ALAMAT NG BAWANG Mapag- aruga at mapag- mahal na ina si Uganda.

Hinahangaan siya ng lahat sa pagsisikap na mapalaking mabait ang kaisa- isang anak na si Kulala. Ulila na sa ama si Kulala. Bata pa siya nang matuklaw ng ahas sabundok ang kanyang ama. Totoong mahirap lumaking walang ama.Para kay Kulala, hindi buo ang pamilya nila kung patay na ang isa sa mga magulang niya. Noong una ay hirap din si Uganda. Ina lang sana ang papel na ginagampanan niya. Nang namatay ang kanyang asawa, siya na ang ina, siya pa rin ang naging ama. Pero kahit nag- iisa na siya ay hindi na niya naisip na mag- asawa. Pinagsikapan niyang palakihin samabuting asal si Kulala. Sa sobrang hirap na dinadanas, may ambisyon ding gustong maipakamit ni Uganda sa anak. Nais niyang makapag- asawa ito ng mayaman upang mailayo sa karalitaang kanilang nararanasan. Sa pakiwari ni Uganda, marapat lamang na bumuti ang buhay ni Kulala. May kasabihang ang kagandahan at kabaitan ay maaaring maging kasangkapan upang makapamili ng kakasamahin sa buhay. Kung maganda ang isang dalaga maaring makapag- asawa siya ng binatang may sapat na karangalan at sapat ding kayamanan. Ito ang naging pamantayan ni Uganda para sa anak. Ang kagandahan ni Kulala ay lalong napag- usapan nang magdadalaga na siya. Makinis ang kutis at balinkinitan ang katawan niya. May mabibilog at nangungusap ang mga mata niya. Ang mga labi niya kahit di kulayan ay sariwang rosas ang katulad. Ang tinig niya ay may lambing na dala lalo·t kapag siya ay nagtatampo na. Sapagkat marunong makipag- kapwa tao kaya siya ay kaibigan ng mga bata at matatanda. Mahirap at mayaman ay pantay- pantay langsa kanya. Mabuti mang tao o masama ay pakikiharapan niya. Wala siyang pinipili. Para sa kanya ang pagpapakatao ay isang mabuting pag- uugali at sapagkat tayong lahat ay galing sa isang tipak na lupa, mauuwi rind aw tayo sa pinanggalingang lupa ni Bathala. Hanga si Uganda sa paniniwalang ito ni Kulala. Pero kahit na lahat ay pinakikiharapan ng anak, nangangarap pa rin ang ina n asana ay mayaman at makapangyarihang binata ang mapapangasawa ng kaniyang magandang dalaga. May sariling puso at isip si Kulala. Totoong maraming naghahain ng pag- ibig sa kaniya pero wala pa siyang napipili kahit isa. Upang matawag ang pansin ni Kulala, lahat ng manliligaw niya ay nagpapakiramdam at nagpapayabangan, mapaniwala lamang ang dalaga sa inihahain nilang pagmamahal. Sa kasamaang palad, lagi at laging sinasamang palad ang lahat ng mangingibig na nagpapasikatan. Nariyan si Hashim na buong giting na nagmamalaking kukunin niya sa ilalim ng karagatan ang pinakamalaking perlas na iaalay niya sa paanan ng minamahal. Madaling araw pa lamang ay mayabang naitong lumusong sa tubig at sumisid na parang barakuda sa kailaliman. Pero sinamang palad, nabagok ang ulo sa nakausling bato sa ilalim ng dagat na ikinamatay niya kaagad.

Nanginginig sa takot ang buong katawan ni Kulala nang dalhin sa tahanan nila ang lumaymay na katawan ng mangingibig. Nasundan ito ng adbenturerong si Perot na sa pagnanais na mabigyan ng tuwa si Kulala ay mayabang na lumusong sa ilug- ilugan na kinaroroonan ng pinakamabangis na buwayang kinatatakutan ng mga kalalakihan. Nawakwak nga niya ang tiyan ng pinakadiyus- diyosan ng mga buwaya subalit nahagip ang dibdib niya ng matatalim na mga ngipin ng damulag. Pinapanghina siya sa sobrang dugong umagos sa hapong katawan. Una siyang nalagutan ng hininga bago tuluyang namatay ang diyablo. Napaurong si Kulala sa takot nang dalhin sa kanilang bahay ang bangkay ng nagmamahal na mangingibig. Namatay ang binata sapagnanais na mapasagot ang kagandahang pinag- aagawan ng kabinataan. Naisip ni Uganda na panahon na upang siya na ina ni Kulala ay siyang pumili ng mapapangasawa ng anak niya. Sa mga anak ng datu, dalawa ang masusugid na mangingibig ni Kulala. Nariyan si Arturo na anak ni Datu Basti at nariyan si Madur na anak ni Datu Tawilis. Sapagkat kayamanan ang tanging pamantayanni Uganda, binuo niya sa sariling matira ang matibay ang dapat na paglalabanan ng dalawa. Minsang nagkasabay sa panliligaw ang dalawa ay naparunggitan sila sa isa·t isa. Nagkapikunan at nagkainisan hanggang sa nagbunutan ng sandata. Sapagkat kapwa gusto nilang makamit ang kagandahan pinag- aawayan, ang pakikipaglaban na nagawi sa magkaibigan ay nauwi sa dalawang kaluluwang naging bangkay. Humahagulgol si Kulala sa sinapit ng dalawang mangingibig. Punong- puno ng kalungkutan ang katauhan niya. Lalong nangamba ang dalaga nang sunud- sunodpang naglaban ang marami pang mangingibig nahanding mag- alay ng buhay mapagwagian lamang ang kaniyang pagmamahal. Sa dami ng dugong dumanak ay lito ang isip na tinalunton ni Kulala ang daan patungo sa ituktok ng bundok. ´Bathala ng Kabundukan!µ nakalahad ang mga kamay na sigaw ni Kulala, ´Kunin nap o ninyo ako sa daigdig na kinaroroonan ko! Hirapna hirap nap o ako, ang kalooban kong maging instrumento upang pag- aawayan ng mga mangingibig ko. Marami na pong dugong dumanak sa mga sakim na nagnanasang maangkin ako ng mga pagmamahal na lubhang makasarili at materyoso. Kunin na po ninyo ako. Maawa nap o kayo! ´Pagmamakaawa ng lumuluhang dalaga na hindi nakadama ng pag- ibig na nakauunawa at sagrado. Ilang sandali lamang ay dumilim ang kalangitan sa bumuhos na ulan. Nagsalubungan ang matatalim na kidlat at dagundong ng kulog sa kabundukan. Ang hapong katawan ni Kulala ay bangkay na napalugmok sa ituktok ng bundok. Nang sumikat ang araw ay natagpuan ng mga tao si Kulala na bagamat wala nang buhay ay may mga ngiti sa labi sa katuwaan. Niyapos ni Uganda ang bangkay ng anak. Alam niyang ginusto niKulalang lisanin ang daigdig. Maligaya si Kulala sa kinaroonan ni Bathala. Sa tuktok ng bundok ipinalibing ni Uganda ang bangkay ng anak.

Lagi niya itong dinadalaw hanggang isang araw ay may halamang tumubo dito. Inalagaan niya ang halaman. Nang magbunga ay napansin niyang kahawig ito ng mapuputing ngipin ni Kulala. Tumingala sa langit si Uganda at malinaw na narinig ang tinig ni Bathala. ´Nasa kaharian ko na si Kulala at masayang- masaya. Ang halamang iyan ay magpapaalaala sa iyo sa mapuputing ngipin ng anak mo. Alagaan mo at ipakilala sa mga tao.µ Kumuha ng mga bunga ng halaman si Uganda at ipinatanim sa mga kapitbahay niya. Magmula noon ang mapuputing ngipin ni Kulala ay nakilala bilang rekado sa mga lutuing bahay na tinatawag ngayon bilang Bawang. ALAMAT NG ASO

Noong panahon na bata pa ang mundo, ay may isang mag-anak ang tahimik at masayang namumuhay sa loob ng kakahuyan. Ang ama; si Roque ay mabait at mapagkalinga sakanyang pamilya. Nagtatanim siya ng mga gulay at nanghuhuli ng mga hayop sa gubat upang kanilang pagkain. Samantalang ang ina naman; si Magda siyang nag-aasikaso sa kanilang bahay at dalawang anak na sna Maria at Jose. Minsan, nagulat ang pamilya sapagdating ni Roque mula sa mga pusang gubat nang ito ay maligaw. Inaalagaan nito ang pamilya. At sa paaglipas ng panahon, nagging malakas na ang lalaki na nakilala nilang Damaso. Isinalaysay ni Damaso na pinalayas siya ng kanyang amo dahil sa hindi niya nabantayan ang taniman nito ng ubaaas, nagging dahilan upang manakaw ang bunga ng mga ito. At sa kanyang paglayas, naligaw siya sa gubat at inatake ng maraming alamid. Naawa naman ang pamilya kay Damaso, kaya doon na pinatira sa bahay nila ito. Itinurig nila iting kapamilya at nakatulong pa si Roque sa pang-araw-araw na pahahanap ng pagkain. Ngunit lingid kay Roque, may namumuong lihil na pagkagusto sina Magda at Damaso sa isa't isa. At isang araw nga, nagpasya sina Damaso at Magda na tumakas at mamuhay sa ibang lugar. Nag-iyakan ang dalawang bataang sina Maria at Jose. "Ina, huwag mo po kaming iwan!" ang iyak ni Maria. "Oo nga po! Mang Damaso, huwag n'yong kunin an gaming ina!" ang iyak ni Jose. Ngunit hindi naapigilan sina Magda ng kanyang mga anak. Sumakay pa ri sila ng bangka at umalis na kasabay na agos no ilog.

At sising-sisi ang dalawa sa kanilang nagawa. Ang dalawang isinumpa ay namuhay sa kakahuyan. sapagkat umaasa pa rin silang mawawala ang sumpa ng diwata. Ngunit lumakas ang agos ng ilog. upang patunayan na tumatanaw sila ng utang na loob. Bigla ang pagbabago ng anyo ni Magda at Damaso. sapagkat may kaparusahan sa mga taong hindi marunong tumanaw ng utang na loob na tulad ni Damaso. "Masahol pa kayo sa mga hayop! Dahil sa inyong makasariling pagnanasa ay nagawa ninyong saktan ang ibang tao. Nais sanang magbago ng isip si Magda. Mula sa malayo." at nawala na ang diwata pagkawika niyon. ngunit nanaig ang kanyang pagkagusto kay Damaso. anong gulat nila Magda nang makitang nagtalunan sa ilog sina Maria at Jose upang humabol. upang sa ganun ay papatunayan ding marunong na silang magmahal sa kanilang mga anak. ang mga aso ay naging alaga nila sa kanilang mga tahanan. tumalim ang mga ngipin at nagkapangil. humaba ang kanilang mga nguso. Siyang pagdating ni Roque. ALAMAT NG PALAY .Ang kanilang katawan ay napuno ng balahibo. dahil alam niyang hing marunong lumangoy ang dalawang bata. hangga't ikaw Damaso. hangga't hindi mo naipapakita ang tunay mong pagmamahal sa iyong mga magiging aaanak. natanaw nina Magda at Damaso ang pangyayari. "Mananatili kayo sa ganyang anyo." ang wika ng babaeng diwata pala ng ilog. Kaya't maging maingat tayong makasakit ng iban tao. bagkus ay ungol at kaktwang ingay ang lumalabas sa kanilang bibig. mula sa tubig ay isang babae ang lumutang sa hangin. At hanggang ngayon nga ay pinatutunayan pa rin ng mga aso na sila ay tapat sa kanilang mga amo. na agad ding tumalon sa ilog upang iligtas ang mga anak. at napailalim sat big ang mag-aama. Ang mga inahing asonaman ay labis na binabantayan ang kanilang mga tuta. At ikaw Magda. Bigla. Binabantayan nila ang mga bahay ng kanilang amo at ipinagtatanggol ang mga ito samga kaaway. Nagkaroon sila ng maraming anak. lalo na ang nagpapala o tumutulong sa atin. at ganun din sa mga taong hndi marunon magmahal na tulad ni Magda. lalo pa't hindi na nila nakitang pumaimbabaw sa tubig ang mag-aama. Dapat lamang kayong maging kauri ng hayop. Mula sa malayo. ay hindi natutong tumanaw ng utang na loob sa tong nagpapala sa iyo.Lalong nag-iyakan ang dalawang bata. At sa pagdami ng mga tao. Sila ang unang angkan ng mga aso sa daigdig. Napatayo si Magda sa bangka.

bungang-kahoy. Ang reyna ay nagsalita. Naghari ang kasamaan. at nagsayaw.HARI Maraming tao ang nagtataka at humahanga sa magagandang kulay ngbahaghari. Ang mga tao ay nalungkot. Dito ay napakarami pala ang engkantada. Nawala na ang mga hayop sa gubat at iilan na lamang ang mga bungang-kahoy. Sila ay makapangyarihan subalit magagalang. Ang butyl ay magiging bigas. Nagingmakasalanan at gumulo ang mga tao . Sila'y may reyna. Iyan ay mamumunga. Sila'y pagod na pagod at gutom na gutom. Ang pamumuhay nila ay nagingmasaya at ang bawat isa ay nagmamahalan. Nagdilim angkalangitan at bumuhos ang napakalakas na ulan. Sila'y nagsaya noon. Iyan ang inyong pagkain. Alam kong kayo aymabubuti kaya iyan ay sisibol. Ang mga mngangaso ay kinumbida ng mga engkantada. sa halip aypinagtawanan at sinaktan pa ito. Matapos ang kainan at ang mga lalaki ay nagging bata. Subalit hindi nila matiyak ang totoong pinagmulan nito. Ang lahat ng masasamang tao·y nangamatay atang mga mab . Lumipas ang ilang taon. at mga hayop." Sumunod sa bilin ang mga tao. maramingnilikha ang naghahari sa kalupaan. Gusto ng umuwi ng mangangaso. Sila ay nangangaso sa gubat at nangunguha ng bungang-kahoy sa parang. Sila ay maligaya roon. Sila'y nagpunta sa yungib. Ang mga ito ay punong-puno ng pagkain na puting-puti. Ang mga lalaki ay nangaso sa bundok. Ang kanilang kinakain ay gulay. umuwi na kayo. Ang mga ito ay engkantada pala. naiba ang takbo ng kanilang buhay. Hindi pinakinggan ng mga tao ang sugo na ipinadala. Makalipas ang ilang libong taon. " Kayo'y bibigyan ko ng butyl. Aanihin ninyo ang bunga. Noon lamang sila nakakita ng putting pagkain. Iyan ang kaloob ko sa mga tao. Kaya·t bumaha angbuong kapaligiran." "Ang mga butil na inani ay bayuhin at linisin. Ito'y itanim ninyo sa tag-ulan. Sila'y nagpapahinga ng dumating ang magagandang dalaga. Ang Da kilang lumikha ay nagalit samga tao dahil sa kanilang kalapastanganan. Sila ay kumakas. Ang Dakilang lumikhaay hind i na natiis ang nangyayari sa mundo. Sila'y pinainom ng puting alak at sila'y at nagging matalino. Pinarusahan ng Dakilang lumikha ang mga tao. iilanlamang sa kanila ang naging mabubuting tao.Sabi ng mga matatanda na tuwing lalabas ang bahaghari. Ito ay lutuin. nagbibgayito ng pahiwatig sa tao. Hala. Nakita ng mga mangangaso ang malalaking tagayan. Nagkaroon ng kainan. isda.Noong unang panahon ang mga tao ay walang palay. Isang araw nagpadala itong sugo para iparating sa mga tao na mags isi na sila sa kanilang mgakasalanan at magbago. ALAMAT NG BAHAG. nag-awitan. Ang bigas na niluto ang kauna-unahang kanin sa daigdig.

Sumunod sampung mababait na mga bata. Mula sa la ngit ay natanaw nila namay isang arko ang lumitaw at nagtataglay ito ng iba·t ibang mgamagagandang k ulay. "Sino "Sino na na ang ang mag-aalaga maglalaba n sa gating amin?" damit?" tanong tanong ng ng ikalawang ikatlong anak. Pagkalibing sa ina nila.µ At hanggang ngayon ay makikita natinlu malabas ang Bahaghari matapos umulan ng malakas. "Huwag na kayong umiyak." sabi niya. talagang nahihirapan siya sa pag-aaruga sa mga batang ito. Ang kaawa-awang mga bata ay nag-iyakan at ang sabi nila ay ganito: "Sino na ang magapakain sa amin?" tanong ng pinakamatandang anak. nakita nilang may tubig ito. "Marahil aakyatin ko na lamang itong puno. Biglang nawala ang maputi at magandang babae. Makikita ninyo na may tutubo roon na puno. Habang sila ay nag-iiyakan. Akala ng mga bata ay nananaginip lang sila. binantayan nila ang libing araw at gabi at pagkatapos ng sandaling panahon ay may nakita na nga silang isang halaman na tumubo. Nang tumigil na ang malakas na ulan at humupa na ang bahaay muling umaliwalas ang langit. ALAMAT NG NIYOG Noong unang panahon sa bundok ng Cristobal ay may isang mabait na ina. Ilibing ninyo siya at maghintay kayo sa kanyang libingan. Marahilpaalala ito ng Diyos na kung tuluyang magiging makasalanan a ng mgatao·y muling malilipol ang mga masasama. Masipag at maalaga sa kanyang mga anak. "Mga ulo ninyo. "Ibabagsak ko ito at buksan ninyo. Mabilis ang paglaki nito at kaagad naging isang mataas na puno. "Di kayo pababayaan ng inyong ina. Siya'y maganda at maputi." sabi ng pinakamatanda at dali-dali siyang umakyak at pumitas ng bunga. Isang araw. . may dumating na isang babae na di nila kilala." ang sigaw niyang babala sa itaas.ubuti na nakinig sa sugo lamang ang nakaligtas atnaiwan." Nang biyakin ng ikalawang anak ang bunga." sabi nila." ang wika ng ikaapat na anak. Dahil sa sampu ang kanyang anak. Nagdasal ang mga mabubuting tao at tunay nanananalig sa Dakilang lumikha. "Naku! Ang puti at ang tamis ng tubig. Ang punong iyon ay pagkukunan ninyo ng makakain araw-araw. At ang arkong may iba·t ibang kulayay tinawag na ´Bahaghari. Talagang napakabuti niya at mahal na mahal ang kanyang mga anak. nagkasakit ang ina at bigla na lamang namatay. anak. Nagtaka ang mga bata dahil sa taas ng puno at sa dami ng bunga nito. Tinikman nila ang laman at ang nasabi ay: "Ang puti at kay sarap naman ng lasa ng bungang ito.

Sa paglipas ng panahon. Ang mga bungang iyon ay kauna-unahang niyog ditto sa daigdig. nagsimjula ng mamilii si Prinsesa Amapela ng mapapangasawa. "Siya ang aking napili! Si Prinsipe Algori! Siya ang aking mapapangasawa.Naghulog pa ng maraming bunga ang batang umakyak sa itaas ng puno. Ngunit sa likod ng kanyang kagandahan ay napakasamang ugali. Isa sa mga prinsipe ang nagustuhan ng prinsesa." ang agad na idinugtong nito sabay turo kay Prinsipe Algori. Si Prinsipe Algori ay isang napakasipag na prrinsipe. Siya ai si Prinsesa Amapela na ang lahat ay humahanga sa taglay na kagandahan. Napakataas ng pagtingin niya sa kanyang sarili. Hindi ako manghihinayang sa isang tulad mo. "Ayoko sa mga taong pangit! Palayasin sila sa palasyo!" ang palding sigaw nito sa tuwing makakakita ng pangit sa palasyo. At naghanda nga ang kaharian. Kung ano . Ang lahat ng prrinsipe ay tumayo sa kanyang harapan at nagbigay-galang. ngunit nanatiling nakatayo sa harapan ang pangit na prinsipe. Di nagtagal.Inimbitahan ang maraming maharlikang tao buhat sa ibaaa't ibang kaharian. Nabigla ang lahat sa nasal ng prinsesa. ay may isang prinsesang ubod ng ganda. Nagsidating din ang maraming makikisig na prinsipe. Masayang lumapit si Prrinsipe Algori sa prinsesa at humalik sa kamay nito. dumating ang takdang araw sa pagpili ni Prinsesa Amapela ng mapapangasawa. ang lahat lamang ng magaganda ang nakakapasok at nakakapagtrabaho sa loob ng palasyo. Malumanay na nagsalita ang prinsipeng pangit. Isa isa ng nag-alisan ang mga nabigong prinssipe. "Sino ka? Hindi ka nahiya saiyong sarili! Napakapangit mo! Lumayas ka rito at magbalik ka na sa kwebang pinanggalingan mo!" ang bulyaw nito. At ang mga pangit ay itinaboy sa labas upang maging mga alipin at manggagawa. noong unang panahon. Hindi napigilan ng prinsesa ang sarili. ay may nakita siya na napakapangit-pangit na prinsipe na nakatayo sa likuran nito.Ang prinsesa ay ubod ng sungit at suplada. upang ang isa sa sa kanila ay ang siyang mapangasawa ng ng prinsesa. Dahil sa prinsesa.Ngunit bago pa man napili ni Prinsesa Amapela ang makisig na prinsipe. na animo Adonis na namumukod tangi sa lahat ng naroroon. "Ano pa ang hinihintay mo! Lumayas ka na! Ayaw kitang Makita!" ang muling bulyaw ng prinsesa na tila nandidiri. Nagkainan at nag-inuman at ngayon nakita nila na di nga sila magugutom pang muli. ALAMAT NG MATSING Sa mayamang kaharian. at ito'y si Prinsipe Algori.

Arawaraw ay nabibihisan siya ng magagara at mamahaling damit. nabago aang anyo ni Prinsipe Algori. Bigla ay nagbago ang anyo ng prinsipeng pangit. Ito ay nagging isang napakakisig na lalaki.Tuwina ay nakalagay sa kanyang ulo ang gi ntong koronang ipinasadyapa niya sa malayong bayan." ang wika nito. subalit huli na. Mabibigat na parusa agad ang kanyang iginagawad. Agad na ikinasal ng hari sina Prinsesa Amapela at Prrinssipe Algori. nanghnayang nang husto si Prinsesa Amapela bagay na hindi niya pinahalata." At si Prinsesa Amapela ang kauna-unahang matsing sa kagubatan. Ang salita ni Sultan Barabas ay batas. . Mabigat ang parusang ipinapataw niya sa mganakagagawa ng ka hit maliit na kasalanan. ganun na lamang ang gulat ng lahat. Ang koronang iyon ay isinusuot niya saanmang m agpunta. Nagsigawan at nasindak ang lahat. Matanda at bata ." Bumababa ang isang kumpol ng ulap. Nanghinayang ang lahat lalo na ang hari at reyna. at sumakay rito ang "Diyos na Kakisigan. sapagkat ang pangit na prinsipe ay ang "Diyos pala ng Kakisigan. at nagkaroon pa ng buntot. dahil ang higit na mahalaga ay ang tunay na pagkatao at pag-uugali. Siyasi Sultan Barabas. Ito ay naging kakaibang nilalang ng puno ng balahibo ang buong katawan. Kaya dapat nating tandaan na hindi natin dapat husgahan ang tao sa kanyang panlabas na anyo. Hindi makapaniwala ang lahat. Lubha siyang kinatatakutan ng mag nasasakupandahil sa kanyang kalupitan. Ito ang nagging parrusa ng kanyang pagiging suplada at mapagmataas. Namangha ang lahat. ANG ALAMAT NG BAYABAS Bago pa dumating ang mga mananakop na Kastila sa Pilipinas ay mayisang sultan na ubod ng lupit at hindi kumikilala ng katarungan. Wala siyang iginagalang sakanyang pagpaparusa.. higit kay Prinsipe Algori. Ngayong mag-aswa na tayo kailangan mong sumama sa aking kaharian. Ngunit higit sa lahat. lalaki at babae aypinarurusahan niya.Dinala na si Prinsesa Amapela sa kagubatan ni Prinsipe Algori. Ngunit matapos ang kasal. Iyon ay pagpapakita ng kanyang kapangyarihan atpagiging mataas sa lahat. "Anong ibig mong sabihin?" ang nagtatakang tanong ng prinsesa. "ang wika ni Prinsipe Algori. Bigla. na siya palang "Diyos ng mga hayop sagubat. lalo pa't bigla na lang nabago ang anyo ni Prinsesa A mapela.ang ganda ng iyong mukha ay siya naming kapangitan ng iyong ugali. Iyon ay upangmagkaroon dawn g kadalaan at hindi na umulit pa ang mga taongnagkasala. Nabalot din ito ng balahibo sa buong katawan." at tuluyan nang lumisan.

Sa halip na maawa sa babae ay ipinakulong niya ito. Napagod ng husto ang sultan. Iniutos pa niyang pahirap an ito upang magtanda. Isang araw. Sinamahan siyang mga diwata sa pagtungo sa palasyo. Siya lamang at ang mag aliping tagapitas ng mga bungangkahoy angnakakapasok doon. Sa halip ay nagtawa lang ito. Walang pulubi ang n akahihingi sa kanyang tulong o kahit konting pagkain. Gayunman ayubod naman siya ng damot. naisipan ng binatilyo na puntahan si Sultan Barabas. Humabol sa lalaki ang sultan. Nang magkaharap ang dalawa ay tahasang nagsalita ang binatilyo. Mas mabuti pa s a kanya ang mabulok ang mgabunga ng puno kaysa ipakain sa iba. Ibigniyang hilingin ditto na palayain na ang ina at ama. Itoang nagd adaing ng mga isdang nahuhuli ng asawa. Nakarating sa asawa ng mangingisda ang nangyari. Hindi pumayag si Sultan Barabas. Hindi maab utan ng sultan ang binatilyo dahilhigit itong mabilis tumakbo. Alam nilangwalang magaasikaso sa mga pangangailangan nito kung wala silangdalawa. Isang araw ay may isang mangingisda ang ipinadakip ng sultan sakanyang mga tauhan. Kinatok nitoang natutulog na sultan. Hindi katakataka na ang kanyangmalawak na hardin na may tanim ng iba·t ibang punong namumungaay hindi niya hinahayaang mapasok ninuman. Kaya lang ay aalala sila parasa anak na binatilyo na naiwang mag. Walang takot na nagtuloy sa palasyo ang magdadaing. Sagalit ng binatilyo ay bigla nitong inaga w ang suot na korona ng sultan at saka nagtatakbo.Sinabi nito na dapat siyang bigyan ng sultan ng pagkain dahil angkinakain nito ay ang isdang pinaghirapang hulihin ng kanyang ama atidinaing ng kanyang ina. Ang dahilan ay masyado itong g inabi sapangingisda. nag- Ang hindi nila alam ay inaalagaan ng mga diwata sa gubat angkanilang anak. Ang mga ito ang nagbibiga y ng pagkain sa binatilyo saaraw. Agad nagtungoang babae sa kaharian ng sultan kahit malalim na ang gabi.Magkasama naman silang dalawa. Nakarating sila samalawak nitong hardin. Naisip niyangmakakain na ang masarap na daing da hil pahuhulihin niya ng isda angasawa nito at ipadadaing naman niya sa babae.isa sa bahay nila. Walang awa niyang ipinakulong ang pobrengmangingisda.Saganangsagana din siya sa masasarap na pagkain. Masaya na rin sana ang magasawa kahit pareho silang nakakulong. Dahil naabal a sa tulog ay galit na galit nabumangon ang sultan.araw. Habol nito ang paghinga at dakot ang dibdib nananinikip. Angasawang ito ng mangingisda ay mahusay gumawa ng isdang daing. Humihingal itong huminto sa tapat ngisang malaking puno. Nang malaman nito kung sino ang umabala sapagtulog at kung ano ang sadya nito ay lalo siyang nagalit. .

sa bakuran nito ay may isang halamang tumubo na may bulaklak ngunit paghawak sa tangkay nito ay mapapasigaw ka dahil sa talas ng tinik ng halamang hinahawakan. Ngunit ni isa sa mga ito ay hindi niya mapusuan. Sa hardin ding iyon ito ipinalibing. Binuksan nito sa lahat ang malawak nahar din upang makakain ng bungangkahoy ang sinumang may nais. kayumian. Nang magsilaki na ang mga bunga at muli nilang tikman ay nasabi ngilan: ´ Ang asim. Maraming nangangayupapa sa kanyang kagandahan. Mula noon ay nakagiliwan ang bunga ng puno at nanglumaon ay tinawag na Bayabas. Ngunit si Cristobal. Hinayaa n ng mga tao na lumaki atmamunga ang nasabing puno. Dahil ang gusto ni Rosa ay ang maglingkod sa Panginoon at sa pagtulong sa mga nangangailangan ng kanyang tulong. Sa takot ni Cristobal ay ibinaon niya ang dalaga sa bakuran nito at saka siya lumayo sa pook na iyon upang di na magbalik kailanman.Sa sumunod na saglit ay bigla na lamang itong natumba. at kabaitan. Isang bagong halaman ang napansin ng mga tao na tumubo sapinaglibingan kay Sultan Barabas. . Nang tikman nila ang bubot pang bunga ay napangiwi silang lahat. isang mahigpit niyang mangingibig. Ito ay higit na mabait at makatarungankaysa kay Sultan Barabas. Mayabamg ito at taas-noo. Ngunit nananalangin si Rosa sa Panginoon at noon di'y siya'y naging bangkay. Berdeng-berde ang kabuuan ng Kawayan. Noon din ayagad itong binawian ng buhay. ALAMAT NG KAWAYAN Noong unang panahon ang puno ng Kawayan ay hindi yumuyuko. Simpait ng ugali ni Sultan Barabas!µ. Ipinagmamalaki nito ang kanyang makinis na katawan." na balita sa kanyang angking kagandahan. Mula noon ay hindi na nakita ng mga taga roon si Rosa. asimng mukha ni Sultan Barabas!µ. ay di makapapayag na di mapasakanya ang dalaga. Sa halip. Sariwang sariwa ang kulay nito lalo na kapag nasisikatan ng araw.Nangmahinog ang mga bunga ay nasarapan ang lahat dahil matatamis angmga iyon. at ito'y nagtangkang agawin si Rosa at dinala ito sa hardin. Sing- ´Kung gayon ay si Barabas ang punong iyan!µsabi ng marami. ´ Ang pait!µ sabi ng isa. Dahil niloob ito ng Panginoon na gawing bulaklak si Rosa na ang tangkay ay may mga tinik na tagapangalaga rito upang di-pagnasaang pupulin lamang ng sinuman. Nagkaroon ng bagong sultan. ALAMAT NG ROSAS Noong araw ay may isang magandang dalagang nagngangalang "Rosa.

Ang halimuyak ng Rosal at Sampaguita ay handog na napakaligaya sa dalaga. Sa galit ng Kawayan ay tinawag niya ang kaibigang Hangin. May isang pagkakataong naparaan ang ilang kabataan sa kagubatan. Wala kasi siyang bunga na ipamimigay. Kapag nalallulan siya ng ibang puno at halaman ay nagtatanim siya ng galit. Nilapitan din nila ang mga puno ng Makopa at Caimito. Hinog na hinog rin ang mga Caimitong kulay lila. Tuwang-tuwa si Kawayan. Nagbagsakan ang lahat ng bunga ng Santol. nakarating kay Bathala ang pagiging mainggitin ni at mapagmataas nito. Natuwa sila ng namataan ang puno ng Banaba. Nilapitan nila ang puno ng Bayabas. Talagang mapapalad ang mga dahon nito na masisilungan kung ikaw ay maiinitin ng sikat ng araw. Dahilan sa mga bulaklak ang magkasintahan ay lalong pinagbigkis ng matapat na pag-iibigan.Pero mainggitin ang Kawayan. Wala siyang silbi kung prutas ang pag-uusapan. Sa pagkapahiya sa sarili tinawag niya ang kaibigang si Ulan. Tuwang-tuwa sila sa pamimitas ng mga bunga. Upang maipaghiganti ang Kawayan. Nang makitang walang bulaklak na mapupurol sa puno ng Kawayanay nilayuan nila ito. Hindi man lang nila pinansin ang mga sanga ng Kawayan pagka't makikitid ang mga dahon nito. Na ang inggit ay di dapat mamugad sa puso nino man. Nang makaalis na si Lolo Guillermo at Lola Jovita ay tinawag ni Kawayan ang mga kaibigang Tagak. PABULA . Natuwa sila ng maulinigan ang mga halamang Rosal at Sampaguita.Ang pagyuko ni Bathala ay pagbibigay halaga sa anumang biyayang handog ni Bathala ay dapat na pahalagahan. Lagi at lagging naiinis siya kung hindi pinahahalagahan. Inilpag nila sa damuhan ang dilaw na dilaw na bunga ng Santol t berdeng berdeng Bayabas. Namitas sila ng bunga. Nasira ang mga magagandang tangkay nila Rosal at Sampaguita. Masama siyang mapahiya pagka't tumatawag siya ng kaibigang handing maghiganti upang maiangat lang ang narumihan niyang pangalan. Dali-dalingnamupol ng bulaklak ang binata. Nagpalinga-linga ang binata.Bilang parusa. Tuwang-tuwa ang mga kabataan habang ang prutas ay pinagsasaluhan. at Santol. Matatamis at pulang-pula ang Makopa. Nakalbo ang kaawa-awang puno ng lubhang ikinagalak ni Kawayan. Wala siya kahit isaman na bulaklak na maiaalay. Inis na inis naman si Kawayan. Upang makapagpahinga. Palihim na napangiti si Kawayan. Bayabas. Napansin ito ng nakasimangot na Kawayan. Sunud-sunuran si Ulan. Nang makitang wala man lang bunga ang kawayan. Iyan ang alamat ng mapagmataas na Kawayan. at Makopa. Inggit na inggit naman si Kawayan. Ipinaghiganti ng mga Tagak ang inggit na inggit na si Kawayan sa pamamagitan ng pagpigtal sa lahat ng dahon ng Banaba. Minsan may nagawiang magkasintahan sa kagubatan.Pinakamalakas na ihip ang higanti ni Hangin. pinalakas ng Ulan ang kanyang mga patak. Caimito. Lingid sa kaalaman ni Kawayan. Isang tanghaling tapat ay may dalawang matandang nahapo sa paglalakad. naghanap si Lolo Guillermo at Lola Jovita ng punong may malalabay na sanga. ang lagging nakatingalang si Kawayan ay pinayuyuko ni Bathala kapag hinihipan ng malakas na hangin. Nagpalinga-linga sila. nilayuan nila ito.

kahit ano ang mangyari! Nagsimula na siya nang nakita niya si Buaya. Ang lamig! Natigilan si Matsing sa sagot ng dagat. isang katutak na mga buaya ang palangoy-langoy sa tubig. Isang araw. Walang laman ang bahay. naglublob siya sa putik hanggang bumantot ang amoy niya. kung mapanganib talaga sa akin ang tumawid. Hindi siya gumagalaw.µ ´Atay ko!µ bulalas ni Matsing.µ ungol ni Buaya. Kinabukasan. sa wakas. Ubos at wala nang pagkain sa kanyang munting pulo ng Buyayaw. naghihintay sa gitna ng tubig. ´Ano ang gusto mo sa akin?µ tanong ni Matsing. at gutom na gutom na siya. Buaya!µ sigaw ni Matsing bago tumakas. Tapos. nasa labas siMatsing at naghahanap ng pagkain. dapat siyang humiyaw!µ Pagkarinig ni Buaya. kailangang tumawid sa makitid na dagat nang palangoy. Mabilis na bumaba ito at tumakbo sa gubat. dumapa siya sa lupa nang walang kilos. Nang ligtas na saka lamang siya lumingon. Maaari bang isakay mo ako sa likod mo at itawid sa kabila?µ Pumayag si Buaya at itinawid si Matsing sa kabilang pulo. Naiwan si Buaya sa pampang. hindi sumuko si Buaya. . Hindi nagtagal. ´Iyon ang favorito ko. Subalit matalik kitang kaibigan. dapat kang maging malamig!µ Lumapit sa dalampasigan si Matsing at isinawsaw ang kanyang kamay. dumating si Matsing at lumapit sa ´patayµ na Buaya. subalit kung walang naghihintay sa luob.µ sabi ni matsing. kaya ipinasiya ni Matsing na tumawid sa tubig. humiyaw nga siya upang ipahiwatig na walang naghihintay sa luob ng bahay. ´Sayang. galit na galit. na mapapatay siya kung lumangoy. kaya kukunin ko para sa iyo. ´Dagat. Pagbalik ni Matsing. dagat. iniwan ko duon sa kabilang pampang dahil mabigat at baka malunod ako kung dinala ko. ´Kung mayruong nasa luob ng bahay. Buaya!µ sigaw ni Matsing. ´Wala kang kaalam-alam. pinasok niya ang bahay ni Matsing. kaya dinapuan siya ng maraming langaw tulad ng gawa nila sa bangkay. Maraming pagkain sa kabilang malaking pulo at tumpak! Dapat siyang lumipat duon! Ang hirap. ´Mayruon ba namang nag-iiwan ng atay niya!µ Tuluy-tuloy na siya sa gubat at nagtago. Paano siya makakarating sa kabilang pulo? ´Maigi pa. nakita niya ang mga bakas sa lupa at naghinalang tatambangan siya ni Buaya. at ipinasiya niyang maghiganti. Upang makatiyak. tumahimik siya. nagkunwaring patay na siya. Mas mahirap.Ang Buaya At Ang Tusong Matsing BALISANG BALISA ang Matsing. Nagtago sa luob ng bahay siBuaya at nag-abang. gutom din tulad niya. ´Ang atay mo. ´May hihiyaw ba kung walang nasa luob ng bahay!?µ Nabigo uli. sumigaw siya. ´Tanga ka. Subalit mahirap din ang mamatay sa gutom. tanungin ko ang dagat.

Buaya!µ sigaw ni Matsing mula sa malayo.Ang nangyaring ito sa ibon at sa langgam saksing mahalagaSa pagtutulungan. Ililigtas kita sa kapanganiban. ´subalit kung talagang patay ka na." . Papatayin na sana ng tigre ang lobo upang kainin nang bigla itong magsalita at tumutol.µ sabi niMatsing. at kara-karaka·y kinuha ang kanyang panaAt papanain n asana ang ibong kawawa. sa kawawang langgam nagbigay ng tulong. laging nakaiwas si Matsing sa mga pakana ni Buaya. Ang Tigre at ang Matalinong Lobo Isang lobo ang nahuli ng isang tigre. "Sapagkat ako ay dapat mong katakutan! Hindi mo ba alam na ako ang itinuturing na hari ng mga halimaw? Kapag ako ay iyong kinain.Sa nilakad-lakad nahulog sa tubig. ´Talagang gunggong ka. Sa pagkagulat ng binata nahulog ang kanyang sibat. nagkaroonNg pagkakataon ang ibon para makalipad. Ang binata naman sa Sakit ng mga kagat dulot ng mga langgam sa pook na yaon ay umalis agad. magagalit sa iyo ang Diyos na naglalang sa akin . Sa tabi ng batis. umongol ka!µ At umngol nga si Buaya upang patunayan na hindi siya nagpapatay-patayan! Kumaripas patakas si Matsing.´Sino ba namang patay na buaya ang umuungol?!µ Marami pa silang naging paghahamok. Ilang araw lamang ang nakalipasMay isang binata ang lumabas sa gubat.´Ikaw. sa may sanga ng kahoy ay may namumugad namang isang ibon. Tinawag niya ang kanyang mga kaibigan.´Makagaganti rin!µ ang ipinagsulit. Sa nasabing puno ng kahoy ang langgam ay gumawa ng bahay. kamatayan niya·y lalong lumalapit. sa nilutang-lutang at inikitikit. Nang napapagod na·y nakaramdam ng uhaw ang binataKaya·t nakarating siya sa batisan. kung buhay ka pa. Buaya. Dito niya nakita ang ibonNa siya niyang pakay. Parurusahan ka Niya.Kaya·t nakaligtas siya sa panganib.Ang pasasalamat ay di mahulip. Ngunit nagulantangNa lamang ang binata nang sugurin ng mga langgam ang kanyang paa. "Huwag mo akong saktan! Huwag mo akong kainin!" "Bakit?" tanong ng tigre. Iligtas mo ako sa kapahamaka·t. nasa sanga ng kahoy at gustoNiyang hulihin.May saklay itong pana sa kanyang balikat at ang ibon ay siyang hinanap. Ang Ibon at Ang Langgam Merong isang langgam sa tabi ng batis.Gumawa ng punso o puntod at pinagsikapang bantayan ang ibonHabang nabubuhay. subalit dahil tuso. Sa dahong nalaglag langgam ay kumapit. huwag kang umimik.naglaglag ng isang maliit na dahon.

. Lumakad sila ng magkasabay sa isang bahagi ng kagubatang may mga iba't ibang uri ng hayop. May mga testigo na nagsasabing ang mga insektong nakitang labas pasok sa pukyutang iyon ay mga may kulay itim at dilaw. Ang mga Bubuyog at ang mga Putakti Kasalukuyang pinag-aagawan ng mga bubuyog at ng mga putakti kung sino ang magmamay-ari ng pulot sa may pukyutan. Dahil sa hindi nila pagpayag sa kasunduang iyon. Laking paghanga ng tigre sa lobo. at kung sino man ang mas pinakamabilis na maktapos ng pukyot ang siyang magmamay-ari ng pulot sa pukyutang iyon. dali-daling nagtatakbo ang mga iyon at lumisan nanag takot na takot. Sa hindi pagpayag ng magkabilang panig sa pakikipagkasundo. Mensahe: Kailan ma'y hindi nagtatagumpay ang nagsisinungaling sa nagsasabi ng totoo. sinabi niya sa hukom na nais niyang ang bawat panig ay muling gumawa ng panibagong pukyot. dali-dali rin itong nagtatakbo palayo sa lobo. Sa naging pahayag ng hukom. nagdesisyon na ang hukom na ibigay ang pukyot sa mga bubuyog. Kaya't nakaisip siya ng solusyon. Ngunit hindi ito naging mabisang pahayag upang malaman kung sino talaga ang nagmamay-ari ng pukyutang iyon. Nang makita sila ng mga hayop na iyon. "Sumama ka sa akin at patutunayan ko sa iyo!" Sumama nga ang tigre sa lobo. Kaya't nagdesisyon ang hukom na maghintay pa at maghanap ng ibang impormasyon tungkol dito. "Totoo nga pala ang iyong sinabi! Dapat ka ngang katakutan!" Dahil dito. dahil parehong may itim at dilaw ang katawan ng mga bubuyog at putakti. leon ang tinaguriang hari ng mga halimaw sa buong kagubatan!" "Kung gayon. ang mga putakti ay hindi talaga nakgagawa ng sarili nilang pukyot. kaya't hindi nila tinanggap ang suhestiyong iyon. Ayon sa hukom (na isa ring insekto) hindi madaling magdesisyon kung sino ba ang nagsasabi ng totoo sa magkabilang panig. sa kanya totoong natakot ang mga hayop at hindi sa lobong matalino.Ayaw maniwala ng tigre." ang sabi ng lobo. Ang hindi nito alam. Sa kasamaang palad. "Sa pagkakaalam ko. nauwi ito sa korte. naisip ni reynang bubuyog na baka sa haba ng kanilang paghihintay ay masira na ang mga pulot sa pukyutang iyon.

Gusto ng matawa ni Agila sa katuwaan dahil tiyak na ang panalo niya." buong kayabangang sagot ni Agila. . payag ka ba?" untag ni Maya. "Sige Agila. Natanaw ng mga sisiw ang mga nagsisipaglangoy na mga bibi. Nabasa ang bulak na dala-dala ni Agila kaya bumigat ito ng husto. Pero. "Hoy Maya. mas hamak na magaan ang bulak na dadalhin niya kumpara sa mabigat na asukal na dadalhin naman nito. Kung kailan mo gusto. nasa sa iyon 'yan. Ang Matigas na Ulong Sisiw May isang inahing manok ang may anim na sisiw."O ano. Nahirapan si Agila . At sisimulan nga nila ang paligsahan. gusto kong umpisahan na natin ang karera ngayon na. bakit nga naman hindi eh. Habang patuloy siya sa kanyang paglipad ay nakasalubong niya ang isang maliit na ibong Maya at hinamon niya ito. "Aba. buong yabang niyang iniladlad at ibinuka ang kanyang malalapad na pakpak. Napabilis ang lipad ni Maya. Agila. subalit hindi siya nagpahalata. Kung nasaan ang inahing manok ay naroon ring nakasunod ang mga sisiw nito. Nakita niyang nagdidilim ang kalangitan. Lumapit sila sa gilid ng balon at doo'y pinanood ang masasayang mga bibi. Palagi silang sagana sa pagkain kaya sila'y palaging masaya. natitiyak niyang ang kasunod niyon ay malakas sa pag-ulan. "Aba oo. "Sige! Tinatanggap ko ang hamon mo. Halimbawa ang dadalhin ko ay asukal ikaw nman ay bulak. Samantalang ang mabigat sa asukal na dala-dala naman ni Maya ay nabasa din ulan kaya natunaw ito. unang nakarating si Maya sa ituktok ng mataas na bundok at tinalo niya ang mayabang na Agila." Tumawa ang Agila sa narinig na sinabi ni Maya. kaya bumagal ang lipad niya. Napatingin ang Maya sa kalawakan. baka gusto mong subukan kung sino sa ating dalawa ang mabilis lumipad?" buong kayabangan ni Agila. Kailan mo gustong magsimula tayo?" Natuwa ang Agila. kaya naipasya niyang tanggapin ang hamon nito para maturuan niya ng leksyon. Sa isang isang bakuran naroon sina inahing bibi at ang kanyang anim ring mga maliliit na bibi na nagsisipaligo at naglalaro sa isang maliit na balon. payag na payag ako.Ang Agila at ang Maya Isang Agila ang kasalukuyang lumilipad sa kalawakan." "Sige doon tayo mag-uumpisa sa ilog na 'yon at doon tayo hihinto sa ituktok ng mataas na bundok na iyon. para lalong maging masaya ang paligsahan natin ay kailangang bawat isa sa atin ay magdadala ng kahit ano ng bagay. Habang nasa kalagitnaan na sila ng kalawakan ay siya namang pagbuhos ng malakas na ulan." wika pa ni Maya. himdi niya akalain na tatanggapin nito ang hamon niya. Dahilan sa pangyayari. Tuwang-tuwa talaga siya.

"Umalis kayo sa gilid ng balon!". Hindi niya maalisAng bikig na napakasakit. Pagkabunot ng bikig. Umalis na kayo sa gild ng balon dahil baka kayo'y mahulog at malunod. ´Magpasalamat ka.Parang nagmamakaawang ipinangangako niya sa kaninumangMahilingan ng tulong na ibibgay niya ang anumang mayroon siya sa makaaalis ng kaniyang bikig at tinik sa kanyang lalamunan. "Masdan n'yo ang mga sisiw na nagsisipaligo sa balon. Hilig nila talaga ang tubig.µ wika ng aso na waring nanunumbat. Ipinasok naman ng pusa ang kanyang ulo hanggang liig upang alisin ang bikig." ang sigaw ng isang sisiw. Waring walang narinig ang mga sisiw sa sinabi ng inahing manok. Mensahe: Makinig sa payo ng mga magulang.Samantalang pinagpapasasaan niya iyon. ang pusa ay nagsalita. Naisip niyang kung kayang lumangoy ng mga maliliit na bibing iyon sa tubig ay kaya rin niyang isang sisiw.µ Umuungol ang aso. Kaya't siya'y tumalon sa tubig. Sagot: abo ng sigarilyo . Ang isang sisiw ay nagpaiwan at nanatiling nakamasid sa mga nagsisipaligong bibi. Tumihaya na ang aso at ibinuka ang kaniyang bunganga. "Hindi iyon mga sisiw. nang lumaki ay negro. Tumakbo siya kung saan-saan upang humanap ng Makapag-aalis ng kanyang bikig. MGA BUGTONG Nang maliit ay mestiso. ang aso ay nakahuli ng isang ibon. Patungo na ang inahing manok sa kanilang pugad kasunod ang limang sisiw. ´Akin na ang aking gantimpala. sigaw ni inahing manok. isang munting butoAng nahalang sa kanyang lalamunan. ngunit huli na ang lahat nang mapag-isip-isip ng matigas na ulong sisiw na hindi niya kayang lumangoy. at naipasok mo ang iyong ulo sa aking bunganga at nailabas mo pa rin nang hindi napahamak. Ang Aso at Ang Pusa Isang araw. Inilabas ang matatalim na pangil." ang wika ng inahing manok. Sa matinding paghihirap ay napahalinghing nang ubod-lakas. kaya't siya'y nalunod. Halina kayo't tayo'y aalis na. Sila'y mga bibi.

May dahon ay di halaman, maraming mukha·y walang buhay ang laman ay karunungan. Sagot: aklat

Pagsipot pa lang sa maliwanag, kulubot na ang balat. Sagot: ampalaya

Kabayo kung pula, nanalo sa giyera. Sagot: apoy

Mataas kung nakaupo, mababa kung nakatayo. Sagot: aso

Ate ko, ate mo, Ate ng lahat ng tao. Sagot: atis

Sagisag ng kahinaan, puri ang kayamanan,

Hinhin ang katangian at ganda ang puhunan.

Buhay na hiram Lamang pinagmulan Ng sangkatauhan. Sagot: babae

Manghahabing batikan, Tubig ang hanay, Ang yaring sinamay Iba·t ibang kulay. Sagot: bahaghari

Ang puno·y nasa gubat, Ang katawa·y nasa dagat. Sagot: bangka

Kinatog ko ang bangka, Nagsilapit ang mga isda. Sagot: batingaw

Kung sa ilan ay walang Kwenta, sa gusali ay

Mahalaga. Sagot: bato

Iguhit mo·t nagbabalita Ng maraming talinhaga.

Lumuluha·y walang mata, Lumalakad na walang paa. Sagot: ballpen

Heto na si Ingkong Bubulong- bulong. Sagot: bubuyog

Bumubuka·y walang bibig, Ngumingiti ng tahimik.

Nang umaga·y tikom pa, Nang tanghali·y humahalakhak na. Sagot: bulaklak

Hindi linggo, hindi piyesta,

Sagot: buntis Kung mahiga ay patagilid Kung tumayo ay patiwarik Malaki kung bata Lumiliit pag tumanda Dahil sa kakahasa. May talim na taglay. Sagot: gunting Dalawang iong marikit. Barko ng binyagan. Sagot: hikaw . Di pa nagkakasakitan.naglalakad ang tambora. Matagal nagkakagatan. Nagtitimbangan sa siit. Pagano pa ang nakalulan. Sagot: gulok Tulisang kambal.

Sagot: ibong martinez Bayabas ko sa tabing bahay. ng putulan ng dila saka pa nagsalita. pinapanhik bawat bahay pagkain ang sinasalakay. punongpuno ng kayamanan. Sagot: langit at lupa Isang silong tanikala. Ang bunga·y walang tangkay. . Sagot: itlog Gumabi man o umaraw. walng tigil sa galawan.Manok kung itim. Sagot: langgam Dalawang suklob na pinggan. sa leeg iniakma.

ang magsuot diwata. Sagot: martilyo Hindi akin. Sagot: kuwintas Ala divino de gracia Malayo ang bulaklak sa bunga. ari ng lahat ng tao. Isag pamalu. hindi iyo. May tainga walang ulo. walang paa. hindi hayop.palo. Sagot: mundo . Sagot: mais Hindi tao. may katawan. may ilong walang mukha. gumaganda·t gumagara. Libot na libot ng ginto.

Sagot: palaka Puno·y bumbong. Sagot: pakwan Nan maliit ay sirkero. Laman ay pula. bunga·y gatang. turingan mo kung ano siya. sanga·y ahas. Sagot: ngipin Balat ay berde.Batang marmol ng buto. Buto·y itim. Santos . lama·y bigas Sagot: papaya Ang dalagang Pilipina by Jose Corazon de Jesus Music by Jose G. nang lumaki ay musikero. binalot ng gramatiko.

mabini ang lahat ng ayos Malinis ang puso maging sa pag-irog may tibay at tining ng loob Bulaklak na tanging marilag. alembong Ang ibig sabihin Pumasok sa puso ang isang paggiliw Alembong. Batis ng ligaya at galak. maging kumilos mayumi. parang tala sa umaga Kung tanawin ay nakaliligaya May ningning na tangi at dakilang ganda Maging sa ugali. alembong Ika'y mahal sa akin Kaya't mahal sa akin . halina at ako ay ibigin Alembong. mahinhin.Ang dalagang Pilipina. alembong Ay isang damdamin Na kahit kanino ay dumarating Pag-ibig ang tanging hanap ng lahat Ligaya na 'wag na sanang magwakas Alembong ay napapansin sa sulyap Sa kilos man lamang nagtatapat Alembong. hantungan ng madlang pangarap. Iyan ang dalagang Pilipina. karapat-dapat sa isang tunay na pagsinta. Silos/Levi Celerio Alembong. pang-aliw sa pusong may hirap. ang bango ay humahalimuyak Sa mundo'y dakilang panghiyas. alembong Ang ibig sabihin Halina. Alembong J.

Velez Ako'y kampupot Na bagong sikat Ang halimuyak Sadyang laganap Kaligayahan sa bawa't oras . Huwag itapon. irog ko. AKO'Y KAMPUPOT Lyrics by Maning P. Ang aliw ko kailan man. Sinta. Ang aking pag-asa'y saglit na pumanaw Sa bakya mo. na di pa nasilayan. Neneng. bakit isang araw Hindi mo ginamit ang bakya kong inalay? Sa wari ko ba'y di mo kailangan Pagkat kinupasan ng ganda at kulay. Ngunit. aking hirang.Kaya't ang alembong Ay naglalambing. Sa alaala'y muling nagbalik pa Ang dating kahapong tigib ng ligaya. luma at kupas na Ngunit may bakas pa ng luha mo. Bakya Mo Neneng Halimbawa ng Awiting Bayan Levi Celerio Bakya mo. Kung inaakalang 'yan ang munting bagay. Neneng.

Man din ang nais Tanging paglingap Kaya't noong minsan Ay napakinggan Isang binatang Nananambitan Puso kong taglay Lubhang pihikan Ay narahuyo sa panawagan. Suarez Kataka-takang mahibang ang katulad ko sa iyo Biru-biro ang simula ang wakas pala ay ano? Aayaw-ayaw pa ako ngunit 'yan ay di totoo Dahil sa iyo puso kong ito'y binihag mo (Repeat) Alaala ka maging gabi't araw Alipinin mo't walang kailangan Marinig ko lang sa labi mo. Refrain: Nasaan yung pangarap Ng paglalambingan Tangan na ng aking hirang Alay ay kaligayahan Kay tamis nga naman Mabuhay 'ta sa pagmamahal Kung ang ligaya ay makakamtam Sa habang buhay. KATAKATAKA by Santiago S. Bayan Ko by Jose Corazon de Jesus . hirang Na ako'y iibigin lagi habang buhay.

Suarez Irog ko'y pakinggan Awit na mapanglaw Na nagbuhat sa Isang pusong nagmamahal. Awa mo'y ilawit Sa abang puso kong Naghihirap sa pag-ibig Chorus: Dungawin mo. Makita kang sakdal laya! DUNGAWIN MO. . Ibon mang may layang lumipad Kulungin mo at umiiyak Bayan pa kayang sakdal dilag Ang di magnasang makaalpas! Pilipinas kong minumutya Pugad ng luha ko't dalita Aking adhika. At sa kanyang yumi at ganda Dayuhan ay nahalina Bayan ko. HIRANG Santiago S. hirang Ang nananambitan Kahit sulyap mo man lamang Iyong idampulay Sapagkat ikaw lamang Ang tanging dalanginan Ng puso kong Dahil sa 'yo'y nabubuhay. binihag ka Nasadlak sa dusa.Ang bayan kong Pilipinas Lupain ng ginto't bulaklak Pag-ibig ang sa kanyang palad Nag-alay ng ganda't dilag. Huwag mong ipagkait.

inihanda rin siya ng kanyang ama sa pakikipaglaban upang maipaghiganti siya ng anak sa kalaban niyang si Antalan. Nanonood ang mga dalagang taga-nayon at sinusundan ng mga mata ang humahanging sibat. Nangingintab ito lalo na kung tinatamaan ng sikat ng araw. Kaya anak sa anak ang nagtagpo. Kapwa sila matatapang. Subalit hindi si Pangaiwan ang natagpuan kundi si Dinoyagan. manalangin sa Bathala ng mga mandirigmang ito at matutuhan ang mga makapangyarihang salita sa inusal ng mga pari noong unang panahon. Ang unang sandata niya ay ang trumpo at ang mga unang kalaban niya sa larong ito ay ang mga bata rin sa kanilang pook. Itataas ni Aliguyon ang kanyang sibat. Aabangan ng matipunong kanan ang sibat na balak itimo sa kanyang dibdib. Anak siya ni Antalan. Kasinggaling ko siya sa labanang ito. Kung saan-saan sila nakarating. Tinuruan din siya ng kanyang ama ng iba¶t-ibang karunungan: umawit ng buhay ng matapang na mandirigma. Kapag pinawalan ni Aliguyon ang kanyang trumpo. tulad ni Aliguyon. Tila kidlat na paroo¶t-parito ang sibat. Dinoyagan! Sasawayin sila ng binata. Ang unang larangan ng digma ni Aliguyon ay ang matitigas na lupa sa tabi ng kanilang tahanan. Nang handang-handa na si Aliguyon. Maririnig na lamang ang haging nito at nagmistulang awit sa hangin. at sa pananampalataya. sa ugali. tiyak na babagsak na biyak ang laruan ng kanyang kalaban. kapwa magagaling sa pakikipaglaban lalo na sa paghawak ng sibat. palundag-lundag. Araw-araw ay nagpatuloy ang kanilang laban hanggang sa ito¶y inabot ng linggo. Ikinintal ni Amtalan sa isip at damdamin ng anak ang katapangan at kagitingan ng loob. Mahusay din siyang mandirigma. Paiikutin ang sibat sa itaas saka mabilis ang kamay ng binatang kalaban. nagsama siya ng iba pang mandirigma ng kanilang nayon at hinanap nila ang kalaban ni Antalan. ng buwan. isang mandirigmang Ipugaw na mabilis at magaling sa paghawak ng sibat. Saksakin mo siya. isa ring mandirigma. ang anak na lalaki nito. Sa mga hinagdang taniman sa bulubundukin naninirahan si Aliguyon. . matining na matining na iikot ito sa lupa o kapag inilaban niya ito sa ibang trumpo. Talagang inihanda ng ama si Aliguyon upang maipaghiganti siya ng anak sa matagal na niyang kaaway.HUDHUD : ANG KWENTO NI ALIGUYON (Epiko ng mga Ifugao) Ang lahat ng tao ay magkakapatid sa kabila ng pagkakaiba sa wika. kay Pangaiwan ng kabilang nayon. patalun-talon sa mga taniman. Maagang natuto ng pakikipaglaban si Aliguyon sa tulong ng kanyang ama. Nagpalipat-lipat ng pook.

at katapangan ng mga mandirigma. Inaawit ang kanilang katapangan. . Sa kanyang paglalakbay upang humanap nang makakain ay nakakita siya ng isang babae na natatabunan ang kalahati ng katawan sa lupa. Sa kani-kanilang nayon. ALIM (Epiko ng mga Ifugao) Noong unang panahon. Lalong nagkalapit ang damdamin ng dalawang mandirigma nang mapangasawa si Aliguyon si Bugan. mabaho. Doon sila namuhay nang maligaya. Dakila si Aliguyon. Nang nagsimula nang tumaas ang baha ay umakyat si Wigan sa bundok Amuyaw upang mailigtas ang sarili. Nagpasalin-salin sa mga lahi ng Ipugaw. Ipinangako nilang sa oras ding iyon na lilimutin na ang alitan ng kanilang ama. Doon lumaki ang kani-kanilang mga supling. ang kapatid ni Dinoyagan at nang maging kabiyak ng dibdib ni Dinoyagan ang kapatid ni Aliguyon. buong kasiyahanng pinanonood ng mga taga-nayon ang dalawa lalo na kung sila¶y sumasayaw. at pagmamahal at pagmamalasakit sa Inang Bayan. Nanatili si Bugan sa bundok hanggang humupa ang tubig at hanggang matuyo ang lupa. Naglapit ang dalawang mandirigma. Nanirahan sila sa kani-kanilang nayon. Kung may pista o anumang pagdiriwang sa kanilang nayon. aking kapatid. Nakilala niya ito. Ganoon din si Bugan na pumunta sa bundok na Kalawitan upang maghanap ng masisilungan. Nagdiwang ang lahat. Bumaba siya at nadiskobre na siya lamang ang natirang buhay. sina Wigan at Bugan. karangalan. Hindi mawawala sa puso at kasaysayan ng mga Ipugaw ang kagitingan ng dalawang mandirigma. ng mga Pilipino ang dakilang pamana ng mga dakilang mandirigma. Walang natalo. Kahit na sila¶y pumanaw. Nagyakap at nagkamayan. binuhay ng mga Ipugaw ang kanilang kadakilaan.Namumunga na ang mga palay na nagsisimula pa lamang sumibol nang simulan nila ang labanan. Dalawa lamang ang nakaligtas sa pagbaha: sila ay magkapatid. Wigan. Walang nasugatan sa kanila. tanda ng pagkakaibigan at pagkakapatiran. Inabot ng taon hanggang sa sila¶y lubusang huminto ng pakuluan ng sibat. kumakaway sa kanya. tinuruan nina Aliguyon at Dinoyagan ang mga tao tungkol sa marangal na pamumuhay. Lahat ay nalunod kahit ang mga hayop. Nagpadala ng malaking baha na nagpalubog sa buong daigdig at sumira sa lahat ng nabubuhay na nilalang. Dakila si Dinoyagan. Nagkalat ang mga patay na katawan. nanginginig niyang sabi dahil sa di masidlang kasiyahan. Pinabayaan niyang yakapin siya ng kapatid at inihilig ang ulo sa kanyang dibdib. Lumulundag sila at pumailanlang na parang maririkit na agila. ginalit ng mga tao ang mga diyos at diyosa dahil sa kanilang pagkakasala at patuloy na pasuway sa kautusan ng mga diyos. Bugan! masaya niyang sabi habang ibinubuka ang braso upang yakapin siya. Kung mahusay sila sa pakikidigma ay mahusay din sila sa pagsasayaw.

Patay na. Siguro ay humuhupa na ang galit ng mga diyos at babalik na din ang mga isda sa dagat. Nagpatay sila ng daga at inihandog nila kay Makanunggan ngunit nagpatuloy ang kaunting ani. Nang gabing iyon ay kumain sila ng saganang hapunan ng pinakuluang isda. Mayroon ngang mga isda sa dagat. Nakakita sila ng lugar na malapit sa dalampasigan kung saan nagsisimulang tumubo ang mga halaman. Ako din. Kumonti ang ani. Naglakad-lakad sila upang tingnan kung may iba pang nakaligtas ngunit wala silang nakita. Pumunta siya sa dalampasigan at tinangkang lunurin ang sarili sapagkat nahihiya siya dahil siya ay nabuntis ng kanyang kapatid. hayop kahit ang mga halaman. Pagkatapos ay inilibing nila ang mga patay na katawan na nakita nila malapit sa dalampasigan. sabi ni Wigan. Ano ang gagawin natin? tanong ni Bugan kay Wigan isang gabi bago sila matulog. Dito ka lamang at titingnan ko kung makakahuli ako ng isda sa dagat.Nasaan ang iba? tinanong ni Wigan pagkatapos. Pagkatapos ng ilang araw ay natuklasan ni Bugan na siya'y nagdadalang tao. Ngunit bago pa man siya makapunta sa malalim na parte ng tubig. Sinabi nito na siya si Makanunggan. Nagkaroon ng malawak na tag-gutom. sabi ni Bugan habang nagpapahinga sila pagkatapos ilibing ang mga patay na katawan. Nagtayo sila ng kubo mula sa mga kahoy na nakakalat sa paligid. sagot niya. At natulog silang magkasama. isang matandang lalaki ang nagpakita sa kanya. Ikinasal ni Makanunggan ang dalawa at nagkaroon sila ng siyam na anak. limang lalaki at apat na babae. ang diyos ng Ifugao. Gutom na ako. Hindi ko alam kung bakit galit si Makanunggan sa atin. Sa aking palagay ay tayo lamang ang nakaligtas sa pagbaha. Ang mga halaman ay nagsisimula nang tumubo. Marahil ay hindi niya nagustuhan ang daga na inihandog natin sa kanya. Mamamatay tayong lahat sa guton kung magpapatuloy ang mahina nating ani. Naghanap sila ng lugar na matitirhan. Bakit hindi natin ihandog ang ating anak na si Igon? . Sa tingin mo ay may isda doon? tanong ni Bugan. Ang nakita lamang nila ay mga patay na katawan ng mga tao.

At sinumpa sila dahil sa ginawa nila kay Igon. Sa kanyang galit ay kinalaban at pinatay niya ang lahat ng Igorot. Nagpasya siya na sundan ang ama sa kabundukan. Nang marating niya ang pamayanan ng mga Igorot. nakita niya na nagsasayawan ng mga ito paikot sa ulo ng kanyang ama na nakatusok sa isang kawayan. Matatagalan kaya ang kanyang pagbalik? Hindi ko alam. At sa wakas ay natapas ang mahinang ani. Kakaiba ang sanggol sa iba sapagkat pagkasilang pa lamang ay nakapagsasalita na ito. Hindi pa niya nakikita ang kanyang ama buhat ng siya ay isinilang at nasasabik na siyang makita ito. Gusto niyang pangalanan siyang Lam-ang. Lubos siyang namuhi nang siya ay nagising. sabi ng kanyang ina. sa silangan at kanluran at sa hilaga at timog. malungkot na sagot ng kanyang ina na si Namongan na nasasabik din itong makita. Ngunit nagpakita muli si Makanunggan at sihabi na ang ginawa nila kay Igon ay karumal-dumal. Mag-aaway sila sa bawat pagkakataon na malalapit sila sa isa't-isa. Ikinalat sila ni Makanunggan sa apat na sulok ng lupa. Nasa kabundukan siya upang ayusin ang di pagkakaunawaan sa isang grupo ng Igorot doon. Sa kanyang panaginip ay nakita niya ang kanyang ama na walang awang pinatay ng isang grupo ng Igorot. BIAG NI LAM-ANG (Epiko nga mga Ilokano) May isang mag-asawa na nagngangalang Juan at Namongan ay nakatira sa malayong baryo ng Nalbuan. kasama ang kanilang pinuno na pinahirapan muna bago pinatay. Doon ay naligo siya sa tulong ng kanyang mga kaibigang babae na pinupunasan ang kanyang katawan upang maalis ang . Sa kanyang pag-uwi sa Nalbuan ay napadaan siya sa ilog ng Amburayan. Ni hindi ko man lamang alam kung buhay pa siya. Habang papunta sila sa kabundukan ay ipinanganak ni Namongan ang isang batang lalaki.Nagkasundo sila na patayin si Igon. Isang araw iniwan ni Don Juan ang kanyang buntis na asawa at pumunta sa kabundukan upang parusahan ang isang grupo ng mga Igorot. ang pinaka-batang anak at inihandog kay Makanunggan. Nasaan ang aking ama? isang araw ay tinanong ni Lam-ang ang kanyang ina na si Namongan. Nalungkot si Lam-ang. Siyam na buwang gulang siya noon. Siya na rin mismo ang pumili ng kanyang mga ninong nang siya ay binyagan. Isang araw ay nanaginip si Lam-ang.

Mabilis na bumalik sa dati ang gumuhong bahay. Nang siya ay nasa hustong gulang na upang mag-asawa ay may nakilala siyang isang magandang babae. Inutusan niyang tumilaok ang kanyang tandang at sinunod naman siya nito. Tumangis si Ines sa kalungkutan. ngunit ito'y nakapatay sa lahat ng nabubuhay na hayop sa ilog. Lumipas ang mga taon at dumating ang pagkakataon ni Lam-ang na humuli ng isda na tinatawag na rarang. Ngunit nararamdaman ni Lam-ang na mapapatay siya ng isang berkahan. Madaling nahanap ng mga maninisid ang lahat ng mga buto at pinagsamasama ni Ines ang mga ito. . At inutusan naman niyang tumahol ang kanyang aso at tumahol nga ito. Ngunit kailangan niyang tuparin ang kanyang tungkulin at isang gabi ay pumalaot siya sa karagatan. At mula noon ay namuhay sila ng masaya.mga dumi at dugo. SI BIUAG AT MALANA (Epiko ng Cagayan) Ano ang alamat ng dalawang bundok na matatagpuan sa tabing ilog na Matalag? Ang kuwentong ito ay tanyag sa mga Ibanag. Sa Nangalauatan. Nang makarating siya sa bahay ay nainis siya sa dami ng naunang manliligaw sa kanya. Ito ay may kaugnayan sa dalawang matitikas na binata may daang taon na ang nakakaraan. Pakakasalan kita kung matutumbasan mo ang aming kayamanan. Pumunta siya sa bahay nila Ines upang umakyat ng ligaw kasama ang kanyang puting tandang at ang kanyang paboritong aso. Ipinaramdam ng tandang ang pagmamahal ni Lam-ang kay Ines Kannoyan. Lumabas si Ines at ang kanyang mga magulang upang salubungin siya. Ito ay isang obligasyon ng bawat may asawang lalaki sa kanilang komunidad upang manghuli ng rarang. si Ines Kannoyan at umibig siya rito. Kasama ang puting tandang at ang paboritong aso ni Lam-ang ay namanata siya gabi-gabi hanggang sa isang araw ay nabuhay si Lam-ang. Ikinasal sila at namuhay ng masaya. Umarkila si Ines Kannoyan ng mga maninisid upang hanapin ang mga buto ni Lamang sa ilalim ng dagat. Noon din ay gumuho ang bahay nila Ines at nangamatay ang lahat ng kanyang manliligaw. Ang aking panginoon na si Lam-ang ay iniibig ka at gusto ka niyang pakasalan. hinigitan nito ang halaga ng kayamanan nila Ines. sagot ni Ines Kannoyan. Ang pagsubok na ibinigay ni Ines ay hindi nakapagpahina kay Lam-ang. doon makikita hanggang sa ngayon ang dalawang bundok kung saan naghamok ang dalawa dahil sa nadaramang pagmamahal ng isang magandang dilag. Umuwi siya kaagad at bumalik kasama ang isang malaking bangka na puno ng ginto. (isang uri ng isda na kabilang sa pamilya ng mga pating) kapag pumalaot na siya upang manghuli ng "rarang". Umisip ang kanyang puting tandang ng paraan upang buhaying muli si Lam-ang. isang nayon sa Rizal ang dako na pinaglabanan nina Biuag at Malana. sabi ng puting tandang kay Ines sa lenggwaheng naiintindihan niya. Napatay siya ng berkahan tulad ng kanyang inaasahan.

at sa pagkakabatid ng ina. dako ng kinaroroonan ni Malana. Hindi umimik ang diyosa. Ngunit binigo niya si Biuag at sinabi niyang si Malana ang kanyang tanging minamahal. Nakiusap itong hingin ang kanyang kamay upang pakasalan siya. Namangha siya dahil sa dulo nito ay may dalawang batong tulad ng kay Biuag. Minsan siya ay nahulog ngunit hindi man lamang ito nasasaktan. Noong siya¶y isinilang. Dahil sa taglay na kapangyarihan nito. Tanda ng pagsang-ayon sa hamon ni Biuag. May kakayahan siyang bunutin ang isang punungkahoy sa tulong lamang ng kanyang mga kamay. kamangha-manghang naihahagis niya ang buong kalabaw sa kanilang burol. na may isang binata rin katulad ng pagkatao ni Biuag. Bunga nito. Hindi niya ito tatanggapin. Siya ay si Malana. Dinampot niya ito at ibinato sa hangin. at sa kanyang paglalakbay ay ipinagdasal ng mga tao ang kanyang tagumpay. siya ay dinayo ng mga tao at sinamba. at ito¶y nagdulot ng gutom sa mga tao. . Diumano ang isa nito ay magiging sanggalang niya sa masasama. siya ay hindi maligaya. Ipinagwalang-bahala ito ni Biuag dahil ang nasa isipan niya¶y ang napakagandang dalaga. Dinampot ni Malana ang pana. at sa halip. Niño. nagkaroon ng bagyo sa Malaueg. Gustuhin man ni Biuag na limutin ang dalaga ay hindi makakasama ang dilag habangbuhay. ang pinakatimog na bahagi ng Cagayan. na wari mo¶y damo lamang. Nang siya¶y lumaki sinubukan niyang lumangoy sa ilog na tinitirahan ng mga buwaya. Ang ina ay nanikluhod at nagmakaawang pagkalooban ng mahabang buhay ang kaniyang anak. Noon din ay may isang balita ng Malaueg. itinali ang tatlong maliliit na bato sa leeg ng bata. Nang siya¶y makabalik. Rizal. Ang tanging inaasahang lugar na pagkukunan ng pagkain ay ang Sto. ito ay isang diyosa. Ang buong pag-aakala niya ay ang kanyang Ama ang gumawa dito. Nagpanting ang tainga ni Biuag sa narinig. Pagdating sa kanilang bahay ay isang pana ang nakita ni Malana. Niño na malayung-malayo sa kanila. Kung sino ang dalaga ay wala ni isa man ang nakakaalam. Naglakbay siya hanggang marating ang Sto. marami siyang dalang bigas. Ang dalawang bato ay bagbigay sa kanya ng kakaibang lakas at bilis. nagbunyi ang mga tao alam nilang hindi sila magugutom. Matapos niyang maipamahagi ang mga bigas ay nagpasiya na itong umuwi. subalit ito ay bumalik sa kanya. Nagsabi siyang hindi karapatdapat si Malana para sa kanya. Natutuhan niyang mahalin ang isang dalagang tubong Tuao. Nakarating sa kaalaman ni Biuag ang pagsamba ng mga tao kay Malana. Isang araw dinalaw niya ang dalaga. subalit walang nangyari sa kanya. Kahit na makapangyarihan si Biuag. Nang siya ay maglalabing-dalawang taong gulang. Nagagawa niyang maging mas mabilis pa sa hangin. At kinakailangan pang tumawid ng ilog na tinitirhan ng maraming buwaya. si Malana ay gumawa ng paraan.Si Biuag ay katutubo ng Enrile. Maging ang kanyang pinagmulan ay hindi nila malaman. Nong siya¶y labing-walong taong gulang. isang di pangkaraniwang dalaga ang dumalaw. isang bayan sa Cagayan.

ako ang anak ng diyosang nagkaloob sa iyo ng mga kapangyarihan. sabi ni Malana. at hindi sa kalabaw inihagis ang punong niyog kundi sa dako ng nayong Il-Luro sa bayan ng Rizal. ang babaing kapwa natin minamahal ay nasa harap natin. Humanda ka. biglang sumigaw si Biuag Malana. Hindi ka karapat-dapat sa mga bigay sa iyo ng aking diyosang Ina. Pinaniniwalaan na dito nagsisimula ang maraming niyugan sa lugar na iyon. Mabilis ang pagsalo ni Malana. Ngunit bago matapos ni Malana ang pagsasPinilit niyang ibuka ang bunganga ng buwaya at hinamon si Malana na lumukso sa ilog. Ipinagbabawal ng Diyos ang pagagaw na kahit ano na hindi mo pag-aari. siyan¶y nanggalaiti sa matinding galit. sigaw ni Malana. Nais kong ipaalam sa iyo. Tiningnan ng dalaga si Biuag at sinabing : Pinatunayan mong isa kang duwag dahil nagpatulong ka sa isang buwaya. Dinig na dinig niya ang malakas na sigaw ng taga-Malaueg para kay Malana. Hindi sa puso ni Malana kundi sa ilog tumama ang sibat. Walang sabi-sabing inihagis ni Biuag ang punong niyog kay Malana. Subalit sa kasamaang-palad. Kung sadyang malakas ka ay humanda ka sa aking regalo na nagbuhat pa sa Enrile. dala ko para sa iyo. Sa may di-kalayuan ay ang taga-Malaueg ang dumating. Sa isip niya¶y gusto niyang patayin lahat ang mga tao ni Malana. Naunang nagsalita si Malana. Wala nang lahat ang armas mo. Si Malana naman ay nasa kabilang bundok. Subalit sa tingin ng dalawang magtutuos ay sadyang napakaganda ng dalaga. Sa tulong ng kanyang mahiwagang patpat. Ang mga bundok ay napaligiran ng mga taong nais sumaksi sa paghahamok na iyon ng dalawa. Nalungkot ang dalaga sa mga nagaganap. ito¶y nagmintis. Siya¶y nakatayo sa kabilang bundok tangan ang pana¶t isang punong niyog na binunot.Sumapit ang takdang araw ng kanilang labanan. Sa kanilang kinalalagyan sa tuktok ng mga kapwa napansin nila ang pagdating ng isang bangkang tumatawid sa pagitang ng dalawang bundok na lulan ang dalagang pinag-aawayan. Ibig mong agawin ang minamahal ko. Nang makita si Biuag. Sa unahan ay ang matikas at matipunong si Malana. . Tinanggap ni Malana ang hamong iyon ni Biuag. Nang mapatapat ang dalaga sa kanila. matikas na Biuag. Alam ko na kung bakit mo ako hinahamon. Si Biuag ay sinamahan ng mga taga-Enrile. Lalong nagngitngit sa galit si Biuag. Pagkakataon ko naman ngayon. Subalit tinatanggap ko ang hamon mo. Kung nanaisin ng dalagang minamahal ko ay aking ipaglalaban ang pagmamahal ko. Ito¶y ginawa niya upang hindi mapahamak si Malana. Hinugot ang sibat at gustong ipukol kay Malana na inaasahang sa puso nito tatamaan. Sa kanyang paglukso mula sa tuktok ng bundok ay sinalubong sa himpapawid ng dalaga si Malana. ang lahat ng mga taong naroon ay kanyang binasbasan.

Ang magkasintahan ay naanyayahan sa isang pistahan sa Madogyaya. . ULLALIM (Epiko ng Kalinga) Ang kwento ay nagsimula sa nakatakdang kasal nina Ya-u at Dulaw nang makapulot ng nganga o ua (na tawag ng taga-Kalinga). Nagulat si Dulliyaw sa winika ng lalaki. Sa pagplano na ligawan ni Dulaw si Dulliyaw ay naisip nitong painumin ng alak si Ya-u hanggang sa malasing. Napag-alaman niya na marami ang tutol sa ginawa niya kaya wala na siyang lakas na lumaban nang siya ay lagyan ng posas. Sa pagtakas nila ay nakasalubong sila ng isang lalaki na may dala-dalang palakol at balak silang patayin. Kinabukasan sa kalagitnaan ng gabi ay dumating si Dulaw sa bahay nina Dulliyaw. naging payat na siya. Iniutos niya na dakpin si Dulaw na nakaupo pa rin sa puno. Humingi si Dulliyaw ng nganga kay Dulaw. Samantala wala namang mangahas na siya ay lusubin kaya naipasiya ni Ya-u na tawagin ang mga sundalong Español ng Sakbawan.maging si Malana. At noon nga si Guwela na kumander ng Garison ay umakyat sa kaitaasan ng Kalinga na kasama ang mga sundalo. Nang sila ay nasa Madogyaya. Sa tindi naman ng pagkapahiya. Naiwan na nag-iisip ang dalaga. Iyon lamang at nagkagulo na ang mga tao sa nayon. Pinaniniwalaan ng mga tagaroon na ang kaluluwa ni Biuag ay namamahay sa dalawang kakatwang bundok ng Il-Luru. Makalipas ang tatlong taon na pagkakabilanggo. Pinakain nito ang babae ng nganga at sinabi niya sa babae na sa pamamagitan ng pagtanggap niya ng nganga ang ibig sabihin ay tinanggap na niya ang pag-ibig na kanyang iniaalay. Biglang nagkaroon ng malalaking alon na humampas sa malalaking bato at ito ang yumugyog sa bundok na kinatatayuan ni Malana. pumaimbulong sila sa kalangitan kung saan naroon ang kaharian ng hangin at siya ang mahal sa Reyna. Kinuha ni Dulaw ang huling nganga sa bahay at ito¶y pinagpirapiraso. Habang sila¶y kumakain ng nganga. Bago niya ito maibigay kay Dulliyaw bigla na lamang itong nawala. Habang si Ya-u ay natutulog sa ibang bahay ay saka niligawan ni Dulaw si Dulliyaw. At siya ay hindi na nasilayan mula noon. Sa utos pa rin ni Guwela siya ay dinakip at nakulong sa Sakbawan. Nang magpakitang muli si Biuag ay tangan-tangan niya ang pinakamalaking buwaya na siyang ikinamangha ng mga taong sumaksi sa labanang iyon. naakit ang pansin ni Dulliyaw kay Dulaw hanggang si Dulaw ay magkagusto sa kanya. Alita¶y biglang lumukso sa ilog sa ibaba si Biuag. nilunod ni Biuag ang kanyang sarili sa ilog. sinabi nito sa babae na siya ay nagpunta roon upang isama ang dalaga sa kanilang bahay. Bago siya umalis ay sinabi niya sa babae na siya ay babalik kinabukasan. Bago sila maabutan ng lalaki ay nakaakyat na si Dulaw sa isang puno upang tumakas.

Sa paliligo niya sa ilog ay nakapulot siya ng nganga. Sinumbong niya ito sa kanyang ina ngunit pinabulaanan ito ng kanyang ina. Matapos nguyain ang nganga ay bigla na lamang itong nagbuntis hanggang sa siya ay magsilang ng isang malusog na lalaki at pinangalanan niya itong Banna. Matapos iyon. malagkit. Sa isang iglap. Sinasabi na kung siya raw ang tunay na Banna ang ibig sabihin ay siya ang anak ni Dulaw na nakulong sa Sakbawan. si Banna ay naging malakas at naghangad ng paghihiganti. Matagal pa sana siyang aalis sa lugar na iyon ngunit muli na naman siyang tinulungan ng kanyang kaibigang di niya nakikita. narating nila ang lupain ng Taraban. maputik at maitim. na nagngangalang Saragudon. Tatlong taon ang lumipas. Isang mahiwagang pangyayari ang nagdala kay Banna pati ng kanyang mga kasama sa Sakbawan. . siya ay naglakbay at nangyaring si Buyung Dumalaplap ang naging kapatid niya sa dugo. subalit siya¶y madalas na tinutukso ng kanyang mga kalaro. Ang babaeng nagngangalang Nagmalitong Yawa. Salamat na lamang at may dumating siyang kaibigang hindi nakikita kaya nakaiwas siya sa pagkakaipit sa dalawang malalaking bato. Isa sa kanilang mga anak ay itinuturing na bayani ng mga Sulod Pagandra ng Panay Sentral. iginayak niya ang kanyang sarili sa paglalakbay. Sina Simalubay Hanginum. At doon ay kanyang pinatay si Dulliyaw. Matapos ang trahedyang ito¶y muling nagpatuloy sa paglalakbay si Humadapnon hanggang sa makarating siya sa dagat na ang tubig ay hindi gumagalaw. Natangay ang kanyang ginintuang bangka. HUMADAPNON (Epiko ng Panay) Ang mag-asawang Musod Burubalaw at Anggoy Ginbitinan ay may mga anak na lalaki. iyon lang at sila ay dali-daling sumakay sa isang bangka at sa isang iglap ay nakarating sila sa pook ng Magobya.Samantala. Kumuha muna siya ng maliit na patalim at sinugatan nito ang maliit na daliri. Nang siya¶y magbinata. Ito ay ang kanilang panganay na si Humadapnon. Nais niya¶y matagpuan ang babaeng kanyang pakakasalan. Kinain niya ito nang walang alinlangan. nag-iisang anak nina Labaw at Viva Matanayon ng Ilog Hulanod ang siyang nagpatibok sa puso ni Humadapnon. Sa pagpapatuloy ng kanilang paglalakbay. isang hindi inaasahang lakas ang dumating. Si Banna ay mahilig makipaglaro sa mga Agta. sa pook na Magobya naliligo si Duranaw. Habang siya¶y naglalayag sakay ng kanyang ginintuang bangka. Mula noon ay nauso na ang kasalan sa kanilang pook. Sinabi ng isang kasama ni Banna kay Dulaw na si Banna ay kanyang anak. Ang lahat ng mga namumuno sa lugar na ito ay pawang babae na naggagandahan.

. narating niya ang Ilog ng Holawod. ang pinuno ng kanilang pamayanan. Nabilanggo siya rito ng halos pitong taon. Ano ang gusto mong ipagawa sa akin. Buong tapang na nakipagsagupa si Humadapnon sa pinuno ng grupo. At hinawakan nito ang kanyang balikat. Ito ay kanyang pinakasalan. Mula sa ilog na ito ay nadako siya sa ilalim ng lupa at dito¶y nakasagupa niya ang isang hayop na may walong ulo. Ipinaalam ni Launsina kay Humadapnon na kulang sa pag-iisip ang nakalaban ni Humadapnon sa Namurata sa himpapawid upang bigyan ng buhay si Nagmalitong Yawa. Kapag nagpatuloy ang ganitong sitwasyon ay mamamatay tayong lahat sa gutom.Simahuboli Hubunan at Sinaghating Bulawan. Mabilis na kinuha si Nagmalitong Yawa at ito ay napatay. Nang muling mabuhay si Nagmalitong Yawa ay saka nila napag-alaman na ang kalahating katawan nito ay napangasawa ni Amurutha at ang kalahati ay napangasawa ni Humadapnon. sabi ng kanyang ama. nagkaroon sila ng paglalaban at agad naman niyang nagapi ang mga ito. Sa kabutihang-palad. Napadaan siya sa isang madilim na lupain na kinakitaan ng mga kaluluwa ng kanyang mga ninunong yumao na. Pagod nang lumaban ang mga tao anak. Ang natitira sa kanila ay hindi sapat upang umabot sa susunod na pag-aani. Isang araw. Ang ating mga hayop ay kumokonti ng kumokonti araw-araw. Sa maraming taon niyang paglalakbay. Sa kagandahan ng magkapatid ay naakit si Humadapnon. Napakarami nilang kaaway na laging dumarating upang sirain ang kanilang pananim at patayin ang kanilang mga alagang hayop. Ang lupaing ito¶y nagtataglay ng sampung ilog. Isa rin ito sa dahilan kung bakit nananatili pa sila sa lugar na ito sa kabila ng pinagbantaan siya ng kapatid sa dugo na si Dumalaplap. IBALON (Epiko ng mga Bicolano) Si Baltog ay isang batang lalaki na malakas. Muli niyang ipinagpatuloy ang paghahanap kay Nagmalitong Yawa. Sapagkat kapwa may angking lakas ay umabot sa pitong taon ang kanilang sagupaan. Siya ay anak ni Handiong. Namamatay ang mga tao sa gutom dahil sa kawalan ng pagkain. Ito ay si Nagmalitong-Yawa na matapos siyang makawala ay bigla itong nawala. Tumingin ng diretso sa kanyang mata ang kanyang ama. Sa gitna ng pagdiriwang may dumating na isang grupo mula sa kalawakan. ama? tanong ni Baltog. ikinuwento ng kanyang ama ang kaawa-awa nilang kalagayan sa lupain ng Samar. Lulan ng kanyang bangka. Gusto nila ng payapang buhay na walang gutom na gumagala sa paligid. may nagligtas muli sa kanya. mabait at matipuno. At nagapi niya ang hayop. mula sa bulubunduking ito. Mula nang magkaliwanagan ay nanaog sina Humadapnon at Nagmalitong Yawa sa naging pinuno ng mga tao sa Sulod ng Panay. At dito niya nakita si Nagmalitong Yawa.

Marami na siya ring narinig tungkol sa lugar at naisip niya na maganda kung makakahanap siya ng lugar kung saan sila maninirahan habang-buhay. pinatay niya ito at pinagpirapiraso. Alam kong magagawa mo ito. Hindi na sila nagsayang ng oras. ang sawa na may ulo ng babae ay nakatakas at humanap ng ibang matitirahan. sabi ni Baltog sa sarili. Ngunit. Masaragam. Masyado na akong matanda kaya inaatang ko na ito sa iyong mga balikat. Kinailangan niyang lumangoy at muntikan na siyang malunod bago niya ligtas na narating ang dalampasigan ng baybaying bayan ng Kabikulan. Nakita niya ang panghihina sa bawat mukha ng ama't-ina. Sa lupaing iyon ang gutom ay naging alaala na lamang ng nakaraan. Ngunit nagsalita siya ng maaga. si Baltog at ang kanyang ama at ang lahat ng mga mamamayan ay nilisan ang Samar papuntang Ibalon. Iginala ni Baltog ang mga mata. Nakita niya ang gutom at sa mukha ng bawat bata. Para sa akin at sa ating mga mamamayan. Para itong lupain ng gatas at pulot. Siya din ay nalungkot. malakas at matapang. palay at mga gulay. Sa malawak na dagat. Ito rin ay maganda para sa kanilang mga hayop. Dahil naninirahan sa paligid ng Ibalon ang ilang buwaya na may pakpak na nakakalipad. Bumalik siya at ibinalita sa ama ang tungkol sa lupain na nakita niya para sa kanila. Ang lupa ay mataba at magandang pagtamnan ng mga halamang ugat. Ngunit desidido si Baltog na makuha ang Ibalon para matirhan kaya nilabanan niya ang mga buwaya at mga baboy ramo ng buo niyang lakas. Nais ko ang lupaing ito para sa akin at sa aking mga mamamayan. At hindi nagtagal ay gumanda ang kanilang pamumuhay. Pinuno nila ang lupain at nagkaroon sila ng masaganang ani. mga baboy ramong kasinglaki ng elepante at isang sawa na may ulo ng isang babae. Nakita niya ang mga tao sa kanilang kaawa-awang kalagayan. nasagupa ni Baltog ang malakas na hangin at malalaking alon na sumira sa kanyang bangka. Bata ka pa. isang magandang lugar para sa kanya at sa mga mamamayan. Ibinigay ni Handiong ang basbas kay Baltog. Natagpuan niya ang Ibalon. . ang kanilang bagong tahanan. Isarog at Lignion. Nagsimula niyang galugarin ang Kabikulan. Tinuruan nina Handiong at Baltog ang mga mamamayan ng ilang paraan upang magkaroon ng kabuhayan.Humanap ka ng lugar kung saan makakapamuhay tayong panatag at payapa. Dahil sa kanyang galing sa manomanong pakikipaglaban natalo niya lahat ng buwaya at baboy ramo. Naglayag si Baltog kinagabihan sakay ng isang maliit na bangka na magdadala sa kanya sa isang lugar ha tinatawag na Kabikulan. hanggang umabot siya sa lupain ng Aslon at Inalon na sumasakop sa kapatagan na nakaligid sa bundok ng Asog.

At hindi nagtagal ay umibig siyang muli sa isang magandang babae na nagngangalang Anggoy Doronoon. Nalaman ni Baranugun kay Abyang na ang hininga ni Saragnayan ay itinatago at pinangangalagaan ng isang baboy ramo sa kabundukan. Si Baranugun lamang ang humarap sa kanya sa isang madugong laban. Handa na siyang upang kalabanin ang dalawang anak ni Labaw. Ipapadala ko sina Taghuy at Duwindi kay Abyang Alunsini upang itanong ang sikreto ng kapangyarihan ni Saragnayan. Mas malakas ang kapangyarihan ni Saragnayan kaysa kay Labaw. Nang makita ni Abyang Ginbitinan at Anggoy Doronoon si Labaw ay napaiyak sila sa pighati. Opo ama. Kailangan nyo munang malaman ang sikreto ng kapangyarihan ni Saragnayan bago ninyo siya labanan! sabi ni Labaw sa kanyang dalawang anak.LABAW DONGGON (Epiko ng mga Bisaya) Si Labaw Donggon ay anak ni Anggoy Alunsina at Buyung Paubari. Ngunit ang babae ay nakasal na kay Buyung Saragnayan na katulad niya na may kapangyarihan din. sagot ni Baranugun. Nakita nila na siya ay nakasilid sa lambat ni Saragnayan. Kinain nila ang puso nito na siyang buhay ni Saragnayan. Siya at si Asu Mangga ay nagtungo sa kabundukan upang patayin ang baboy ramo. Siya ay napakakisig na lalaki na umibig kay Abyang Ginbitinan. . Patayin mo muna ako bago mo makuha ang aking asawa. Niligawan niya ito at hindi nagtagal ay nagpakasal. Ang dalawang magkapatid ay nagtagumpay sa pagpapalaya sa kanilang ama na napakatanda na at ang kanyang katawan ay nababalutan na ng mahabang buhok. Pagkatapos ng labanan ay hinanap nila ang kanilang ama. Samantala ang kanyang mga asawa na si Abyang Ginbitinan at Anggoy Doronoon ay nanganak sa kanilang panganay. Handa akong kalabanin ka. At muli ay umibig si Labaw sa isa pang babae na nagngangalang Nagmalitong Yawa Sinagmaling Diwata. Sa tulong ng bolang kristal ni Buyung Barunugun ay nalaman nlla na bihag siya ni Saragnayan. Tinawag ni Abyang ang kanyang anak na Asu Mangga at si Anggoy Doronoon na Buyung Baranugun. Binigyan niya ng maraming regalo ang ina ni Abyang Ginbitinan na si Anggoy Matang-ayon upang pumayag lamang na makasal ang dalawa. Naglaban sila ng maraming taon gamit ang kanilang mga kapangyarihan ngunit hindi mapatay ni Labaw si Saragnayan. Biglang nanghina si Saragnayan. sagot ni Labaw kay Saragnayan. Gustong makita si Labaw ng kaniyang dalawang anak at nagpasya na hanapin siya. Nagpaalam na siya kay Nagmalitong Yawa. Pinatay silang lahat ni Baranugun at pinalaya si Labaw sa lambat. Natalo si Labaw at siya ay itinali at ikinulong sa kulungan ng baboy ni Saragnayan. Napatay siya ni Baranugun sa isang mano-manong laban. Alam niya kung ano ang nangyari. Natakot sila sa mga kapatid ni Saragnayan. sabi ni Buyung Saragnayan sa kanya. Inimbita niya ang buong bayan sa kanilang kasal.

Sila'y tatakas sa Borneo. ang nais halayin at angkinin ng masamang sultan. Ayaw ni Sumakwel sa balak na paglaban. Nang malaman ni Labaw Donggon ang kasal sinabi nito sa dalawang asawa na nais niyang mapakasalan si Nagmalitong Yawa Sinagmaling Diwata. Si Sumakwel ay mabait. ganito ang mga pangyayari: Ang Borneo noon ay nasa pamumuno ng isang malupit at masamang sultan na si Sultan Makatunao. mga bayaw ni Anggoy Ginbitinan ay ikinasal kina Burigadang Pada Sinaklang Bulawan at Lubaylubyok Hanginon Mahuyukhuyukon. Ipinasiya nina Sumakwel at Datu Puti ang palihim na pag-alis nilang sampung datu sa Borneo. Isang araw. Nagulat sina Abyang Ginbitinan at Anggoy Doronoon sa sinabi ng asawa at dahil mahal na mahal nila ang asawa ay tinupad nila ang kahilingan nito. Iiwan nila ang kalupitan ni Sultan Makatunao at hahanap sila ng bagong lupain na maaaring pamuhayan nila nang malaya at maunlad. Inalagaan nila ito ng mabuti. Gusto kong magkaroon ng isa pang anak na lalaki! sabi ni Labaw Donggon. Masayang-masaya si Labaw at ang kanyang tinig ay umalingawngaw sa buong lupain MARAGTAS (Epiko ng mga Bisaya) Ang epikong Maragtas ay kasaysayan ng sampung magigiting. Naisipan sin nilang humingi ng tulong kay Datu Sumakwel. Ang kasaysayan ng kanilang paglalakbay mula Borneo patungo sa pulo ng Panay ay buong kasiyahan at pagmamamalaking isinalaysay ng mga taga-Panay. Nag-usap-usap silang palihim. naibalik ang kanyang lakas at sigla ng isip.Nalaman nilang hindi na makarinig si Labaw. Dinalaw ni Datu Paiborong at ni Datu Bangkaya si Sumakwel. Alam niya ang kasaysayan ng maraming bansa at marami siyang alam kung tungkol sa paglalayag. Sila'y mararangal na datu na mapagmahal sa kalayaan. Maraming dugo ang dadanak at marami ang mamamatay. Hindi nila magagapi si Makatunao. binihisan at pinakain. Pinaliguan nila ito. Ipinagtapat ng dalawa ang paglaban na nais nilang gawin. ang asawa ni Datu Paiborong. Samantala. Ayon sa ilang ulat at pananaliksik na pinagtahi-tahi at pinagdugtung-dugtong. si Pabulanan. Nalaman ni Datu Paiborong ang tangka ni Sultan Makatunao. hindi na rin nito nagamit ang pag-iisip. Palihim silang naghanda ng . Ayaw ni Datu Puti na mangyari ang ganoon. Pinuntahan ni Sumakwel si Datu Puti. Ang dalawang babae ay ang magagandang kapatid ni Nagmalitong Yawa. Kinamkam niya ang lahat ng yaman ng nasasakupan. Kanya ring pinupugayan ng dangal ang mga babae. matatapang at mararangal na datu. Si Datu Puti ay punong ministro ni Makatunao. pati ang mga asawa at anak na dalaga ng mga datu na nasa ilalim niya. Nagpulong nang palihim ang sampung datu. Nagbalak ang magigiting na datu na manlaban kay Sultan Makatunao. Sinabi ni Sumakwel ang suliranin ng mga datu at ang balak na paglaban. si Buyung Humadapnon at Buyung Dumalapdap. magalang at matalino. Humiga si Labaw sa sahig at pumatong ang dalawang babae sa kanya.

Dumating ang takdang araw ng pagkikita ng mga Ati sa pamumuno ni Marikudo at ng mga Bisaya sa pamumuno ni Datu Puti. si Datu Domangsol at ang asawang si Kabiling. Ito ang Embidayan. ang mag-asawang si Datu Padihinog at Ribongsapaw. Ang matandang pangalan nito ay Aninipay. si Datu Bangkaya ay kasal kay Katorong na kapatid ni Sumakwel. Ang mag-asawang si Datu Paiborong at Pabulanan. na pawang mababait at namumuhay nang tahimik. Nakita nang minsan ni Sumakwel ang isang pulo makalagpas ang pulo ng Palawan. Pandak. kulot ang buhok at sapad ang ilong. anim ang may asawa at apat ang binata. na ang tawag ay biniday o barangay. Malakas ang loob nila na pumalaot sa dagat pagkat batid nila ang pagiging bihasa ni Datu Puti at ni Sumakwel sa paglalayag. Walang magnanakaw. Ang lahat sa pulo ay masaya. Siya ay katutubo sa pulong iyon. kampit . Alam din niya kung gaano kayaman ang pulo. Batid ni Sumakwel ang malaking pananagutan niya sa gagawin nilang paghanap ng bagong lupain.sampung malalaking bangka. Balensuela. Ang mga taga-Borneo ay kilala sa tawag na Bisya o Bisaya. Dumating mula sa Look ng Sinogbuhan ang mga Bisaya lulan ng sampung barangay. Isang hatinggabi. masagana at matahimik na namumuhay. Si Marikudo ay siyang hari ng Aninipay. Nakita niya na mabait at magalang ang mga dumating. May isang malaking sapad na bato sa baybay dagat. Sinabi ni Marikudo na tatawag siya ng pulong. Dumalogdog at Lubay. Sa tulong ng kasama ni Datu Puti na marunong ng wikain ng katutubo ay itinanong niya kung sino ang pinuno sa pulong iyon at kung saan ito nakatira. Hindi lamang pagkain ang kanilang dadalhin kundi pati ang mga buto at binhi ng halamang kanilang itatanim sa daratnan nilang lupain. Nakita ng mga Ati ang maraming handog ng mga Bisaya. Siya ay mabuting pinuno. maitim. Ipinabalita ni Datu Puti kay Marikudo na silang mga Bisaya mula sa Borneo ay nais makipagkaibigan. narating nila ang pulo ng Panay. ang mga datung hahanap ng malayang lupain. Nakita niya ang isang Ati. Muling nagpulong ang mga Ati at mga Bisaya sa Embidayan. Nasa unahan ang barangay ni Datu Puti. Alam niya na ang naninirahan dito ay mga Ati. Dito tinanggap ni Marikudo ang mga panauhin. Ang apat na binatang datu ay sina Domingsel. Nais nilang bilhin ang lupain. Naghanda sila ng maraming pagkain na kakailanganin nila sa malayong paglalakbay. Si Datu Puti at ang kanyang asawang si Pinampangan. lulan sa kanilang mga biniday o barangay. pumalaot ng dagat ang sampung datu kasama ang kanilang asawa at mga anak at buong pamilya pati mga katulong. Silang dalawa ni Datu Puti ang itinuturing na puno. Sa sampung matatapang na datu. Ang lahat ay masipag na gumagawa. Nakaupo na sa Embidayan si Marikudo kasama ang kanyang mga tauhan. Nagpahanda si Marikudo ng maraming pagkaing pagsasaluhan ng mga Ati at mga Bisaya. Kilala rin sila sa pagiging matapat at matulungin sa kapwa. Ipinaliwanag ni Datu Puti ang kanilang layong makipanirahan sa pulo ng Aninipay. Bumaba si Datu Puti at naglakad-lakad. Katabi ni Marikudo ang kanyang asawa na si Maniwantiwan. Makaraan ang ilang araw at gabi nilang paglalakbay. Ang mga lalaking Ati ay binigyan ng mga Bisaya ng itak. ang kanyang mga tauhan at saka nila pagpapasyahan kung papayagan nilang makipanirahan ang mga dumating na Bisaya. Ito ang kapulungan ng mga Ati. Madalas ang pag-uusap ni Sumakwel at ni Datu Puti. Si Sumakwel ay bagong kasal kay Kapinangan.

at tambol habang ang mga lalaki naman ay nagsayaw pandigma. ang sinurog. Ang mga Ati ay lumipat ng paninirahan sa bundok. Ipinapalit nila ang sera sa mga Moro. Ito'y kuwintas na lantay na ginto. Sila ay sa Malandog naman maninirahan. Ibinigay niya ito kay Marikudo.at insenso. plota. Narating nila ang pulo ng Luzon. panyo at suklay. at ang dalawa pa ay sa dalawang binatang datu na sina Datu Domingsel at Datu Balensuela. AGYU (Epiko ng mga Ilianon) Ang pangunahing pinanggagalingan ng kabuhayan ng mga Ilianon ay pangongolekta ng sera. Sumunod na inihatid ni Datu Puti sina Datu Paiborong at asawang si Pabulanon at ang kanyang dalawang anak na si Ilehay at si Ilohay. Dumangsol at Padahinog ay kasama ni Sumakwel. kay Datu Puti ang isa. na kung lalakad sa baybay dagat ng pulo simula sa buwang kiling (Abril o buwan ng pagtatanim) ay makababalik siya sa dating pook pagsapit ng buwan ng bagyo-bagyo (Oktubre o buwan ng pag-aani). Upang maiwasan ang madugong labanan. Umuwi siya na dala ang kanyang huli habang ang kanyang kapatid na lalaki na si Lono at mga kapatid na babaing sina Yambungan at Ikwagan ay nakahanap ng pulot pukyutan. umalis na ang tatlong barangay. Hinati nila ang baboy ramo . Nagkaroon ng di pagkakaunawaan si Agyu at ang datu ng mga Moro dahil sa pagkakautang nila ng isang daang tambak ng sera. Lumaban si Agyu at ang kanyang pamilya ng buong tapang at lumabas na panalo sa laban sa mga Moro. Nagpaalam si Datu Puti kay Sumakwel. Nag-usap sina Marikudo at Datu Puti. Sinabi ni Marikudo. Isang araw lamang at umalis na sina Datu Puti at Pinampangan upang bumalik sa Borneo. Kanyang pinagbilinan si Sumakwel na pamunuang mahusay ang mga Bisaya. kung hindi siya magkakaroon ng kuwintas. Nagpakita ng maramihang pagsayaw ang mga Ati. si Agyu at ang kaniyang pamilya ay umalis sa Ayuman at pumunta ng Ilian. Madaling isinaayos ni Datu Puti ang mga Bisaya. Tumugtog ang Bisaya sa kanilang solibaw. asin at asukal. sa kanilang mga pangunahing pangangailangan tulad ng palay. Dumaong ang tatlong barangay sa Look ng Balayan. Matapos magpaalam kay Sumakwel. Pinigil ni Maniwantiwan ang bilihan. Nakita ni Maniwantiwan ang mahabang-mahabang kuwintas ni Pinampangan. Itinanong ni Datu Puti kung gaano kalaki ang pulo. Nag-aalala si Datu Puti tungkol sa kalagayan ng iba pang Bisaya sa Borneo sa ilalim ng pamumuno ng malupit na si Makatunao. Ipinasya ng dalawang datu na dito na sa Taal manirahan kasama ang mga "Taga-ilog". Ang lahat ay nasiyahan. Doon ay nagtayo sila ng mga bahay sa paanan ng bundok. May mga tauhan ding kasama si Datu Paiborong na kakatulungin niya sa pagtatanim ng mga buto at binhi na iiwan ni Datu Puti at Datu Sumakwel. Pagkatapos ng tagumpay ay naisip ni Agyu na lisanin ang Ilian at pumunta ng Bundok ng Pinamatun. Ang mga babaeng Ati ay binigyan naman ng kuwintas. Ibinigay rin nila ang kanilang mga bahay. Isang araw ay pumunta si Agyu sa bundok ng Sandawa upang manghuli ng baboy ramo. Dumalogdog. Sinundan nila ang mga ito upang patayin siya at ang kanyang pamilya. Ipinakuha ni Datu Puti ang isang gintong salakot at gintong batya mula sa kanilang barangay. Madaling ibinigay ni Pinampangan ang kuwintas niya kay Maniwantiwan. Si Datu Bangkaya kasama ang kanyang asawa na si Katurong at anak na si Balinganga at kanilang mga tauhan at katulong ay tumira sa Aklan. Ibig ni Maniwantiwan ang ganoon ding kuwintas. Ang lupang kapatagan ay ibinigay ng mga Ati sa mga Bisaya. Sina Lubay. Ngunit hindi hahayaan ng mga Moro na mamuhay sila ng payapa.

Nagboluntaryo na lamang si Lona na pumunta sa Ayuman dala ang karne at pulot para kay Mungan. Ang asawa ni Banlak na si Mungan ay naiwan sa Ayuman sapagkat nagkaroon ito ng ketong. Hindi pumayag si Banlak sa ideya. Ginamit ni . Nais ng datu ng Baklayon na ipakasal ang kanyang anak na si Paniguan kay Tanagyaw ngunit hindi pa ito handa na mag-asawa. Marahil nga ay bata ako ngunit ako ay matalino. Nais ng pinuno ng mga kalaban na makasal si Tanagyaw sa anak nitong babae na si Buy-anon ngunit tumanggi ito dahil napakabata pa nila. sabi niya. Sinabi nito kay Agyu na nais nitong pakasalan si Tanagyaw. pilit ni Tanagyaw. At nang bumalik si Tanagyaw sa Tigyangdang ay nagpunta si Paniguan sa Tigyangdang. ang anak ng pinuno ng mga kaaway ng Baklayon. At natalo niya ang mga kalaban. Paminsan-minsan ay mayroong mga kaaway na umaatake sa mga pamayanan at pinapatay ang mga tao at mga hayop ni Agyu. Pinatay niya si Bagili. iniwan nilang muli ang lugar at nagpunta sa Tigyangdang. Napakaraming kaaway ang nagpapaalis sa kanila sa Tigyangdang. hindi tumigil ang pag-atake sa sambahayan ni Agyu. ama. sinabi niya rito. Nang bumalik si Lono sa Panamutan. Banlak? tanong ni Agyu sa kanyang kapatid na lalaki. Ingatan mo ang sarili mo! At umalis na si Tanagyaw upang pumunta sa labanan. anak. at sa iyong asawa sa Ayuman. Ngunit hindi pa handang sumuko ang mga kalaban. Sumang-ayon si Agyu at ikinasal sina Tanagyaw at Paniguan. Sinugod ng anak ng datu si Tanagyaw gamit ang ginintuang espada. Bagkus ay binagtas ni Agyu ang daan pababa ng Ayuman upang makita si Mungan ngunit huli na ang lahat. nagsuot si Tanagyaw ng baluti na kasing-tigas ng metal na sa lakas ay hindi maigalaw ng hangin. Ngunit matanda na upang lumaban si Agyu. mabot si Tanagyaw sa bayan ng Baklayon at iniligtas ang bayan laban sa mga kaaway. Ngunit napakabata mo pa. At nang bumalik siya sa Pinamutan. nagtungo si Paniguan sa kanya. sinabi niya kay Agyu at Banlak kung ano ang narinig.at pulot pukyutan sa kanila at sa kanilang mga alipin. Pumunta na si Mungan sa langit. Ang natira lamang ay isang gintong bahay. Nang dumating ang pang-apat na araw ng pakikipaglaban ay lumapit ang kanyang binatang anak na si Tanagyaw. Bakit ayaw mong kumuha ng karne at pulot para sa iyo. Nais ni Banlak na makita si Mungan ngunit pinigilan sila ni Agyu. Nang makarinig siya ng malakas na boses na nagsasabl kay Mungan na tanggapin na ang imortalidad sa pamamagitan ng pagkain ng pagkain ng mga diyos. Ngunit hindi nila nakita ang kapayapaan sa Tigyangdang. ama. Humayo ka at nawa ay tulungan ka ng mga diyos. Payagan mo akong lumaban. At kahit anong gawin nila ay hindi nila matalo ang kalaban. Upang kalabanin ang mga kaaway. Pagkatapos ay kinalaban niya ang mga kaaway at lumabas na panalo. Sa kabilang dako.

pilak at iba pang mamahaling bato. Siya ang panganay na anak ng isang mag-asawang mahirap. Si Tulalang ay isang binatang matangkad. Tutuparin ko po ito sa tulong ng mga diyos. Ngayon ay tatamasain na nila ang magandang buhay na mailap sa kanila noong una. Umunlad ang kanilang kabuhayan at ito ay nabantog sa buong kapuluan. Sa kabila ng kanilang kasaganaan ay nanatili pa rin silang masisipag. ipinasya ng magkakapatid na manirahan sa torohan o palasyo. Lumapit sa kaniya ang matanda at ang wika: Huwag kang mag-alala sa inyong pagkain. TULALANG (Epiko ng Manobo) Ito ang epiko ng mga Manobo na nagsasalaysay tungkol sa buhay ni Tulalang. Ang palasyo ay napakalawak at ang trono ay napapalamutian ng mga ginto. payat. Simula noon. Walang tigil ang mga alipin sa pagtugtog ng magagandang musika. Tulalang. Ibinibigay ko na sa iyo ang Sunglawon. Siya ay may sinturong isang damak lamang ngunit naipupulupot niya ng pitong ulit sa kanyang . Ang ani ay masagana at ang mga hayop ay dumarami na sa bilang. Isang araw tinawag niya ang anak na si Tanagyaw. Maraming mga tao sa iba¶t ibang tribu ang nagtungo sa kanilang tahanan upang pumailalim sa kanilang kapangyarihan. Nalalaman niya na maghahari na ang kapayapaan sa kanilang kaharian. kaya ang mga naninirahan sa paligid ng palasyo ay naaaliw rin. kasama ang kanilang mga alipin ay nagsimulang maglakbay patungo sa Sunglawon. ama sagot ni Tanagyaw. Ipagtatanggol mo ito at pamahalaan ito ng may hustisya at pagpapahalaga sa mga tao. Isang araw ay nasa gubat si Tulalang at nangunguha ng ubod ng rattan na kanilang pagkain. Anuman ang naisin ninyo ay mapapasainyo. sina Tanagyaw at Paniguan. Nakakita siya ng isang matanda na naaawa pala sa kanilang magkakapatid. may maitim na mga ngipin at mahabang buhok. Pagkalipas ng maraming taon. Handa na sila upang magsimula ng isang pamilya. Napanuto na si Agyu.Tanagyaw ang gintong tungkod at nagawang patayin ang anak ng datu at ang kanyang mga kasama at tumakas sa bundok dahil sa takot. Sa sumunod na umaga. ang magkakapatid ay nanagana sa pagkain. Simula ngayon ay hindi na kayo magugutom.

Ang kanyang mga daliri ay nagkikislapan sa mga gintong singsing. Isang araw ay biglang nalanta ang bulaklak na rosas. Hinawakan niya sa leeg ang balaraw na naging sundalo. Sa pangatlong hamon ay si Tulalang na ang lumaban. Dumating si Agio at sinalakay ang Kulaman. Nang siya ay napagod ay umakyat siya sa palasyo at nagpahinga. Siya ay nananatili sa loob ng basket kung wala siyang ginagawa. Nangamatay ng lahat ang mga kalaban maliban kay Agio. Kapag nalanta agad ang mga bulaklak na rosas ay nagbabalang may darating na kaaway sa kanilang kaharian. Isa sa kanyang mga singsing ang nagsalita at pinayuhang labanan ang kaaway. Tinamaan ng sibat si Agio. Nakita ito ni Agio at ibinunyag niya na ang sundalo ay isa lamang singsing. Hindi man lamang nabahala o natakot si Tulalang at ipinagpatuloy ang kanyang ginagawa. Nalaman nila pagkagising na sila palang dalawa ay magpinsan. Sinabi rin sa kanya kung paano ito matatagpuan. Nagpatuloy sila sa paglalaban hanggang sa mapagod. Ang kapatid nilang babae ay nagtatanim ng mahiwagang rosas tuwing umaga at bago tumanghali ay namumulaklak ito. Ito ay naging sundalo at muli na namang pumuksa ng mga kaaway. Puting-puti ang kanyang damit na may mahabang manggas at ang pantalon niya ay hanggang tuhod lamang. Sa kanyang kamay naman namatay ang kalahati ng mga kalabang natitira. Siya ay napagod din at nagpahinga sa palasyo kaya siya ay hinalinhan naman ng pinakabunso sa magkakapatid. Ngunit ang dalaga ay may kapangyarihang mag-anyong iba¶t-ibang hugis na naisin niya. Sa isang iglap ay naging sundalo ang singsing. Kung araw ay natutulog si Tulalang sa ilalim ng isang punungkahoy. Inutusan ni Tulalang ang kanyang balaraw na makipaglaban. ang kanilang kaharian. Naglaban naman sina Agio at Minalisin. . Siya ay laging nakayapak lamang. Lumaban ito at maraming napatay na mga kaaway. Siya ay hiyas ng magkakapatid na dapat ingatan. Hinamon ng mayabang na heneral si Tulalang. si Minalisin. ang leeg ang naging hawakan ng balaraw. Nakita pala sila ng kapatid na babae ni Tulalang sa mahiwagang langis na nagpatulog sa kanila. Siya ay naging isang makisig na binata. Inalis niya sa daliri ang singsing at inutusan ito na labanan ang mga kaaway. Kaagad nilang pinaghahampas ng sibat ang sundalo kaya huminto ito at naging singsing na muli. Marami siyang napatay na mga tauhan ni Agio. Hinalinhan naman siya ng kapatid niyang si Mangampitan. Ibinunyag na naman ni Agio na ang sundalo ay isang balaraw lamang. at ito ay bumalik sa dating anyo. Nagbalik sa dating anyo si Agio na kanina ay nag-anyong pulubi bago maglabanan. Isang uwak na nakadapo sa sanga ang dumumi sa kanyang mukha. Nagising siya at ipinagbigay-alam sa kanya ng uwak na may darating na isang napakalaking higanteng kumakain na tao. May balaraw sa baywang at may pulang turban sa ulo na ginagamit sa paligid. Ang magkakapatid ay may kani-kaniyang silid sa palasyo maliban sa kaisa-isang kapatid na babae na inilagay sa pinakamalalim na bahagi ng pitong patong na basket na nakabitin sa loob ng silid ni Tulalang. Siya ay gadaliri lamang habang nasa loob ng basket. Muling hinamon ng mayabang na heneral si Tulalang.baywang.

Sinabi sa kanya ng matanda ang tungkol sa higante at sa magandang dilag na bihag nito. Tinungo niya agad ang tahanan ng higante na sinabi sa kanya ng matandang babae. Nakaamoy ako ng baboy. Pumayag siyang pakasal kay Tulalang. Nang malaman ito ni Tulalang ay madali siyang sumakay sa musala at tinungo ang kuweba ng hari ng mga Bagyo. ang kanilang kaharian ay nangangailangan ng hari. Nang tumangging pakasal ang babae sa hari ng mga Bagyo ay nilaslas ang kamay niya. Ang hari ng mga Bagyo ang pinuno ng mga kaaway. Napag-alaman ng binata na ang pangalan ng magandang babae ay Macaranga at ang pook na pinanggalingan niya ay Macarangga rin ang pangalan. Naakit siya sa dalaga kaya niyaya niya itong pakasal. Umuwi muna si Tulalang sa kanilang kaharian bago pakasal. Nalimutan tuloy niya ang iniluluhog na pag-ibig sa dalaga. Nagbalatkayo naman siyang isang bata at . Nagtanong siya sa pitong babaeng nanahi na natagpuan niya. Pagdating sa kaharian ay napag-alaman niya na sinalakay na muli ang Kulaman upang kunin ang kanyang kapatid na babae. Inilabas ni Tulalang ang babae mula sa hawla. Ang bahay ng higante ay napakataas kaya maraming punong saging na tumubo sa ilalim nito. Sino ang nariyan? ang sigaw ng higante. Nag-anyo siyang sibat at pumasok sa kuweba ngunit ang hangin ay wala na roon. Nagapi ng kaaway ang dalawang kapatid na lalaki ni Tulalang. Sa gayon. ngunit isang suklay ang sadyang iniwan nito at nakuha naman ng binata. Kaagad siyang nanaog sa tahanan ng higante at sumakay sa kanyang musala. at ang babae naman ay dinala sa kaharian nito. Tumanggi ang dalaga. Iniligtas muna niya ang kanyang kapatid hanggang sa makalimutan niya ang pangako kay Macaranga. Nang magising siya ay wala na ang dalaga. Nagawang putulin ni Tulalang ang dalawang kamay. Kinuha ng higante ang panggarote at ang dalawa ay naglaban. Ngunit ito raw ay nasa langit nang puntahan niya. Napagalaman niya na si Macaranga ay nagtungo sa Kulog. Ako ay taong kagaya mo. ngunit ang babae raw ay nagtungo sa Kidlat. Nakauwi ang dalaga sa kanyang palasyo at napag-alaman niya na ang ama pala niyang hari ay namatay na. Natutulog ang higante at nakakulong ang dalaga sa hawla nang siya¶y dumating. Nagising ang higante. Minsang wala si Tulalang sa kaharian ay muling sumalakay ang mga kaaway. si Tulalang ay nakatulog. dalawang paa at ulo ng higante. ang sagot ni Tulalang. tamang-tama sa aking pananghalian. Dahil pagod. Binanggit niyang muli ang kanyang pagibig ngunit hiniling ng dalaga na bayaan muna raw siyang makauwi sa kalangitan. Nagtungo siya sa langit at dito ay nakita niyang naliligo sa ilog ang dalaga. Hindi ako baboy. Tinungo niya ang itinuro ng mga ito.Agad-agad ay nagtungo siya sa kagubatan at dito ay nakakita siya ng isang kubong may nainirahang matandang babae. Tinungo niya kaagad ang Kulog. Gumawa siya ng paraan upang makapasok sa kaharian. Siya ang pinakamalakas na kaaway ni Tulalang sapagkat hindi siya nakikita.

Isa-isang sumakay ang mga tao upang iakyat sa langit. (immortal beings) maging ang apat na magkakapatid. Isang gabi ay itinakas niya ang kanyang kapatid. ay biglang may humihip na malakas na hangin. Pagkatapos ng apat na buwang panalangin. BIDASARI (Epiko ng Mindanao) Ang epikong Bidasari ng Kamindanawan ay nababatay sa isang romansang Malay. Nagdala ito ng balita kay Tulalang na isang malaking baboy ramo ang manggagaling sa Silangan upang silain ang mga tao sa Kulaman at isang higante ang haharang sa sarimbar pagbabalik sa langit. Hiniling niya sa mga tao na manalangin sa loob ng apat na buwan upang pagdating sa langit ay magiging Katolosan o Kaluluwa. Takot na takot sila sa ibong garuda pagka't ito'y kumakain ng tao. Kapag dumarating na ang garuda. Ang ibong ito ay ang ibong garuda. Bago umalis ang hari ng mga Bagyo at ang mga tauhan nito ay hiniling muna ng hari na huminga sila sa isang bote at takpang mahigpit at ibitin sa loob ng palasyo. hayop. upang tumagal ang buhay ng tao. Kung hindi kayo susuko ay babasagin ko ang boteng ito upang mangamatay ang inyong kaluluwa. Ito ay hugis bangka ngunit yari sa bato. mabilis na nagtatakbuhan ang mga tao upang magtago sa mga yungib. Minsan ay nakasalubong niya ang kanyang kapatid na babae. Nang maglaban na ang dalawang pangkat ay napansin ni Tulalang na kapag may napapatay silang kaaway ay napapalitan kaagad ng dalawa mula sa dugo nito. Lalong dumarami ang kaaway habang marami silang napapatay. Naghinala ang hari na ang batang alipin ay si Tulalang. Napilitang sumuko ang Hari at mga kawal nito at napaalipin kay Tulalang. Isa pang higante ang nagtangkang pumutol ng kadena ng sarimbar ngunit napatay rin siya ni Tulalang. sa harap ng mga kaaway ay tumayo siya sa beranda ng palasyo at binalaan ang hari at mga kawal nito. Gumawa siyang muli ng paraan upang makuha ang boteng pinag-iwanan ng kaluluwa ng hari at mga kawal nito. Katanghaliang tapat ay bumaba na ang sarimbar sa nakasabit sa kadenang ginto. Sa pagtatakbuhan ng mga tao. Ang salaysay ng Bidasari ay ganito: Ang kaharian ng Kembayat ay naliligalig dahil sa isang dambuhalang ibon.sa isang paraan ay nakapasok sa palasyo at naging alila. halaman o ng punongkahoy. Ang . Ang ibong ito ay mapaminsala sa mga pananim at maging sa buhay ng tao. Isang araw. Tinungo niya kaagad ang kaharian ng mga Bagyo. nagkahiwalay sa pagtakbo ang sultan at sultana ng Kembayat. Kinabukasan. Ang mga kapatid ni Tulalang at ang mga mamamayan ay naging maligaya sa kalangitan at nagtamo ng buhay na walang hanggan. ito'y pinaalagaan at iniingatan ng isang isda. Siya ay nadistino sa kusina. Dahil sa taglay na lakas ni Tulalang ay napatay niya ang baboy ramo at higante. kaya ipinasya niyang lusubing muli ang Kulaman. ipinabatid ni Tulalang sa kanyang nasasakupan na ang sarimbar na galing sa langit ay darating na upang silang lahat ay kunin. Ayon sa kanilang paniniwala.

May nakapulot naman ng sanggol. anak ng sultan at . Kapag araw ito'y ipinakukuwintas kay Lila Sari at sa gabi'y ibinabalik sa tubig at hindi maglalaon si Bidasari ay mamamatay. Nang pumunta sa Kembayat ang isang anak ni Diyuhara ay nakita niya si Sinapati. Inanyayahan ng Sultana si Bidasari sa palasyo upang diumano ay gagawing dama ng sultana. Kaya nagpagawa siya ng isang magandang palasyo sa gubat at doon niya itinira nang mag-isa si Bidasari. Ito'y nakapinid. sinabi niyang kunin ang isdang ginto sa halamanan ng kanyang ama. Nakausap siya ni Sultan Mongindra. Nag-alala ang sultana na baka may lalo pang maganda sa kanya at ito ay makita ng sultan. Kaya lagi niyang itinatanong sa sultan. Bumalik ang sultan kinabukasan. Naghintay siya hanggang gabi. Sa laki ng takot ay naisilang niya ang sanggol na babae sa may tabi ng ilog. ang Sultan Mongindra ay nangaso sa gubat. Si Bidasari na ang naging reyna. Pinangalanan nila ang sanggol ng Bisari. kung siya'y mahal nito na sasagutin naman ng sultan ng : mahal na mahal ka sa akin. pagkaraan ng maraming taon ang tunay na mga magulang ni Bidasari ay matahimik nang naninirahang muli sa Kembayat. Nang hindi na matiis ni Bidasari ang mga pagpaparusa sa kanya. Isang araw. Natatakot siyang umibig pa sa ibang babae ang sultan. Kinagabihan nabuhay si Bidasari. Nagkaroon pa sila ng isang supling. si Bidasari ay lihim na ikinulong ni Lila Sari sa isang silid at doon pinarurusahan. Kaya't karakarakang inutusan niya ang matapat niyang mga kabig na saliksikin anh kaharian upang malaman kung may babaeng higit na maganda sa sultana. Pumayag si Lila Sari. Siya ay si Diyuhara. Umuwi si Sultan Mongindra na hindi nakausap si Bidasari. isang mangangalakal mula sa kabilang kaharian. Kinuha niya ang isdang ginto at pinauwi na niya si Bidasari. Kanyang pinagyaman at iniuwi sa bahay ang sanggol. Kaya't si Bidasari ay nakaburol kung araw at muling nabubuhay sa gabi. Nakita ng mga tauhan ni Lila Sari si Bidasari at siya ay higit na maganda kaysa kay Lila Sari. Dahil sa malaking takot at pagkalito naiwan niya ang sanggol sa bangka sa ilog. Pinilit niyang buksan ang pinto. Ito'y si Sinapati. Ngunit pagsapit doon. Nakita niya ang isang napakagandang babae na natutulog.sultana ng Kembayat ay nagdadalantao noon. Mapanibughuin si Lila Sari. Itinuring niya itong anak. Samantala. Iniwan niya si Lila Sari sa palasyo at agad niyang pinakasalan si Bidasari. Ito ay si Bidasari. ang sultang Mongindra ay dalawang taon pa lamang kasal kay Lila Sari. Nakita niya ang isang magandang palasyo. Sa kaharian ng Indrapura. Maligaya si Bidasari sa piling ng kanyang nakikilalang magulang. Kaniyang itinanong na minsan sa sultan: Hindi mo kaya ako malimutan kung may makita kang higit na maganda kaysa akin? Ang naging tugon ng Sultan ay: Kung higit na maganda pa sa iyo. Galit na galit ang sultan. Hindi pa rin nasisiyahan ang magandang asawa ng sultan. Isinuot nga ni Lila Sari ang kuwintas ng gintong isda sa araw at ibinabalik sa tubig kung gabi. Habang lumalaki si Bidasari ay lalo pang gumaganda. Nag-alala si Diyuhara na baka tuluyang patayin si Bidasari. Ipinagtapat si Bidasari ang mga ginawa ni Lila Sari. Pinasok niya ang mga silid. Hindi niya magising si Bidasari. ngunit ikaw ang pinakamaganda sa lahat.

Matagal at madugo ang paglalaban ni Sulayman at ni Kurita. Inutusan ni Indarapatra si Sulayman upang puksain ang mga ibon at hayop na namiminsala sa mga tao. Agad na sumunod si Sulayman. Luminga-linga pa si Sulayman nang biglang magdilim pagkat dumating ang dambuhalang ibong Pah. Sa kasamaang palad nabagsakan ng pakpak ng ibon si Sulayman na siya niyang ikinamatay. Inangat ni Indarapatra ang pakpak ng ibon at nakita ang bangkay ni Sulayman. pinatawag ni Indarapatra ang kanyang kapatid na si Sulayman. Nabalitaan niya ang malimit na pananalakay ng mga dambuhalang ibon at mababangis na hayop sa ibang panig ng Mindanao. Winisikan niya ng tubig ang bangkay at muling nabuhay si Sulayman. Parang . nagtanim si Indarapatra ng halawan sa may durungawan. Nagtungo naman si Sulayman sa Matutum. Nalaman ng sultan ng Indrapura na ang kanyang pinakasalang si Bidasari ay isa palang tunay na prinsesa. Wala siyang nakitang tao. Si Sinapati ay kamukhang-kamukha si Bidasari. Pumunta si Sulayman sa Bundok ng Bita. Hinagupit nang hinagupit ni Tarabusaw si Sulayman sa pamamagitan ng punongkahoy. Bumagsak at namatay ang Pah. Nakita niya ang patay na ibong Pah. Labis niyang ikinalungkot ang mga nangyayaring ito sa mga naninirahan sa labas ng kaharian ng Mantapuli. Sa di kalayua'y may nakita siyang banga ng tubig. kaya pala ay dumating ang halimaw na si Kurita. Itinanong ni Sinipati sa mga magulang kung wala siyang kapatid na nawawalay sa kanila. nanganaghulugang ikaw ay namatay. Ipinagpatuloy ni Indarapatra ang paghahanap niya kay Sulayman. Mabilis at ubos lakas ng tinaga ito ni Sulayman. sa tulong ng kanyang kris. Nanangis si Indarapatra at nagdasal upang pabaliking muli ang buhay ni Sulayman. Samantala. Narating niya ang Kabilalan.sultana ng Kembayat. isang matapang na kawal. Kapag namatay ang halamang ito. Sa wakas. Kinaibigan nito si Sinapati at ibinalita ang kapatid niyang si Bidasari sa kamukhang-kamukha ni Sinapati. Nagpunta siya sa Kabalalan at nakita niya ang kalansay ni Tarabusaw. ang halaman ni Sulayman sa Mantapuli ay laging pinagmamasdan ni Indarapatra. Aniya kay Sulayman. Bago umalis si Sulayman. Wala rin siyang makitang tao. Sa pamamagitan ng halamang ito ay malalaman ko ang nangyayari sa iyo. Ang iba ay nakain na ng mga halimaw at ang natirang iba ay nasa taguan. Napansin niyang nanlata ang halaman at alam niyang namatay si Sulayman. Nang nanlalata na si Tarabusaw ay saka ito sinaksak ni Sulayman ng kanyang espada. Narating niya ang bundok ng Bita. Sumakay si Sulayman sa hangin. napatay rin ni Sulayman si Kurita. Walang anu-ano ay nayanig ang lupa. INDARAPATA AT SULAYMAN (Epiko ng Mindanao) Si Indarapatra ay ang matapang na hari ng Mantapuli. na kilala sa tawag na Tarabusaw. Pinasama ng ama si Sinapati sa Indrapura. Nang magkita si Bidasari at si Sinapati ay kapwa sila nangilalas dahil sa silang dalawa ay magkamukhang-magkamukha. Natunton ng Sultan ng Kembayat ang nawawala niyang anak na si Bidasari. Kanyang hinanap ang halimaw na kumakain ng tao. Si Sulayman ang nais dagitin ng ibon. Hinanap ni Indarapatra ang kanyang kapatid. Alam niyang napatay ito ng kapatid niya.

ang magandang babaeng nakita ni Indarapatra sa batisan. Sa laki ng pasasalamat ng buong tribu. Nagtuloy pa si Indarapatra sa Bundok Gurayu. Mabilis naman itong nakapagtago. Nagyakap ang magkapatid dahil sa malaking katuwaan. Unang dumating ay ang Binata ng Panayangan. tiyang. Ipinagsama ng matandang babae si Indarapatra sa yungib na pinagtataguan ng lahat ng tao sa pook na iyon. Huling dumating ang lalaking ikakasal. Hindi ako natatakot sa kahit ano. TUWAANG (Epiko ng mga Bagobo) Nakatanggap si Tuwaang ng mensahe buhat sa hangin na nagsasabi na kailangan niyang dumalo ng kasal ng Dalaga ng Monawon.nagising lamang ito mula sa mahimbing na pagtulog. Nang dumating ay iniutos ng lalaki na paalisin ang mga bisitang hindi nararapat na naroon. Nagsimula ang seremonya sa pag-aalay ng mga bisita ng mga mamahaling . Pinauwi na ni Indarapatra si Sulayman. Nang makarating sa Monawon. Tuwaang. Ngayon ang tanging nalalaman ko ay gusto ko makita ang kagandahan ng Dalaga ng Monawon Hindi pinakinggan ni Tuwaang ang kanyang tiyahin. Hinanap niya ang mga tao. ipinakasal kay Indarapatra ang anak ng hari. Gusto ng ibon na sumama sa kanya sa kasalan kaya dinala na niya ito. isang nakapagsasalitang ibon. pagkatapos ay ang Binatang Liwanon at ang Binata ng Sumisikat na Araw. Nakita niya ang kinatatakutang ibong may pitong ulo. Tuwaang. Doon ay natagpuan niya ang Gungutan. ang Binata ng Sakadna na kasama ang isang daang lalaki. Naghanda siya sa pagdalo sa kasal. siya ay magalang na pinapasok sa loob ng bulwagan kung saan ginaganap ang kasalan. Mayroon siyang hugis pusong basket na maaaring makagawa ng kidlat. May nakita siyang isang magandang dalaga na kumukuha ng tubig sa sapa. Sa tulong ng kanyang engkantadong sibat na si juris pakal ay madali niyang napatay ang ibon. Hindi mo naiintindihan. Nainsulto si Tuwaang sa sinabi ng lalaking ikakasal na silang lahat ay pulang dahon. tiyang. Sumakay siya sa kidlat at nakarating sa kapatagan ng Kawkawangan. Nagsimulang magdatingan ang mga bisita. Ibinalita ni Indarapatra ang mga pakikilaban nilang dalawa ni Sulayman sa mga halimaw at dambuhalang ibon. Isang matandang babae ang lumabas sa taguan at nakipag-usap kay Indarapatra. Kaya kong alagaan ang sarili ko sinabi niya ng matatag at determinadong pumunta. babala ng kanyang tiyahin. Sinabi rin niyang maaari na silang lumabas sa kanilang pinagtataguan. Huwag kang mag-alala. Dito'y wala ring natagpuang tao. Dala rin niya ang kanyang espada at panangga at isang mahabang kutsilyo. na ang ibig sabihin ay mga bayani. Nararamdaman ko na mayroong masamang mangyayari sa iyo doon. Isinuot niya ang damit na ginawa ng mga diyos para sa kanya. Huwag kang pumunta.

Lumubog ito ang nakakarating sa Hades. Mag-ingat ka sa pakikipaglaban sa kanya. Sa Hades. Lumabas na ang babaing ikakasal sa kanyang silid at nagsimulang magbigay ng nganga sa bawa't isang bisita. Pagkatapos ay tumabi ito kay Tuwaang na naglagay sa lalaking ikakasal sa kahiyahiyang sitwasyon. Hinawakan ni Tuwaang ang kamay ng babae at hinalikan ito. Madali nilang natalo ang anim pang natirang nakatayo hanggang siya at ang Binata ng Sikadna na lamang ang natirang nakatayo. Dalawa ang natira para sa lalaking ikakasal ngunit inamin ng Binata ng Sakadna na wala silang gintong plauta at gintong gitara na maitutumbas sa mga natira. Tumakbo ng masaya ang babae sa kanya. Nakita niya ang pagmamahal at paghanga nito sa kanyang mga mata. mag-iingat ako! sabi niya at lumabas na ito sa bulwagan upang labanan ang lalaki. Bayaan mong suklayin ko muna ang iyong buhok bago mo siya labanan. Hindi siya marunong lumaban ng patas. nakita ni Tuwaang si Tuhawa. ang diyos ng Hades. gitara at gong. . Binato si Tuwaang ng lalaking ikakasal ng malaking bato ngunit naging alikabok lamang ito bago pa man nito tamaan si Tuwaang. Binuhat ng lalaking ikakasal si Tuwaang at ibinato ng malakas sa lupa. Pakiramdam ng lalaki ay nainsulto siya. nito. Sa kanyang misteryosong hininga siya ay nakagawa ng gintong plauta. Lumabas ito sa bulwagan at hinamon si Tuwaang sa isang laban. Tumulong si Tuwaang. Tinitigan ni Tuwaang ang babae. Hinarap ni Tuwaang at ng Gungutan ang Binata ng Sakadna at ang isang daang lalaki. Lumitaw mula sa lupa si Tuwaang at pinatay ang lalaki sa pamamagitan ng pagbili sa gintong plauta. Para sa iyo binibini. Lumaban sila ng buong makakaya at pagkatapos ng isang maikling pagtutunggali ay natalo niya at ng Gungutan ang siyamnaput-apat na lalaki. tanong ni Tuwaang sagot sa babae. Niyakap niya ito at hinalikan sa kanyang pisngi at labi. Dahil sa masidhing laban ay lumindol ang lupa at lahat ng mga puno ay nagbagsakan. sabi ng babaing ikakasal kay Tuwaang. At buong pagmamahal niyang sinuklay ang kanyang buhok.regalo. Ipakita mo sa akin na nararapat ka sa karangalang ibinigay sa iyo ng aking minamahal sa pagtabi niya sa iyo! sabi ng galit na Binata ng Sakadna. Labanan mo ako hanggang kamatayan! Tumayo si Tuwaang at tinanggap ang hamon ngunit hinawakan siya ng babaing ikakasal. Sinabi ni Tuhawa na ang buhay ng lalaking ikakasal ay nasa gintong plauta. babala ng babae. Tumango ang babaing ikakasal at kumaway sa kanya at umaasa sa kanyang kagalingan. Maari Ng ka bang sumama buong sa akin? puso.

subalit nang magbalik ang dati niyang lakas. siya ay nabihag. nakarating naman ang balita kay Haring Miskoyaw na namatay si Bantugan. Nanlaban din si Prinsipe Bantugan subalit dahil sa siya ay nanglalata pa dahil sa bagong galing sa kamatayan. BANTUGAN (Epiko ng Mindanao) Si Prinsipe Bantugan ay kapatid ni Haring Madali sa kaharian ng Bumbaran. si Haring Madali ay naiinggit sa kapatid. Dinalaw ni Bantugan ang lahat ng mga prinsesang kanyang katipan. ay dumating din si Prinsesa Datimbang na dala naman ang bangkay ni Bantugan. Nalungkot si Prinsipe Bantugan at siya'y naglagalag. ang matapang na kapatid ni Haring Madali. Kaya. Nabuhay na muli si Bantugan at nagdiwang ang buong kaharian pati na si Haring Madali. Itinigil ang pagdiriwang at nakilaban ang mga kawal ng Bumbaran. walang masadong responsibilidad. Ang sinumang mahuling makipag-usap sa prinsipe ay parurusahan. Mahirap na trabaho pero sagana naman siya. Pagkataos niyang umalis sa bahay. Nalungkot si Haring Madali. nilagot ni Bantugan ang kanyang gapos at buong ngitngit niyang pinuksa ang mga kawal ni Haring Miskoyaw. Siya'y iginapos. naramdaman niyang walang kalaman-laman ang kaniyang mga kamay. magpakailanman. Ipinagpatuloy ng kaharian ang pagdiriwang. Pinakasalan niyang lahat ito at iniuwi sa Bumbaran na tinanggap naman ni Haring Madali nang malugod at buong galak. Nag-utos siya na ipinagbabawal na makipag-usap ang sinuman kay Prinsipe Bantugan. Ang Parabula ng Asarol Ang Parabula ng Asarol Isang magsasaka ang nag-araro ng kaniyang bukid araw-araw nang mga nagdaang taon. Dali-dali siyang lumipad patungo sa langit upang bawiin ang kaluluwa ni Bantugan. Hindi nila kilala si Bantugan. Ibinalik ang kaluluwa sa katawan ni Bantugan. Naisip niya na maganda ang buhay ng monghe. Ang prinsipe ay balita sa tapang at kakisigan.Umuwi si Tuwaang sa Kuaman kasama ang babae at ang Gungutan at namuhay sila ng magkakasama. Namuhay si Bantugan ng maligaya ng mahabang panahon. Tumawag sila ng pulong ng mga tagapayo. Nailigtas ni Bantugan ang kaharian ng Bumbaran. May isang monghe na kumatok sa bahay niya at humihingi ng limos. Habang sinasangguni nila ang konseho kung ano ang gagawin sa bankay. Samantala. Nawala na ang inggit sa puso ni Haring Madali. nagpasya siyang iwanan ang kaniyang mga ari-arian at magmonghe rin. dala ang kaluluwa ni Bantugan. Nilusob ng mga kawal niya ang Bumbaran. Nahirati kasi siyang laging hawak ang asarol sa araw-araw at ngayon ay para siyang . Ang hari rito at ang kapatid niyang si Prinsesa Datimbang ay naguluhan. Sinabi ng loro na ang bangkay ay si Prinsipe Bantugan na mula naman sa Bumbaran at ibinalita naman ang pangyayari kay Haring Madali. Dahil sa pangyayaring ito. Nang makabalik si Haring Madali. kaya't maraming dalaga ang naaakit sa kanya. Isang araw ay tinanong niya ang sarili niya bakit nagpapakahirap siya. siya'y nagkasakit at namatay sa pintuan ng palasyo ng Kaharian ng Lupaing nasa Pagitan ng Dalawang Dagat. isang loro ang pumasok.

Dumaan ang pito hanggang walong tao. kinuha niya ang asarol at itinapon niya sa lawa. "Ano ang iyong napanalunan? Bakit ka napakasaya?" "Natalo ko ang masasamang damdamin na nasa aking puso. Nagwagi ako. . Anak at Kalabaw Isang mapagmahal na pamilya ang nakatira sa isang bundok. Ang Parabula ng Ama. "Nanalo ako. Pagkatapos ay umalis ulit siya. Nanghihinayang siyang itapon yon dahil yon ay matalim at makintab ahil sa dalas nang gamit niya. Umuwi siya sa bahay. Ang ama¶y magsasaka samantalang mabuting may-bahay ang ina. hindi niya mapigilan ang pagbabalik-alala sa kaniyang asarol tuwing mapaadaan sila sa isang taniman. Isang lalake ang anak ng mag-irog na naninirahan sa bundok. Hindi ito ang tunay na tagumpay. naramdaman niyang tila hindi siya masaya ay malayang monghe pagkataos niyang magpakabanal. Narinig niya ang monghe at tinanong." Nang oras na yon ay dumaraan ang hari ang batalyon nito mula sa matagumpay na pakikidigma. Nag-isip din siya. Pero. Namasdan ng hari na masaya talaga ang monghe dahil sa siya ay malaya na sa mga pagnanasa sa mga bagay na materyal.nanibago."Nanalo nga ako pero ako ba ay masaya? Kinamkam ko ang mga lupang hindi sa akin. kinuha niya ang asarol at nag-isip siya kung ano ang gagawin niya doon. Pitong na taon na ngayon ang kanilang anak. Binalot niya ito at itinago sa loob ng bahay. Napag-isip din ng hari na ang tunay na matagumpay ang karaniwang tao na napalaya ang sarili sa pag-iimbot ng mga bagay na makakapagpaligayang pang materyal ay ang tunay na nagwagi. Pinalaya ko na ang aking sarili sa mga materyal na bagay na siyang nagpapabigat sa aking nais na maging isang nilalang. Tuwang-tuwang nagsisigaw ang magsasaka nang. Mayroong sagabal at iyon ang nagaabigat sa kaniyang kalooban. Pagkatapos lumubog ang asarol. Bumalik siya sa kaniyang bahay. Ang magsasaka ay nagpumilit matuad ang mga kinakilangan para maging mabuting monghe. Umuuwi siya at hinihimas ang asarol pagkatapos ay balik ulit siya sa templo.

Hawak ng bata ang lubid na nakatali sa kalabaw na kinasasakyan ng ama. Tumigil na rin ang kalabaw sa paggawa dahil sampung kwadro na ang binungkal nito. Masayang-masaya ang batang lalake habang tinutulungan ang kanyang ama sa pagtatrabaho sa bukid. Magdidilim na at pagod na ang ama. Narinig na lamang nila: ³Hay naku. Maghapong nag-araro sa bukid. nanghina ang mag-ama sa narinig mula sa isang tagaroon: ³Katangahan naman ang ibinigay sa mag-amang ito.´ Kaya bago tumungo sa ikatlong baryo ay ibinaba ng ama ang anak.. Kaya bago tumawid sa sunod na baryo ay bumaba na ito at ibinuhat ang anak pasakay sa kalabaw. Habang sila¶y naglalakad patungo sa bundok na kanilang tinitirhan ay napadaan sila sa isang baryo. Ngunit nakarinig na naman sila ng mga komento mula sa mga tagabaryo. May kalayuan ang pinag-aanihang bukid ng ama. Ang layo ng bukid na pinanggalin. Sakay sila ng kalabaw hanggang maabot ang ikaapat at panghuling baryo.Nang minsang bumaba sa bukid ang ama ay isinama niya ang kanyang anak upang makatulong kahit papaano at nang malibang na rin. Pagod pa sa paggawa roon. Hindi man lamang naisip sakyan ang kalabaw. napapagod din µyan. Ano pa ang silbi nito? Tsik.. Kinakailangang dumaan ng apat na baryo bago marating ang bukid. Nanghuhuli rin siya ng maliliit na langgam at ng luntiang tipaklong sa pagkakataong nagaararo ang ama. ³Ano ba naman iyang batang µyan? Nakita na ngang pagud na pagod ang ama sa pag-aaro nang buong araw sa bukid hinayaan pa ang ama na maglakad. Maligaya naman ang ama habang pinagmamasdan ang kanyang anak. Magkahawak kamay ang mag-ama habang naglalakad kasama ang kalabaw. Naglakad.. Siguro kung nakapagsasalita lamang ang kalabaw na iyan siguradong magrereklamo na µyan. . Hapung-hapo ang ama kaya naisip ng anak na ang ama na lang ang ipasakay sa kalabaw sa halip na siya.tsik. Napansin nilang nag-uusap ang ilang ale sa isang banda ng baryo. Kaya naisipan na ng ama na umuwi at niyaya na nga ang anak. Nang maabot ang ikatlong baryo.´ Napahiya ang ama sa kanyang narinig. Napakawalang utang na loob sa amang kumakayod para sa pamilya.´ Sumakay sa kalabaw ang dalawa. Dala rin nila ang kalabaw na siyang mag-aararo sa lupang tatamnan. At siya. Hapung-hapo sa paglalakad ang ama habang hawak ang lubid ng kalabaw. anong klase ama µyan? Kabata-bata ng anak inaalila nang ganyan.. Itong mag-ama. ³Kawawa naman ang kalabaw. komportableng nakasakay sa kalabaw.

Kahit hayop. Nang makarating ng bahay. Naupo sila sumandali para magpahinga. Kahit anong pakiusap ng magsasaka ay walang awang ipinagpatuloy ng mga kaaway niya ang masamang balak. Ang Parabula ng Magsasaka at ang Balon Ang Parabula ng Magsasaka at ang Balon Sa kahahabol sa magsasaka ng kaniyang mga kaaway. nahulog siya sa lumang balon na walang tubig. Nang malaman ng kaniyang mga kaaway ang sinapit niya ay hindi lamang ito nagsipagsaya kung hindi ipinasya nila na tapusin na rin ang kaniyang buhay sa pamamagitan ng paglibing sa kaniya ng buhay doon sa balon. ang magsasaka ay pinapalis lamang ang dumi at umaakyat siya sa bagong tabon na balon. Inisip nilang patay na ito dahil wala silang marinig na ingay mula sa ibaba ng balon. Wala siyang pag-asang makaahon kung walang tutulong sa kanya.napakalupit! Wala man lang konsiderasyon sa kalagayan ng hayop. Dahil sa madilim ang balon. Umatungal ito ng umatungal na nakapagpataranta sa magsasakang may-ari ng kambing. hindi maintidihan ng babae sa itsura ng kanyang mag-ama. Laking gulat nila nang tumalon ang magsasaka mula sa balon at tuloy-tuloy na tumakbong papalayo. Kaya. Ang Parabula ng Kambing Isang araw ay nahulog ang kambing sa balon. Minadali nila ang pagtabon at huminto lang sila nang malapit na ang lupang itinatabon sa bunganga ng balon. sama-samang kumuha ng lupa at dumi upang punuin ang balon para ibaon ang magsasaka sa ilalim. . ginagamit niya ito para lalo siyang magsumigasig upang siya ay manalo sa labanan. Habang tinatabunan pala siya. napapagod at may pakiramdam din. Parang isang tao na sa gitna nang paninira ng kaaway. hindi makita nang mga nagtatabon kung ano ang nangyari sa magsasaka.´ Narinig na lamang nilang sabi ng isang lalake habang lumalagok ng tuba sa tindahang nadaanan.

Ibabaon siya ng buhay. Ilang sandali lang ay tumahimik na ang kambing. Ang Parabula ng Pitong Saging Si Zhuangzi ay isinalaysay ang kuwentong ito upang magbigay ng aral. Nakita niya ang kambing na nakatayo sa lupang kanilang itinatabon. . Nagalit ang mga unggoy. Minsan ang tagapag-alaga ng hayup sa isang zoo ay sinabihan ang mga unggoy sa pagbabago ng palakad sa pagpapakain: "Makukuha ninyo ang tatlong saging sa umaga at apat na saging sa hapon". Tuwing may itinatapon na lupa ay niluluksuhan ng kambing para makarating siya sa itaas. Hanggang nang mapupuno na ang balon. ganito na lang. Para rin yang mga taong nagtatapon sainyo ng dumi. Kaya sinabihan sila ng tagapag-alaga na: "Sige. Apat na saging sa umaga at tatlong saging sa hapon". Total matanda na ang kambing at ang balon naman ay wala ng tubig na makukuha. Dumukwang ang magsasaka kung bakit wala ng ingay na nanggagaling sa balon. ay tumalon ang kambing sa itaas na ikinagulat ng mga tao. Kaya minabuti niyang tabunan na lang ng lupa ang balon kasama ang kambing. Kagaya ng kambing ay tinatapakan lang niya at pinapalis ang dumi hanggang sa siya ay makarating sa itaas. Kaya humingi siya ng tulong sa mga kapitbahay upang matabunan kaagad ang balon para matigil na ang pa-atungal ng kambing. Lalong umatungal ang kambing nang maunawaan niya ang gustong gawin ng magsasaka.Wala siyang malamang gawin para maiakyat niya ito mula sa malalim na balon.

´ Tumugong muli si Abraham. Nakatanghod siya at tumatakam sa mga pagkaing nahuhulog mula sa mesa ng Don.Nasiyahan ang mga unggoy. Nagmakaawa uli ang Don. Nanawagan ito: ³Amang Abraham. papuntahin ninyo si Lazarus sa bahay ng aking limang kapatid na lalaki. dinala siya¶t iniluklok sa tabi ni Abraham. Paalalahanan ninyo sila nang hindi sila mapasunod pa sa lugar na ito. Hirap na hirap na ako sa apoy na ito. Dumating ang panahon. hayaan mong makinig sila sa kanila. Papuntahin ninyo rito si Lazarus para idawdaw ang dulo ng kanyang daliri sa tubig nang malamigan naman ang dila ko. Kumakalam din ang kanyang sikmura dahil sa sobrang gutom. ³Maawa na kayo. Napatingala ang Don at nakita sa malayo si Abraham katabi si Lazarus. si Lazarus. naging napakalaki na ng agwat natin. Isa pa. Kumikirot ang buong katawan ni Lazarus dahil tadtad siya ng sugat. Sa halip na lapitan siya ng sinuman sa mga nagsisikain para bigyan siya ng pagkain. Kinuha siya ng mga anghel. Ang Don at ang Pulubi May isang Don na nakadamit ng kulay-ubeng de ilo na nabubuhay arawaraw sa karangyaan. maawa kayo sa akin. sa kanya naman dapat ang paglingap. ang paghihirap. naaalala mo ba noong nabubuhay ka pa? Tinanggap mo nang lahat ang mabubuting bagay. ³Naroroon si Moses at ang mga Propeta.´ . Gayundin ang Don. Kaya ngayon. Sa kanyang tarangkahan. kaya mahirap nang matawid mo pa ang layo mula riyan hanggang dito. Ama. nakahambalang ang isang pulubi. dili kaya ay matawid ninuman ito mula rito hanggang diyan.´ ³Anak. namatay at inilibing. Aral: Minsan ang pagbabago ng pagsasabi ay wala talagang pagbabago sa unang sinabi. namatay ang pulubi.´ ang sagot ni Abraham. samantalang lahat ng masasaklap ay napunta kay Lazarus. ang lumapit sa kanya ay mga aso para dilaan ang kanyang mga sugat. at sa iyo. Sa impiyerno ito napunta at pinarusahan.

´ sabi pa ng Don. "Ilang taon ka na?" Sumagot ang matandang monghe. Dumaan ang isa ring monghe at nagtanong sa kanya. "Kasi nandito ako.´ Lukas 16: 19-31 Isina-Filipino ni Joey A. Ang Parabula ng Dalawang Monghe May isang matandang monghe na nagwawalis sa kapaligiran ng monasteryo sas ilalim ng matinding sikat ng araw. "Bakit sa ilalim ng sikat ng araw?" tanong ulit ng isang monghe. ³Pag mula sa mga namatay na ang pupunta sa kanila. ³kung ayaw nilang makinig kay Moses at sa mga Propeta.³Hindi. hindi rin sila makukumbinse kahit sa kaninumang namatay pang ibabalik." . tiyak magsisisi sila. "Pitumpo't pito." sagot ng matandang monghe. "Kasi nandito ang araw. Amang Abraham.´ ³Bueno««´ talima ni Abraham sa Don. Arrogante." "Ang tanda mo na pala! Bakit nagapakahirap ka ang magtrabaho?" sabi ulit ng isang monghe.

sa isa ay ang mahabang ilong. humawak ng paa ay sinabing ito ay poste. "na katulad din yan nang iyong nasang maunawaan kung anong ibig sabihin ng Zen habang ang iyong utak ay puno". humawak ng dulo ng bunto ay sinabing ito ay panglinis. Sa isang bulag ay pinahawakan niya ang ulo ng elepante. Pagkatapos nang lahat ay nagkarron ng pagkakataon upang mahawakan ang elepante. tinanong ni Buddha kung ano sa palagay nila ang elepante. sila ay nag-aaway-away.Ang Parabula ng Gutom na Utak May isang propesor na nakipagkita sa isang Ginagalang na Pinunong Zen. humawak ng sungay ay nagsabi na ito raw ay talim sa pang-araro." sagot ng inunong Zen. di kalaunan. Ang leksiyon sa parabula. Ang Pinuno ay matahimik na nagbbuhos ng tsaa sa isang tasa. ang isa ay ang isa sa mga sungay nito sa nguso. humawak ng katawan ay sinabing ito ay imbakan ng inani. Ang Ang Ang Ang Ang Ang Ang Ang Ang humawak ng ulo ay nagsabi na ito ay isang kalderong lutuan. humawak ng tainga ay nagsabi na ito ay isang bilao. humawak ng likod ay sinabing ito ay bayuhan. sa isa pa ulit ay ang katawan. sa isa naman ay ang tainga. Dahil sa bawa't isa ay gumigiit ng kanilang paniniwala. Ang propesor ay hindi nakatiis at tinanong kung bakit patuloy pa rin ang kaniyang pagbuhos kahit puno na ang tasa. humawak ng buntot ay sinabing ito ay pambayo. Tinanong niya kung ano ang ibig sabihin ng Zen." Ang Parabula ng Mga Bulag at ang Elepante Ang Parabula ng mga Bulag at ang Elepante (Mga Kwento ni Budda) Minsan ay may isang raha (hari) na anyayahan ang mga taong ipinanganak na bulag at ipakita sa kanila ang isang elepante. humawak ng mahabang ilong nito ay nagsabing ito ay ang pangararo. Puno na ang tasa subali't patuloy pa rin ang kaniyang pagbuhos. "Ibig kong ipakita saiyo. . Ang bawa't nagtuturo ay may iba'ibang paniniwala ayon sa kanilang iniisip na tama kahit sila ay tulad sa mga bulag na pinaniwalaan lang ang kanilang nahahawakan. Sinunod ito ng kaniyang katulong. sa isa pang bulag ay ang likod at sa iba pang bulag ay ang buntot at ang dulo ng buntot. Kailangang alisin mo muna ang iyong pinaniwalaan tungkol sa Zen bago mo unawain kung ano talaga ang Zen. habang ang isa ay paa.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful