P. 1
Lectures in AP

Lectures in AP

5.0

|Views: 13,007|Likes:
Published by sethchristoph08
Ang buong lesson sa Araling Panlipunan ukol sa kabihasnan ng bawat bansa noong unang panahon.
Ang buong lesson sa Araling Panlipunan ukol sa kabihasnan ng bawat bansa noong unang panahon.

More info:

Categories:Types, School Work
Published by: sethchristoph08 on Mar 02, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/05/2014

pdf

text

original

Kabihasnang Mesopotamia

Fetile crescent Isang matabang lupain na hugis-arko na nagsisimula sa Isthmus ng Suez na nagpapatuloy pahilaga at bumabaybay sa dulong silangan ng Mediterranean patungo sa mataas na bahagi ng Asia Minor at Armenia - untiunti itong kumukurba patimog- silangan habang bumabagtas sa mga Ilog Tigris at Euphrates hangga ng Golpo ng Persia. -pinagyaman at nilinang ang lupain ng Fertile Crescent ng ilang malalaking ilog kasama na rito ang Tigris at Euphtrates na binansagang Kambal-ilog. Mesopotamia: Lupain sa Pagitan ng Dalawang Iog - nagmula sa Griyego na ang ibig sabihin ay lupain sa pagitan ng dalawang ilog -kilala ngayon bilang Iraq na naging tahanan ng iba’t ibang sibilisasyon ng tao - “Meso” =Gitna/Pagitan; “Potamus” =Ilog - Sa rehiyon ng Fertile Cresent dahil sa hugis buwan Kabihasnang Sumeria (5000-4000 C.E.) - Pinakamatang kabihasnan - Sumer(bandang timog) lugar o lungsod sa Mesopotamia Ambag ng Kabihasnan  Cuniform - unang nabuong sistema ng pagsulat - isang pinatuis na kahoy(stylus) ginagamiit na panulat sa malambot na lusad saka pinaiinit - unang nabasa ni Henry Rawlinson noong 1846 dahil sa Behistun Rock  Gulong - sa pagkatuklas nito, nagawa nila ng unang karwahe  Cacao - ginagamit bilang pamalit sa kalakal  Algebra - ginagamit ang sistema ng pagbilang na nakabatay sa 60,paghahati o fraction, gayundin ang square root  Kalendaryong lunar na may 12 buwan  Dome, vault, rampa  Ziggurat - disenyong pang-arkitektura at pang- inhinyera na ginamit s templo at palasyo ng Sumer - templong ginawa upang maging tahanan ng diyos - binubuo ng maraming patung-patong na luwad Luwad -ginamit sa paggawa ng laryo na nagsilbing talaan ng mga Sumerian Prinsipyo ng calculator     Sexagesimal – pagbilang ng animnapu; 60 minutes Polytheist – maraming diyos Teokrasya - uri ng pamahalaan na nakabatay sa relihiyon ng bawat tao Patesi- tawag sa namumuno sa haring –pari na namumuno sa isang lungsod-estado

Pag-unlad  Malaki ang naitulong ng maraming imbensyon sa pagtatag at pagunlad ng kabihasnang Sumer. Ang mga imbensyong ito ay nagpaunlad sa pagsasaka, kalakalan at iba pang mga industriya na nagpaunlad din sa lipunang Sumerian sa pangkalahatan.  Naitatag ang mga lungsod-estado na lubos na nakatulong sa pagtatag ng pamahalaan at pagpapalakas sa mga Sumerian bilang isang pangkat  Nakatulong nang malaki ang edukasyon sa pagiging bihasa ng mga mamayan sa halos lahat ng aspeto ng pamumuhay, mula kalakalan hanggang astrolohiya Pagbagsak  Pangunahing dahilan ng paghina ng mga Sumerian ay ang madalas na labanan at kawalan ng pagkakaisa ng mga lungsodestado nito. Madalas na pinagtatalunan ang patubig at hangganan ng mga lupain Kabihasnang Babylonian(1800 C.E.)

 

Kabihasnang Assyrian .Nineveh  sumaalamin ito sa karangyaan. ari-arian mula sa namatay na asawa  mahigpit na pinaparusahan ang pangangalunya at pakiki-apid Panitikan  Epic of Creation – paglikha ni Marduk sa sangsinukob  Epic of Gilgamesh – paglalakbay ni Erech Pag-unlad  Maayos na pagpapalakad ng pamahalaan. maging pari.Hammurabi. sundalo. Lipulin ang Masama upang Hindi Akitin ng Malakas ang Mahina” – layunin ng kodigo ni Hammurabi  kalagayang panlipunan  kahalagahan ng mga maginoo  malayang-tao  alipin  karapatan ng mga kababaihan. ang propeta ng mga Hebreo Pagbagsak ng Assyria . Sargon II  kinamkam ang trono mula sa tagapagmana ni Tiglath-Pileser 4. Paglusob ng ga Kassite isang tribong Indo-Europeo. isang tribong IndoEuropeo Sinundan ito ng mga Hittite na may higit na mahusay na armas na gawa sa bakal.  Nagdulot ng katiwasayan sa lipunan ang pakikipagtulungan ng mga mabababang opisyal.kapitolyo ng kanyang kaharian 5.  nakaukit sa itim na batong mahigit sa dalawang metro ang taas na binubuo ng prinsipyong “mata sa mata.Pinaka-unang aklatan sa mundo . magnegosyo. magkaroon ng dote at suporta mula sa mga mapapangasawa. nabura sa kasaysayan ang pinakahuling bakas ng mga Hittite  Dur Sharrukim . Pagbagsak  Paglusob ng mga Kassite. kayamanan at kapangyarihan ng imperyo  sumasalamin din ito sa kapalaluan at kalupitan ng Assyria kaya tinawag itong Scourge of Nineveh .Marahas na mga mandirigma Pagsikat ng Assyria 1. Senacherib  namuno noong 705-681 BC  pinakapopular sa lahat ng hari ng Assyria  Niniveh – kapitolyo ng kanyang kaharian  saapilitang pinabayad ng buwis ang kaharian ng Sidon at Tyre  pinaalis niya sa Assyria ang puwersa ng Ehipto na ipinadala ng hari ng Ethiopia upang tulungan si Hezekiah. lalo a sa panahon ni Hammurabi. at huwes sa hari.isang semitikong lider -sumakop sa buong Mesopotamia at nagtatag ng isang malaking imperyo -kilala sa Kodigo ni Hammurabi Kodigo ni Hammurabi  binubuo ng 282 batas na nagsisilbing pamantayan ng kabihasnang Babylonian. hukbong nakakarwahe. Sinundan ng mga Hittite na may higit na maayos na armas na gawa sa bakal. Tiglath-Pileser III  kinamkam niya ang mga trono mula sa Assur  nagpalawak ng kaharian hanggang sa Damascus 3. hukbong nakakabayo at hukbong inhinyero) at mahusay na armamento  tinularan ng mga sumunod na pinuno ang mga ginawa ni Ashurbanipal 2.  Nagpatatg sa lipunan at pamahalaan ang Kodigo ni Hammurabi. ngipin sa ngipin” Lipunan  “Palaganapin ang Katarungan. Ashurbanipal II  mayroong organisadong sandatahan (hukbong lakad. Shalmaneser V  nahulog sa kanyang kamay ang kaharian ng Israel  ipinatapon niya sa hilaga ang sampung tribo ng mga Israelita  sa kanyang pamumuno.

gumagamit sila ng siyam na wika Pagtukalas ng Bakal .‘nung unang bahagi ng tuklas sa bakal. Medis at mga Persiano upang pabagsakin ang Assyria at napagtagumpayan nga nila ito  napatunayan ang pagbagsak ng Assyria. at nagkaroon ng kasunduang pangkapayapaan (1272 BC) sa pagitan nila ni Rameses Ekonomiya .inilihim nila ang ang pagmimina.inapo ng mga Babylonia .mataas ang antas ng pamumuhay  maganda ang bahay at palasyo  pinakamaganda ang palasyo ni Nebuchadnezzar II  nakilala ang Hanging Garden .agrikultura ang pangunahing ikinabubuhay . na nadaragdagan sa bawat panahon ng mga sumunod na hari . haba ng pader . 300 taon ang makalipas ng lusubin ito ng grupo ng Alexander the Great.Ilog Halys (pangunahing lungsod ng mga Hittite). ang taas . limang ulit na mas mahalaga kaysa sa ginto at walong ulit na mahalaga kaysa pilak .15.sinubukang sakupin ang Ehipto.ang sinundan ni Haring Tudhaliyas IV Haring Tudhaliyas IV .nakapagtatag ng mgahusay na pamunuan at maayos na sistema ng batas. na kilala rin bilang “Lupain ng mga Hatti” – “Mga Tao nga Hatti” ang tawag sa mga tao ng Hatti .mas pinagtuunan niya ng pansin ang mga gawaing panrelihiyon kaysa sa pamamahala .matatag ang kaharian ng mga Hittite . na pinagusbungan ng SyroHittite na kabihasnan . pagpapanday at paggamit ng bakal Paglaganap ng Imperyo . mas minabuti niya itong bitiwan at sakupin na lang ang ibang lupain sa Fertile Crescent .mayroong 24 km ang kapal ng pader . nagkaisa ang Chaldea.mahilig sa pakikidigma hanggang sa matuklasan ang paggamit ng bakal para sa digmaan .nagtangka at sinimulang sakupin ang Babylonia.sinakop ang Syria. mula sa Dinastiyang Mitas ng Phrygia  Pandarayuhan ng mga Dorian sa Gresya at Aegean Kabihasnang Chaldean: Ikalawang Babylonia .sa kanyang panahon.30. pinakamatatag at pinakamatibay na lungsod sa buong mundo .nag-aalaga ng mga hayop para sa ikabubuhay at transportasyon Pagbagsak Haring Hattusilis .nakabuo ng isang mahusay at matatag na militar .kinamkam niya ang kapangyarihan mula sa mga hari . walang natirang bakas Kabihasnang Hittite . mahina at walang sapat na kapangyarihan ang mga hari nito  Telipinus .15 tarangkahan  162 BC.nabawi ang Mitani sa Ehipto at lubusang nakontrol ang sentral at hilagang Syria .higit na matibay kaysa sa tanso at bronse . subalit sila ay nabigo.48 metro.mga pastol sa malapit sa Black Sea at Dagat Caspian .sa labas ng pader ay mayroong malalim na kanal na puno ng tubig . sapagkat pinamumunuan ito ng napakalakas na paraon  Suppiluliumas (1375 BC) .nagkaroon ng tratado sa dalawang kaharian.11 kilometro. kapal ng pader .nagtapos sa panahon ng mahihinang pinuno . nilusob ng mga Hattusas. natalo ng mga Hittite ang Ehipto sa Kadesh.‘nung unang bahagi ng Imperyo ng Hittite.dahilan ng pagbagsak  1200 BC. subalit dahil sa malayo ito sa kanilang lupain.nagpagawa ng mga galeriya sa Yazilikaya . subalit winakasan ito nang si Rameses II na ang naging paraon (1290 BC)  Hattusilis III .24 metro.

tinaguriang “misyunero ng sibilisasyon” .napabantog sa purple dye o muradong tina mula sa isdang murex Pagbagsak ng Persia .astronomitya at astrolohiya .nasakop ni Alexander the Great .absolute monarchy .nakagawa sila ng mga magagandang produkto gaya ng.itinaguyod ang prinsipyo ng pagkapantay-pantay Darius the great .may kalayaan sa relihiyon .nilusob at ginapi ng mga Persiano.nakaimpluwesya ang kanilang mga produkto sa ibang kultura .ipinapatupad ang sariling batas .matatagpuan sa kasalukuyang Lebanon .sinakop ang.naging hari ng 2 tribo .hango sa mga Babylonian na hango naman sa mga Summerian Sining .sa kanila nagsimula ang Zodiac Sign Pagbagsak ng Chaldea .Arkitektura .sinundang ng mga mahihinang pinuno .laging dala ang kabihasnan saan mang magtungo .hinati ang imperyo sa mga probinsya na tinwag na satrapies husay ni Kabihasnang Phonecia .tigaruian ding “traders of antiquity” Kultura .nagkaroon ng mga digmaang sibil .nandayuhan ang mga Medes sa talampas ng Iran Mga Namuno Cyrus .lalong pinalawak ang teritoryo .pinakamahusay sa paggawa ng mga malalaking sasakyang pandagat .pinakamagaling na mangngalakal .dulong kanluran ng fertile crescent .sunud-sunod ang pagsakop hanggang sa napasakamay niya ang halos buong Fertile Cresent .namuno at pinabagsak ang Medes . anak ni Cyrus ang Ehipto .wala nang sumunod na kasing Nebuchadnezzar . Alpabeto .hindi mga mandirigma kaya madaling masakop .hinangad na maging pinakamahusay sa pakikidigma .lungsod ng Tyre at Sidon.alpabetong Phonecia > nilinang ng mga Griyego > Etruscan > Romano = kasalukuyang alpabeto .“alpahabet” = wikang Phonecia  “aleph” unang letra ng alpabeto  “beth” ikalawang letra ng alpabeto Kabihasnang Persia .  Timog at Silangang Iran  India  Timog-silangang Europa Pamahalaan . ang pinaka malaking daungan .bunubuo ng lungsod-estado na pinamumunuan ng mga hari .tinaguriang “misyunero ng sibilisasyon” Kabihasnan at Lipunan .sinakop ni Campyses.  produktong bronse  armas  pandigmang bronse  ginto at pilak na sisidlan  makukulay na palayok .galing sa lahi ng mga Indo-European .mahusay mangopya ng ibang pangkat ng tao (gaya ng mga Ehipsyano at Babylonian) .pinabagsak at sinakop ang Chaldea at Persia .

pinakamatanda sa apat .Paggamit ng mga tao ng mga laryong putik na pinatutuyo sa pugon sa paggawa ng bahay. Ambag . Ekonomiya .tungkol sa ritwal .tungkol sa kalikasan . .mga namumuno. . isang uri ng pulbos na pinatigas at kadalasang ginagawang dekorasyon at selyo.Pagsasaka ang ikinabubuhay ng mga tao dahil sa matabang lupa na dulot na malimit ng pagapaw ng mga ilog. Ang kaalaman tungkol sa pamayanan ay binatayb sa mga nahukay na mga unang bahay at pamumuhay sa lungsod ng Monhejo-Daro.Malalaking kalsada.Ngunit ang ipinagtataka ng mga arkeologo ang biglaang pagkawala ng kabihasnan sa Harappa at Mohenjo-Daro. Sila’y magsasaka at nag-aalaga ng mga hayopp.Athava Veda. . Pinamumunuan ito ng rajh na nagmamana ng kalungkutan at may katulong na lupon ng tagapayo na binubuo ng mga pinuno ng tahanan. Nilusob nila ang Mohenjo-Daro sa Punjab at winasak ang naiiwang bakas ng kabihasnan ng mga Indus.tungkol sa kultura at mga tradisyon ng mga Aryan .Mga alahas na yari sa ginto.binubuo ng mga pari at iskolar na nagsisilbing guro Kshatriya. mga ritwal na panrelihiyon. . alkantarilya.Naniniwala at sumasamba sa mga kaluluwa na naninirahan kalikasan at maging sa tao. Kabihasnang Mohenjo-Daro at Harappa Lipunan at Kultura . at mga kwento. Uri ng Veda .Tinawag na Panahong Vedic dahil dito isinulat ang Veda o ang apat na aklat ng katarungan.Pagdating ng mga mananakop na Aryan mula sa Gitnang Asya noong 1500 C.nagsasaad ng mga pangunahing paniniwala ng Hinduismo tulad ng reinkarnasyon Ang sistemang caste ay nalinang kasabay sa pagpasok ng mga Aryan. Pamahalaan Nahahati sa mga pamayanan na may kanyakanyuang pamahalaan. Antas ng Caste System Bhrahman. maharlika.at mandirigma . Lipunan at Kultura . metal at iba pang mamahaling ginto tulad ng jade at lapis lazuli. Sanhi ng Pagbagsak .Rig Veda.Upanishad.Mga piguring bronse at teracotta ng mga bagay at diyos na sinasamba ng mga tao.Kabihasnang Indus India: Tahanan ng Sibilisasyong Hindu Ang unang kabihasnan ay matatagpuan sa lungsod ng Mohenjo-Daro at Harappa na nasa limbak-ilog ng Indus.ito ay kalipunan ng mga himnong pandigmaan.Sama Veda.E. at sistema ng patubig na tumutustos sa pangangailangan ng mga tahanan maging noong unang panahon. Kabihasnang Aryan Ang mga Aryan ay lagalag na Caucasian. Ito ay lupon sa lipunan na nabubuklod sa mga alituntunin na siyang nagtatakda sa kanilang pamumuhay pangkabuhayan at sa pagaasawa.Parisukat na seal carving na yari sa Soapstone.

E.pinakamagaling na pinuno ng imperyo pinalaganap ang Budismo sa kanyang panunungkulan Rock Edicts-pinagawa ni Asoka na nakaukit sa bato dingding ng mga kweba. paggalang sa lahat ng relihiyon at opinyon. .) .Napabayaan ang hukbong military sa panahon ni Asoka na nakatuon sa pagpapalaganap ng Budismo. Imperyo sa Sinaunang India Imperyong Maurya ( 320 -195 C. na nakatagpo ng tunay na kaligayahan at katotohanan. . pastol. pagsunod sa magulang at pagoong makatao Lipunan at Kultura .magsasaka at mangangalakal. Nagtatanim ng millet .Sinalakay at napailalim s mga Persiano sa ilali ni Cyrus the Great noong 530 C.Umusbong ang nagsasariling estado sa timog ng kahariang Sunga at Kalinga. Sudra. Ambag . Indra (bagyo).Shiva (tagawasak) .Nangongolekta ng buwis mula sa mga mangangalakal ng bulak at may –ari ng lupa.- - Vaishya . Simula noon. Sila ay nagtatanim ng barley at trigo . Pagbagsak . Kautilya-tawag sa tagapayo ng hari Asoka.Pagpapastol at pagsasaka ang pangunahing hanapbuhay . Ekonomiya .Konseptong reinkarnasyon . kawal.ang babaeng biyuda ay hindi na maaaring makapag-asawa muli ngunit sasama sa libing ng kanilang asawa Ekonomiya .Hindi Ang relihiyong Hinduismo na pangunahing relihiyon sa India at ang pinakamatandang relihiyon sa daigdig kung saan maraming diyos na sinasamba. .pilosopo.E. artisano.Sistemang caste . Hinati sa distrito na pinamumunuan ng mga kasapi ng pamilya ng hari.E. tinawag siyang Buddha na ang ibig sabihin ay “ang Naliwanagan” o “The Enlightened One”. at konsehal.Maayos na sistema ng pamahalaan at buwis ang siyang tumutustos sa gastusin ng imperyo. Ambag .Bhrahma (tagalikha) .. . Gamesha (elepante). Kashi (kasaysayan) Ang Budismo na itinatag ni Sidharta Gautama Buddha. ang Arthasastra (The Science of Material Gain) na tungkol sa pagpapalawak at paggamit ng kapangyarihan Pag-unlad . outcast. magsasaka.Relihiyong Budismo at Hinduismo .Encyclopedia sa medisina na isinulat ni Charaka.Aklat sa pulitiko ni Kautilya. mahistrado.)nagtatag Pamahalaan May maayos na pamahalaan na nakasentro sa hari. artisano at magpapastol.manggagawa at alipin Untouchable.Walang kalayaan ang mga kababaihan ngunit may karapatang magmay-ari ng ari-arian. .Vishnu (tagabuo) Ang iba pang bathala ng Hindu: Agni (apoy).300 C.Pagsasaka at pagpapastol ang pangunahing hanapbuhay . trigo.Sa panitikan. ang Veda at Upanishad Pagbagsak .Nahahati sa pitong uri.binubuo ng mga karaniwang mamamayan. o pariah-mga mamamayang Hindi at/o Aryan na nasa labas ng sistema na naagaw ng labag sa mahigpit na patakaran ng caste na karaniwng mahihirap at gumagawa ng mababang uri ng trabaho - Chandragupta Maurya ( 324 . Sati o suttee. at bulak. at sa mga pampublikong lugar -naglalaman ng konsepto ng kawalan ng karahasan.

apo ni Babur nagpatayo ng mga monumento Babur. Ipinatayo ito ni Shah Jahan para sa paborito niyang asawa na si Muntaj Mahal. Sa panahong ito umunlad ang pagkamalikhain ng mga tao at nalinang ang sining at kultura ng India.D) . Ambag .D.). Bng kaugaliang ito ay nagsimula noong 1 A. pilosopiya .Napabayaan ang pamahalaan sa panahon ni Aurangzeb(1695-1707). nagdala ng yaman sa imperyo sa pamamagitan ng buwis na sinisingil ng imperyo sa nasakop na lupain.Simbolong zero at bilang na 1 hanggang 9 .Dinar.Pi na katumbas ng 3. lalong napalawak ang imperyo hanggang Talampas ng Deccan. ang Iron Pillar sa Delhi na nagpapakita ng teknolohiya noong panahon na iyon. apricot.Magkahalong tradisyong Hindu at kaugaliang Muslim ang ummiral sa lipunan noong panahon ni Akbar at sumunod na namuno. .unang unibersidad sa daigdig na nag-alok ng kurso sa relihiyon..14 at 365.).- nakayanang ipagtanggol ang imperyo sa mga nag-aalsang Hindu na ayaw sa Budismo. Lipunan at Kultura . peras . Pagbagsak . Nagtatanim sila ng bigas . Hindi nakaagapay ang pamahalaan sa mga gastusin ng imperyo. .Inalis ang suttee o ang pagsunog ng mga biyuda kasama ang bangkay ng kaniang asawa . at sining Pagbagsak . at iba pa.dula ni Kalidsa at mga pabula na may aral tungkol sa moralidad at pulitika. na nagtuon ng pansin sa pakikidigma sa pag-asang masasakop ng imperyo ang buong India. . mga mandirigmang Kushan na naniniwala sa monogamya o pag-aasawa ng isa lamang. Dahil dito.May minahan ng mineral at asin . nagpatayo ng mga monumento at palasyo sa India.D Imperyong Mogul (1526-1793 A.Epikong Mahayana at Mahabharata at ang pagtulong sa kaila sa pagbawi sa trono mula sa kanyang magandang asawang sa Sita na kinuha ng isang demonyo mula sa Persia. at tubo . melon .Sa ilalim ng pamamahala ni Akabar the Great(1556-1605 A. trigo .) . .D.Sa ilalim ng pamumuno ni Samudragupta (335-375 A.Sa arkitektura.Itnuring na Gintong Panahon ng India. Ekonomiya . Ambag .D. .Sakuntala.). Imperyong Gupta (320-500 A.Naabot ng imperyo ang katanyagan sa panahon ng pamamahala nina Akbar Jahangir na namuno noong 1605-1627 at Shah Jahan noong 1628-1658 Lipunan at Kultura . Ito ay sining ng India na hinaluan ng ipluwensya ng Persia.Taj Mahal. . gayundin ng mga prutas tulad ng mangga .Pagsasaka ang pangunahing hanapbuhay .gintong barya na inuukitan ng tula ay iba pang disenyo .3568 na bilang ng araw sa isang taon .D.Babur (1526-1530) Pamahalaan .Istilong Mogul sa sining at arkitektura.nagtatag Pamahalaan . at pagawaan ng ornamentong ginto at pilak. . D. anak ni Chandragupta I. .Ipinagbawal ang pang-aalaipin ng mga babae at batang bihag sa digmaan. .Sistemang decimal University of Nalanda.Chandragupta (320-335 A.itinayo s pagitan ng 1620-1648 na tinuturing na pinakamagandang halimbawa ng arkitekturang Indian. dala ng mga Raiputs.Pagsalakay ng mga Hun mula sa Gitnang Asya noong 415 A. mga pabrika ng sandata . peach .

Palestine at Syria at maraming asawang babae (concubine o kabit) Hatshepsut – asawa ng Thutmose II na pumalit sa trono nang siya’y mamatay. pari Malawak ang lupain at karapatan.E.C.Lumawak ang ugnayang pangkalakalan sa Plaestine.C. Assyrian at Persian – mga lugar/hukbong sumakop sa Egypt Lipunan: 1. di nagbabayad ng buwis 2. nagpatalsik sa huling hari II. nagsisimula sa Lake Victoria  Egypt= “Gift of Nile”. pagsamba sa iisang diyos Akhenaton o Ikhnaton – ginamit niyang pangalan Tutankhamen – youngest pharaoh. pinakasalan ang isang anak na babae ng hari ng mga Hitite  humina ang kaharian nang magwakas ang kapangyarihan ni Ramses II  Libyan ay lumusob sa Lambak ng Nile  Kushite. Sundalo – nangangalaga sa katahimikan ng bansa. Lumang/Matandang Kaharian – 2700-2180 B.E. hukbong military at kapangyarihang animo-diyos) o absolutong kapangyarihan Haring Menes – “Gintong Panahon ng Egypt” sentralisadong pamahalaan. naubos ang kaban ng bayan Lumaganap ang kaguluhan at nagpaligsahan ang mga maharlika sa kapangyarihan “Amenenhet I” . Pharaoh – tawag sa hari (pinuno ng estado. sumalakay ang pangkat ng “Hyksos” mula sa Asia t nagpabagsak sa pharaoh at nagdala ng unang kabayo III. lumaban ng 20 taon sa mga Hitite ng Asia Minor bago nakamtan ang kapayapaan. – 1786 B. “Unang Dakilang Lider na Babae sa Kasaysayan”. Upper= puti.Syria at Crete .E. pagpapatayo ng templo at pagpapalawak Thutmose III – anak na pumalit at “Alexander the Great ng Egypt” Amenhotep IV – binawasan ang kapangyarihan ng pari at pinagbawal ang pagsamba sa maraming diyos ATON – diyos. 1 st babaing pinuno sa Egypt for 20 yrs.Kabihasnang Ehipto Sinaunang Ehipto  Ilog Nile – pinakamahabang ilog sa mundo.E.Huling bahagi ng 1700 B. umunlad ang ekonomiya at kultura ng bansa Phraraoh Khufu o Cheops – paggawa ng piramide para libingan ng mga pharaoh Piramide sa Giza – o “ Piramide ni Khufu” 137 metro at kagilalas-gilalas Pinagsama nagkorona ng upper at lower Egypt. Bagong Kaharian – 1567 B. may lupain din 3. Karaniwang Mamamayan – magsasaka. mayayaman. ulo ng kobra Step Pyramid – 1st piramide ni King Socer Umiral ang kabulukan sa pamahalaan. .C. pastol at manggawa - . nagpadala ng ekspedisyon sa Nubia para mibalik ang ginto na ginastos noong nakaraang panahon . Maharlika – pharaoh at kaanak. Naitaboy ang mga Hyksos at pinalawak ang teritoryo Thutmose II – sumakop sa Nubia. 7 yrs.Amenenhet II – 1st pinuno. Nile= “Tears of Egypt” I. ulo ng buwitre/ Lower= pula.C.lider mula sa Thebes.C. Old natagpuan ang bangkay Rameses II = huling dakilang pinuno. Gitnang Kaharian – 2040 B.E.

Sundial at Orasan . bihag sa digmaan at salarin Ekonomiya Mataas ang pagtingin sa kababaihan sa Egypt – may karapatang mgtaglay ng ari-arian at maaring mamuno Pagsasaka – pangunahing Gawain sa Egypt. ng mga Persiano noong 525 B. Ang kalakalang ito ay nagdala ng karangyaan sa mga mangangalakal Nagkaroon ng bugso ng pagtatayo ng mga kanal at daan      - Ambag Wastong pagsukat at matematika – pagbilang ng 10 Arkitekture at inerhiya – piramide.Geometry – hangganan ng bukirin. 30 araw each + 5 after 12 buwan (365 days) . inasnang isdang alabaster at ginto ng Ehipto. kanal at irigasyon . Pagpapabaya sa Ekonomiya ng Kaharian Pagsasalakay ng mga Hittite sa mga kolonya ng Ehipto na nagdulot ng pagkawala ng mga buwis ni kinukolekta mula rito Pagsakop ng mga Assyrian noong 570 B.“Rosetta Stone” – susi sa pagbasa ng hireoglipiko Nahukay ni Jean Francois Champollion.C.. manggawa ng palayok. templo at monument “Great Sphinx” – rebulto ng 1 pharaoh na may katawang leon . sistema ng pagsulat .E.Kalendaryo – 12 buwan. at ni Alexander the Great ng Macedonia noong 332 B. papyrus.E. manghahabi at karpintero Nagkaroon ng palitan ng kahoy na cedar mula sa Phoenician at Olive Oil mula sa Crete para sa flax.Hieroglyphics – o “sacred curvings”.C. iskolar na French Pagbagsak Pagaalsa ng mga mamayan laban sa mataas na buwis Mahina at walang kakayahan sa pamumuno ang mga sumunod na hari Pag-aalsa ng mga maharlikang galit sa mga pribilehiyo ng mga bagong-yaman na gitnang uri Pagsasalakay ng mga Hyskos mula sa Arabia at Syria noong 1700 B.C. - .C. kemikal buhat sa halaman . sobra ay kinakalakal Sila ay mga platero.E.4.E. Alipin – di nakababayad ng utang.“Mummufication” – pag-eembalsamo sa bangkay na di naagnas sa mahabang panahon.

Chi’n 256 – 206 BCE “Panahon ng Pag-iisa ng China” Shih Huang-Ti (China’s First Unifier of the Chinese People) Kabuhayan .Pag-rerebelde ng tao sentralisadong pamahalan Paggamit ng pilosopiyang Legalismo sa pamumuno Pagpapasunog ng mga aklat ng kasaysayan ni Confucius Pagpapatunay ng mga kagamitang pandigma Pagpapahulog ng mgatao sa tangke ng kumukulong langis kapag sumalungat sa kanya Pagpapatayo ng Dakilang Pader upang hadlangan ang mg mananakop na dayuhan Pagkakaroon ng mga kaguluhan (age of disunity) dahil sa: a.219 CE “Panahon ng Imperyong Tsina” Pagbagsak Mga Dinastiya 1. Chou 1122 – 256 BCE “Age of Warring” “Golden Age of Chinese Philosophers” Wu Wang 4.Kabihasnang Tsina Xenophobia – pagkatakot sa mga dayuhan ang mga Tsino kaya ipininid nito ang kanyang mga pintuan sa mga dayuhan Natutulog na Higante – dahil sa matagal na panahong hindi nito pakikisalamuha sa ibang kultura at ang pagsasara ng lupain nito sa mga dayuhan Naganap at Ambag . b.Pinabagsak ng mga Paglinang ng kultura at teknolohiya: Chi’n Paggamit ng bakal Paggawa ng mga kanal at irigasyon Pagtayo ng mga bayan Pagkakatuto ng horseback riding Pagsuot ng “trousers” Unti-unting pagsisimula ng sentralisadong gobyerno: Tax system Military organization Pagkakaroon ng mga tagapayong pampulitika Pasasagawa ng Civil Service Examination Pag-usbong ng mga pilosopiyang Intsik Pinag-isa ang mga estadong pyudal at nagtatag ng . Korea . Han 206 BCE.Pinaniniwalaang si Emperor Yu ang dakilang bayani na nakahanap ng paraan upang makontrol ang pagbaha na dulot ng Ilog Huang-ho a. c. 5.1123 BCE “Panahon ng Bronse” Cheng T’ang 3. d. c. South Asia b. b.Pinabagsak ng Chou Pagtatanim mula sa Wei Bein sa Pag-aalaga ng hayop pangunguna ni Wu Pangangalakal Wang na isang warrior Pag-aartisano king Pag-aalahas Sericulture Relihiyon Kombinasyon ng animism at pagsamba sa mga ninuno Pagbasa ng orakulo o oracle bone reading Pagsula: Calligraphy (the art of fine writing) Libangan: pangangaso. a. a. pagmamana. b. Hsia 2205 – 1500 BCE “Alamat ng Dinastiya” Emperor Yu 2. Pag-aalitan ng - Pinalawak ang mga nasasakupan ng Tsina sa labas ng bansa: a. c. Shang 1266 . checkers Pagtatag ng mga estadong pyudal noong una .

c.Pagpapalakas ng kalakalan dahil sa pagbubukas ng mga daungan: a. Khitar d.Pagpapalakas ng dating kultura - - Mahihinang pinuno Pagkamatay ni Kublai Khan Pag-aalsa ng mga Intsik Pagsakop ng Manchu - . e. a.Kao Tsu 6. f. Ming 1368 – 1643 CE “Reyna ng Karagatang Oryental” Chi Yuan Chang - Kawalan ng kakaisa Pananakop ng a.Pagtataguyod ng edukasyon at sining ng Tsina . Tang 619 – 907 CE “Panahon ng pagpapalawak ng Imperyo” “Gintong Panahon ng mga Makata Tai-Tsung c.Pagpapahintulot ng mga Mongol sa n\mga dayuhang dumalaw sa Tsina (hal: Marco Polo) . Mongol pag- Pagpapasailalim ng Tsinan a pinakamalaking imperyo sa daigdig . e. c. Yuan 1280 – 1367 CE “Unang Dinastiyang Dayuhan” Kublai Khan 10. b. Pananakop ng mga nomads Pag-aalsa ng mg atao dahil sa sapilitang paggawa Pananalakay ng mga kaaway Pag-aalsa ng mga lider militar 8. 1. d. a. b. Sui 589 – 618 CE “Panahon ng Muling Pagpapalakas ng Imperyo” Yang Chien 7. d. Pag-aalsa c. a. b.Pag-iinsponsor ng mga ekspidesyon . a. b. Macau . Tartar b. Canton b. Sung 960 – 1279 CE “Gintong Panahon ng Tsina” “Panahon ng Pangunguna ng Tsina sa Kalakalan sa Asya” Gen Cho Kuang Yin (Tao Tsu) 9. Kin c.Pagkakaroon ng kalayaan sa pagpili ng Relihiyon . b. d. SEA Manchuria Pagkakaroon ng dalawang Han Kanlurang Han Silangang Han Pagkakaroon ng mga Imbensyon Papel Lunar Calendar Seismograph Magnetic Compass Dictionary – Shou Wen ( Hsu-Shen) Ssuma Chen – Father of Chinese History Pagpapalakas muli ng imperyo Pagbawi muli sa mga lugar na dating dakop Pagpapatulo ng pagpapatayo ng Dakilang Pader o Great Wall Pagpapatayo ng Grand Canal Pagpapalawak ng imperyo sa: Mongolia Manchuria Indo-Tsina Central Asia Tibet Korea Pagpapatag ng pamahalaan Paglawak ng kalakalan Pagtatag ng mga paaralan at unibersidad Pamumulaklak ng mga tulang Tsino: Tu-Fu (China’s Great Poet) Li –Yian (China’s Great Poetess) Mga Imbensyon Woodblock Printing Diamond Sutra – First Printed book sa Daigdig Pangunguna ng Tsina sa kalakalan sa Asya Pagsigla ng edukasyon at sining Pagsasa-ayos ng serbisyo sibil (chin-shin) Mga Imbensyon: Gunpowder/pulbura Wheel Barrow - mga makapangyarihang pamilya b. 2. a.

Imbensyon Magnetic compass Woodblock printing seismograph - - - . payong. Pilosopiya . Ching 1664 – 1911 CE “Ikalawang Dinastiyang Dayuhan” Nurbachu - Ang mga Manchu ang naiimpluwensiyahan ng mga Tsino dahil sa malakas na kulturang Intsik Pagdating ng kanluranin mga Mga Kontribusyon ng Tsina sa Kabihasnan: a. Mga Ipinakilala sa Daigdig: Chopsticks Tsinelas.Confucian Philosophy b. Arkitektura: Great Wall of China Pagodas e. World’s First: Paper Brush/ink Dictionary Printed Book – Diamond Sutra Newspaper – Peking Gazette Water Mill - Paper Money Book of military strategies – The art of War of Hsun-Tzu d. saranggola Pubura Calligraphy Seri-culture Porcelain Lunar Calendar Magnet Abacus Rocketry sa Pakikidigma Civil Service Examination c.11.

isda at seal Ang buto at garing ng mga hayop ang ginagawa nilang mga kagamitan tulad ng karayom. Mga Olmec (1200 BCE) Mga nakatira sa baybayin ng Golpo ng Mexico Walang nakakaalam sa pangalan nila Sila ay tinaguriang “rubber people” – dahil sa pangunguha nila ng dagta galling sa rubber trees May pagkahawig sa Hieroglyphics ng Egypt ang kanilang pagsulat Hindi mabasa ng mga arkepelago ang kanilang panulat.” Ayon sa kanilang relihiyon - - - - Sibilisasyong Maya  500 BCE . nagsasagawa sila ng isang ritwal upang maalis ang masamang karanasan ng digmaan “Ang tao ay dapat mabuhay nang naayon sa kanilang kalikasan. Mga Eskimo Nakatira sa Eskimo sa Hilagang Asya Nababalutan ng yelo buong taon Hindi sila makapagtanim dahil dito.May mataas na antas  Ambag .Sistema ng pagsulat .Kabihasnang Amerindian 1. sila ay naging mahusay na mangingisda at mangangaso Nanghuhuli sila ng mga balyena. Honduras at Katimugang Mexico  Kultura . patalim at iba pa Ang balat ng hayop ay ginagamit nilang damit Gumagawa sila ng bahay na gawa sa yelo o tinatawag nilang Igloo 3. Naghahabi ng kumot at basket Kapag napapalaban. karamihan sa kaalaman na naukol sa kanila ay nagmula sa mga labi ng kanilang sibilisasyon Matematikal  Ang numero ay batay sa kombinasyon ng tatlong simbolo: Isang tuldok.Nahukay sa kagubatan ng Guatemala. Mga Pueblo o Anazasi Sa timog-kanluran ng United States Ang bahay nila ay yari sa Adobe na may ilang palapag May malayang pamahalaan May sistema ng irigasyon Pangunahing pananim ay mais Nag-iimbak ng pagkain para sa pamilya sa panahong tagtuyot Ang mga palayok na kanilang ginawa ay may disenyong Geometric. bar (lima) at zero Nakabuo sila ng dalawang kalendaryo: pangaraw-araw at para sa pari Pok-a-tok  bolang seremonsyal  Mga manlalaro ng siko at balakang upang maiitsa ang bola sa isang ring nakatali patagilid sa pader Mga pintor at arkitekto  Nagtayo ng bunton ng lupa kahugis ng Bulkan  Itinayo ang templo sa tuktok ng bunton  Lugar ng pagsamaba Gumuhit sila ng mga ulo sa Volcanic Rock 2.

Tinanggap nilang maayos ang mga Kastila at niregaluhan pa ng ginto at mga gamit na yari sa mamahaling balahibo ng hayop.Pangunahin at pinakamataas na diyos  Huitlopochtli: diyos ng araw at digmaan . Sibilisasyong Inca  100 .tribong indian na pawang mandirigma sa Sentral Mexico na galing sa hilangang kanluran . Sinakop ng mga mandirigmang Toltec ang mga Maya sa Yucatan noong ika-11siglo A.D. prutas at iba pang maaring bilhin ng mamamayan .Ibayong rehiyon ng Timog America .Inakala ni Montezuma na nasisiyahan ang mga dayuhan sa regaling ibinigay nila ngunit naging lalong interesado si Cortes na malaman kung saan makikita ang pinanggalingan ng ginto. naglaho ang Tiahuanaco .may pamilihan di kung saan lahat ng tinda ay matatagpuan isa na rito ay ang tela.Nakalinang sila ng kulturang tinawag na Tiahuanaco . Sumasamba ang mga Maya sa araw at marami pa silang kinikilalang diyos. Kinikilala nila ang pari bilang lider-espiritwal at pinuno ng lunsod.Itong paniniwalang ito ang nagdala sa kanila ng malas dahil nang dumating ang mananakop na Kastila na si Hernando Cortez noong 1519. sinalakay nila ang kuta nito ngunit natalo sila. Kabihasnang Aztec (Ika-13 siglo) .Kabundukan ng Andes . at namalagi sila ng may 200 taon.tabi ng templo ay nakatayo ang malaki at nababakurang palaruan kung saan idinaraos ang larong bola . Ang paring pinuno ay nakatira sa lunsod. agham at pag-aaral  800 CE Nilisan ng Mayans ang lugar nila sa hindi malamang dahilan Ang maaring dahilan ay ang pagdami ng populasyon at kakapusan sa pagkain.makikita ang templo at piramide . . .sumasampalataya sa maraming diyos . obserbatoryo at monumento. inakala ni Montezuma. Sa kung anong dahilan namatay di naglaon si Montezuma at lubusang nasakop ni Cortes noong 1521 ang teritoryo niya.Apat na beses nang nilikha at ginunaw ng diyos ang mundo.400 CE . sinasabing sila ang nagpabagsak sa mga Maya. Kasabwat ang mga tribong galit kay Montezuma. ayon sa kanilang paniniwala .Tinatawag nilang taga-Mexico sila . Sa loob ng panahon ng pamamalagi ng mga Toltec sa lugar na iyon.- - sistema ng numero kalendaryo Maraming siyudad para sa kaalaman sa sining.Sinakop nila ang toltec at iba pang kalapit tribo .pinuno ng mga Aztec na ang mga ito ay mensahero ng diyos dahil sa naiiba ang mga mukha. may epidemyang kulat at may digamang nakakitil sa maraming buhay nila  Hilagang Dulo ng Yucutan Umusbong ang lungsod-estado Ang kanilang pamahalaan ay teokrasya Sa lunsod estado matatagpuan ang mga templong simbahan. malalaking piramide.900 CE.Walang masyadong kaalaman na nakalap tungkol sa kulturang ito maliban sa sila ay mga bihasang manggagawa ng gusali.

Karamihan sa mga Inca ay magsasaka. Ang ilan ay naghahabi.Mayroon ding iba na mahuhusay na magpapalayok. ang imperyo ng Inca ay may populasyon na 12 milyon na nagsasalita ng 20 iba’t ibang wika at nahahati sa 100 na iba’t ibang grupong etniko. . mga minero ng ginto. ay nag-aalay din ng tao sa mga itinuturing na diyos.Ang tawag na iyon ang siyang ginamit na pangalan mismo ng grupo.Nag-away away ang mga Kastila sa partihan ng ginto at maging si Pizarro ay pinatay.May listahan ang pamahalaan ng bilang ng taong nasasakop niya at lahat ng lalaki ay obligadong manilbihan sa sandatahang lakas at mag-ukol ng panahon sa mga gawaing pambayan. .Ang kapangyarihan niya ay lubos kaya nang humarap si Pizarro.Ang lahat ng bagay sa imperyo maging ito ay lupain.Ang pinakamataas na pinuno ng mga Inca ay Emperador na pinaniniwalaang inapo ng diyos na araw at habang nabubuhay.Nakagawa sila ng daan sa gilid ng mga bundok at mga nakabiting tulay sa ibabaw ng mga bangin at ilog. pilak at tanso.. . siya ay sinasamba ng mga tao sa imperyo. produksyon at distribusyon ng kalakal ay kontrolado ng pamahalaan.1500. . . ang Kastilang “conguestador” kay Emperador Atahualpa sinabi niya sa “congestador” – “Sa aking kaharian walang ibang makakalipad at walang dahong malalaglag kung di ko nanaisin” .Nanirahan ang Inca sa Lambak ng Andes at di naglaon. . . . . sistema ng trasportasyon at komunikasyon. . nanakop sila ng mga teritoryo. Ika – 11 siglo . .Tulad ng mga Inca. nag-aalaga rin sila ng hayop at nangingisda. .may sumulpot muling grupo na ang tawag sa pinuno nila ay Inca.Nakatatag ng oeganisadomng sistema ng pamahalaan. Ang pagsasaka ng Imperyong Inca ay naganap ng dumating ang conquistador.  1500 CE .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->