P. 1
Pagsusulat

Pagsusulat

|Views: 4,842|Likes:

More info:

Published by: Russel Yabes Enriquez on Feb 14, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/09/2013

pdf

text

original

Pagsusulat Kahulugan ng Pagsusulat Ito ay walang katapusan, paulit-ulit na proseso sa layuning makalikha at makagawa ng maayos na sulatin Ito

ay para libangin ang sarili at ang kapwa, magturo at magbahagi ng kaalaman at makumbinsi ang ibang tao sa katotohanan ng ibinigay na opinion Kahalagahan ng Pagsulat Nagkakalapit, nagkakaunawaan at nagkakaisa ang mga tao sa iba ibang lugar at sa iba t ibang panahon Ang ating kultura ay napananatiling buhay Layunin ng Pagsusulat Pansariling pagpapahayg o ekspresiv o pagsulat ng mga bagay na nakikita, naririnig o nababasa o nagpapahayag ng nararamdaman at nasasalobb ng mga tao o kinapapalooban ng sariling karanasan at pala-palagay ng manunulat o hal. Talaarawan, jornal, personal na liham, mga reaksyon at mapa o diagram Pagpapahayag na impormasyon o transaksyunal o Pagsulat na nais magpaabot ng mensahe, balita, magpaliwanag, magpayo o makiusap o May istilong dapat isaalang-alang upang maihatid ang mensahe sa target niyang mambabasa o Hal. Liham, mermorandum, reviewer, riserts, komentaryo, kritiko, ulat, report, poster o slogan at sanaysay Malikhain pagsususlat o Sa tulong ng imahinasyon nagagawang ilarawan ng manunulat ang lipunang kanyang ginagalawan o May spat na lakas ang mga salita upang ipadama sa mga mambabasa ang gusting ipahatid ng manunulat Mga Kailangan sa Pagbuo ng Sulatin 1. Tapik o Paksa kailangan ng isang sulatin ang sapat na kaalaman o impormasyon sa paksang sulatin. Ang mga kaalaman o impormasyon ay maaaring galing sa mga sangguniang aklat, dyornal at iba pa. 2. Layunin dapat na malinawsa isipan ng manunulat ang dahilan kung bakit siya nagsususlat. Malaki ang magiging epekto nito sa kanyang paraan ng pagsulat. Kaya ang kaibahan sa anyo o porma ng isang sulatin ay nakabatay nang malaki sa layunin. 3. Interaksyon at isang pagbuo sa Kamalayan ng Awdyens dapat isaisip ng isang manunulat na may nagaganap na interaksyon sa pagulat. Kung minsan, ang manunulat ay nag-iinterak sa kanyang sarili, halimbawa, kapag nagsulat siya ng dyornal, pero sa maraming pagkakataon ang interaksyon ay sa ibang tao. Kailangang linangin din ng isang manunulat ang kanyang kasanayang interpersonal. Dapat na alamin niya kung sino ang sinusulatan, ano ang maaaring gusto niyang malaman, ano ang lawak ng kanyang pang-unawa at anong uri ng wika ang angkop na gamitin. 4. Wika ang isang manunulat ay kailangang mayroon ng kaban ng wikang maaaring gamitin ayon sa pangangailangan. Dapat alam niya ang istilo ng wikang angkop na gamitin sa lahat ng pagkakataon. 5. Konbensyon dapat isa-alang-alang ang mga konbensyon sa pagsulat na tinatangkilik sa isang pamayanan. Halimbawa, may sariling pormat ng adbertisment na kaiba sa pagsulat. 6. Mga Kasanayan sa Pag-iisip ang isang manunulat ay dapat magtaglay ng iba t ibang kasanayan sa pag-iisip. Kailangang may taglay siyang kasanayan sa pagtatangi ng mga bagay at pangyayari upang madesisyunan niya kung alin ang mahalaga o hindi; kailangan din niya ang kaalaman sa lokhika upang makapangatwiran siya nang mabisa; kailangang alam din niyang pagalawin ang kanyang imahinasyon at maging malikhain para sa kawiling-wiling paglalahad; kailangang mayroon din siyang kakayahan sa pagbibigay ng sariling pagpapasiya at iba pa. 7. Kasanayan sa Pagbubuo isa sa mga tunguhin ng manunulat ang makabuo nang maayos na talataan na naglalahad nang malinaw na ideya at mga pansuportang detalya. Nagagawa rin ng isang mahusay na manunulat na lohikal na mailalahad ang pagkasunud-sunod ng mga ideya sa pagbuo ng isang magkakaugnay na teksto sa pamamagitan ng paggamitng mga angkop na pang-uugnay. 8. Sariling Sistema ng Pagpapahalaga dapat isaalang-alang ang mga pagpapahalagang pinanananaligan ng isang manunulat at handa siyang panindigan ang mga ito. Binibigyang pansin niya sa pagsulat ang mga sumusunod: a. Ano ang mahalaga sa paksa? b. Ano ang maganda o mahusay na pagsulat? c. Ano ang angkop na paraan ng pakikipagtalastasan sa isang taong may edad kaysa sumusulat? d. Sino ang awdyens o pinaglalaanan ng sulatin? 9. Mahahalagang Sangkap sa Pagsusulat a. Manunulat nagpapadala ng mensahe naencoder kung tawagin b. Teksto nakasatitik na mensahe na pinuprodyus ng manunulat c. Mambabasa nag-iinterpreta at ang umiintindi sa teksto ng decoder naman kung tawagin I. Proseso ng Pagsususlat a. Imbensyon o Pag-asinta paglikha ng iyong paksa i. Brainstorming paglalahad ng mga ideya sa papel upang maibigay ang posibleng maging paksa. ii. Paglilista paglista ng mgaideyang ikaw ay interesadong gawin iii. Klaster pagmamapa ng mga ideya b. Pangangalap ng Impormasyon o Pagtatanong at Pag-uusisa i. Pangangalap ng mga ideya ii. Paghahanap at pagsususri ng mga pananaliksik iii. Pagsasagawa ng interbyu

Kinopya nang direkta. Direktang Sipi eksaktong salita o pahayag ng isang awtor. Pantulong sa pangunahing Katwiran 3. Balangkas maituturing na pinakakalansay ng isang sulatin. Naghahambing ng mga ispesipikong punto de vista b. Kongklusyon a. Napapalalim nito ang pag-unawa sa paksa at nakapagbibigay ng mga kawili-wiling kaisipang maisususlat. Ginagawa ang pagpaparapreys kapag: i. Introduksyon a. e. Habang wala pang tiyak nabalangkas at daloy ng pagtalakay sa paksang susulatin. Bigyang-diin particular ang isang malinaw o makapangyarihang pahayag o sipi iv. May dalawang klase ang pagbabalangakas: (1) Pangungusap na Balangkas nakatuon sa mga makadiwang pangungusap na siyang kumakatawan sa mahalagang bahagi ng isang sulatin at (2) talatang balangkas nakapokus sa mgapinag-uugnay-ugnay na mga kaisipan. f. Nais magbigay ng bakgrawnd at pananaw hinggil sa isang paksa ii.c. Sekondaryang Datos Kinalap ang mga datos mula sa mga manuskrito.sa gayon. Paglalahad ng Tesis 2. Parapreys o Hawig pagsasabing muli ng nakuhang ideya mula sa ginamit ng sanggunian gamit ang sariling pangungusap. Nais pabulaanan o hindi sang-ayunan ang argument ng awtor iii. Pangunahing Datos Nagmumula ang mga impormasyon sa mga indibidwal na tao. Malawak nilang titingnan ang paksa sa iba t ibang anggulo at ang kaligiran ng usapin.k. Paglinang ng mga ideya c. iv. Tatlong istratehiya sa paghahalo ng sariling pag-aaral sa pinagkunang material a. pahayagan at iba pang aklat na naisulat ng mga awtor. Huwag magwawasto. pagguhit. o Pamamaraang Tanong-Sagot Tinatanong ang sarili tungkol sa paksa at tiyak makakaipon ng laksang impormasyon. o Palitang-kuro grupo ang karaniwang gumagawa rito. Sinopsis o Buod pinagsama-sama ang pangunahing ideya ng isa o maraming manunulat gamit ang sariling pangungusap. Dalawang Uri ng Mapagkukunan ng mga Datos: a. y Humanap ng komportableng lugar ng pagsusulatan. Pagsasaayos ng mga Datos 1. y Iwasan ang distraksyon o abala y Magpahinga y Ang mga Paraan sa Pagpapalabas ng Ideya: o Pagtatala paglilista ito ng mga kaisipan sa pamamagitan ng pagdadaglat. Pagrerebisa muling pagsusuri sa mga ideya . Masusundan dito ang pagkakasunund-sunod at pagkakaugnay-ugnay ng mga detaly tungkol sa paksa kapag magsususlat. 2. b.a Incubation Period Pag-oorganisa paglalahad ng mga impormasyon sa isang balangkas i. Huwag munang maging mapaghatol sa isinusulat. mula sa sanggunian. Nais maglarawan ng pangkalahatang kaalaman mula sa maraming sanggunian tungkol sa paksa nais na determina ang pangunahing ideya ng pinagbatayang teksto Pagsulat ng Burador y Bigyan ng sapat na panahon ang iyong sarili na magawa ang iyong sulatin. magazine. ayon sa pagkakasunud-sunod. Nais gumamit ng mga impormasyon sa nowtkard at umiwas sa panggagaya o pangongopya ii. d. Iisa-isahin ng manunulatang sanhi at bunga ng pangyayari habang nag-iisip kung paano bubuuin ang balangkas ng paksang napili iii. mga akdang pamapanitikan. dokumento at iba pang orhinal na talaan. o Malayang Pagsulat pamamaraan itong kung ano ang basta lumabas na ideya sa isip ay isinusulat. Pabayaang malayang dumaloy ang isipan nang walang anumang pagkontrol. Pinaplano ang mga katanungan at ang mga ito y pinagsunud-sunod at pinagugnay-ugnay. Idagdag ang kapangyarihan ng salita ng awtor upang suportahan ang argument ii. Maari ring mabuo rito ang paksa Pala-Palagay i. Nais iwasan ang masyadong paggamit ng direktang sipi iii. batas. Muling-pagdidiin sa pangunahing ideya ii. Nais gamitin ang sariling boses sa paglalahad ng impormasyon c. Lubha itong mahalaga upang maiwasan ang paglayo sa pagtalakay sa isang paksang napili. mga pribado o publikong organisasyon. naghahain muna ng haka-haka ang manunulat ii. Kadalasan. salita-sa-salita. Katawan a. maging ang mga di-inaasahang nakabaong ideya ay lumitaw. Nakararamdamng pagkabalisa ang manunulatsa yugtong ito dahilpatuloy siyang naghahanap ng kasagutan sa kaanyang mga tanong at maaaro pang biglang sumulpot ang iba pang tanong iv. 1. ensayklopidya. pagsipi. itoang pinakamahabang bahagi ssa prroseso ng pagsulat a. Paglalahad ng mga Punto b. Ang mga potensyal na opinion ang bibigyang konsiderasyon at pagkakaisahan ang mga hakbangin para marating ang mapagkakasunduang layunin. tesis. Mas maikli ito kaysa sa orihinal at naglalaman ng kabuuang kaisipan ng pinagkunang material. Ginagamit ito ng mananaliksik kapag nais niyang: i. disertasyon. Pangganyak b. Gumagawa ng synopsis kapag: i.

bating panimula ng liham pangangalakal b. Kudlit o Apostrofi ( ) ginagamit sa pag-aangkop ng kataga sa sinusundang salita 7.) a. Diyalogo b. Pagitan ng petsa ng buwan at taon b. Pagkatapos ng ngalang panawag k. Ribyu ng Higher-order na tuon: 1. Organisasyon ng Sulatin 3. pagtatala ng iisa-isahing bagay d. Pagitan ng pangalan o panghalip at ng pamuno 5. Mga salitang inuulit. parirala o pangungusap 9. Mga tambalang salita dahil sa pagkaltas ng isang kataga o salita kaya pinag-iisa na lamang na maaaring manatili ang kahulugan kaya y magkaroon ng ikatlo c. Panlaping ika-ikasunod ng tambilang o numero g. Mga magkasalungat na salita na inaalis ang pang-ugnay na at d. Tuldok (. Tandang Pananong (?) . Mga pangngalang pantangi na inunlapian f. Paghahanay pahalang ng mga salita g. Editor Ed.Ginagamit itong panapos sa mga pangungusap na patanong 3. kuwento. Bantas 3. sa gramatikaat paggamit ng salita. Ginagamit din ito sa mga pinaikli o dinaglat sa salita. Panaklong o Parentesis ( ) ginagamit na pangkulong sa mgapinamimiliang salita o parirala 8. Pagitan ng pangalan ng bayan at pangalan ng lalawigan d. pati na rin ang daloy ng pagpapahayag. Pahina ph. Tandang Padamdam o Eksklamasyon (!) a. .) a. pagpapakilala ng tuwirang sipi 6. Fraksyong isinusulat nang pasalita h. Matibay na introduksyon at kongklusyon Proofreading o Pagwawastong-Basa . Kuwit o Koma (. Pagitan ng antesidente na iyo at ng pangalan j. ganap o parsyal b. pelikulat atbp. Bating pangwakas ng liham pangkaibigan at liham pangangalakal f. Bating panimula ng liham pangkaibigan e. Pagitan ng tuwirang sabi at ibang bahi ng pangungusap i. Ispeling 2. c. Malinaw na pagpapahayag ng mga ideya 2. Tutldok o kolon (:) a. Pamagat ng aklat. Istraktura ng mga pangungusap 4. pagsulat ng oras c. Ekspresyong padamdam 4. Mga susing salita sa isang pinarafrasong tala d. 2. impormasyon at katwirang nakapaloob sa komposisyon i. Panipi o kotasyon ( ) a. Pangungusap na padamdam b. Wastong Paggamit ng mga Bantas: 1. Pagitan ng pangalan ng kalye at pangalan ng lungsod c. Mga salitang-ugat na nagsisimula sa patinig na inuunlapian ng panlaping nagtatapos sa katinig e. Hal. Istraktura ng mga talata 4. Pagsasama sa apelyido ng pagkadalaga at ng napangasawa i. Gitling (-) a. Magkakasunod na parirala h. Direktang pagkopya ng isang salita. pakiusap at pautos ng mga pangangausap b.g.binbasa ulit ito upang Makita ang mga mali sa ispeling. Ginagamit bilang panapos sa mga paturol o pasalaysay. Ribyu ng later-order na tuon: 1. Istilo ng Dokumentasyon ii.

pangalan ng babasahin (dyaryo. polyeto at mga programang panradyo at pantelevisyon). jornal. ang kapaliwanagan sa kung ano ang ginawa Asteriko (*) may tinanggal na isa o mhigit pang talata sa isang sinipi. gayundin.10. 11. novella.) sa huli ng pangungusap o katapusan ng sipi Braket ([]) binago sa isang tuwirang sipi at dito ito ipinaloloob. dula. ( . pagkatapos ng isang listahan at pagpapakitang may karagdagang impormasyon nakatalababa o nakfutnowt Salungguhit (__) gamit sa mga pamagat ng aklat. Paghahati ng salita sa dulo ng linya Tuldukuwit (. i. awitin. 12.) ginagamit sa dalawang malalayang sugnay na hindi pinangangatnigan o hindi pinagdurugtong ng pang-ugnay Elipsis ( ) pagsisipi kung may tinatanggal na salita. 14. magasin. sanaysay. 13. maikling kuwento. at banyagang salita Tabula ng mga Pananda o Pangmarka sa Pagwawastong-Basa . tula.

ito y kaakit-akit na nakakapukaw. Mabisang Pangwakas: 1. Maikli lamang. paglalarawan at paglalahad. c. Unang seksyon ay ang pagkakaiba. mas matindi ang bisa. Dito hinahatulan. Panimula o Introduksyon i. ginagamit ditto. Panlahat na Pahayag 3. Karaniwang isinasaad nito ang paksa. kahalagahan ng paksa. Analohiya Ito ay nagtutulad o nagwawangis. Sapagkat nagbibigay. Pagsasalaysay ang panimulang ito y anyong malumanay na pagkukuwento. 12. kaugnayan. Pagkakaligiran ito naman ang ginagamit na panimuilakung ang binibigyang-larawan ay pook. Pasaklaw na Pahayag sa panimulang ito. Ang pangalawang seksyon ay ang pagkakatulad. Paghahambing isinasaayos nang paseksyon.tamang pagkakasunud-sunod ng mga pangyayari mula pinakamatagal hanggang sa kasalukuyan 2. deskripsyon. 7. pagsasalaysay. Makatawag-pansing Pangungusap Ito y isang mapanggittlang panimula dahil di-karaniwang sinasabi o naririnig sa araw-araw ang pamamariralang. Kailangan ang kaisahan. Paanggulo batay sa personal na masasabi o reaksyon ng bawat tao tungkol sa mga bagay-bagay o isyu tungo sa isang obhektibong paglalagom. Dito makikita ang kabuuan ng sulatin. iii. maaari na itong ipasa sa guro o sa iba pang susuri nito Bahagi ng Pagsulat a. Pagsasalungat Sa panimulang ito. Maari rin silang magkapalit. pagpapaliwanag. 8. Kailangan sa sulyap palamang ng babasa. sa mga kawikaan. Panlahat na Pahayag isang uri ito ng panimula na nagtataglay ng kahalagahang unibersal na maaaring hanguin sa mga salawikain. nakakaganyak. 14. Nakasaad naman sa bahaging ito ang mahahalagang puntos ng papel. 3. h. Mabibisang Panimula: 1.ang pangangatwiran. iii. 5. Pagpapahiwatig ng Aksyon 5. ang resulta o kinalabasan muna ang sinasabi bago isa-isahin at pagsunud-sunurin mula sa di-gaanong mahalaga hanggang sa pinakamahalaga na detalye. dalubhasa. na karaniwan nang binubuo ng iisang salita. Pagbubuod naghahayag muna ng pinakadiwa bago tuntunin ang sadyang tinatalakay 3. ang binibigyang diin ay ang pagkakaiba. petsa ng pagsulat o pagpasa. Ito ang pinakamukha ng sulatin. panglan ng sumulat. Pagsisipi Mga Pamantayang Dapat Sundin sa Pagsusulat a. Naglalaman ng titulo o pamagat ng papel. 6. Pagsasalitaan Ang panimulang ito ay dinaraan sa usapan o diyalogo. Titulo o Pamagat i. Anekdota . tunghayan hanggang sa ang malay. Pangkalahatang Pamamaraan sa Pagsasaayos ng Katawan ng Sulatin 1. ay matangay nang buong kasabikan. nakakahatak na ng kuryusidad para tuluyang titigan. 10. 11.mga malarawan at maaksyong salita ang ginagamit. Paespesyal o Pagaagwat paglalahad mula sa pinakamalapit o ang alam na alam na paksa hanggang sa pinakamalayo o ang hindi na masyadong alam na paksa 4. Papayal o Pasalimuot sinisimulan ito sa mga bagay na komplikadokasunod ang mga bagay na simple o vice-versa. kung maari pa nga y pati buhay. 13. ii. Mahalagang Insidente 6. Tuwirang Sinabi panimulang karaniwang nakikitang nakapanipi sapagkat mula ito sa tapat na pagsipi sa tiyak na pahayag ng isang taong bantog. ang isang katha. at maging sa mga pamilyar at pang-arawaraw na makatotohanang kaalaman ng lahat na nagtataglay ng diwa o aral. kung magtatagumpay o mabibigo.isang panimulang nagkukuwento ng maikling istorya para pasiglahin ang babasa o di kaya y gamiting tularang lundayan ang kaugnayan sa paksang tatalakayin. dahilan ngpagsulat ng paksa at pambunga na pagtatalakay sa daloy ng papel. Katawan i. Pagsusumbi bihira ang panimulang ito. 9. Matatagpuan na dito ang pangunahing pagtalakay sa paksa. Halimbawa: Balita 2. 6. Pinal na Papel pagtapos ng masusing pagsusuri ang teknikal na bahagi ng nilalaman. Tuwirang Sinabi 2. ii. Patiyak o Pasaklaw isinasaaosa naman ito sa paraang sinasabi muna ang mga particular o definidong detalye bago ang pangkalahatang mga pahayag o vise-versa. Ang tuntuning sinusunod dito ay mas malaki ang pagkakaiba. Pagtatanong 7. Pagtatanong panimulang kalabisan nang ipaliwanag pa 4. Masurpresa itong parang suntok kung tumimo sa kuryusidad ng bumabasa. awtoridad at maari rin naming karaniwang tao lamang ngunit ang sinabi y naghahayag ng mahahalagang bagay na magagamit na lundayan sa pinapaksa. d. Konklusyon o Wakas i. Paglalarawan ang panimulang ito y ginagamit kapag nagtatampok ng tao. . Inilalahad din ang napatunayan o napagalaman batay sa paglalahad at pagsusuri ng mga impormasyong ginamit sa papel o sa pananaliksik. ii. III.II.iba pang impormasyon tutukuyin ng guro b. Palamang o Pasahol sinisumulan sa mga bagay munang lalong mahalaga ang binabanggit bago ang di-gaanong mahalago o vice-versa. 5. kawilihan at wastong pagbigay-diin sa pahayag. Pakronolohikal . 7. Pagbubuod 4.

ngunit. opinion. IV. c. kailangang ito y umikot sa iisang pangkalahatang ideya. Dapat na may lubos na kabatiran sa mga mekanismo sa pagsusulat gaya ng: pagbabaybay. Kailangang may sapat na kaalaman sa wika. pasulat ng mganaobserbahan. dahil sa. 2. samantala. gayon pa man. Pag-uulit ng Salita upang Magbigay-diin at Mag-ugnay-diwa d. Anyong Pagsusuri o Analisis Isang pagtataya sa nilalaman ng akda angpagsusuri. paggamit ng malaking titik.panunuring pampanitikan. Layuning bigyang-paliwanag ang paksa. tesis. d. kaugnayan at kaanyuan. Anyong Ekspresyon Pagpapahayag ng saloobin para mapagaan ang loob bilang isang positibong pagbuhos ng emosyon. makatwiran at maayos ang pagkakasunod-sunod ng mga kaisipan. Ang mga pamanahaunang-papel. Ginagawa ito upang hindi ulit-ulitin ang atensyon ng bumabasa ay magbalik sa tinutukoy na panghalip. d. Paggamit ng Panghalip i. Anyong Refleksyon Nilalaman ang sarili ng distansya at inilalagay sa perpektibong malinaw na masukat ang sariling pagkatao. Kaanyuan o Kabuuan: Ang mabuting talata ay naglalaman ng kumpletong kaisipan. mahahalagang sipi at iba pang pamamaraan upang maging buo o ganap. Tinutuklas ditto ang kahalagahan ng mga karanasang nagdaan at ang mga pangyayaring nagaganap sa kasalukuyan sa buhay. samantala. halimbawa. j. talinghaga. pangyayari o magbigay ng isang biswal na konsepto nga mga bagay-bagay. Kailangang may pangungusap na pampaksana siyang nagsisilbing giya o patnubay sa pagbuo ng susuportang mga pangungusap. ngunit. suring-basa. tao o pangyayari. nakabatay sa sinaliksik na kaalaman. Mga Uri ng Pagsulat a. Anyong Eksposisyon Pagpapahayag na may tungkuling ipaliwanag ang pangyayari. Ang pagbuo ng ganitong uri ng kritikal na pagsulat ay nakadepende sa kritikal na pagbasa ng isang indibidwal. Sa mga sumusunod na pangungusap. pagmamasid at pangalawa. paggamit ng italika. tagubilin. Gumagamit ng ilustrasyon. Anyong Klasipikasyon o Pag-uuri-uri Pinararaan ang mga ito sa iba-ibang sistema ng pag-uuri. Anyong Paglalarawan Pagpapahayag na naglalayong magsaad ng larawan ng kabuuan ng isang bagay. paliwanag. 1. malinawan at maintindihan nang walang pagpapasubali ang pinagmamatuwirang posisyon o pahayag. Talataan lipon ng mga pangungusap na paunlad na binubuo at nagpapahayag ng isang buong diwa o kaisipan. f. e. Paralelismo o Paggamit ng Magkakatulad na Balangkas Panggramatika 3. Halimbawa: adbertisment at sanaysay. Mga Anyo ng Pagsulat a. pagwawangis. talambuhay. V. malikhaing pagsulat oanumang sulating may [aksang pag-akademik ay nabibilang sa uring ito. disertasyon. b. sapagkat. Jornalistik Ang mga salitang hango sa mga pahayagan gaya ng balita. Kailangang malinaw. Kailangan maingat ang susulat sapagkat ang anuman kamalian ay nakikita ng bumabasa. sa gayon. Kailangan nakaayos sa pagkakahanay ang mga pangyayari o ang diwang ipinahayag upang maging maliwanag ang pagkakaugnay. Halimbawa: maikling kuwento. Anyong Panghihikayat Pagpapahayag na naglalayong mahikayat ang mambabasa na makiayon o tanggapin ang pananaw ng manunulat. at patotoo. Paggamit ng tradisyonal na mga salitao mga pangatnig gaya ng: at. kabatiran at mga kaisipan. disin sana. gramatika at retorika. bagaman. Kaisahan: Upang matawag na talata ang pangkat ng mgga pangungusap. mga tauhan at may tagpuan. at walang ibang pinakabasehang magagawa kundi ang paghahanap na kategorya na napagsama-sama ang mga bagay na maaaring magkakahiwalay at mapagbubuklud-buklod ang mgamagkakaiba. b. a. kasysa sa bigyan-panlunas. Maayos na inihahanay ang mga pangungusap upang maging malinaw ang pagkakabuo ng mga ideya. Ang pagsulat sa anyong pagsusuri ay hindi lamang isang pag-uulat ng mga naobsrebahan kundi isang kasanayan sa pagmamasid. c. Ang isang talat o magkakasunod na talata ng isang akda ay may kaisahan. samakatuwid. pagsulat ng tambilang at papapaikli ng mga salita at talata. kapag. makakapanunod na talata (Transitory) at may pangwakas na talata. i. sa kabila noon at marami pang iba. mungkahi. Isang pahayag na mapagtatalunan b. g. Pamantayan sa Kaugnayan i. Teknikal panglibrong pang-akademiko .kung gayon. lathalain at mga balitang isports ay halimbawa ng jornalistik na pagsulat. i. Anyong Pangangatwiran o Argumentasyon i. e. Kung pangngalan ang ginamit sa unang pangungusap o sugnay. panghalip ang maaringg gamiting kahilili ng pangalang nabangit. anupa t. kathangisip. c. editorial. pangangatwiran. Dalawang importanteng gampanin ang kailangan isakatupara: una. Kaugnayan: Kailangang magkakaugnay ang mga pangungusap upang magpatuloy ang daloyng diwa buhat sa simula hanggang sa dulo ng pahayag. Akademik formal ang istraktura. h. pagbabantas. Ang isang akda ay may panimulang talata. Anyong Pasalaysay Pagpapahayag na naglalayong maghayag nang sunod-sunod ng isang pangyayari. pagsususuri.b. naipasusunod niya ang tamang pagsasaayos ng mga bagay-bagay sa proseso ayon sa mga tuntuning dapat gabayin. ii. dyornal. pook. pagtuttulad at pag-iiba. c. para Makita at mapakilalang mabuti ang particular na bagay na tinatalakay sa pamamagitan ng mgapruweba t patunay. Anyong Direksyon o Panuto Naipapakita ng manunulat ang kanyang pag-intindi sa mga mambabasa. Kadalasang seyoso. gayundin. May pagbigay-katuturan. kasaysayan. bagaman.

diksyunaryo. f. Komedya Ang sangkap ay piling-pili at ang pangunahing tauhan ay may layong pukawin ang kawilihan ng manonood. Maaring ang mga ito y mulasa mga aklat. Nababasa sa sangdaling panahan lamang. tesis at disertasyon. pahayagan.isang uri ng akdang tuluyan na karaniwang kakatwa. maikli. Sanaysay.ang binibigyang halaga rito ay ang pag-iibigan iv. Kwento ng Katutubong Buhay ang binibigyang pagpapahalaga ay ang tungkolsa uri ng pamumuhay.Malawak ang saklaw nito dahil anumang bagay tungkol sa pagbabagong ekonomika. 2) Patula isang akdang pampanitikan na nagpapahayag ng tiyak na diwa t damdamin na kaugat sapagkatanaw at pagkaunawa ng makata sa mga karanasan niya sa buhay. Tulang pasalaysay nag lalarawan ng makhulugang mga tagpo sa buhay i. Pabula-ang mga karakter ay mga hayop. Ang makakuhkuha ng singsing ay pakakasalan siya. subalit nag-iiwan ng aral. o kaya y likha ng maharaya o mapangaraping guniguni ng makata na batay sa karanasan. Karaniwang maikli. Nobela ng Kasaysayan ang binibigyang halaga ng may-akda ay ang kasaysayan n gating pinagmulan at ang paglalarawan ng mga bayaning may malaking ambag sa pagtatanggol sa bayan. v. Ang awit ay may sukat na 12 pantig at inaawit nangmabagal sa saliw ng gitara o bandurya samantala. Talumpati. iv. iii. Maikling kwento-isang akdang nagsasalaysay ng mga pangyayari na kadalasan nang may suliraning nilulutas ng pangunahing tauhan. tagpuan atpaksa. vi. i. c. c. hanapbuhay at pananamit ii. e. Talaarawan. v. A. Epiko nagsasalaysay ng mga kabyanihang halos hindi mapaniwalaan pagkat nauukol sa nga kababalaghan. kaligayahan. j. ang tunggalian ay karaniwang nagtatapos sa pagkakasundo ng mga tauhan na siyang nakapagpasiya ng damdamin ng manonood. i. d. panaghoy o iba pang masiglang damdamin. ang sangkap ay malungkot. Sa kasalukuyan ito ay na sa mga tulang kasaysayan na may anim hanggang walong pantig. a. Balad Himig na awit dahil ito ay inaawit habang may nagsasayaw. Elehiya Nagpapahayag ng damdamin o guniguni tungkol sa kamatayan o kaya y tula ng pananangis lalo na sa paggunita ng isang yumao. b. ii. iv. Awiting Bayan karaniwang paksa ay pag-ibig. ang korido ay may sukaat na walong pantig at binibigkassa kumpas ng martsa. Kuwento ng Katatawanan ang magpatawa at bigyang aliw ang mga bumabasa ang tanging layunin ng nasabing kuwento.isang akdang pasalita na naglalayong talakayin ang isang napapanahong isyu sa lipunan. on-layn sorses. Ang higit na kakailanganin ay maipadam sa mga bumabasa ang damdamin ng isang tao sa harap ng isang pangyayari. v.isang kalipunan ng mga salaysay opangyayaring naranasan ng mayakda. Ang usapan ng mga gumaganap ay patula. iii. h. Talambuhay. ii. i. Referensyal Ang pagtatala ng mga sangguiniang gagamitin ay nakatutulong nang malaki sa pagpapadali ng gagawing pagsulat. Nobela ng Pangyayari ang mahalagang kinakatawan ay ang pagkakasulat o pagkakagawa ng nasa pangyayari ng nobela ii. may masalimuot na mga pangyayari at may kahabaan ang sakop na panahon.magazine. Awit at korido may mga paksang hango sa pangyayaring tungkol sa pagkamaginoo at pakikipagsapalaran at ang mga tauhan ay mga hari t reyna. d. ngunit aksiya-siya ang katapusa para sa pangunahing tauhan ng dula. Kuwento ng Pakikipagsapalaran ang matinding interes at kawilihan ay nasa balangkas at walasa mga tauhang nagbibigay kulay sa kuwento.ito ay isang akdang tumatalakay sa isang mahalaga aat napapanahong usapin sa lipunan. Tulang Pandamdamin Nagpapahayag ng damdaming maaaring sarili ng sumulat o ng ibang tao. Melodrama Karaniwang para sa musical. Nobela ng Tauhan ang kahalagahan ay ang pangunahing tauhan at hangarin ng mga tauhan iii. Uri ng Sulatin Malikhain. Tulang Pandulaan Ang tulang ito y karaniwang itinatanghal sa isang dulaan o entablado. Parabola-mga hango sa bibliya na tulad ng anekdota ay nagbibigay aral sa mga mambabasa. kapaligiran. g. Nobela ng Romansa. Nobela ng Pagbabago ang mga ibig manyaring pagbabago sa lipunan o pamahalaan na kanyang kinabibilangan ang hangad ng may-akda. naglalayong gisingin ang isipanng mga bata sa mgapangyayaring makahuhubog ng kanilang ugali. may tagpuan. may malinaw na batiran ng likas na pagkatao. Nagwawakas nang Masaya. Karagatan batay sa alamat ng sensing ng isang prinsesa na naihulog niya sa dagat sa hangaring makapang-asawa ang kasintahang mahirap. May iba t ibang uri ito: a.isang akdang naiiba. jornal. higit na marami ang mga tauhan.isang uri ng akda na nagsisimula sa tula o sa tuluyang pagnugnusap na naglalarawan ng buhay o ugali sa pamamagitan ng mga usapan at kilos ng mga tauhang tumutupad upang itanghal sa dulaan. i. .VI. kasama na ng opera. ito y naghahatid ng aral sa mambabasa. pulitika. Anekdota. Kadalasang nahahati sa mga kabanata. Parsa naglalayong magpasiya sa pamamagitan ng mga kawing-kawing na pangyayaring nakatatawa. Saynete paksa ay mga karaniwang pag-uugali ng tao o pook. vii. kultural at maging personal ay maaaring talakayin. v. Kuwento ng Sikolohiya mangilan-ngilan lamang ang sumusulat ng kuwentong ito sa kadahilanang may kahirapan ilarawan ang pag-iisip ng isang tao. iii. d. ii. Oda nagpapahayag ng papuri. Ito ay may dalwang uri: 1) Tuluyan o komposisyong nagsasalaysay ng watong pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari na lagi nang may tauhan. prinsipe at prinsesa. Pastoral naglalayong maglarawan ng tunay na buhay sa bukid. Maaaring may sukat o tugma o di kaya t Malaya. at sa kabuuan. likas at medaling maunawaan. Dalit Awit ng pumupuri sa Diyos o Mahal na Birhen at nagtattaglay ng kaunting pilosopiya sa buhay.isang akdang nagsasalaysay tungkol sabuhay na pinagdaanan ng isang kilalang tao. pag-asa at kalungkutan. Dula. Kwento ng Madulang Pangyayari ang mga kapana-panabik na pangyayari na nakapagbabago sa katauhan ng tauhan ang binibigyang linaw sa nasabing kuwento iii. Tulang Patnigan karaniwan ng may pantig ang bawat taludturan at tumatakay sa isang paksang pinagtatalunan. Kuwentong Kababalaghan ang mga di-kapani-paniwalang pangyayari at ang katatakutan ang nilalaman ng kwento. Trahedya Tunggaliang nagwawakas sa pagkasawi opagkwasak ng pangunahing tauhan ng dula. i. i. |Nobela. b. walang tiyak na binibilang na pantig o tiyak na bilang ng taludtod sa isang saknong. sosyal. Soneto May labing-apat na taludtod hinggil sa damdamin at kaisipan. Ito ay nilikha noong unang panahon.angtawag sagenreng may kaugnay sa malikhaing pagsusulat. kawalang pag-asao pamimighati. kasukdulan at wastong pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari. iv. Kuwento ng Tauhan ang interes nito ay nakasalalay sa pangunahing tauhan vi.

Prosidyural. Insurrance Company. Liham-pangkaibigan pangangamusta. 4. Halimbawa: ulat ng media. Di-kombenyunal na Pamamatnubay isang uri ng patnubay kung saan ang mga reporter ay taal na di sumusunod o lumilihis sa pamatnubay. pasulato limbag na nakikita araw-araw sa opisina na karaniwang may tiyak na mensahe o nagtatanong. pakikinigg sa paraang pasalit o pasulat. pasasalamat. Halimbawa: press release. aplikasyon. ekspositori at panghihikayat. Nilalayon nitong pumanig ang tao sa mga argument at balakin ng isang tao o grupo. pananagutan o liabilities. pamimili. Huling araw ng Disyembre ginagawa ang ulat. pagbati. pagbabasa. prosidyural. Debate o Balagtasan . Liham Pangangalakal pagpapakilala. Ekspositori genre naglalayong magbunyag o maglabas ng kinalabasan ng isang pag-aaral. Ito ay may lagda ng pangulo. editorial at argument. Iwasan ang pagbibigay ng sariling opinion. Kung may pagwawasto. Ulat teknikal na genre na naglalayong magbigay ng impormasyon batay sa isinasagawang pananaliksik o pag-aaral.pamuhatan.isang pagtatagisan ng katuwiran sa anyong pasalita ukol sa isang paksa o usapin pinag-uusapan. e. ang katawan ng liham at Bating Pangwakas. Proposal (Pagbabalak ng Gawain): ang sulating ito ay makatutulong sa pagsasakatuparan ng balak na proyekto na nais magawa. Liham. Malaki ang papel na ginagampanan ng kalihim sapagkat siya ang kumukuha ng mga tinatalakay habang nagpupulong. Pananalita at Layunin Memorandum: karaniwang tinatawag na memo o paabot-ulat. text message at pakikipanayam i.teknikal na genre na naglalahad ng proseso sa pagsasagawa ng isang bagay o kilos o Gawain. kapag nakuha ito. patunguhan ng Sulat. Karaniwang nilalaro upang aliwin ang namatayan. d. paghingi ng payo. sa kadahilanang ang pagdududa ay mananatili sa kanilang isipan. Halimbawa: advertisement. bakit. Istilo ng Pagsulat istilong blak. Pagsusulat ng Ulat 1. Uri ng Liham a. subskripsyon at pagrereklamo b. C. Paraan sa Pagbuo ng Pangungusap Pagbibigay-kahulugan Pagbibigay ng detalye o halimbawa Pagbibigay ng pagkakatulad at pagkakaiba Sanhi at bunga Analohiya proseso . imbitasyon. Kombensyunal na Pamamatnubay ito ay karaniwang sumasagot sa mga tanong na: sino. Pinagtitibay ito ng mga nasa pulong. sarbey at artikulo. imbestigasyoon. lektyur. gastusin o equity. Ang katumpukan o pagkatotoo sa paraang pagpapahayag ay higit na kailangan. ipahahayag ang pagtatama bago pagtibayin. Transaksyonal ito ay teknikal na genre na ginagamit sa anumang transaksyon o komunikasyong nangangailangan ng pagtugon o tuwirang sagot. sa mga sawikain at sa mgakasabihan. katulad ng bangko. c. ay isulat kaagad. ideya o lohika. maligoy na pananalita. bating panimula o pambungad. a. Tamang Ulat ng isang Kompanya (Statement of Condition): ito ay isang sulatin na karaniwang ginagawa ng mga kompanya. Nilalaman. ano. maglahad ng nasasaisip. proposal. kooperatiba. deskriptiv. Katitikan o Minits ng Pulong: ito ay pabuod na pinaguusapan sa nakaraang mga pulong batay sa agenda. iii. pagsunod sa direksyon at panuto. Liham ito ay pagbibigay ng mensahe o impormasyon sa pamamagitan ng pagsulat 1. paligsahan ng husay sa pagbigkas at pangangatwiran nang patula. rebyu at grap o tsart. Teknikal Ito ay genre na may layuning magbigay ng impormasyon sa anyong transaksyunal. Paanyaya sa isang kapulungan o seminr: mahalaga ang mga kumprehensya sapagkat dito nabibigyan ng kaukulang aksyon o solusyon ang hangarin ng isang proyekto. Ito ay babasahin muli bago magsimula ang susunod na pulong. pakikiramay at paumanhin b. Panghihikayat genre na naglalayong hikayatin ang taong sumuporta o maniwala sa isang bagay o pagkilos. Ang pangangatwiran ay hango sa Bibliya. talakayan sa klase. paanyaya.B. pag-uulat. istilong semi-blak at istilong nakabitin o baligtad 3. Halimbawa: E-Mail. Bahagi ng Liham. saan at paano.Pagbati. 3. pagmamasid. Sulatin na Nangangailangan ng Pagsusuri sa Pormat. Dito isinasaad ang assets. Ang mahalagang mga impormasyon. magbabahagi ng natutunan at magbigay ng kasagutan sa katanungan. kalian. 5. i. 2. ii. Kaiba naman ang balagtasan sa debate bagamat isa ring pagtatalo ngunit ang mga pangangatwiran ditto ay kailangang may sukat at tugma. 2. Halimbawa: recipe. Duplo humahalili sa karagatan. Agenda ng Pulong: pag-uusapan o tatalakayin ang isang sulatin na ginagawa ng mga kapisanan o organisasyon sa buwanang pulong batay sa napagkasunduan ng mga pinuno.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->