Alamat ng Rosas
Noong araw ay may isang magandang dalagang nagngangalang ´Rosa,µ na balita sa kanyang angking kagandahan, kayumian, at kabaitan. Maraming

nangangayupapa sa kanyang kagandahan. Ngunit ni isa sa mga ito ay hindi niya mapusuan. Dahil ang gusto ni Rosa ay ang maglingkod sa Panginoon at sa pagtulong sa mga nangangailangan ng kanyang tulong. Ngunit si Cristobal, isang mahigpit niyang mangingibig, ay di makapapayag na di mapasakanya ang dalaga, at ito·y nagtangkang agawin si Rosa at dinala ito sa hardin. Ngunit nananalangin si Rosa sa Panginoon at noon di·y siya·y naging bangkay. Sa takot ni Cristobal ay ibinaon niya ang dalaga sa bakuran nito at saka siya lumayo sa pook na iyon upang di na magbalik kailanman. Mula noon ay hindi na nakita ng mga taga roon si Rosa. Sa halip, sa bakuran nito ay may isang halamang tumubo na may bulaklak ngunit paghawak sa tangkay nito ay mapapasigaw ka dahil sa talas ng tinik ng halamang hinahawakan. Dahil niloob ito ng Panginoon na gawing bulaklak si Rosa na ang tangkay ay may mga tinik na tagapangalaga rito upang di-pagnasaang pupulin lamang ng sinuman.

ay may isang mag-anak ang tahimik at masayang namumuhay sa loob ng kakahuyan. isa·t may At namumuong isang lihil na nga. araw nagpasya sina Damaso at Magda na tumakas at mamuhay sa ibang lugar. pagkagusto sina Magda Damaso isa.Alamat ng Aso Noong panahon na bata pa ang mundo. Sumakay pa rin sila ng bangka at umalis na kasabay na agos no ilog. Nag-iyakan ang dalawang bataang sina Maria at Jose. Isinalaysay ni Damaso na pinalayas siya ng kanyang amo dahil sa hindi niya nabantayan ang taniman nito ng ubaaas. si Magda siyang nagaasikaso sa kanilang bahay at dalawang anak na sna Maria at Jose. ´Oo nga po! Mang Damaso. At sa kanyang paglayas. Mula sa malayo. naligaw siya sa gubat at inatake ng maraming alamid. Minsan. Ngunit hindi naapigilan sina Magda ng kanyang mga anak. ngunit nanaig ang kanyang pagkagusto kay Damaso. ´Ina. Ang mabait ama. Itinurig nila iting kapamilya at nakatulong pa si Roque sa pang-araw-araw na pahahanap ng pagkain. Nais sanang magbago ng isip si Magda. dahil alam . Napatayo si Magda sa bangka. at si Roque ay mapagkalinga sakanyang pamilya. Nagtatanim siya ng mga gulay at nanghuhuli ng mga hayop sa gubat upang kanilang pagkain. kaya doon na pinatira sa bahay nila ito. Ngunit at lingid sa kay Roque. huwag mo po kaming iwan!µ ang iyak ni Maria. huwag n·yong kunin an gaming ina!µ ang iyak ni Jose. Inaalagaan nito ang pamilya. Naawa naman ang pamilya kay Damaso. Samantalang ang ina naman. nagging dahilan upang manakaw ang bunga ng mga ito. nagging malakas na ang lalaki na nakilala nilang Damaso. nagulat ang pamilya sa pagdating ni Roque mula sa mga pusang gubat nang ito ay maligaw. anong gulat nila Magda nang makitang nagtalunan sa ilog sina Maria at Joseupang humabol. At sa paaglipas ng panahon. Lalong nag-iyakan ang dalawang bata.

upang sa ganun ay papatunayan ding marunong na silang magmahal sa kanilang mga anak. Bigla ang pagbabago ng anyo ni Magda at Damaso.µ at nawala na ang diwata pagkawika niyon. Bigla. Siyang pagdating ni Roque. lalo na ang nagpapala o tumutulong sa atin. bagkus ay ungol at kaktwang ingay ang lumalabas sa kanilang bibig. sapagkat umaasa pa rin silang mawawala ang sumpa ng diwata. Kaya·t maging maingat tayong makasakit ng iban tao. At ikaw Magda.Ang kanilang katawan ay napuno ng balahibo. Ngunit lumakas ang agos ng ilog. lalo pa·t hindi na nila nakitang pumaimbabaw sa tubig ang mag-aama. ang mga aso ay naging alaga nila sa kanilang mga tahanan. upang patunayan na tumatanaw sila ng utang na loob. ´Masahol pa kayo sa mga hayop! Dahil sa inyong makasariling pagnanasa ay nagawa ninyong saktan ang ibang tao. at ganun din sa mga taong hndi marunon magmahal na tulad ni Magda. ay hindi natutong tumanaw ng utang na loob sa tong nagpapala sa iyo. Ang mga inahing asonaman ay labis na binabantayan ang kanilang mga tuta. Dapat lamang kayong maging kauri ng hayop. At sising-sisi ang dalawa sa kanilang nagawa. hangga·t ikaw Damaso. sapagkat may kaparusahan sa mga taong hindi marunong tumanaw ng utang na loob na tulad ni Damaso. humaba ang kanilang mga nguso.µ ang wika ng babaeng diwata pala ng ilog. Sila ang unang angkan ng mga aso sa daigdig. hangga·t hindi mo naipapakita ang tunay mong pagmamahal sa iyong mga magiging aaanak. At hanggang ngayon nga ay pinatutunayan pa rin ng mga aso na sila ay tapat sa kanilang mga amo. at napailalim sat big ang mag-aama. tumalim ang mga ngipin at nagkapangil. Mula sa malayo. . Nagkaroon sila ng maraming anak. mula sa tubig ay isang babae ang lumutang sa hangin. na agad ding tumalon sa ilog upang iligtas ang mga anak. natanaw nina Magda at Damaso ang pangyayari. Binabantayan nila ang mga bahay ng kanilang amo at ipinagtatanggol ang mga ito samga kaaway.Ang dalawang isinumpa ay namuhay sa kakahuyan.niyang hing marunong lumangoy ang dalawang bata. At sa pagdami ng mga tao. ´Mananatili kayo sa ganyang anyo.

.

Mga aral ng pabula: Ang paghingi ng paumanhin sa kapwa ay sinusuklian ng pang-unawa. pakakawalan kita pero sa susunod ay huwag mong gambalain ang pagtulog ko. Lumapit siya upang mag-usisa at agad niyang nakilala ang leon na nahuli sa loob ng lambat na ginawang bitag ng mga nangagaso sa kagubatan. . Ang pag-unawa sa kapwa ay humahantong sa mabuting pagkakaibigan. Agad namang naputol ang lubid at bumagsak ang lambat kasama ang leon sa loob. Nakatuwaan ko lang na maglaro sa iyong likuran. Nabakas ng leon sa mukha ng daga ang tunay na pagmamakaawa. Huwag mo akong kainin" sabi ng daga." laking pasasalamat na sabi ng leon sa kaibigang daga. Balang araw ay makagaganti rin ako sa kabutihan mo. "Utang ko sa iyo ang aking buhay. Wala akong masamang hangarin. "Ipagpaumanhin mo kaibigan. Dinakma ng leon ang daga at hinawakan sa buntot na wari bagang balak siyang isubo at kainin." sabi ng leon. Dalidaling inakyat ng daga ang puno at nginatngat ang lubid na nakatali sa lambat. "Salamat kaibigan. Lumipas ang maraming araw at minsan sa pamamasyal ng daga sa kagubatan ay kanyang napansin ang isang lambat na nakabitin sa puno. Huwag maliitin ang kakayahan ng iyong kapwa. " sagot ng daga. Hamak man ang isang tao ay maaari siyang makatulong ng malaki o makagawa ng bagay na lubhang makabuluhan. Kanyang inaakyat ang likuran ng leon at pagdating sa itaas ay nagpapadausdos siya paibaba. Natakot at nagmakaawa ang daga. Hindi ko sinasadyang gambalain ka sa pagtulog mo.Ang Pabula ng Daga at ng Leon Isang daga ang nakatuwaang maglaro sa ibabaw ng isang natutulog na leon. Mabilis na bumaba ang daga at tinulungan ang leon na nakawala sa lambat. Sa katuwaan ay di niya napansin na nagising ang leon. "Sige.

Tuwang-tuwa talaga siya. buong yabang niyang iniladlad at ibinuka ang kanyang malalapad na pakpak. Habang patuloy siya sa kanyang paglipad ay nakasalubong niya ang isang maliit na ibong Maya at hinamon niya ito. Napatingin ang Maya sa kalawakan. . Kung kailan mo gusto. "Aba oo. "Hoy Maya. nasa sa iyon 'yan. mas hamak na magaan ang bulak na dadalhin niya kumpara sa mabigat na asukal na dadalhin naman nito. himdi niya akalain na tatanggapin nito ang hamon niya. subalit hindi siya nagpahalata. Nakita niyang nagdidilim ang kalangitan. Gusto ng matawa ni Agila sa katuwaan dahil tiyak na ang panalo niya.Ang Agila at ang Maya Isang Agila ang kasalukuyang lumilipad sa kalawakan. natitiyak niyang ang kasunod niyon ay malakas sa pag-ulan. Kailan mo gustong magsimula tayo?" Natuwa ang Agila. kaya naipasya niyang tanggapin ang hamon nito para maturuan niya ng leksyon. gusto kong umpisahan na natin ang karera ngayon na." Tumawa ang Agila sa narinig na sinabi ni Maya. Halimbawa ang dadalhin ko ay asukal ikaw nman ay bulak. "O ano. Agila. bakit nga naman hindi eh. payag na payag ako. "Aba." buong kayabangang sagot ni Agila." "Sige doon tayo mag-uumpisa sa ilog na 'yon at doon tayo hihinto sa ituktok ng mataas na bundok na iyon. "Sige Agila. Pero. para lalong maging masaya ang paligsahan natin ay kailangang bawat isa sa atin ay magdadala ng kahit ano ng bagay. baka gusto mong subukan kung sino sa ating dalawa ang mabilis lumipad?" buong kayabangan ni Agila. "Sige! Tinatanggap ko ang hamon mo." wika pa ni Maya. payag ka ba?" untag ni Maya.

unang nakarating si Maya sa ituktok ng mataas na bundok at tinalo niya ang mayabang na Agila. Huwag maging mayabang at huwag ding maliitin ang kakayahan ng ating kapwa. MENSAHE: Maging mapagpakumbaba sa lahat ng ating mga ginagawa. Nabasa ang bulak na dala-dala ni Agila kaya bumigat ito ng husto. . Samantalang ang mabigat sa asukal na dala-dala naman ni Maya ay nabasa din ulan kaya natunaw ito.At sisimulan nga nila ang paligsahan. Nahirapan si Agila . Habang nasa kalagitnaan na sila ng kalawakan ay siya namang pagbuhos ng malakas na ulan. Napabilis ang lipad ni Maya. Dahilan sa pangyayari. kaya bumagal ang lipad niya.

.

Lumabas ako sa likod-bahay at nagpunta sa dagat. Naisip kong bumalik na. Sumakay ako ng bangka upang hanapin ang aking kaibigan pero walang ibang tao sa dagat. Hindi ko sila maintindihan kaya bumalik na ako sa amin sakay-sakay ng isang elepante. May kulay bughaw. Maraming halaman at insekto doon. nanaginip ako na may makikilala akong bagong kaibigan!µ ´Oo. pero hindi ako mabubuhay doon. Mula sa itaas ay tanaw na tanaw ko ang daigdig na bilog at nagliliwanag.´ . Kinakailangan ko raw sumakay para matagpuan ito. Napunta ako sa kagubatan. mula sa itaas ay nagpalundag-lundag ako sa mga ulap. Nakasulat doon na may matatagpuan daw akong isang kaibigan. Sumakay ako sa likod ng kabayo pero wala doon ang bagong kaibigan. Binuksan ko ang binatana at nakita ko ang aming hardin. sumakay ako sa likod ng dolphin at doon nakita ko ang iba·t-ibang hayop at halaman. Masaya silang naglalaro pero hindi ko sila maintindihan. Ang ganda ng kulay. luntian at kulay lupa. Ahah! Pupuntahan ko ang bituin. ang sarap! Parang mga bulak! Nagpadulas ako sa bahaghari! Subalit wala pa rin akong kalaro kaya gumamit ako ng isang malaking payong at ginawa kong parachute. Doon ay nagpupulong ang mga hayop. may pasok ka ngayonµ ´Nay. Maya-maya ay kinalabit na ako ni inay. Umuwi ako agad sa amin dahil baka naroon na ang kaibigang tinutukoy sa papel. Sumisid ako sa ilalim ng dagat. meron nga. Para itong bolang umiilaw. Ah alam ko na. Pero walang tao roon. Kaya bumalik na lamang ako sa amin. Mula sa aking silid ay may natanaw ako na maliwanag sa langit. Gabi na ng makauwi ako. Mayroong isang bituin na ubod ng laki. Kumapit ako sa lobo at pinuntahan ko ito. doon sa inyong paaralan kaya gumising ka na at darating na angschool bus. ´Gising na anak.Bagong Kaibigan May napulot akong papel.

" "Ay. Nakadama ako ng pagkaawa kay Pingkaw at pagkainis sa mga bata. sabay subo sa daliri. kumanta ka ng blak is blak. Si Pingkaw pala na sinusundan ng mga bata." sabi nilang pahalakhak habang pasayaw-sayaw na pinalilibutan si Pingkaw. Pagkaalis nila. Kaya't sumigaw ako para takutin sila. may nakataling pulang papel de Hapon na may kabit na lata sa dulo. salbahe n'yo! Tigilan n'yo ang pagtukso sa kanya. Sa kabilang binti. "Hoy mga bata. tumingala si Pingkaw sa akin at nagsabi: ." Ewan kung sa lakas ng pagsigaw ko'y natakot ang mga batang isa-isang nag-aalisan.Si Pingkaw Naalimpongatan ako sa pagtulog nang hapong iyon sa sigawan at nanunuyang tawanan ng mga bata sa kalsada." sigaw ng isang bata na nakasundong abot sa tuhod at may itinatawing-tawing sa daga. Sa kanyang ulo. aagawin namin ang anak mo. Gula-gulanit ang kanyang damit na ilang ulit nang tinagpian at may medyas ang isang paa na ewan kung asul o berde. "Hoy. Malayo siya kaya't di ko Makita nang mabuti. Isusumbong ko kayo sa meyor. hiya ako. "Sige agawin natin ang kanyang anak. Umatras ang babae at hinigpitan pa ang yapos sa kanyang karga. "Kung ayaw mo. At umambang aagawin ang karga ni Pingkaw." nag-aatubiling sagot ng babae. may nakapatong na palara na kumikinang tuwing tinatamaan ng sinag ng araw. Pingkaw. "Sige nga." Patuloy pa rin ang panindyo ng mga bata kahit na lumakas ang hagulhol ni Pingkaw." nakangising sabat ng pinakamalaki sa lahat. nagpahid ng pawis at dumungaw sa bintana. Maya-maya'y nakita kong lumuhod si Pingkaw sa lupa at nag-iiyak na parang bata. "Huwag niyo naming kunin ang anak ko. mahaba ang buhok at nakakorto lamang. Dali-dali akong bumangon.

kung sinuswerte." At ang mga ito. may senador siyang tawag sa akin. ano ang kanilang pananghalian. Madalas siyang umawit dati-rati. Natigilan ako. may buto ng fried chicken na may lamang nakadikit. Kadalasan. Ito'y mga tira-tirang sadinas. hindi na nila kukunin yan. wala ditto ang iyong ina«" ang kayang kanta habang ang lata'y ipinaghele at siya'y patiyad na nagsasayaw. tila nagagaanan siya at nakakakanta pa ng kundimang Bisaya. Dali-dali niya itong pinulot at muling ibinalot sa lata. si Pisyang Tahur ay sumusumpa sa . hele tulog muna. Ang kariton niya'y puno ng kartong papel. "Hele. Inihele ang kayang karga. nang hindi pa siya ganito. Pingkaw ang tawag ng lahat sa kanya. ngunit magugulat ka. At naalala ko ang Pingkaw na dati naming kapitbahay sa tambakan. makikita mo ang kanyang pananghalian. May koronel. may sergeant. nakabili ba raw siya ng bitsukoy? Dalawang taon kaming magkapitbahay ngunit hindi ko man lamang nalaman ang kanyang tunay na pangalan. "O sige. Hindi naman kagandahan ang kanyang tinig -basag at boseslalaki. kukunins nila ang aking anak. magagamit o maipagbili. Pagdating niya sa harap ng kanilang barung-barong. Takoy." Ngumiti siya sa akin. dali-daling nagtakbuhan pasalubong sa kanya habang hindi makaringgan sa pagtatanong kung may uwi ba raw siyang dyens na estretsibol. Subalit kung may ano itong gayuma na bumabalani sa pandinig. Namatay ang kanyang asawa sa sakit ng epilepsy habang dinadala niya sa kanyang sinapupunan ang bunsong anak. at sa loob ng bag na burin a nakasabit sa gilid ng kanyang kariton." Hindi ko mapigilan ang aking pagngiti. b'yuda na s'ya. pabalik na siya niyang galling sa tambakan. nandito na ako. Ewan kung dahil sa tila malungkot na tinig ng kanyang paghehele o kung dahil sa pagtataka sa kanyang kasiyahan gayong isa lamang siyang naghahalukay ng basura. mga sirang sapatos. Huwag ka nang umiyak. pandesal na kadalasa'y nakagatan na at kung minsan. Ngayon meyor na naman. Basing. Sa kanyang yayat na katawan masasabing tunay na mabigat ang kanyang tinutulak. Nahulog ang basahang ibinalot sa lata ng biskwit. bote. Samantala. karne norte o kaya'y pork and beans. Ang paghahalukay ng basura ang kanyang hanapbuhay (sa amin ang tambakan ng syudad) at ditto nagmumula ang kanyang makakain."Meyor. agad niyang tatawagan ang kanyang anak: "Poray.

"Ang mga bata. Bukambibig na ang pagkagahaman sa babae ng Tsino na ito: pinagdugtung-dugtong ng . Madalas siyang tumutulong sa pagtutulak ng kariton ng iba lalo na ng mga bata at matatanda. kung saktan. Kung minsan. "hindi kailangang paluin. Nagtungo ang babae sa suking Tsino. aalisin na ni Pingkaw ang mga laman ng kariton." Sa tunggalian ng pamumuhay sa tambakan na roo. nagkasakit ng el to rang sunging anak ni Pingkaw. Ibang-iba sa kanyang mga kapatid kaya kung minsa'y naisip mong totoo nga ang sinasabi ni Pisyang Tahur. ihihiwalay ang mga lata mga bote. susunod sa iyo subalit magrerebelde at magkimkim ng sama ng loob. Lubha siyang matulungin lalo na sa katulad niyang naghahalukay lamang ng basura. Kinasanayan na ni Pingkaw na umawit habang gumagawa. Iba ang batang nakikinig sa magulang dahil sa paggalang at pagmamahal. sapat nang turuan sila nang malumanay. Sinasabi rin na sa pagsisimba niya tuwing Linggo hindi kukulangin sa piseta anf kayang ipinamamahagi sa mga nagpapalimos. Pagkatapos. Ang kanyang panganay. Minsan. Talagang mahal ni Pingkaw ang kanayang mga anak.. Iba-iba raw ang ama ng kanyang tatlong anak. Nakiusap na pautangin siya. Pagkatapos mananghalian. Nakapagtataka si Pingkaw. si Poray. sumasabay ang kayang mga anak at ang sungi ang siyang may pinakamataas na tinig. mga kariton at iba pang nakalagay rito sa napulot sa tambakan katulong ang kayang mga anak. Magpapahiram naman daw ang Tsino ngunit sa isang kondisyon. Ang bunsong ewan kung tatlong taon pa lamang ay maputi at guwapung-gwapo. ang isang tao'y handing tumapak sa ilong ng kapwa tao mabuhay lamang. Tuwing makikita mo iting nakasuot ng estretsibol na dala ng ina mula sa tambakan. maaalala mo agad ang panakot-uwak sa maisan. Alam ng lahat sa tambakan ang pangyayaring ito. Si Basing." nasabi niyang minsang bumili siya ng tuyo sa talipapa at nakitang pinapalo ng isang ina ang maliit na anak na nahuli nitong tumitingin sa malalaswang larawan. karaniwang makikita mo na sinasaktan ng mga ina ang kanilang mga anak. itutulak na niya ang kariton patungo sa Tsino na tagabili. ang sumunod. Ang mga bata. Sa tambakan. sungi ngunit mahilig pang pumangos tubo gayong umaagos lamang ang katas sa biyak ng kayang labi.kanyang paboritong santo na hindi raw kailanman nakasal si Pingkaw. ay labis na mataas para sa kanyang gulang na labintatlong taon at masyadong payat. ngunit hindi mo man lamang makikita si Pingkaw na inaambaan ang kanyang mga anak.

naglaga siya ng dahon ng bayabas at ipinainom sa anak. Sumabat si Pingkaw na nagkataong naroroon. Ngunit ang ibang mabuti naman ang pamumuhay. ngunit wala ang doktor at naglalaro ng golp. Natuliro si Pingkaw. ayon sa katulong. Kabaliwan«" Iyan si Pingkaw. sana'y namatay na. ngunit dahil naisip pa Niyang mabuhay ito. Nagtungo siya sa bahay ng isang doktor na malapit lamang. Matagal siyang tumimbre nakita niyang may sumisilip-silip sa bintana. at iba pang bagay na ipinamimigay ng ahensya na nangangalaga sa mga mahihirap. Hindi rin nadala ni Pingkaw ang kanyang anak sa doctor. Kontento na siya sa kanyang naabot sa buhay. kung sino ang dapta tulungan ay hindi tinutulungan. Tumakbo siya sa mga kapitbahay upang humingi ng tulong. ang pagkabasag ng kawali na inihambalos ni Pingkaw sa ulo ng Tsino. Nalaman na ng lahat ang mga naganap. Pag-uwi niya. Itinulak niyang muli ang kariton at nagpunta sa bahay ng isa pang doktor. Kung ninais Niyang mamatay ang aking anak. Nagsisigaw.mga tagatambakan kung ano ang kondisyong iyon sapagkat wala naman talagang nakasaksi sa pag-uusap ng dalawa. Naganap ang sumunod na pangyayai kay Pingkaw nang ako'y nasa bahay ng aking kapatid na may sakit. Minsang nag-uusap ang mga nagsisipagtipon sa talipapa tungkol sa bigas relip. "Bakit iaasa ko pa sa ahensya ang aking pamumuhay? Malusog at masigla pa naman ako sa pagtutulak ng aking kariton upang tulungan. sila pa ang nakatatanggap ng tulong. Isang araw." ang sabi ni Pingkaw nang magpunta siya sa talipapa bago pa man gumaling ang kanyang anak. at matinding galit ang aking nadama. bigla na lamang namilipit ang mga bata sa sakit sa tiyan. "Nagpapakita rin na may awa ang Diyos. nabuhay rin kahit hindi naipadoktor. Ewan kung dahil sa sardines o sa kung ano mang panis na kanilang nakain. . Iyon nalamang ang nakapagpabuti sa bata. Marami pa riyang iba na higit na nararapat tulungan. Kaya nagugulkuhang itinulak na naman ni Pingkaw ang kanyang kariton papuntang bayan. Ngunit wala silang maitulong maliban sa pagsabihan siyang kailangan dalhin ang mga anak sa ospital. matapos silang mag-agahan ng kayang mga anak. May doktor doon ngunit wala naming gamut para sa nalason. Walang nagdaraang mga saasakyan sa kalyehon kaya sa kariton isinakay ni Pingkaw ang kanyang mga anak. Ang hirap lang sa ating pamahalaan. Isinalaysay ito ng aking mga kapitbahay pagbalik ko.

Si Pingkaw na nagbalik. tulog muna. subalit wala kahit isa mang lumapiot upang tumulong. "Hele-hele. maraming sasakyan ang kanyang pinahinto upang isakay ang kanyang mga may sakit na anak ngunit wala ni isa sa mga ito ang tumigil. . habang ipinaghehele ang binihisang lata. Nang makarating siya sa punong kalsada.. wala ditto ang iyong nanay«" ang kanta niya. Nang gumabi'y namatay si Poray. sinusundan na naman ng mga pilyong bata. Pakiramdam niya'y isang daang taon na siya nang makarating sa pambansang ospital. Maraming tao ang may pagkamanghang nagmasid sa kanya. Umiiyak siyang nagpatuloy sa pagtulak ng kariton para iligtas ang buhay ng natitira pa niyang dalawang anak. sumunod namang namatay ang bunso. Dalawang araw pa ang lumipas. Para siyang sinakluban ng langit nang mabatid niyang hindi na ito humihinga. Ipinagpatuloy niya ang pagtulak ng kariton. bukod pa sa kanyang lubhang pagkalumbay sa pagiging maramot ng kapalaran. binigyan din ng gamut ang dalawang anak ni Pingkaw. Maya-maya napansin niyang hindi na kumikilos ang kanyang panganay. Nakarinig na naman ako ng kaguluhan. Matapos ang pagtuturuan ng mga doktor at narses na ang tinitingnan lamang ay mga pasyenteng mayayaman na wala naming sakit. Tumalbug-talbog ang katawan ng kanyang mga anak sa kariton habang nagdaraan ito sa mga lubak-lubak ng kalsada.Halos hindi makakilos sa pagod si Pingkaw. ang pinakamatanda. Muli akong dumungaw.

TUWAANG (Epiko ng mga Bagobo) .

Hindi mo naiintindihan. Ngayon ang tanging nalalaman ko ay gusto ko makita ang kagandahan ng Dalaga ng Monawon. Sumakay siya sa kidlat at nakarating sa kapatagan ng Kawkawangan. Tumulong si Tuwaang. siya ay magalang na pinapasok sa loob ng bulwagan kung saan ginaganap ang kasalan. isang nakapagsasalitang ibon. babala ng kanyang tiyahin. Lumabas ito sa bulwagan at hinamon si Tuwaang sa isang laban. Dala rin niya ang kanyang espada at panangga at isang mahabang kutsilyo. Sa kanyang misteryosong hininga siya ay nakagawa ng gintong plauta. pagkatapos ay ang Binatang Liwanon at ang Binata ng Sumisikat na Araw. Bayaan mong suklayin ko muna ang iyong buhok bago mo siya labanan. Lumabas na ang babaing ikakasal sa kanyang silid at nagsimulang magbigay ng nganga sa bawa't isang bisita. gitara at gong. Isinuot niya ang damit na ginawa ng mga diyos para sa kanya. Dalawa ang natira para sa lalaking ikakasal ngunit inamin ng Binata ng Sakadna na wala silang gintong plauta at gintong gitara na maitutumbas sa mga natira. tiyang. Kaya kong alagaan ang sarili ko sinabi niya ng matatag at determinadong pumunta. Huling dumating ang lalaking ikakasal. na ang ibig sabihin ay mga bayani. Nang dumating ay iniutos ng lalaki na paalisin ang mga bisitang hindi nararapat na naroon. Mayroon siyang hugis pusong basket na maaaring makagawa ng kidlat. Naghanda siya sa pagdalo sa kasal. Huwag kang mag-alala. sabi . Gusto ng ibon na sumama sa kanya sa kasalan kaya dinala na niya ito. Hindi pinakinggan ni Tuwaang ang kanyang tiyahin.Nakatanggap si Tuwaang ng mensahe buhat sa hangin na nagsasabi na kailangan niyang dumalo ng kasal ng Dalaga ng Monawon. tiyang. Doon ay natagpuan niya ang Gungutan. Tuwaang. Nararamdaman ko na mayroong masamang mangyayari sa iyo doon. Unang dumating ay ang Binata ng Panayangan. Nang makarating sa Monawon. Tuwaang. Nagsimula ang seremonya sa pagaalay ng mga bisita ng mga mamahaling regalo. Pakiramdam ng lalaki ay nainsulto siya. Pagkatapos ay tumabi ito kay Tuwaang na naglagay sa lalaking ikakasal sa kahiya-hiyang sitwasyon. ang Binata ng Sakadna na kasama ang isang daang lalaki. Nainsulto si Tuwaang sa sinabi ng lalaking ikakasal na silang lahat ay pulang dahon. Huwag kang pumunta. Nagsimulang magdatingan ang mga bisita. Labanan mo ako hanggang kamatayan! Tumayo si Tuwaang at tinanggap ang hamon ngunit hinawakan siya ng babaing ikakasal. Hindi ako natatakot sa kahit ano. Ipakita mo sa akin na nararapat ka sa karangalang ibinigay sa iyo ng aking minamahal sa pagtabi niya sa iyo! sabi ng galit na Binata ng Sakadna.

mag-iingat ako! sabi niya at lumabas na ito sa bulwagan upang labanan ang lalaki. sagot nito. Binuhat ng lalaking ikakasal si Tuwaang at ibinato ng malakas sa lupa. Hindi siya marunong lumaban ng patas. Sinabi ni Tuhawa na ang buhay ng lalaking ikakasal ay nasa gintong plauta. Maari ka bang sumama sa akin? tanong ni Tuwaang sa babae. Hinawakan ni Tuwaang ang kamay ng babae at hinalikan ito. Ng buong puso. Niyakap niya ito at hinalikan sa kanyang pisngi at labi. Lumitaw mula sa lupa si Tuwaang at pinatay ang lalaki sa pamamagitan ng pagbili sa gintong plauta. Umuwi si Tuwaang sa Kuaman kasama ang babae at ang Gungutan at namuhay sila ng magkakasama. Tinitigan ni Tuwaang ang babae. ang diyos ng Hades. Tumakbo ng masaya ang babae sa kanya. babala ng babae. Lumubog ito ang nakakarating sa Hades. Madali nilang natalo ang anim pang natirang nakatayo hanggang siya at ang Binata ng Sikadna na lamang ang natirang nakatayo. Lumaban sila ng buong makakaya at pagkatapos ng isang maikling pagtutunggali ay natalo niya at ng Gungutan ang siyamnaput-apat na lalaki. Tumango ang babaing ikakasal at kumaway sa kanya at umaasa sa kanyang kagalingan. Hinarap ni Tuwaang at ng Gungutan ang Binata ng Sakadna at ang isang daang lalaki. Dahil sa masidhing laban ay lumindol ang lupa at lahat ng mga puno ay nagbagsakan. Binato si Tuwaang ng lalaking ikakasal ng malaking bato ngunit naging alikabok lamang ito bago pa man nito tamaan si Tuwaang. magpakailanman. At buong pagmamahal niyang sinuklay ang kanyang buhok. Sa Hades. nakita ni Tuwaang si Tuhawa. Nakita niya ang pagmamahal at paghanga nito sa kanyang mga mata.ng babaing ikakasal kay Tuwaang. Mag-ingat ka sa pakikipaglaban sa kanya. . Para sa iyo binibini.

.

hindi tao. Hindi hayop. ² SINTURON . di maubos lakarin. Maikling landasin.1. pumupulupot sa tiyan mo. ² ANINO 2.

dala ka ng iyong dala. Dala mo dala ka.3. ² LANGGAM . Maliit pa si Kumpare. nakakaakyat na sa tore. ² SAPATOS 4.

Kung gusto mong tumagal pa ang aking buhay. kailangang ako ay mamatay. ² KANDILA .5.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful