Pagsusulat Kahulugan ng Pagsusulat Ito ay walang katapusan, paulit-ulit na proseso sa layuning makalikha at makagawa ng maayos na sulatin Ito

ay para libangin ang sarili at ang kapwa, magturo at magbahagi ng kaalaman at makumbinsi ang ibang tao sa katotohanan ng ibinigay na opinion Kahalagahan ng Pagsulat Nagkakalapit, nagkakaunawaan at nagkakaisa ang mga tao sa iba ibang lugar at sa iba t ibang panahon Ang ating kultura ay napananatiling buhay Layunin ng Pagsusulat Pansariling pagpapahayg o ekspresiv o pagsulat ng mga bagay na nakikita, naririnig o nababasa o nagpapahayag ng nararamdaman at nasasalobb ng mga tao o kinapapalooban ng sariling karanasan at pala-palagay ng manunulat o hal. Talaarawan, jornal, personal na liham, mga reaksyon at mapa o diagram Pagpapahayag na impormasyon o transaksyunal o Pagsulat na nais magpaabot ng mensahe, balita, magpaliwanag, magpayo o makiusap o May istilong dapat isaalang-alang upang maihatid ang mensahe sa target niyang mambabasa o Hal. Liham, mermorandum, reviewer, riserts, komentaryo, kritiko, ulat, report, poster o slogan at sanaysay Malikhain pagsususlat o Sa tulong ng imahinasyon nagagawang ilarawan ng manunulat ang lipunang kanyang ginagalawan o May spat na lakas ang mga salita upang ipadama sa mga mambabasa ang gusting ipahatid ng manunulat Mga Kailangan sa Pagbuo ng Sulatin 1. Tapik o Paksa kailangan ng isang sulatin ang sapat na kaalaman o impormasyon sa paksang sulatin. Ang mga kaalaman o impormasyon ay maaaring galing sa mga sangguniang aklat, dyornal at iba pa. 2. Layunin dapat na malinawsa isipan ng manunulat ang dahilan kung bakit siya nagsususlat. Malaki ang magiging epekto nito sa kanyang paraan ng pagsulat. Kaya ang kaibahan sa anyo o porma ng isang sulatin ay nakabatay nang malaki sa layunin. 3. Interaksyon at isang pagbuo sa Kamalayan ng Awdyens dapat isaisip ng isang manunulat na may nagaganap na interaksyon sa pagulat. Kung minsan, ang manunulat ay nag-iinterak sa kanyang sarili, halimbawa, kapag nagsulat siya ng dyornal, pero sa maraming pagkakataon ang interaksyon ay sa ibang tao. Kailangang linangin din ng isang manunulat ang kanyang kasanayang interpersonal. Dapat na alamin niya kung sino ang sinusulatan, ano ang maaaring gusto niyang malaman, ano ang lawak ng kanyang pang-unawa at anong uri ng wika ang angkop na gamitin. 4. Wika ang isang manunulat ay kailangang mayroon ng kaban ng wikang maaaring gamitin ayon sa pangangailangan. Dapat alam niya ang istilo ng wikang angkop na gamitin sa lahat ng pagkakataon. 5. Konbensyon dapat isa-alang-alang ang mga konbensyon sa pagsulat na tinatangkilik sa isang pamayanan. Halimbawa, may sariling pormat ng adbertisment na kaiba sa pagsulat. 6. Mga Kasanayan sa Pag-iisip ang isang manunulat ay dapat magtaglay ng iba t ibang kasanayan sa pag-iisip. Kailangang may taglay siyang kasanayan sa pagtatangi ng mga bagay at pangyayari upang madesisyunan niya kung alin ang mahalaga o hindi; kailangan din niya ang kaalaman sa lokhika upang makapangatwiran siya nang mabisa; kailangang alam din niyang pagalawin ang kanyang imahinasyon at maging malikhain para sa kawiling-wiling paglalahad; kailangang mayroon din siyang kakayahan sa pagbibigay ng sariling pagpapasiya at iba pa. 7. Kasanayan sa Pagbubuo isa sa mga tunguhin ng manunulat ang makabuo nang maayos na talataan na naglalahad nang malinaw na ideya at mga pansuportang detalya. Nagagawa rin ng isang mahusay na manunulat na lohikal na mailalahad ang pagkasunud-sunod ng mga ideya sa pagbuo ng isang magkakaugnay na teksto sa pamamagitan ng paggamitng mga angkop na pang-uugnay. 8. Sariling Sistema ng Pagpapahalaga dapat isaalang-alang ang mga pagpapahalagang pinanananaligan ng isang manunulat at handa siyang panindigan ang mga ito. Binibigyang pansin niya sa pagsulat ang mga sumusunod: a. Ano ang mahalaga sa paksa? b. Ano ang maganda o mahusay na pagsulat? c. Ano ang angkop na paraan ng pakikipagtalastasan sa isang taong may edad kaysa sumusulat? d. Sino ang awdyens o pinaglalaanan ng sulatin? 9. Mahahalagang Sangkap sa Pagsusulat a. Manunulat nagpapadala ng mensahe naencoder kung tawagin b. Teksto nakasatitik na mensahe na pinuprodyus ng manunulat c. Mambabasa nag-iinterpreta at ang umiintindi sa teksto ng decoder naman kung tawagin I. Proseso ng Pagsususlat a. Imbensyon o Pag-asinta paglikha ng iyong paksa i. Brainstorming paglalahad ng mga ideya sa papel upang maibigay ang posibleng maging paksa. ii. Paglilista paglista ng mgaideyang ikaw ay interesadong gawin iii. Klaster pagmamapa ng mga ideya b. Pangangalap ng Impormasyon o Pagtatanong at Pag-uusisa i. Pangangalap ng mga ideya ii. Paghahanap at pagsususri ng mga pananaliksik iii. Pagsasagawa ng interbyu

y Humanap ng komportableng lugar ng pagsusulatan. Mas maikli ito kaysa sa orihinal at naglalaman ng kabuuang kaisipan ng pinagkunang material. Ginagamit ito ng mananaliksik kapag nais niyang: i. Pangganyak b. Muling-pagdidiin sa pangunahing ideya ii. mga pribado o publikong organisasyon. maging ang mga di-inaasahang nakabaong ideya ay lumitaw. Masusundan dito ang pagkakasunund-sunod at pagkakaugnay-ugnay ng mga detaly tungkol sa paksa kapag magsususlat.a Incubation Period Pag-oorganisa paglalahad ng mga impormasyon sa isang balangkas i. salita-sa-salita. d. Nais iwasan ang masyadong paggamit ng direktang sipi iii. e. Kongklusyon a. o Palitang-kuro grupo ang karaniwang gumagawa rito. Nais gumamit ng mga impormasyon sa nowtkard at umiwas sa panggagaya o pangongopya ii. tesis. Huwag magwawasto.sa gayon. b. Ang mga potensyal na opinion ang bibigyang konsiderasyon at pagkakaisahan ang mga hakbangin para marating ang mapagkakasunduang layunin. iv. 2. May dalawang klase ang pagbabalangakas: (1) Pangungusap na Balangkas nakatuon sa mga makadiwang pangungusap na siyang kumakatawan sa mahalagang bahagi ng isang sulatin at (2) talatang balangkas nakapokus sa mgapinag-uugnay-ugnay na mga kaisipan. batas. Parapreys o Hawig pagsasabing muli ng nakuhang ideya mula sa ginamit ng sanggunian gamit ang sariling pangungusap. pagsipi.c. o Malayang Pagsulat pamamaraan itong kung ano ang basta lumabas na ideya sa isip ay isinusulat. Pagrerebisa muling pagsusuri sa mga ideya . Pagsasaayos ng mga Datos 1. Gumagawa ng synopsis kapag: i. Napapalalim nito ang pag-unawa sa paksa at nakapagbibigay ng mga kawili-wiling kaisipang maisususlat. Pangunahing Datos Nagmumula ang mga impormasyon sa mga indibidwal na tao. itoang pinakamahabang bahagi ssa prroseso ng pagsulat a. o Pamamaraang Tanong-Sagot Tinatanong ang sarili tungkol sa paksa at tiyak makakaipon ng laksang impormasyon. Sinopsis o Buod pinagsama-sama ang pangunahing ideya ng isa o maraming manunulat gamit ang sariling pangungusap. Idagdag ang kapangyarihan ng salita ng awtor upang suportahan ang argument ii. Sekondaryang Datos Kinalap ang mga datos mula sa mga manuskrito. Nakararamdamng pagkabalisa ang manunulatsa yugtong ito dahilpatuloy siyang naghahanap ng kasagutan sa kaanyang mga tanong at maaaro pang biglang sumulpot ang iba pang tanong iv. Pabayaang malayang dumaloy ang isipan nang walang anumang pagkontrol. mula sa sanggunian. Nais magbigay ng bakgrawnd at pananaw hinggil sa isang paksa ii. Nais pabulaanan o hindi sang-ayunan ang argument ng awtor iii. ensayklopidya. Iisa-isahin ng manunulatang sanhi at bunga ng pangyayari habang nag-iisip kung paano bubuuin ang balangkas ng paksang napili iii. Kinopya nang direkta. Paglinang ng mga ideya c. mga akdang pamapanitikan. ayon sa pagkakasunud-sunod. Lubha itong mahalaga upang maiwasan ang paglayo sa pagtalakay sa isang paksang napili. Ginagawa ang pagpaparapreys kapag: i. Naghahambing ng mga ispesipikong punto de vista b. Paglalahad ng Tesis 2. Pantulong sa pangunahing Katwiran 3.k. Paglalahad ng mga Punto b. Bigyang-diin particular ang isang malinaw o makapangyarihang pahayag o sipi iv. dokumento at iba pang orhinal na talaan. pagguhit. y Iwasan ang distraksyon o abala y Magpahinga y Ang mga Paraan sa Pagpapalabas ng Ideya: o Pagtatala paglilista ito ng mga kaisipan sa pamamagitan ng pagdadaglat. Katawan a. f. Maari ring mabuo rito ang paksa Pala-Palagay i. pahayagan at iba pang aklat na naisulat ng mga awtor. Huwag munang maging mapaghatol sa isinusulat. 1. Direktang Sipi eksaktong salita o pahayag ng isang awtor. Dalawang Uri ng Mapagkukunan ng mga Datos: a. disertasyon. Introduksyon a. naghahain muna ng haka-haka ang manunulat ii. Nais maglarawan ng pangkalahatang kaalaman mula sa maraming sanggunian tungkol sa paksa nais na determina ang pangunahing ideya ng pinagbatayang teksto Pagsulat ng Burador y Bigyan ng sapat na panahon ang iyong sarili na magawa ang iyong sulatin. Pinaplano ang mga katanungan at ang mga ito y pinagsunud-sunod at pinagugnay-ugnay. Tatlong istratehiya sa paghahalo ng sariling pag-aaral sa pinagkunang material a. Malawak nilang titingnan ang paksa sa iba t ibang anggulo at ang kaligiran ng usapin. Habang wala pang tiyak nabalangkas at daloy ng pagtalakay sa paksang susulatin. magazine. Balangkas maituturing na pinakakalansay ng isang sulatin. Nais gamitin ang sariling boses sa paglalahad ng impormasyon c. Kadalasan.

Ispeling 2. Ginagamit bilang panapos sa mga paturol o pasalaysay. Mga pangngalang pantangi na inunlapian f. pati na rin ang daloy ng pagpapahayag. Organisasyon ng Sulatin 3. pagtatala ng iisa-isahing bagay d. sa gramatikaat paggamit ng salita. pelikulat atbp. ganap o parsyal b. pakiusap at pautos ng mga pangangausap b. Diyalogo b. Matibay na introduksyon at kongklusyon Proofreading o Pagwawastong-Basa . Pagitan ng pangalan ng bayan at pangalan ng lalawigan d. Ribyu ng Higher-order na tuon: 1. Ekspresyong padamdam 4. Kudlit o Apostrofi ( ) ginagamit sa pag-aangkop ng kataga sa sinusundang salita 7. . Panaklong o Parentesis ( ) ginagamit na pangkulong sa mgapinamimiliang salita o parirala 8. Pagsasama sa apelyido ng pagkadalaga at ng napangasawa i. Pagitan ng antesidente na iyo at ng pangalan j. Magkakasunod na parirala h. Hal. Pagitan ng pangalan ng kalye at pangalan ng lungsod c. Istraktura ng mga talata 4. parirala o pangungusap 9. Mga susing salita sa isang pinarafrasong tala d. Tandang Pananong (?) . Pagitan ng pangalan o panghalip at ng pamuno 5.) a. Panipi o kotasyon ( ) a. Pagitan ng petsa ng buwan at taon b. Mga salitang-ugat na nagsisimula sa patinig na inuunlapian ng panlaping nagtatapos sa katinig e. Mga magkasalungat na salita na inaalis ang pang-ugnay na at d. Bantas 3. Istraktura ng mga pangungusap 4.Ginagamit itong panapos sa mga pangungusap na patanong 3.g. Kuwit o Koma (. Paghahanay pahalang ng mga salita g. Editor Ed.binbasa ulit ito upang Makita ang mga mali sa ispeling. Mga salitang inuulit. Pagitan ng tuwirang sabi at ibang bahi ng pangungusap i. Pamagat ng aklat. Ribyu ng later-order na tuon: 1. Bating panimula ng liham pangkaibigan e. Gitling (-) a. c. impormasyon at katwirang nakapaloob sa komposisyon i. bating panimula ng liham pangangalakal b. Fraksyong isinusulat nang pasalita h. kuwento. Bating pangwakas ng liham pangkaibigan at liham pangangalakal f. Direktang pagkopya ng isang salita. Malinaw na pagpapahayag ng mga ideya 2. Pagkatapos ng ngalang panawag k. 2. Mga tambalang salita dahil sa pagkaltas ng isang kataga o salita kaya pinag-iisa na lamang na maaaring manatili ang kahulugan kaya y magkaroon ng ikatlo c. Pahina ph. Tuldok (. Panlaping ika-ikasunod ng tambilang o numero g. Wastong Paggamit ng mga Bantas: 1. Ginagamit din ito sa mga pinaikli o dinaglat sa salita. Tandang Padamdam o Eksklamasyon (!) a.) a. Tutldok o kolon (:) a. pagpapakilala ng tuwirang sipi 6. pagsulat ng oras c. Istilo ng Dokumentasyon ii. Pangungusap na padamdam b.

dula. ang kapaliwanagan sa kung ano ang ginawa Asteriko (*) may tinanggal na isa o mhigit pang talata sa isang sinipi. awitin. pagkatapos ng isang listahan at pagpapakitang may karagdagang impormasyon nakatalababa o nakfutnowt Salungguhit (__) gamit sa mga pamagat ng aklat. ( .10. tula.) sa huli ng pangungusap o katapusan ng sipi Braket ([]) binago sa isang tuwirang sipi at dito ito ipinaloloob. 12. jornal. gayundin. Paghahati ng salita sa dulo ng linya Tuldukuwit (. 13. novella. pangalan ng babasahin (dyaryo. 11.) ginagamit sa dalawang malalayang sugnay na hindi pinangangatnigan o hindi pinagdurugtong ng pang-ugnay Elipsis ( ) pagsisipi kung may tinatanggal na salita. 14. maikling kuwento. sanaysay. i. at banyagang salita Tabula ng mga Pananda o Pangmarka sa Pagwawastong-Basa . magasin. polyeto at mga programang panradyo at pantelevisyon).

3. Masurpresa itong parang suntok kung tumimo sa kuryusidad ng bumabasa. c. Patiyak o Pasaklaw isinasaaosa naman ito sa paraang sinasabi muna ang mga particular o definidong detalye bago ang pangkalahatang mga pahayag o vise-versa. Pagbubuod naghahayag muna ng pinakadiwa bago tuntunin ang sadyang tinatalakay 3. 10.mga malarawan at maaksyong salita ang ginagamit. Pagkakaligiran ito naman ang ginagamit na panimuilakung ang binibigyang-larawan ay pook. iii. Karaniwang isinasaad nito ang paksa. kung magtatagumpay o mabibigo. Analohiya Ito ay nagtutulad o nagwawangis. mas matindi ang bisa. Mahalagang Insidente 6. Kailangan ang kaisahan. ang isang katha. panglan ng sumulat. 12.II. Pinal na Papel pagtapos ng masusing pagsusuri ang teknikal na bahagi ng nilalaman. iii. Pagsusumbi bihira ang panimulang ito. 7. . 13. Pasaklaw na Pahayag sa panimulang ito. Unang seksyon ay ang pagkakaiba. pagpapaliwanag. ii. ginagamit ditto. Tuwirang Sinabi 2. Pagbubuod 4. h. Panimula o Introduksyon i. Kailangan sa sulyap palamang ng babasa. ang resulta o kinalabasan muna ang sinasabi bago isa-isahin at pagsunud-sunurin mula sa di-gaanong mahalaga hanggang sa pinakamahalaga na detalye. d.isang panimulang nagkukuwento ng maikling istorya para pasiglahin ang babasa o di kaya y gamiting tularang lundayan ang kaugnayan sa paksang tatalakayin. Panlahat na Pahayag 3. awtoridad at maari rin naming karaniwang tao lamang ngunit ang sinabi y naghahayag ng mahahalagang bagay na magagamit na lundayan sa pinapaksa. 7. Maari rin silang magkapalit. Ang pangalawang seksyon ay ang pagkakatulad. Pakronolohikal . kaugnayan. Ang tuntuning sinusunod dito ay mas malaki ang pagkakaiba. Paglalarawan ang panimulang ito y ginagamit kapag nagtatampok ng tao. dahilan ngpagsulat ng paksa at pambunga na pagtatalakay sa daloy ng papel. Pagsasalungat Sa panimulang ito. sa mga kawikaan. Panlahat na Pahayag isang uri ito ng panimula na nagtataglay ng kahalagahang unibersal na maaaring hanguin sa mga salawikain. ito y kaakit-akit na nakakapukaw. ay matangay nang buong kasabikan. Anekdota . Pagsasalitaan Ang panimulang ito ay dinaraan sa usapan o diyalogo. Tuwirang Sinabi panimulang karaniwang nakikitang nakapanipi sapagkat mula ito sa tapat na pagsipi sa tiyak na pahayag ng isang taong bantog. Titulo o Pamagat i. 9. paglalarawan at paglalahad. 14. maaari na itong ipasa sa guro o sa iba pang susuri nito Bahagi ng Pagsulat a. deskripsyon. 5. Matatagpuan na dito ang pangunahing pagtalakay sa paksa. nakakaganyak. Ito ang pinakamukha ng sulatin. III. petsa ng pagsulat o pagpasa. ii. pagsasalaysay. Makatawag-pansing Pangungusap Ito y isang mapanggittlang panimula dahil di-karaniwang sinasabi o naririnig sa araw-araw ang pamamariralang. Paespesyal o Pagaagwat paglalahad mula sa pinakamalapit o ang alam na alam na paksa hanggang sa pinakamalayo o ang hindi na masyadong alam na paksa 4. Halimbawa: Balita 2. tunghayan hanggang sa ang malay. Pagtatanong panimulang kalabisan nang ipaliwanag pa 4. Maikli lamang. Paghahambing isinasaayos nang paseksyon. 8. Papayal o Pasalimuot sinisimulan ito sa mga bagay na komplikadokasunod ang mga bagay na simple o vice-versa.tamang pagkakasunud-sunod ng mga pangyayari mula pinakamatagal hanggang sa kasalukuyan 2. Katawan i. Nakasaad naman sa bahaging ito ang mahahalagang puntos ng papel. ii. na karaniwan nang binubuo ng iisang salita. Dito makikita ang kabuuan ng sulatin. kung maari pa nga y pati buhay. Inilalahad din ang napatunayan o napagalaman batay sa paglalahad at pagsusuri ng mga impormasyong ginamit sa papel o sa pananaliksik. Mabibisang Panimula: 1. Pagpapahiwatig ng Aksyon 5. Pagtatanong 7. Dito hinahatulan. at maging sa mga pamilyar at pang-arawaraw na makatotohanang kaalaman ng lahat na nagtataglay ng diwa o aral. Palamang o Pasahol sinisumulan sa mga bagay munang lalong mahalaga ang binabanggit bago ang di-gaanong mahalago o vice-versa. nakakahatak na ng kuryusidad para tuluyang titigan. Konklusyon o Wakas i. Naglalaman ng titulo o pamagat ng papel.ang pangangatwiran. kawilihan at wastong pagbigay-diin sa pahayag. Pagsasalaysay ang panimulang ito y anyong malumanay na pagkukuwento. 11. 6. 6. 5. Mabisang Pangwakas: 1. Paanggulo batay sa personal na masasabi o reaksyon ng bawat tao tungkol sa mga bagay-bagay o isyu tungo sa isang obhektibong paglalagom. Sapagkat nagbibigay. kahalagahan ng paksa.iba pang impormasyon tutukuyin ng guro b. dalubhasa. ang binibigyang diin ay ang pagkakaiba. Pagsisipi Mga Pamantayang Dapat Sundin sa Pagsusulat a. Pangkalahatang Pamamaraan sa Pagsasaayos ng Katawan ng Sulatin 1.

Kailangan maingat ang susulat sapagkat ang anuman kamalian ay nakikita ng bumabasa. naipasusunod niya ang tamang pagsasaayos ng mga bagay-bagay sa proseso ayon sa mga tuntuning dapat gabayin. h. pangyayari o magbigay ng isang biswal na konsepto nga mga bagay-bagay. mungkahi. anupa t. at walang ibang pinakabasehang magagawa kundi ang paghahanap na kategorya na napagsama-sama ang mga bagay na maaaring magkakahiwalay at mapagbubuklud-buklod ang mgamagkakaiba. c. Maayos na inihahanay ang mga pangungusap upang maging malinaw ang pagkakabuo ng mga ideya. g. Anyong Paglalarawan Pagpapahayag na naglalayong magsaad ng larawan ng kabuuan ng isang bagay. Kailangang malinaw. Kailangang may pangungusap na pampaksana siyang nagsisilbing giya o patnubay sa pagbuo ng susuportang mga pangungusap. Paralelismo o Paggamit ng Magkakatulad na Balangkas Panggramatika 3. i. samakatuwid. d. Isang pahayag na mapagtatalunan b. makatwiran at maayos ang pagkakasunod-sunod ng mga kaisipan. gayundin. Anyong Direksyon o Panuto Naipapakita ng manunulat ang kanyang pag-intindi sa mga mambabasa. kabatiran at mga kaisipan. Teknikal panglibrong pang-akademiko . mahahalagang sipi at iba pang pamamaraan upang maging buo o ganap. V. b. ii. Ang isang akda ay may panimulang talata. makakapanunod na talata (Transitory) at may pangwakas na talata. pagsulat ng tambilang at papapaikli ng mga salita at talata. Anyong Pangangatwiran o Argumentasyon i. talambuhay. Ang isang talat o magkakasunod na talata ng isang akda ay may kaisahan.panunuring pampanitikan. at patotoo. para Makita at mapakilalang mabuti ang particular na bagay na tinatalakay sa pamamagitan ng mgapruweba t patunay. Paggamit ng Panghalip i. Ang pagbuo ng ganitong uri ng kritikal na pagsulat ay nakadepende sa kritikal na pagbasa ng isang indibidwal. pook. Ang pagsulat sa anyong pagsusuri ay hindi lamang isang pag-uulat ng mga naobsrebahan kundi isang kasanayan sa pagmamasid. Ang mga pamanahaunang-papel. Kailangang may sapat na kaalaman sa wika. j. e. pagtuttulad at pag-iiba. disertasyon. Anyong Klasipikasyon o Pag-uuri-uri Pinararaan ang mga ito sa iba-ibang sistema ng pag-uuri. Kailangan nakaayos sa pagkakahanay ang mga pangyayari o ang diwang ipinahayag upang maging maliwanag ang pagkakaugnay. kapag. Mga Anyo ng Pagsulat a. Kung pangngalan ang ginamit sa unang pangungusap o sugnay. editorial. tao o pangyayari. pagbabantas. disin sana. samantala. nakabatay sa sinaliksik na kaalaman. pasulat ng mganaobserbahan. Halimbawa: maikling kuwento. Anyong Refleksyon Nilalaman ang sarili ng distansya at inilalagay sa perpektibong malinaw na masukat ang sariling pagkatao.kung gayon. suring-basa. dahil sa. Kaanyuan o Kabuuan: Ang mabuting talata ay naglalaman ng kumpletong kaisipan. Tinutuklas ditto ang kahalagahan ng mga karanasang nagdaan at ang mga pangyayaring nagaganap sa kasalukuyan sa buhay. 1. Halimbawa: adbertisment at sanaysay. pagmamasid at pangalawa. Layuning bigyang-paliwanag ang paksa. ngunit. Akademik formal ang istraktura. 2. malinawan at maintindihan nang walang pagpapasubali ang pinagmamatuwirang posisyon o pahayag. gayon pa man. bagaman. May pagbigay-katuturan. lathalain at mga balitang isports ay halimbawa ng jornalistik na pagsulat. talinghaga. ngunit. kasysa sa bigyan-panlunas. Mga Uri ng Pagsulat a. d. paliwanag. Kaisahan: Upang matawag na talata ang pangkat ng mgga pangungusap. Talataan lipon ng mga pangungusap na paunlad na binubuo at nagpapahayag ng isang buong diwa o kaisipan. samantala. Anyong Eksposisyon Pagpapahayag na may tungkuling ipaliwanag ang pangyayari. pagsususuri. pangangatwiran. c. kathangisip. IV. paggamit ng italika. sa gayon. e. tesis. gramatika at retorika. kaugnayan at kaanyuan. Kadalasang seyoso. c. Gumagamit ng ilustrasyon. mga tauhan at may tagpuan. Jornalistik Ang mga salitang hango sa mga pahayagan gaya ng balita. Paggamit ng tradisyonal na mga salitao mga pangatnig gaya ng: at. kailangang ito y umikot sa iisang pangkalahatang ideya.b. sapagkat. malikhaing pagsulat oanumang sulating may [aksang pag-akademik ay nabibilang sa uring ito. tagubilin. sa kabila noon at marami pang iba. pagwawangis. panghalip ang maaringg gamiting kahilili ng pangalang nabangit. bagaman. Dalawang importanteng gampanin ang kailangan isakatupara: una. opinion. Pamantayan sa Kaugnayan i. Kaugnayan: Kailangang magkakaugnay ang mga pangungusap upang magpatuloy ang daloyng diwa buhat sa simula hanggang sa dulo ng pahayag. Pag-uulit ng Salita upang Magbigay-diin at Mag-ugnay-diwa d. dyornal. i. a. b. halimbawa. Anyong Pagsusuri o Analisis Isang pagtataya sa nilalaman ng akda angpagsusuri. Dapat na may lubos na kabatiran sa mga mekanismo sa pagsusulat gaya ng: pagbabaybay. Sa mga sumusunod na pangungusap. Anyong Ekspresyon Pagpapahayag ng saloobin para mapagaan ang loob bilang isang positibong pagbuhos ng emosyon. c. f. paggamit ng malaking titik. Anyong Panghihikayat Pagpapahayag na naglalayong mahikayat ang mambabasa na makiayon o tanggapin ang pananaw ng manunulat. kasaysayan. Ginagawa ito upang hindi ulit-ulitin ang atensyon ng bumabasa ay magbalik sa tinutukoy na panghalip. Anyong Pasalaysay Pagpapahayag na naglalayong maghayag nang sunod-sunod ng isang pangyayari.

diksyunaryo. j. kaligayahan. Pastoral naglalayong maglarawan ng tunay na buhay sa bukid. Tulang Patnigan karaniwan ng may pantig ang bawat taludturan at tumatakay sa isang paksang pinagtatalunan. ang sangkap ay malungkot.isang kalipunan ng mga salaysay opangyayaring naranasan ng mayakda. Ang awit ay may sukat na 12 pantig at inaawit nangmabagal sa saliw ng gitara o bandurya samantala. i. A. o kaya y likha ng maharaya o mapangaraping guniguni ng makata na batay sa karanasan. maikli. iv. Nagwawakas nang Masaya. ang korido ay may sukaat na walong pantig at binibigkassa kumpas ng martsa. i. . Tulang Pandamdamin Nagpapahayag ng damdaming maaaring sarili ng sumulat o ng ibang tao. Saynete paksa ay mga karaniwang pag-uugali ng tao o pook. Nobela ng Pagbabago ang mga ibig manyaring pagbabago sa lipunan o pamahalaan na kanyang kinabibilangan ang hangad ng may-akda. sosyal. e. kultural at maging personal ay maaaring talakayin. ii. g. ii. Karaniwang maikli.magazine. Ito ay nilikha noong unang panahon. at sa kabuuan. Talumpati. Kuwento ng Katatawanan ang magpatawa at bigyang aliw ang mga bumabasa ang tanging layunin ng nasabing kuwento. naglalayong gisingin ang isipanng mga bata sa mgapangyayaring makahuhubog ng kanilang ugali. 2) Patula isang akdang pampanitikan na nagpapahayag ng tiyak na diwa t damdamin na kaugat sapagkatanaw at pagkaunawa ng makata sa mga karanasan niya sa buhay. Soneto May labing-apat na taludtod hinggil sa damdamin at kaisipan. ngunit aksiya-siya ang katapusa para sa pangunahing tauhan ng dula. Tulang Pandulaan Ang tulang ito y karaniwang itinatanghal sa isang dulaan o entablado. pulitika. Talaarawan.ang binibigyang halaga rito ay ang pag-iibigan iv. Tulang pasalaysay nag lalarawan ng makhulugang mga tagpo sa buhay i. iv. kasama na ng opera. vii. may malinaw na batiran ng likas na pagkatao. Ito ay may dalwang uri: 1) Tuluyan o komposisyong nagsasalaysay ng watong pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari na lagi nang may tauhan. v.isang uri ng akda na nagsisimula sa tula o sa tuluyang pagnugnusap na naglalarawan ng buhay o ugali sa pamamagitan ng mga usapan at kilos ng mga tauhang tumutupad upang itanghal sa dulaan. ito y naghahatid ng aral sa mambabasa. b. h. Parsa naglalayong magpasiya sa pamamagitan ng mga kawing-kawing na pangyayaring nakatatawa. panaghoy o iba pang masiglang damdamin.ito ay isang akdang tumatalakay sa isang mahalaga aat napapanahong usapin sa lipunan. Kuwento ng Pakikipagsapalaran ang matinding interes at kawilihan ay nasa balangkas at walasa mga tauhang nagbibigay kulay sa kuwento. Trahedya Tunggaliang nagwawakas sa pagkasawi opagkwasak ng pangunahing tauhan ng dula. Kwento ng Madulang Pangyayari ang mga kapana-panabik na pangyayari na nakapagbabago sa katauhan ng tauhan ang binibigyang linaw sa nasabing kuwento iii. Komedya Ang sangkap ay piling-pili at ang pangunahing tauhan ay may layong pukawin ang kawilihan ng manonood. d. i. Parabola-mga hango sa bibliya na tulad ng anekdota ay nagbibigay aral sa mga mambabasa. c. Nobela ng Tauhan ang kahalagahan ay ang pangunahing tauhan at hangarin ng mga tauhan iii. Referensyal Ang pagtatala ng mga sangguiniang gagamitin ay nakatutulong nang malaki sa pagpapadali ng gagawing pagsulat. Ang makakuhkuha ng singsing ay pakakasalan siya. i. jornal.Malawak ang saklaw nito dahil anumang bagay tungkol sa pagbabagong ekonomika. kapaligiran. on-layn sorses. Elehiya Nagpapahayag ng damdamin o guniguni tungkol sa kamatayan o kaya y tula ng pananangis lalo na sa paggunita ng isang yumao. walang tiyak na binibilang na pantig o tiyak na bilang ng taludtod sa isang saknong. likas at medaling maunawaan. iii. Nobela ng Kasaysayan ang binibigyang halaga ng may-akda ay ang kasaysayan n gating pinagmulan at ang paglalarawan ng mga bayaning may malaking ambag sa pagtatanggol sa bayan.isang uri ng akdang tuluyan na karaniwang kakatwa. kasukdulan at wastong pagkakasunod-sunod ng mga pangyayari. Nababasa sa sangdaling panahan lamang. i. iv. may masalimuot na mga pangyayari at may kahabaan ang sakop na panahon. Anekdota. d. Awiting Bayan karaniwang paksa ay pag-ibig. subalit nag-iiwan ng aral. ang tunggalian ay karaniwang nagtatapos sa pagkakasundo ng mga tauhan na siyang nakapagpasiya ng damdamin ng manonood. |Nobela. Karagatan batay sa alamat ng sensing ng isang prinsesa na naihulog niya sa dagat sa hangaring makapang-asawa ang kasintahang mahirap. ii. c. Oda nagpapahayag ng papuri. f. tesis at disertasyon. Sanaysay. Maaaring may sukat o tugma o di kaya t Malaya.VI. Uri ng Sulatin Malikhain. Ang usapan ng mga gumaganap ay patula. Pabula-ang mga karakter ay mga hayop. Kwento ng Katutubong Buhay ang binibigyang pagpapahalaga ay ang tungkolsa uri ng pamumuhay. pahayagan. Maaring ang mga ito y mulasa mga aklat. Kuwento ng Sikolohiya mangilan-ngilan lamang ang sumusulat ng kuwentong ito sa kadahilanang may kahirapan ilarawan ang pag-iisip ng isang tao. hanapbuhay at pananamit ii. Awit at korido may mga paksang hango sa pangyayaring tungkol sa pagkamaginoo at pakikipagsapalaran at ang mga tauhan ay mga hari t reyna. pag-asa at kalungkutan. Kuwentong Kababalaghan ang mga di-kapani-paniwalang pangyayari at ang katatakutan ang nilalaman ng kwento. may tagpuan.isang akdang pasalita na naglalayong talakayin ang isang napapanahong isyu sa lipunan. Nobela ng Pangyayari ang mahalagang kinakatawan ay ang pagkakasulat o pagkakagawa ng nasa pangyayari ng nobela ii. Talambuhay. i. Kuwento ng Tauhan ang interes nito ay nakasalalay sa pangunahing tauhan vi. iii. vi. Melodrama Karaniwang para sa musical. Epiko nagsasalaysay ng mga kabyanihang halos hindi mapaniwalaan pagkat nauukol sa nga kababalaghan. Dalit Awit ng pumupuri sa Diyos o Mahal na Birhen at nagtattaglay ng kaunting pilosopiya sa buhay. kawalang pag-asao pamimighati.angtawag sagenreng may kaugnay sa malikhaing pagsusulat. Sa kasalukuyan ito ay na sa mga tulang kasaysayan na may anim hanggang walong pantig. v. v. tagpuan atpaksa. Balad Himig na awit dahil ito ay inaawit habang may nagsasayaw. v.isang akdang naiiba. a. Kadalasang nahahati sa mga kabanata. b. Nobela ng Romansa. iii. Dula. d. Maikling kwento-isang akdang nagsasalaysay ng mga pangyayari na kadalasan nang may suliraning nilulutas ng pangunahing tauhan. prinsipe at prinsesa. higit na marami ang mga tauhan. Ang higit na kakailanganin ay maipadam sa mga bumabasa ang damdamin ng isang tao sa harap ng isang pangyayari. May iba t ibang uri ito: a.isang akdang nagsasalaysay tungkol sabuhay na pinagdaanan ng isang kilalang tao.

pagbati. paghingi ng payo. editorial at argument. Teknikal Ito ay genre na may layuning magbigay ng impormasyon sa anyong transaksyunal. ideya o lohika. ekspositori at panghihikayat. Ang katumpukan o pagkatotoo sa paraang pagpapahayag ay higit na kailangan. deskriptiv. C. 3. imbestigasyoon. katulad ng bangko. lektyur. Ang mahalagang mga impormasyon. d. Paanyaya sa isang kapulungan o seminr: mahalaga ang mga kumprehensya sapagkat dito nabibigyan ng kaukulang aksyon o solusyon ang hangarin ng isang proyekto. Kaiba naman ang balagtasan sa debate bagamat isa ring pagtatalo ngunit ang mga pangangatwiran ditto ay kailangang may sukat at tugma. pasulato limbag na nakikita araw-araw sa opisina na karaniwang may tiyak na mensahe o nagtatanong. prosidyural. sa kadahilanang ang pagdududa ay mananatili sa kanilang isipan. Karaniwang nilalaro upang aliwin ang namatayan. Sulatin na Nangangailangan ng Pagsusuri sa Pormat. pakikinigg sa paraang pasalit o pasulat. subskripsyon at pagrereklamo b. Proposal (Pagbabalak ng Gawain): ang sulating ito ay makatutulong sa pagsasakatuparan ng balak na proyekto na nais magawa. Nilalaman. Kung may pagwawasto. Ekspositori genre naglalayong magbunyag o maglabas ng kinalabasan ng isang pag-aaral. sa mga sawikain at sa mgakasabihan. Bahagi ng Liham.teknikal na genre na naglalahad ng proseso sa pagsasagawa ng isang bagay o kilos o Gawain. paligsahan ng husay sa pagbigkas at pangangatwiran nang patula. Liham. Pagsusulat ng Ulat 1. Ito ay may lagda ng pangulo. kapag nakuha ito. Prosidyural. pag-uulat. pagmamasid. c. Istilo ng Pagsulat istilong blak. Ulat teknikal na genre na naglalayong magbigay ng impormasyon batay sa isinasagawang pananaliksik o pag-aaral.isang pagtatagisan ng katuwiran sa anyong pasalita ukol sa isang paksa o usapin pinag-uusapan. ang katawan ng liham at Bating Pangwakas. pananagutan o liabilities.Pagbati. pagbabasa. Panghihikayat genre na naglalayong hikayatin ang taong sumuporta o maniwala sa isang bagay o pagkilos. Duplo humahalili sa karagatan. Ito ay babasahin muli bago magsimula ang susunod na pulong. pakikiramay at paumanhin b. pagsunod sa direksyon at panuto. Malaki ang papel na ginagampanan ng kalihim sapagkat siya ang kumukuha ng mga tinatalakay habang nagpupulong. Agenda ng Pulong: pag-uusapan o tatalakayin ang isang sulatin na ginagawa ng mga kapisanan o organisasyon sa buwanang pulong batay sa napagkasunduan ng mga pinuno. Halimbawa: ulat ng media. sarbey at artikulo. maligoy na pananalita. Pananalita at Layunin Memorandum: karaniwang tinatawag na memo o paabot-ulat. kooperatiba. talakayan sa klase.B. bakit. Liham-pangkaibigan pangangamusta. Iwasan ang pagbibigay ng sariling opinion. Insurrance Company. rebyu at grap o tsart. Halimbawa: press release. Liham Pangangalakal pagpapakilala. 4. paanyaya. ii.pamuhatan. e. pasasalamat. Dito isinasaad ang assets. Ang pangangatwiran ay hango sa Bibliya. Kombensyunal na Pamamatnubay ito ay karaniwang sumasagot sa mga tanong na: sino. patunguhan ng Sulat. Halimbawa: recipe. Di-kombenyunal na Pamamatnubay isang uri ng patnubay kung saan ang mga reporter ay taal na di sumusunod o lumilihis sa pamatnubay. Huling araw ng Disyembre ginagawa ang ulat. i. iii. Pinagtitibay ito ng mga nasa pulong. Uri ng Liham a. bating panimula o pambungad. Halimbawa: E-Mail. maglahad ng nasasaisip. a. text message at pakikipanayam i. ay isulat kaagad. saan at paano. imbitasyon. 2. 5. Halimbawa: advertisement. Katitikan o Minits ng Pulong: ito ay pabuod na pinaguusapan sa nakaraang mga pulong batay sa agenda. kalian. Transaksyonal ito ay teknikal na genre na ginagamit sa anumang transaksyon o komunikasyong nangangailangan ng pagtugon o tuwirang sagot. Paraan sa Pagbuo ng Pangungusap Pagbibigay-kahulugan Pagbibigay ng detalye o halimbawa Pagbibigay ng pagkakatulad at pagkakaiba Sanhi at bunga Analohiya proseso . aplikasyon. pamimili. proposal. 2. magbabahagi ng natutunan at magbigay ng kasagutan sa katanungan. Liham ito ay pagbibigay ng mensahe o impormasyon sa pamamagitan ng pagsulat 1. ano. istilong semi-blak at istilong nakabitin o baligtad 3. gastusin o equity. Debate o Balagtasan . ipahahayag ang pagtatama bago pagtibayin. Nilalayon nitong pumanig ang tao sa mga argument at balakin ng isang tao o grupo. Tamang Ulat ng isang Kompanya (Statement of Condition): ito ay isang sulatin na karaniwang ginagawa ng mga kompanya.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful