TV Ads: Hanguan ng mga Kagamitang Pampagtuturo sa Elementarya" Panimula; Paglalahad ng Suliranin, Saklaw at Delimitasyon, Disenyo ng Pananaliksik; Balangkas Teoretikal

at Konseptwal, Katuturan ng Talakay, Talababa

KABANATA II - Revyu ng mga Kaugnay na Literatura at Pag-aaral Laybrari ng gradyuwet iskul ng Ateneo de Naga University at University of Nueva Caceres, at ang Internet ang pinaghanguan ng mga literatura at pag-aaral na may kaugnayan sa kasalukuyang pag-aaral. Mga Kaugnay na Literatura Binanggit nina Adeyanju (2003), Liwanag (1995) at Gabuyo (1998) ang papel sa pagkatuto ng mga kagamitang pampagtuturo, ang mga halimbawa at ang mga dapat isaalang-alang sa paghanda ng mga ito. Tinalakay naman nina Transona (2002), Aquino at Razon (1998), at Panambo (1997) ang tungkulin at kwalifikeysyon ng isang mahusay na titser. Makikita ang iba’t ibang gamit ng wika sa mga pahayag nina Francisco at Espiritu (2006), Lumbera (2005), at Thompson (2003). Tinalakay naman nina Austero at Fowles (1999), Taflinger (1996), at Gresko at mga kasama (1996) ang paggamit ng saykoloji sa mga advertizment, at sa R.A. 8370 o Children’s Television Act of 1997 ang ahensang naatasang magmomonitor ng mga ito. Natutunghayan sa sumusunod na mga paragraf ang detalye ng mga nabanggit na mga kaugnay na literatura. Sa pagtuturo, ayon kay Adeyanju (2003), mahalaga ang visual aids sa lubusang pagkatuto ng mga bata. Para kay kanya: “Learning aids are instructional materials and devices through which teaching and learning are done in schools. Examples of learning aids include visual aids, audio-visual aids, real objects and many others. The visual aids are designed materials that may be locally made or commercially produced. They come in form of wall-charts illustrated pictures, pictorial materials and other two dimensional objects. There are also audio-visual aids. These are teaching machines like radio, television, and all sorts of projectors with sound attributes.” Ang advertizment ay maaari ring magsilbing visual aid. Ang kagamitan sa pagtuturo, ayon kay Liwanag (1995), ay isa sa mga faktor sa mabisang pagkatuto ng mga estudyante. Ang mga paghahanda ng mga kagamitan sa pagtuturo ay nasasalig sa iba’t ibang batayan sa pananaw na sosyo-kultural. Sa paghahanda ng kagamitang pampagtuturo dapat isaalang-alang ang mga gamit nito, ang objektiv, panahon at istilo ng mga wikang gagamitin na naaayon sa kahalagahan ng mga taong nag-uusap at sa hinihingi ng pagkakataon. Ang ikalawa ay ang pananaw na pangkaisipan. Dito binibigyang pansin ang pagkakaiba ng estudyante sa paraan ng pagkatuto. Ang ikatlo ay ang yumanistik na perspektiv. Ang objektiv nito ang lubusang malinang ang buong katauhan ng mga mag-aaral. Para kay Gabuyo (1998), sa paghahanda ng kagamitang pampagtuturo ay kailangang alamin ang karakteristik at pangangailangan ng estudyante. Tiyakin ang objektiv, balangkasin ang nilalaman, iplano ang suportang kakailanganin at isaalang-alang din ang mga materyal na paghahanguan. Sa pagsusulat, ihanay nang maayos ang mga ideya, pag-

isipan at simulang buuin ang mga gawain at fidbak, humanap ng mga halimbawa at umisip ng mga grafiks. Ayon kay Transona (2002), walang kagamitang panturo ang maipapalit sa isang mabuting titser ngunit isang katotohanang hindi maitatanggi na ang mabuting titser ay gumagamit ng mga kagamitang pampagtuturo tungo sa mabisang pagkatuto ng mga estudyante. Tinalakay ni Aquino at Razon (1998) sa kanilang aklat ang kwalifikeysyon ng isang mahusay na titser. Ayon sa kanila, matatawag na mahusay ang titser kung nagtataglay sya ng sariling kakayahan at katalinuhan, matapat sa pakikitungo sa kanyang kapwa titser at iginagalang ang karapatan ng bawat estudyante. Kailangan ding may alam sya sa mga prinsipol ng mabuting pagkatuto tulad ng paggamit ng angkop na pamamaraan sa pagtuturo, motiveysyon, paggawa ng leson plan, kasanayan sa pagtataya at integreysyon. Ang pagkatuto para kay Panambo (1997) ay ang pinakamahalagang proseso ng pagtuturo at pag-aaral. Ang pagkatuto ng mga estudyante ay nakasalalay sa mabuting paraan ng pagtuturo ng isang titser. Ang titser ang nababalak at nagpapasya sa pamaraang kaniyang gagamitin na angkop sa bunga ng pagkatuto na nais nyang makamtan ng mga estudyante, angkop sa sitwasyon, angkop sa kakayahan ng mga estudyante at gayundin sa uri ng paksang-aralin at sabjikt na kanyang ituturo. Sa lektyur ni Francisco (2006) sa “Ang Papel ng Televisyon sa Pagtuturo ng Walong Dagdag na Letra Ayon sa 2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino” binanggit nya, ayon kay Espiritu, wika ang gamit ng titser sa pagpapaunawa ng nilalaman ng kurso at wika ang gamit ng estudyante upang ipakita ang kanyang pag-unawa at ipahayag ang kanyang iniisip at niloloob. Samaktwid, mahalagang konsiderasyon ang wika sa pagtuturo gayundin sa pagkatuto. Payo ni Lumbera (2005) sa mga manunulat sa intervyu sa kanya ng Pinoy Weekly Online: Importante na kilalanin ng isang manunulat na siya ay namumuhay sa ganitong lipunan at kung hindi man siya kumilos para baguhin ang lipunan na iyon, huwag namang maging hadlang sa pagkilos ng ibang tao. Lagi’t lagi, kilalanin ang kanyang kaugnayan sa buhay ng lipunang kanyang kinabibilangan. Sa ganoong paraan, ang kanyang mga tula, kuwento, dula ay uungkat sa mga nangyayari sa ating lipunan at ’yong kanyang odyens na bumabasa sa kanyang mga tula o nanonood ng kanyang dula ay mabigyan niya ng kamalayan na siya ay bahagi ng lipunang inilalarawan sa akda. Sa ganoong paraan ang manunulat ay hindi magiging kuntento na lamang sa paggamit sa wika ayon sa personal niyang kagustuhan. Sa 192 mga Pilipinong advertisement pantelebisyong sinorbey ni Thompson (2003), ang isandaan at walo (108) ay gumamit ng English “E”, apatnaput isa (41) ay Tagalog na may mga English na salita at phrase “T(E)”, dalawamput dalawa (22) ay Tagalog “T”, at dalawamput isa (21) ay English na may mga Tagalog na salita at phrase “E(T)”. Ang anim na tipo ng produktong nanguna at halos gumagamit ng Tagalog (“T” at “T(E)”) ay Pagkain (39.68%), Farmasyutikal (23.81%), Panlinis/Detergent (11.11%), Inuming Alkohol (7.94%), Pampamahalaang Serbisyo (6.35%), at Home Maintenance at Aplayans/Elektroniks (parehong may 3.17%). Samantala, ang anim na tipo ng produktong nanguna at halos gumagamit ng English (“E” at “E(T)”) ay Aplayans/Elektroniks (18.60%), Pagkain (12.40%), Damit (10.85%), Pagbabangko/Finans (9.30%), Gamit sa Banyo at Inuming Di-alkohol (parehong may 8.53%), at Sasakyan/Travel at Inuming Alkohol (parehong may 6.98%). May labin-limang atraksyon sa mga advertizment na tinawag ni Jif Fowles na “imbentaryo ng motibo ng tao” ayon kay Austero (1999). Ang saykoloji o mga atraksyon sa mga

advertizment ay mga pangangailangan: sa seks, pagsasamahan, pagmamahal o pag-aalaga, ng patnubay, seguridad, estetik senseysyon, kyuryositi, na bayolojikal, makapantay o makalevel ang isang tao, makatakas, magpatnubay, mangibabaw, kumuha ng atensyon, maging prominente at awtonomus. Sa libro ng “Taking ADvantage” ni Taflinger (1996), binanggit nya ang sampung psychological appeal na ginagamit sa advertayzing upang makapagmotiveyt sa mga mamimili. Ang mga psychological appeal na ito ay: self-preservation, sex, acquisition of property, self-esteem, personally enjoyment, constructiveness, destructiveness, curiosity, imitation at altruism. Para kina Gresko at mga kasama (1996), matagal nang ginagamit ang saykoloji sa advertayzing bilang ifektiv na pamamaraan sa pagbebenta ng isang produkto o serbisyo. Ang pag-unawa sa mga pangunahing konsepto na nakaaapekto sa saykoloji ng tao ay makatutulong sa isang kompanya na makabenta ng kanilang produkto o hindi kaya ay makatutulong sa isang konsyumer upang maunawaan ang mga marketing istratiji na nakakahimok sa kanilang bumili ng mga produkto. Mahalagang makuha ang atensyon ng konsyumer at ito ay sa pamamagitan ng pag-apela sa emosyon. Alinsunod sa R.A. 8370 o Children’s Television Act of 1997, ang National Council for Children’s Television (NCCT) ang magmomonitor, magrerevyu at magkaklasifay ng mga pambatang programa sa telebisyon at mga advertizment na ipinalalabas sa mga oras na maraming bata ang nanonood. Sa katuturan nito, ang “children” ay tumutukoy sa lahat ng tao na wala pang labin-walong (18) gulang. Mababasa sa Seksyon 2, ang Declaration of Policy, na kinikilala ng estado ang kahalagahan at impakt ng brodkast midiya partikular ang mga programa sa telebisyon kaugnay sa pagpapalaganap ng valyus at intelektwal na pagunlad ng mga kabataan bilang bahagi na rin ng suporta at pangangalaga sa kanilang interes.

Mga Kaugnay na Pag-aaral Ang mga paksang tinalakay sa mga pag-aaral nina Gastello (1999), Fortuno (1998), Lopez (2001), Mallapre (2004), Mettilla at Metilla (1996), Camaya at mga kasama (2004), Arenas (1995), Alcedo (1998) at Alegre (1998) ay hango sa midiya at nagkakaiba-iba sa ginamit na materyal. Ang kina Gastello, Fortuno at Lopez ay hango sa dyaryo: mula sa dyaryong brodsyit gamit ang mga komikstrip sa unang pag-aaral at mula sa dyaryong tabloyd gamit ang mga artikel sa ikalawa at mga balita sa ikatlo. Ang kina Mallapre, Metilla at Metilla, at Camaya at mga kasama ay hango sa telebisyon gamit ang nobelang popular sa unang pagaaral at mga edyukeysyonal program sa huli. Ang kay Arenas ay hango sa sine gamit ang pelikula. Samantala, ang kina Alcedo at Alegre ay hango sa libro gamit ang iba’t ibang akda sa unang pag-aaral at mga tula lamang sa huli. Ang mga materyal na nilikom nina Fortuno, Gastello, Mallapre, Alcedo at Alegre ay iklinasifay: ayon sa paksa sa unang tatlong magkakahiwalay na pag-aaral at ayon sa kaisipan sa huling dalawa. Ang pinakamalapit sa kasalukuyang pag-aaral ay ang case study ni Adeyanju (2003) na tinukoy ang persepsyon ng epekto ng mga kagamitang pampagtuturo sa pagkatuto, at ang pangmaster na tisis ni Transona (2002) na inalam ang kaangkupan ng sanayang-aklat sa kyurikulum ayon sa persepsyon ng mga titser sa Filipino. Tungkol sa mga kagamitang pampagtuturo rin ang mga pag-aaral nina Adeyanju at Transona.

Natutunghayan sa sumusunod na mga paragraf ang detalye ng mga nabanggit na mga kaugnay na pag-aaral. Isa sa mga objektiv ng mga pag-aaral nina Fortuno, Gastello, Alcedo at Alegre ay maikonekt sa edukasyon ang ginawang pag-aaral. Ang kina Fortuno, Alcedo at Alegre ay sa pagtuturo: sa Edukasyong Pagpapahalaga sa elementarya sa una at sa Panitikan sa hayskul sa ikalawa at sa kolij sa huli. Samantala, ang kay Gastello ay pagpapaunlad ng kurikyulum bukod pa sa paglinang sa kakayahan sa pagbasa at sa pagpapahalaga. Tinukoy sa pag-aaral nina Alegre at Gastello ang mga figyurovispits at islang sa mga maikling kwento para sa unang pagaaral at mga komikstrip sa huli. Tinukoy naman sa pag-aaral ni Arenas ang mga role ng mga babaeng karakter sa mga pelikulang Pilipino at sa pag-aaral ni Gastello ang istilo ng presentasyon ng mga karakter sa mga komikstrip. Sa pag-aaral ni Gastello (1999), sinuri at inalam sa lipunan sa panahong iyon ang 96 na mga komikstrip na ‘Pugad Baboy’ ni Pol Medina Jr. na araw-araw na nailathala sa pahagang The Philippine Daily Inquirer. Batay sa isinagawang pag-aaral, ang mga paksang-diwa ay inilahad sa pagbibigay ng observeysyon at kritikal na pagsusuri sa mga kasamaan at katiwalian sa kalikasan, edukasyon, gobyerno, lipunan at ekonomiya ay ginawang katawa-tawa at hindi obvyus upang hindi maging masakit sa mga pinatutungkulan. Nakitang ang mga pangalang ibinibigay sa mga tauhan ay nababagay sa mga pag-uugaling taglay nila at ang mga taong ito ay nakakasalamuha natin sa araw-araw. Ang paggamit ng mga figyurovispits ay mabisang paraan sa paglalahad at pagpapasigla ng isang awtor upang mapukaw ang kawilihan ng mambabasa. Ang mga islang o balbal na salita na komon na ginagamit ngayon lalo na ng mga kabataan at maging ang mga komon na tao ay isang paraan upang maging riyalistik ang dayalog o usapan sa komikstrip. Ang mga komikstrip na ito ay may kahalagahan sa pagprepeyr sa mataas na level ng edukasyon. Sinuri at pinahalagahan ni Fortuno (1998) ang mga piling sanaysay ni Bella Angeles Abayan na pinamagatang “Maganda ang Buhay” na inilathala at linguhang lumalabas sa pambansang pahayagang Balita, mula Enero ng taong 1996 hanggang Disyembre taong 1997. Sa isinagawang pag-aaral, lumabas na ang apanapu’t walong (48) sanaysay ay naglalarawan ng mga paksang patungkol sa intelektwal, sosyal at panlipunan, moral at ispiritwal na nagbibigay tuon sa kahalagahan ng karunungan, pag-aaral, determinasyon sa buhay, pag-ibig sa sarili, kapwa at bayan, pagtupad sa tungkulin at paniniwala sa Diyos. Ang 48 sanaysay ay nagtataglay ng mga pagpapahalagang nakapaloob sa DECS CORE VALUES na binibigyang-diin ang pagpapahalagang panlipunan, pagpapahalagang pang-ekonomiya, pagmamahal, katotohanan at pananampalataya. Ang 48 sanaysay ay may kaugnayan sa pagpapatupad ng layunin ng pagtuturo ng Edukasyong Pagpapahalaga (EP) na nakapaloob sa paksang intelektwal, sosyal at panlipunan, moral at ispiritwal. Inalam ni Lopez (2001) sa kanyang pag-aaral ang kahalagahan ng pahayagan bilang instrumento ng pag-unawa ng katarungang panlipunan. Batay sa kinalabasan, ang mga katarungang pambata ay mga karapatang para mabuhay, edukasyon, maayos na pamumuhay, pagtangkilik ng sariling pamilya at proteksyon laban sa pag-aabuso; sa katarungang pangkababaihan ay paghawak ng katungkulan, dangal at reputasyon at proteksyong sekswal; sa katarungang pangmagagawa ay maayos na paglilitis, tamang pasahod at pagtanggap ng benifit sa pinagtratrabahuhan. Ang mga dimensyong sosyal ay wastong paggamit at paggalang sa mga nabanggit na katarungan: pagpapahalaga sa karangalan, pantay-pantay na karapatan at pananagutan at katungkulan dapat gampanan. Ang mga epekto ng mga pagpapahayag ng pagkagalit, pagtawag sa ahensyang sangkot at

pagbibigay tulong at payo upang maisaayos at maitama ang mga paglabag ng mga katarungang pantao sa lipunan. Si Mallapre (2004) ay gumawa ng pag-aaral tungkol sa “Mga Nobelang Popular: Salamin ng mga Pagpapahalaga.” Sinuri at binigyang pagpapahalaga ang labin-limang nobelang popular na naipalabas sa ABS-CBN taong 1999-2000 sa pamamahala ni Charo Santos. Batay sa ininagawang pag-aaral, ang mga paksang-diwang nilahad ay pagsisikap na maiangat ang buhay na may sab-tapik na: pagsusumikap at pagtitiyaga, pag-asa sa kapalaran, pagsalig sa kapwa; pagkamatatag na may sab-tapik na: pagkamatatag sa pagharap sa problema sa pamilya, pagkamatatag sa pagharap sa problemang kinasasangkutan ng sarili at pagkamatatag sa pagharap sa nagawang kamalian; katangian ng pag-ibig na my sab-tapik na pag-ibig na matiyaga at magandang loob, pag-ibig na mapang-unawa at hindi makasarili at pag-ibig na mapagbata at puno ng pagsasakripisyo; pagpapahalagang sosyal na may sabtapik na: ugnayan sa pamilya, ugnayan sa kapwa at pagpapahalagang katapatan sa pagibig. Ang mga kakintalang nakapaloob sa mga nobela ay personal at interpersonal. Inases nina Metilla at Metilla (1996) ang akseptabiliti ng at pangangailangan para sa lokal na mga edyukeysyonal program sa telebisyon para sa mga bata sa Bicol. Inivalyuweyt ang aveylabiliti ng finansyal, teknikal at manpower resources sa pagproprodyus ng nasabing mga program. Sa pag-aaral, nadiskover na talagang mayroong pangangailangan para sa mga edyukeysyonal program na pantelebisyon na prinodyus sa bansa at katanggap-tanggap ito sa mga vyuwer. Ang telebisyon at ang mga programa na kakikitaan ng karahasan ay may impluwens at nakakapagpahamak sa mga bata. Ang mga lokal at nasyunal na kompani ay parehong nagbigay ng pagsang-ayon sa persepsyon na ang advertayzing ay ifektiv lalo na sa telebisyon. Ang panunuod ng telebisyon nang walang wastong patnubay ay maaaring magpahamak sa mga bata. Kailangan at gusto ng mga magulang at mga bata ng mga programang pambata sa telebisyon na parehong edyukeysyonal at konstraktiv sa kanilang development. Kung mabibigyan ng risonabol na presyo sa komersyal reyts at masisigurado ang vyuwersyip ay wiling na suportahan ng mga kompani ang mga programang pambata sa pamamagitan ng advertayzing. Ang mga potensyal na advertayver at isponsor ng program ay maaaring iimbayt at ipriprizent ang unang episowd ng program upang makuha ang suporta at komitment nila dito. Sa pag-aaral nina Camaya at mga kasama (2004), natuklasang mas pinipili ng mga kabataan sa Sta. Teresita, Iriga City ang mga produkto at serbisyong iniindors ng mga silebriti kaysa sa mga produkto at serbisyong iniindors ng mga di-silebriti. Ang mga advertizment sa telebisyon ay mas napapanood ng mga rispondent tuwing praymtaym kaysa sa ibang oras. Natuklasan ring mas kaakit-akit sa mga kabataan ang mga advertizment na iniindors ng mga silebriti. May epekto sa paggawa ng desisyon sa pagpili ng kanilang pangunahing pangangailangan ang mga advertizment sa telebisyon. Sinuri ni Arenas (1995) ang 14 pelikulang Pilipino na iprinodus at ipinalabas mula 1990 hanggang 1994 at sinubukang iaydentifay at ianalayz ang iba’t ibang roles ng mga babaeng karakter. Natuklasang 9 sa 23 babaeng karakter ay ina o asawa ang role, 8 ay kabit o girlfriend, 3 ay anak, at 2 ay prostityut. Ang mga pwersang sosyo-kultural na nakaimpluwensya sa paghubog ng mga karakter na babae ay educational background, values orientation sa bahay, at marginalization sa tahanan, trabaho at sa lipunan. Ang mga sosyo-kultural na implikasyon sa iba’t ibang roles ng babae ay nakikita sa dalawang discernable forces tulad ng sa traditionalism at modernism. Sa Philippine setting, ang tingin

2) nag-iimprovayz sila ng mga kagamitang pampagtuturo kapag kinakailangan. mga kaugnay na aktiviti at pagpapahalaga sa pagsukat ng natamong kaalaman ng mga estudyante. Bumuo ng sanayang-aklat sa Filipino VI si Transona (2002). pag-usapan. Ang pag-usapan ay bahaging nagbibigay ng mga tanong upang lubos na masuri ang akdang pampanitikan at maikintal ang anumang kaisipan o pagpapahalagang dapat matamo ng mga estudyante. Ang tingin sa modern imij ay asertiv. Ang ivalyuweysyon ay ang bahaging pinakasaligan sa pagsukat ng natamong kaalaman ng mga estudyante. mag-asawa at kapwa na naglalahad ng iba’t ibang damdamin at isipan. Ang kinalabasan: 1) Ang nilalaman ng sanayangaklat ay paglinang ng vokabyulari. Nilayon ni Alegre (1998) na masuri at mapahalagahan ang dalawampu’t limang tula ni Tinio “A Trick of Mirrors” at maikonekt ito sa pagtuturo ng panitikan sa kolij level. nailahad ang mga nilalamang-diwa batay sa iba’t ibang uri ng damdaming nakapaloob sa tula. 2) Ang paglinang ng vokabyulari ay pag-unawa ng mga nilalaman ng panitikan o ang diwang nais ipahiwatig sa akda. pangmakatao. 3) Sa pananaw ng mga guro ay angkop na angkop ang sanayang-aklat kyurikulum sa layunin. at ang iba’t ibang istratijing ginamit na angkop sa paglinang ng vokabyulari. Naipakita ang paggamit ng mga larawang-diwa at figure of speech sa tula ni Tinio at naikonekt ang mga kaisipang mga larawang-diwa at figure of speech sa pagtuturo ng panitikan sa kolij level. pangmoral. Sa case study ni Adeyandu (2003) sa “Perception of the Effects and Use of Learning Aids in Teaching” na mahigit siyamnapung porsyento ng mga gurong sinorvey ay sumang-ayon sa positibong epekto ng pagtuturo na ginagamitan ng iba’t ibang mga kagamitan sa pagtuturo. pangmoral. Ang kaugnay na aktiviti ay magsisilbing pagpapahalaga sa akdang natalakay. pangmakatao.sa kababaihan ay sabmisiv. Ang mga nabuong kongklusyon ay ang mga sumusunod: 1) Ang mga kaisipang nakapaloob ay patungkol sa kaisipang pangmakabayan. personifikeysyon. Nadiskover sa pag-aaral na ito na ang mga tula ni Tinio ay may nilalamang-diwa batay sa relasyon ng magulang. 3) Ang mga pagpapahalagang pagkamaka-tao. konservativ at fultaym na ina. metafor. at sa kawilihan. Tinukoy rin nya ang kaangkupan ng binuong sanayang-aklat sa kyurikulum ayon sa pananaw ng 17 titser sa Filipino na nagsilbing mga juror. Batay sa isinagawang pagsusuri. simili at pagpapalit-diwa na nagpapalitaw sa iba’t ibang damdamin at kaisipang awtor. karanasan at kaayusan. pagkamaka-Dyos at pagpapahalaga sa pangkaisipan ay magagamit sa pagtuturo kaugnay sa pagtuturo ng mga layunin pang-edukasyon sa pagtuturo ng panitikan sa hayskul. karir-oryented at libereyted. Pinatunayan nilang 1) mas nauunawaan ng mga estudyante ang mga itinuturo kapag ginagamit nila ang mga kagamitang pampagtuturo sa kanila. Tinukoy nya ang mga nilalaman nito upang mapaunlad ang kasanayang pampanitikan ng mga estudyante sa Filipino IV. pangkagandahang-asal at pang-intelektwal. pagtatanong. Ang mga tula ni Tinio ay mayaman sa mga larawang-diwa at mga figure of speech gaya ng ayroni. pangmoral at pangkagandahang-asal at pang-intelektwal. 2) Ang mga pagpapahalagang nakapaloob sa nobela batay sa mga kaisipan ay mga pangmakatao. . at 3) gumamit sila ng kagamitang pampagtuturo upang maipaunawa ang iba’t ibang konsepto na nangangailangan ng pagpapaliwanag. epigram. kaugnay na aktiviti at ivalyuweysyon. metonimi. Natuklasan ni Alcedo (1998) batay sa isinagawang pagsusuri naipahayag ang mga kaisipang nakapaloob sa piling elemento ng nobela na patungkol sa mga kaisipang pangmakabayan. Inilahad ang mga kaisipan at mga pagpapahalagang kaugnay sa kasalukuyang kalagayan ng lipunan. pagpapahalaga sa kabutihang-asal at pagpapahalagang pangkaisipan.

Matutugunan ng mga pantelebisyong advertizment ang kakulangan sa kagamitang pampagtuturo upang magsilbing lunsaran sa mga aralin sa Filipino at HEKASI. literal at figyurativ. makikita ang kaugnayan nito sa kasalukuyang pag-aaral. Inaasahang makapagbibigay ng interesting at kakaibang iksperyens sa mga estudyante ang mga pantelebisyong advertizment kung gagamitin sa pagtuturo ng Filipino at HEKASI sa Grade VI. Ang pagkakaiba ng pag-aaral na ito ay mga pantelebisyong advertizment ang gagamitin at ayon isyu ikaklasifay. 2007) Lydia S. Phoenix Educational Journal. kulay at tunog ang mga advertizment. figyurovispits at islang sa mga ito.edu. Ang paggamit ng mga advertizment sa pagtuturo ay nangangailangan ng masusing pagbabalak at nagpapasya. Teachers Perception of the Effects and Use of Learning Aids in Teaching: a Case Study of Winneba Basic and Secondary Schools. tatalakayin rin ang istilo ng presentasyon ng mga advertizment tulad ng paggamit ng saykoloji.rmit.au/Articles/nov03/adeyanju1. Obafemi Awolowo University. Faculty of Education.htm(Binuksan noong April 12. tungkuling magagampanan lamang ng isang mahusay na titser. Nigeria. Francisco. Bukod sa mga ito. (DiNalathalang Masteral Tesis Ateneo de Naga University. “Ang Sanayang-Aklat Bilang Kagamitang Pampagtuturo” Panayam sa Pambansang Seminar sa Filipino sa Pagtataguyod ng Kagawaran ng Filipino sa Kolehiyo ng mga Sining at Agham ng Philippine Normal University. Sanayang-Aklat Pampanitikan sa Filipino IV: Isang Pagsusuri. Liwanag. Hango rin sa midiya ang materyal na gagamitin sa kasalukuyang pag-aaral at ikaklasifay rin ito. karikatura. 2003 http://ultibase. 2002) Naga City Rosa Maria B.Kalagayang Pansining Matapos ilahad ang mga kaugnay na literatura at pag-aaral. Transona. Puno ito iba’t ibang diwa. 1995 Araceli Gabuyo. Institute of Education. 1997) Naga City Christian George C. buhat sa napagmasdang dula ng buhay o karanasan ng mga sumulat at bumuo ng advertizment. De La Salle Unioversity-Dasmariñas. Adeyanju. . Tatalakayin sa kasalukuyang pag-aaral ang mga lantad na katotohanan at mga talinghagang nakapaloob sa mga advertizment. Gumagamit ng wika. Walong Linggong Kurikulum: Ang Bisa Nito sa Kakayahan ng mga Mag-aaral (Di-Nalathalang Masteral Tesis University of Nueva Caceres. Talababa Virgilio J. 1998 Leopoldo R. Ang Papel ng Televisyon sa Pagtuturo ng Walong Dagdag na Letra Ayon sa 2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino. Panambo.

Miami University. Mga Nobelang Popular: Salamin ng mga Pagpapahalaga (DiNalathalang Masteral Tesis University of Nueva Caceres. 1996 http://www. Children’s Television Act of 1997 Guillermo Gastello. Naga City. 2003 http://www. 1996 (Bersyon sa internet) http://www. Lopez. 1998 Marivic S.edu/shermarc/p324ads. Murrow School of Communication. Naga City. Kagamitang Pampagtuturo at Edukasyong Pagpapahalaga (Di-nalathalang Masteral Tesis). Taflinger. 2007) Richard F. (Unpublished Masteral Thesis).users. Fortuno. Teresita.org/ptechs2006/Presentation/CFrancisco. Naga City. Washington State University/Edward R. University of Nueva Caceres.html (Binuksan noong March 30. 2007) Roger Thompson.org/pw5-25/kult/kult_1.2006 http://ptechs.shtml (Binuksan noong April 2. 1999 Vivian B. The Perceived Effects of Television Advertisments to Decision Making of the Youth in Choosing their Basic Needs in Sta. Mga Piling Tula: Isang Pagsusuri at Pagpapahalaga (Di-Nalathalang Masteral Tesis). 2004) Naga City Eden D. 2007) Republic Act No.html(Binuksan noong February 20. Taking ADvantage. Naga City. 2004 . Women Characters in Selected Filipino Movies (Unpublished Masteral Thesis). Social Psychological Factors Underlying the Impact of Advertising. 2005http://pinoyweekly.muohio. University of Nueva Caceres. Naga City. 2001 Cherfield Metilla at kasama. “Dr.wsu. 8370.edu:8080/~taflinge/advant. Filipino English and Taglish: Language Switching from Multiple Perspectives. 1998 Amy A.ufl. Comic Strip: Larawan ng Galaw ng Buhay (Di-Nalathalang Masteral Tesis). University of Nueva Caceres. Iriga City (Unpublished AB-Development Communication Thesis). Naga City. Ateneo de naga University. Alcedo. Naga City. University of Nueva Caceres. 1995 Virgilio J.pdf (Binuksan noong April 12. The Acceptability of a Local Children’s Educational Program in Television. Ibong Mandaragat: Pagsusuri at Pag-uugnay sa Kasalukuyang Panahon (DiNalathalang Masteral Tesis). Pamahayagan: Instrumento sa Pagpapahalaga ng Karapatang Panlipunan (Di-Nalathalang Masteral Tesis). Amsterdam: John Benjamins.htm (Binuksan noong May 7. 1996 Lilybeth R. 1998 Camaya at mga kasama. Ateneo de Naga University. Mallapre. 2007) Bienvenido Lumbera. University of Nueva Caceres.clas. Bienvenido Lumbera: Pambansang Alagad ng Sining” Intervyu ng Pinoy Weekly Online kaugnay ng pagkakahirang sa kanya bilang Pambansang Alagad ng Sining.edu/users/rthompso/filipinocommercials. Naga City. 2007) Jon Gresko at mga kasama. Ateneo de naga University. Marketing messages through language switching in television commercials. Arenas. Alegre.

ANG SULIRANIN Ang pag-aaral na ito ay naglalayong masuri ang balyu at katangiang makikita sa pelikulang Pitong Dalagita. ang patnubay sa pagsusuri ng pelikula ay iminumungkahi. ELISEO H. Napatunayan na sa isang pag-aaral na ang mga napapanood na karahasan sa mga pelikula ay nagiging dahilan ng pagtaas ng kriminalidad sa lipunan. Ang tanong ay kung sa kasalukuyan makikita pa kaya ng mga kabataan ang pagpapahalagang pangkatauhan ng mga pelikulang Pilipino? Tulad ng nasabi sa unahan may malaking impluwensiya sa mga manonood ang mga pelikula. Kaya naman ang pelikula ay dapat na kinapupulutan ng mga balyu na makapagbubuo ng pagmamahal at pagmamalasakit sa kapwa at sa bayan. wika at gawi ng mga kabataan ay maaaring magkaroon ng kanais-nais o di kanais-nais na pormasyon pagkatapos makapanood ng pelikula. Ang pelikula ay isang ring uri ng komunikasyon kung saan ang mensahe o punong kaisipan ay inilalahad sa pamamagitan ng isang isinadulang kuwento. at 2. Ang damdamin. humanismo . Batay sa kinahinatnan.research BALYUS AT KATANGIAN NG PELIKULANG PITONG DALAGITA: PATNUBAY AUTHOR : MARY JANE D. Ito ang pinakamalakas na anyo ng “mass media” na ginagamit ngayon lalung-lalo na sa mga kabataan. PAÑARES DEGREE : MASTER OF ARTS IN TEACHING FILIPINO ADVISER : DR. eksistensyalismo ? 2. CANTON INTRODUKSIYON Ang pelikula ay bahagi ng ating kultura at malaki ang naiiambag nito sa ating sining. pag-iisip. Ang pelikula ay isa sa mga uri ng midya na may malaking epekto sa pag-iisip at pag-uugali ng mga manonood. Anu-ano ang mga katangian ng pelikulang ito na dapat malaman ng mga kabataan ayon sa mga sumusunod? 1. Pinaniniwalaan ng mananaliksik na malaki ang naging impluwensiya ng mga pelikula sa buhay ng tao at sa paghubog ng kaisipan ng mga kabataan. Ang tiyak na layunin ng pag-aaral na ito ay upang makalikom ng kasagutan sa mga sumusunod na suliranin: 1. Sinisikap ng mananaliksik na malaman ang kalidad ng pelikulang pangkabataan sa pamamagitan ng pagsusuri at paglalarawan ng pelikula. Ang pag-aaral na ito ay may pangkalahatang layunin na tumutuklas sa katotohanang impluwensiya ng mga pelikula sa mga kabataan at ang kaugnayan nito sa personal nilang pamumuhay at sa kanilang lipunang ginagalawan. Anu-ano ang mga balyus na makikita sa pelikulang Pitong Dalagita batay sa pananaw na : 1. mensaheng hatid ng pelikula sa mga manonood . ito ay maaaari makalason ng isipan ng kabataan lalo na kung nagpapakita ng kalaswaan o karahasan ang mga eksena.

anong patnubay sa pagsusuri ng pelikula ang maimumungkahi? Disenyo ng Pananaliksik Ang pag-aaral na ito ay isinagawa sa pamaraang deskriptiv.Ang pagtanggap sa katotohanan ay makadudulot ng kapayapaan. Ginamitan ng analisis at interpretasyon ayon sa kasalukuyang kalikasan mula sa Pelikulang Pitong Dalagita. Sinubukang masuri ang balyus ayon sa dalawang teoryang pampanitikan. Batay sa kinahihinatnan. bisa ng pelikula sa mga manonood 3. .Ang pagkaiinggit o pagseselos ay di makabubuti sa anumang relasyon. . Mga Natuklasan MGA BALYU sa pananaw na: Humanismo Eksistensyalismo • • • • • • • • • • • • • • Pakikipagkaibigan Pakikipagkapwa Pagiging matatag Pagpapahalaga sa magulang Pagtanggap sa katotohanan Katapatan Pagpapahalaga sa buhay Pagpapakumbaba Pagtitimpi / Mahinahon Pagiging Senstibo sa Pangangailangan ng Iba Magandang Pananaw sa Buhay Pagpaparaya Pagiging Simple Pagkamaparaan • • • Pagtitiwala kakayahan Pagtitiyaga sa sariling Pagtitiwala sa sarili Pagiging totoo sa sarili Mabuting Pagpapasya Pagkamatiisin • • • • • Paggalang sa Kasarian Paggalang sa Karapatan ng Iba Mensahe sa mga manonood .2. ang humanismo at eksistensyalismo.Ang tunay na kaibigan ay maituturing na isang kayamanan. .

Mayo sa pakikipaglaban sa Pagmamalasakit sa tukso. BISA NG PELIKULA ASAL ISIPAN DAMDAMIN Pagpapahalaga sa Ang malakas na Pagkainis sa mga taong di kaibigan ngunit maging determinasyon ng isang marunong umunawa sa maingat sa pakikisama. katangian at nakita ito makasarili na kina Tisha at Ruli. kaibigan at umunawa sa damdamin lipunan ay mahalaga sa ng iba. kapakanan ng iba. Paghahangad ng Pagpapakumbaba tunay kabutihan ay na kahanga-hanga. marunong sa pamlya. kinalilimutan ang Paghanga sa katatagan ni obligasyon sa anak. mga taliwas na kasarian ng tao. kanya sa tagumpay. Paggalang sa mga tao ay Di dapat maging padalusdapat matutunan lalo na’t dalos sa mga pagpapasya. nakapagpapaligaya rin sa Malaking paghanga kay Joyce isang tao. tao ay maghahatid din sa kapwa.Magkaroon ng katataggan ng loob upang maharap ang mga suliranin o pagsubok sa buhay. .. . isang tao. Pagkagalit kay Kissy sa kanyang pagiging mapagkunwari at pagkawalang takot sa Diyos. Pagtitimpi o kahinahunan Pagkaawa kay Tina na parang isang napakabuting May mga magulang na walang nagmamahal sa kanya. mabuting samahan.Dapat malaman ang kahalagahan ng Diyos sa buhay ng tao upang mapahalagahan din ang buhay na bigay ng Diyos. kapwa ang katangian ng Paghahangad na makilala Joyce. Pagkamatiisin sagot sa paglaban sa kahirapan o Pagsasakripisyo para sa pagsubok. Pagiging matapat susi sa igagalang ka rin nila. Kung marunong kang gumalang sa kapwa. sa kanyang katapatan bilang kaibigan. Pagtataka na may magulang na di nauunawaan ang kalagayan ng anak.

et. 1979. 2004. maaaring pa ring ituwid.Pagpaparaya tanda ng Anumang pagkakamali ay malawak na pang-unawa. 4. . Alexander. Brubacher. John S. Ramon. Rufino. Konklusyon Ayon sa ginawang pagsusuri nakita na maraming balyus sa pelikulang Pitong Dalagita batay sa humanismo at eksistensyalismong pananaw.. Sining ng Pamamaraan ng Pag-aaral ng Panitikan. New York City: McGraw Hill Inc.Manila: Philippine Book Company. Maaaring ang nakikita mong mabuti sa panlabas iba sa katotohanan. Ang pelikula ay nagturo sa mga kabataan kung paano harapin ang mga pagsubok sa buhay at maging maingat sa mga pagpapasya. Ailene G. Essentials of Values Education. Manila: National Bookstore. Baisa. BIBLIYOGRAFI Mga Aklat Agapay.Boston: Houghton Miffin Company. Magkakaroon ng Salingkurang Pagsasanay sa mga titser na nagtuturo ng Filipino sa hayskul at kolehiyo upang magkakaroon sila ng pag-iisa sa pagsusuri ng pelikulang Pilipino. Frezir. Di lamang sa pagsusuri nito kundi sa paghango ng mga aral kaugnay ang iba pang aralin. Ipinakita sa pelikula na lahat ng bagay ay may limitasyon. Naihatid ng pelikula sa mga kabataan ang sa tunay na kahulugan ng kaibigan at pagmamalasakit. Magkalap ang mga guro ng mga pelikulang Tagalog bago pa man mag-umpisa ang klase upang masuri ito at maisama sa paghahanda ng silabus ng kurso sa Filipino sa bahagi ng literatura sa bawat antas ng hayskul at kolehiyo. Alejandro. Rekomendasyon Iminumungkahing ng mananaliksik na gagamitin ng sinumang nagnanais na pag-ibayuhin pa ang pag-aaral sa mga Pelikulang Pangkabataan ang mga sumusunod: 1. Pluma IV. Ph. Modern Philosophies of Education. Itong mga balyu ay nakitaan din ng mga mensahe na tuminag sa kanilang damdamin. Quezon City: Phoenix Publishing House. Values Curriculum in the Elementary. Dapat sundin ang batayan sa pagsusuri ng pelikula bilang output sa pag-aaral 2. Bauzon. Manila: National Bookstore. Priscilliano. Ito ay magsisilbing gabay ng mga nakapanood na ang buhay ay may iba’t ibang mukha na maaaring taliwas sa nakikita sa panlabas na kaanyuan. 2005. Dapat na palagiang isama sa mga aralin ang mga pelikulang nagsasaad ng maraming balyus at mensahe na ikabubuti ng mga kabataang Pilipino sa kasalukuyang panahon. 2005. Ethics and the Filipino.D.al.. 1960. 1978. nagpabuo ng mabuting kaisipan at naging patnubay sa pagtuklas ng kanila ring kalakasan at kahinaan. 3.

<http://www. 1995. at Gonzales. Villafuerte . Philippines: Mutya Publishing House. Internet Arceo. Malikhaing Pelikula. Alice.ca/athens/popculture/influencemovies>. 2002. McGivern.ie/education/lights-camera-andclassroom-action-1088758. Manila: Vicarish Publication and Trading Inc.html>. Mandaluyong City: National Bookstore. Kritisismo: Mga Teoryang at Antolohiya Para sa Pagtuturo ng Panitikan. Manila: Rex Book Store Inc.html>.teflasia. <http://www. Taylan.independent. Ang Bahaging Ginagampanan ng Midya at It sa Paghubog ng Kaisipan ng mga Kabataan. Pilosopiyang Pilipino. <http://www. Angelita G. Reyes.. 2006. Gonzales.<www2. Pena. Reyes.R. Philippines: Media Plus. Perez. Manila: Booklore Publishing House. Tinig. Principles and Methods of Teaching. Filipino sa Makabagong Henerasyon.html>.com/arceo. Setyembre 23. Abante Tonite Online.Safe youth org / siv global. Dolores R.Pop Culture. Zulueta. Marahil. Setyembre 25. 2007. Enero 1. Vlad B.com/articles/TeacherTalk/Using-Movies-in-the-Classroom. Sigay III. Laura. 23. Noong 1977. nagtungo siya sa noo’y Surian ng Wikang Pambansa (Komisyon sa Wikang Filipino ngayon) upang ipasalin sa Ingles ang ilang piling maiklng kuwento. ang pagsasalin sa Ingles ng mga akdang pampanitikan na orihinal na nasusulat sa wikang Filipino.html>. Soledad S. Manila: Innovative Educational Materials Inc. at dula na nakasulat sa Pilipino (Filipino na ngayon). . 2008 <http://www. 1982. iniisip ng marami na hindi na kailangan pang magsalin sa Ingles ng mga akdang pampanitikan dahil marami namang mahuhusay na Pilipinong manunulat sa wikang Ingles. 2007. Phoenix Educational Journal. Ang mga salin na ito sa Ingles ay naging batayan naman ng salin sa Bahasa Malaysia na isinama sa isang antolohiya ng mga akdang pampanitikan mula sa rehiyong Asean. Patronicio V. San Juan. Anna Maria.ucdsb.geocities. Argentina. 2005. 2003. Setyembre 24.al. 1992. Isa na rito si Dr Septy Ruzui ng University of Malaysia.. Angelita.on. Teacher Talk. 2005. Fransisco.org. Manny.com/v21/v21tonyo. 1996. Cleotilde D. 2000. Safe Youth Organization. Journal Liwanag. Lydia S. et. ngunit hindi prioridad. <http://www.Mosqueda.. Antonio. Manila: Rex Bookstore Inc.html>. Panunuring Pampanitikan (Teorya at Pagsasanay). Florentino. <http://www. 2007. Setyembre. Hamaka III. 2007. <www. Quezon City: Phoenix Publishing House.tinig. Gloria P.com/issue/july2005/showbiz_av.abante-tonite. LASAP Panimula NG ORIHINAL SA PAMPANITIKANG SALIN Mahalaga. tula. Panunuring Pampanitikan.. Ngunit naniniwala ang mga awtoridad na iba pa rin ang panitikang orihinal na sinulat sa isang katutubong wika.html>.. Safe Youth.com/v19/v19vlad.tinig. Mabisang Pagkatuto. Timbreza.>. Setyembre 23.2006. Manila: Anvil Publishing House Inc.

Gaya ng sinabi ni Norman Shapiro (mula kay Venuti. pangalawang gantimpala naman ang “Impeng Negro” noong 1962. ayon kay Villareal (1994). korido. kundi isang bagong akda sa ibang wika ngunit nagtataglay pa rin ng sariling kakanyahan at sariling tatak ng kultura at wikang pinagmulan. Para sa kanila. Madalas.” Dalawang maikling kuwento ang sentro ng pag-aaral – “Malalim ang Gabi’ ni Ponciano B. Gayunman. o maikling kuwentong Hiligaynon. sa pagsasalin ng mga akdang pampanitikan mula sa mga rehiyon. 5. . Ito. Sa kanyang salin ng sampung sugilanon. nagtiis pa akong manood ng pelikula tungkol sa boksing! Tunay na isang natatanging karanasan sa larang ng pagsasalin! Mga katangian ng mahusay na salin Ayon sa Summer Institute of Linguistics (SIL). hindi naging lubusang tagatanggap lamang ang ating mga ninuno na nagsilbing tagasalin ng mga obrang nasusulat sa Kastila. 3. pasyon.Ayon sa mga awtoridad. awit.” na lumilikha ng makasining na larawan ng lipunang kanyang kinabibilangan.” Hindi madaling magsalin sa wikang Ingles dahil hindi ito ang aking unang wika. diskors at pragmatika upang mapapintig sa salin sa Filipino ang wika at kulturang Hiligaynon. moro-moro. Kapwa nagtataglay ng mga sangkap na hindi maisasalin. pag-asa. hindi tunog-salin. samakatuwid. may bagong direksiyon sa pagsasalin na kontra sa pahayag sa itaas. Walang dapat makapansin na ito’y salin. gramatika. Kapwa mapuwersa ang gamit ng wika at may natatanging estilo ang dalawang awtor kaya’t ang kanilang mga kuwento ay tunay na “isang natatanging karanasan.” nang sa gayo’y maging mabisa ang salin. sa pamamagitan ng pagkitil sa kanilang pagkamalikhain. bagama’t isang dekada ang nakapagitan nang sulatin at magkamit ng gantimpala ang mga ito: 1. Sinabi ni Lawrence Venuti sa kanyang The Translator’s Invisibility (1995) na hindi dapat “makita” ang tagasalin. sinipi nina Batnag at Petras. tungo sa pagtatamo ng titulong MA in English. naigiit na ng tagasalin ang sarili sa pamamagitan ng kanyang sining kaya’t ang pagsasalin ay nagsilbing akto ng pagpapalaya. Kapwa ipinapakita sa dalawang kuwento ang manunulat bilang “social critic. ginamit ni Villareal ang leksikon. kailangan ding ito’y wasto. Ganito ring paniniwala ang isinusulong ni John Barrios sa kanyang “Ang Pagsasa-Filipino ng Sugidanon: Isang Ma(pagpa)layang Pagsasalin ng Nilupig na Kaalaman” (nasa aklat na ito). hindi maiiwasang angkinin ng manunulat sa isang dayuhang wika ang kultura ng wikang ginagamit niya. mula sa dominante tungo sa kolonisadong wika. iisa ang direksiyon ng pagsasalin – mula Kastila tungong Tagalog at iba pang katutubong mga wika. kaya’t nagsisilbing malaking hamon sa sining ng pagsasalin. hindi na niya masasabi na ang kanyang likha ay tunay na nagbabandila ng kaakuhang Pilipino. na may sariling tatak ng kultura ng wikang pinagsasalinan. 2009:106): “ang pagsasalin ay pagtatangkang makalikha ng isang tekstong napakalinaw kaya’t parang hindi salin…. Ang salin. Samakatwid. Ang pagiging natural naman ay tungkol sa pagiging madulas ng mga pahayag sa tunguhang lenggwahe na parang orihinal nan sinulat sa wikang pinagsalinan – sa maikling salita. Nagpapatuloy ang paggigiit na ito ng sarili sa pagsasalin ng panitikang panrehiyon sa kasalukuyan. 4. Pineda at “Impeng Negro” ni Rogelio R. ay pagtatangkang kontrolin ang buong pagkatao ng mga tagatanggap ng mga salin. Nakuha pa rin nilang igiit ang orihinalidad: ang bunga ay mga tulang ladino. Sikat. ang pagsasalin sa Ingles ng mga akdang pampanitikan sa katutubong wika ay may mahalagang tungkulin: ibahagi sa buong daigdig ang ating mga mithiin. 2. ang salin ay hindi salaming walang pingas kung kaya’t hindi mahahalatang salin. Kung gayon. Natatanging karanasan sa pagsasalin Ang papel na ito ay tungkol sa aking naging karanasan sa pagsasalin sa Ingles ng dalawang maikling kuwentong orihinal na isinulat sa Filipino. Noong panahon ng kolonyalismong Kastila. At upang maramdamang lubos ang tunggalian (boksing) nina Impen at Ogor sa “Impeng Negro. P. ang isang mahusay na salin ay dapat magtaglay ng tatlong katangian na ang akronim ay CAN: Clear (malinaw) Accurate (wasto) Natural (natural ang daloy ng mga pangungusap) Samakatuwid.” Bagong direksiyon sa pagsasalin Ngunit sa kasalukuyan. noon pa man. Ang pamagat ng aking tesis ay “A Translation into English of Two Short Stories Originally Written in Pilipino with an Explanation of the Translation Process. at pangarap. para akong nangangapa sa dilim para makapili ng pinakaangkop na salita. Kapwa naganap ang mga pangyayari sa ilang oras lamang at mabisang gumamit ng pagbabalik-tanaw upang balikan ang mga nakaraang pangyayari. ang mahusay na salin ay madaling maintindihan ng target na mambabasa. Kapwa premyadong manunulat ang dalawang awtor at ang kanilang mga obra ay kapwa nagkamit ng gantimpala sa Palanca Memorial Awards. Nagkamit ng pangatlong gantimpala ang “Malalim” noong 1952. o kung ano ang sinasabi ng orihinal na awtor ay iyong-iyon din ang ipinapahayag ng salin sa ibang wika. na ipinapahayag sa ating panitikan. May iba pang pagkakatulad ang dalawang maikling kuwento. Kapwa dalawa lamang ang mga tauhan: ang mag-asawang sina Oming at Sinang sa “Malalim” at sina Impen at Ogor sa “Impeng Negro”. samakatuwid.

Pamagat: Title: Deep is the Malalim ang Night Gabi Kung susundan ang karaniwang ayos ng pangungusap sa Ingles. hindi nagtatakwil dito sa pamamagitan ng lubusang pag-angkin sa wika at kultura ng tunguhang lenggwahe (TL). Ngunit wala akong ginamit na mabibigat na terminolohiya. ang magiging salin ay “The Night is Deep.kung gayon. hindi ko ito tinawag na “ma(pagpa)layang salin” (Barrios) o “re-framing the sign” (Villareal) kundi simpleng pagpapatikim sa target audience ng “flavor of the original. ng mga akda ng mga Pilipino kung tunog-Amerikano at lasang Amerikano din lamang ang kanilang maririnig at malalasahan? Gaya ng dalawang tagasalin na nabanggit sa itaas.” Ang “Deep is the . ito rin ang naging panuntunan ko sa pagsasalin sa Ingles ng dalawang maikling kuwentong nasabi na. siksik ng kahulugan. Sa maikling salita. Upang maisagawa ito. Pagpapaliwanag sa proseso ng pagsasalin:ang pamaaraang segmentasyon Ang pagsasalin ay hindi lamang produkto. Kaagad itong lumilikha ng salagimsim na nananatili sa buong naratibo. Narito ang ilang halimbawa mula sa “Malalim ang Gabi. bakit nga ba magbabasa ka pa ng panitikang hindi sa iyong sariling wika isinilang – hindi ba’t dahil ibig mong maranasan din ang karanasan ng ibang lugar? Bakit pa magbabasa ang mga Amerikano. ang pamagat ng orihinal. May pahiwatig na rin sa pamagat pa lamang kung ano ang mangyayari sa kuwento. o ang tapos nang salin.” pagpapalasap sa dayuhang mambabasa ng linamnam ng orihinal.” Orihinal Salin Paliwanag Maikli. Kung pakakaisipin. ay sumasalamin sa wika at kultura ng orihinal. halimbawa. pinanatili nila sa salin ang mga salitang kultural mula sa simulaang lenggwahe (SL) at nagpasok ng mga salita at konseptong tanging kanila lamang. Sa ibang salita’y pagpaparanas sa kanila ng natatanging karanasang pampanitikan ng mga Pilipino. Ang bunga ay pampanitikang salin na may potensyal na magpayaman sa wikang Filipino dahil taglay nito ang wika at kultura ng simulaang lenggwahe. Isang mabisang paraan sa pagpapaliwanag ng proseso ng pagsasalin ang segmentation technique o pamaraang segmentasyon. ang salin ay salin at kailangang ibandila sa lahat bilang salin. Mahalaga ring maunawaan ang prosesong pinagdaanan ng isang teksto bago ito naging isang tapos na salin.

na hindi posible sa Ingles.Night.” Walang katumbas sa Ingles ang “hus. He looks over the window. ay agad tumatawag ng pansin dahil sa estrukturang lihis sa karaniwan. “Hus! Heto pala’t di pa nauunat ang barong ito ni Totoy. Dalawang salita lamang sa orihinal na tinumbasan ng apat na salita sa salin. posible ang pangungusa p na walang simuno. .” na bulalas ng galak. Pinanatili sa salin upang mahuli ang lasap ng usapan sa orihinal. not pressed yet. at iba pang damdamin. Sa Filipino.” “Hus! So here’s Totoy’s shirt. Ang orihinal ay gumamit ng mga Madilim noon… It was dark then… Dumungaw.” na sunod sa estruktura ng orihinal.

ngunit sa salin. makukuha sa konteksto ang kahulugang . Pansinin din na ginamit ang historical present sa bahaging muling nagaganap sa isip ni Oming ang tapos nang pangyayari. kailangang pangungusa p na may buong simuno at panaguri ang maging salin. Mga tao! Several men! Kahit hindi sinabing mga lalaki ang dumating. upang magpanatili ng atmospera ng kaigtingan. Iisang salita sa orihinal. putolputol.pangungusa p na staccato – maikli.

ito. Hindi makukuha ang bigat ng pagdating ng kalalakihan kung “Men!” lamang ang salin. Maiintindiha n na ng tagabasa ng orihinal ang detalyeng ito ngunit kailangang idagdag para sa mga dayuhang mambabasa. May dagdag na impormasyong wala sa orihinal. At may Someone pulls nagbaba ng down hagdan! thedetachablestair s. na natatanggal ang hagdan sa mga bahay sa pook-rural.didn’t mgakuwan. Pinanatili ito dahil nasa kultura ng “Nagsumbo “You informed ng ka sa the kuwan. you?” ano?” . Isang libo at isa ang kahulugan ng “kuwan” na magagamit na pamuno sa alin mang usapan.

which he always rests beside him in his sleep.” Umurong nang umurong hanggang sa masalat ng kanyang mga paa angkamuni ng na balilangpar ating kapiling niya sa pagtulog.mga Pilipino. Ang kamuning ay isang uri ng matigas na puno samantalang ang balila ay kapirasong kahoy na may sukat na isang metro na magagamit na sandata. ang gobyerno at ang mga taong labas. ang “kuwan” ay tumutukoy sa isa sa dalawang nagtutungga liang puwersa. Hindi sapul ng “bludgeon” ang kahulugan .theka muning na balila. He keeps stepping back until his feet touch hisbludgeon. na sa tindi ng takot ng mga mamamayan ay hindi nila mapangalan an kundi ng pangkalahat ang tawag na “kuwan. Sa kuwento.

The sleeping child was startled. posible ang isa-sa-isang tumbasan. a. a. Ngunit hindi laging ganito. dagok. . ngunit walang isang-salitang katumbas sa Ingles). Pushing. Nagulantang ang batang b. Of despair. natutulog. Punch. Ang isang pangungusap na binubuo ng isang salita ay maaaring tumbasan ng isa ring salita. Ilan pang paraan ng pagsasalin Mas mahaba nga ba ang salin kaysa sa orihinal? Likas na mas mahaba nga ba ang mga pangungusap sa Filipino kaysa sa Ingles? Nagiging mas mahaba nga ang salin kaysa sa orihinal. nabanggit nang gumamit ng staccato sentences ang mga orihinal na awtor . Alerted. b. Impen struggled to turn Muling matitihaya. Isa pa. 1. at may mga salita sa Filipino na ispesipiko ang kahulugan (halimbawa: pumikit. Nagpipihit siya. nagiging mas mahaba ang salin sa Ingles kaysa sa orihinal na Filipino. Ng pansamantalang kamatayan.nito ngunit magbibigay ito ng idea sa mambabasa kung ano ito. ang isang parirala ay hindi maisasalin sa parirala rin. It was a moment of forgetting. pound. Dagok. Papaluka. Of innocence. Sa ganitong mga pagkakataon. bayo. kailangang pagsamahin sa iisang pangungusap ang ilang maiikling pangungusap sa orihinal.maiikli. Ng mga kasawian. na alam na nating mata lamang ang sangkot. Tatagilid. Sandali ng paglimot. Nasa ibaba ang ilang halimbawa. Of temporary death. sa mga pagkakataong hindi maiiwasan. pound. Umiyak. Open. punch… 1. dagok… punch. Ang mga parirala ay matutumbasan ng parirala rin. Punch. Again. Orihinal Salin Dagok. Kung minsan. 1. ang pangungusap na walang simuno. Orihinal Salin Bukas kaagad ang mga mata ni Sinang’s eyes were at once wide Sinang. putul-putol na pangungusap. Sa maraming pagkakataon. only to lie supine. Naiiri. 1. Orihinal Salin Ng kawalang-malay. Ng kawalang-hanggan. Hindi ito mabibigyan ng angkop na katumbas kaya pinanatili sa salin. At ang isang salitang pangungusap sa Filipino ay hindi matutumbasan ng isang salita rin lamang sa Ingles. Kung minsan. Of eternity. Nagkamalay. Jab. He whimpered. over on one side several times. Ang dalawang kuwentong tinatalakay sa papel na ito ay nagpapakita ng isang katangian ng wikang Filipino na wala sa Ingles – posible ang isang salitang pangungusap sa Filipino. na kung minsan ay hindi kayang tumbasan ng gayon ding putul-putol na pangungusap sa Ingles. Orihinal Salin 1. Orihinal Salin a. bayo. 1.

It is opened. tanging ang ayos ng mga bangkay ng dalawa ang pagbabatayan ng matinding hirap na dinanas nila. “Dapa!” Umurong si Elias. Dinarampian ni ImpongMenang ang kanyang mga mata. si Oming.” gumamit ang awtor ng daloy ng kamalayan. ang mag-asawang Elias at Sisa. “Down!” Orihinal Ibig nang maluha ni MangIntong. Orihinal Salin At iwinasiwas ang kanyang hawak. ay paulit-ulit na dinadalaw ng kakila-kilabot na pagkamatay ng kanilang mga kapitbahay. 1. kung gayon. “Lie down!” Elias steps back. “Walang sisigaw!” Salin The men savagely kick the door. Impong Menang is lightly dabbing her eyes with her . Ang paggamit ng historical present sa “Malalim ang Gabi” Sa maikling kuwentong “Malalim ang Gabi. May dalawang aksyon sa kuwento. Halimbawa: Orihinal Pinagtatadyakan ng nagsipanhik ang pinto. He swings it. tulad ng mga katawagan ng paggalang sa nakatatanda at mga salitang hindi matutumbasan sa Ingles dahil sa taglay na bigat ng kulturang lokal. “No one will shout!” Nilapitan ng unang lalaki The first to enter go si Elias at tinutukan ng straight to Elias on rebolber sa dibdib. Hinawakang mahigpit. Saan na papasok ang lasap ng orihinal? Pinapanatili ng salin ang mga salitang maituturing na nakabuhol sa kultura ng orihinal. He hits one. ang realidad ng buhay nina Oming at Sinang. Nagpilit He holds the balila tightly. Sa isip ni Oming ay muling nabubuhay ang pangyayaring walang nakasaksi. Ang pangunahing tauhan. sa gayo’y iba ang pagsasalaysay nito at nagiging mas matindi at mas maigting dahil mas buhay ang pagsasalaysay. at ang mga pangyayaring sa isip ni Oming nagaganap na nakikipagsalimbayan sa realidad ng buhay.b. Ang isang salita sa orihinal ay tinumbasan ng 3 salita. sinikap ng tagasalin na maging madulas at idyomatiko ang tunguhang lenggwahe. Nakahagip. “Dapa!” Pagpapalasap ng orihinal Sa bahaging naratibo. to stand up. Salin Mang Intong almost cries. Nabuksan. struggles tumayo. whose chest he fixes his revolver. Ginamit ko ang historical present para isalaysay ang pangyayaring nagaganap sa isip ni Oming.

” “Santa Mariang Ina ng Awa … our lives have become like chicken’s…” “When will peace be restored here. at Jayson D. saglit siyang napatigil sa paghuhugas ng mumo sa kamay.ay…” “E si Elias. Petras.” Orihinal Mula sa kinatatalungkuang giray na batalan. Batnag. hayaang mabakas dito ang wika at kultura ng pinagmulang teksto. Teksbuk sa Pagsasalin. Mahalagang maipatikim sa mga mambabasang may ibang wika ang lasap at linamnam ng orihinal. mahalagang mailipat sa tunguhang lenggwahe ang natatanging karanasang ito. momentarily he stopped washing off the particles of rice in his hand. Poon Namin?” “What a sad fate. ay…” “And Elias. Muli siyangtumabo. Poon Namin?” “Tingnan mo nga lang. Naniniwala ako na ang panitikan ay tala ng mga natatanging karanasan ng lipunang lumikha nito. He splashed the water in front of him. 2009.” May ilan ding salitang hindi tinumbasan sa Ingles. Aurora E. Mga Sanggunian Batnag. 1997. nasa huntahanpa kagabi kina KuyaTerong. Kongklusyon Salin At the dilapidated batalanwhere he squatted. tulad ng mga halimbawang ito mula sa “Impeng Negro. Isinaboy niya ang tubig na nasa harap. Maynila: Philippine Normal University. Quezon City: C & E Publishing. Pagbubuo ng Teorya sa Pagsasalin ng Tula: Paglalapat sa mga Piling Tulang Africano. then dipped water anew with a tabo. . Inc. he was in thehuntahan last night atKuya Terong’s. Sa pagsasalin. “Santa Mariang Ina ng Awa… ang buhay natin ay sa manok na anakin…” “Kailan pa po kaya tatahimik. Di nalathalang disertasyon. Aurora E. Ang salin ay salin.handkerchief.

A Translation into English of Two Short Stories Originally Written in Pilipino with an Explanation of the Translation Process. Translation Production. 1995. 1980a. Techniques and Procedures. Republic of Singapore: Regional Language Centre. Di nalathalang tesis. _____________. 1982. The Translator’s Invisibility._______________. Proyektong iniharap para sa kursong Advanced Certificate Course on Translation in Southeast Asia: Problems. • • • • Au You may leave areply or trackback. USA & Canada: Routledge. Uncategorized AUG 5 Say something Top of Form Name (required) Email (will not be published) (required) Website/Blog XHTML: You can use these tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b><blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong> Submit Comment Bottom of Form . Venuti. Lawrence. ______________. Translation Commentary. 1980b. Quezon University. Republic of Singapore: Regional Language Centre. Techniques and Procedures. Proyektong iniharap para sa kursong Advanced Certificate Course on Translation in Southeast Asia: Problems. Maynila: Manuel L.

« Ano sa Filipino ang “His Excellency”? Ang Papel ng Pagsasalin sa Pagtuturo ng Wika at Panitikan » • Top of Form SEARCH Go › Bottom of Form • • • • About PAGES • Uncategorized CATEGORIES • ARCHIVES TAG CLOUD • BLOGROLL August 2010 • • • • • • • • • • • • • • • • Documentation Plugins Suggest Ideas Support Forum Themes WordPress Blog WordPress Planet • Posts Feed Comments Feed RSS FEEDS • Log in Valid XHTML Valid CSS XFN Thistle theme by BoltClock WordPress Copyright © 2010 Wika nga. All rights reserved. META criticism ANG BATA SA PAGTUKLAS NG MGA BAYANI: ANG PAGKABATA NG BAYANI SA MGA ETNOEPIKO NG PILIPINAS ni Eugene Y. Evasco Kailangan ng bata ang titingalaing bayani. Ito ang kadalasang .

hinahanap ng mga kritiko at magulang kapag tinitimbang ang halaga ng akdang pambata. at guro bilang kanilang huwaran. a sort of ‘super’ person. pagmamalasakit. Dalawang tungkulin ang natukoy nina Singh at Lu kaugnay ng mga bayaning tampok sa panitikang pambata. lumilitaw na nakahihigit ang mga artista sa pelikula’t telebisyon. Dagdag pa ni B. paniniwala sa sarili. mga mananayaw at mang-aawit. marahas at mapanghamak ang bayaning kinahuhumalingan ng mga bata ng kasalukuyang panahon. tungkulin ng bayani na maging halimbawa ng mga unibersal na katangian. etnisidad. Tinutukoy nito ang mga katangiang pinahahalagahan sa mga lipunan. at komiks. uri. Wendy at Ronald McDonald) gayong `di nila matukoy ang identidad sa larawan ni Hesukristo. Sa bawat tagumpay ng bayani. mahalagang makatagpo sila ng karapat-dapat na bayaning gagabay sa pag-unlad ng kanilang kultura at mga halagahan. higit na kilala ng mga bata sa kasalukuyan ang mga imahen mula sa fastfood (e. naiulat sa dokumentaryongSuper Size Me (2004) ni Morgan Spurlock. Nalalayo na ang mga bata sa kanilang magulang. napauunlad ng mga mambabasa ang kanilang halagahan. may kapangyarihan ang panitikan na likhaing muli ang lipunan at ipagpatuloy ang kinagisnan nitong mga halagahan. nagpapalaganap ng mabuting halagahan. tiyaga. Ikalawang tungkulin ng bayani sa panitikang pambata ay ang pagiging huwaran nito sa mambabasa. Sa pamamagitan ng isang bayani. Sa mga resulta ng ilang pag-aaral. Nagtatampok ito ng mga unibersal na panghalina. marapat na taglay ng bayani ang katatagan at iba pang mainan na katangiang makatutulong upang maigpawan ang mga hamon sa buhay. Mahalaga ang tungkulin ng bayani sa panitikan. Ang nakapanlulumo pa. Una. Paliwanag nila’y bukod sa banyaga ang bayani. sa iba’t ibang panahon—kagitingan. Ayon pa kina Manjari Singh at Mei-Yu Lu. at relihiyon. lagi itong nakapagtatatak ng . capable of dealing with problems that surpass normal humans and their abilities” (sipi kina Singh at Lu). tagapag-alaga. at optimismo. mailalatag sa mambabasa ang mga estratehiya sa pagdulog sa mga hamon at suliranin. “They have been useful for thousand of years to the people for whom they serve as an idealized human. makikita ang iba’t ibang paraan kung paano dapat harapin ang mga hamon sa lahi. Taglay ng bayani ang mga katangiang karapat-dapat tularan ng mambabasa. Ilang magulang na ang natatakot sa pagbaling ng kanilang anak sa mga huwarang bayani buhat sa popular na daluyan ng kultura tulad ng telebisyon. Habang kumikilos ang bayani sa kuwento.. Sa musmos na kamalayan ng mga mambabasa. Davis. pelikula. Sa tungkuling ito. Sa pagtatampok at pag-aaral ng iba’t ibang danas ng mga bayani. at ang barkada bilang huwarang sasandigan ng mga bata. pinauunlad nito ang pang-unawa ng bawat mamamayan sa mga atas ng lipunan. at naglalaan ng huwaran para sa mambabasa.g. Dahil dito.

Naitala sa bawat kompletong episodyo ng epiko ang paniniwala na mas mainam “mamuhay nang naghihirap ngunit malaya kaysa masagana ngunit alipin naman” (Antillon 1991: 10). 35). Maihahalintulad ito sa isang ipinagtatanggol na kuta na “ang mga puno ng bahay ay pinagkabait-kabit ng mga rattan ngunit pinahigpit ang kapit sa isa’t isa sa pamamagitan ng laway ng mga sawa” (Antillon 1991:21). tinanggap ang mga kabiguan. ipinagdiwang ang tagumpay. gamit. ipaghiganti ang ama. ang pagbibigay-halaga sa mga bayani ng epiko ay “pagbibigay-halaga na rin sa mga katangian ng katapangan at kagitingan. ang lupang pangako para sa kanilang lahi. ipinahayag ang mga pagpapahalaga. katangi-tangi si Agyu dahil tinuklas niya ang Nalandangan. itinala nila ang kanilang pakikibaka. at pakikiramay sa . sa ganito ring sentimiyento umiikot ang pakikipagsapalaran at paglalakbay ng pamilya at lahi ni Agyu mula pagkaalipin tungo sa maalwang buhay sa paraiso sa lupa. Tungkulin. o sumuong sa digmaan. pag-aari at tradisyon ng liping lumikha sa kaniya” (Antillon 1991: 4). Idinagdag pa. damayan. May mahalagang pag-aaral si Loline M. ipinadama ang lungkot at saya. Inihalintulad rin ng naturang mananaliksik ang Nalandangan sa kahalintulad na konsepto ng lupang pangako sa Bibliya at sa Utopia ni Plato. Sa buhay at pakikipagsapalaran ng bayaning ito. Natukoy rin niya ang mga litaw na tema ng pagtutulungan. Naisa-isa niya ang mga halagahang nakalakip sa mga pahina ng nailimbag na bersiyon. Natukoy sa pananaliksik ang paglalarawan sa lupang pangako ng epikong Manobo. “bagay na magpapagunita sa paniniwala ni [Carl] Jung na may isang kolektibong memorya na dumadaloy sa kamalayan ng tao o ng isang lahi” (Antillon 1991: 5). ang etnoepiko ng mga katutubong Bukidnon at Manobo. Samakatuwid. at inilagak ang mga katangiang sumasalamin sa kanilang pagkatao at lipi” (Antillon 1991: 4). mga bagay na mahalaga para sa patuloy na pagkabuhay ng isang komunidad” (Barrios 1991. Ayon kay Barrios.mensahe sa mambabasa: karapat-dapat itong tularan. Antillon kaugnay ng Agyu. Mangyari. at kabuluhan para sa kasalukuyang panahon ang mga natukoy ni Joi Barrios sa kaniyang pag-aaral ng mga etnoepiko sa Pilipinas. ipinagtanggol ang mga paniniwala at pananampalataya. gayong umiikot sa buhay ng isang bayani ang epiko. Natuklasan rin ni Antillon ang kaibahan ng mithiin sa pakikipagsapalaran ng bayaning si Agyu kumpara sa mithiin ng mga bayani sa ibang epiko ng bansa. Idiniin sa kaniyang pag-aaral ang pagiging panlipunang dokumento ng isang epiko. Kung ang kadalasang mithiin ng bayani ay maghanap ng mapapangasawa. Kasama sa paghihiraya sa Nalandangan ang konsepto ng pananagutan sa paraiso: kailangang mapangalagaan ito upang mapanatili ang biyayang handog nito. Pinatatunayan niya ang pagkakahawig ng tatlo sa banghay at istruktura ng naratibo. ito ay “kolektibong katauhan. naitatala ang kasaysayan sa anyong pampanitikan na “pinaiikot sa isang bayani.

.. natukoy ang hulmahan ng kuwento ng isang bayani sa anyo ng paglalakbay at pakikipagsapalaran: • The hero is white. Africa or some other non-European part of the world. rational and determined to succeed. brave. inilatag ni Barrios ang kaniyang interpretasyon sa tungkulin ng mga bayani sa etnoepiko. Britanya. ang esensya. pirates. at sa Europa. Aniya.. “Ang problema ng isa ay problema ng buong komunidad” (Barrios 1991: 36) kung kaya hindi nakikipagtunggali at nagtatagumpay ang isang bayani sa epiko nang nag-iisa. Sa kaniyang pag-aaral ng mga texto. It lacks the order and safety of home. isang imbestigasyon ni Margery Hourihan kaugnay sa namamalasak na konsepto ng bayani sa panitikang pambata mula sa Estados Unidos. male. witches. anak at kapanalik (Barrios 1991: 42) Dagdag pa rito ang pagpapahalaga sa pagkilos.Ang bayani'y hindi namamatay pagkat laging may handang magbuwis ng buhay para sa iba. wild animals. He achieves his goal which may be golden riches. Sa huli. a fantasy land. resourceful. These may include dragons or other fantastic creatures. He leaves the civilized order of home to venture into the wilderness in pursuit of his goal. He may be accompanied by a single male companion or he may be the leader of a group of adventurers.mga epiko. another planet. gamit ang mga naunang pag-aaral nina Vladimir Propp at Joseph Campbell ukol sa narrative functions ng kuwentong-bayan at monomyth. mahalagang ibahagi ang Deconstructing the Hero: Literary Theory and Children’s Literature (1997). the rescue of a virtuous • • • • • . The hero encounters a series of difficulties and is threatened by dangerous opponents. spies. Hangga't naniniwala ang mga bayani ng ating bayan na sila ang nasa matwid. paggawa ng paraan at pananalig sa sariling gawa (Barrios 1991: 37). American or European. British. He may receive assistance from wise and benevolent beings who recognize him for what he is. Dahil lantad ang kolektibong pagkilos at pakikipaghamok. a treasure with spiritual significance like the Holy Grail. aliens. nangangailangan ang bayani sa epiko ng tulong ng mga kapatid. et cetera. hindi sila mawawalan ng pag-asa. (Barrios 1991: 43) Kaugnay sa pag-aaral ng dalawang Pilipinong iskolar ukol sa mga bayani at mga epiko.. the man streets of London or New York. ang dahilan ng pakikipagtunggali. Ito ang diwa. giants. Dangerous and magical things happen there. and usually young. The wilderness may be a forest. a tropical island. The hero overcomes these opponents because he is strong. Aniya: Ang bayani'y hindi namamatay pagkat ang ating bayani ay hindi iisang tao kundi maraming bayani na kumikilos bilang isa. criminals.Ang bayani'y hindi namamatay hangga't buhay ang kaluluwa ng pakikibaka. savages.

Una. Dagdag pa niya: It has always glorified the patriarchy. Sa pamamagitan ng pagsasalansan. Ihahanay rito ang mga maririkit at kagila-gilalas na kuwento ng pagkabata ng mga bayani o ng mga bata sa etnoepiko at mga prosang bersiyon sa epiko (tulad ng mantukaw ng mga katutubong Bukidnon). Sometimes this reward is a virtuous and beautiful woman. or the destruction of the enemies which threatens the safety of home. ipinapanukala ko ang muling pagbabalik sa limot at bibihirang teksto ng etnoepiko ng bansa. and the use of force and violence to achieve these ends. May dalawang antas ang pag-aaral na ito. Sang-ayon sa may-akda. (Hourihan 1997: 233) Sa nasabing pag-aaral. Now it is a disabling story. the marginalization and subordination of women.(usually female) prisoner. bukod pa sa pagsusulong ng pambansang identidad. lalo pa’t ang modernong kabataan ang mga pangunahing biktima ng pandaigdigang kulturang popular sa taguyod ng Kanluran. perhaps overcoming other threats on the way. rational and good. • • He returns home. It depicts this behaviour as natural. the wanton slaughter of animals for use and amusement. nabanggit niya ang mga katiwalian at mga negatibong representasyon sa mga ganitong tipo ng kuwentong pinag-aralan niya. Patutunayan ding ang . and is gratefully welcomed. maituturing ang pananaliksik bilang pagbabakas sa konsepto ng batang bayani mula sa mga etnoepiko ng Pilipinas. as the struggle of the morally and culturally superior to achieve appropriate mastery. maikukumpara ito sa konstruksiyon ng pagbata sa panitikan noong panahon ng kolonisasyon. Lantad sa pagbubuod niya ng mga naenggkuwentrong teksto ang pangingibabaw ng mga puting Europeo at ang pagsasantabi sa kababaihan. Layon din ng sanaysay na muling ipakilala sa mga bata at sa mga manunulat ng akdang pambata ang mga bayani buhat sa katutubo at etnikong anyong pampanitikan sa bansa. binigyang-diin ang pagkabata ng mga bayani sa etnoepiko upang mapag-alaman kung paano hinuhubog ng mga sinauna at katutubong akdang Filipino ang pagkabata. (Hourihan 1997: 9-10) Mula sa pagsusumang ito ni Hourihan. naturalizing the exploitation of the environment. Binansagan niya ang mga teksto bilang pangunahing katha (master story) ng sibilisasyong Kanluranin na may malaking impluwensiya sa pandaigdigang panitikang pambata. Mainam itong sagot sa kapangyarihang taglay ng banyagang kultura. Ito ang peligro sa pananaig ng ideolohiyang Kanluranin sa iba’t ibang kultura sa daigdig. He is rewarded. the domination of non-European peoples. Sa pangalawang antas. nakaangkla ang kuwentong ito sa kamalayang Kanluranin at nagsilbing batayan ng mga pinakapopular at pinakamatagumpay na produkto sa industriya ng pagbibigay-aliw.

Bowra. Nasa talaan sa ibaba ang pagkakahawig ng mga pangyayari: • Ang ama ay maharlika. Pagkaraan. Natagpuan ang kalahati ng isang dalagang pinahintulutan ng amang maligo sa ilog buhat sa pagkakakulong sa mataas na tore. na natukoy nina Otto Rank. Ang ina ay isang birheng nananahanan sa tore at hindi nakalantad sa balana. ito ay rendisyong kuwento ng epiko) ng katutubong Bukidnon. Supling si Baybayan ng marangal at itinatanging magulang. Pagkaraan ng tatlong oras. Tinawag siyang Damanaas. Maalamat na Pagkagulang Mahalagang elemento sa pagbubuo ng bayani ay ang kaniyang mahiwagang pagkakasilang. Ang nakalakip na salamangka sa pangyayaring ito ay nagbabadya ng kagitingan at kadakilaan. kapatid ni Agyu. Sumusunod sa hulmahan ng buhay at kasaysayan ng bayani. isinilang si Damanaas/ Baybayan mula sa dayap na natagpuan ni Banlak.) Ikinuskos ng dalaga ang kalahati ng dayap sa kaniyang buhok. humingi si Damanaas ng bitag sa lolo para manghuli ng manok. at Johann Georg von Hahn. Ang ina ay isang prinsesang anak ng Datu. Ama ni Baybayan ang kapatid ng bayaning si Agyu na si Banlak. na hindi naman ipinagkait ng lolo. ang kasaysayan ni Damanaas na mas kilala bilang Baybayan. Hinati ni Banlak ang dayap na inaanod ng ilog. Tinutukoy dito ang pambihirang paglaki at mga katangiang eksaherasyon sa biolohikal na pag-unlad ng isang tao. ang kalahati ay ikinuskos niya sa katawan. ang isa’y ipinaanod niya. Ayon pa kay Cecil M. Kinilala bilang "Damanaas" ang sanggol dahil kaloob diumano ito ng Diyos Magbabaya. Kagila-gilalas na pagdadalantao ng prinsesa.usapin ng karapatang pambata ay hindi bago sa lipunang Filipino. Lord Raghan. sapagkat matagal na itong isinusulong habang inaawit ang mga epiko at pasaling-dilang lumalaganap ang panitikang-bayan. • • • • • . nagtatakda ng pagkabayani sa epiko. habang naliligo sila sa ilog. Sa mantukaw (ayon kay Carmen Unabia. Ilalarawan din na ang kapangyarihan ng mga batang bayani sa epiko at kuwentong-bayan ay nagpapahiwatig ng kalayaan ng kabataan at ng lipunan sa pangkalahatan. ikinabigla niya ang kaniyang pagdadalantao. mataas ang halaga ng dalagang hindi pinatatapak sa lupa. nilibot ng sanggol ang silid at hinanap ang kaniyang ingkong (lolo). ang kakaibang kapanganakan ng bayani ay pangitain ng isang tagumpay (sipi kay Eugenio 2001: xvii). (Sa paniniwalang Bukidnon. Pagdating ng dalaga sa kaniyang tore. Katuwang ni Agyu si Banlak sa mga pakikipagsapalaran sa bersiyong epiko at mantukaw. Pagkasilang na pagkasilang. Nais pala ng sanggol na bigyan siya ng pangalan. Mahiwagang Pagsilang. nagsilang ang dalaga.

” Pinahid niya ito sa kaniyang buhok. sakay ng salimbal. Narating ni Baybayan ang kalangitan. ang ano ang trabaho nito. Sabi ni Salaong. . Humingi si Salaong ng langis kay Datu Salaria. Si Sandayo. “gamit ang langis/ sinuklay niya ang kanyang buhok/ nang walong ulit. Nginuya ito ng dalaga at buhat dito’y ipinagbuntis niya ang anak na si Banna. Sa pagtatagpong iyon. Ipinayo ni Nagsalad na kailangang awatin sa gatas ang isisilang na sanggol at ikulong sa pinid na silid (kutaq) sa loob ng pitong gabi. ang mga gawaing pang-araw-araw. Nagsalita ang sanggol para alamin sa ina kung may ama siya. Sa epikong Ag Tobig nog Keboklagan (Ang Kaharian ng Keboklagan) ng mga Suban-on. bayani ng epikong Suban-on. umatungal ito at ginambala ang lahat sa bayan ng Sirangan. mabilis lumaki ang anak na sanggol (Taake) ni Timoway kapag gabi. ay buhat sa sinusuklay na buhok ng dalaga. nabiyayaan si Damanaas ng buhay na walanghanggan at kinilala bilang Baybayan. Siya'y pinangalanang Kudaman. Si Kudaman naman. "Nakaraos sa pagsubok ang sanggol. bayani ng epikong Palawan. 1983: 373). Nanaig sa paligsahan ng pagtatanim si Baybayan —itinanim niya ang mahiwagang binhi ng palay na agad sumupling at nahinog ng malalaking butil. Pagkaraan ng isang linggo. na ang kaniyang amang si Dulliyaw ng Dulawon ay binihag ng mga tauhan ni Guwela sa kapatagan ng Sakbawan. Naliligo rin ang isang dalaga ng Magobya sa batis nang natagpuan niya ang isang hiwang nganga (betel nut). Noong pitong buwan pa lamang si Taake./ Sa ika-siyam na ulit/ may nalaglag na sanggol” (Castro et al. Panata ni Banna na ipaghiganti ang sinomang lumapastangan sa ama niya. nakapaglakad na si Sandayo at saka lumaki naman sa loob ng isang buwan. Dinaig ni Baybayan ang haring si Dauban na nagmamay-ari ng malawak na palayan. Kinilala si Baybayan ng taumbayan at binigyang-kapangyarihan bilang tagapayo./ Walong ulit niyang sinuklay/ at siyam pa pagkatapos. • • Maihahalintulad ang pagkakasilang ni Damanaas kay Banna. Biglaan ang paglaki ng sanggol nang matuklasan ni Banna. ay tugon ni Nagsalad (panginoon ng mga Palawan) sa hiling ng mag-asawang Pipatuwan at isa sa pitong Binibini ng Ika-labing-apat na antas ng Kalawakan (Linamin at Anguringan). bayani ng epikong Ullalim ng mga Kalinga.• • • • Nagtagpuan ni Damanaas ang kaniyang amang si Banlak. “Pagkat susuklayin ko/ at pakikinisin ko/ buhok kong malago/ nang kumintab lalo” (Castro et al. Binigyan naman siya ng ama ng “langis mula sa pitong bote. at lalong kumikisig kapag umaga. Naging banal at hari si Baybayan sa pagkakalupig niya kay Dauban. at nagkaroon ito ng di-pangkaraniwang lakas. 1983: 373). buhat sa tukso ng mga kababatang Agta at pagtatapat ng ina. 'ang nasa pinid na silid'" (Maranan at Revel-Macdonald 1991: 62).

Various objects accompanied the birth of the child. 9. Isang araw. e. Pagkaraan ding isilang. Chewing or cutting betel nut. nakalikom siya ng pitong bilao ng isda na inialay niya sa ina.” (Eugenio 2001: . Ito ang mga tinukoy na mga kustombre sa epiko: 1. is part of the courtship custom. There is tracing of the family tree of Tudbulul. ang epikong ng mga T’boli ay nagpapakita at nagbibigayhalaga sa mga kaugalian at paniniwala ng lipunang T’boli kaugnay sa pag-aaruga ng sanggol. ipinamana sa kaniya ng ina ang kagamitan sa pangingisda ng ama. The unusual birth of the hero. make a kubol (trap). Sa paglalakbay ni Taake. 2. 1983: 128). nakatagpo niya ang isdang sinlaki ng burol na may mga gintong kaliskis. Kilala ang bayaning ito bilang “Binata sa sinapupunan/ ni Anggoy Alunsina. Nabingwit niya ito pero nakipagbuno sa isda sa loob ng pitong buwan (Eugenio 2001: 478). ay naglalarawan sa magiging buhay ng sanggol sa kaniyang paglaki. "I have eleven good fortunes/ I was able to have a son/ In exchange for hoping for a baby girl. 6. 5. Ayon kay Damiana Eugenio. accompanied by a woman. humiling ang bata ng mainam na damit sa ina para hindi ito lumabas na kahiya-hiya kapag makatagpo ng mga dalagang Muslim o Bisaya habang nangingisda sa malayong dagat. mamahaling gong. Kagila-gilalas din ang pagkasilang ni Labaw Donggon.Pagkasilang na pagkasilang/ Nabigla ang sanlibutan/ Kagyat na nagbinata/ Naging matipunong binata” (Castro et al.g.at ang tunay na dahilan sa pagkamatay ng ama. etc. tatlong ulit pa itong nanligaw ng mga dalaga. 7." 3. 8. The great concern for what the child will inherit. ang bayani sa epiko ng mga T’boli.. as expressed by Kemokul. Kadakilaan ang ipinahihiwatig ng kaniyang pagkakasilang dahil kakambal niya ang mga sumusunod na gamit-pandirigma: sombrero. Pagkaraang malaman ni Taake ang buhay ng ama. Bunga ito ng pagiging mala-diyos ng bayani—anak siya ng diwatang si Anggoy Alunsina at ng mortal na si Buyung Paubari. at isang kabayo. Naging kilala ang batang Taake sa pangingisda dahil sa may kapangyarihan siyang makipag-usap sa mga isda at hipon. An equally strong belief in charms and amulets. A strong belief in omens. ang bayani sa epiko ng Panay. kalasag. trap a bird. A father's preference for a son to be his first-born. 4. chief of which is a tooth from the right side of a snake’s mouth. Ang kapangakan ni Tudbulul. He said that he “comes from the clan of blacksmith/ From Benati.. The father's eagerness to teach his infant son things that a boy should know-swim. Choosing a name for the child is a serious affair. the wild pigeon is an omen bird. the chief of thunder. Sa kaniyang unang huli.

At sa pagsusuot ng ginto. Mahiwagang sanggol na lalaki ang isinilang. Sa epikong Sandayo. Ayaw ng batang magsuot ng lampin. gayong nag-aalala ang ina at tutol sa pasiya ng siyam na buwang anak. nauso na ang pagpaparinig ng klasikal na musika at pagkukuwento ng magulang sa sanggol sa sinapupunan dahil ang buhay at pag-unlad ng tao ay hindi nagsisimula sa kaniyang kapanganakan. Sa paggamit ng mga paglalarawan. at Pas-hong.. Hindi rin pinupuri ng kaniyang magulang si Sandayo. Sa puntong ito. Itinuturing itong pangit at walang halaga. Kagila-gilalas at Marilag na Kaanyuan Nagpapahiwatig ng kadakilaan ang pisikal na kaayuan ng bayaning sanggol. nagtaka si Lam-ang kung bakit wala ang ama sa kaniyang piling. mahal kong inang Namongan/ Kapag ako’y iyong pabibinyagan/ Lam-ang ang nais kong pangalan/ maging ninong ko si Tandang Gibuan” (Acacio 1969: 40). Pagkaraang mailuwal. Kaya nga sa kasalukuyang panahon. . Paniniwala ng marami. Ang tanging nakatulong sa pagpapaaank ay isang matandang babaeng hilot na may mapakalakas na daliri. Usisa ng sanggol sa ina. binaklas ng batang si Lam-ang ang nosyon na ang bata o sanggol ay walang-wala. Tinugon naman ni Namongan ang anak—ang ama ng bayani ay nakikidigma laban sa mga Igorot. ang sanggol ay ipinanganak na blangko ang isip. hiniling ng bata na bihisan siya ng ginintuang damit para maghitsurang datu. naitatangi ang sanggol hindi bilang karaniwang tao kundi mahalagang tauhan sa epiko. Ngunit may mga pag-aaral na nagpapatunay na habang nasa sinapupunan pa lamang ang sanggol. “Ang paa mo’y tila pamaling kawayan/ Mga bisig mo’y tila karayom pa lamang” (Acacio 1969: 42). lalo itong naging maningning at maliwanag. nagsalitang agad ang sanggol: “Ay. batay sa elemento ng salamangka. Alisot. 1983: 375). Lalo pa’t “Alipato’y lumagapak/ sa ulo ni Sandayo. “Ay. Nagpasiya si Lam-ang na hanapin ang kaniyang ama. ang batang bayani ay napakarilag na maihahantulad sa bulaklak at liwanag ng araw. Paniniwala ng mga Suban-on at ng mga taga-baryo sa Kabisayaan na kinaiinggitan ng mga masasamang espirito ang mga batang pinupuri (Castro et al 1983: 374).” At nagliwanag ang bata “tulad ng araw na bagong sumisikat/ sa bukangliwayway. umuunlad na ang isip nito. Ang ikinakatakot ni Namongan sa anak. ang pagkakasilang sa bayaning si Lam-ang ng mga Iloko. Gayunpaman. Hirap sa panganganak si Namongan. itatanong ko aking ina/ Kung mayroon o wala akong ama/ kung anak ako sa pagkakasala/ o anak akong marangal at sinisinta” (Acacio 1969: 41). Pagkaraan ng binyagan. Hindi siya matulungan sa pagluluwal ng mga hilot na sina Tandang Marcos..564) Pinakapopular.waring hindi siya/ tagalupa/ sintuwid ng puno/ tila anak ng Diwata/ tulad ng bulaklak na pambihira/ sa paningi’y kaaya-aya!” (Castro et al.

lalagpak ang lumilipad na ibon. like a flower/ more beautiful than statue of gold/ just like the tulip that the princess plucked. Tulad ng ibang bayani. mabilis ang paglaki ng bayani. Matuwid na Gabay Maikakategorya sa dalawang uri ang pamanang maiaalay ng mga magulang sa epiko sa kanilang bayaning anak. . Iyong una’y mga materyal na bagay. (Castro et al 1983: 129) Pati ng batang bayaning si Bidasari ng mga Muslim sa Mindanao—“a daughter. ang bayani sa epiko ng mga Ga’dang sa Mountain Province. Si Labaw Donggon nama’y biniyayaan ng mga yaman at damit mula sa malaking baul na nagngangalang Barugbugan Umbaw: Bukasan. Si Sandayo’y binigyan ng mga ginintuang damit para maging datu at magmistulang anak ng diwata.Ganito rin ang pagkakalarawan sa batang si Labaw Donggon: Siya’y naramtan ng pilak Siya’y nabalot ng ginto. Dahan-dahang pinulot Ang putong na si Saramingku May palawit na pilak Na umaawit sa hangin May puntas na maririkit Na umaawit nang pagkatamis-tamis. kapag hihiyawan ng puno ng niyog. Ngunit kapansin-pansin ang lakas ng kaniyang tinig: kapag sumigaw siya. At pagkatapos doon Ay maingat na piliin Ang pinakatatagong kayamanan Ang magilas na damit Huwag sa kailaliman O kaya’y sa kaibabawan Kundi sa kalagitnaan Huguting dahan-dahan Ang barong may burda Na sa katawan ko Pambalot na magara.” Tinig naman ang mahiwaga kay Lumalindaw. May bandana sa ulo Panyong maningning at burdado. pakibuksan Si Barugbugan Umbaw Na may magagarang ukit Ang mabigat na takip. magbabagsakan ang mga buko. (Eugenio 2001: 71). Di habi sa tinubuang lupa Bagkus sa bansang banyaga. Dakilang Handog.

Hinding-hindi raw dapat gamitin ang lakas para pumaslang. mahalagang ipagmalaki ang kanilang kampilan (espada) para makilala sila bilang Ayonan. hiwaga. Pinalilitaw rin sa puntong ito na ang pagkabayani ay hindi lamang nadadaan sa salamangka. Sa simula ng paglalakbay na ito. . Dapat ipamalas ang tapang at lakas para katakutan sila ng mga mamamayan. Ito’y ang edukasyong kultural at teknikal. Umaawit ang bolong ito kapag ikinukumpas at ang kinang ng espada’y bumubulag ng kaaway (Eugenio 2001: 71). at kakayahan. Mahalaga rin daw na maging patas sa pagpapasiya. pinamanahan niya ang mga anak ng mamahaling bagay at ng dalawang agong na ginagamit para maghamon ng digmaan o para magbalita sa pagyao ng isang pinuno. Sa kuwentong Darangen. at ang agong na nagmula pa sa ninuno ng kaniyang asawa. tore ng mga prinsesa. sa Manimbawan. Kung si Taake'y pinamanahan ng gamit-pangingisda ng yumaong ama. ang kauna-unahang hari sa Bembaran. Inihabilin niyang dapat maging huwaran ang mga anak upang maging pinuno. Pinagtitibay nito ang pakinabang ng bayani sa komunidad o sa lipunan. hindi ligtas ang kamag-anak sa parusa. katwiran.(Castro et al. isang kagamitang pangmusika na nagpapayo sa sinomang may-ari. naghabilin muna si Diwata Ndaw Gibon. Mahalaga ang pagpapatalas ng utak. mahalaga pa ring maipasa ng magulang ang kanilang kagalingan. sa kaniyang mga anak. Sa bahaging ito. Ang paghahandog ng mga materyal na bagay sa bayani ay paraan ng pagkilala at pagtanggap sa taglay nitong kapangyarihan at sa pagiging bahagi nito sa kultura at pamayanan. sa kuwentong Darangen ng mga Maranao nama'y pinangalanan muna ni Linog ang dalawang niyang anak na lalaki bago lumisan: Tominaman sa Rogong at Mangondaya' Boisan. pagkamalikhain. lilitaw ang ikalawang uri ng handog/ pamana sa batang bayani. para maghanap ng magandang dilag. Kasama rin sa habilin ang tamang asal sa pagiging hukom kapag may sigalot sa loob ng sariling hukbo. Kapansin-pansin sa halimbawa na mahalagang ipamana ng ama ang kaniyang instrumento (lalo na't iyong kaugnay sa sariling tungkulin o trabaho) para sa kaniyang anak. Pinagtitibay ng epiko ang ugnayan ng mga batang bayani sa kaniyang ama. Bagamat pinagpala sa kaanyuan. ang talino. Pinakamahalaga sa habilin ng hari ang pagpapahalaga sa pangangalaga ng mga materyal na kultura: mahiwagang sinturon na gayuma. kanilang tahanan. lalo na't ang ipapamana ay hindi lamang kasangkapan kundi ang husay. at potensiyal ang batang bayani. Pagkaraan. at ang magiging tungkulin sa lipunan. 1983: 128-129) Handog naman kay Lumalindaw ay ayoding. Ito ang nagpabatid sa bayani na pumunta sa may gawing silangan. hinandugan ang bayani ng kaniyang ina ng mahiwagang bolo na tunay na pag-aari ng ama.

napakabata pa nito at hindi kaya ang paglalakbay. tinatawag niyangDayang ang inang guro bilang paggalang. Pagkaraan ng apat na araw. Paraan din ang etnoepiko upang ibahagi sa mga makikinig—bata man o matanda—ang mahalagang katangiang dapat tularan mula sa mga bayaning pangkultura. Sabi pa ng batang mandirigma sa mga kalaban: See my headress look at my gear it will be hard for you to wipe my country of Matig’ayun na Yandang Impossible for you to slaughter my people at the junction of Mudan’udan. Libo-libong kaaway ang napaslang ng bata sa loob ng dalawang araw.Sa Parang Sabil ng mga Tausug sa Sulu. Sa epikong Agyu. ang paghulma sa mga batang mandirigma bilang tagapanggol ng bayan at tagapagligtas ng lahi ay patunay sa mataas na pagtingin at paggalang sa kakanyahan ng bata. tinuturuan ang bayaning si Urang Kaya Hadjiyula ng Banal na Koran ng kaniyang ina. ang anak ay sumailalim sa ritwal-sayaw bago makidigma. Pagkaraan nito'y tinahak na ng bata ang dalampasigan para makidigma. Naglalakbay pa ito mula Jolo hanggang Borneo para humiling ng ilmu (karunungan) mula sa guro doon at natatanging kaalaman sa ilmu pagkausugan para magkaroon ng proteksiyon sa pakikidigma. Katwiran ng ama. Sa mga etnoepiko ng Pilipinas. ang inang si Bae Salaong ang nag-alay ng gintong espada sa sanggol na mandirigma. paglangoy. Bayaning Tagapagtanggol Walang kinikilalang edad ang kabayanihan. Batang Mandirigma. napatahimik ang mga kaaway at makikita sa paligid ang mala-bundok na dami ng mga bangkay. Sa katunayan. Nais ng ama na maging dakila at kagalang-galang na mamamayan ang sanggol (Eugenio 2001: 572). Nag-aral din siyang mangabayo. Gayunpaman. Sa labis na galak ng ama. hindi ipinagkait sa batang anak ng bayani ang makilahok sa pagtatanggol ng kanilang pamayanan. at paglikha ng kubol. pagbitag ng ibon. sampung ulit na inikot ang lupain ng Tigyandang at siyam na ulit namang inikot ang sabang (junction) ng Muda'udan. Tulad ng kaniyang ama. 1983: 59) Tutol man ang amang si Salaria. (Castro et al. may tumutulo pang gatas mula sa kaniyang labi at hindi pa naawat sa pagsuso sa ina. sinuong ni Sandayo ang larangan ng digma. halos sunod-sunod ang plano sa edukasyon ng supling na si Tudbulul gayong kapapanganak pa lamang nito— pagkukuwento ukol sa bubuli sa dagat. Sipatin natin ang sipi mula sa teksto: He took the sword .

makulay na isinalaysay ang pakikidigma ni Binembi. namasdan nila ang libo-libong mandirigmang nasa tabing-dagat ng Mudan-udan. hinandugan ng bayaning si Handyong ang kasama nitong kabataang si Bantong ng libong mandirigma bilang katulong sa pagpaslang kay Rabot.And tucked it in his waist. “Mga kapatid. Nabahala ang mga tiyahin ni Binembi dahil wala silang tagapagtanggol. Sa bukana ng ilog. at bato ng mailap na musang (uri ng pusang-bundok) (Acacio 1969: 43).” Agad namang hinarap ng sanggol ang napipintong digmaan. bato ng tangraban(ibong malaki-laki sa pugo). hindi lamang sinanay ang batang mandirigmang si Aliguyon sa pakikidigma. at pakikidigma ang alay ni Haring Gibon sa mga batang anak nito sa mga kuwentong prosa mula sa Darangen. na kalahating-tao. ano’ng gagawin natin? Walang naiwan ni isa mang lalaki dito sa Kuta. kalahatinghalimaw (Espinas 1996: 19). Lahat ay sumama kay Agyu sa digmaan. Seven times he hurled it. The sword of Sandayo Dragged on the floor Scraping the mat. pagiging hukom. So small the child. And seven times he caught it. Mahahalagang aralin naman sa pamumuno. Anila. Hinahanap ng bata ang kaniyang ama at napag-alaman niya mula sa kaniyang mga tiyahin na ang ama at ang hukbo nito ay matagal nang hindi nakababalik mula sa labanan. Binigyan ng pagkakataon ng nakatatandang bayani ang bata para patunayan ang halaga nito sa pagtatanggol ng bayan laban sa kaaway. bato ng ibong lawlawigan (maliksing ibong magaling umawit). tinungo pa rin ng sanggol ang lupalop ng Kaigorotan. Sabi ng sanggol. “Sabihin n’yo sa akin kung . Nag-alala ang kaniyang inang si Namongan sa sanggol na anak na nagpasyang hanapin ang amang nakikidigma sa mga Igorot—“mga paa mo’y tila pamaling kawayan/ mag bisig mo’y tila karayom pa lamang/ Di pa malakas ang iyong katawan/ sa loob ng siyam na buwan lamang” (Acacio 1969: 42). Sa Hudhud hi Aliguyon ng mga Ifugao. Sa epikong-bayan ng mga Bikol. Sa mantukaw naman ng mga Bukidnon. Pagkaraan nito. batang anak ni Agyu. nabulabog ang kababaihan ng Yandang. Brandishing the sword His golden sword. Sandayo strutted Towards the door. Gayumpaman. kundi hinanda rin ito bilang pinunong-espiritwal ng kaniyang hukbo. (Eugenio 2001: 540) Ganito rin ang kaso ng batang si Lam-ang. dala-dala ang mga agimat na bato ng sagang (mailap na hayop na kahawig ng pusa na may matalas at maapoy na mga mata).

magiting nilang hinarap ang hamon ng adbentura. Naiiba sa karamihan at kinamihasnan ang kuwento ni Pikasa. Sa katunayan. balaraw. “Anak ko. bago harapin ang kaaway ng Nalandangan (Unabia 1996: 294-295). una nilang hinanap ang kanilang mga ama. ang pandirigmang sayaw. Pagkasilang na pagkasilang ng mga bayani. Pagsaliksik sa Ama Bakit nakikidigma ang mga batang bayani? Kagyat na matutukoy ang paghahanap at pagtatanggol sa ama ang pangunahing dahilan sa paglalakbay. Hindi naman mahuli ng mga kaaway ang maliksing si Binembi dahil sa mabilis nitong kilos na inihalintulad sa ibong layang-layang. Sabi ni Agyu. Sabi ni Agyu sa kasama niyang mandirigmang anak. Taake. Nakilala niya ito sa mga gamit pandigma nito. kalahati na ng bilang ng kaaway ang napatay ni Binembi. pakikipagsapalaran. Pagkaraang malaman ang sitwasyon ng magulang. lumubog siya hanggang tuhod dahil sa bigat niya.” Hiningi niya ito sa kaniyang mga tiyahin at maging ang baluti na iniwan ni Agyu para sa anak. Pero hindi pa rin maitago ng mga tiyahin ang pag-aalala sa bata. `yon ay kapatid mo na hindi isinisilang nang tayo’y umalis. Itinatampok sa bahaging ito ang pagpapahalaga ng mga kultura sa pinag-ugatan ng kanilang lahi.” Siya at ang kaniyang hukbo ang nakidigma sa natitirang kaaway (Unabia 1996: 296-297). Sabi ng mga tiyahin. huwag kang bumaba at makipag-away. Nagsimula ang kaniyang adbentura hindi lamang para hanapin ang ama kundi upang alamin ang kaniyang tunay na pangalan at pinagmulan. kalasag. Sumayaw pa siya ng saut. lumaki siya nang lumaki. Sa pagnganga ni Binembi nito. Sa pagod ni Binembi sa digmaan. Pagtuklas ng Pangalan.” Ngunit hindi pa rin nila mapigilan si Binembi ng Kapukaw. Nagpahanda pa siya ng nganga sa mga kapatid na babae ng ama. “Pakiusap Binembi. (Lumisan si Agyu at nakidigma nang hindi pa isinisilang ang anak na si Binembi. Banna. natuklasan ng hukbo ni Agyu ang pakikidigma ng kaniyang anak na sanggol sa Nalandangan. si Dayday ng Enaw-enaw. magpahinga ka muna sapagkat pagkakataon na naming makipaglaban. Nakiusap itong huwag bumaba sa tahanan at makipaglaban.nasaan ang aking mga sandata. “A. pinagpahinga ni Agyu ang bunsong anak sa baklaw(pulseras na nakalagay sa bisig). gamit ang simbolo ng ama. Nakakaawa naman ang iyong nakakabatang kapatid na nag-iisang nakikipaglaban sa libu-libong kaaway. Hindi naglaon.) Agad namang isinuot ng bata ang kaniyang damit pandigma: ang baluting limbutung. at Binembi. Nag-iisa ka lamang at bata ka pa upang makipaglaban. at pakikidigma ng isang bayani.” Labis na nagalak si Agyu dahil naipagtanggol ng sanggol na Binembi ang lupang pangako at kababaihan laban sa kaaway. Aliguyon. Ito ang layunin ng mga sanggol na sina Lam-ang. Pagtapak ni Binembi sa lupa. na sa pamamagitan ng epiko’y natukoy ang kasaysayang pampamilya niya—buhat sa lahi ng mga . Kahawig ito ng buhay ni Tudbulul. at sibat.

Isinalarawan sa ikalawang bahagi ng kuwentong-bayang Bukidnon na Ang Kasaysayan ng mga Unang Tao sa Gitnang Mindanao ang pagsaliksik ng batang si Pikasa o Pikas Indahag (Ibig sabihi’y hati o may kapansanan dahil wala siyang tunay na pangalan at hindi niya batid ang tunay na ama) ng kaniyang identidad at pinagmulan. ang pinuno ng kulog. Iiwanan kita ng pitong alipin.panday. Sinunod din niya ang bilin ng datu ng Palintauwan. salapi at ginto. Tinawag din siyang “Pikas Indahag” ng mga tao sa bayan. Nagdalantao si Bai sa pagniniig na iyon at saka lumisan na ang lalaki at umuwi sa bayan niyang Palintauwan. nilisan ni Aliga ang bayan ng ama para tupdin ang utos ng kinagisnang ama. Sabihin ko kay Lambituen na hindi niya bibigyan ng pangalan ang bata sapagkat ang pangalan niya ay nandoon sa Palintauwan. Bilin ni Dignanawan sa buntis. Hindi nagtagal. Dagdag pa ng datu. ang damit ng isang Talaandig. Kapag hindi ka nakabalik bago sumapit ang takdang araw na ito. mula kay Benati. nagpapahiwatig iyan na hindi ka kinilala at hindi ka tinanggap ng mga tao ng Palintauwan” (Unabia 1996: 276). Pagkaraan. Hindi man hayag. walang makakaapak sa iyo” (Unabia 1996: 277). humingi ang bata ng pahintulot sa kinagisnang ama upang hanapin ang tunay niya pangalan. isang kasuotang pandigma at ang sibat. “Ilagay niya ang kanyang sibat sa kaluban nito at ihinto na ang labanan hanggang lumaki iyang bata na iyong dinadala ngayon. Hindi naman siya nagalit sa asawa at hinayaan pa niyang magpaliwanag sa pagdadalantao nito. Batid ni Lambituen na hindi niya anak ang ipinagbubutis ng asawa. At dahil hindi niya binigyan ng pangalan ang bata. “Pero tiyakin mong magbalik ka dito bago magpitong araw. Siya ay isang datu kaya’t alam niya ang ibig sabihin nito” (Unabia 1996: 275). Mahalagang matuklasan ito habang bata pa ang bayani upang magsilbing inspirasyon sa kaniyang dakila ring tungkulin sa bayan. nagkaroon ng bawal na ugnayan sina Bai at Datu Dignanawan. Nagpahatid naman ng handog na pitong . binansagan ang sanggol na “Pikasa”. Ipinaalam niyang matutuklasan ng bata ang kaniyang pangalan kay Datu Dignanawan sa Palintauwan. Nang narating na ng bata ang bayan ng mga Maranao. Pinayagan naman siya ni Lambituen. habang nasa digmaan si Sultan Lambintuen. Ipinasuot pa niya sa bata ang limbutong. ang bana ng babae. Sumumpa pa ang datu na maghihiganti siya kapag nakaranas ng masamang pakikitungo ang bata buhat sa bayan ng Palintauwan. at tulad ng natumbang balite. kumbensiyon sa bayani ng etnoepiko ang pagbibigay-halaga ng dakilang lahi o liping pinagmulan ng bayani. itinuro sa kaniya ng isang isang tao ang bahay ng datu. Mangyari. Inutusan ni Dignanawan ang anak na hubarin ang kasuotang Maranao at sa halip ay isuot ang kaniyang damit. Nagtagpo ang mag-ama at sinabi ni Dignanawan na siya ang tunay na ama at ang kaniyang pangala’y Aliga. kapag dumating ang tunay na asawa. Binigyan din ang binata ng tungkulin—“bantay ng apat na tribo.

ay may mahiwagang tinig na kayang magpabagsak ng mga ibong lumilipad at ng mga buko mula sa puno. Ang pagpapamana ng mga kagamitang mahalaga sa isang grupo o tradisyon tulad ng kalasag. (3) Magugunita ring ang mga batang bayani sa epiko ay binibihisan ng kasuotang pilak at ginto. Ang Batang Bayani at ang Bayan Bilang pagwawakas. hinahandugan ang bata ng mga bagay (tulad ng sibat at kasuotang pandigma) na mahalaga sa pagpapaunlad ng kaniyang sarili. Ano ang sinasabi nito? Malay man o hindi ang mga manlilikha ng epiko. Inihahatid nito ang mensaheng nararapat iaalay sa mga bata ang lahat ng pinakamainam para sa kanilang ganap na pagunlad. ang paa ng bayani’y kawayan. mailalatag natin ang katutubong halagahan kaugnay sa pagkalinga ng bata—pinahahalagahan ang tunay na identidad. Ipinabatid ng binata ang natuklasan niyang tunay na pangalan at ang pagiging “lantung na magbabantay sa pintuan sa pagitan ng mga Maranao at Talaandig” (Unabia 1996: 278). (5) Kahit sabihin ng mga magulang sa epiko na may gatas pa sa labi ang kanilang anak. binibigyan ng karampatang paggalang ang isang “anak sa pagkakasala”. Nakaatang sa lipunan ang pagpapayabong ng himala at salamangkang taglay ng bawat sanggol. Sinasabi ring bawat bata ay mahiwaga. sibat. (2) Ang “pagpapalamuti” sa buhay ng mga bata sa epiko ay nagpapahiwatig na may kakambal na himala ang bawat supling.kalabaw at pitong alila ang datu para sa mga Maranao. halimbawa. (4) Idinidiin ng mga etnoepiko ang edukasyon at paghahasa ng katalinuhan at kaalaman ng mga batang bayani. (1) Kapansin-pansing katangian ng mga sanggol o batang bayani ang kapangyarihang makapagsalita pagkaraan ng kanilang pagkakasilang. at balaraw ay sumasagisag sa karunungang maipapamana sa pagpapatuloy ng isang lipunan. mailalatag ang mga katutubo at etnikong paniniwala ukol pagkabatang Filipino batay sa mga epikong binasa. Sa kuwentong ito. Nakilala naman siya ni Lambituen kahit nakasuot ito ng damit ng tagaPalintauwan. Hindi dapat isinasantabi ang kabataan sa mga usaping pangkomunidad o pambansa. iginigiit nilang may tinig ang bata sa lipunan. at inihahalintulad sa liwanag ng araw at pambihirang bulaklak. Hindi natatapos ang tungkulin ng magulang at lipunan sa pagpapangalan sa bata. at nabibigyan ng espesyal na tungkulin ang bata kaugnay sa kapayapaan ng magkakatunggaling bayan. Nakabalik na si Pikas Indahag sa bayan ng kaniyang ina. Nararapat sa bata ang lahat ng biyayang maaari niyang matanggap. hindi isinisisi sa bata ang pagkakamali ng matatanda. Inihahatid nito ang mensaheng hindi lamang sa pagbubuntis at pagluluwal natatapos ang pagiging magulang. Marapat pakinggan ang kanilang tinig dahil may angking kapangyarihan ito. may karapatan ang bata na tuklasin ang pinagmulan. o tila karayom ang kanilang mga bisig. Si Lumalindaw. binabasag ng epiko ang .

atbp. Ngunit batay sa pagdukal ng mga . Sandayo. Taake. etniko. pananalig sa kanilang kakayahan. ang kapangyarihan. Sapagkat sa kolonyal na panitikan ng bansa. pagdududahan kung dumaan nga ba sa yugto ng pagkabata ang bayani ng mga etnoepiko. Maaaring sabihin ng ilan na wala naman talagang yugto ng pagkabata sa buhay ng bawat bayani dahil taglay ng mga ito katangian ng matatanda—ang kagitingan. Sa panitikang Filipino. (7) Sapagkat ang bayani ay isinisilang. Pinatutunayan din ng mga halimbawang nakalap at nasipi na kapwa may potensiyal at kapangyarihan ang bata at matanda sa lipunang Filipino. at naipamana ang karunungan. gamit ang aparato ng edukasyon. Ngunit dapat isaalang-alang na ang pag-uugnay ng mga kagila-gilalas na elemento sa batang bayani ay patunay sa pagpapahalaga ng katutubo. Hindi ito isang anyo ng panghahamak o pagsasantabi sa yugto ng pag-unlad ng isang nilalang. higit pa sa kakayahan ng isang karaniwang matanda. ay ang pangunahing biktima ng kolonisasyon. masasabing ang bata. Sila ang binabansot habang binubura sa kolektibong gunita ang kabayanihan nina Binembi. Aliguyon. Bata ang naging proyekto ng mga mananakop sa pagbibigay ng sibilisasyon at kasangkapan sa pagpapalaganap ng relihiyon. matutukoy bilang biktima ng kolonisasyon ang mga batang sina Urbana. ang katapangan. sina Crispin at Basilio. Feliza.nosyong mahihina ang mga bata. hindi ng kaniyang ina. bata rin ang unang sinisisi sa pagpapanatili ng kamalayang makadayuhan at kolonyal. Ang masama pa. (6) At naisisilang lamang ang bayani kapag naihandog ang tamang patnubay. si Yeyeng na naging Miss Phathupats. Labaw Donggon. Ang mga bata ang naging ehemplo ng urbanidad batay sa pagkakahulma sa kanila bilang sibilisasdong indio. Bata rin ang naging kasangkapan upang ipatanggap sa nakararami ang mga aralin sa panlasa at kulturang Kanluranin. Sinasabi ng ilang kritiko at historyador na tatlong dekada lamang ang edad ng panitikang pambata sa bansa. at Modesto. ang pagmamalasakit sa bayan. Lamang. Kudaman. Maaaring may magsabing pinagtitibay nito ang pagtingin sa mga bata bilang miniature adults. ang mga bata ay pinatatahimik at pinipipi. at ang talambuhay ng dalagitang si Rosa na nilapastangan ng mga sundalong Hapon noong Digmaang Pasipiko. Malaki ang pagkakaiba nito nang dumating ang mga mananakop sa kapuluan at nagpalaganap ng mga kolonyal na teksto. bukod pa sa kababaihan. Sa pangunang suri. kundi ng isang lahi o liping pinag-ugatan ng mga epiko. Lumalindaw. At dahil dito. Ang mga natukoy ay magpapatibay sa paglupig ng mga kolonyalista sa kapangyarihan ng mga batang bayani sa katutubo at etnikong panitikan. Sa pag-aaral ng pagkabata ng bayani. sila ang pangunahing sektor ng lipunan na unang nahuhubog ang kamalayang kolonyal at namamanipula ang mga paniniwala. sina Nena at Neneng. Hindi pag-aari ng mga matatanda ang malasakit sa bayan at ang kadakilaan. Labis na kapangyarihan ang iniuugnay sa batang bayani. at prekolonyal na lipunang Filipino sa mga bata.

napagtitibay na nasa pambansang kaugalian ang pananalig sa kabataan bilang potensiyal na bayaning magtatanggol ng lupang pangako. Jovita V. Pasig: Linangan ng mga Wika sa Pilipinas. tamang edukasyon. at payapang pamumuhay.limot at bibihirang bersiyon at transkripsiyon ng mga epiko ng kapuluan. Hudhud hi Aliguyon: A Translation of an Ifugao Harvest Song with Introduction and Notes. Francisco at Francis Lambrecht. 1969). "Ang Nalandangan sa Agyu: Isang Lupang Pangako. napapanahon nang bigyang pansin ang yugto ng pagkabata sa mga epiko dahil hitik ito sa kabayanihang magsusulong sa pagpapanatili ng lipunan at kultura. sapat na pagkalinga. Gantimpalang Collantes 1989-1991 ni Aurora E. Mangyari. tungkulin. Joi. Notes: Unang nalathala sa Diliman Review. Nos. Daguio. Campbell. sa anumang kultura. Amador Taguinod. Manila (Nob. maaaring mahango ang kumbensiyon ng panitikang pambata na may perspektibong Filipino. `Di nalathalang thesis. Dalubhasaang Normal ng Pilipinas. "Kwentong Hindi Matapus-tapos. Vol. 1991. Antolina Antonio. Studies on Kalinga Ullalim and Ifugao Orthography. Sa pamamagitan nito. `Di nalathalang thesis. ang piraso ng paraiso sa lupa. Castro. Anthology of ASEAN Literatures: Epic of the Philippines. Pagsasalin sa Pilipino ng Biag ni Lam-ang at Pag-aaral ng Matandang Kalinangang Iloko na Inilarawan sa Epiko. Loline M. Makatutulong ang muling pagsasabuhay ng kuwento ng mga batang-bayani hindi lamang bilang tugon sa misrepresentasyon ng bata sa mga kolonyal at mala-kolonyal na teksto kundi paggigiit ng pagka-Filipino sa panitikang pambatang inaaakusahang hango sa estetika at impluwensiyang Kanluranin. Kailangang idiin na ang bayani. Mainam ring ituro sa mga batang mambabasa ang tradisyon ng mga Filipino ukol sa ganitong uri ng mga kuwento. Joseph. Quezon City: APO Production Unit. Stanford . at lugar sa lipunan. Batnag (pat. 1970. Angel A. sa anumang panahon.). et al.). Baguio City: The Catholic School Press. Batnag (pat. Bayaning Hindi Namamatay: Isang Kontemporanyong Pagbasa sa mga Etnoepiko ng Aking Bayan. Pasig: Linangan ng mga Wika sa Pilipinas." nasa Gawad Surian sa Sanaysay. New Jersey: Princeton University Press. Antillon. Mahalagang ibalik ang kapangyarihan ng bata buhat sa epiko tungo sa kasalukuyang produksiyon ng panitikan. 52. Kung gayon. Bibliograpiya Acacio. 1991. Gantimpalang Collantes 1989-1991 ni Aurora E. Billiet.. The Hero with a Thousand Faces. Mahalaga itong kapanabay na babasahin sa pagtalakay ng karapatang pambata at sa pagpapaliwanag na may natatanging pangangailangan ang bawat bata—pagkakaroon ng sariling pangalan. 1983..” nasaGawad Surian sa Sanaysay. pp. 1-4 (2005). 85-112. ay dumaan sa napakahalagang yugto—ang pagkabata. 1968. ang etnoepiko ay testamento sa pagkilala sa sanggol at bata bilang lehitimong miyembro ng isang lipunan. Inc. Barrios.

New Jersey: Princeton University Press. Otto.Dumaguete City: Silliman University Press. Arsenio. 1990. Manila: University of Santo Tomas Publishing House. 1991. Manila University of Santo Tomas Publishing House. Princeton. The Epic of Labaw Donggon. Ulahingan Series 2: Ang Epic of the Southern Philippines. In Quest of the Hero. Maranan. Raglan. Maquiso. Agyu: The Ilianon Epic of Mindanao. 2001. Merito C. <http://reading. 1997. Quezon City: University of the Philippines Press. at Dundes. Felipe Landa. Quezon City: University of the Philippines Press. Stories from Darangen. 29. McKaughan. at Victorino Saway (tagatipon at tagasalin). back to criticism | home faqs | about us | contact us Hosted by: Institute of Creative Writing." Jan. Singh. 1996. 1990. (pat. 2005. H. 1995. Iligan: Mindanao State University. Quezon City: Ateneo de Manila University Press.edu/ieo/digests/d183.Tula at Kuwento ng Katutubong Bukidnon. 1977. Kudaman: Isang Epikong Palawan na Inawit ni Usuy. Deconstructing the Hero: Literary Theory and Children’s Literature. Elena G. Manjari at Mei-Yu Lu. ©2005 panitikan. Hourihan.ph . “Exploring the Function of Heroes and Heroines in Children's Literature from Around the World. Espinas. 1969. Carmen C.html> Unabia. Alan. Manila: De La Salle University Press. University Research Center.indiana. Darangen: In Original Maranao Verse with English Translation. 1952). London and New York: Routledge. Rank. Ulahingan Series 1: An Epic of the Southern Philippines. Elena G. Edgar at Nicole Revel-Macdonald. Lord. UP Diliman.) Philippine Folk Literature: The Epics. Damiana L. Site design by swim. All Rights Reserved.Dumaguete City: Silliman University Press. Margery. 1986.interactive ABSTRACT .com. E. Quezon City: Ateneo de Manila University Press. Maquiso. 1965.University (Aug. Manuel. 1996. Ibalong: The Bicol Epic Fragment. Eugenio. Jocano.

palaugnayan at palabaybayan. Gumamit ang mananaliksik ng talatanungan. Ang ginamit sa pagsusuri ng mga satos ay ang Frequency. ChiSquare. Mahahalagang Salita: Kasanayan. Accrediting Institusyon: Saint Louis University (Pribado) Bonifacio Street. Buod. bahagi nito ang 100 aytem ng katanungan na nahahati sa apat na larangan ng pagsulat: palabuuan. Mayroon bang makabuluhang pakakaiba ang antas ng kakayahan ng mga student teacher na may kaugnayan sa kasanayang pasulat kapag pinangkat sa: probinsyang pinagmulan. Baguio City CHED-CAR 6.1. Mary Ann Rueda 3. Antas ng Kakayahan. Filipino 7. Uri ng Lathala: Di-Nalathala 5. Abstract: 7. palaugnayan at palabaybayan?. wastong gamit. Uri ng Dokumento: Tesis 4. Sila ay napapapabilang sa iba’t ibang Kolehiyo at Universidad sa lungsod ng Baguio at La Trinidad Benguet. unang wika at paaralan. May-Akda: Barlis.1. Nagpapakadalubhasa. Ang kabuuang bilang ng mga student teacher na nakibahagi sa pagaaral n ito ay 67. Ang pagsusuri ng kinakalabasan ay pinamahala sa dalubhasang estatistiko. Anu-ano ang mga suliraning kinkaharap ng mga ng mga student teacher sa kasanayang pasulat? . OneWay Analysis of Variance (ANOVA) at T-test. May epekto ba ang mga malayang variable sa mga suliraning kanilang kinakaharap? Anu-Ano ang mga nararapat isagawa upang mapaangat ang antas ng kakayahan sa kasanayang pasulat ng mga student teacher na nagpapakadalubhasa sa Filipino? Ang mapanuring naglalarawan normatibo ang pamamaraang ginagamit sa pananaliksik na ito. Pasulat. Ang paaralang nakibahagi ay ang: Baguio Mga Pagpapahalagang Moral sa mga Piling Maikling Kuwento ni Genoveva . Title: Antas ng Kakayahan sa Kasanayang Pasulat ng mga Student Teacher na Nagpapakadalubhasa sa Filipino Kabuuang Bilang ng Pahina: 196 Kabuuang Bilang ng Text: 111 2. Student Teacher. Ang pag-aaral na ito ay nagmimithing malaman ang antas ng kakayahan sa kasanayang pasulat ng mga student teacher na nagpapakadalubhasa sa Filipino. Ang mga suliraning ninais mabigyan ng katugunan ay ang mga sumusunod: Ano ang antas ng kakayahan sa kasanayang pasulat ng mga student teacher na nagpapakadalubhasa sa Filipino sa larangan ng plabuuan. wastong gamit.

Ayon sa pagsasaliksik. Sa pagpapahalagang moral makikita at makikilala kung mabuti o masama ang pagkatao ng tao. karunungan at mga kasanayan. impormasyon.Edroza-Matute Rodson Jumalon Abstrak Ang pag-aaral na ito ay naglalayong ilantad ang reyalidad batay sa mga pangyayari sa mga kuwento tungkol sa unti-unting pagbaba ng moralidad natin bilang mga Pilipino. Sa pagsusuri sa mga piling maikling kuwento ginagamit ang pagdulog moralistiko. hanggang sa kasalukuyan nakahihigit pa rin ang mabubuting katangian sa kuwento at nangingibabaw pa rin ang kabutihan ng tao. Maaaring hindi lamang aliw ang nakukuha rito kundi mga aral. Ang pag-unawa sa moralidad ay ipinaliliwanag ng magkasanib na puwersa ng relihiyon at pilosopiya. isinaalang-alang ng mananaliksik ang kahalagahan ng mga mabubuting pagpapahalagang moral na mapayaman at mapanatili sa buhay ng tao nang sa gayon ay mahubog ang kagandahang-asal sa mga kabataan at sa lahat ng sambayanang Pilipino. dahil ito ay gagamitin bilang lunsaran sa pagtuturo ng pagpapahalagang moral. Ang mga tagatangkilik ng mga anyong ito ay nagbibigay naman ng mga puna at reaksyon kung ang naidudulot ng nilalaman ng mga ito ay nakakabuti o nakakasama. Dahil dito. ay magagamit na instrumento sa pagpapalaganap ng kagandahang-asal. Sa Kristyanismo ang Banal na Aklat o Bibliya ang nagiging moog ng mga Kristyano sa pagkilala ng moralidad. Tinatalakay nito ang paraan ng pagpapakita ng mabuti at di-mabuting pagpapahalagang moral at ang implikasyon nito sa kasalukuyang lipunan. Kung ang pag-uusapan ay mga aral na nakukuha mula sa mga akda.M. pangyayari sa lipunan at karunungan na umaantig ng puso.SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ . Ito ang nag-uugnay sa tao at sa Diyos.E. Mahalaga ang moralidad sa pang-araw-araw na galaw ng buhay ng bawat tao. damdamin at isipan ng tao. Inaasahangang mga akdang isinulat ni G. Ayon kay Reyes (1992) ito ay isang uri ng panitikan na naglalahad ng buhay ng mga tao. tagapanood at tagapakinig. dito papasok ang moralidad.0 Panimula Ang mga akdang pampanitikan ay nilikha upang magbigay-aliw sa mambabasa. Sa pagbanggit sa kalikasan ng tao ay hindi maihihiwalay ang Banal na Kasulatan at relihiyon. 1. Sinusuri ng pag-aaral na ito ang mga pagpapahalagang moral na matatagpuan sa walong (8) piling maikling kuwento ni Genoveva Edroza-Matute (GEM).

Parusa. Isang Santakrusan. Ang moralidad ay nagsisilbing batayan ng tao kung ang isang gawain o kilos ay nakakabuti o nakasasama. Gamit ang Pamaraang Palarawan (Descriptive Design) at pangnilalamang pagsusuri sa mga piling maikling kuwento (Content Analysis). nobela at iba pang mga babasahin na naghahatid ng magagandang aral at impormasyon. Ito ay dapat sinulat ni Genoveva Edroza-Matute. ang kurikulum ay nagsisikap na linangin ang buong katauhan ng mag-aaral upang maging isang mabuting mamamayan ng ating bansa. Desinsyo sa Pag-aaral and Metodolohiya Isang mahalagang pampalipas ng oras ang hilig sa pagbabasa ng iba’t ibang anyong pampanitikan. Mga Guho. at Simula ng Isang Kahapon ay mga kwentong ginamit sa pag-aaral na ito. kapag taglay nito ang pagkakaroon ng moral na kaganapan o perpeksyon na hinihingi ng layunin ng kilos. Nagiging mali ito kung ang kanyang kapaligiran ay nagtuturo sa kanya ng mali sapagkat nakagabay sa kanya ang mabuting gawi sa kagandahang-asal maaasahan natin na ang kanyang gawa ay mabuti. naipakita ng mananaliksik sa paraan ng pagpapahayag o paggamit ng diyalogo kung anong pag-uugali ang taglay ng tauhan. Sa layuning ito. Ang teoryang ito ang gumagabay sa pag-aaral na ito. sa moralidad ang kilos ng tao ay mabuti. 2. Bago Magsimula. Sila ang gumagabay sa mga bata sa paghubog ng mabuting gawi at kaisipan. damdamin at kaasalan. sapagkat nalalaman niya kung ano ang tama at kung ano ang mali. Di-Katulad ng Tao. . at may mga diyalogo na ginamit ang manunulat upang maipakita ang isang pag-uugali o asal ng tauhan.2 Ayon sa Primer na inilathala ng PRODED.0.0 Paglalahad. Ang walong maikling kwento ay pinili ayon sa mga sumusunod na krayterya. kakikitaan ng iba’t ibang pagpapahalagang moral. Tulad ng pagbabasa ng mga kuwento. Pagsusuri at Pagpapakahulugan . nais nitong matagpuan ang mga pagpapahalagang moral na tinataglay ng mga tauhan sa kuwento at maipakita ang mga mabubuti at di mabubuting pagpapahalagang moral sa pamamagitan ng mga pahayag na ginamit ni Genoveva Edroza-Matute. Paghihintay. inaasahan na ang pag-aaral na ito ay makakatulong sa mga guro na nagtuturo ng panitikan. Sa pag-aaral na ito. Ang mga kuwento na may pamagat na: Yumayapos ang Takipsilim. Ayon kay Reyes (1992). Simula ng Isang Kahapon. Kwento Ni Mabuti. Nagkakaroon ng mabuting moral ang isang tao ayon sa ikinikilos nito. Ang konsepto ng moralidad ay umiikot sa suliranin ng masama at mabuti. alamat. 3.

Si Lola sa kuwentong ito ay nakaramdam na siya ay itinatakwil ng mga anak. Tulad nina Lola. nagmamaliit. Ipinakikita sa kwento ang labis na pagmamahal ng ina at ama nina Ramon at Rey. nasasalamin ang pagmamahal na iniukol ng mga magulang sa anak. SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ 3 Subalit may mga pagkakataon na dahil sa kaabalahan sa gawain ay napabayaan ang dapat na obligasyon ng anak sa magulang. Ang inuusal ay ang . Kapuri-puri ang ipinakita niyang pag-aaruga’t pagmamahal hindi lamang sa pagkakaroon nito ng sahod kundi itinuring na nito si Lola na kabilang sa kanyang kamag-anak Mabait. Mapagwalambahalang mga anak (Ramon at Rey). upang makapagtapos lamang si Rey at Ramon. pinagtapos nilang mag-asawa ng karera ang mga anak sa abot ng kanilang makakaya. Anong sakit ang naramdaman niya nang marinig ang pagtatalo ng magkapatid. Kaya nga siya natagpuan ni Tinay sa beranda na basang-basa sa ulan. Sa kwentong ito. Ang salita’y makapangyarihan tulad ng espada. Halos maubos na ang pera nila sa pagtustos. Mapagparayang mga magulang (ama at ina nina Ramon at Rey). Kinagigiliwan ni Lydia ang kanyang lola at nanghihinayang ito kung aalis ang kanyang lola sa kanilang bahay. na kahit napagtapos na nila ito ng mga karera ay nandiyan pa rin ang mga ito na handang magsakripisyo para sa pangangailangan ng mga anak. Ang mahalaga sa kanya sa panahong iyon ay ang kanyang lola na ayaw niyang mawaglit sa kanyang tabi. nagmumura. magiliw at mapagmahal na apo (Lydia). Mapagmahal na magulang (ama at ina nina Ramon at Rey). Bagamat nagpakita ng labis na pagmamahal ang ina kina Ramon at Rey maaaring iisipin na ang labis na pagmamahal na ito ang siyang nagtulak sa magkapatid sa kanilang pagiging makasarili. Ang kawalang ingat sa pagsasalita ay nagdudulot ng sakit ng damdamin ng ibang tao salitang nagbabanta. Makikita ang pagmamalasakit ni Tinay para sa matanda na hindi naipakita ng dalawang anak ng matanda. Maalalahanin at maaruga (Tinay). Sa murang edad hindi naging sagwil sa puso ng musmos ang pag-uusap ng mga magulang. Ang perang naipon ng kanilang mga magulang na laan para sa kanilang pagtanda ay ginamit na rin sa kanilang magkakapatid kahit pa nga propesyunal na sila. Ang perang dapat sana’y nakalaan sa kanilang pagtanda ay isinakripisyo para sa mga anak.Ang kuwento na Yumayapos ang Takipsilim ay nagpapahiwatig na ang katandaan ay hindi maiiwasan at ito ay kailangang bigyang kahalagahan. na may kasamang singhal.

Si Ros ay naglilingkod sa isang bar. Pahiwatig ito sa kapasyahan na iaalis na si Lola dahil sa kagustuhan ni Carmen. Ang kanyang pagkasuklam at pagkamuhi dito ay nagawa pa rin niyang timpihin at sinarili na lamang upang makaiwas sa dagdag na pasakit. Narinig ni Lola ang malakas na boses ni Carmen na hindi naman niya nauunawaan. Sinasabing ang ina ang ilaw ng tahanan. dahil mas mahal ito ni Ramon.pangalang Mrs. Valle. Si Ros ay nagtanim ng galit . Isa si Tiyo Sendo niya na nagbibigay sa kanya ng sama ng loob. Isang mabuting pagpapahalagang moral ang pag-iingat sa dangal.) May mga pagkakataon na ang tao ay nagagalit. Dahil sa mga kadahilang di maiiwasan ay nakapagtanim ng galit at pagkamuhi ang isang tao dahil ito ay hinihingi ng isang sitwasyon. Iniingatan ang dangal (Ros). Napalitan ang ama ng isang amaing malupit at mapang-api ngunit nanatili pa rin ang magandang imahe ng namatay na ama. Ang kwento na Mga Guho ay naglalarawan ng isang anak mahirap na mapagmahal sa ama at ina. Nagtanim ng galit (Ros. Sa kuwentong ito ipinakita na mas makapangyarihan ang boses ni Carmen. Napakalungkot ng isang tahanan kung walang ilaw na nagbibigay liwanag. at kitang-kita ng matanda ng hinugasan at sinabong mabuti ang mga kamay ng bata. kaya agad itong tinawag ni SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ 4 Carmen. dahil sa pagmamalupit sa kanya at sa kanyang ina. Mapagtimpi (Ros). Ang galit ay salungat sa mabuting pagpapahalagang moral. Ang pagmamahal ng magulang sa anak ay isang uri ng pagmamahal na walang kapareho sa ibabaw ng mundo. Para sa kanila ay pabigat na ang matanda at nandidire pa siya nang makita niyang hinihimas-himas ni Lydia ang braso ng matanda. Nasa sinapupunan pa lamang ang isang sanggol hanggang sa ito ay iluwal at magkamalay ay walang humpay ang pagpapadama ng ina ng kanyang pagmamahal. Kahit mahirap lamang ang kanilang pamumuhay ay pinagsisikapan niyang mamuhay ng marangal. Mangyayaring magbago siya dahil sa kayamanang nakamtan o di kaya ay naimpluwensyahan ng mga taong nakapaligid sa kanya. Ipinakita ni Ros ang paggalang sa nakakatanda sa kanya. subalit hindi niya pinabayaan ang sarili na mapariwara. Ang taong may dangal ay nagtataglay ng mataas na pagtingin mula sa kanyang kapwa. Malamig na pagtingin sa biyenan (Carmen) Ang tao ay bahagi ng lipunang kanyang ginagalawan. Mapagmahal na ina (Ina ni Ros). ang marunong magpahalaga sa magulang di tulad ng kanyang mga anak.

Malupit. ay si Ros ang naging tagapaghanapbuhay para sa kanilang pamilya. del Prado). Nagsisilbi itong paktor sa pagkamit ng minimithi ng isa’t isa. para lamang mapagtakpan ang hindi magandang bisyo na ginagawa ng mga lalaki lalo na’t marami itong salaping ginagamit upang silawin ang mga babaing naghahanap at nangangailangan ng pera. mapang-api at tamad (Rosendo). Si Rosendo ay naging malupit sa kanila. Ito ay maaaring kailangan para sila mabuhay. ang pangalawang asawa ng ina ni Ros. Ang kahinaan ng loob at kalagayan sa buhay ang dahilan. maliban sa pagmamalupit ito ay nagging pasanin sa buhay dahil hindi ito nagsikap na makakita ng trabaho. Ito ay isang kasabihan na nagiging palasak sa bibig ng mga kalalakihan. Ang pananamantala lalo na sa mga babae ay isang pag-uugaling taliwas sa wastong kautusan ng kagandanhang-asal. na nag-ugat mula pa sa kanyang pagkabata at kasabay niyang lumaki ay nagpupumilit na humulagpos. Ang pagiging babaero raw ay likas na sa mga kalalakihan. Kung ang ating lipunan ay nagbibigay ng mga kautusan na dapat na sinusunod ng bawat mamamayan. Ang pagkamuhing unti-unting pumuno sa kanyang dibdib. Si Ros ang nagging palabigasan niya sa kanyang mga bisyo. subalit nagiging kabaligtaran ang pangyayari. Ang pagsasamantala sa kapwa ay isang gawaing hindi maganda sa mata ng tao at mata ng Diyos. Si Rosendo. Sa halip.at poot sa kanyang amaing si Rosendo dahil sa di magandang pag-uugali nito. ang mga kautusang ito ay ipinatutupad at isinasakatuparan at tinitingnan kung ang karapatan ng bawat mamamayan ay hindi naaapakan. Ito ay kanyang karapatan na di dapat na ipinagkakait kaninuman. gaya ng mabubuting relasyon ng magulang sa anak. Ito ay isang katangiang hindi dapat na pamarisan. del Prado). Mapagsamantala sa mga babae (Mr. del Prado ang pagkakataon na nagtatrabaho si Ros sa bar para sa kanilang ikabubuhay. Di-naipagtanggol ang sarili (Ros). Inaalok niya ng salapi at kaginhawahan ang kagipitang kalagayan ni Ros. kaya sila ay inaabuso ng pangalawang asawa ng kanyang ina. sapagkat ito ay labag sa kautusan ng Diyos at labag din sa batas ng tao. at . Sinamantala ni Mr. Kakaiba ang ipinakitang relasyon ng isang amain sa kwentong ito. ay inaasahan sanang makakatuwang sa pagtataguyod ng kanilang pamilya at siyang magiging gabay sa ikagaganda ng kanilang SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ 5 pamumuhay. Ang tao ay isinilang na may taglay na sariling karapatan. Babaero (Mr. Ginagamit ang kasabihang ito. Ang mabuting relasyon ng tao sa kapwa tao ay itinuturing na napakahalaga sa ating lipunan o sa komunidad.

pakialamero (mga kapitbahay ni Ebeng). upang maging maganda ang magiging buhay lalo na ni Ebeng. Si Ebeng ay kapatid na nakakatanda ni Berting. Ang kangyang pangaral ay ukol sa tutunguhing magandang landas at tuwid na pamumuhay. Si Elena. Ang buhay ay maganda kung walang mga taong nakikialam sa takbo ng buhay ng bawat isa. Ang paraan ng pagsasalita ni Ebeng ay hindi magandang pakinggan subalit masasabing maaaring ito lamang ang kanyang paraan ng pagdidisiplina sa nakababatang kapatid. Ang tao ay binigyan ng buhay upang ito ay kanyang pangalagaan at mahalin. mahal din nito ang bunsong kapatid. Mapagmura (Ebeng). Pinagtiyagaang tahiin ni Ebeng ang damit na isusuot ng kapatid para sa gaganaping santakrusan sa kanilang pook. . subalit may mga SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ 6 pagkakataon na ang ugaling ito ay nalilihis ng landas. isang tauhan ng kwento na ipinakikitang may madilim na nakaraan. Si Ebeng ay nagtunog nagmumura sa kanyang pagbibigay ng disiplina sa isa pang nakababatang kapatid. sa bahaging ito ay nagkaroon naman ng pagkakataon na ang pagkaligaw ng landas ay maaaring magbago at magsisi sa mga pagkakamali. na dapat nilang unawain at hindi basta na lamang huhusgahan sa mga pagkakamaling nagawa sa buhay. Tsismoso. Isang batang kaibigan ang nakatuklas sa kanyang tunay na pagkatao at nabigyan niya ng magandang larawan ng buhay. Ang ugaling ito na taglay ni Ebeng ang batang nagbukas sa isipan ng mga taong nakapaligid sa buhay ni Elena. Mapangaral (Elena). Ito ay ginawa rin ni Elena. Kahit minsan na siyang naligaw ng landas. masunurin at magalang na bata (Ebeng). Mausisa. ang mahalaga sa kanya ay matuloy ang pagiging Constantino ni Berting. subalit ang nakaraan niya ay kanyang itinatago at idinadaan sa pangangaral sa mga kabataan. Kahit dinanas niya ang hirap at pagkapagod sa paghahanda ng maisusuot ni Ting ay hindi inalintana ni Ebeng. Ang pagsasalita na may kasamang singhal ay hindi magandang pakinggan. bilang tagapagturo ng mga salita ng Diyos.maaari ring para na rin sa sarili nilang kapakanan. kaya siya’y nakilala na malapit ang kalooban sa Maykapal. Masipag/kasipagan (Ebeng). May mga panahon na kailangan ng tao ng sariling paraan ng takbo ng buhay. Sa isang batang nasa murang gulang pa lamang ay kapapansinan ito ng ugaling mausisa at matanong. Ang Di-Tulad ng Tao ay kwento ni Elena na may itinatagong lihim tungkol sa tunay niyang pagkatao. ito ay kanyang pinupunan sa paglilingkod sa Diyos.

Masipag (Nemang). Ang mga katangiang taglay ni Rina ay mga pagpapahalagang dapat na hangaan at bigyan ng karampatang pagpapahalaga. ang kanyang asawa. Ang Paghihintay ay kwentong tungkol sa pagsakripisyo ng isang babae na tapat ang iniukol na pag-ibig sa kanyang asawa at ang ginawa ng lalaki sa pagiging tapat ng kanyang pag-ibig. Ang inaasahang perang maibabalik sa kanya kapag nakapagtrabaho na si Joel Soriano. Matapat na asawa.Ang kuwento ay kinakitaan ng mga tauhan na masasabing may taglay na pagpapahalagang moral na taliwas sa kagandahang-asal. maganda ang kalooban.Ang ipinakitang kasipagan ni Nemang mula sa dating pinagtrabahuhan ay may malaking tulong na nagawa upang siya ay madaling matanggap sa kasalukuyang pinapasukan. Titingnan muna natin ang ating sarili sa salamin bago titingnan ang iba. matiisin (Nemang). Nagpakita ng kasipagan si Nemang sa kanyang gawain kaya madali siyang natanggap sa bagong kompanya na kanyang inaplayan. masipag. Iresponsable. naging mahirap lamang ito nang maubos ang kanyang naipong pera dahil sa pagsunod sa kagustuhan ng asawang makapagtrabaho sa ibang bansa. Si Nemang ay inialay ang pagmamahal kay Joel na alam niyang ni katiting ay walang ipinakitang pagmamahal sa kanya. maunawain (Rina). Sa kanyang pagiging matulungin ay kanyang pinatunayan na ang kanyang ginawa ay nakapagdulot ng malaking SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ 7 kaginhawahan ng loob sa panig ni Nemang. maalalahanin. kahit alam nyang may iniisip na ibang babae ang kanyang mahal ay hindi pa rin nawawalan ng pagasa si Nemang kaya handa itong maghintay sa pagbabalik nito sa kanyang piling. Ang mga katangiang nakasaad sa itaas ay masasabing mga pagpapahalagang di dapat bigyan ng kahalagahan. Inunawa rin niya ang kalagayan ni Nemang. Matulungin. Iyan ang uri ng pagmamahal ang iniukol ni Nemang kay Joel. Upang mabuhay ang sarili at ang dalawang anak ay lumipat ng matitirahang bahay. Si Nemang ay hindi mahirap. Bilang ama ng tahanan. Ang pagiging matapat sa kapwa ay isang pag-uugaling inaasahang taglay ng tao. Ang pag-ibig na tapat ay kinakailangang handang isakripisyo ang lahat sa buhay upang maihandog sa minamahal ang kanyang taospusong pagmamahal. Pinagtiisan kahit giray-giray mapagkasya lamang ang kinikita para sila mabuhay ng kanyang mga anak. na sa panahong iyon ay nangangailangan ng pang-unawa at pagaalala. Ang kasipagan ay isang pagpapahalagang moral na dapat pamarisan at dapat taglayin ng bawat nilalang. pabayang ama. taksil (Joel Soriano). walang-utang na loob. ay hindi natupad. . Matiisin (Nemang).

Mapag-alala (Salamin). tagabigay ng impormasyon at taga-tingin at taga hanap ng mga taong maaari nilang maging kakampi o maging kagamitan ng kanilang lihim na gawaing hindi tama o mapagkukunan ng salapi sa isang paraang taliwas sa tunay na palakad. Kaya kahit nais bawiin ni Big Boss ang kanyang pagkukulang ay hindi nito napagbago ang damdamin ni Neneng na pilit nilimot ang kanyang nakaraan at mga kasawian sa piling ni Big Boss. Si Neneng ay nagtataglay ng matibay na paninindigan at pagmamahal kay Ventura. Ito ang katangiang taglay ni Ventura. Maaari itong pamarisan at panatilihin. Big Boss. kasaganaan. Ventura at Neneng. Si Salamin ang mata at kanang kamay ni Big Boss. Ang katangiang ito ay kahanga-hanga dahil miminsan lang itong makikita na taglay ng isang tao. Bawat katangian ng tauhan na atin ding nakikita kahit sa kasalukuyan. Matibay ang paninindigan at pagmamahal (Neneng). Nagawa niyang itago ang kanyang pagkakaroon ng anak mula sa isang doktor. Dito niya ipinapakita na tapat ang kanyang pagmamahal kay Ventura. na nakapagdulot kay Big Boss ng pangamba at pagngangalit ng bagang dahil kahit anong panggigipit ang kanyang ginawa ay hindi niya nakumbinsi si Neneng na bumalik sa kanya at hindi rin naging sagwil sa pasya nitong manatili sa piling ni Ventura. Sabi ng sa kuwento. Pagkagaling niya sa ibang bansa at bumalik sa Pilipinas ay umuwi siya sa piling ng ibang babae.dapat na maging gabay ang ama para sa magandang kinabukasan ng mga anak. Malihim (Mabuti). Kaya ang kanyang SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ . Matalino. Ipinapakita ng mga pahayag na hindi matutumbasan ng anumang pangako. mabait at mapagmalasakit (Ventura). Si Mabuti ay malihim. Hindi na niya binalikan ang sariling pamilya pagkatapos na siya ay guminhawa. salapi. Ang pagbibigay patnubay at pangangalaga para sa kanilang paglaki ay upang hindi sila magiging suliranin ng lipunan. at kariwasaan ang paninindigan ni Neneng. Siya ay tagabantay ng mga manggagawa. Kung pakasusuriin. Si Mabuti ay may lugar na iniiyakan upang doon itago sa karamihan ang kanyang mga pighati. Ang Kuwento ni Mabuti ay umiikot sa buhay ng isang guro na kung tawagin ay si Mabuti. Ito ang mga katangiang taglay ni Ventura. Ang kuwentong Parusa ay ipinapakita ang iba’t ibang katangian ng mga tauhang sina Salamin. taga kilatis sa buhay ng mga manggagawa. Nalaman lamang ng mga nakapaligid sa kanyang daigdig nang ang doktor ay mamatay. Ibinurol ang katawan nito sa bahay na hindi si Mabuti ang nakatira. Kay Ventura niya nadama ang katapatan ng kalooban. kapag kumapit ka kay Salamin mabubuhay ka. siya ay nagtataglay ng kakaibang katangian. Mabuti ang tawag sa kanya dahil bawat sambiting pangungusap ay sinisimulan ng “mabuti”.

Ang batang si Fe ay isang mag-aaral na natagpuan ni Mabuti sa sulok ng silid aklatan na may suliranin at lihim na umiiyak. Ang panloloko sa kapwa ay isang gawaing masama. Ipinakita ni Aling Tindeng ang kanyang pagmamahal sa kanyang anak na si Berting upang mapaligaya ito. Kahit umabot sa pangungutang ay ginawa ng pamilya ang lahat mapakita lamang sa anak ang pagmamahal. Mayroon tayong kasabihan na ang pangako ay ginagawa para baliin rin. Hindi binigo ni Aling Tindeng ang anak. Mapagmahal na ina (Aling Tindeng). Subalit kahit na ito ay naging ama ng iba pinalaki pa rin ni Mabuti ang anak na may kinikilalang ama. Ayaw ni Aling Tindeng na masaktan ang anak. Bago Magsimula ay tungkol sa isang pamilya na ipinakita ang pagmamahal at pagmamalaki sa anak dahil ito ay magiging Constatino sa gagawing Santakrusan sa kanilang pook. Ginawa niya ang lahat mapasaya lamang ito. nanganino sa mayayaman (Aling Miray). nabuksan ang buhay ni Mabuti. Ito ang nagdulot kay Mabuti ng mga sama ng loob. Kahit mahirap ang kalagayan nila sa panahong iyon ay binilhan pa rin niya ng gamit ang bunsong anak upang gumanap na Constantino sa gaganaping Santakrusan. Ganito si Aling Miray. ang mga pagtitiis niya at mga sama ng loob na kanyang pinagdaanan sa buhay. Siya ay masasabing manloloko dahil iniwan niya si Mabuti at hindi nagkaroon ng pagkakataon na makapiling ng bata mula pa sa kanyang pagsilang. Ito ay isang pagpapahalagang moral na hindi mabuti. Ito ang uri ng ama ng anak ni Mabuti. Hanggang ito ay naging anim na taong gulang na. Mayabang (Aling Tindeng). kahit anong hirap ay tiniis para sa kaligayahan ng bunsong si Ting. Inilagay niya sa alanganin si . Ito ay nilapitan ni Mabuti upang alukin ng tulong na maaaring makatulong sa ikagagaan ng dibdib nito. Ang kuwentong Isang Santakrusan. Mailalagay sa isang pag-uugaling pagyayabang ang kanyang ginawa para maipangalandakan lamang na guwapo at may magandang kasuotan ang anak sukdulang kanyang ipangutang.8 lihim na pag-iyak ay itinatago rin niya sa sulok na kinatagpuan sa kanya ni Fe. Ang doktor ay siyang ama ng anak na babae ni Mabuti. Sa pag-uusisa ni Fe. Subalit ang ginawa ni Aling Tindeng ay masasabing labag sa pagpapahalagang moral dahil ito ay nakapagdudulot ng hindi magandang epekto sa buhay nila. Ang kanyang ginawang pangungutang masunod lamang ang matatawag na kapritso ng lipunan ay hindi magandang ehemplo. Mausisang bata (Fe). Walang isang salita/ walang paninindigan. Manloloko (Doktor).

sa kagustuhang maging bonggang-bongga ang mangyayaring Santakrusan ay nagkaroon ng reaksyon ang kanyang mga kababaryo. Ang pagmamahal ng mga magulang ay hindi rin matatawaran at handang tumulong sa anak kung magkaroon man ito ng suliranin. Tulad ni Aling Miray.nating may kunsensya rin siya sapagkat nakaranas din siya ng paghihirap ng kalooban sa pagsasabi ng pangyayari kay Aling Tindeng subalit ang ibinigay niyang pakiusap ay SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ 9 nakapagdulot na ng malaking pinsala sa buhay at pamumuhay ni Aling Tindeng at sa musmos na damdamin ni Berting. Sa mga pangyayaring naganap sa buhay ni Aling Miray. Sa ginawa ni Aling Miray ay nakasakit siya ng damdamin. Bulanggugo (Aling Miray). anak mahirap subalit nagsisikap na makatapos ng pag-aaral. Dahil sa laki sa layaw lahat ng kailangan ay agad nakukuha ni Mimi. Ang pagiging bulanggugo ay pagiging maluho kahit hindi kaya ay kakayahin. Buod. Matiisiin. Sina Etang at Piliar ay mga pinsan ni Mimi. o kung anong gusto niyang mangyari sa kanyang buhay.Aling Tindeng.0. kaya naging guro ito at natagpuan ang kasagutan na hinahanap ng kanyang sarili. Ang mga taglay na katangiang ito ang siyang naging sandigan ng magkapatid upang maging propesyunal. Simula Ng Isang Kahapon ay kuwento ng isang anak ng magasawang may kaya sa buhay na nagkaroon ng kalituhan kung ano ang kursong kukunin sa kolehiyo. Sa mga katangian ding ito natuto at nakapagtapos si Mimi dahil sila ang naging huwaran nito. 4. Konklusyon at Rekomendasyon . Masasabi. masipag. matiyaga (Etang at Pilar). sa hangaring makatulong sa ina upang sila ay mabuhay ng matiwasay. Nang dahil sa kanyang pakiusap na gagawing Constantino si Berting ay pumayag si Aling Tindeng. Sa pamamagitan ng kanilang taglay na katangian ay nakatulong sila sa magulang. Nagawa pa nitong mangutang para lamang mapagbigyan ang hermana mayor. Natagpuan ni Mimi ang kasagutan sa kahungkagan ng kanyang buhay. maliwanag na nanganganino siya sa mga mayayaman at makapangyarihan. Ang pagpapahalagang ito ay dapat na taglayin at pamarisan. mabutas man ang bulsa ng iba masunod lamang ang kanyang kagustuhan. Hindi niya inalintana kung may damdamin mang masasaktan. Si Mimi na lumaking sagana sa lahat ng kanyang pangangailangan ay naghahanap ng kasagutan sa mga nabubuong tanong sa kanyang isipan. dahil may kakulangan pa sa buhay niya na dapat niyang hanapin at tuklasin. Bukas din ang kanilang isipan at kalooban upang unawain ang anak.

Tagalog. Naipapahayag ng may-akda ang mga pangaral na nais niyang ipaabot sa kanyang mga mambabasa. at (6) iangat ng mga mambabasa ang kanilang panlasa sa pagpili ng mga babasahin. (3) gamitin ang mga kuwento sa pagtuturo ng iba pang anyo ng pagpapalaganap ng mabuting pag-uugali. Pagkatapos na mabasa. G. 1994.English Dictionary. J. Napagtanto ng mananaliksik na ang mga akdang pampanitikan ay naglalaman ng mga pagpapahalagang moral na nakakapagturo sa mga mambabasa ng malawak SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ 10 na kaalaman. ay (1) magamit na instrumento sa pagpapalaganap ng kagandahang-asal.0 Bibliyograpi Mga Aklat Arceo. Ang pagpapahalagang moral na mabubuti ang nangingibabaw dahil ang mga tao ay sumusunod sa mga alituntunin ng batas sa kagandahang-asal at ang gawaing di-mabubuti ay nagbubunga rin ng hindi mabuti sa gumagawa nito. Philippines.Makikita na mas marami ang pagpapahalagang moral na mabubuti na may bilang na labimpito (17). (2) ito ay magagamit bilang lunsaran sa pagtuturo ng pagpapahalagang moral. L. . 5. (5) itaguyod ng gobyerno ang lubos na katapatan sa panunungkulan. Quezon City. (4) iugnay ng mga guro ang pagtuturo ng mga pagpapahalaga o “values” sa lahat ng grado ng mga estudyante simula elementarya hanggang sa kolehiyo. Samantala ang natagpuang di-mabubuti ay labindalawa (12). Metro Manila: Jave Publishing House. masuri at mapagtimbang-timbang ang mga natagpuang pagpapahalagang moral mula sa mga piling maikling kuwento ni Genoveva Edroza-Matute ay nakapagbigay ang mananaliksik ng konkretong kasagutan sa mga katanungan ng kanyang pag-aaral. A. Matute. S. Manila. E. E. Ang mag-anak na Cruz. Gonzales. English. V. Mga akda . Philippine value revisited . Sapagkat nakahihigit ang mabubuting katangian masasabing hanggang sa kasalukuyan ay nangingibabaw pa rin ang kabutihan ng tao. (1992). Values education . Quezon City: Kalayaan Press. ( 1990 ) . Diksyunaryo Filipino . Metro Manila: Philippines Bookmark Inc. (1991). Pagkatapos na maitala ang natagpuang pagpapahalagang moral. ang nananaliksik ay nagbigay ng mga rekomendasyon na inaasahang makatulong sa mga kinauukulan. 1998. Loyola Heights. Gorospe.M. Metro Manila: Vibal Publishing House. Bilog . Inaasahang ang mga akdang isinulat ni G. Manila: National Bookstore. L.E.(1986). ang pag-iwas sa mga temtasyon upang magsilbing huwaran sa mga kabataan.

1997. Metro Manila. Aklan kung saan masasalamin ang kanilang pagpapahalaga sa buhay. Timbranza.. A Primer For Values Education: National Book Store Manila. G. (1992). Filipino values today. Quezon City. (1992). S. Inc. ( 2003 ). Ang katutubong panitikan ng Malinao. Pagpapahalagang moral sa nobelang daluyong. 8. Mga pagpapahalagang moral na napapaloob sa mga piling awiting bayan ng mga Iliganon. F. (1986) Article XV. Philippine Constitution. p. P. Pangkolehiyo. Section 8. Mga Di-Nalathalang Tesis Fabiosa. F. Ano Ba Itong Tinatawag Na Values? Vol. S. R. V. 1995SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ 11 Mga Peryodiko Carragas. M. Printing Press.Mag-atas. Metro Manila 24 K . Moral development of children. General Provision. Manila p. T. Ramos. Mahinay. Panitikang kayumanggi. Katha Publishing Co. C.Panitikang Pilipino sa bagong panahon. Kritisismo. Pasig . MESS. Subsection 4. S. Reyes. ( September 1986 ). V. Shaw Boulevarad . . Baybayon . (December 1989). (1994). 1982 Bearu of Elementary Education.8 Gutierez. T. 2001-2002. E. G. D.XXXV PRODED. Phoenix Educator’s Journal .