Alamat ng Rosas
Noong araw ay may isang magandang dalagang nagngangalang ´Rosa,µ na balita sa kanyang angking kagandahan, kayumian, at kabaitan. Maraming

nangangayupapa sa kanyang kagandahan. Ngunit ni isa sa mga ito ay hindi niya mapusuan. Dahil ang gusto ni Rosa ay ang maglingkod sa Panginoon at sa pagtulong sa mga nangangailangan ng kanyang tulong. Ngunit si Cristobal, isang mahigpit niyang mangingibig, ay di makapapayag na di mapasakanya ang dalaga, at ito·y nagtangkang agawin si Rosa at dinala ito sa hardin. Ngunit nananalangin si Rosa sa Panginoon at noon di·y siya·y naging bangkay. Sa takot ni Cristobal ay ibinaon niya ang dalaga sa bakuran nito at saka siya lumayo sa pook na iyon upang di na magbalik kailanman. Mula noon ay hindi na nakita ng mga taga roon si Rosa. Sa halip, sa bakuran nito ay may isang halamang tumubo na may bulaklak ngunit paghawak sa tangkay nito ay mapapasigaw ka dahil sa talas ng tinik ng halamang hinahawakan. Dahil niloob ito ng Panginoon na gawing bulaklak si Rosa na ang tangkay ay may mga tinik na tagapangalaga rito upang di-pagnasaang pupulin lamang ng sinuman.

naligaw siya sa gubat at inatake ng maraming alamid. Ngunit at lingid sa kay Roque. Napatayo si Magda sa bangka. kaya doon na pinatira sa bahay nila ito. Nag-iyakan ang dalawang bataang sina Maria at Jose. Ngunit hindi naapigilan sina Magda ng kanyang mga anak. Nais sanang magbago ng isip si Magda. pagkagusto sina Magda Damaso isa. At sa paaglipas ng panahon. dahil alam . Naawa naman ang pamilya kay Damaso. Sumakay pa rin sila ng bangka at umalis na kasabay na agos no ilog. Mula sa malayo. Ang mabait ama. nagulat ang pamilya sa pagdating ni Roque mula sa mga pusang gubat nang ito ay maligaw. Inaalagaan nito ang pamilya. anong gulat nila Magda nang makitang nagtalunan sa ilog sina Maria at Joseupang humabol. Itinurig nila iting kapamilya at nakatulong pa si Roque sa pang-araw-araw na pahahanap ng pagkain. Lalong nag-iyakan ang dalawang bata. ´Ina. si Magda siyang nagaasikaso sa kanilang bahay at dalawang anak na sna Maria at Jose. ´Oo nga po! Mang Damaso. huwag mo po kaming iwan!µ ang iyak ni Maria. Isinalaysay ni Damaso na pinalayas siya ng kanyang amo dahil sa hindi niya nabantayan ang taniman nito ng ubaaas. isa·t may At namumuong isang lihil na nga. Minsan. At sa kanyang paglayas. ngunit nanaig ang kanyang pagkagusto kay Damaso. Samantalang ang ina naman. huwag n·yong kunin an gaming ina!µ ang iyak ni Jose. Nagtatanim siya ng mga gulay at nanghuhuli ng mga hayop sa gubat upang kanilang pagkain. ay may isang mag-anak ang tahimik at masayang namumuhay sa loob ng kakahuyan. nagging dahilan upang manakaw ang bunga ng mga ito.Alamat ng Aso Noong panahon na bata pa ang mundo. araw nagpasya sina Damaso at Magda na tumakas at mamuhay sa ibang lugar. nagging malakas na ang lalaki na nakilala nilang Damaso. at si Roque ay mapagkalinga sakanyang pamilya.

natanaw nina Magda at Damaso ang pangyayari. upang patunayan na tumatanaw sila ng utang na loob. at napailalim sat big ang mag-aama. . at ganun din sa mga taong hndi marunon magmahal na tulad ni Magda. humaba ang kanilang mga nguso. lalo na ang nagpapala o tumutulong sa atin. Mula sa malayo. na agad ding tumalon sa ilog upang iligtas ang mga anak.niyang hing marunong lumangoy ang dalawang bata. upang sa ganun ay papatunayan ding marunong na silang magmahal sa kanilang mga anak. Bigla. lalo pa·t hindi na nila nakitang pumaimbabaw sa tubig ang mag-aama. Binabantayan nila ang mga bahay ng kanilang amo at ipinagtatanggol ang mga ito samga kaaway. ´Masahol pa kayo sa mga hayop! Dahil sa inyong makasariling pagnanasa ay nagawa ninyong saktan ang ibang tao. mula sa tubig ay isang babae ang lumutang sa hangin. Siyang pagdating ni Roque. Ngunit lumakas ang agos ng ilog. At hanggang ngayon nga ay pinatutunayan pa rin ng mga aso na sila ay tapat sa kanilang mga amo.µ ang wika ng babaeng diwata pala ng ilog.µ at nawala na ang diwata pagkawika niyon. Kaya·t maging maingat tayong makasakit ng iban tao. Bigla ang pagbabago ng anyo ni Magda at Damaso. Sila ang unang angkan ng mga aso sa daigdig. Dapat lamang kayong maging kauri ng hayop. Ang mga inahing asonaman ay labis na binabantayan ang kanilang mga tuta. hangga·t ikaw Damaso. ang mga aso ay naging alaga nila sa kanilang mga tahanan. Nagkaroon sila ng maraming anak. At ikaw Magda. ´Mananatili kayo sa ganyang anyo.Ang dalawang isinumpa ay namuhay sa kakahuyan. At sa pagdami ng mga tao. At sising-sisi ang dalawa sa kanilang nagawa. sapagkat umaasa pa rin silang mawawala ang sumpa ng diwata. bagkus ay ungol at kaktwang ingay ang lumalabas sa kanilang bibig. hangga·t hindi mo naipapakita ang tunay mong pagmamahal sa iyong mga magiging aaanak. sapagkat may kaparusahan sa mga taong hindi marunong tumanaw ng utang na loob na tulad ni Damaso.Ang kanilang katawan ay napuno ng balahibo. tumalim ang mga ngipin at nagkapangil. ay hindi natutong tumanaw ng utang na loob sa tong nagpapala sa iyo.

.

Lumapit siya upang mag-usisa at agad niyang nakilala ang leon na nahuli sa loob ng lambat na ginawang bitag ng mga nangagaso sa kagubatan. " sagot ng daga. Lumipas ang maraming araw at minsan sa pamamasyal ng daga sa kagubatan ay kanyang napansin ang isang lambat na nakabitin sa puno. "Utang ko sa iyo ang aking buhay. . Nakatuwaan ko lang na maglaro sa iyong likuran. Sa katuwaan ay di niya napansin na nagising ang leon. Natakot at nagmakaawa ang daga. Hamak man ang isang tao ay maaari siyang makatulong ng malaki o makagawa ng bagay na lubhang makabuluhan." sabi ng leon. pakakawalan kita pero sa susunod ay huwag mong gambalain ang pagtulog ko." laking pasasalamat na sabi ng leon sa kaibigang daga. Dinakma ng leon ang daga at hinawakan sa buntot na wari bagang balak siyang isubo at kainin. Hindi ko sinasadyang gambalain ka sa pagtulog mo. Kanyang inaakyat ang likuran ng leon at pagdating sa itaas ay nagpapadausdos siya paibaba. Mga aral ng pabula: Ang paghingi ng paumanhin sa kapwa ay sinusuklian ng pang-unawa. "Sige. Ang pag-unawa sa kapwa ay humahantong sa mabuting pagkakaibigan. Nabakas ng leon sa mukha ng daga ang tunay na pagmamakaawa. Mabilis na bumaba ang daga at tinulungan ang leon na nakawala sa lambat. Huwag mo akong kainin" sabi ng daga. Balang araw ay makagaganti rin ako sa kabutihan mo. Wala akong masamang hangarin. "Salamat kaibigan. Huwag maliitin ang kakayahan ng iyong kapwa. "Ipagpaumanhin mo kaibigan. Agad namang naputol ang lubid at bumagsak ang lambat kasama ang leon sa loob.Ang Pabula ng Daga at ng Leon Isang daga ang nakatuwaang maglaro sa ibabaw ng isang natutulog na leon. Dalidaling inakyat ng daga ang puno at nginatngat ang lubid na nakatali sa lambat.

Habang patuloy siya sa kanyang paglipad ay nakasalubong niya ang isang maliit na ibong Maya at hinamon niya ito. para lalong maging masaya ang paligsahan natin ay kailangang bawat isa sa atin ay magdadala ng kahit ano ng bagay. "Sige Agila. baka gusto mong subukan kung sino sa ating dalawa ang mabilis lumipad?" buong kayabangan ni Agila. himdi niya akalain na tatanggapin nito ang hamon niya." "Sige doon tayo mag-uumpisa sa ilog na 'yon at doon tayo hihinto sa ituktok ng mataas na bundok na iyon. Pero. kaya naipasya niyang tanggapin ang hamon nito para maturuan niya ng leksyon." Tumawa ang Agila sa narinig na sinabi ni Maya. "Sige! Tinatanggap ko ang hamon mo. payag na payag ako. Kailan mo gustong magsimula tayo?" Natuwa ang Agila.Ang Agila at ang Maya Isang Agila ang kasalukuyang lumilipad sa kalawakan. buong yabang niyang iniladlad at ibinuka ang kanyang malalapad na pakpak. natitiyak niyang ang kasunod niyon ay malakas sa pag-ulan. nasa sa iyon 'yan. Kung kailan mo gusto. bakit nga naman hindi eh. "Aba. gusto kong umpisahan na natin ang karera ngayon na." buong kayabangang sagot ni Agila. subalit hindi siya nagpahalata. Tuwang-tuwa talaga siya. "O ano. Nakita niyang nagdidilim ang kalangitan. ." wika pa ni Maya. Agila. payag ka ba?" untag ni Maya. "Aba oo. Halimbawa ang dadalhin ko ay asukal ikaw nman ay bulak. "Hoy Maya. Napatingin ang Maya sa kalawakan. Gusto ng matawa ni Agila sa katuwaan dahil tiyak na ang panalo niya. mas hamak na magaan ang bulak na dadalhin niya kumpara sa mabigat na asukal na dadalhin naman nito.

Nahirapan si Agila . . Habang nasa kalagitnaan na sila ng kalawakan ay siya namang pagbuhos ng malakas na ulan. Nabasa ang bulak na dala-dala ni Agila kaya bumigat ito ng husto. Dahilan sa pangyayari.At sisimulan nga nila ang paligsahan. MENSAHE: Maging mapagpakumbaba sa lahat ng ating mga ginagawa. unang nakarating si Maya sa ituktok ng mataas na bundok at tinalo niya ang mayabang na Agila. Napabilis ang lipad ni Maya. Huwag maging mayabang at huwag ding maliitin ang kakayahan ng ating kapwa. kaya bumagal ang lipad niya. Samantalang ang mabigat sa asukal na dala-dala naman ni Maya ay nabasa din ulan kaya natunaw ito.

.

Lumabas ako sa likod-bahay at nagpunta sa dagat.´ . Mayroong isang bituin na ubod ng laki. Ang ganda ng kulay. Maya-maya ay kinalabit na ako ni inay. Para itong bolang umiilaw. Mula sa aking silid ay may natanaw ako na maliwanag sa langit. Naisip kong bumalik na. doon sa inyong paaralan kaya gumising ka na at darating na angschool bus. may pasok ka ngayonµ ´Nay. ang sarap! Parang mga bulak! Nagpadulas ako sa bahaghari! Subalit wala pa rin akong kalaro kaya gumamit ako ng isang malaking payong at ginawa kong parachute. Kumapit ako sa lobo at pinuntahan ko ito. Sumakay ako ng bangka upang hanapin ang aking kaibigan pero walang ibang tao sa dagat. Maraming halaman at insekto doon. Binuksan ko ang binatana at nakita ko ang aming hardin. nanaginip ako na may makikilala akong bagong kaibigan!µ ´Oo. Nakasulat doon na may matatagpuan daw akong isang kaibigan. Napunta ako sa kagubatan.Bagong Kaibigan May napulot akong papel. Kinakailangan ko raw sumakay para matagpuan ito. sumakay ako sa likod ng dolphin at doon nakita ko ang iba·t-ibang hayop at halaman. Doon ay nagpupulong ang mga hayop. meron nga. Kaya bumalik na lamang ako sa amin. ´Gising na anak. May kulay bughaw. Gabi na ng makauwi ako. Pero walang tao roon. Mula sa itaas ay tanaw na tanaw ko ang daigdig na bilog at nagliliwanag. Sumakay ako sa likod ng kabayo pero wala doon ang bagong kaibigan. Ahah! Pupuntahan ko ang bituin. luntian at kulay lupa. Sumisid ako sa ilalim ng dagat. Umuwi ako agad sa amin dahil baka naroon na ang kaibigang tinutukoy sa papel. Masaya silang naglalaro pero hindi ko sila maintindihan. pero hindi ako mabubuhay doon. Ah alam ko na. mula sa itaas ay nagpalundag-lundag ako sa mga ulap. Hindi ko sila maintindihan kaya bumalik na ako sa amin sakay-sakay ng isang elepante.

Kaya't sumigaw ako para takutin sila. Pagkaalis nila. may nakataling pulang papel de Hapon na may kabit na lata sa dulo. Malayo siya kaya't di ko Makita nang mabuti. Gula-gulanit ang kanyang damit na ilang ulit nang tinagpian at may medyas ang isang paa na ewan kung asul o berde. "Hoy mga bata. "Kung ayaw mo. Dali-dali akong bumangon. may nakapatong na palara na kumikinang tuwing tinatamaan ng sinag ng araw. Isusumbong ko kayo sa meyor. "Huwag niyo naming kunin ang anak ko.Si Pingkaw Naalimpongatan ako sa pagtulog nang hapong iyon sa sigawan at nanunuyang tawanan ng mga bata sa kalsada. hiya ako. mahaba ang buhok at nakakorto lamang. Pingkaw." Patuloy pa rin ang panindyo ng mga bata kahit na lumakas ang hagulhol ni Pingkaw." "Ay. kumanta ka ng blak is blak. "Hoy." sigaw ng isang bata na nakasundong abot sa tuhod at may itinatawing-tawing sa daga. Umatras ang babae at hinigpitan pa ang yapos sa kanyang karga. "Sige agawin natin ang kanyang anak. Maya-maya'y nakita kong lumuhod si Pingkaw sa lupa at nag-iiyak na parang bata. At umambang aagawin ang karga ni Pingkaw. aagawin namin ang anak mo. Nakadama ako ng pagkaawa kay Pingkaw at pagkainis sa mga bata. nagpahid ng pawis at dumungaw sa bintana." nag-aatubiling sagot ng babae. Sa kabilang binti. Sa kanyang ulo. sabay subo sa daliri." nakangising sabat ng pinakamalaki sa lahat." sabi nilang pahalakhak habang pasayaw-sayaw na pinalilibutan si Pingkaw. tumingala si Pingkaw sa akin at nagsabi: . "Sige nga. Si Pingkaw pala na sinusundan ng mga bata." Ewan kung sa lakas ng pagsigaw ko'y natakot ang mga batang isa-isang nag-aalisan. salbahe n'yo! Tigilan n'yo ang pagtukso sa kanya.

Nahulog ang basahang ibinalot sa lata ng biskwit. May koronel. hele tulog muna. bote. Pagdating niya sa harap ng kanilang barung-barong. si Pisyang Tahur ay sumusumpa sa . Huwag ka nang umiyak. kukunins nila ang aking anak. Inihele ang kayang karga. may buto ng fried chicken na may lamang nakadikit. Natigilan ako. mga sirang sapatos. Sa kanyang yayat na katawan masasabing tunay na mabigat ang kanyang tinutulak. ano ang kanilang pananghalian. hindi na nila kukunin yan. Subalit kung may ano itong gayuma na bumabalani sa pandinig. pandesal na kadalasa'y nakagatan na at kung minsan."Meyor. may senador siyang tawag sa akin." At ang mga ito." Hindi ko mapigilan ang aking pagngiti. nakabili ba raw siya ng bitsukoy? Dalawang taon kaming magkapitbahay ngunit hindi ko man lamang nalaman ang kanyang tunay na pangalan. nandito na ako. karne norte o kaya'y pork and beans. Takoy. pabalik na siya niyang galling sa tambakan. nang hindi pa siya ganito. Madalas siyang umawit dati-rati. Ito'y mga tira-tirang sadinas. Ngayon meyor na naman. dali-daling nagtakbuhan pasalubong sa kanya habang hindi makaringgan sa pagtatanong kung may uwi ba raw siyang dyens na estretsibol. tila nagagaanan siya at nakakakanta pa ng kundimang Bisaya. Samantala. kung sinuswerte. At naalala ko ang Pingkaw na dati naming kapitbahay sa tambakan. may sergeant. agad niyang tatawagan ang kanyang anak: "Poray. Pingkaw ang tawag ng lahat sa kanya. Ang paghahalukay ng basura ang kanyang hanapbuhay (sa amin ang tambakan ng syudad) at ditto nagmumula ang kanyang makakain. Ang kariton niya'y puno ng kartong papel. "O sige. b'yuda na s'ya. Namatay ang kanyang asawa sa sakit ng epilepsy habang dinadala niya sa kanyang sinapupunan ang bunsong anak." Ngumiti siya sa akin. at sa loob ng bag na burin a nakasabit sa gilid ng kanyang kariton. makikita mo ang kanyang pananghalian. Hindi naman kagandahan ang kanyang tinig -basag at boseslalaki. Kadalasan. magagamit o maipagbili. "Hele. Basing. ngunit magugulat ka. Ewan kung dahil sa tila malungkot na tinig ng kanyang paghehele o kung dahil sa pagtataka sa kanyang kasiyahan gayong isa lamang siyang naghahalukay ng basura. Dali-dali niya itong pinulot at muling ibinalot sa lata. wala ditto ang iyong ina«" ang kayang kanta habang ang lata'y ipinaghele at siya'y patiyad na nagsasayaw.

Sinasabi rin na sa pagsisimba niya tuwing Linggo hindi kukulangin sa piseta anf kayang ipinamamahagi sa mga nagpapalimos. si Poray. itutulak na niya ang kariton patungo sa Tsino na tagabili. ang isang tao'y handing tumapak sa ilong ng kapwa tao mabuhay lamang. ang sumunod." nasabi niyang minsang bumili siya ng tuyo sa talipapa at nakitang pinapalo ng isang ina ang maliit na anak na nahuli nitong tumitingin sa malalaswang larawan. Alam ng lahat sa tambakan ang pangyayaring ito. Nagtungo ang babae sa suking Tsino." Sa tunggalian ng pamumuhay sa tambakan na roo. ngunit hindi mo man lamang makikita si Pingkaw na inaambaan ang kanyang mga anak. ihihiwalay ang mga lata mga bote. mga kariton at iba pang nakalagay rito sa napulot sa tambakan katulong ang kayang mga anak.kanyang paboritong santo na hindi raw kailanman nakasal si Pingkaw. Ibang-iba sa kanyang mga kapatid kaya kung minsa'y naisip mong totoo nga ang sinasabi ni Pisyang Tahur. maaalala mo agad ang panakot-uwak sa maisan. Ang kanyang panganay. Madalas siyang tumutulong sa pagtutulak ng kariton ng iba lalo na ng mga bata at matatanda. Minsan. Sa tambakan. aalisin na ni Pingkaw ang mga laman ng kariton. Talagang mahal ni Pingkaw ang kanayang mga anak. Iba ang batang nakikinig sa magulang dahil sa paggalang at pagmamahal. "Ang mga bata. Tuwing makikita mo iting nakasuot ng estretsibol na dala ng ina mula sa tambakan. Nakapagtataka si Pingkaw. Si Basing. susunod sa iyo subalit magrerebelde at magkimkim ng sama ng loob. kung saktan.. Ang mga bata. Lubha siyang matulungin lalo na sa katulad niyang naghahalukay lamang ng basura. Iba-iba raw ang ama ng kanyang tatlong anak. sapat nang turuan sila nang malumanay. sumasabay ang kayang mga anak at ang sungi ang siyang may pinakamataas na tinig. Nakiusap na pautangin siya. Bukambibig na ang pagkagahaman sa babae ng Tsino na ito: pinagdugtung-dugtong ng . sungi ngunit mahilig pang pumangos tubo gayong umaagos lamang ang katas sa biyak ng kayang labi. Magpapahiram naman daw ang Tsino ngunit sa isang kondisyon. Pagkatapos. nagkasakit ng el to rang sunging anak ni Pingkaw. "hindi kailangang paluin. karaniwang makikita mo na sinasaktan ng mga ina ang kanilang mga anak. Pagkatapos mananghalian. Ang bunsong ewan kung tatlong taon pa lamang ay maputi at guwapung-gwapo. Kinasanayan na ni Pingkaw na umawit habang gumagawa. Kung minsan. ay labis na mataas para sa kanyang gulang na labintatlong taon at masyadong payat.

Isinalaysay ito ng aking mga kapitbahay pagbalik ko. Walang nagdaraang mga saasakyan sa kalyehon kaya sa kariton isinakay ni Pingkaw ang kanyang mga anak. ang pagkabasag ng kawali na inihambalos ni Pingkaw sa ulo ng Tsino. Ewan kung dahil sa sardines o sa kung ano mang panis na kanilang nakain. at matinding galit ang aking nadama. ngunit dahil naisip pa Niyang mabuhay ito. Nalaman na ng lahat ang mga naganap. Itinulak niyang muli ang kariton at nagpunta sa bahay ng isa pang doktor. Ang hirap lang sa ating pamahalaan. sana'y namatay na. Kung ninais Niyang mamatay ang aking anak. . "Nagpapakita rin na may awa ang Diyos. Ngunit wala silang maitulong maliban sa pagsabihan siyang kailangan dalhin ang mga anak sa ospital. sila pa ang nakatatanggap ng tulong. Nagtungo siya sa bahay ng isang doktor na malapit lamang. matapos silang mag-agahan ng kayang mga anak. Hindi rin nadala ni Pingkaw ang kanyang anak sa doctor. Sumabat si Pingkaw na nagkataong naroroon. Kontento na siya sa kanyang naabot sa buhay. ayon sa katulong. Nagsisigaw. bigla na lamang namilipit ang mga bata sa sakit sa tiyan. Tumakbo siya sa mga kapitbahay upang humingi ng tulong. May doktor doon ngunit wala naming gamut para sa nalason. Isang araw. nabuhay rin kahit hindi naipadoktor. Pag-uwi niya. Natuliro si Pingkaw. at iba pang bagay na ipinamimigay ng ahensya na nangangalaga sa mga mahihirap. Matagal siyang tumimbre nakita niyang may sumisilip-silip sa bintana. naglaga siya ng dahon ng bayabas at ipinainom sa anak. "Bakit iaasa ko pa sa ahensya ang aking pamumuhay? Malusog at masigla pa naman ako sa pagtutulak ng aking kariton upang tulungan. ngunit wala ang doktor at naglalaro ng golp. kung sino ang dapta tulungan ay hindi tinutulungan.mga tagatambakan kung ano ang kondisyong iyon sapagkat wala naman talagang nakasaksi sa pag-uusap ng dalawa. Kabaliwan«" Iyan si Pingkaw. Ngunit ang ibang mabuti naman ang pamumuhay. Iyon nalamang ang nakapagpabuti sa bata. Minsang nag-uusap ang mga nagsisipagtipon sa talipapa tungkol sa bigas relip." ang sabi ni Pingkaw nang magpunta siya sa talipapa bago pa man gumaling ang kanyang anak. Naganap ang sumunod na pangyayai kay Pingkaw nang ako'y nasa bahay ng aking kapatid na may sakit. Marami pa riyang iba na higit na nararapat tulungan. Kaya nagugulkuhang itinulak na naman ni Pingkaw ang kanyang kariton papuntang bayan.

Maraming tao ang may pagkamanghang nagmasid sa kanya. Pakiramdam niya'y isang daang taon na siya nang makarating sa pambansang ospital. Nang gumabi'y namatay si Poray. sinusundan na naman ng mga pilyong bata. Nakarinig na naman ako ng kaguluhan. Ipinagpatuloy niya ang pagtulak ng kariton. habang ipinaghehele ang binihisang lata. Dalawang araw pa ang lumipas. Para siyang sinakluban ng langit nang mabatid niyang hindi na ito humihinga.Halos hindi makakilos sa pagod si Pingkaw. maraming sasakyan ang kanyang pinahinto upang isakay ang kanyang mga may sakit na anak ngunit wala ni isa sa mga ito ang tumigil. Matapos ang pagtuturuan ng mga doktor at narses na ang tinitingnan lamang ay mga pasyenteng mayayaman na wala naming sakit. sumunod namang namatay ang bunso. Nang makarating siya sa punong kalsada. "Hele-hele. tulog muna. Muli akong dumungaw. binigyan din ng gamut ang dalawang anak ni Pingkaw.. Maya-maya napansin niyang hindi na kumikilos ang kanyang panganay. Tumalbug-talbog ang katawan ng kanyang mga anak sa kariton habang nagdaraan ito sa mga lubak-lubak ng kalsada. . Umiiyak siyang nagpatuloy sa pagtulak ng kariton para iligtas ang buhay ng natitira pa niyang dalawang anak. bukod pa sa kanyang lubhang pagkalumbay sa pagiging maramot ng kapalaran. ang pinakamatanda. Si Pingkaw na nagbalik. wala ditto ang iyong nanay«" ang kanta niya. subalit wala kahit isa mang lumapiot upang tumulong.

TUWAANG (Epiko ng mga Bagobo) .

Ipakita mo sa akin na nararapat ka sa karangalang ibinigay sa iyo ng aking minamahal sa pagtabi niya sa iyo! sabi ng galit na Binata ng Sakadna. na ang ibig sabihin ay mga bayani. Dala rin niya ang kanyang espada at panangga at isang mahabang kutsilyo. Tuwaang. siya ay magalang na pinapasok sa loob ng bulwagan kung saan ginaganap ang kasalan. Mayroon siyang hugis pusong basket na maaaring makagawa ng kidlat. Nararamdaman ko na mayroong masamang mangyayari sa iyo doon. Unang dumating ay ang Binata ng Panayangan. Naghanda siya sa pagdalo sa kasal. tiyang.Nakatanggap si Tuwaang ng mensahe buhat sa hangin na nagsasabi na kailangan niyang dumalo ng kasal ng Dalaga ng Monawon. Nang makarating sa Monawon. gitara at gong. babala ng kanyang tiyahin. Huling dumating ang lalaking ikakasal. Pagkatapos ay tumabi ito kay Tuwaang na naglagay sa lalaking ikakasal sa kahiya-hiyang sitwasyon. Pakiramdam ng lalaki ay nainsulto siya. Bayaan mong suklayin ko muna ang iyong buhok bago mo siya labanan. Dalawa ang natira para sa lalaking ikakasal ngunit inamin ng Binata ng Sakadna na wala silang gintong plauta at gintong gitara na maitutumbas sa mga natira. Sa kanyang misteryosong hininga siya ay nakagawa ng gintong plauta. Hindi ako natatakot sa kahit ano. Nainsulto si Tuwaang sa sinabi ng lalaking ikakasal na silang lahat ay pulang dahon. Hindi mo naiintindihan. isang nakapagsasalitang ibon. Isinuot niya ang damit na ginawa ng mga diyos para sa kanya. Doon ay natagpuan niya ang Gungutan. Lumabas na ang babaing ikakasal sa kanyang silid at nagsimulang magbigay ng nganga sa bawa't isang bisita. sabi . pagkatapos ay ang Binatang Liwanon at ang Binata ng Sumisikat na Araw. Labanan mo ako hanggang kamatayan! Tumayo si Tuwaang at tinanggap ang hamon ngunit hinawakan siya ng babaing ikakasal. ang Binata ng Sakadna na kasama ang isang daang lalaki. Tuwaang. Gusto ng ibon na sumama sa kanya sa kasalan kaya dinala na niya ito. Tumulong si Tuwaang. tiyang. Hindi pinakinggan ni Tuwaang ang kanyang tiyahin. Nagsimulang magdatingan ang mga bisita. Huwag kang mag-alala. Sumakay siya sa kidlat at nakarating sa kapatagan ng Kawkawangan. Ngayon ang tanging nalalaman ko ay gusto ko makita ang kagandahan ng Dalaga ng Monawon. Huwag kang pumunta. Lumabas ito sa bulwagan at hinamon si Tuwaang sa isang laban. Nang dumating ay iniutos ng lalaki na paalisin ang mga bisitang hindi nararapat na naroon. Kaya kong alagaan ang sarili ko sinabi niya ng matatag at determinadong pumunta. Nagsimula ang seremonya sa pagaalay ng mga bisita ng mga mamahaling regalo.

Hinawakan ni Tuwaang ang kamay ng babae at hinalikan ito. Tumakbo ng masaya ang babae sa kanya. Hinarap ni Tuwaang at ng Gungutan ang Binata ng Sakadna at ang isang daang lalaki. ang diyos ng Hades. Tumango ang babaing ikakasal at kumaway sa kanya at umaasa sa kanyang kagalingan. nakita ni Tuwaang si Tuhawa. Sa Hades. Ng buong puso. sagot nito. Sinabi ni Tuhawa na ang buhay ng lalaking ikakasal ay nasa gintong plauta. babala ng babae. . mag-iingat ako! sabi niya at lumabas na ito sa bulwagan upang labanan ang lalaki. Niyakap niya ito at hinalikan sa kanyang pisngi at labi. Nakita niya ang pagmamahal at paghanga nito sa kanyang mga mata. Umuwi si Tuwaang sa Kuaman kasama ang babae at ang Gungutan at namuhay sila ng magkakasama. Para sa iyo binibini. Lumubog ito ang nakakarating sa Hades. Dahil sa masidhing laban ay lumindol ang lupa at lahat ng mga puno ay nagbagsakan. Binato si Tuwaang ng lalaking ikakasal ng malaking bato ngunit naging alikabok lamang ito bago pa man nito tamaan si Tuwaang. magpakailanman. Tinitigan ni Tuwaang ang babae. Lumaban sila ng buong makakaya at pagkatapos ng isang maikling pagtutunggali ay natalo niya at ng Gungutan ang siyamnaput-apat na lalaki. Madali nilang natalo ang anim pang natirang nakatayo hanggang siya at ang Binata ng Sikadna na lamang ang natirang nakatayo.ng babaing ikakasal kay Tuwaang. Binuhat ng lalaking ikakasal si Tuwaang at ibinato ng malakas sa lupa. Maari ka bang sumama sa akin? tanong ni Tuwaang sa babae. Lumitaw mula sa lupa si Tuwaang at pinatay ang lalaki sa pamamagitan ng pagbili sa gintong plauta. Mag-ingat ka sa pakikipaglaban sa kanya. At buong pagmamahal niyang sinuklay ang kanyang buhok. Hindi siya marunong lumaban ng patas.

.

di maubos lakarin.1. pumupulupot sa tiyan mo. ² SINTURON . ² ANINO 2. Hindi hayop. Maikling landasin. hindi tao.

nakakaakyat na sa tore. Maliit pa si Kumpare. ² SAPATOS 4. Dala mo dala ka.3. ² LANGGAM . dala ka ng iyong dala.

5. kailangang ako ay mamatay. Kung gusto mong tumagal pa ang aking buhay. ² KANDILA .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful