang Binata ng Sumisikat na Araw. Gusto ng ibon na sumama sa kanya sa kasalan kaya dinala na niya ito. isang nakapagsasalitang ibon. Isinuot niya ang damit na ginawa ng mga diyos para sa kanya. babala ng kanyang tiyahin. Huling dumating ang lalaking ikakasal. Hindi ako natatakot sa kahit ano. tiyang. Pakiramdam ng lalaki ay nainsulto siya. Labanan mo ako hanggang kamatayan! Tumayo si Tuwaang at tinanggap ang hamon ngunit hinawakan siya ng babaing ikakasal. Tuwaang. Nang makarating sa Monawon. Ipakita mo sa akin na nararapat ka sa karangalang ibinigay sa iyo ng aking minamahal sa pagtabi niya sa iyo! sabi ng galit na Binata ng Sakadna. Tuwaang. Mayroon siyang hugis pusong basket na maaaring makagawa ng kidlat. Nainsulto si Tuwaang sa sinabi ng lalaking ikakasal na silang lahat ay pulang dahon. Nagsimulang magdatingan ang mga bisita. Kaya kong alagaan ang sarili ko sinabi niya ng matatag at determinadong pumunta. Nang dumating ay iniutos ng lalaki na paalisin ang mga bisitang hindi nararapat na naroon. Nagsimula ang seremonya sa pagaalay ng mga bisita ng mga mamahaling regalo. tiyang. Unang dumating ay ang Binata ng Panayangan. na ang ibig sabihin ay mga bayani. ang Binata ng Sakadna na kasama ang isang daang lalaki.Nakatanggap si Tuwaang ng mensahe buhat sa hangin na nagsasabi na kailangan niyang dumalo ng kasal ng Dalaga ng Monawon. Dala rin niya ang kanyang espada at panangga at isang mahabang kutsilyo. sabi . Dalawa ang natira para sa lalaking ikakasal ngunit inamin ng Binata ng Sakadna na wala silang gintong plauta at gintong gitara na maitutumbas sa mga natira. siya ay magalang na pinapasok sa loob ng bulwagan kung saan ginaganap ang kasalan. Pagkatapos ay tumabi ito kay Tuwaang na naglagay sa lalaking ikakasal sa kahiya-hiyang sitwasyon.

Para sa iyo binibini. Lumubog ito ang nakakarating sa Hades. Hinarap ni Tuwaang at ng Gungutan ang Binata ng Sakadna at ang isang daang lalaki. mag-iingat ako! sabi niya at lumabas na ito sa bulwagan upang labanan ang lalaki. Ng buong puso. Tumango ang babaing ikakasal at kumaway sa kanya at umaasa sa kanyang kagalingan. Maari ka bang sumama sa akin? tanong ni Tuwaang sa babae. Tumakbo ng masaya ang babae sa kanya. Madali nilang natalo ang anim pang natirang nakatayo hanggang siya at ang Binata ng Sikadna na lamang ang natirang nakatayo. nakita ni Tuwaang si Tuhawa. Mag-ingat ka sa pakikipaglaban sa kanya. sagot nito. magpakailanman. Lumitaw mula sa lupa si Tuwaang at pinatay ang lalaki sa pamamagitan ng pagbili sa gintong plauta. Dahil sa masidhing laban ay lumindol ang lupa at lahat ng mga puno ay nagbagsakan.ng babaing ikakasal kay Tuwaang. ang diyos ng Hades. Binuhat ng lalaking ikakasal si Tuwaang at ibinato ng malakas sa lupa. Umuwi si Tuwaang sa Kuaman kasama ang babae at ang Gungutan at namuhay sila ng magkakasama. Sa Hades. . Sinabi ni Tuhawa na ang buhay ng lalaking ikakasal ay nasa gintong plauta. Tinitigan ni Tuwaang ang babae. Hinawakan ni Tuwaang ang kamay ng babae at hinalikan ito. Hindi siya marunong lumaban ng patas. Nakita niya ang pagmamahal at paghanga nito sa kanyang mga mata. At buong pagmamahal niyang sinuklay ang kanyang buhok. babala ng babae. Niyakap niya ito at hinalikan sa kanyang pisngi at labi. Lumaban sila ng buong makakaya at pagkatapos ng isang maikling pagtutunggali ay natalo niya at ng Gungutan ang siyamnaput-apat na lalaki. Binato si Tuwaang ng lalaking ikakasal ng malaking bato ngunit naging alikabok lamang ito bago pa man nito tamaan si Tuwaang.

.

² ANINO 2. Hindi hayop.1. Maikling landasin. hindi tao. ² SINTURON . di maubos lakarin. pumupulupot sa tiyan mo.

Maliit pa si Kumpare.3. Dala mo dala ka. ² SAPATOS 4. nakakaakyat na sa tore. ² LANGGAM . dala ka ng iyong dala.

5. kailangang ako ay mamatay. Kung gusto mong tumagal pa ang aking buhay. ² KANDILA .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful