P. 1
Filipino 1

Filipino 1

|Views: 10,083|Likes:
Published by Arvin Kim Arnilla
Filipino 1, Wika, Komunikasyon
Filipino 1, Wika, Komunikasyon

More info:

Published by: Arvin Kim Arnilla on Feb 07, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/09/2013

pdf

text

original

larawan? Ano ang nakikita niyo sa larawan?

Paano ba sasabihin ang “Mahal kita” sa iba’t ibang wikang dayuhan?

Wika English French Spanish Bahasa Malaysia Nihongo Korean Chinese Mandarin

Paano sasabihin I love you. Je t’aime. Te amo. Saya cintamu. Aishiteru. Sa rang hae yo Wo ai ni.

Paano ba sasabihin ang “Mahal kita” sa iba’t ibang wika sa Pilipinas?

Wika Hiligaynon Bisaya – Cebu Ilocano Pangasinense Bicolano Kapangpangan Ivatan

Paano sasabihin Guinahigugma ko ikaw. Nahigugma ako kanimo. Ayayatenka. Inaro ta ka. Namumutan Taka. Kaluguran da ka. Ichadaw ko imu.

Mga Konseptong Pangwika

Ano ang wika?

Depinisyon ng wika ayon sa ilang iskolar: Edward Sapir: ang wika ay isang likas at makataong pamamaraan ng paghahatid ng mga kaisipan, damdamin at mithiin

Caroll (1964): ang wika ay isang sistema ng mga sagisag na binubuo at tinatanggap ng lipunan. Resulta ng unti – unting paglilinang sa loob ng maraming dantaon at pagbabago sa bawat henerasyon, Tinutukoy na isang set ng mga hulwaran ng gawi na pinag – aaralan o natutunan at ginagamit sa iba’t ibang antas ng bawat kasapi ng pangkat o komunidad

Todd (1987): ang wika ay isang set o kabuuan ng mga sagisag na ginagamit ng tao ay hindi lamang binibigkas na tunog kundi ito’y sinusulat din. Ang tunog at sagisag na ito ay arbitraryo at masistematiko. Dahil dito, walang wikang magkapareho bagamat bawat isa ay may sariling set ng mga tuntunin.

Henry Gleason: ang wika ay isang masistemang balangkas ng sinasalitang tunog na isinasaaayos sa paraang arbitraryo

Tumangan, Sr, et. al (1987): ang wika ay isang kabuuan ng mga sagisag na panandang binibigyang na sa pamamagitan nito ay nagkakaunawaan, nagkakaisa at nagkakaugnay ang isang pulutong ng mga tao.

Semorlan, et. al: ang wika ay isang lawarang isinasaletra’t isinasabokal, isang ingat – yaman ng mga tradisyong nakalagak dito

Edgar Sturtevant: Ang wika ay isang sistema ng mga arbitraryong simbolo ng mga tunog para sa komunikasyon ng tao.

Sa kabuuan, ang WIKA ay…
Katangian ng Wika Isang sistema Binubuo ng mga arbitraryong simbolo ng mga tunog Ginagamit para sa komunikasyon ng tao Kahulugan may konsistensi o sinusunod na patern Binubuo ng mg tinuhog na tunog na pamilyar at alam ng gumagamit Ginagamit para sa epektibong pagpapahayag ng iniisip, nadarama, at anumang nakikita sa paligid

Kalikasan ng Wika:
Kalikasan ng Wika Pinagsama – samang tunog May dalang kahulugan May ispeling May gramatikal istraktyur Sistemang oral – awral Pagkawala o pagkamatay ng wika Iba- iba, diversifayd at pangkatutubo Kahulugan Combination of sounds Words have meaning

Grammatical structure Oral – Aural system Language loss Indigenous

Katangian ng Wika 1. Dinamiko/ buhay 2. May lebel o antas 3. Gamit sa komunikasyon 4. Malikhain at natatangi 5. Kabuhol ng kultura 6. Gamit sa lahat ng uri ng disiplina/ propesyon

A. Dinamiko/ buhay

Pagkain, lafang, lafotz, chow, chicha

B. May lebel o antas
Antas Balbal Kahulugan Sa Ingles ito ay slang. Nagkakaroon ng sariling codes, mababa ang antas na ito Halimbawa Chicks (dalagang bata pa) Orange (beinte pesos) Pinoy (Pilipino)

Kolokyal

Pang araw-araw na salita, maaring may kagaspangan nang kaunti, maari rin itong refinado ayon sa kung sino ang nagsasalita. Ang pagpapaikli ng isa, dalawa o higit pang titik sa salita.

Nasan, pa`no, sa’kin, Kelan Meron ka bang dala?

Lalawiganin

Ito ay gamitin ng mga tao sa partikular na pook o lalawigan, makikilala ito sa kakaibang tono o punto.

Papanaw ka na ? (Aalis ka na?) Nakain ka na? (Kumain ka na?) Buang! (Baliw!)

Pambansa

Ito ay ginagamit ng karaniwang manunulat sa aklat at pambalarila para sa paaralan at pamahalaan.

Asawa, Anak, Tahanan

Pampanitikan

Ito ay ginagamit ng mga malikhain manunulat. Ang mga salita ay karaniwang malalim, makulay at masining.

Kahati sa buhay Bunga ng pagibig Naniningalang - pugad

C. Gamit sa komunikasyon
Ano kaya ang paksang pinag – uusapan ng dalawa?

D. Malikhain at natatangi

Ingles vs. Espanyol

Wika ng daigdig Wika ng mga romantiko

E. Kabuhol ng kultura

Ano tawag sa “snow” sa Pilipinas?

Wala!

Produktong galing sa palay

Kanin (cooked rice) Lugaw (rice porridge)

Sinangag (fried rice)

Puto (rice cake)

F. Gamit sa lahat ng uri ng disiplina/ propesyon
Katawagan sa Pagluluto Igisa Sangkutsa Pakuluan Hiwain Gayatin Ihawin Tadtarin Gilingin Balutin

Katawagang Pampulis Barilin Bugbugin Pilipitin Ikulong Parusahan Idemanda Pasukuin Habulin saksakin

Anu – ano ang pangunahing gamit ng WIKA?

1. Pagpapangalan (labeling)

malungkot nabigo iniwan

2. Interaksyon

3. Transmisyon

Mga Kahalagahan ng Wika

1. behikulo ng kaisipan Nakita mo sa telebisyon ang imaheng ito. Gusto mong ikwento sa iyong kaibigan. Ano ang sasabihin mo?

Pag-aralan ang susunod na larawan. Ikwento sa klase ang mga obserbasyon.

2. daan tungo sa puso ng isang tao

Sa hinaba-haba man ng tulog ko. IKAW pa rin ang dahilan ng paggising ko.

Nasa langit na ba ako? Bakit may angel sa harapan ko?

Kung magiging subject ka, gusto ko ikaw ang c pinakamahirap… para sa‘yo lang ako babagsak!

Eto ang tatandaan mo.. Hindi lahat ng buhay ay buhay. Tulad ko, buhay pero patay na patay sayo.

Ayoko na!! Ayoko na talaga! Dadalhin ko na lahat nang akin. Hindi na ako babalik pa!

Hoy babae! May nakalimutan ka!!

Ano?

AKO!!

3. Nagbibigay ng mga kautusan o nagpapakilala sa tungkulin at katayuan sa lipunan ng nagsasalita

Kayo ang boss ko!

TINGNAN ANG LARAWANG ITO.

4. Kasasalaminan ng kultura ng isang lahi maging ng kanilang karanasan

Pakbet - Ilocano

Batchoy - Ilonggo

Puso - Cebu

Laing - Bicol

5. Pagkakakilanlan ng bawat pangkat o grupong gumagamit ng kakaibang mga salitang hindi laganap
“Hindi ko naiintindihan ‘yan.”

“Dili ko kasabot ana.”

“Wala man ko kaintyende sina.”

6. Luklukan ng panitikan sa kanyang artistikong gamit

7. Kasangkapan sa pag – aaral ng kultura ng ibang lahi

Paella Espanya

Pasta - Italya

Sushi Hapon Croissant Pransya

8. Tagapagbigkis ng lipunan.

French Spanish Portuguese Bahasa Arabic

Pransya Espanya Portugal, Timor Leste Malaysia, Indonesia Saudi, Iraq, Iran, Kuwait, Egypt, UAE, Libya, Tunisia, Oman, Bahrain

Arabic

Hindi

Korean

Dayalek

Dayalek
wikang subordineyt ng isang katulad ding wika. pekuliyar ito sa isang tiyak na lugar o rehiyon. tinatawag ding “rehiyonal na dayalek”

Saan mapapansin ang varyasyon/ pagkakaiba? punto o paraan ng pagbigkas bokabularyo pagkakabuo ng mga salita/ gramar

laguna tangke

punong

Aklanon

palaisdaan

Mapang Pangwika ng Pilipinas

Suriin ang mapang pangwika. Bukod sa Iloilo at Antique, saan pang rehiyon ng Pilipinas maari mong maunawaan ang wikang ginagamit?

Ano ang Sosyolek?

Sosyolek
wikang ginagamit ng bawat partikular na grupo ng tao sa isang lipunan Nagkakaiba ayon sa:
edad, sa seks, sa uri ng trabaho, sa istatus sa buhay, uri ng edukasyon

Batay sa edad

“Ermat”

“Erpat”

Hindi ko maintindihan si Mama.

Ang labo naman ni Ermat.

Batay sa istatus sa buhay
Linisin mo naman yung kasilyas. Oy, you clean naman the powder room.

Linisin mo naman yung kubeta.

Linisin mo naman yung cr. Linisin mo naman yung banyo.

Batay sa uri ng trabaho

Endo na ako pre sa sunod na linggo. Di naubos yung isang bucket ng chicken, pina-SD tuloy ni Ma’am. OT ako ngayon ‘pre. Kayo na lang muna.

Ano ang Idyolek?

Idyolek Tatak ng pagiging indibidwal Mababakas sa mukha, pagkilos, at sa pagsasalita

Natatandaan niyo pa ang…

Walang kinikilingan, walang pinoprotektahan, serbisyong totoo lamang

Varayti at Varyasyon

Heyograpikal
Pagkakaiba sa

tono

Pagkakaiba sa bokabularyo Pagkakaiba sa

dayalek

gramar

Ayon kay Wardhaugh (1993),

Ang varyasyon sa wika ay lubhang kapuna – puna kaya nasasabing may pagkakaiba sa paraan ng pagsasalita ng dalawang taong parehong gumagamit ng magkaparehong wika

Sosyal
Mga Faktor/ Salik na nakaaapekto: uri ng trabaho lugar na kinalakihan/ Tinitirhan edukasyon katayuang sibil isports, atbp.

sosyolek

rejister

Okupasyunal • pagkakaiba sa paggamit ng wika batay sa uri ng trabaho

Kalikasan, Gamit at Istruktura ng Wikang Filipino

• Rejister • Istilo

Rejister
Definisyon Ito ay tumutukoy sa mga salita na espesyalisadong nagagamit sa isang partikular na domeyn

Gusto n’yo ng halimbawa?

REJISTER NG WIKA SA MGA PAGKAING KALYE

Termino Abba Abnoy Adidas Bagnet

Kahulugan Atay at balun – balunan (gizard) ng manok Varyasyon ng toknene subalit maliliit Inihaw na paa ng manok Malutong na ulo ng baboy na pinirito

Balot Batikolon Belekoy

Nilagang itlog ng pato na naka – incubator ng 14 na araw Inihaw na balun – balunan Kalamay mula sa lalawigan ng Batangas

Betamax bj Bulahaw Cheese corn Gising – gising

Inihaw na dugo ng baboy Buko juice Nilagang mais na may niyog Nilagang mais na may powdered cheese Nilagang ari ng baka

Goma Helmet Ice scramble IUD Kepeng Kwek – kwek

Inihaw na bituka ng baboy Inihaw na ulo ng manok Yelong nilagyan ng gatas at may tsokolate Inihwa na bituka ng manok Minatamis na mani Nilagang itlog ng pugo na binalutan ng harina at kinulayan

Lumpiang hubad Nilupak Okoy PAL747 Pinikpik

Lumpiang sariwa Saging/ kamoteng kahoy na binayo Pinahalong gulay ng toge, tokwa, hipon na may arina Inihaw napakpak ng manok Minasaker na manok (pagpukpok sa buong katawan ng manok bago ihawin

Pospas Proven Sinukmani Tokneneng Twalya

Sotanghon na may sahog ng manok Piniritong balat ng manok Putong makunat Nilagang itlog ng manok na binalutan ng arin na kinulayan Tiyan ng baka na isinasahog sa lugaw

Walastik Walkman

Saging con yelo Inihaw na tenga ng baboy

Sarap! Pwera

Hepa! Hepa!

Anu – ano ang mga terminong ginagamit sa basketbol?

Istilo
Definisyon Maaring gumamit ng iba’t ibang istilo ng pagsasalita ang isang tagapagsalita – maaring pormal o di pormal
© 2004 Pearson Education, Inc.

Mga Dapat Isaalang – alang sa pagpili ng istilong gagamitin
Edad, Seks, Uri ng trabaho, Okasyon, lugar, Paksa, relasyon ng tagapagsalita sa kinakausap, layunin ng pag - uusap
© 2004 Pearson Education, Inc.

Kailan gagamitin ang pormal naistilo ng pananalita?

Okasyon 1. Testimonyal na salu - salo 2. Board meeting
3. Talumpati sa pagtatapos
© 2004 Pearson Education, Inc.

Kailan gagamitin ang di pormal na istilo ng pananalita?

Okasyon

4. Usapang pangkaibigan 5. Mga kaparehong
okasyon
© 2004 Pearson Education, Inc.

Ok ka pa? Ngayon bumuo ng isang grupo na binubuo ng limang tao. Maglista ng sampung salita na kabilang sa rejister ng wika na tinutukoy sa ibaba.
Blg. 1 2 3 4 5 6. 7. 8. Domeyn Basketbol Volleyball Estudyante Pulis Karinderya Kapaskuhan Biyernes Santo

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->