TV Ads: Hanguan ng mga Kagamitang Pampagtuturo sa Elementarya" Panimula; Paglalahad ng Suliranin, Saklaw at Delimitasyon, Disenyo ng Pananaliksik; Balangkas Teoretikal

at Konseptwal, Katuturan ng Talakay, Talababa

KABANATA II - Revyu ng mga Kaugnay na Literatura at Pag-aaral Laybrari ng gradyuwet iskul ng Ateneo de Naga University at University of Nueva Caceres, at ang Internet ang pinaghanguan ng mga literatura at pag-aaral na may kaugnayan sa kasalukuyang pag-aaral. Mga Kaugnay na Literatura Binanggit nina Adeyanju (2003), Liwanag (1995) at Gabuyo (1998) ang papel sa pagkatuto ng mga kagamitang pampagtuturo, ang mga halimbawa at ang mga dapat isaalang-alang sa paghanda ng mga ito. Tinalakay naman nina Transona (2002), Aquino at Razon (1998), at Panambo (1997) ang tungkulin at kwalifikeysyon ng isang mahusay na titser. Makikita ang iba’t ibang gamit ng wika sa mga pahayag nina Francisco at Espiritu (2006), Lumbera (2005), at Thompson (2003). Tinalakay naman nina Austero at Fowles (1999), Taflinger (1996), at Gresko at mga kasama (1996) ang paggamit ng saykoloji sa mga advertizment, at sa R.A. 8370 o Children’s Television Act of 1997 ang ahensang naatasang magmomonitor ng mga ito. Natutunghayan sa sumusunod na mga paragraf ang detalye ng mga nabanggit na mga kaugnay na literatura. Sa pagtuturo, ayon kay Adeyanju (2003), mahalaga ang visual aids sa lubusang pagkatuto ng mga bata. Para kay kanya: “Learning aids are instructional materials and devices through which teaching and learning are done in schools. Examples of learning aids include visual aids, audio-visual aids, real objects and many others. The visual aids are designed materials that may be locally made or commercially produced. They come in form of wall-charts illustrated pictures, pictorial materials and other two dimensional objects. There are also audio-visual aids. These are teaching machines like radio, television, and all sorts of projectors with sound attributes.” Ang advertizment ay maaari ring magsilbing visual aid. Ang kagamitan sa pagtuturo, ayon kay Liwanag (1995), ay isa sa mga faktor sa mabisang pagkatuto ng mga estudyante. Ang mga paghahanda ng mga kagamitan sa pagtuturo ay nasasalig sa iba’t ibang batayan sa pananaw na sosyo-kultural. Sa paghahanda ng kagamitang pampagtuturo dapat isaalang-alang ang mga gamit nito, ang objektiv, panahon at istilo ng mga wikang gagamitin na naaayon sa kahalagahan ng mga taong nag-uusap at sa hinihingi ng pagkakataon. Ang ikalawa ay ang pananaw na pangkaisipan. Dito binibigyang pansin ang pagkakaiba ng estudyante sa paraan ng pagkatuto. Ang ikatlo ay ang yumanistik na perspektiv. Ang objektiv nito ang lubusang malinang ang buong katauhan ng mga mag-aaral. Para kay Gabuyo (1998), sa paghahanda ng kagamitang pampagtuturo ay kailangang alamin ang karakteristik at pangangailangan ng estudyante. Tiyakin ang objektiv, balangkasin ang nilalaman, iplano ang suportang kakailanganin at isaalang-alang din ang mga materyal na paghahanguan. Sa pagsusulat, ihanay nang maayos ang mga ideya, pag-

isipan at simulang buuin ang mga gawain at fidbak, humanap ng mga halimbawa at umisip ng mga grafiks. Ayon kay Transona (2002), walang kagamitang panturo ang maipapalit sa isang mabuting titser ngunit isang katotohanang hindi maitatanggi na ang mabuting titser ay gumagamit ng mga kagamitang pampagtuturo tungo sa mabisang pagkatuto ng mga estudyante. Tinalakay ni Aquino at Razon (1998) sa kanilang aklat ang kwalifikeysyon ng isang mahusay na titser. Ayon sa kanila, matatawag na mahusay ang titser kung nagtataglay sya ng sariling kakayahan at katalinuhan, matapat sa pakikitungo sa kanyang kapwa titser at iginagalang ang karapatan ng bawat estudyante. Kailangan ding may alam sya sa mga prinsipol ng mabuting pagkatuto tulad ng paggamit ng angkop na pamamaraan sa pagtuturo, motiveysyon, paggawa ng leson plan, kasanayan sa pagtataya at integreysyon. Ang pagkatuto para kay Panambo (1997) ay ang pinakamahalagang proseso ng pagtuturo at pag-aaral. Ang pagkatuto ng mga estudyante ay nakasalalay sa mabuting paraan ng pagtuturo ng isang titser. Ang titser ang nababalak at nagpapasya sa pamaraang kaniyang gagamitin na angkop sa bunga ng pagkatuto na nais nyang makamtan ng mga estudyante, angkop sa sitwasyon, angkop sa kakayahan ng mga estudyante at gayundin sa uri ng paksang-aralin at sabjikt na kanyang ituturo. Sa lektyur ni Francisco (2006) sa “Ang Papel ng Televisyon sa Pagtuturo ng Walong Dagdag na Letra Ayon sa 2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino” binanggit nya, ayon kay Espiritu, wika ang gamit ng titser sa pagpapaunawa ng nilalaman ng kurso at wika ang gamit ng estudyante upang ipakita ang kanyang pag-unawa at ipahayag ang kanyang iniisip at niloloob. Samaktwid, mahalagang konsiderasyon ang wika sa pagtuturo gayundin sa pagkatuto. Payo ni Lumbera (2005) sa mga manunulat sa intervyu sa kanya ng Pinoy Weekly Online: Importante na kilalanin ng isang manunulat na siya ay namumuhay sa ganitong lipunan at kung hindi man siya kumilos para baguhin ang lipunan na iyon, huwag namang maging hadlang sa pagkilos ng ibang tao. Lagi’t lagi, kilalanin ang kanyang kaugnayan sa buhay ng lipunang kanyang kinabibilangan. Sa ganoong paraan, ang kanyang mga tula, kuwento, dula ay uungkat sa mga nangyayari sa ating lipunan at ’yong kanyang odyens na bumabasa sa kanyang mga tula o nanonood ng kanyang dula ay mabigyan niya ng kamalayan na siya ay bahagi ng lipunang inilalarawan sa akda. Sa ganoong paraan ang manunulat ay hindi magiging kuntento na lamang sa paggamit sa wika ayon sa personal niyang kagustuhan. Sa 192 mga Pilipinong advertisement pantelebisyong sinorbey ni Thompson (2003), ang isandaan at walo (108) ay gumamit ng English “E”, apatnaput isa (41) ay Tagalog na may mga English na salita at phrase “T(E)”, dalawamput dalawa (22) ay Tagalog “T”, at dalawamput isa (21) ay English na may mga Tagalog na salita at phrase “E(T)”. Ang anim na tipo ng produktong nanguna at halos gumagamit ng Tagalog (“T” at “T(E)”) ay Pagkain (39.68%), Farmasyutikal (23.81%), Panlinis/Detergent (11.11%), Inuming Alkohol (7.94%), Pampamahalaang Serbisyo (6.35%), at Home Maintenance at Aplayans/Elektroniks (parehong may 3.17%). Samantala, ang anim na tipo ng produktong nanguna at halos gumagamit ng English (“E” at “E(T)”) ay Aplayans/Elektroniks (18.60%), Pagkain (12.40%), Damit (10.85%), Pagbabangko/Finans (9.30%), Gamit sa Banyo at Inuming Di-alkohol (parehong may 8.53%), at Sasakyan/Travel at Inuming Alkohol (parehong may 6.98%). May labin-limang atraksyon sa mga advertizment na tinawag ni Jif Fowles na “imbentaryo ng motibo ng tao” ayon kay Austero (1999). Ang saykoloji o mga atraksyon sa mga

advertizment ay mga pangangailangan: sa seks, pagsasamahan, pagmamahal o pag-aalaga, ng patnubay, seguridad, estetik senseysyon, kyuryositi, na bayolojikal, makapantay o makalevel ang isang tao, makatakas, magpatnubay, mangibabaw, kumuha ng atensyon, maging prominente at awtonomus. Sa libro ng “Taking ADvantage” ni Taflinger (1996), binanggit nya ang sampung psychological appeal na ginagamit sa advertayzing upang makapagmotiveyt sa mga mamimili. Ang mga psychological appeal na ito ay: self-preservation, sex, acquisition of property, self-esteem, personally enjoyment, constructiveness, destructiveness, curiosity, imitation at altruism. Para kina Gresko at mga kasama (1996), matagal nang ginagamit ang saykoloji sa advertayzing bilang ifektiv na pamamaraan sa pagbebenta ng isang produkto o serbisyo. Ang pag-unawa sa mga pangunahing konsepto na nakaaapekto sa saykoloji ng tao ay makatutulong sa isang kompanya na makabenta ng kanilang produkto o hindi kaya ay makatutulong sa isang konsyumer upang maunawaan ang mga marketing istratiji na nakakahimok sa kanilang bumili ng mga produkto. Mahalagang makuha ang atensyon ng konsyumer at ito ay sa pamamagitan ng pag-apela sa emosyon. Alinsunod sa R.A. 8370 o Children’s Television Act of 1997, ang National Council for Children’s Television (NCCT) ang magmomonitor, magrerevyu at magkaklasifay ng mga pambatang programa sa telebisyon at mga advertizment na ipinalalabas sa mga oras na maraming bata ang nanonood. Sa katuturan nito, ang “children” ay tumutukoy sa lahat ng tao na wala pang labin-walong (18) gulang. Mababasa sa Seksyon 2, ang Declaration of Policy, na kinikilala ng estado ang kahalagahan at impakt ng brodkast midiya partikular ang mga programa sa telebisyon kaugnay sa pagpapalaganap ng valyus at intelektwal na pagunlad ng mga kabataan bilang bahagi na rin ng suporta at pangangalaga sa kanilang interes.

Mga Kaugnay na Pag-aaral Ang mga paksang tinalakay sa mga pag-aaral nina Gastello (1999), Fortuno (1998), Lopez (2001), Mallapre (2004), Mettilla at Metilla (1996), Camaya at mga kasama (2004), Arenas (1995), Alcedo (1998) at Alegre (1998) ay hango sa midiya at nagkakaiba-iba sa ginamit na materyal. Ang kina Gastello, Fortuno at Lopez ay hango sa dyaryo: mula sa dyaryong brodsyit gamit ang mga komikstrip sa unang pag-aaral at mula sa dyaryong tabloyd gamit ang mga artikel sa ikalawa at mga balita sa ikatlo. Ang kina Mallapre, Metilla at Metilla, at Camaya at mga kasama ay hango sa telebisyon gamit ang nobelang popular sa unang pagaaral at mga edyukeysyonal program sa huli. Ang kay Arenas ay hango sa sine gamit ang pelikula. Samantala, ang kina Alcedo at Alegre ay hango sa libro gamit ang iba’t ibang akda sa unang pag-aaral at mga tula lamang sa huli. Ang mga materyal na nilikom nina Fortuno, Gastello, Mallapre, Alcedo at Alegre ay iklinasifay: ayon sa paksa sa unang tatlong magkakahiwalay na pag-aaral at ayon sa kaisipan sa huling dalawa. Ang pinakamalapit sa kasalukuyang pag-aaral ay ang case study ni Adeyanju (2003) na tinukoy ang persepsyon ng epekto ng mga kagamitang pampagtuturo sa pagkatuto, at ang pangmaster na tisis ni Transona (2002) na inalam ang kaangkupan ng sanayang-aklat sa kyurikulum ayon sa persepsyon ng mga titser sa Filipino. Tungkol sa mga kagamitang pampagtuturo rin ang mga pag-aaral nina Adeyanju at Transona.

Natutunghayan sa sumusunod na mga paragraf ang detalye ng mga nabanggit na mga kaugnay na pag-aaral. Isa sa mga objektiv ng mga pag-aaral nina Fortuno, Gastello, Alcedo at Alegre ay maikonekt sa edukasyon ang ginawang pag-aaral. Ang kina Fortuno, Alcedo at Alegre ay sa pagtuturo: sa Edukasyong Pagpapahalaga sa elementarya sa una at sa Panitikan sa hayskul sa ikalawa at sa kolij sa huli. Samantala, ang kay Gastello ay pagpapaunlad ng kurikyulum bukod pa sa paglinang sa kakayahan sa pagbasa at sa pagpapahalaga. Tinukoy sa pag-aaral nina Alegre at Gastello ang mga figyurovispits at islang sa mga maikling kwento para sa unang pagaaral at mga komikstrip sa huli. Tinukoy naman sa pag-aaral ni Arenas ang mga role ng mga babaeng karakter sa mga pelikulang Pilipino at sa pag-aaral ni Gastello ang istilo ng presentasyon ng mga karakter sa mga komikstrip. Sa pag-aaral ni Gastello (1999), sinuri at inalam sa lipunan sa panahong iyon ang 96 na mga komikstrip na ‘Pugad Baboy’ ni Pol Medina Jr. na araw-araw na nailathala sa pahagang The Philippine Daily Inquirer. Batay sa isinagawang pag-aaral, ang mga paksang-diwa ay inilahad sa pagbibigay ng observeysyon at kritikal na pagsusuri sa mga kasamaan at katiwalian sa kalikasan, edukasyon, gobyerno, lipunan at ekonomiya ay ginawang katawa-tawa at hindi obvyus upang hindi maging masakit sa mga pinatutungkulan. Nakitang ang mga pangalang ibinibigay sa mga tauhan ay nababagay sa mga pag-uugaling taglay nila at ang mga taong ito ay nakakasalamuha natin sa araw-araw. Ang paggamit ng mga figyurovispits ay mabisang paraan sa paglalahad at pagpapasigla ng isang awtor upang mapukaw ang kawilihan ng mambabasa. Ang mga islang o balbal na salita na komon na ginagamit ngayon lalo na ng mga kabataan at maging ang mga komon na tao ay isang paraan upang maging riyalistik ang dayalog o usapan sa komikstrip. Ang mga komikstrip na ito ay may kahalagahan sa pagprepeyr sa mataas na level ng edukasyon. Sinuri at pinahalagahan ni Fortuno (1998) ang mga piling sanaysay ni Bella Angeles Abayan na pinamagatang “Maganda ang Buhay” na inilathala at linguhang lumalabas sa pambansang pahayagang Balita, mula Enero ng taong 1996 hanggang Disyembre taong 1997. Sa isinagawang pag-aaral, lumabas na ang apanapu’t walong (48) sanaysay ay naglalarawan ng mga paksang patungkol sa intelektwal, sosyal at panlipunan, moral at ispiritwal na nagbibigay tuon sa kahalagahan ng karunungan, pag-aaral, determinasyon sa buhay, pag-ibig sa sarili, kapwa at bayan, pagtupad sa tungkulin at paniniwala sa Diyos. Ang 48 sanaysay ay nagtataglay ng mga pagpapahalagang nakapaloob sa DECS CORE VALUES na binibigyang-diin ang pagpapahalagang panlipunan, pagpapahalagang pang-ekonomiya, pagmamahal, katotohanan at pananampalataya. Ang 48 sanaysay ay may kaugnayan sa pagpapatupad ng layunin ng pagtuturo ng Edukasyong Pagpapahalaga (EP) na nakapaloob sa paksang intelektwal, sosyal at panlipunan, moral at ispiritwal. Inalam ni Lopez (2001) sa kanyang pag-aaral ang kahalagahan ng pahayagan bilang instrumento ng pag-unawa ng katarungang panlipunan. Batay sa kinalabasan, ang mga katarungang pambata ay mga karapatang para mabuhay, edukasyon, maayos na pamumuhay, pagtangkilik ng sariling pamilya at proteksyon laban sa pag-aabuso; sa katarungang pangkababaihan ay paghawak ng katungkulan, dangal at reputasyon at proteksyong sekswal; sa katarungang pangmagagawa ay maayos na paglilitis, tamang pasahod at pagtanggap ng benifit sa pinagtratrabahuhan. Ang mga dimensyong sosyal ay wastong paggamit at paggalang sa mga nabanggit na katarungan: pagpapahalaga sa karangalan, pantay-pantay na karapatan at pananagutan at katungkulan dapat gampanan. Ang mga epekto ng mga pagpapahayag ng pagkagalit, pagtawag sa ahensyang sangkot at

pagbibigay tulong at payo upang maisaayos at maitama ang mga paglabag ng mga katarungang pantao sa lipunan. Si Mallapre (2004) ay gumawa ng pag-aaral tungkol sa “Mga Nobelang Popular: Salamin ng mga Pagpapahalaga.” Sinuri at binigyang pagpapahalaga ang labin-limang nobelang popular na naipalabas sa ABS-CBN taong 1999-2000 sa pamamahala ni Charo Santos. Batay sa ininagawang pag-aaral, ang mga paksang-diwang nilahad ay pagsisikap na maiangat ang buhay na may sab-tapik na: pagsusumikap at pagtitiyaga, pag-asa sa kapalaran, pagsalig sa kapwa; pagkamatatag na may sab-tapik na: pagkamatatag sa pagharap sa problema sa pamilya, pagkamatatag sa pagharap sa problemang kinasasangkutan ng sarili at pagkamatatag sa pagharap sa nagawang kamalian; katangian ng pag-ibig na my sab-tapik na pag-ibig na matiyaga at magandang loob, pag-ibig na mapang-unawa at hindi makasarili at pag-ibig na mapagbata at puno ng pagsasakripisyo; pagpapahalagang sosyal na may sabtapik na: ugnayan sa pamilya, ugnayan sa kapwa at pagpapahalagang katapatan sa pagibig. Ang mga kakintalang nakapaloob sa mga nobela ay personal at interpersonal. Inases nina Metilla at Metilla (1996) ang akseptabiliti ng at pangangailangan para sa lokal na mga edyukeysyonal program sa telebisyon para sa mga bata sa Bicol. Inivalyuweyt ang aveylabiliti ng finansyal, teknikal at manpower resources sa pagproprodyus ng nasabing mga program. Sa pag-aaral, nadiskover na talagang mayroong pangangailangan para sa mga edyukeysyonal program na pantelebisyon na prinodyus sa bansa at katanggap-tanggap ito sa mga vyuwer. Ang telebisyon at ang mga programa na kakikitaan ng karahasan ay may impluwens at nakakapagpahamak sa mga bata. Ang mga lokal at nasyunal na kompani ay parehong nagbigay ng pagsang-ayon sa persepsyon na ang advertayzing ay ifektiv lalo na sa telebisyon. Ang panunuod ng telebisyon nang walang wastong patnubay ay maaaring magpahamak sa mga bata. Kailangan at gusto ng mga magulang at mga bata ng mga programang pambata sa telebisyon na parehong edyukeysyonal at konstraktiv sa kanilang development. Kung mabibigyan ng risonabol na presyo sa komersyal reyts at masisigurado ang vyuwersyip ay wiling na suportahan ng mga kompani ang mga programang pambata sa pamamagitan ng advertayzing. Ang mga potensyal na advertayver at isponsor ng program ay maaaring iimbayt at ipriprizent ang unang episowd ng program upang makuha ang suporta at komitment nila dito. Sa pag-aaral nina Camaya at mga kasama (2004), natuklasang mas pinipili ng mga kabataan sa Sta. Teresita, Iriga City ang mga produkto at serbisyong iniindors ng mga silebriti kaysa sa mga produkto at serbisyong iniindors ng mga di-silebriti. Ang mga advertizment sa telebisyon ay mas napapanood ng mga rispondent tuwing praymtaym kaysa sa ibang oras. Natuklasan ring mas kaakit-akit sa mga kabataan ang mga advertizment na iniindors ng mga silebriti. May epekto sa paggawa ng desisyon sa pagpili ng kanilang pangunahing pangangailangan ang mga advertizment sa telebisyon. Sinuri ni Arenas (1995) ang 14 pelikulang Pilipino na iprinodus at ipinalabas mula 1990 hanggang 1994 at sinubukang iaydentifay at ianalayz ang iba’t ibang roles ng mga babaeng karakter. Natuklasang 9 sa 23 babaeng karakter ay ina o asawa ang role, 8 ay kabit o girlfriend, 3 ay anak, at 2 ay prostityut. Ang mga pwersang sosyo-kultural na nakaimpluwensya sa paghubog ng mga karakter na babae ay educational background, values orientation sa bahay, at marginalization sa tahanan, trabaho at sa lipunan. Ang mga sosyo-kultural na implikasyon sa iba’t ibang roles ng babae ay nakikita sa dalawang discernable forces tulad ng sa traditionalism at modernism. Sa Philippine setting, ang tingin

karanasan at kaayusan. . kaugnay na aktiviti at ivalyuweysyon. pangmakatao. Tinukoy nya ang mga nilalaman nito upang mapaunlad ang kasanayang pampanitikan ng mga estudyante sa Filipino IV. 2) Ang mga pagpapahalagang nakapaloob sa nobela batay sa mga kaisipan ay mga pangmakatao. Ang mga nabuong kongklusyon ay ang mga sumusunod: 1) Ang mga kaisipang nakapaloob ay patungkol sa kaisipang pangmakabayan. pagpapahalaga sa kabutihang-asal at pagpapahalagang pangkaisipan. personifikeysyon. Ang tingin sa modern imij ay asertiv. 2) nag-iimprovayz sila ng mga kagamitang pampagtuturo kapag kinakailangan. mga kaugnay na aktiviti at pagpapahalaga sa pagsukat ng natamong kaalaman ng mga estudyante. Ang mga tula ni Tinio ay mayaman sa mga larawang-diwa at mga figure of speech gaya ng ayroni. 3) Ang mga pagpapahalagang pagkamaka-tao. 2) Ang paglinang ng vokabyulari ay pag-unawa ng mga nilalaman ng panitikan o ang diwang nais ipahiwatig sa akda.sa kababaihan ay sabmisiv. metonimi. pag-usapan. pagtatanong. simili at pagpapalit-diwa na nagpapalitaw sa iba’t ibang damdamin at kaisipang awtor. pagkamaka-Dyos at pagpapahalaga sa pangkaisipan ay magagamit sa pagtuturo kaugnay sa pagtuturo ng mga layunin pang-edukasyon sa pagtuturo ng panitikan sa hayskul. Bumuo ng sanayang-aklat sa Filipino VI si Transona (2002). Natuklasan ni Alcedo (1998) batay sa isinagawang pagsusuri naipahayag ang mga kaisipang nakapaloob sa piling elemento ng nobela na patungkol sa mga kaisipang pangmakabayan. pangmoral at pangkagandahang-asal at pang-intelektwal. epigram. Pinatunayan nilang 1) mas nauunawaan ng mga estudyante ang mga itinuturo kapag ginagamit nila ang mga kagamitang pampagtuturo sa kanila. metafor. Naipakita ang paggamit ng mga larawang-diwa at figure of speech sa tula ni Tinio at naikonekt ang mga kaisipang mga larawang-diwa at figure of speech sa pagtuturo ng panitikan sa kolij level. pangkagandahang-asal at pang-intelektwal. Tinukoy rin nya ang kaangkupan ng binuong sanayang-aklat sa kyurikulum ayon sa pananaw ng 17 titser sa Filipino na nagsilbing mga juror. mag-asawa at kapwa na naglalahad ng iba’t ibang damdamin at isipan. Inilahad ang mga kaisipan at mga pagpapahalagang kaugnay sa kasalukuyang kalagayan ng lipunan. karir-oryented at libereyted. nailahad ang mga nilalamang-diwa batay sa iba’t ibang uri ng damdaming nakapaloob sa tula. 3) Sa pananaw ng mga guro ay angkop na angkop ang sanayang-aklat kyurikulum sa layunin. at 3) gumamit sila ng kagamitang pampagtuturo upang maipaunawa ang iba’t ibang konsepto na nangangailangan ng pagpapaliwanag. Ang kaugnay na aktiviti ay magsisilbing pagpapahalaga sa akdang natalakay. Ang ivalyuweysyon ay ang bahaging pinakasaligan sa pagsukat ng natamong kaalaman ng mga estudyante. Ang pag-usapan ay bahaging nagbibigay ng mga tanong upang lubos na masuri ang akdang pampanitikan at maikintal ang anumang kaisipan o pagpapahalagang dapat matamo ng mga estudyante. pangmoral. Nilayon ni Alegre (1998) na masuri at mapahalagahan ang dalawampu’t limang tula ni Tinio “A Trick of Mirrors” at maikonekt ito sa pagtuturo ng panitikan sa kolij level. Nadiskover sa pag-aaral na ito na ang mga tula ni Tinio ay may nilalamang-diwa batay sa relasyon ng magulang. Ang kinalabasan: 1) Ang nilalaman ng sanayangaklat ay paglinang ng vokabyulari. konservativ at fultaym na ina. pangmoral. Sa case study ni Adeyandu (2003) sa “Perception of the Effects and Use of Learning Aids in Teaching” na mahigit siyamnapung porsyento ng mga gurong sinorvey ay sumang-ayon sa positibong epekto ng pagtuturo na ginagamitan ng iba’t ibang mga kagamitan sa pagtuturo. pangmakatao. at ang iba’t ibang istratijing ginamit na angkop sa paglinang ng vokabyulari. at sa kawilihan. Batay sa isinagawang pagsusuri.

literal at figyurativ. karikatura. Tatalakayin sa kasalukuyang pag-aaral ang mga lantad na katotohanan at mga talinghagang nakapaloob sa mga advertizment. Talababa Virgilio J. Faculty of Education.au/Articles/nov03/adeyanju1.Kalagayang Pansining Matapos ilahad ang mga kaugnay na literatura at pag-aaral. Obafemi Awolowo University. tatalakayin rin ang istilo ng presentasyon ng mga advertizment tulad ng paggamit ng saykoloji.edu. Gumagamit ng wika. Walong Linggong Kurikulum: Ang Bisa Nito sa Kakayahan ng mga Mag-aaral (Di-Nalathalang Masteral Tesis University of Nueva Caceres. “Ang Sanayang-Aklat Bilang Kagamitang Pampagtuturo” Panayam sa Pambansang Seminar sa Filipino sa Pagtataguyod ng Kagawaran ng Filipino sa Kolehiyo ng mga Sining at Agham ng Philippine Normal University. Ang pagkakaiba ng pag-aaral na ito ay mga pantelebisyong advertizment ang gagamitin at ayon isyu ikaklasifay. figyurovispits at islang sa mga ito. Bukod sa mga ito.htm(Binuksan noong April 12. Francisco. tungkuling magagampanan lamang ng isang mahusay na titser. 2002) Naga City Rosa Maria B. buhat sa napagmasdang dula ng buhay o karanasan ng mga sumulat at bumuo ng advertizment. (DiNalathalang Masteral Tesis Ateneo de Naga University. . Puno ito iba’t ibang diwa. Inaasahang makapagbibigay ng interesting at kakaibang iksperyens sa mga estudyante ang mga pantelebisyong advertizment kung gagamitin sa pagtuturo ng Filipino at HEKASI sa Grade VI. Transona. 2003 http://ultibase.rmit. Ang Papel ng Televisyon sa Pagtuturo ng Walong Dagdag na Letra Ayon sa 2001 Revisyon ng Alfabeto at Patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino. makikita ang kaugnayan nito sa kasalukuyang pag-aaral. Adeyanju. Institute of Education. 1998 Leopoldo R. Liwanag. Ang paggamit ng mga advertizment sa pagtuturo ay nangangailangan ng masusing pagbabalak at nagpapasya. Nigeria. 2007) Lydia S. Teachers Perception of the Effects and Use of Learning Aids in Teaching: a Case Study of Winneba Basic and Secondary Schools. Phoenix Educational Journal. kulay at tunog ang mga advertizment. Sanayang-Aklat Pampanitikan sa Filipino IV: Isang Pagsusuri. Panambo. 1997) Naga City Christian George C. Hango rin sa midiya ang materyal na gagamitin sa kasalukuyang pag-aaral at ikaklasifay rin ito. De La Salle Unioversity-Dasmariñas. Matutugunan ng mga pantelebisyong advertizment ang kakulangan sa kagamitang pampagtuturo upang magsilbing lunsaran sa mga aralin sa Filipino at HEKASI. 1995 Araceli Gabuyo.

Naga City.htm (Binuksan noong May 7. 2007) Roger Thompson. 1998 Amy A. 2004 .2006 http://ptechs. University of Nueva Caceres. Amsterdam: John Benjamins. 2007) Bienvenido Lumbera. Naga City. Murrow School of Communication. 2007) Republic Act No. Pamahayagan: Instrumento sa Pagpapahalaga ng Karapatang Panlipunan (Di-Nalathalang Masteral Tesis). Teresita. Mga Nobelang Popular: Salamin ng mga Pagpapahalaga (DiNalathalang Masteral Tesis University of Nueva Caceres. Alegre. Naga City.shtml (Binuksan noong April 2.edu/shermarc/p324ads. Marketing messages through language switching in television commercials. 1996 (Bersyon sa internet) http://www. The Acceptability of a Local Children’s Educational Program in Television.users.wsu.clas. University of Nueva Caceres. Children’s Television Act of 1997 Guillermo Gastello. Naga City.edu/users/rthompso/filipinocommercials.ufl. Taking ADvantage. Ateneo de naga University. The Perceived Effects of Television Advertisments to Decision Making of the Youth in Choosing their Basic Needs in Sta.html (Binuksan noong March 30. Taflinger. Mallapre. 2007) Jon Gresko at mga kasama. 1995 Virgilio J. Fortuno. 2003 http://www. Filipino English and Taglish: Language Switching from Multiple Perspectives.muohio. 1999 Vivian B. Ateneo de Naga University.pdf (Binuksan noong April 12. Social Psychological Factors Underlying the Impact of Advertising. Ibong Mandaragat: Pagsusuri at Pag-uugnay sa Kasalukuyang Panahon (DiNalathalang Masteral Tesis). Naga City. Bienvenido Lumbera: Pambansang Alagad ng Sining” Intervyu ng Pinoy Weekly Online kaugnay ng pagkakahirang sa kanya bilang Pambansang Alagad ng Sining.org/pw5-25/kult/kult_1. Mga Piling Tula: Isang Pagsusuri at Pagpapahalaga (Di-Nalathalang Masteral Tesis). 1998 Camaya at mga kasama. University of Nueva Caceres. Naga City. 2005http://pinoyweekly. University of Nueva Caceres. Iriga City (Unpublished AB-Development Communication Thesis). Women Characters in Selected Filipino Movies (Unpublished Masteral Thesis). 2004) Naga City Eden D.edu:8080/~taflinge/advant.html(Binuksan noong February 20. 2007) Richard F. (Unpublished Masteral Thesis). Comic Strip: Larawan ng Galaw ng Buhay (Di-Nalathalang Masteral Tesis). 2001 Cherfield Metilla at kasama. Arenas. Naga City. “Dr. Washington State University/Edward R. Lopez. Naga City. 8370. University of Nueva Caceres. 1996 Lilybeth R. Ateneo de naga University. 1998 Marivic S. 1996 http://www. Miami University. Alcedo. Kagamitang Pampagtuturo at Edukasyong Pagpapahalaga (Di-nalathalang Masteral Tesis).org/ptechs2006/Presentation/CFrancisco.

pag-iisip. Ito ang pinakamalakas na anyo ng “mass media” na ginagamit ngayon lalung-lalo na sa mga kabataan. Anu-ano ang mga katangian ng pelikulang ito na dapat malaman ng mga kabataan ayon sa mga sumusunod? 1. Pinaniniwalaan ng mananaliksik na malaki ang naging impluwensiya ng mga pelikula sa buhay ng tao at sa paghubog ng kaisipan ng mga kabataan. Ang tanong ay kung sa kasalukuyan makikita pa kaya ng mga kabataan ang pagpapahalagang pangkatauhan ng mga pelikulang Pilipino? Tulad ng nasabi sa unahan may malaking impluwensiya sa mga manonood ang mga pelikula.research BALYUS AT KATANGIAN NG PELIKULANG PITONG DALAGITA: PATNUBAY AUTHOR : MARY JANE D. ANG SULIRANIN Ang pag-aaral na ito ay naglalayong masuri ang balyu at katangiang makikita sa pelikulang Pitong Dalagita. Kaya naman ang pelikula ay dapat na kinapupulutan ng mga balyu na makapagbubuo ng pagmamahal at pagmamalasakit sa kapwa at sa bayan. Ang pelikula ay isang ring uri ng komunikasyon kung saan ang mensahe o punong kaisipan ay inilalahad sa pamamagitan ng isang isinadulang kuwento. ito ay maaaari makalason ng isipan ng kabataan lalo na kung nagpapakita ng kalaswaan o karahasan ang mga eksena. ELISEO H. at 2. eksistensyalismo ? 2. Anu-ano ang mga balyus na makikita sa pelikulang Pitong Dalagita batay sa pananaw na : 1. wika at gawi ng mga kabataan ay maaaring magkaroon ng kanais-nais o di kanais-nais na pormasyon pagkatapos makapanood ng pelikula. mensaheng hatid ng pelikula sa mga manonood . Batay sa kinahinatnan. CANTON INTRODUKSIYON Ang pelikula ay bahagi ng ating kultura at malaki ang naiiambag nito sa ating sining. Ang damdamin. Sinisikap ng mananaliksik na malaman ang kalidad ng pelikulang pangkabataan sa pamamagitan ng pagsusuri at paglalarawan ng pelikula. humanismo . PAÑARES DEGREE : MASTER OF ARTS IN TEACHING FILIPINO ADVISER : DR. Napatunayan na sa isang pag-aaral na ang mga napapanood na karahasan sa mga pelikula ay nagiging dahilan ng pagtaas ng kriminalidad sa lipunan. ang patnubay sa pagsusuri ng pelikula ay iminumungkahi. Ang pag-aaral na ito ay may pangkalahatang layunin na tumutuklas sa katotohanang impluwensiya ng mga pelikula sa mga kabataan at ang kaugnayan nito sa personal nilang pamumuhay at sa kanilang lipunang ginagalawan. Ang tiyak na layunin ng pag-aaral na ito ay upang makalikom ng kasagutan sa mga sumusunod na suliranin: 1. Ang pelikula ay isa sa mga uri ng midya na may malaking epekto sa pag-iisip at pag-uugali ng mga manonood.

anong patnubay sa pagsusuri ng pelikula ang maimumungkahi? Disenyo ng Pananaliksik Ang pag-aaral na ito ay isinagawa sa pamaraang deskriptiv. Sinubukang masuri ang balyus ayon sa dalawang teoryang pampanitikan. Batay sa kinahihinatnan. . ang humanismo at eksistensyalismo. .Ang pagkaiinggit o pagseselos ay di makabubuti sa anumang relasyon. .Ang pagtanggap sa katotohanan ay makadudulot ng kapayapaan. bisa ng pelikula sa mga manonood 3. Mga Natuklasan MGA BALYU sa pananaw na: Humanismo Eksistensyalismo • • • • • • • • • • • • • • Pakikipagkaibigan Pakikipagkapwa Pagiging matatag Pagpapahalaga sa magulang Pagtanggap sa katotohanan Katapatan Pagpapahalaga sa buhay Pagpapakumbaba Pagtitimpi / Mahinahon Pagiging Senstibo sa Pangangailangan ng Iba Magandang Pananaw sa Buhay Pagpaparaya Pagiging Simple Pagkamaparaan • • • Pagtitiwala kakayahan Pagtitiyaga sa sariling Pagtitiwala sa sarili Pagiging totoo sa sarili Mabuting Pagpapasya Pagkamatiisin • • • • • Paggalang sa Kasarian Paggalang sa Karapatan ng Iba Mensahe sa mga manonood .Ang tunay na kaibigan ay maituturing na isang kayamanan.2. Ginamitan ng analisis at interpretasyon ayon sa kasalukuyang kalikasan mula sa Pelikulang Pitong Dalagita.

kanya sa tagumpay. BISA NG PELIKULA ASAL ISIPAN DAMDAMIN Pagpapahalaga sa Ang malakas na Pagkainis sa mga taong di kaibigan ngunit maging determinasyon ng isang marunong umunawa sa maingat sa pakikisama. Pagkamatiisin sagot sa paglaban sa kahirapan o Pagsasakripisyo para sa pagsubok. kaibigan at umunawa sa damdamin lipunan ay mahalaga sa ng iba. kapwa ang katangian ng Paghahangad na makilala Joyce. Kung marunong kang gumalang sa kapwa. nakapagpapaligaya rin sa Malaking paghanga kay Joyce isang tao. isang tao. Pagiging matapat susi sa igagalang ka rin nila. . Pagkagalit kay Kissy sa kanyang pagiging mapagkunwari at pagkawalang takot sa Diyos. tao ay maghahatid din sa kapwa. kapakanan ng iba. mga taliwas na kasarian ng tao. Paghahangad ng Pagpapakumbaba tunay kabutihan ay na kahanga-hanga. sa kanyang katapatan bilang kaibigan. kinalilimutan ang Paghanga sa katatagan ni obligasyon sa anak. katangian at nakita ito makasarili na kina Tisha at Ruli. mabuting samahan.Dapat malaman ang kahalagahan ng Diyos sa buhay ng tao upang mapahalagahan din ang buhay na bigay ng Diyos.. Mayo sa pakikipaglaban sa Pagmamalasakit sa tukso. Pagtataka na may magulang na di nauunawaan ang kalagayan ng anak. .Magkaroon ng katataggan ng loob upang maharap ang mga suliranin o pagsubok sa buhay. Paggalang sa mga tao ay Di dapat maging padalusdapat matutunan lalo na’t dalos sa mga pagpapasya. marunong sa pamlya. Pagtitimpi o kahinahunan Pagkaawa kay Tina na parang isang napakabuting May mga magulang na walang nagmamahal sa kanya.

Dapat sundin ang batayan sa pagsusuri ng pelikula bilang output sa pag-aaral 2. Di lamang sa pagsusuri nito kundi sa paghango ng mga aral kaugnay ang iba pang aralin.. nagpabuo ng mabuting kaisipan at naging patnubay sa pagtuklas ng kanila ring kalakasan at kahinaan. Ethics and the Filipino. Bauzon. Dapat na palagiang isama sa mga aralin ang mga pelikulang nagsasaad ng maraming balyus at mensahe na ikabubuti ng mga kabataang Pilipino sa kasalukuyang panahon. Magkakaroon ng Salingkurang Pagsasanay sa mga titser na nagtuturo ng Filipino sa hayskul at kolehiyo upang magkakaroon sila ng pag-iisa sa pagsusuri ng pelikulang Pilipino. Ailene G.al. Alexander.Pagpaparaya tanda ng Anumang pagkakamali ay malawak na pang-unawa. Values Curriculum in the Elementary. Frezir. 3.Manila: Philippine Book Company. Itong mga balyu ay nakitaan din ng mga mensahe na tuminag sa kanilang damdamin.D. Manila: National Bookstore. maaaring pa ring ituwid. Maaaring ang nakikita mong mabuti sa panlabas iba sa katotohanan. 1979.et. New York City: McGraw Hill Inc. Konklusyon Ayon sa ginawang pagsusuri nakita na maraming balyus sa pelikulang Pitong Dalagita batay sa humanismo at eksistensyalismong pananaw. 2005. 1960. Ph. Naihatid ng pelikula sa mga kabataan ang sa tunay na kahulugan ng kaibigan at pagmamalasakit. Ramon. Manila: National Bookstore. Priscilliano. 2004. . 2005. Baisa. Alejandro.Boston: Houghton Miffin Company. John S. Modern Philosophies of Education. Rufino. Ipinakita sa pelikula na lahat ng bagay ay may limitasyon. BIBLIYOGRAFI Mga Aklat Agapay.. Pluma IV. Essentials of Values Education. 1978. Ito ay magsisilbing gabay ng mga nakapanood na ang buhay ay may iba’t ibang mukha na maaaring taliwas sa nakikita sa panlabas na kaanyuan. Rekomendasyon Iminumungkahing ng mananaliksik na gagamitin ng sinumang nagnanais na pag-ibayuhin pa ang pag-aaral sa mga Pelikulang Pangkabataan ang mga sumusunod: 1. Ang pelikula ay nagturo sa mga kabataan kung paano harapin ang mga pagsubok sa buhay at maging maingat sa mga pagpapasya. Quezon City: Phoenix Publishing House. Magkalap ang mga guro ng mga pelikulang Tagalog bago pa man mag-umpisa ang klase upang masuri ito at maisama sa paghahanda ng silabus ng kurso sa Filipino sa bahagi ng literatura sa bawat antas ng hayskul at kolehiyo. 4. Sining ng Pamamaraan ng Pag-aaral ng Panitikan. Brubacher.

. Noong 1977. Ang mga salin na ito sa Ingles ay naging batayan naman ng salin sa Bahasa Malaysia na isinama sa isang antolohiya ng mga akdang pampanitikan mula sa rehiyong Asean. Principles and Methods of Teaching. Mandaluyong City: National Bookstore.html>. nagtungo siya sa noo’y Surian ng Wikang Pambansa (Komisyon sa Wikang Filipino ngayon) upang ipasalin sa Ingles ang ilang piling maiklng kuwento. Florentino. Vlad B.org. ang pagsasalin sa Ingles ng mga akdang pampanitikan na orihinal na nasusulat sa wikang Filipino. Manila: Booklore Publishing House. Isa na rito si Dr Septy Ruzui ng University of Malaysia. . Villafuerte . Setyembre 23.. Malikhaing Pelikula. 23. Manila: Innovative Educational Materials Inc.html>.. 2005.ca/athens/popculture/influencemovies>. Enero 1.>. Abante Tonite Online. at Gonzales. LASAP Panimula NG ORIHINAL SA PAMPANITIKANG SALIN Mahalaga. <http://www.ucdsb. Manila: Rex Book Store Inc. Zulueta.abante-tonite. Setyembre. 2007. Cleotilde D. <http://www.ie/education/lights-camera-andclassroom-action-1088758.Safe youth org / siv global.independent. Ngunit naniniwala ang mga awtoridad na iba pa rin ang panitikang orihinal na sinulat sa isang katutubong wika.html>. Ang Bahaging Ginagampanan ng Midya at It sa Paghubog ng Kaisipan ng mga Kabataan.teflasia.html>. Gloria P. Safe Youth Organization.Pop Culture. ngunit hindi prioridad. Journal Liwanag. 2003. Pena. et. <http://www. Pilosopiyang Pilipino.com/v21/v21tonyo. Argentina. 2007. Reyes. Timbreza. Dolores R.com/issue/july2005/showbiz_av. Quezon City: Phoenix Publishing House. 2000.com/articles/TeacherTalk/Using-Movies-in-the-Classroom.Mosqueda. Fransisco. <http://www. Philippines: Media Plus. Setyembre 23.. 1992. iniisip ng marami na hindi na kailangan pang magsalin sa Ingles ng mga akdang pampanitikan dahil marami namang mahuhusay na Pilipinong manunulat sa wikang Ingles. Perez. Reyes. Lydia S. Setyembre 24. 1995. McGivern. Manny. Laura.on. Hamaka III.tinig. 2005.com/arceo. Phoenix Educational Journal. Panunuring Pampanitikan (Teorya at Pagsasanay). Alice. Kritisismo: Mga Teoryang at Antolohiya Para sa Pagtuturo ng Panitikan.com/v19/v19vlad. Internet Arceo. Panunuring Pampanitikan. Patronicio V. Gonzales.2006.R.. 1996. Setyembre 25. Antonio. Tinig. Sigay III.al.html>. San Juan.<www2.tinig. Anna Maria. Filipino sa Makabagong Henerasyon. Mabisang Pagkatuto. 2007.html>. Taylan. Teacher Talk. Manila: Rex Bookstore Inc.geocities. 1982. Manila: Anvil Publishing House Inc. <www. 2007. at dula na nakasulat sa Pilipino (Filipino na ngayon). Manila: Vicarish Publication and Trading Inc. <http://www. Angelita. Safe Youth. Soledad S. 2002. 2008 <http://www. 2006. Angelita G. Philippines: Mutya Publishing House. Marahil. tula.

noon pa man. hindi naging lubusang tagatanggap lamang ang ating mga ninuno na nagsilbing tagasalin ng mga obrang nasusulat sa Kastila. Sikat. Kapwa premyadong manunulat ang dalawang awtor at ang kanilang mga obra ay kapwa nagkamit ng gantimpala sa Palanca Memorial Awards. Ang salin. 5. Kapwa mapuwersa ang gamit ng wika at may natatanging estilo ang dalawang awtor kaya’t ang kanilang mga kuwento ay tunay na “isang natatanging karanasan. kundi isang bagong akda sa ibang wika ngunit nagtataglay pa rin ng sariling kakanyahan at sariling tatak ng kultura at wikang pinagmulan. mula sa dominante tungo sa kolonisadong wika. iisa ang direksiyon ng pagsasalin – mula Kastila tungong Tagalog at iba pang katutubong mga wika.” nang sa gayo’y maging mabisa ang salin. Madalas. tungo sa pagtatamo ng titulong MA in English. Sa kanyang salin ng sampung sugilanon. . gramatika. o kung ano ang sinasabi ng orihinal na awtor ay iyong-iyon din ang ipinapahayag ng salin sa ibang wika.” Hindi madaling magsalin sa wikang Ingles dahil hindi ito ang aking unang wika. ay pagtatangkang kontrolin ang buong pagkatao ng mga tagatanggap ng mga salin. Nagkamit ng pangatlong gantimpala ang “Malalim” noong 1952. diskors at pragmatika upang mapapintig sa salin sa Filipino ang wika at kulturang Hiligaynon. Ang pagiging natural naman ay tungkol sa pagiging madulas ng mga pahayag sa tunguhang lenggwahe na parang orihinal nan sinulat sa wikang pinagsalinan – sa maikling salita. ang pagsasalin sa Ingles ng mga akdang pampanitikan sa katutubong wika ay may mahalagang tungkulin: ibahagi sa buong daigdig ang ating mga mithiin. Gayunman. Nakuha pa rin nilang igiit ang orihinalidad: ang bunga ay mga tulang ladino.” Dalawang maikling kuwento ang sentro ng pag-aaral – “Malalim ang Gabi’ ni Ponciano B. moro-moro. Kapwa nagtataglay ng mga sangkap na hindi maisasalin. hindi maiiwasang angkinin ng manunulat sa isang dayuhang wika ang kultura ng wikang ginagamit niya. bagama’t isang dekada ang nakapagitan nang sulatin at magkamit ng gantimpala ang mga ito: 1. pag-asa.” na lumilikha ng makasining na larawan ng lipunang kanyang kinabibilangan. na may sariling tatak ng kultura ng wikang pinagsasalinan. ang mahusay na salin ay madaling maintindihan ng target na mambabasa. Kung gayon. sa pamamagitan ng pagkitil sa kanilang pagkamalikhain. 4. Kapwa ipinapakita sa dalawang kuwento ang manunulat bilang “social critic. o maikling kuwentong Hiligaynon. ang salin ay hindi salaming walang pingas kung kaya’t hindi mahahalatang salin. pasyon. May iba pang pagkakatulad ang dalawang maikling kuwento. Ang pamagat ng aking tesis ay “A Translation into English of Two Short Stories Originally Written in Pilipino with an Explanation of the Translation Process. ayon kay Villareal (1994). nagtiis pa akong manood ng pelikula tungkol sa boksing! Tunay na isang natatanging karanasan sa larang ng pagsasalin! Mga katangian ng mahusay na salin Ayon sa Summer Institute of Linguistics (SIL).Ayon sa mga awtoridad. hindi na niya masasabi na ang kanyang likha ay tunay na nagbabandila ng kaakuhang Pilipino. Samakatwid. at pangarap. na ipinapahayag sa ating panitikan. At upang maramdamang lubos ang tunggalian (boksing) nina Impen at Ogor sa “Impeng Negro. korido. Natatanging karanasan sa pagsasalin Ang papel na ito ay tungkol sa aking naging karanasan sa pagsasalin sa Ingles ng dalawang maikling kuwentong orihinal na isinulat sa Filipino. naigiit na ng tagasalin ang sarili sa pamamagitan ng kanyang sining kaya’t ang pagsasalin ay nagsilbing akto ng pagpapalaya. Pineda at “Impeng Negro” ni Rogelio R.” Bagong direksiyon sa pagsasalin Ngunit sa kasalukuyan. P. Para sa kanila. ginamit ni Villareal ang leksikon. hindi tunog-salin. Noong panahon ng kolonyalismong Kastila. 2. para akong nangangapa sa dilim para makapili ng pinakaangkop na salita. Nagpapatuloy ang paggigiit na ito ng sarili sa pagsasalin ng panitikang panrehiyon sa kasalukuyan. pangalawang gantimpala naman ang “Impeng Negro” noong 1962. kailangan ding ito’y wasto. awit. kaya’t nagsisilbing malaking hamon sa sining ng pagsasalin. Kapwa naganap ang mga pangyayari sa ilang oras lamang at mabisang gumamit ng pagbabalik-tanaw upang balikan ang mga nakaraang pangyayari. may bagong direksiyon sa pagsasalin na kontra sa pahayag sa itaas. sinipi nina Batnag at Petras. Walang dapat makapansin na ito’y salin. ang isang mahusay na salin ay dapat magtaglay ng tatlong katangian na ang akronim ay CAN: Clear (malinaw) Accurate (wasto) Natural (natural ang daloy ng mga pangungusap) Samakatuwid. samakatuwid. sa pagsasalin ng mga akdang pampanitikan mula sa mga rehiyon. Ito. 3. 2009:106): “ang pagsasalin ay pagtatangkang makalikha ng isang tekstong napakalinaw kaya’t parang hindi salin…. Kapwa dalawa lamang ang mga tauhan: ang mag-asawang sina Oming at Sinang sa “Malalim” at sina Impen at Ogor sa “Impeng Negro”. Ganito ring paniniwala ang isinusulong ni John Barrios sa kanyang “Ang Pagsasa-Filipino ng Sugidanon: Isang Ma(pagpa)layang Pagsasalin ng Nilupig na Kaalaman” (nasa aklat na ito). Gaya ng sinabi ni Norman Shapiro (mula kay Venuti. Sinabi ni Lawrence Venuti sa kanyang The Translator’s Invisibility (1995) na hindi dapat “makita” ang tagasalin. samakatuwid.

Narito ang ilang halimbawa mula sa “Malalim ang Gabi.kung gayon. Sa maikling salita.” pagpapalasap sa dayuhang mambabasa ng linamnam ng orihinal. hindi ko ito tinawag na “ma(pagpa)layang salin” (Barrios) o “re-framing the sign” (Villareal) kundi simpleng pagpapatikim sa target audience ng “flavor of the original. hindi nagtatakwil dito sa pamamagitan ng lubusang pag-angkin sa wika at kultura ng tunguhang lenggwahe (TL). pinanatili nila sa salin ang mga salitang kultural mula sa simulaang lenggwahe (SL) at nagpasok ng mga salita at konseptong tanging kanila lamang. halimbawa. Mahalaga ring maunawaan ang prosesong pinagdaanan ng isang teksto bago ito naging isang tapos na salin. Pamagat: Title: Deep is the Malalim ang Night Gabi Kung susundan ang karaniwang ayos ng pangungusap sa Ingles. ay sumasalamin sa wika at kultura ng orihinal. bakit nga ba magbabasa ka pa ng panitikang hindi sa iyong sariling wika isinilang – hindi ba’t dahil ibig mong maranasan din ang karanasan ng ibang lugar? Bakit pa magbabasa ang mga Amerikano. Kung pakakaisipin. ang magiging salin ay “The Night is Deep. ito rin ang naging panuntunan ko sa pagsasalin sa Ingles ng dalawang maikling kuwentong nasabi na. siksik ng kahulugan. ng mga akda ng mga Pilipino kung tunog-Amerikano at lasang Amerikano din lamang ang kanilang maririnig at malalasahan? Gaya ng dalawang tagasalin na nabanggit sa itaas. Ngunit wala akong ginamit na mabibigat na terminolohiya.” Orihinal Salin Paliwanag Maikli. Upang maisagawa ito. ang pamagat ng orihinal. Kaagad itong lumilikha ng salagimsim na nananatili sa buong naratibo. ang salin ay salin at kailangang ibandila sa lahat bilang salin. Isang mabisang paraan sa pagpapaliwanag ng proseso ng pagsasalin ang segmentation technique o pamaraang segmentasyon.” Ang “Deep is the . May pahiwatig na rin sa pamagat pa lamang kung ano ang mangyayari sa kuwento. Ang bunga ay pampanitikang salin na may potensyal na magpayaman sa wikang Filipino dahil taglay nito ang wika at kultura ng simulaang lenggwahe. Pagpapaliwanag sa proseso ng pagsasalin:ang pamaaraang segmentasyon Ang pagsasalin ay hindi lamang produkto. Sa ibang salita’y pagpaparanas sa kanila ng natatanging karanasang pampanitikan ng mga Pilipino. o ang tapos nang salin.

He looks over the window. at iba pang damdamin. “Hus! Heto pala’t di pa nauunat ang barong ito ni Totoy. Pinanatili sa salin upang mahuli ang lasap ng usapan sa orihinal.” Walang katumbas sa Ingles ang “hus. . not pressed yet. na hindi posible sa Ingles. Dalawang salita lamang sa orihinal na tinumbasan ng apat na salita sa salin.” na bulalas ng galak. ay agad tumatawag ng pansin dahil sa estrukturang lihis sa karaniwan.” “Hus! So here’s Totoy’s shirt.” na sunod sa estruktura ng orihinal. posible ang pangungusa p na walang simuno.Night. Ang orihinal ay gumamit ng mga Madilim noon… It was dark then… Dumungaw. Sa Filipino.

Iisang salita sa orihinal. upang magpanatili ng atmospera ng kaigtingan. Pansinin din na ginamit ang historical present sa bahaging muling nagaganap sa isip ni Oming ang tapos nang pangyayari. kailangang pangungusa p na may buong simuno at panaguri ang maging salin. makukuha sa konteksto ang kahulugang . ngunit sa salin. putolputol. Mga tao! Several men! Kahit hindi sinabing mga lalaki ang dumating.pangungusa p na staccato – maikli.

At may Someone pulls nagbaba ng down hagdan! thedetachablestair s. you?” ano?” . May dagdag na impormasyong wala sa orihinal.didn’t mgakuwan. Isang libo at isa ang kahulugan ng “kuwan” na magagamit na pamuno sa alin mang usapan.ito. Pinanatili ito dahil nasa kultura ng “Nagsumbo “You informed ng ka sa the kuwan. na natatanggal ang hagdan sa mga bahay sa pook-rural. Maiintindiha n na ng tagabasa ng orihinal ang detalyeng ito ngunit kailangang idagdag para sa mga dayuhang mambabasa. Hindi makukuha ang bigat ng pagdating ng kalalakihan kung “Men!” lamang ang salin.

theka muning na balila. Hindi sapul ng “bludgeon” ang kahulugan . which he always rests beside him in his sleep. ang gobyerno at ang mga taong labas. ang “kuwan” ay tumutukoy sa isa sa dalawang nagtutungga liang puwersa. na sa tindi ng takot ng mga mamamayan ay hindi nila mapangalan an kundi ng pangkalahat ang tawag na “kuwan. He keeps stepping back until his feet touch hisbludgeon.mga Pilipino. Ang kamuning ay isang uri ng matigas na puno samantalang ang balila ay kapirasong kahoy na may sukat na isang metro na magagamit na sandata.” Umurong nang umurong hanggang sa masalat ng kanyang mga paa angkamuni ng na balilangpar ating kapiling niya sa pagtulog. Sa kuwento.

ang isang parirala ay hindi maisasalin sa parirala rin. Of innocence. putul-putol na pangungusap. only to lie supine. over on one side several times. punch… 1. at may mga salita sa Filipino na ispesipiko ang kahulugan (halimbawa: pumikit. Hindi ito mabibigyan ng angkop na katumbas kaya pinanatili sa salin. Of eternity. nagiging mas mahaba ang salin sa Ingles kaysa sa orihinal na Filipino. Tatagilid. Nagkamalay. Naiiri. kailangang pagsamahin sa iisang pangungusap ang ilang maiikling pangungusap sa orihinal. Papaluka. dagok. Impen struggled to turn Muling matitihaya. Of temporary death. Umiyak. Nagulantang ang batang b. ang pangungusap na walang simuno. He whimpered. Isa pa. a. Orihinal Salin 1. 1. natutulog. Jab. The sleeping child was startled. Ng mga kasawian. ngunit walang isang-salitang katumbas sa Ingles). It was a moment of forgetting. b. Ang isang pangungusap na binubuo ng isang salita ay maaaring tumbasan ng isa ring salita. Kung minsan. a. 1. Again. Pushing. Ang dalawang kuwentong tinatalakay sa papel na ito ay nagpapakita ng isang katangian ng wikang Filipino na wala sa Ingles – posible ang isang salitang pangungusap sa Filipino. nabanggit nang gumamit ng staccato sentences ang mga orihinal na awtor . Kung minsan. Orihinal Salin Bukas kaagad ang mga mata ni Sinang’s eyes were at once wide Sinang. na alam na nating mata lamang ang sangkot. . Ang mga parirala ay matutumbasan ng parirala rin. Sa ganitong mga pagkakataon. Ng kawalang-hanggan. Of despair. Open. At ang isang salitang pangungusap sa Filipino ay hindi matutumbasan ng isang salita rin lamang sa Ingles. dagok… punch. Ng pansamantalang kamatayan. bayo. Punch.maiikli. pound. Orihinal Salin Ng kawalang-malay. Sa maraming pagkakataon. na kung minsan ay hindi kayang tumbasan ng gayon ding putul-putol na pangungusap sa Ingles. Nagpipihit siya. Dagok. 1. Sandali ng paglimot. Orihinal Salin Dagok. 1. Ilan pang paraan ng pagsasalin Mas mahaba nga ba ang salin kaysa sa orihinal? Likas na mas mahaba nga ba ang mga pangungusap sa Filipino kaysa sa Ingles? Nagiging mas mahaba nga ang salin kaysa sa orihinal. sa mga pagkakataong hindi maiiwasan. posible ang isa-sa-isang tumbasan. Punch. Alerted. pound.nito ngunit magbibigay ito ng idea sa mambabasa kung ano ito. Nasa ibaba ang ilang halimbawa. Ngunit hindi laging ganito. Orihinal Salin a. bayo.

sinikap ng tagasalin na maging madulas at idyomatiko ang tunguhang lenggwahe. Nakahagip. Nagpilit He holds the balila tightly. Hinawakang mahigpit. at ang mga pangyayaring sa isip ni Oming nagaganap na nakikipagsalimbayan sa realidad ng buhay. ay paulit-ulit na dinadalaw ng kakila-kilabot na pagkamatay ng kanilang mga kapitbahay. Ang isang salita sa orihinal ay tinumbasan ng 3 salita. “Walang sisigaw!” Salin The men savagely kick the door. Nabuksan. 1. tulad ng mga katawagan ng paggalang sa nakatatanda at mga salitang hindi matutumbasan sa Ingles dahil sa taglay na bigat ng kulturang lokal. “Dapa!” Umurong si Elias. ang realidad ng buhay nina Oming at Sinang. “Dapa!” Pagpapalasap ng orihinal Sa bahaging naratibo. struggles tumayo. kung gayon. Ang pangunahing tauhan. ang mag-asawang Elias at Sisa. Dinarampian ni ImpongMenang ang kanyang mga mata. “Down!” Orihinal Ibig nang maluha ni MangIntong. Sa isip ni Oming ay muling nabubuhay ang pangyayaring walang nakasaksi. Orihinal Salin At iwinasiwas ang kanyang hawak. Ginamit ko ang historical present para isalaysay ang pangyayaring nagaganap sa isip ni Oming. tanging ang ayos ng mga bangkay ng dalawa ang pagbabatayan ng matinding hirap na dinanas nila. It is opened.b. to stand up. whose chest he fixes his revolver. Ang paggamit ng historical present sa “Malalim ang Gabi” Sa maikling kuwentong “Malalim ang Gabi. “Lie down!” Elias steps back. Saan na papasok ang lasap ng orihinal? Pinapanatili ng salin ang mga salitang maituturing na nakabuhol sa kultura ng orihinal. He hits one. si Oming. He swings it. Salin Mang Intong almost cries. sa gayo’y iba ang pagsasalaysay nito at nagiging mas matindi at mas maigting dahil mas buhay ang pagsasalaysay.” gumamit ang awtor ng daloy ng kamalayan. “No one will shout!” Nilapitan ng unang lalaki The first to enter go si Elias at tinutukan ng straight to Elias on rebolber sa dibdib. Halimbawa: Orihinal Pinagtatadyakan ng nagsipanhik ang pinto. May dalawang aksyon sa kuwento. Impong Menang is lightly dabbing her eyes with her .

Poon Namin?” “Tingnan mo nga lang. Inc. Petras. Aurora E.” Orihinal Mula sa kinatatalungkuang giray na batalan. Maynila: Philippine Normal University. momentarily he stopped washing off the particles of rice in his hand. 2009.handkerchief. Ang salin ay salin. Pagbubuo ng Teorya sa Pagsasalin ng Tula: Paglalapat sa mga Piling Tulang Africano.” “Santa Mariang Ina ng Awa … our lives have become like chicken’s…” “When will peace be restored here. Di nalathalang disertasyon. . Mahalagang maipatikim sa mga mambabasang may ibang wika ang lasap at linamnam ng orihinal. saglit siyang napatigil sa paghuhugas ng mumo sa kamay. “Santa Mariang Ina ng Awa… ang buhay natin ay sa manok na anakin…” “Kailan pa po kaya tatahimik. Sa pagsasalin. at Jayson D. Isinaboy niya ang tubig na nasa harap. tulad ng mga halimbawang ito mula sa “Impeng Negro. He splashed the water in front of him. hayaang mabakas dito ang wika at kultura ng pinagmulang teksto. Quezon City: C & E Publishing. he was in thehuntahan last night atKuya Terong’s. Teksbuk sa Pagsasalin. mahalagang mailipat sa tunguhang lenggwahe ang natatanging karanasang ito. Batnag. Aurora E. nasa huntahanpa kagabi kina KuyaTerong.ay…” “E si Elias. ay…” “And Elias. Kongklusyon Salin At the dilapidated batalanwhere he squatted. then dipped water anew with a tabo. Muli siyangtumabo. Mga Sanggunian Batnag. Naniniwala ako na ang panitikan ay tala ng mga natatanging karanasan ng lipunang lumikha nito.” May ilan ding salitang hindi tinumbasan sa Ingles. Poon Namin?” “What a sad fate. 1997.

Techniques and Procedures. Uncategorized AUG 5 Say something Top of Form Name (required) Email (will not be published) (required) Website/Blog XHTML: You can use these tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b><blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong> Submit Comment Bottom of Form . USA & Canada: Routledge. _____________. Proyektong iniharap para sa kursong Advanced Certificate Course on Translation in Southeast Asia: Problems. Techniques and Procedures. • • • • Au You may leave areply or trackback. Di nalathalang tesis. Translation Production. Proyektong iniharap para sa kursong Advanced Certificate Course on Translation in Southeast Asia: Problems. 1982._______________. Republic of Singapore: Regional Language Centre. A Translation into English of Two Short Stories Originally Written in Pilipino with an Explanation of the Translation Process. Quezon University. Venuti. Republic of Singapore: Regional Language Centre. 1980a. The Translator’s Invisibility. 1980b. 1995. Maynila: Manuel L. ______________. Lawrence. Translation Commentary.

All rights reserved.« Ano sa Filipino ang “His Excellency”? Ang Papel ng Pagsasalin sa Pagtuturo ng Wika at Panitikan » • Top of Form SEARCH Go › Bottom of Form • • • • About PAGES • Uncategorized CATEGORIES • ARCHIVES TAG CLOUD • BLOGROLL August 2010 • • • • • • • • • • • • • • • • Documentation Plugins Suggest Ideas Support Forum Themes WordPress Blog WordPress Planet • Posts Feed Comments Feed RSS FEEDS • Log in Valid XHTML Valid CSS XFN Thistle theme by BoltClock WordPress Copyright © 2010 Wika nga. META criticism ANG BATA SA PAGTUKLAS NG MGA BAYANI: ANG PAGKABATA NG BAYANI SA MGA ETNOEPIKO NG PILIPINAS ni Eugene Y. Ito ang kadalasang . Evasco Kailangan ng bata ang titingalaing bayani.

Dahil dito. at naglalaan ng huwaran para sa mambabasa. Sa pagtatampok at pag-aaral ng iba’t ibang danas ng mga bayani. uri. mga mananayaw at mang-aawit.hinahanap ng mga kritiko at magulang kapag tinitimbang ang halaga ng akdang pambata. tungkulin ng bayani na maging halimbawa ng mga unibersal na katangian. Wendy at Ronald McDonald) gayong `di nila matukoy ang identidad sa larawan ni Hesukristo. Mahalaga ang tungkulin ng bayani sa panitikan. a sort of ‘super’ person. Dalawang tungkulin ang natukoy nina Singh at Lu kaugnay ng mga bayaning tampok sa panitikang pambata. tiyaga. Habang kumikilos ang bayani sa kuwento. Nalalayo na ang mga bata sa kanilang magulang. Ayon pa kina Manjari Singh at Mei-Yu Lu. Nagtatampok ito ng mga unibersal na panghalina. Ilang magulang na ang natatakot sa pagbaling ng kanilang anak sa mga huwarang bayani buhat sa popular na daluyan ng kultura tulad ng telebisyon. mahalagang makatagpo sila ng karapat-dapat na bayaning gagabay sa pag-unlad ng kanilang kultura at mga halagahan. Dagdag pa ni B. at guro bilang kanilang huwaran. Davis. Taglay ng bayani ang mga katangiang karapat-dapat tularan ng mambabasa. tagapag-alaga. “They have been useful for thousand of years to the people for whom they serve as an idealized human. at komiks. naiulat sa dokumentaryongSuper Size Me (2004) ni Morgan Spurlock.. pinauunlad nito ang pang-unawa ng bawat mamamayan sa mga atas ng lipunan. lagi itong nakapagtatatak ng . lumilitaw na nakahihigit ang mga artista sa pelikula’t telebisyon. Sa bawat tagumpay ng bayani. Sa mga resulta ng ilang pag-aaral.g. Ang nakapanlulumo pa. at ang barkada bilang huwarang sasandigan ng mga bata. may kapangyarihan ang panitikan na likhaing muli ang lipunan at ipagpatuloy ang kinagisnan nitong mga halagahan. napauunlad ng mga mambabasa ang kanilang halagahan. Ikalawang tungkulin ng bayani sa panitikang pambata ay ang pagiging huwaran nito sa mambabasa. Tinutukoy nito ang mga katangiang pinahahalagahan sa mga lipunan. at optimismo. mailalatag sa mambabasa ang mga estratehiya sa pagdulog sa mga hamon at suliranin. capable of dealing with problems that surpass normal humans and their abilities” (sipi kina Singh at Lu). Sa tungkuling ito. Sa musmos na kamalayan ng mga mambabasa. makikita ang iba’t ibang paraan kung paano dapat harapin ang mga hamon sa lahi. nagpapalaganap ng mabuting halagahan. marahas at mapanghamak ang bayaning kinahuhumalingan ng mga bata ng kasalukuyang panahon. sa iba’t ibang panahon—kagitingan. Paliwanag nila’y bukod sa banyaga ang bayani. at relihiyon. marapat na taglay ng bayani ang katatagan at iba pang mainan na katangiang makatutulong upang maigpawan ang mga hamon sa buhay. etnisidad. higit na kilala ng mga bata sa kasalukuyan ang mga imahen mula sa fastfood (e. Una. pelikula. paniniwala sa sarili. Sa pamamagitan ng isang bayani. pagmamalasakit.

Tungkulin. o sumuong sa digmaan. at pakikiramay sa . mga bagay na mahalaga para sa patuloy na pagkabuhay ng isang komunidad” (Barrios 1991. ipinadama ang lungkot at saya. ang lupang pangako para sa kanilang lahi. “bagay na magpapagunita sa paniniwala ni [Carl] Jung na may isang kolektibong memorya na dumadaloy sa kamalayan ng tao o ng isang lahi” (Antillon 1991: 5). Mangyari. 35). naitatala ang kasaysayan sa anyong pampanitikan na “pinaiikot sa isang bayani. ito ay “kolektibong katauhan. Pinatatunayan niya ang pagkakahawig ng tatlo sa banghay at istruktura ng naratibo. Kasama sa paghihiraya sa Nalandangan ang konsepto ng pananagutan sa paraiso: kailangang mapangalagaan ito upang mapanatili ang biyayang handog nito. ang etnoepiko ng mga katutubong Bukidnon at Manobo. Naitala sa bawat kompletong episodyo ng epiko ang paniniwala na mas mainam “mamuhay nang naghihirap ngunit malaya kaysa masagana ngunit alipin naman” (Antillon 1991: 10). May mahalagang pag-aaral si Loline M. ipaghiganti ang ama. Sa buhay at pakikipagsapalaran ng bayaning ito. Idiniin sa kaniyang pag-aaral ang pagiging panlipunang dokumento ng isang epiko. Samakatuwid. Natukoy rin niya ang mga litaw na tema ng pagtutulungan. Natuklasan rin ni Antillon ang kaibahan ng mithiin sa pakikipagsapalaran ng bayaning si Agyu kumpara sa mithiin ng mga bayani sa ibang epiko ng bansa. Natukoy sa pananaliksik ang paglalarawan sa lupang pangako ng epikong Manobo. Kung ang kadalasang mithiin ng bayani ay maghanap ng mapapangasawa. Ayon kay Barrios. damayan. pag-aari at tradisyon ng liping lumikha sa kaniya” (Antillon 1991: 4). Maihahalintulad ito sa isang ipinagtatanggol na kuta na “ang mga puno ng bahay ay pinagkabait-kabit ng mga rattan ngunit pinahigpit ang kapit sa isa’t isa sa pamamagitan ng laway ng mga sawa” (Antillon 1991:21). sa ganito ring sentimiyento umiikot ang pakikipagsapalaran at paglalakbay ng pamilya at lahi ni Agyu mula pagkaalipin tungo sa maalwang buhay sa paraiso sa lupa. ipinagdiwang ang tagumpay. Antillon kaugnay ng Agyu. Idinagdag pa. gayong umiikot sa buhay ng isang bayani ang epiko.mensahe sa mambabasa: karapat-dapat itong tularan. ipinagtanggol ang mga paniniwala at pananampalataya. katangi-tangi si Agyu dahil tinuklas niya ang Nalandangan. tinanggap ang mga kabiguan. ipinahayag ang mga pagpapahalaga. at inilagak ang mga katangiang sumasalamin sa kanilang pagkatao at lipi” (Antillon 1991: 4). Naisa-isa niya ang mga halagahang nakalakip sa mga pahina ng nailimbag na bersiyon. at kabuluhan para sa kasalukuyang panahon ang mga natukoy ni Joi Barrios sa kaniyang pag-aaral ng mga etnoepiko sa Pilipinas. ang pagbibigay-halaga sa mga bayani ng epiko ay “pagbibigay-halaga na rin sa mga katangian ng katapangan at kagitingan. gamit. itinala nila ang kanilang pakikibaka. Inihalintulad rin ng naturang mananaliksik ang Nalandangan sa kahalintulad na konsepto ng lupang pangako sa Bibliya at sa Utopia ni Plato.

He may receive assistance from wise and benevolent beings who recognize him for what he is.. and usually young. He achieves his goal which may be golden riches.mga epiko. Sa kaniyang pag-aaral ng mga texto. inilatag ni Barrios ang kaniyang interpretasyon sa tungkulin ng mga bayani sa etnoepiko. savages. a tropical island. Dahil lantad ang kolektibong pagkilos at pakikipaghamok. gamit ang mga naunang pag-aaral nina Vladimir Propp at Joseph Campbell ukol sa narrative functions ng kuwentong-bayan at monomyth. It lacks the order and safety of home. et cetera. pirates.. “Ang problema ng isa ay problema ng buong komunidad” (Barrios 1991: 36) kung kaya hindi nakikipagtunggali at nagtatagumpay ang isang bayani sa epiko nang nag-iisa. wild animals. isang imbestigasyon ni Margery Hourihan kaugnay sa namamalasak na konsepto ng bayani sa panitikang pambata mula sa Estados Unidos. He leaves the civilized order of home to venture into the wilderness in pursuit of his goal.Ang bayani'y hindi namamatay pagkat laging may handang magbuwis ng buhay para sa iba. Hangga't naniniwala ang mga bayani ng ating bayan na sila ang nasa matwid. Ito ang diwa. witches. American or European. resourceful. (Barrios 1991: 43) Kaugnay sa pag-aaral ng dalawang Pilipinong iskolar ukol sa mga bayani at mga epiko. ang dahilan ng pakikipagtunggali. a fantasy land. criminals. the rescue of a virtuous • • • • • . ang esensya. Aniya: Ang bayani'y hindi namamatay pagkat ang ating bayani ay hindi iisang tao kundi maraming bayani na kumikilos bilang isa. brave. giants. The hero overcomes these opponents because he is strong. the man streets of London or New York.. These may include dragons or other fantastic creatures. Dangerous and magical things happen there. anak at kapanalik (Barrios 1991: 42) Dagdag pa rito ang pagpapahalaga sa pagkilos. mahalagang ibahagi ang Deconstructing the Hero: Literary Theory and Children’s Literature (1997). paggawa ng paraan at pananalig sa sariling gawa (Barrios 1991: 37). Aniya. The hero encounters a series of difficulties and is threatened by dangerous opponents.. Sa huli. male. at sa Europa. British. He may be accompanied by a single male companion or he may be the leader of a group of adventurers. spies. a treasure with spiritual significance like the Holy Grail. rational and determined to succeed. Britanya. hindi sila mawawalan ng pag-asa. Africa or some other non-European part of the world. nangangailangan ang bayani sa epiko ng tulong ng mga kapatid. The wilderness may be a forest. another planet.Ang bayani'y hindi namamatay hangga't buhay ang kaluluwa ng pakikibaka. aliens. natukoy ang hulmahan ng kuwento ng isang bayani sa anyo ng paglalakbay at pakikipagsapalaran: • The hero is white.

(usually female) prisoner. binigyang-diin ang pagkabata ng mga bayani sa etnoepiko upang mapag-alaman kung paano hinuhubog ng mga sinauna at katutubong akdang Filipino ang pagkabata. Ihahanay rito ang mga maririkit at kagila-gilalas na kuwento ng pagkabata ng mga bayani o ng mga bata sa etnoepiko at mga prosang bersiyon sa epiko (tulad ng mantukaw ng mga katutubong Bukidnon). Mainam itong sagot sa kapangyarihang taglay ng banyagang kultura. nabanggit niya ang mga katiwalian at mga negatibong representasyon sa mga ganitong tipo ng kuwentong pinag-aralan niya. bukod pa sa pagsusulong ng pambansang identidad. as the struggle of the morally and culturally superior to achieve appropriate mastery. Dagdag pa niya: It has always glorified the patriarchy. maituturing ang pananaliksik bilang pagbabakas sa konsepto ng batang bayani mula sa mga etnoepiko ng Pilipinas. lalo pa’t ang modernong kabataan ang mga pangunahing biktima ng pandaigdigang kulturang popular sa taguyod ng Kanluran. (Hourihan 1997: 9-10) Mula sa pagsusumang ito ni Hourihan. the domination of non-European peoples. (Hourihan 1997: 233) Sa nasabing pag-aaral. He is rewarded. Ito ang peligro sa pananaig ng ideolohiyang Kanluranin sa iba’t ibang kultura sa daigdig. Sa pangalawang antas. maikukumpara ito sa konstruksiyon ng pagbata sa panitikan noong panahon ng kolonisasyon. or the destruction of the enemies which threatens the safety of home. • • He returns home. and is gratefully welcomed. Sa pamamagitan ng pagsasalansan. nakaangkla ang kuwentong ito sa kamalayang Kanluranin at nagsilbing batayan ng mga pinakapopular at pinakamatagumpay na produkto sa industriya ng pagbibigay-aliw. rational and good. Lantad sa pagbubuod niya ng mga naenggkuwentrong teksto ang pangingibabaw ng mga puting Europeo at ang pagsasantabi sa kababaihan. Sang-ayon sa may-akda. It depicts this behaviour as natural. the wanton slaughter of animals for use and amusement. the marginalization and subordination of women. Layon din ng sanaysay na muling ipakilala sa mga bata at sa mga manunulat ng akdang pambata ang mga bayani buhat sa katutubo at etnikong anyong pampanitikan sa bansa. perhaps overcoming other threats on the way. ipinapanukala ko ang muling pagbabalik sa limot at bibihirang teksto ng etnoepiko ng bansa. Sometimes this reward is a virtuous and beautiful woman. Now it is a disabling story. May dalawang antas ang pag-aaral na ito. Una. naturalizing the exploitation of the environment. Binansagan niya ang mga teksto bilang pangunahing katha (master story) ng sibilisasyong Kanluranin na may malaking impluwensiya sa pandaigdigang panitikang pambata. and the use of force and violence to achieve these ends. Patutunayan ding ang .

Ama ni Baybayan ang kapatid ng bayaning si Agyu na si Banlak. Katuwang ni Agyu si Banlak sa mga pakikipagsapalaran sa bersiyong epiko at mantukaw. ang kakaibang kapanganakan ng bayani ay pangitain ng isang tagumpay (sipi kay Eugenio 2001: xvii). na natukoy nina Otto Rank. nagsilang ang dalaga. (Sa paniniwalang Bukidnon. Pagdating ng dalaga sa kaniyang tore. Ang ina ay isang prinsesang anak ng Datu. Pagkaraan. Nasa talaan sa ibaba ang pagkakahawig ng mga pangyayari: • Ang ama ay maharlika. ikinabigla niya ang kaniyang pagdadalantao. Lord Raghan. Natagpuan ang kalahati ng isang dalagang pinahintulutan ng amang maligo sa ilog buhat sa pagkakakulong sa mataas na tore. Ilalarawan din na ang kapangyarihan ng mga batang bayani sa epiko at kuwentong-bayan ay nagpapahiwatig ng kalayaan ng kabataan at ng lipunan sa pangkalahatan. ang isa’y ipinaanod niya. Bowra. isinilang si Damanaas/ Baybayan mula sa dayap na natagpuan ni Banlak. Hinati ni Banlak ang dayap na inaanod ng ilog. nagtatakda ng pagkabayani sa epiko. na hindi naman ipinagkait ng lolo. Pagkasilang na pagkasilang. Sumusunod sa hulmahan ng buhay at kasaysayan ng bayani. ang kasaysayan ni Damanaas na mas kilala bilang Baybayan. Pagkaraan ng tatlong oras. Mahiwagang Pagsilang.) Ikinuskos ng dalaga ang kalahati ng dayap sa kaniyang buhok. • • • • • . humingi si Damanaas ng bitag sa lolo para manghuli ng manok. ang kalahati ay ikinuskos niya sa katawan. nilibot ng sanggol ang silid at hinanap ang kaniyang ingkong (lolo). sapagkat matagal na itong isinusulong habang inaawit ang mga epiko at pasaling-dilang lumalaganap ang panitikang-bayan. Tinutukoy dito ang pambihirang paglaki at mga katangiang eksaherasyon sa biolohikal na pag-unlad ng isang tao. Nais pala ng sanggol na bigyan siya ng pangalan. kapatid ni Agyu. ito ay rendisyong kuwento ng epiko) ng katutubong Bukidnon. Maalamat na Pagkagulang Mahalagang elemento sa pagbubuo ng bayani ay ang kaniyang mahiwagang pagkakasilang. Kagila-gilalas na pagdadalantao ng prinsesa. mataas ang halaga ng dalagang hindi pinatatapak sa lupa. Tinawag siyang Damanaas. Ang nakalakip na salamangka sa pangyayaring ito ay nagbabadya ng kagitingan at kadakilaan. Sa mantukaw (ayon kay Carmen Unabia.usapin ng karapatang pambata ay hindi bago sa lipunang Filipino. Kinilala bilang "Damanaas" ang sanggol dahil kaloob diumano ito ng Diyos Magbabaya. habang naliligo sila sa ilog. Supling si Baybayan ng marangal at itinatanging magulang. Ang ina ay isang birheng nananahanan sa tore at hindi nakalantad sa balana. Ayon pa kay Cecil M. at Johann Georg von Hahn.

Narating ni Baybayan ang kalangitan.” Pinahid niya ito sa kaniyang buhok. at nagkaroon ito ng di-pangkaraniwang lakas. “Pagkat susuklayin ko/ at pakikinisin ko/ buhok kong malago/ nang kumintab lalo” (Castro et al. Sabi ni Salaong. Noong pitong buwan pa lamang si Taake. "Nakaraos sa pagsubok ang sanggol. sakay ng salimbal. nabiyayaan si Damanaas ng buhay na walanghanggan at kinilala bilang Baybayan. nakapaglakad na si Sandayo at saka lumaki naman sa loob ng isang buwan. Sa pagtatagpong iyon. • • Maihahalintulad ang pagkakasilang ni Damanaas kay Banna. Sa epikong Ag Tobig nog Keboklagan (Ang Kaharian ng Keboklagan) ng mga Suban-on. Pagkaraan ng isang linggo. Kinilala si Baybayan ng taumbayan at binigyang-kapangyarihan bilang tagapayo. Siya'y pinangalanang Kudaman./ Sa ika-siyam na ulit/ may nalaglag na sanggol” (Castro et al. Biglaan ang paglaki ng sanggol nang matuklasan ni Banna. Naliligo rin ang isang dalaga ng Magobya sa batis nang natagpuan niya ang isang hiwang nganga (betel nut). . 1983: 373). Nanaig sa paligsahan ng pagtatanim si Baybayan —itinanim niya ang mahiwagang binhi ng palay na agad sumupling at nahinog ng malalaking butil. Panata ni Banna na ipaghiganti ang sinomang lumapastangan sa ama niya. Binigyan naman siya ng ama ng “langis mula sa pitong bote. Humingi si Salaong ng langis kay Datu Salaria. bayani ng epikong Suban-on. Naging banal at hari si Baybayan sa pagkakalupig niya kay Dauban. Si Kudaman naman. Dinaig ni Baybayan ang haring si Dauban na nagmamay-ari ng malawak na palayan. ang mga gawaing pang-araw-araw. Si Sandayo. 1983: 373). buhat sa tukso ng mga kababatang Agta at pagtatapat ng ina. bayani ng epikong Ullalim ng mga Kalinga. 'ang nasa pinid na silid'" (Maranan at Revel-Macdonald 1991: 62). na ang kaniyang amang si Dulliyaw ng Dulawon ay binihag ng mga tauhan ni Guwela sa kapatagan ng Sakbawan. ang ano ang trabaho nito. ay buhat sa sinusuklay na buhok ng dalaga./ Walong ulit niyang sinuklay/ at siyam pa pagkatapos. “gamit ang langis/ sinuklay niya ang kanyang buhok/ nang walong ulit. bayani ng epikong Palawan. ay tugon ni Nagsalad (panginoon ng mga Palawan) sa hiling ng mag-asawang Pipatuwan at isa sa pitong Binibini ng Ika-labing-apat na antas ng Kalawakan (Linamin at Anguringan). Nginuya ito ng dalaga at buhat dito’y ipinagbuntis niya ang anak na si Banna. umatungal ito at ginambala ang lahat sa bayan ng Sirangan. Nagsalita ang sanggol para alamin sa ina kung may ama siya. mabilis lumaki ang anak na sanggol (Taake) ni Timoway kapag gabi. at lalong kumikisig kapag umaga. Ipinayo ni Nagsalad na kailangang awatin sa gatas ang isisilang na sanggol at ikulong sa pinid na silid (kutaq) sa loob ng pitong gabi.• • • • Nagtagpuan ni Damanaas ang kaniyang amang si Banlak.

Pagkasilang na pagkasilang/ Nabigla ang sanlibutan/ Kagyat na nagbinata/ Naging matipunong binata” (Castro et al. etc. ang bayani sa epiko ng mga T’boli. the wild pigeon is an omen bird. 8. 9. at isang kabayo. A strong belief in omens. Naging kilala ang batang Taake sa pangingisda dahil sa may kapangyarihan siyang makipag-usap sa mga isda at hipon. He said that he “comes from the clan of blacksmith/ From Benati. Pagkaraang malaman ni Taake ang buhay ng ama. Pagkaraan ding isilang.at ang tunay na dahilan sa pagkamatay ng ama. Ito ang mga tinukoy na mga kustombre sa epiko: 1. Choosing a name for the child is a serious affair. humiling ang bata ng mainam na damit sa ina para hindi ito lumabas na kahiya-hiya kapag makatagpo ng mga dalagang Muslim o Bisaya habang nangingisda sa malayong dagat. Sa kaniyang unang huli. trap a bird. ipinamana sa kaniya ng ina ang kagamitan sa pangingisda ng ama. chief of which is a tooth from the right side of a snake’s mouth. Kagila-gilalas din ang pagkasilang ni Labaw Donggon. There is tracing of the family tree of Tudbulul. Various objects accompanied the birth of the child. ay naglalarawan sa magiging buhay ng sanggol sa kaniyang paglaki. The great concern for what the child will inherit. 7. Ang kapangakan ni Tudbulul. 6. tatlong ulit pa itong nanligaw ng mga dalaga. 5. 1983: 128). the chief of thunder. Kadakilaan ang ipinahihiwatig ng kaniyang pagkakasilang dahil kakambal niya ang mga sumusunod na gamit-pandirigma: sombrero. "I have eleven good fortunes/ I was able to have a son/ In exchange for hoping for a baby girl. e. ang bayani sa epiko ng Panay. as expressed by Kemokul. 4. Chewing or cutting betel nut. An equally strong belief in charms and amulets.” (Eugenio 2001: . kalasag. Isang araw. The father's eagerness to teach his infant son things that a boy should know-swim. Bunga ito ng pagiging mala-diyos ng bayani—anak siya ng diwatang si Anggoy Alunsina at ng mortal na si Buyung Paubari. nakalikom siya ng pitong bilao ng isda na inialay niya sa ina. 2. Nabingwit niya ito pero nakipagbuno sa isda sa loob ng pitong buwan (Eugenio 2001: 478).. Ayon kay Damiana Eugenio. A father's preference for a son to be his first-born. Kilala ang bayaning ito bilang “Binata sa sinapupunan/ ni Anggoy Alunsina. ang epikong ng mga T’boli ay nagpapakita at nagbibigayhalaga sa mga kaugalian at paniniwala ng lipunang T’boli kaugnay sa pag-aaruga ng sanggol. accompanied by a woman." 3. nakatagpo niya ang isdang sinlaki ng burol na may mga gintong kaliskis..g. make a kubol (trap). mamahaling gong. The unusual birth of the hero. is part of the courtship custom. Sa paglalakbay ni Taake.

Mahiwagang sanggol na lalaki ang isinilang. Kaya nga sa kasalukuyang panahon. batay sa elemento ng salamangka. naitatangi ang sanggol hindi bilang karaniwang tao kundi mahalagang tauhan sa epiko.564) Pinakapopular. Ayaw ng batang magsuot ng lampin. ang pagkakasilang sa bayaning si Lam-ang ng mga Iloko. ang sanggol ay ipinanganak na blangko ang isip. “Ang paa mo’y tila pamaling kawayan/ Mga bisig mo’y tila karayom pa lamang” (Acacio 1969: 42). nauso na ang pagpaparinig ng klasikal na musika at pagkukuwento ng magulang sa sanggol sa sinapupunan dahil ang buhay at pag-unlad ng tao ay hindi nagsisimula sa kaniyang kapanganakan. . At sa pagsusuot ng ginto. Pagkaraan ng binyagan. nagtaka si Lam-ang kung bakit wala ang ama sa kaniyang piling. Itinuturing itong pangit at walang halaga. Kagila-gilalas at Marilag na Kaanyuan Nagpapahiwatig ng kadakilaan ang pisikal na kaayuan ng bayaning sanggol.waring hindi siya/ tagalupa/ sintuwid ng puno/ tila anak ng Diwata/ tulad ng bulaklak na pambihira/ sa paningi’y kaaya-aya!” (Castro et al. Sa epikong Sandayo. umuunlad na ang isip nito. Hirap sa panganganak si Namongan. mahal kong inang Namongan/ Kapag ako’y iyong pabibinyagan/ Lam-ang ang nais kong pangalan/ maging ninong ko si Tandang Gibuan” (Acacio 1969: 40). ang batang bayani ay napakarilag na maihahantulad sa bulaklak at liwanag ng araw. Nagpasiya si Lam-ang na hanapin ang kaniyang ama. Ang tanging nakatulong sa pagpapaaank ay isang matandang babaeng hilot na may mapakalakas na daliri. hiniling ng bata na bihisan siya ng ginintuang damit para maghitsurang datu.. Tinugon naman ni Namongan ang anak—ang ama ng bayani ay nakikidigma laban sa mga Igorot. Usisa ng sanggol sa ina. binaklas ng batang si Lam-ang ang nosyon na ang bata o sanggol ay walang-wala. Sa puntong ito. at Pas-hong. Ngunit may mga pag-aaral na nagpapatunay na habang nasa sinapupunan pa lamang ang sanggol. Paniniwala ng mga Suban-on at ng mga taga-baryo sa Kabisayaan na kinaiinggitan ng mga masasamang espirito ang mga batang pinupuri (Castro et al 1983: 374). nagsalitang agad ang sanggol: “Ay.” At nagliwanag ang bata “tulad ng araw na bagong sumisikat/ sa bukangliwayway. Pagkaraang mailuwal. Lalo pa’t “Alipato’y lumagapak/ sa ulo ni Sandayo. itatanong ko aking ina/ Kung mayroon o wala akong ama/ kung anak ako sa pagkakasala/ o anak akong marangal at sinisinta” (Acacio 1969: 41). lalo itong naging maningning at maliwanag. Sa paggamit ng mga paglalarawan. Hindi rin pinupuri ng kaniyang magulang si Sandayo. gayong nag-aalala ang ina at tutol sa pasiya ng siyam na buwang anak. 1983: 375). “Ay. Alisot. Hindi siya matulungan sa pagluluwal ng mga hilot na sina Tandang Marcos. Ang ikinakatakot ni Namongan sa anak. Paniniwala ng marami. Gayunpaman..

Ganito rin ang pagkakalarawan sa batang si Labaw Donggon: Siya’y naramtan ng pilak Siya’y nabalot ng ginto. Di habi sa tinubuang lupa Bagkus sa bansang banyaga. Tulad ng ibang bayani. (Eugenio 2001: 71). Iyong una’y mga materyal na bagay. kapag hihiyawan ng puno ng niyog. Matuwid na Gabay Maikakategorya sa dalawang uri ang pamanang maiaalay ng mga magulang sa epiko sa kanilang bayaning anak. magbabagsakan ang mga buko. Si Labaw Donggon nama’y biniyayaan ng mga yaman at damit mula sa malaking baul na nagngangalang Barugbugan Umbaw: Bukasan. At pagkatapos doon Ay maingat na piliin Ang pinakatatagong kayamanan Ang magilas na damit Huwag sa kailaliman O kaya’y sa kaibabawan Kundi sa kalagitnaan Huguting dahan-dahan Ang barong may burda Na sa katawan ko Pambalot na magara. Dahan-dahang pinulot Ang putong na si Saramingku May palawit na pilak Na umaawit sa hangin May puntas na maririkit Na umaawit nang pagkatamis-tamis. Dakilang Handog. like a flower/ more beautiful than statue of gold/ just like the tulip that the princess plucked. . Si Sandayo’y binigyan ng mga ginintuang damit para maging datu at magmistulang anak ng diwata. pakibuksan Si Barugbugan Umbaw Na may magagarang ukit Ang mabigat na takip. (Castro et al 1983: 129) Pati ng batang bayaning si Bidasari ng mga Muslim sa Mindanao—“a daughter. May bandana sa ulo Panyong maningning at burdado. ang bayani sa epiko ng mga Ga’dang sa Mountain Province. mabilis ang paglaki ng bayani.” Tinig naman ang mahiwaga kay Lumalindaw. lalagpak ang lumilipad na ibon. Ngunit kapansin-pansin ang lakas ng kaniyang tinig: kapag sumigaw siya.

Pinagtitibay ng epiko ang ugnayan ng mga batang bayani sa kaniyang ama.(Castro et al. kanilang tahanan. at kakayahan. at ang agong na nagmula pa sa ninuno ng kaniyang asawa. mahalaga pa ring maipasa ng magulang ang kanilang kagalingan. Pinagtitibay nito ang pakinabang ng bayani sa komunidad o sa lipunan. lalo na't ang ipapamana ay hindi lamang kasangkapan kundi ang husay. Ang paghahandog ng mga materyal na bagay sa bayani ay paraan ng pagkilala at pagtanggap sa taglay nitong kapangyarihan at sa pagiging bahagi nito sa kultura at pamayanan. Sa simula ng paglalakbay na ito. hinandugan ang bayani ng kaniyang ina ng mahiwagang bolo na tunay na pag-aari ng ama. 1983: 128-129) Handog naman kay Lumalindaw ay ayoding. lilitaw ang ikalawang uri ng handog/ pamana sa batang bayani. hiwaga. naghabilin muna si Diwata Ndaw Gibon. hindi ligtas ang kamag-anak sa parusa. ang kauna-unahang hari sa Bembaran. . Inihabilin niyang dapat maging huwaran ang mga anak upang maging pinuno. Ito ang nagpabatid sa bayani na pumunta sa may gawing silangan. Mahalaga ang pagpapatalas ng utak. Bagamat pinagpala sa kaanyuan. Sa kuwentong Darangen. Hinding-hindi raw dapat gamitin ang lakas para pumaslang. sa kaniyang mga anak. Dapat ipamalas ang tapang at lakas para katakutan sila ng mga mamamayan. pinamanahan niya ang mga anak ng mamahaling bagay at ng dalawang agong na ginagamit para maghamon ng digmaan o para magbalita sa pagyao ng isang pinuno. at ang magiging tungkulin sa lipunan. Kapansin-pansin sa halimbawa na mahalagang ipamana ng ama ang kaniyang instrumento (lalo na't iyong kaugnay sa sariling tungkulin o trabaho) para sa kaniyang anak. sa kuwentong Darangen ng mga Maranao nama'y pinangalanan muna ni Linog ang dalawang niyang anak na lalaki bago lumisan: Tominaman sa Rogong at Mangondaya' Boisan. Mahalaga rin daw na maging patas sa pagpapasiya. Pinakamahalaga sa habilin ng hari ang pagpapahalaga sa pangangalaga ng mga materyal na kultura: mahiwagang sinturon na gayuma. Pinalilitaw rin sa puntong ito na ang pagkabayani ay hindi lamang nadadaan sa salamangka. Umaawit ang bolong ito kapag ikinukumpas at ang kinang ng espada’y bumubulag ng kaaway (Eugenio 2001: 71). katwiran. Pagkaraan. at potensiyal ang batang bayani. Kung si Taake'y pinamanahan ng gamit-pangingisda ng yumaong ama. para maghanap ng magandang dilag. sa Manimbawan. pagkamalikhain. tore ng mga prinsesa. isang kagamitang pangmusika na nagpapayo sa sinomang may-ari. Ito’y ang edukasyong kultural at teknikal. Kasama rin sa habilin ang tamang asal sa pagiging hukom kapag may sigalot sa loob ng sariling hukbo. ang talino. mahalagang ipagmalaki ang kanilang kampilan (espada) para makilala sila bilang Ayonan. Sa bahaging ito.

paglangoy. Sa katunayan. Gayunpaman. sinuong ni Sandayo ang larangan ng digma. tinuturuan ang bayaning si Urang Kaya Hadjiyula ng Banal na Koran ng kaniyang ina. Nais ng ama na maging dakila at kagalang-galang na mamamayan ang sanggol (Eugenio 2001: 572). napatahimik ang mga kaaway at makikita sa paligid ang mala-bundok na dami ng mga bangkay. napakabata pa nito at hindi kaya ang paglalakbay. Katwiran ng ama. may tumutulo pang gatas mula sa kaniyang labi at hindi pa naawat sa pagsuso sa ina. Pagkaraan nito'y tinahak na ng bata ang dalampasigan para makidigma. sampung ulit na inikot ang lupain ng Tigyandang at siyam na ulit namang inikot ang sabang (junction) ng Muda'udan. Nag-aral din siyang mangabayo. ang anak ay sumailalim sa ritwal-sayaw bago makidigma. tinatawag niyangDayang ang inang guro bilang paggalang. Batang Mandirigma. Paraan din ang etnoepiko upang ibahagi sa mga makikinig—bata man o matanda—ang mahalagang katangiang dapat tularan mula sa mga bayaning pangkultura. Tulad ng kaniyang ama. Pagkaraan ng apat na araw. Sa epikong Agyu. Sa labis na galak ng ama. ang inang si Bae Salaong ang nag-alay ng gintong espada sa sanggol na mandirigma. Sa mga etnoepiko ng Pilipinas.Sa Parang Sabil ng mga Tausug sa Sulu. pagbitag ng ibon. (Castro et al. Bayaning Tagapagtanggol Walang kinikilalang edad ang kabayanihan. halos sunod-sunod ang plano sa edukasyon ng supling na si Tudbulul gayong kapapanganak pa lamang nito— pagkukuwento ukol sa bubuli sa dagat. ang paghulma sa mga batang mandirigma bilang tagapanggol ng bayan at tagapagligtas ng lahi ay patunay sa mataas na pagtingin at paggalang sa kakanyahan ng bata. 1983: 59) Tutol man ang amang si Salaria. hindi ipinagkait sa batang anak ng bayani ang makilahok sa pagtatanggol ng kanilang pamayanan. Sabi pa ng batang mandirigma sa mga kalaban: See my headress look at my gear it will be hard for you to wipe my country of Matig’ayun na Yandang Impossible for you to slaughter my people at the junction of Mudan’udan. Naglalakbay pa ito mula Jolo hanggang Borneo para humiling ng ilmu (karunungan) mula sa guro doon at natatanging kaalaman sa ilmu pagkausugan para magkaroon ng proteksiyon sa pakikidigma. Libo-libong kaaway ang napaslang ng bata sa loob ng dalawang araw. at paglikha ng kubol. Sipatin natin ang sipi mula sa teksto: He took the sword .

at bato ng mailap na musang (uri ng pusang-bundok) (Acacio 1969: 43). bato ng tangraban(ibong malaki-laki sa pugo). “Sabihin n’yo sa akin kung . Gayumpaman. Seven times he hurled it. hindi lamang sinanay ang batang mandirigmang si Aliguyon sa pakikidigma. Sandayo strutted Towards the door. bato ng ibong lawlawigan (maliksing ibong magaling umawit). Nag-alala ang kaniyang inang si Namongan sa sanggol na anak na nagpasyang hanapin ang amang nakikidigma sa mga Igorot—“mga paa mo’y tila pamaling kawayan/ mag bisig mo’y tila karayom pa lamang/ Di pa malakas ang iyong katawan/ sa loob ng siyam na buwan lamang” (Acacio 1969: 42). nabulabog ang kababaihan ng Yandang. (Eugenio 2001: 540) Ganito rin ang kaso ng batang si Lam-ang. “Mga kapatid. Sa Hudhud hi Aliguyon ng mga Ifugao. ano’ng gagawin natin? Walang naiwan ni isa mang lalaki dito sa Kuta.” Agad namang hinarap ng sanggol ang napipintong digmaan. Sa mantukaw naman ng mga Bukidnon. Binigyan ng pagkakataon ng nakatatandang bayani ang bata para patunayan ang halaga nito sa pagtatanggol ng bayan laban sa kaaway. Anila. batang anak ni Agyu. Nabahala ang mga tiyahin ni Binembi dahil wala silang tagapagtanggol. pagiging hukom. And seven times he caught it. Sa bukana ng ilog. Hinahanap ng bata ang kaniyang ama at napag-alaman niya mula sa kaniyang mga tiyahin na ang ama at ang hukbo nito ay matagal nang hindi nakababalik mula sa labanan. Brandishing the sword His golden sword. hinandugan ng bayaning si Handyong ang kasama nitong kabataang si Bantong ng libong mandirigma bilang katulong sa pagpaslang kay Rabot. Sabi ng sanggol. kalahatinghalimaw (Espinas 1996: 19). Pagkaraan nito. tinungo pa rin ng sanggol ang lupalop ng Kaigorotan.And tucked it in his waist. Mahahalagang aralin naman sa pamumuno. kundi hinanda rin ito bilang pinunong-espiritwal ng kaniyang hukbo. Lahat ay sumama kay Agyu sa digmaan. Sa epikong-bayan ng mga Bikol. namasdan nila ang libo-libong mandirigmang nasa tabing-dagat ng Mudan-udan. dala-dala ang mga agimat na bato ng sagang (mailap na hayop na kahawig ng pusa na may matalas at maapoy na mga mata). So small the child. The sword of Sandayo Dragged on the floor Scraping the mat. makulay na isinalaysay ang pakikidigma ni Binembi. at pakikidigma ang alay ni Haring Gibon sa mga batang anak nito sa mga kuwentong prosa mula sa Darangen. na kalahating-tao.

Nakilala niya ito sa mga gamit pandigma nito. Pero hindi pa rin maitago ng mga tiyahin ang pag-aalala sa bata. `yon ay kapatid mo na hindi isinisilang nang tayo’y umalis. Sa pagod ni Binembi sa digmaan. huwag kang bumaba at makipag-away. Aliguyon. gamit ang simbolo ng ama. magpahinga ka muna sapagkat pagkakataon na naming makipaglaban. Nakiusap itong huwag bumaba sa tahanan at makipaglaban. Sa pagnganga ni Binembi nito. “A. at Binembi. si Dayday ng Enaw-enaw. Banna. Sabi ni Agyu. balaraw. ang pandirigmang sayaw.” Hiningi niya ito sa kaniyang mga tiyahin at maging ang baluti na iniwan ni Agyu para sa anak. una nilang hinanap ang kanilang mga ama. Pagsaliksik sa Ama Bakit nakikidigma ang mga batang bayani? Kagyat na matutukoy ang paghahanap at pagtatanggol sa ama ang pangunahing dahilan sa paglalakbay. Pagtapak ni Binembi sa lupa.” Labis na nagalak si Agyu dahil naipagtanggol ng sanggol na Binembi ang lupang pangako at kababaihan laban sa kaaway. Ito ang layunin ng mga sanggol na sina Lam-ang. Pagkasilang na pagkasilang ng mga bayani. (Lumisan si Agyu at nakidigma nang hindi pa isinisilang ang anak na si Binembi. at sibat. Kahawig ito ng buhay ni Tudbulul. lumubog siya hanggang tuhod dahil sa bigat niya. at pakikidigma ng isang bayani. magiting nilang hinarap ang hamon ng adbentura. Nakakaawa naman ang iyong nakakabatang kapatid na nag-iisang nakikipaglaban sa libu-libong kaaway. lumaki siya nang lumaki. Nagsimula ang kaniyang adbentura hindi lamang para hanapin ang ama kundi upang alamin ang kaniyang tunay na pangalan at pinagmulan. pinagpahinga ni Agyu ang bunsong anak sa baklaw(pulseras na nakalagay sa bisig). Sabi ng mga tiyahin. Itinatampok sa bahaging ito ang pagpapahalaga ng mga kultura sa pinag-ugatan ng kanilang lahi.” Siya at ang kaniyang hukbo ang nakidigma sa natitirang kaaway (Unabia 1996: 296-297). Taake. Nag-iisa ka lamang at bata ka pa upang makipaglaban. Sumayaw pa siya ng saut. pakikipagsapalaran. kalahati na ng bilang ng kaaway ang napatay ni Binembi. Nagpahanda pa siya ng nganga sa mga kapatid na babae ng ama.) Agad namang isinuot ng bata ang kaniyang damit pandigma: ang baluting limbutung. bago harapin ang kaaway ng Nalandangan (Unabia 1996: 294-295). Pagtuklas ng Pangalan.nasaan ang aking mga sandata. Sabi ni Agyu sa kasama niyang mandirigmang anak. Hindi naglaon. Naiiba sa karamihan at kinamihasnan ang kuwento ni Pikasa. Pagkaraang malaman ang sitwasyon ng magulang. na sa pamamagitan ng epiko’y natukoy ang kasaysayang pampamilya niya—buhat sa lahi ng mga . “Anak ko. natuklasan ng hukbo ni Agyu ang pakikidigma ng kaniyang anak na sanggol sa Nalandangan. Hindi naman mahuli ng mga kaaway ang maliksing si Binembi dahil sa mabilis nitong kilos na inihalintulad sa ibong layang-layang. “Pakiusap Binembi.” Ngunit hindi pa rin nila mapigilan si Binembi ng Kapukaw. kalasag. Sa katunayan.

Dagdag pa ng datu. kumbensiyon sa bayani ng etnoepiko ang pagbibigay-halaga ng dakilang lahi o liping pinagmulan ng bayani.panday. Bilin ni Dignanawan sa buntis. At dahil hindi niya binigyan ng pangalan ang bata. kapag dumating ang tunay na asawa. Hindi nagtagal. Isinalarawan sa ikalawang bahagi ng kuwentong-bayang Bukidnon na Ang Kasaysayan ng mga Unang Tao sa Gitnang Mindanao ang pagsaliksik ng batang si Pikasa o Pikas Indahag (Ibig sabihi’y hati o may kapansanan dahil wala siyang tunay na pangalan at hindi niya batid ang tunay na ama) ng kaniyang identidad at pinagmulan. Sumumpa pa ang datu na maghihiganti siya kapag nakaranas ng masamang pakikitungo ang bata buhat sa bayan ng Palintauwan. Sabihin ko kay Lambituen na hindi niya bibigyan ng pangalan ang bata sapagkat ang pangalan niya ay nandoon sa Palintauwan. nilisan ni Aliga ang bayan ng ama para tupdin ang utos ng kinagisnang ama. ang bana ng babae. “Ilagay niya ang kanyang sibat sa kaluban nito at ihinto na ang labanan hanggang lumaki iyang bata na iyong dinadala ngayon. habang nasa digmaan si Sultan Lambintuen. Siya ay isang datu kaya’t alam niya ang ibig sabihin nito” (Unabia 1996: 275). Pinayagan naman siya ni Lambituen. Tinawag din siyang “Pikas Indahag” ng mga tao sa bayan. Ipinaalam niyang matutuklasan ng bata ang kaniyang pangalan kay Datu Dignanawan sa Palintauwan. Sinunod din niya ang bilin ng datu ng Palintauwan. Nagtagpo ang mag-ama at sinabi ni Dignanawan na siya ang tunay na ama at ang kaniyang pangala’y Aliga. nagkaroon ng bawal na ugnayan sina Bai at Datu Dignanawan. Nang narating na ng bata ang bayan ng mga Maranao. Iiwanan kita ng pitong alipin. ang pinuno ng kulog. Hindi man hayag. binansagan ang sanggol na “Pikasa”. at tulad ng natumbang balite. Mahalagang matuklasan ito habang bata pa ang bayani upang magsilbing inspirasyon sa kaniyang dakila ring tungkulin sa bayan. salapi at ginto. Nagdalantao si Bai sa pagniniig na iyon at saka lumisan na ang lalaki at umuwi sa bayan niyang Palintauwan. Inutusan ni Dignanawan ang anak na hubarin ang kasuotang Maranao at sa halip ay isuot ang kaniyang damit. Kapag hindi ka nakabalik bago sumapit ang takdang araw na ito. itinuro sa kaniya ng isang isang tao ang bahay ng datu. Ipinasuot pa niya sa bata ang limbutong. mula kay Benati. nagpapahiwatig iyan na hindi ka kinilala at hindi ka tinanggap ng mga tao ng Palintauwan” (Unabia 1996: 276). Hindi naman siya nagalit sa asawa at hinayaan pa niyang magpaliwanag sa pagdadalantao nito. isang kasuotang pandigma at ang sibat. Nagpahatid naman ng handog na pitong . humingi ang bata ng pahintulot sa kinagisnang ama upang hanapin ang tunay niya pangalan. Batid ni Lambituen na hindi niya anak ang ipinagbubutis ng asawa. Binigyan din ang binata ng tungkulin—“bantay ng apat na tribo. “Pero tiyakin mong magbalik ka dito bago magpitong araw. Mangyari. walang makakaapak sa iyo” (Unabia 1996: 277). Pagkaraan. ang damit ng isang Talaandig.

Ano ang sinasabi nito? Malay man o hindi ang mga manlilikha ng epiko. Sa kuwentong ito. mailalatag ang mga katutubo at etnikong paniniwala ukol pagkabatang Filipino batay sa mga epikong binasa. (4) Idinidiin ng mga etnoepiko ang edukasyon at paghahasa ng katalinuhan at kaalaman ng mga batang bayani. hindi isinisisi sa bata ang pagkakamali ng matatanda. at inihahalintulad sa liwanag ng araw at pambihirang bulaklak. iginigiit nilang may tinig ang bata sa lipunan. Sinasabi ring bawat bata ay mahiwaga. (1) Kapansin-pansing katangian ng mga sanggol o batang bayani ang kapangyarihang makapagsalita pagkaraan ng kanilang pagkakasilang. Inihahatid nito ang mensaheng nararapat iaalay sa mga bata ang lahat ng pinakamainam para sa kanilang ganap na pagunlad. (5) Kahit sabihin ng mga magulang sa epiko na may gatas pa sa labi ang kanilang anak. (3) Magugunita ring ang mga batang bayani sa epiko ay binibihisan ng kasuotang pilak at ginto. Nakilala naman siya ni Lambituen kahit nakasuot ito ng damit ng tagaPalintauwan. Ang Batang Bayani at ang Bayan Bilang pagwawakas. halimbawa. o tila karayom ang kanilang mga bisig. (2) Ang “pagpapalamuti” sa buhay ng mga bata sa epiko ay nagpapahiwatig na may kakambal na himala ang bawat supling. Nakaatang sa lipunan ang pagpapayabong ng himala at salamangkang taglay ng bawat sanggol. Hindi natatapos ang tungkulin ng magulang at lipunan sa pagpapangalan sa bata. at balaraw ay sumasagisag sa karunungang maipapamana sa pagpapatuloy ng isang lipunan. may karapatan ang bata na tuklasin ang pinagmulan. hinahandugan ang bata ng mga bagay (tulad ng sibat at kasuotang pandigma) na mahalaga sa pagpapaunlad ng kaniyang sarili. binabasag ng epiko ang . Nakabalik na si Pikas Indahag sa bayan ng kaniyang ina. Marapat pakinggan ang kanilang tinig dahil may angking kapangyarihan ito. sibat. ang paa ng bayani’y kawayan. ay may mahiwagang tinig na kayang magpabagsak ng mga ibong lumilipad at ng mga buko mula sa puno. Ipinabatid ng binata ang natuklasan niyang tunay na pangalan at ang pagiging “lantung na magbabantay sa pintuan sa pagitan ng mga Maranao at Talaandig” (Unabia 1996: 278). Hindi dapat isinasantabi ang kabataan sa mga usaping pangkomunidad o pambansa.kalabaw at pitong alila ang datu para sa mga Maranao. at nabibigyan ng espesyal na tungkulin ang bata kaugnay sa kapayapaan ng magkakatunggaling bayan. Si Lumalindaw. binibigyan ng karampatang paggalang ang isang “anak sa pagkakasala”. Inihahatid nito ang mensaheng hindi lamang sa pagbubuntis at pagluluwal natatapos ang pagiging magulang. Ang pagpapamana ng mga kagamitang mahalaga sa isang grupo o tradisyon tulad ng kalasag. mailalatag natin ang katutubong halagahan kaugnay sa pagkalinga ng bata—pinahahalagahan ang tunay na identidad. Nararapat sa bata ang lahat ng biyayang maaari niyang matanggap.

pananalig sa kanilang kakayahan. Hindi ito isang anyo ng panghahamak o pagsasantabi sa yugto ng pag-unlad ng isang nilalang. kundi ng isang lahi o liping pinag-ugatan ng mga epiko. Lamang. Kudaman. pagdududahan kung dumaan nga ba sa yugto ng pagkabata ang bayani ng mga etnoepiko. sina Crispin at Basilio. Malaki ang pagkakaiba nito nang dumating ang mga mananakop sa kapuluan at nagpalaganap ng mga kolonyal na teksto. Bata ang naging proyekto ng mga mananakop sa pagbibigay ng sibilisasyon at kasangkapan sa pagpapalaganap ng relihiyon. Ngunit dapat isaalang-alang na ang pag-uugnay ng mga kagila-gilalas na elemento sa batang bayani ay patunay sa pagpapahalaga ng katutubo. ang kapangyarihan. Ang mga natukoy ay magpapatibay sa paglupig ng mga kolonyalista sa kapangyarihan ng mga batang bayani sa katutubo at etnikong panitikan. Maaaring may magsabing pinagtitibay nito ang pagtingin sa mga bata bilang miniature adults. Feliza. Pinatutunayan din ng mga halimbawang nakalap at nasipi na kapwa may potensiyal at kapangyarihan ang bata at matanda sa lipunang Filipino. (6) At naisisilang lamang ang bayani kapag naihandog ang tamang patnubay. si Yeyeng na naging Miss Phathupats.nosyong mahihina ang mga bata. (7) Sapagkat ang bayani ay isinisilang. Sandayo. sina Nena at Neneng. Hindi pag-aari ng mga matatanda ang malasakit sa bayan at ang kadakilaan. Ngunit batay sa pagdukal ng mga . Labaw Donggon. atbp. Taake. Bata rin ang naging kasangkapan upang ipatanggap sa nakararami ang mga aralin sa panlasa at kulturang Kanluranin. Sinasabi ng ilang kritiko at historyador na tatlong dekada lamang ang edad ng panitikang pambata sa bansa. matutukoy bilang biktima ng kolonisasyon ang mga batang sina Urbana. bukod pa sa kababaihan. ang mga bata ay pinatatahimik at pinipipi. at Modesto. Aliguyon. at naipamana ang karunungan. Sa panitikang Filipino. masasabing ang bata. At dahil dito. Sila ang binabansot habang binubura sa kolektibong gunita ang kabayanihan nina Binembi. ang pagmamalasakit sa bayan. ang katapangan. gamit ang aparato ng edukasyon. sila ang pangunahing sektor ng lipunan na unang nahuhubog ang kamalayang kolonyal at namamanipula ang mga paniniwala. ay ang pangunahing biktima ng kolonisasyon. at ang talambuhay ng dalagitang si Rosa na nilapastangan ng mga sundalong Hapon noong Digmaang Pasipiko. Maaaring sabihin ng ilan na wala naman talagang yugto ng pagkabata sa buhay ng bawat bayani dahil taglay ng mga ito katangian ng matatanda—ang kagitingan. higit pa sa kakayahan ng isang karaniwang matanda. bata rin ang unang sinisisi sa pagpapanatili ng kamalayang makadayuhan at kolonyal. Sa pangunang suri. hindi ng kaniyang ina. etniko. Ang mga bata ang naging ehemplo ng urbanidad batay sa pagkakahulma sa kanila bilang sibilisasdong indio. Sapagkat sa kolonyal na panitikan ng bansa. Labis na kapangyarihan ang iniuugnay sa batang bayani. Ang masama pa. Lumalindaw. at prekolonyal na lipunang Filipino sa mga bata. Sa pag-aaral ng pagkabata ng bayani.

Dalubhasaang Normal ng Pilipinas. Stanford . Pagsasalin sa Pilipino ng Biag ni Lam-ang at Pag-aaral ng Matandang Kalinangang Iloko na Inilarawan sa Epiko. New Jersey: Princeton University Press. Amador Taguinod. Jovita V.. Francisco at Francis Lambrecht. Baguio City: The Catholic School Press. Campbell." nasa Gawad Surian sa Sanaysay. et al. Hudhud hi Aliguyon: A Translation of an Ifugao Harvest Song with Introduction and Notes. Batnag (pat. 1968.). Mainam ring ituro sa mga batang mambabasa ang tradisyon ng mga Filipino ukol sa ganitong uri ng mga kuwento.). The Hero with a Thousand Faces. tamang edukasyon. Makatutulong ang muling pagsasabuhay ng kuwento ng mga batang-bayani hindi lamang bilang tugon sa misrepresentasyon ng bata sa mga kolonyal at mala-kolonyal na teksto kundi paggigiit ng pagka-Filipino sa panitikang pambatang inaaakusahang hango sa estetika at impluwensiyang Kanluranin. Antolina Antonio. napagtitibay na nasa pambansang kaugalian ang pananalig sa kabataan bilang potensiyal na bayaning magtatanggol ng lupang pangako. sapat na pagkalinga. Mahalaga itong kapanabay na babasahin sa pagtalakay ng karapatang pambata at sa pagpapaliwanag na may natatanging pangangailangan ang bawat bata—pagkakaroon ng sariling pangalan. tungkulin. Joseph. Antillon. Manila (Nob. at lugar sa lipunan. `Di nalathalang thesis.. Pasig: Linangan ng mga Wika sa Pilipinas. Gantimpalang Collantes 1989-1991 ni Aurora E. 1983. Mangyari. Kung gayon. Joi. Gantimpalang Collantes 1989-1991 ni Aurora E. Loline M. `Di nalathalang thesis.” nasaGawad Surian sa Sanaysay. Batnag (pat. napapanahon nang bigyang pansin ang yugto ng pagkabata sa mga epiko dahil hitik ito sa kabayanihang magsusulong sa pagpapanatili ng lipunan at kultura. Nos. ang piraso ng paraiso sa lupa. ang etnoepiko ay testamento sa pagkilala sa sanggol at bata bilang lehitimong miyembro ng isang lipunan. sa anumang panahon. 52. Anthology of ASEAN Literatures: Epic of the Philippines. at payapang pamumuhay. Quezon City: APO Production Unit. Notes: Unang nalathala sa Diliman Review. Sa pamamagitan nito.limot at bibihirang bersiyon at transkripsiyon ng mga epiko ng kapuluan. "Ang Nalandangan sa Agyu: Isang Lupang Pangako. "Kwentong Hindi Matapus-tapos. Inc. 85-112. pp. 1991. Castro. Mahalagang ibalik ang kapangyarihan ng bata buhat sa epiko tungo sa kasalukuyang produksiyon ng panitikan. Pasig: Linangan ng mga Wika sa Pilipinas. Studies on Kalinga Ullalim and Ifugao Orthography. Bibliograpiya Acacio. maaaring mahango ang kumbensiyon ng panitikang pambata na may perspektibong Filipino. Angel A. 1991. 1969). sa anumang kultura. Barrios. Bayaning Hindi Namamatay: Isang Kontemporanyong Pagbasa sa mga Etnoepiko ng Aking Bayan. 1-4 (2005). ay dumaan sa napakahalagang yugto—ang pagkabata. Vol. Billiet. Daguio. 1970. Kailangang idiin na ang bayani.

1952). Singh. Jocano. Quezon City: Ateneo de Manila University Press. 1991. Agyu: The Ilianon Epic of Mindanao. <http://reading. Eugenio. Manila: De La Salle University Press. Raglan.) Philippine Folk Literature: The Epics. (pat. London and New York: Routledge. Rank. E. New Jersey: Princeton University Press. Damiana L. Iligan: Mindanao State University.com. All Rights Reserved. Hourihan. 1995.indiana.interactive ABSTRACT . Ulahingan Series 1: An Epic of the Southern Philippines. UP Diliman. Merito C. back to criticism | home faqs | about us | contact us Hosted by: Institute of Creative Writing. Princeton. 1990. Espinas. Stories from Darangen. The Epic of Labaw Donggon.html> Unabia. 2001.ph . Maranan. “Exploring the Function of Heroes and Heroines in Children's Literature from Around the World. University Research Center. Maquiso.Dumaguete City: Silliman University Press.edu/ieo/digests/d183. In Quest of the Hero. Ulahingan Series 2: Ang Epic of the Southern Philippines. Quezon City: Ateneo de Manila University Press. at Dundes. Margery.Dumaguete City: Silliman University Press. Maquiso. 1969. 1986. Site design by swim. 1990. Arsenio. Edgar at Nicole Revel-Macdonald. Felipe Landa. Otto. H. 2005. ©2005 panitikan. Manila: University of Santo Tomas Publishing House. Manila University of Santo Tomas Publishing House. Manjari at Mei-Yu Lu. Ibalong: The Bicol Epic Fragment. Manuel. 1977.Tula at Kuwento ng Katutubong Bukidnon.University (Aug. 1996. 29. 1996. Kudaman: Isang Epikong Palawan na Inawit ni Usuy. 1997. Elena G. Deconstructing the Hero: Literary Theory and Children’s Literature. Quezon City: University of the Philippines Press. 1965. at Victorino Saway (tagatipon at tagasalin). Carmen C. Elena G. Lord." Jan. Quezon City: University of the Philippines Press. Darangen: In Original Maranao Verse with English Translation. McKaughan. Alan.

bahagi nito ang 100 aytem ng katanungan na nahahati sa apat na larangan ng pagsulat: palabuuan. Ang mga suliraning ninais mabigyan ng katugunan ay ang mga sumusunod: Ano ang antas ng kakayahan sa kasanayang pasulat ng mga student teacher na nagpapakadalubhasa sa Filipino sa larangan ng plabuuan.1. palaugnayan at palabaybayan?. Ang paaralang nakibahagi ay ang: Baguio Mga Pagpapahalagang Moral sa mga Piling Maikling Kuwento ni Genoveva . Accrediting Institusyon: Saint Louis University (Pribado) Bonifacio Street. Mahahalagang Salita: Kasanayan. Sila ay napapapabilang sa iba’t ibang Kolehiyo at Universidad sa lungsod ng Baguio at La Trinidad Benguet. Ang kabuuang bilang ng mga student teacher na nakibahagi sa pagaaral n ito ay 67. wastong gamit. unang wika at paaralan. Buod. Pasulat. Title: Antas ng Kakayahan sa Kasanayang Pasulat ng mga Student Teacher na Nagpapakadalubhasa sa Filipino Kabuuang Bilang ng Pahina: 196 Kabuuang Bilang ng Text: 111 2. Baguio City CHED-CAR 6. Ang pag-aaral na ito ay nagmimithing malaman ang antas ng kakayahan sa kasanayang pasulat ng mga student teacher na nagpapakadalubhasa sa Filipino. Nagpapakadalubhasa. Antas ng Kakayahan. Mayroon bang makabuluhang pakakaiba ang antas ng kakayahan ng mga student teacher na may kaugnayan sa kasanayang pasulat kapag pinangkat sa: probinsyang pinagmulan. Uri ng Lathala: Di-Nalathala 5. Uri ng Dokumento: Tesis 4. Gumamit ang mananaliksik ng talatanungan. wastong gamit. palaugnayan at palabaybayan. May epekto ba ang mga malayang variable sa mga suliraning kanilang kinakaharap? Anu-Ano ang mga nararapat isagawa upang mapaangat ang antas ng kakayahan sa kasanayang pasulat ng mga student teacher na nagpapakadalubhasa sa Filipino? Ang mapanuring naglalarawan normatibo ang pamamaraang ginagamit sa pananaliksik na ito. Ang ginamit sa pagsusuri ng mga satos ay ang Frequency. Abstract: 7. Ang pagsusuri ng kinakalabasan ay pinamahala sa dalubhasang estatistiko. Anu-ano ang mga suliraning kinkaharap ng mga ng mga student teacher sa kasanayang pasulat? . Mary Ann Rueda 3.1. Filipino 7. May-Akda: Barlis. ChiSquare. OneWay Analysis of Variance (ANOVA) at T-test. Student Teacher.

Dahil dito.M. ay magagamit na instrumento sa pagpapalaganap ng kagandahang-asal. isinaalang-alang ng mananaliksik ang kahalagahan ng mga mabubuting pagpapahalagang moral na mapayaman at mapanatili sa buhay ng tao nang sa gayon ay mahubog ang kagandahang-asal sa mga kabataan at sa lahat ng sambayanang Pilipino. pangyayari sa lipunan at karunungan na umaantig ng puso. Sa pagsusuri sa mga piling maikling kuwento ginagamit ang pagdulog moralistiko. Maaaring hindi lamang aliw ang nakukuha rito kundi mga aral. Ang mga tagatangkilik ng mga anyong ito ay nagbibigay naman ng mga puna at reaksyon kung ang naidudulot ng nilalaman ng mga ito ay nakakabuti o nakakasama. Sa pagpapahalagang moral makikita at makikilala kung mabuti o masama ang pagkatao ng tao. Mahalaga ang moralidad sa pang-araw-araw na galaw ng buhay ng bawat tao. Inaasahangang mga akdang isinulat ni G. Sa Kristyanismo ang Banal na Aklat o Bibliya ang nagiging moog ng mga Kristyano sa pagkilala ng moralidad. Tinatalakay nito ang paraan ng pagpapakita ng mabuti at di-mabuting pagpapahalagang moral at ang implikasyon nito sa kasalukuyang lipunan. karunungan at mga kasanayan. dito papasok ang moralidad. Kung ang pag-uusapan ay mga aral na nakukuha mula sa mga akda. 1. impormasyon. tagapanood at tagapakinig.Edroza-Matute Rodson Jumalon Abstrak Ang pag-aaral na ito ay naglalayong ilantad ang reyalidad batay sa mga pangyayari sa mga kuwento tungkol sa unti-unting pagbaba ng moralidad natin bilang mga Pilipino. Sa pagbanggit sa kalikasan ng tao ay hindi maihihiwalay ang Banal na Kasulatan at relihiyon.E. Sinusuri ng pag-aaral na ito ang mga pagpapahalagang moral na matatagpuan sa walong (8) piling maikling kuwento ni Genoveva Edroza-Matute (GEM).0 Panimula Ang mga akdang pampanitikan ay nilikha upang magbigay-aliw sa mambabasa. Ayon kay Reyes (1992) ito ay isang uri ng panitikan na naglalahad ng buhay ng mga tao. Ayon sa pagsasaliksik.SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ . Ang pag-unawa sa moralidad ay ipinaliliwanag ng magkasanib na puwersa ng relihiyon at pilosopiya. dahil ito ay gagamitin bilang lunsaran sa pagtuturo ng pagpapahalagang moral. Ito ang nag-uugnay sa tao at sa Diyos. damdamin at isipan ng tao. hanggang sa kasalukuyan nakahihigit pa rin ang mabubuting katangian sa kuwento at nangingibabaw pa rin ang kabutihan ng tao.

ang kurikulum ay nagsisikap na linangin ang buong katauhan ng mag-aaral upang maging isang mabuting mamamayan ng ating bansa. naipakita ng mananaliksik sa paraan ng pagpapahayag o paggamit ng diyalogo kung anong pag-uugali ang taglay ng tauhan. Paghihintay. Ang teoryang ito ang gumagabay sa pag-aaral na ito. 2. Pagsusuri at Pagpapakahulugan . Desinsyo sa Pag-aaral and Metodolohiya Isang mahalagang pampalipas ng oras ang hilig sa pagbabasa ng iba’t ibang anyong pampanitikan. damdamin at kaasalan. at may mga diyalogo na ginamit ang manunulat upang maipakita ang isang pag-uugali o asal ng tauhan. Ang konsepto ng moralidad ay umiikot sa suliranin ng masama at mabuti. Sa layuning ito. Isang Santakrusan. at Simula ng Isang Kahapon ay mga kwentong ginamit sa pag-aaral na ito.0 Paglalahad. Mga Guho. Ayon kay Reyes (1992). nais nitong matagpuan ang mga pagpapahalagang moral na tinataglay ng mga tauhan sa kuwento at maipakita ang mga mabubuti at di mabubuting pagpapahalagang moral sa pamamagitan ng mga pahayag na ginamit ni Genoveva Edroza-Matute. Ang moralidad ay nagsisilbing batayan ng tao kung ang isang gawain o kilos ay nakakabuti o nakasasama. Tulad ng pagbabasa ng mga kuwento. Nagkakaroon ng mabuting moral ang isang tao ayon sa ikinikilos nito. Ang walong maikling kwento ay pinili ayon sa mga sumusunod na krayterya.2 Ayon sa Primer na inilathala ng PRODED. Gamit ang Pamaraang Palarawan (Descriptive Design) at pangnilalamang pagsusuri sa mga piling maikling kuwento (Content Analysis). 3. Ito ay dapat sinulat ni Genoveva Edroza-Matute. sa moralidad ang kilos ng tao ay mabuti. Sa pag-aaral na ito. Kwento Ni Mabuti.0. . Bago Magsimula. Simula ng Isang Kahapon. Nagiging mali ito kung ang kanyang kapaligiran ay nagtuturo sa kanya ng mali sapagkat nakagabay sa kanya ang mabuting gawi sa kagandahang-asal maaasahan natin na ang kanyang gawa ay mabuti. sapagkat nalalaman niya kung ano ang tama at kung ano ang mali. alamat. Di-Katulad ng Tao. Ang mga kuwento na may pamagat na: Yumayapos ang Takipsilim. Sila ang gumagabay sa mga bata sa paghubog ng mabuting gawi at kaisipan. nobela at iba pang mga babasahin na naghahatid ng magagandang aral at impormasyon. kakikitaan ng iba’t ibang pagpapahalagang moral. inaasahan na ang pag-aaral na ito ay makakatulong sa mga guro na nagtuturo ng panitikan. Parusa. kapag taglay nito ang pagkakaroon ng moral na kaganapan o perpeksyon na hinihingi ng layunin ng kilos.

Ang inuusal ay ang . Sa murang edad hindi naging sagwil sa puso ng musmos ang pag-uusap ng mga magulang. Tulad nina Lola. nagmumura. Halos maubos na ang pera nila sa pagtustos. Si Lola sa kuwentong ito ay nakaramdam na siya ay itinatakwil ng mga anak. nagmamaliit. SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ 3 Subalit may mga pagkakataon na dahil sa kaabalahan sa gawain ay napabayaan ang dapat na obligasyon ng anak sa magulang. Kapuri-puri ang ipinakita niyang pag-aaruga’t pagmamahal hindi lamang sa pagkakaroon nito ng sahod kundi itinuring na nito si Lola na kabilang sa kanyang kamag-anak Mabait.Ang kuwento na Yumayapos ang Takipsilim ay nagpapahiwatig na ang katandaan ay hindi maiiwasan at ito ay kailangang bigyang kahalagahan. pinagtapos nilang mag-asawa ng karera ang mga anak sa abot ng kanilang makakaya. na kahit napagtapos na nila ito ng mga karera ay nandiyan pa rin ang mga ito na handang magsakripisyo para sa pangangailangan ng mga anak. Ipinakikita sa kwento ang labis na pagmamahal ng ina at ama nina Ramon at Rey. Mapagmahal na magulang (ama at ina nina Ramon at Rey). Ang perang naipon ng kanilang mga magulang na laan para sa kanilang pagtanda ay ginamit na rin sa kanilang magkakapatid kahit pa nga propesyunal na sila. Anong sakit ang naramdaman niya nang marinig ang pagtatalo ng magkapatid. Ang kawalang ingat sa pagsasalita ay nagdudulot ng sakit ng damdamin ng ibang tao salitang nagbabanta. Makikita ang pagmamalasakit ni Tinay para sa matanda na hindi naipakita ng dalawang anak ng matanda. Kinagigiliwan ni Lydia ang kanyang lola at nanghihinayang ito kung aalis ang kanyang lola sa kanilang bahay. Mapagwalambahalang mga anak (Ramon at Rey). magiliw at mapagmahal na apo (Lydia). Ang perang dapat sana’y nakalaan sa kanilang pagtanda ay isinakripisyo para sa mga anak. nasasalamin ang pagmamahal na iniukol ng mga magulang sa anak. Maalalahanin at maaruga (Tinay). Kaya nga siya natagpuan ni Tinay sa beranda na basang-basa sa ulan. upang makapagtapos lamang si Rey at Ramon. Ang salita’y makapangyarihan tulad ng espada. Mapagparayang mga magulang (ama at ina nina Ramon at Rey). Ang mahalaga sa kanya sa panahong iyon ay ang kanyang lola na ayaw niyang mawaglit sa kanyang tabi. na may kasamang singhal. Bagamat nagpakita ng labis na pagmamahal ang ina kina Ramon at Rey maaaring iisipin na ang labis na pagmamahal na ito ang siyang nagtulak sa magkapatid sa kanilang pagiging makasarili. Sa kwentong ito.

Ipinakita ni Ros ang paggalang sa nakakatanda sa kanya. Isang mabuting pagpapahalagang moral ang pag-iingat sa dangal. Kahit mahirap lamang ang kanilang pamumuhay ay pinagsisikapan niyang mamuhay ng marangal. Iniingatan ang dangal (Ros). Ang pagmamahal ng magulang sa anak ay isang uri ng pagmamahal na walang kapareho sa ibabaw ng mundo. subalit hindi niya pinabayaan ang sarili na mapariwara. Pahiwatig ito sa kapasyahan na iaalis na si Lola dahil sa kagustuhan ni Carmen. Para sa kanila ay pabigat na ang matanda at nandidire pa siya nang makita niyang hinihimas-himas ni Lydia ang braso ng matanda. at kitang-kita ng matanda ng hinugasan at sinabong mabuti ang mga kamay ng bata. Dahil sa mga kadahilang di maiiwasan ay nakapagtanim ng galit at pagkamuhi ang isang tao dahil ito ay hinihingi ng isang sitwasyon. Mangyayaring magbago siya dahil sa kayamanang nakamtan o di kaya ay naimpluwensyahan ng mga taong nakapaligid sa kanya. kaya agad itong tinawag ni SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ 4 Carmen. Narinig ni Lola ang malakas na boses ni Carmen na hindi naman niya nauunawaan. Valle.pangalang Mrs.) May mga pagkakataon na ang tao ay nagagalit. Nagtanim ng galit (Ros. Malamig na pagtingin sa biyenan (Carmen) Ang tao ay bahagi ng lipunang kanyang ginagalawan. Mapagmahal na ina (Ina ni Ros). dahil mas mahal ito ni Ramon. ang marunong magpahalaga sa magulang di tulad ng kanyang mga anak. Sa kuwentong ito ipinakita na mas makapangyarihan ang boses ni Carmen. Ang kwento na Mga Guho ay naglalarawan ng isang anak mahirap na mapagmahal sa ama at ina. dahil sa pagmamalupit sa kanya at sa kanyang ina. Nasa sinapupunan pa lamang ang isang sanggol hanggang sa ito ay iluwal at magkamalay ay walang humpay ang pagpapadama ng ina ng kanyang pagmamahal. Napalitan ang ama ng isang amaing malupit at mapang-api ngunit nanatili pa rin ang magandang imahe ng namatay na ama. Ang galit ay salungat sa mabuting pagpapahalagang moral. Ang taong may dangal ay nagtataglay ng mataas na pagtingin mula sa kanyang kapwa. Isa si Tiyo Sendo niya na nagbibigay sa kanya ng sama ng loob. Mapagtimpi (Ros). Ang kanyang pagkasuklam at pagkamuhi dito ay nagawa pa rin niyang timpihin at sinarili na lamang upang makaiwas sa dagdag na pasakit. Si Ros ay naglilingkod sa isang bar. Sinasabing ang ina ang ilaw ng tahanan. Napakalungkot ng isang tahanan kung walang ilaw na nagbibigay liwanag. Si Ros ay nagtanim ng galit .

ang pangalawang asawa ng ina ni Ros. Ang pagiging babaero raw ay likas na sa mga kalalakihan. subalit nagiging kabaligtaran ang pangyayari. Kakaiba ang ipinakitang relasyon ng isang amain sa kwentong ito. Ito ay maaaring kailangan para sila mabuhay. Ang tao ay isinilang na may taglay na sariling karapatan. ay si Ros ang naging tagapaghanapbuhay para sa kanilang pamilya. Ito ay isang kasabihan na nagiging palasak sa bibig ng mga kalalakihan. del Prado ang pagkakataon na nagtatrabaho si Ros sa bar para sa kanilang ikabubuhay. Di-naipagtanggol ang sarili (Ros). maliban sa pagmamalupit ito ay nagging pasanin sa buhay dahil hindi ito nagsikap na makakita ng trabaho. Si Ros ang nagging palabigasan niya sa kanyang mga bisyo. Ang mabuting relasyon ng tao sa kapwa tao ay itinuturing na napakahalaga sa ating lipunan o sa komunidad. Ang kahinaan ng loob at kalagayan sa buhay ang dahilan. ang mga kautusang ito ay ipinatutupad at isinasakatuparan at tinitingnan kung ang karapatan ng bawat mamamayan ay hindi naaapakan. Ang pananamantala lalo na sa mga babae ay isang pag-uugaling taliwas sa wastong kautusan ng kagandanhang-asal. Ginagamit ang kasabihang ito. gaya ng mabubuting relasyon ng magulang sa anak. Malupit. Ang pagkamuhing unti-unting pumuno sa kanyang dibdib. Si Rosendo. at . ay inaasahan sanang makakatuwang sa pagtataguyod ng kanilang pamilya at siyang magiging gabay sa ikagaganda ng kanilang SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ 5 pamumuhay. Ito ay kanyang karapatan na di dapat na ipinagkakait kaninuman. Inaalok niya ng salapi at kaginhawahan ang kagipitang kalagayan ni Ros. Sinamantala ni Mr. Nagsisilbi itong paktor sa pagkamit ng minimithi ng isa’t isa. Ang pagsasamantala sa kapwa ay isang gawaing hindi maganda sa mata ng tao at mata ng Diyos. Si Rosendo ay naging malupit sa kanila. del Prado). del Prado). mapang-api at tamad (Rosendo). na nag-ugat mula pa sa kanyang pagkabata at kasabay niyang lumaki ay nagpupumilit na humulagpos. Kung ang ating lipunan ay nagbibigay ng mga kautusan na dapat na sinusunod ng bawat mamamayan. Babaero (Mr. para lamang mapagtakpan ang hindi magandang bisyo na ginagawa ng mga lalaki lalo na’t marami itong salaping ginagamit upang silawin ang mga babaing naghahanap at nangangailangan ng pera. Ito ay isang katangiang hindi dapat na pamarisan. Sa halip. Mapagsamantala sa mga babae (Mr.at poot sa kanyang amaing si Rosendo dahil sa di magandang pag-uugali nito. kaya sila ay inaabuso ng pangalawang asawa ng kanyang ina. sapagkat ito ay labag sa kautusan ng Diyos at labag din sa batas ng tao.

maaari ring para na rin sa sarili nilang kapakanan. Ang paraan ng pagsasalita ni Ebeng ay hindi magandang pakinggan subalit masasabing maaaring ito lamang ang kanyang paraan ng pagdidisiplina sa nakababatang kapatid. masunurin at magalang na bata (Ebeng). Masipag/kasipagan (Ebeng). isang tauhan ng kwento na ipinakikitang may madilim na nakaraan. Kahit dinanas niya ang hirap at pagkapagod sa paghahanda ng maisusuot ni Ting ay hindi inalintana ni Ebeng. sa bahaging ito ay nagkaroon naman ng pagkakataon na ang pagkaligaw ng landas ay maaaring magbago at magsisi sa mga pagkakamali. Sa isang batang nasa murang gulang pa lamang ay kapapansinan ito ng ugaling mausisa at matanong. pakialamero (mga kapitbahay ni Ebeng). Si Elena. May mga panahon na kailangan ng tao ng sariling paraan ng takbo ng buhay. Ang Di-Tulad ng Tao ay kwento ni Elena na may itinatagong lihim tungkol sa tunay niyang pagkatao. Ang tao ay binigyan ng buhay upang ito ay kanyang pangalagaan at mahalin. Tsismoso. subalit ang nakaraan niya ay kanyang itinatago at idinadaan sa pangangaral sa mga kabataan. subalit may mga SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ 6 pagkakataon na ang ugaling ito ay nalilihis ng landas. Ang buhay ay maganda kung walang mga taong nakikialam sa takbo ng buhay ng bawat isa. ito ay kanyang pinupunan sa paglilingkod sa Diyos. upang maging maganda ang magiging buhay lalo na ni Ebeng. ang mahalaga sa kanya ay matuloy ang pagiging Constantino ni Berting. bilang tagapagturo ng mga salita ng Diyos. Ito ay ginawa rin ni Elena. kaya siya’y nakilala na malapit ang kalooban sa Maykapal. Ang pagsasalita na may kasamang singhal ay hindi magandang pakinggan. Isang batang kaibigan ang nakatuklas sa kanyang tunay na pagkatao at nabigyan niya ng magandang larawan ng buhay. . Si Ebeng ay nagtunog nagmumura sa kanyang pagbibigay ng disiplina sa isa pang nakababatang kapatid. na dapat nilang unawain at hindi basta na lamang huhusgahan sa mga pagkakamaling nagawa sa buhay. Ang kangyang pangaral ay ukol sa tutunguhing magandang landas at tuwid na pamumuhay. mahal din nito ang bunsong kapatid. Ang ugaling ito na taglay ni Ebeng ang batang nagbukas sa isipan ng mga taong nakapaligid sa buhay ni Elena. Pinagtiyagaang tahiin ni Ebeng ang damit na isusuot ng kapatid para sa gaganaping santakrusan sa kanilang pook. Mapangaral (Elena). Mapagmura (Ebeng). Si Ebeng ay kapatid na nakakatanda ni Berting. Mausisa. Kahit minsan na siyang naligaw ng landas.

kahit alam nyang may iniisip na ibang babae ang kanyang mahal ay hindi pa rin nawawalan ng pagasa si Nemang kaya handa itong maghintay sa pagbabalik nito sa kanyang piling. Matapat na asawa. Ang kasipagan ay isang pagpapahalagang moral na dapat pamarisan at dapat taglayin ng bawat nilalang. Bilang ama ng tahanan. Titingnan muna natin ang ating sarili sa salamin bago titingnan ang iba. Matiisin (Nemang). Masipag (Nemang). Iyan ang uri ng pagmamahal ang iniukol ni Nemang kay Joel. ang kanyang asawa. Pinagtiisan kahit giray-giray mapagkasya lamang ang kinikita para sila mabuhay ng kanyang mga anak. Iresponsable. masipag. ay hindi natupad.Ang kuwento ay kinakitaan ng mga tauhan na masasabing may taglay na pagpapahalagang moral na taliwas sa kagandahang-asal. Matulungin. Ang inaasahang perang maibabalik sa kanya kapag nakapagtrabaho na si Joel Soriano. maalalahanin. na sa panahong iyon ay nangangailangan ng pang-unawa at pagaalala. taksil (Joel Soriano). Upang mabuhay ang sarili at ang dalawang anak ay lumipat ng matitirahang bahay. Ang Paghihintay ay kwentong tungkol sa pagsakripisyo ng isang babae na tapat ang iniukol na pag-ibig sa kanyang asawa at ang ginawa ng lalaki sa pagiging tapat ng kanyang pag-ibig. pabayang ama. Ang mga katangiang nakasaad sa itaas ay masasabing mga pagpapahalagang di dapat bigyan ng kahalagahan. maganda ang kalooban. Sa kanyang pagiging matulungin ay kanyang pinatunayan na ang kanyang ginawa ay nakapagdulot ng malaking SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ 7 kaginhawahan ng loob sa panig ni Nemang. Ang pag-ibig na tapat ay kinakailangang handang isakripisyo ang lahat sa buhay upang maihandog sa minamahal ang kanyang taospusong pagmamahal. Si Nemang ay hindi mahirap. walang-utang na loob. . matiisin (Nemang). Inunawa rin niya ang kalagayan ni Nemang. maunawain (Rina). Ang mga katangiang taglay ni Rina ay mga pagpapahalagang dapat na hangaan at bigyan ng karampatang pagpapahalaga. naging mahirap lamang ito nang maubos ang kanyang naipong pera dahil sa pagsunod sa kagustuhan ng asawang makapagtrabaho sa ibang bansa. Si Nemang ay inialay ang pagmamahal kay Joel na alam niyang ni katiting ay walang ipinakitang pagmamahal sa kanya. Ang pagiging matapat sa kapwa ay isang pag-uugaling inaasahang taglay ng tao. Nagpakita ng kasipagan si Nemang sa kanyang gawain kaya madali siyang natanggap sa bagong kompanya na kanyang inaplayan.Ang ipinakitang kasipagan ni Nemang mula sa dating pinagtrabahuhan ay may malaking tulong na nagawa upang siya ay madaling matanggap sa kasalukuyang pinapasukan.

Ang pagbibigay patnubay at pangangalaga para sa kanilang paglaki ay upang hindi sila magiging suliranin ng lipunan. Nagawa niyang itago ang kanyang pagkakaroon ng anak mula sa isang doktor. tagabigay ng impormasyon at taga-tingin at taga hanap ng mga taong maaari nilang maging kakampi o maging kagamitan ng kanilang lihim na gawaing hindi tama o mapagkukunan ng salapi sa isang paraang taliwas sa tunay na palakad. Ito ang mga katangiang taglay ni Ventura. Siya ay tagabantay ng mga manggagawa. Ang Kuwento ni Mabuti ay umiikot sa buhay ng isang guro na kung tawagin ay si Mabuti. Si Salamin ang mata at kanang kamay ni Big Boss. Ibinurol ang katawan nito sa bahay na hindi si Mabuti ang nakatira. Si Mabuti ay malihim. Ventura at Neneng. Kaya kahit nais bawiin ni Big Boss ang kanyang pagkukulang ay hindi nito napagbago ang damdamin ni Neneng na pilit nilimot ang kanyang nakaraan at mga kasawian sa piling ni Big Boss. Bawat katangian ng tauhan na atin ding nakikita kahit sa kasalukuyan. Ang katangiang ito ay kahanga-hanga dahil miminsan lang itong makikita na taglay ng isang tao. Si Neneng ay nagtataglay ng matibay na paninindigan at pagmamahal kay Ventura. Ipinapakita ng mga pahayag na hindi matutumbasan ng anumang pangako. Dito niya ipinapakita na tapat ang kanyang pagmamahal kay Ventura. Ang kuwentong Parusa ay ipinapakita ang iba’t ibang katangian ng mga tauhang sina Salamin. mabait at mapagmalasakit (Ventura). Maaari itong pamarisan at panatilihin. Matibay ang paninindigan at pagmamahal (Neneng).dapat na maging gabay ang ama para sa magandang kinabukasan ng mga anak. Nalaman lamang ng mga nakapaligid sa kanyang daigdig nang ang doktor ay mamatay. Kung pakasusuriin. Big Boss. salapi. siya ay nagtataglay ng kakaibang katangian. Ito ang katangiang taglay ni Ventura. Si Mabuti ay may lugar na iniiyakan upang doon itago sa karamihan ang kanyang mga pighati. Kay Ventura niya nadama ang katapatan ng kalooban. Sabi ng sa kuwento. taga kilatis sa buhay ng mga manggagawa. at kariwasaan ang paninindigan ni Neneng. na nakapagdulot kay Big Boss ng pangamba at pagngangalit ng bagang dahil kahit anong panggigipit ang kanyang ginawa ay hindi niya nakumbinsi si Neneng na bumalik sa kanya at hindi rin naging sagwil sa pasya nitong manatili sa piling ni Ventura. Pagkagaling niya sa ibang bansa at bumalik sa Pilipinas ay umuwi siya sa piling ng ibang babae. Hindi na niya binalikan ang sariling pamilya pagkatapos na siya ay guminhawa. Mapag-alala (Salamin). Mabuti ang tawag sa kanya dahil bawat sambiting pangungusap ay sinisimulan ng “mabuti”. Malihim (Mabuti). Kaya ang kanyang SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ . kapag kumapit ka kay Salamin mabubuhay ka. kasaganaan. Matalino.

8 lihim na pag-iyak ay itinatago rin niya sa sulok na kinatagpuan sa kanya ni Fe. Siya ay masasabing manloloko dahil iniwan niya si Mabuti at hindi nagkaroon ng pagkakataon na makapiling ng bata mula pa sa kanyang pagsilang. Subalit ang ginawa ni Aling Tindeng ay masasabing labag sa pagpapahalagang moral dahil ito ay nakapagdudulot ng hindi magandang epekto sa buhay nila. Mailalagay sa isang pag-uugaling pagyayabang ang kanyang ginawa para maipangalandakan lamang na guwapo at may magandang kasuotan ang anak sukdulang kanyang ipangutang. Ang kanyang ginawang pangungutang masunod lamang ang matatawag na kapritso ng lipunan ay hindi magandang ehemplo. Hindi binigo ni Aling Tindeng ang anak. Kahit mahirap ang kalagayan nila sa panahong iyon ay binilhan pa rin niya ng gamit ang bunsong anak upang gumanap na Constantino sa gaganaping Santakrusan. Ginawa niya ang lahat mapasaya lamang ito. Sa pag-uusisa ni Fe. Ipinakita ni Aling Tindeng ang kanyang pagmamahal sa kanyang anak na si Berting upang mapaligaya ito. Ito ay nilapitan ni Mabuti upang alukin ng tulong na maaaring makatulong sa ikagagaan ng dibdib nito. Mausisang bata (Fe). Ganito si Aling Miray. Inilagay niya sa alanganin si . Manloloko (Doktor). Hanggang ito ay naging anim na taong gulang na. Ang doktor ay siyang ama ng anak na babae ni Mabuti. Subalit kahit na ito ay naging ama ng iba pinalaki pa rin ni Mabuti ang anak na may kinikilalang ama. Ito ang nagdulot kay Mabuti ng mga sama ng loob. Bago Magsimula ay tungkol sa isang pamilya na ipinakita ang pagmamahal at pagmamalaki sa anak dahil ito ay magiging Constatino sa gagawing Santakrusan sa kanilang pook. Walang isang salita/ walang paninindigan. nanganino sa mayayaman (Aling Miray). Mapagmahal na ina (Aling Tindeng). Ang kuwentong Isang Santakrusan. ang mga pagtitiis niya at mga sama ng loob na kanyang pinagdaanan sa buhay. Mayabang (Aling Tindeng). Mayroon tayong kasabihan na ang pangako ay ginagawa para baliin rin. kahit anong hirap ay tiniis para sa kaligayahan ng bunsong si Ting. Ito ang uri ng ama ng anak ni Mabuti. Ang batang si Fe ay isang mag-aaral na natagpuan ni Mabuti sa sulok ng silid aklatan na may suliranin at lihim na umiiyak. Ito ay isang pagpapahalagang moral na hindi mabuti. nabuksan ang buhay ni Mabuti. Kahit umabot sa pangungutang ay ginawa ng pamilya ang lahat mapakita lamang sa anak ang pagmamahal. Ang panloloko sa kapwa ay isang gawaing masama. Ayaw ni Aling Tindeng na masaktan ang anak.

nating may kunsensya rin siya sapagkat nakaranas din siya ng paghihirap ng kalooban sa pagsasabi ng pangyayari kay Aling Tindeng subalit ang ibinigay niyang pakiusap ay SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ 9 nakapagdulot na ng malaking pinsala sa buhay at pamumuhay ni Aling Tindeng at sa musmos na damdamin ni Berting. sa hangaring makatulong sa ina upang sila ay mabuhay ng matiwasay. Ang pagmamahal ng mga magulang ay hindi rin matatawaran at handang tumulong sa anak kung magkaroon man ito ng suliranin. Sa mga katangian ding ito natuto at nakapagtapos si Mimi dahil sila ang naging huwaran nito. Tulad ni Aling Miray. Masasabi. mabutas man ang bulsa ng iba masunod lamang ang kanyang kagustuhan. sa kagustuhang maging bonggang-bongga ang mangyayaring Santakrusan ay nagkaroon ng reaksyon ang kanyang mga kababaryo. anak mahirap subalit nagsisikap na makatapos ng pag-aaral. kaya naging guro ito at natagpuan ang kasagutan na hinahanap ng kanyang sarili. 4. Ang mga taglay na katangiang ito ang siyang naging sandigan ng magkapatid upang maging propesyunal. Bukas din ang kanilang isipan at kalooban upang unawain ang anak. dahil may kakulangan pa sa buhay niya na dapat niyang hanapin at tuklasin. matiyaga (Etang at Pilar). Konklusyon at Rekomendasyon . Si Mimi na lumaking sagana sa lahat ng kanyang pangangailangan ay naghahanap ng kasagutan sa mga nabubuong tanong sa kanyang isipan. Sina Etang at Piliar ay mga pinsan ni Mimi. Sa ginawa ni Aling Miray ay nakasakit siya ng damdamin. Sa mga pangyayaring naganap sa buhay ni Aling Miray. Bulanggugo (Aling Miray). maliwanag na nanganganino siya sa mga mayayaman at makapangyarihan. Hindi niya inalintana kung may damdamin mang masasaktan. Sa pamamagitan ng kanilang taglay na katangian ay nakatulong sila sa magulang. Buod.0. o kung anong gusto niyang mangyari sa kanyang buhay. Nang dahil sa kanyang pakiusap na gagawing Constantino si Berting ay pumayag si Aling Tindeng. Simula Ng Isang Kahapon ay kuwento ng isang anak ng magasawang may kaya sa buhay na nagkaroon ng kalituhan kung ano ang kursong kukunin sa kolehiyo. Natagpuan ni Mimi ang kasagutan sa kahungkagan ng kanyang buhay. Ang pagiging bulanggugo ay pagiging maluho kahit hindi kaya ay kakayahin. Nagawa pa nitong mangutang para lamang mapagbigyan ang hermana mayor. masipag. Matiisiin. Dahil sa laki sa layaw lahat ng kailangan ay agad nakukuha ni Mimi. Ang pagpapahalagang ito ay dapat na taglayin at pamarisan.Aling Tindeng.

. E. (2) ito ay magagamit bilang lunsaran sa pagtuturo ng pagpapahalagang moral. 5. V. Values education . at (6) iangat ng mga mambabasa ang kanilang panlasa sa pagpili ng mga babasahin. Philippine value revisited . ang pag-iwas sa mga temtasyon upang magsilbing huwaran sa mga kabataan. Mga akda . J. (4) iugnay ng mga guro ang pagtuturo ng mga pagpapahalaga o “values” sa lahat ng grado ng mga estudyante simula elementarya hanggang sa kolehiyo. Loyola Heights. (1992). A. (5) itaguyod ng gobyerno ang lubos na katapatan sa panunungkulan. (1991). 1998. Inaasahang ang mga akdang isinulat ni G. G. Gorospe. Ang mag-anak na Cruz. Naipapahayag ng may-akda ang mga pangaral na nais niyang ipaabot sa kanyang mga mambabasa. Napagtanto ng mananaliksik na ang mga akdang pampanitikan ay naglalaman ng mga pagpapahalagang moral na nakakapagturo sa mga mambabasa ng malawak SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ 10 na kaalaman. Metro Manila: Vibal Publishing House. L. L.M. Sapagkat nakahihigit ang mabubuting katangian masasabing hanggang sa kasalukuyan ay nangingibabaw pa rin ang kabutihan ng tao. Pagkatapos na mabasa. Metro Manila: Jave Publishing House. ( 1990 ) . Matute. (3) gamitin ang mga kuwento sa pagtuturo ng iba pang anyo ng pagpapalaganap ng mabuting pag-uugali. Manila. Bilog . Diksyunaryo Filipino . English. Gonzales. Quezon City. ang nananaliksik ay nagbigay ng mga rekomendasyon na inaasahang makatulong sa mga kinauukulan. Ang pagpapahalagang moral na mabubuti ang nangingibabaw dahil ang mga tao ay sumusunod sa mga alituntunin ng batas sa kagandahang-asal at ang gawaing di-mabubuti ay nagbubunga rin ng hindi mabuti sa gumagawa nito.0 Bibliyograpi Mga Aklat Arceo. ay (1) magamit na instrumento sa pagpapalaganap ng kagandahang-asal. Samantala ang natagpuang di-mabubuti ay labindalawa (12). S. Manila: National Bookstore. E. Philippines.Makikita na mas marami ang pagpapahalagang moral na mabubuti na may bilang na labimpito (17).English Dictionary. masuri at mapagtimbang-timbang ang mga natagpuang pagpapahalagang moral mula sa mga piling maikling kuwento ni Genoveva Edroza-Matute ay nakapagbigay ang mananaliksik ng konkretong kasagutan sa mga katanungan ng kanyang pag-aaral. Metro Manila: Philippines Bookmark Inc.(1986). 1994.E. Tagalog. Pagkatapos na maitala ang natagpuang pagpapahalagang moral. Quezon City: Kalayaan Press.

(1992). Pagpapahalagang moral sa nobelang daluyong. Mga pagpapahalagang moral na napapaloob sa mga piling awiting bayan ng mga Iliganon.8 Gutierez. 2001-2002. Pasig . Printing Press. Quezon City. Pangkolehiyo. C. (1986) Article XV. G. Filipino values today.Panitikang Pilipino sa bagong panahon. General Provision.XXXV PRODED. Ang katutubong panitikan ng Malinao. ( 2003 ). Baybayon . Timbranza. S. Philippine Constitution. G. M. (1994). 1982 Bearu of Elementary Education. R. S. p. . MESS. 1997. Inc. Kritisismo. Metro Manila. Phoenix Educator’s Journal . 1995SMC RESEARCH JOURNAL _______________________________________________________ 11 Mga Peryodiko Carragas. F. P. Reyes. D. Aklan kung saan masasalamin ang kanilang pagpapahalaga sa buhay. Katha Publishing Co. Mahinay. (1992). V.Mag-atas. A Primer For Values Education: National Book Store Manila. Ano Ba Itong Tinatawag Na Values? Vol. F. T. V. Panitikang kayumanggi. Mga Di-Nalathalang Tesis Fabiosa. ( September 1986 ).. Metro Manila 24 K . Shaw Boulevarad . E. Subsection 4. Ramos. (December 1989). Manila p. 8. S. Moral development of children. Section 8. T.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful