Ang Kapangyarihan at Kakayahan ng Kamote

Isang pananaliksik na iniharap kay Prof. Emelinda C. Layos

Bilang pagtugon sa kahingian sa sa asignaturang Pagbasa at Pagsulat Tungo sa Pananaliksik (FILI 1023)

Mga mananaliksik: BSND1-1N Pangkat H

Jean Paulene W. Rivera Janine Joy S. Roales Kheesa Marie B. Sonaba

Wrindle D.V. Serdenia Rafael A. Santiago

Marso, 2012

PASASALAMAT

Buong pusong pinasasalamatan ng mga mananaliksik ang PANGINOONG DIYOS na walang sawang sumusubaybay at gumagabay sa bawat kasapi upang matapos ang pag-aaral na ito.

Pinasasalamatan din si Prof. Emelinda C. Layos na tagapayo na nagsilbing gabay at daan upang maging matagumpay at maayos ang pagsasagawa ng pananaliksik na ito, pati na rin sa walang sawang pakikinig sa research presentation na bunga ng aming kasipagan.

Lubos na pasasalamat din sa aming mga magulang, sa aming pamilya, ama, ina at mga kapatid na walang sawang sumusuporta at handang tumulong anumang oras.

Maraming salamat sa mga may-akda at awtor ng mga na mga libro at artikulo na aming nakalap na siyang naging daan upang maging mahusay ang pag-aaral na ito, sa mga kaibigan at kakilala, mga taong nakasalamuha habang binubuo ang pananaliksik na ito.

At sa huli, salamat sa edukason at wika na nagsisilbing bantayog sa karunungan.

PAGHAHANDOG

Ang pananaliksik na ito ay iniaalay sa mga punong pinutol para gawing papel, sa Panginoong Diyos at mga magulang, sa mga kabataang nag-susumikap makapag-tapos ng pag-aaral at may pangarap at higit sa lahat, iniaalay ang pag-aaral na ito para sa mga taong hindi kumakain ng kamote.

TALAAN NG NILALAMAN Bahagi ng sulating pananaliksik Flyleaf Pamagat Pasasalamat Paghahandog Talaan ng Nilalaman Talaan ng Talahanayan at Ilustrasyon I. Panimula 1.1 1.2 1.3 1.4 Layunin ng Pag-aaral Kahalagahan ng Pag-aaral Paglalahad ng Suliranin Saklaw at Limitasyon At Mga Terminolohiyang Ginamit 1 2 3 4-5 Pahina i ii iii iv v vi

II. Pagtalakay sa Nilalaman II.1 Kamote A. Ang Kahulugan o depinisyon, pinagmulan, mga uri, at mga lugar na may pangunahing konsumo o suplay ng Kamote B. Iba't Ibang Gamit ng Kamote B.1 Iba’t ibang lutong maaaring magawa sa Kamote. B.1.1 Fried sweet potato B.1.2 Kamote chips, sticks at Camotecues B.1.3 Kamote dried chips B.1.4 Kamote buns B.1.5 Kamote Pie B.1.6 Kamote sa pIlipinas B.1.7 kamote sa China B.1.8 Kamote sa Japan B.2 Iba’t ibang gamit ng Kamote bukod sa pagiging pagkain B.3 Kamote bilang pamalit sa Bigas B.4 Kamote bilang Halamang Gamot B.4.1 Kamoteng baging, nagtataglay ng mga 10 11 12 13 14 14 14 14 15-17 18 19 2-9 10

Kahulugan.2.28 29-34 29-33 34 35 36 H.4. Mga Lugar Kung Saan Matatagpuan ang Yam o Ube at ang Pangunahing Supplier nito H.1 Ang mga uri ng yam F. Nutritional value na makukuha sa Yam o Ube III. Mga Natuklasan IV.1 Mga iba pang pagkaing produkto gamit ang ube bilang isa sa mga sangkap 38 I. Mga Benepisyong makukuha sa pagkain ng Kamote o Sweet Potato C. ang Yam F.2 Ang Kapatid ng Kamote.1. lalo na sa Industriya E. Tamang Pagtatanim ng Kamote 2. Uri ng YAM. Mga lutong na ginagawa sa Ube at iba pang gamit ng nito 19 20 21-25 22 23-25 25-26 27 . Bibliograpi / Talasanggunian 39 40-43 44-46 . Pagkakaiba ng YAM at kamote F.Sustansyang kontra-pagtanda B.2 Pagkakaiba ng YAM at KAMOTE G. Mga iba pang sustansya ng kamote D. Mga Sustansyang Makukuha sa Kamote C. Kahalagahan ng Kamote.2 Kamote bilang panlaban sa iba’t ibang karamdaman C.

kamote cue Kamote dried chips Tinapay na gawa sa kamote o kamote flour Kamote pie Adobong Talbos ng kamote sinigang “tongsui” o sweet potato soup Daigaku-imo Ofukuimo Ace of spades Blackie Margarita Dioscorea rotundata poir (white yam) Dioscorea Alata (water yam) Dioscorea Cavensis (yellow yam) Dioscorea Esculenta Dioscorea Dumethorum (bitter yam) Dioscorea Bulbifera (aerial yam) Dioscorea trifida L. kamote sticks. Nutrition value per 100g Ang 3 uri ng Kamote/ 100 gramo Pagkakaiba ng Yam at Kamote Mga bansang may pinakapangunahing produksyon ng Yam Iba’t ibang lugar sa Pilipinas na may Pangunahing Produksyon ng Ube Kabuuan ng mineral at bitamina sa bawat 100 grams ng Ube 24 25 33 34 35 40 Pahina 9 9 10 11 11 13 13 14 14 14 17 30 31 31 31 32 32 32 32 33 36 .TALAAN NG TALAHANAYAN AT ILUSTRASYON Mga Ilustrasyon: Dilaw na kamote Puting kamote Fried sweet potato Kamote chips. raw. (cush-cush yam) Dioscorea opposita thumb (cinnamon yam) Dioscorea japonica (thunb) Halayang Ube Mga Talahanayan: Sweet potatoes (Ipomoea batatas).

nang sa gayon ay mahikayat na rin ang bawat isa na kumain nito. partikular na tayong mga Pilipino na bigas. •Magbigay ng karagdagang impormasyon sa mga tao ng kabutihang nagagawa ng kamote. hindi lamang bilang isang pagkain kundi bilang gamit sa iba pang mga bagay-bagay.I. •Pagbibigay importansya at linaw sa mga bagay na nagagawa ng kamote. •Pagtuklas kung ang kamote ba ay magiging mabisang pamalit sa pang-araw-araw na kinakain ng tao. ang mga pangkaraniwan at dipangkaraniwang mga impormasyon na makakapagbigay ng panibagong ideya tungkol sa pagkaing ito. Layunin Ang layunin ng pananaliksik na ito na pinamagatang “Kapangyarihan at Kakayahan ng Kamote”ay ang mga sumusunod: •Mailahad ang mga sustansyang makukuha sa kamote bilang isang pagkaing nakakapag-bigay ng sapat na sustansyang kailangan ng isang indibidwal sa pang-araw-araw niyang pamumuhay. tulad ng kamote bilang pagkukunan ng pagkakakitaan o bilang isang halamang gamot. PANIMULA A. ang pangunahing layunin ng pananaliksik na ito ay makapagbigay ng kabuuan at pangkalahatang impormasyon sa mambabasa ng tungkol sa kamote. Sa kabuuan. na sinasabing kapatid ng kamote. at marami pang iba at. ang gamit nito at ang pagkakaiba nito sa kamote. nang sa gayon ay mas maging epektibo pa ang paggamit nito at nang makatulong ito upang mas 1 . •Pagpapakilala at paglalahad ng impormasyon tungkol sa “Yam o Ube”.

•Kaalaman tungkol sa kapatid ng kamote na Yam o Ube. Mahalaga din ito sapagkat ang pananaliksik na ito ay makakapag-bigay linaw sa mga bagay-bagay na hindi masyadong malinaw tungkol sa kakayahan ng isang kamoteng kinakain ng mga tao. 2 . •marami pang iba. •Sustansyang maaring makuha sa pagkain ng kamote o sweet potato. B. •Tamang paraan ng pagtatanim at pagpapadami nito. makakapagbigay ito ng malinaw na impormasyon sa kung ano ang kayang gawin ng kamote sa ating katawan. •Mga lugar na may madaming suplayer nito. ang mga sustansyang nakapaloob dito na makakatulong upang maging malusog ang ating mga pangangatawan at maging matalas ang ating isipan. •Pagkaing nagagawa ng kamote o sweet potato.maging mabunga pa ang pag-aaral at makatulong ang pananaliksik na ito sa mga susunod pang pagaaral na maisasagawa tungkol sa kapangyarihan at kakayahan ng kamote. •Kahalagahan ng kamote o sweet potato sa industriya at. Kahalagahan Mahalaga ang pananaliksik na ito dahil naglalaman ito ng mga impormasyon at kaalaman na maaring magamit ng bawat isa (mapa-bata man o matanda) upang mapaunlad ang kanilang karunugan hindi lang sa aspetong pang-agrikultural pati na rin maging sa aspetong pang-industriya. at kung bakit ang pagkain nito ay mahalaga sa isang indibidwal. Nakapaloob sa pananaliksik na ito ang mga sumusunod: •Iba pang gamit ng kamote o sweet potato.

Makakatulong ang pananaliksik na ito sa pagpapalawak ng impormasyon tungkol sa kamote o sweet potato hindi lamang sa mga komu-konsumo o kumakain nito maging pati na rin sa mga taong ginagamit ang kamote o sweet potato para sa kanilang pamumuhay. 1) Ano ang kahulugan o depinisyon ng kamote at sino naman ang nakadiskubre nito. pamumuhay at lipunan? 9) Paano ba ang tamang pagtatanim ng kamote? 10) Ano ang kapatid ng kamote na yam? 11) Ano ang pagkakaiba at pagkakatulad ng kamote at yam? 3 . Paglalahad ng Suliranin Ang mga sumusunod ay ang mga suliranin o katanungang nais masagot sa pagsasagawa ng pananaliksik tungkol sa “Kapangyarihan at Kakayahan ng Kamote”. kung meron 'man? 2) Ano – ano ang iba't ibang klase o uri ng kamote? 3) Saang mga lugar ang may pinaka-pagunahing supply ng kamote sa bansa o iba pa? 4) Ano ang iba't-ibang uri ng putahe o mga lutong maaring magaw sa kamote? 5) Ano-ano ang mga sustansyang maaring makuha sa pagkain ng kamote o sweet potato? 6) May iba pa bang gamit ang kamote bukod sa pagiging pagkain nito? 7) Maari bang maging pamalit sa bigas ang kamote? 8) Ano ang kahalagahan ng kamote sa ating katawan. partikular na ang mga magsasaka sa mga ibayong lugar. C.

Cafeic acids – Mga acids na bumubuo ng gamut kontrapagtanda o anti-aging. Ang mga di gaanong mahalaga ay bibigyan lamang ng pahapyaw na pansin sa pananaliksik na ito. uri ng halaman na herbaceous vines na kasama sa pamilya ng mga morning glory •Daigaku-imo – Dessert na matatagpuan sa Japan.D. Saklaw at Limitasyon Ang pananaliksik na ito ay tatalakay lamang sa mga mahalagang impormasyon at pangunahing kaalaman tungkol sa kamote. •Ipomoea Batatas – siyentipikong pangalan ng kamote o sweet potato •Cholorogenic. 4 . karaniwang gawa sa kamote. Isochlorogenic. •Convolvulaceae – pamilyang kabilang ang kamote.based fuel – Krudo na nagmula sa ilang natural na materyal tulad ng halaman. E. na siyang magiging sagot sa mga katanungang aming inilahad tungkol sa naturang paksa. sapagkat ito ay hindi gaanong saklaw sa pag-aaral ng kamote. Mga Terminolohiyang Ginamit •Alkaloid – uri ng compound na nagtataglay ng nakalalason na nitrogen na matatagpuan sa ibang halaman •Baniato – tawag ng mga taga-Carribean sa kamote •Batate Douce – tawag ng mga Pranses sa kamote •Bio. Ang iba pang malawak na terminolohiyang gagamitin o may kaugnayan sa aming paksa ay hindi masyadong pag-uukulan pa ng pansin o tatalakayin pa. vegetable oil at ilang mga materyal o bagay na patapon na. Ang pinaka-pokus ng paksang ito ay pawang kamote lamang. ang yam o ube ay bibigyan lamang ng kaunting impormasyon dito.

•Monocotyledon – nagtataglay ng isang cotyledon at embryonic na dahon. •Glycerol – ginagamit bilang pampatamis at sa pagpeprerba. •Moche – isang sibilisasyong lumaganap sa Peru noong 189 A. •Specie – parehas na uri 5 . – cush cush yam •Dry matter content – Materyal na makukuha mula sa mga nalalabing materyal ng halaman at hayop matapos dumaan sa ilang proseso. •Ofukuimo – malambot na tinapay na mayroong kamote sa loob. Matatagpuan sa Japan. •Kamaru – tawag sa kamote ng mga taga-New Zealand at Fiji •Kerepek at Ecakar Ayam – mga chichiryang gawa sa kamote na ginagawa sa Malaysia.•Dioscorea – scientific name ng Yam •Dioscorea Alata – water yam •Dioscorea Bulbifera – aerial yam •Dioscorea Cavensis – yellow yam •Dioscorea Dumethorum – bitter yam •Dioscorea opposita thumb – cinnamon yam •Dioscorea rotundata poir – white yam •Dioscorea trifida L.D •Moche ceramic – Seramikong palamuti na ginagawa nila noong panahon ng Moche. •Selyula – Pinakapundamentong yunit na makikita sa lahat ng bagay. Ginagamit din sa medisina •Isinasaccharified – Proseso ng pagbabago o paglilipat mula sa Almirol hanggang maging asukal.

6 . Sa Pransiya naman ay kilala ang kamote bilang “Batate Douce”. na nagtataglay ng maraming sustansyang kailangan ng isang indibidwal. sa Batanes at Mountain Provice ay pinakamataas ang suplay ng kamote. 15) May siyentipikong pangalan ito na “Ipomoea Batatas”. samantalang ang mga tao naman sa New Zealand at Fiji ay tinatawag itong “kamaru”. mga Uri at Mga Lugar na may pinaka-pangunahing konsumo o suplay ng Kamote Ang Kamote o Sweet Potato sa salitang Ingles. Sa Pilipinas. ay isang uri ng malambot na gulay na kadalasang itinatanim sa mga tropikal na lugar. ito ay kilala bilang “baniato”. Protein Enriched Kamote p. (source: Nutrition and You.1 A. (source: All about sweetpotato.II. ito ang sunod sa pinakapangunahing produktong na-aani. Ito ay kasama sa kanilang pang-araw-araw na diyeta na kadalasang pinapakuluan o II. PAGTALAKAY SA NILALAMAN Ang Kamote Ang Kahulugan o Depinisyon ng Kamote. Sa ngayon. Sinasabing ang kamote ay nagmula sa Tropical America. at sinasabing ito ay isang dicotyledonous plant na kabilang sa pamilya ng mga Convolvulaceae. Power Your Diet) Sa kabuuang isang libong uri at limampung genre ng pagkaing o halamangugat na kabilang sa pamilyang ito. para sa kanilang pang-araw-araw na pamumuhay. dahil sa importansya nito bilang pagkain sa industriya. kasunod ng bigas na siyang pangunahing pagkain sa bansang ito. Sa Japan naman. Ang lokal na terminolohiyang “camote” o “kamote”ay hango sa salitang Espanyol. Ito ay dinala sa Pilipinas ng mga Kastilang Conquistadores. sapagkat ito ang pinaka-pangunahing pagkain kinokonsumo sa bansang ito. ang Pinagmulan nito. ang kamote ay itinatanim sa kahit saan mang lugar. ang kamote ay ang pinaka-pangunahing may suplay ng kamote. pati na sa Pilipnas. Sa Carribean. Sa Papua New Guinea. ang kamote lamang ang may pinaka-pangunahing pinagtutuunan ng pansin.

at hindi lamang iyan. at epektibong pagkain na imbakin at gamitin kung sakaling mang may dadaang kalamidad o kakulangan sa suplay ng pagkain sa partikular na lugar. at ang mga dahon-dahon nito o 7 . ito rin ay mainam na panlaban sa malnutrisyon na kadalasang nararanasan sa mga bansang ito dahil sa patuloy na paglaki ng populasyon at dahil na rin sa kakulangan ng lupang mapa-pagtaniman ng mga halamang-ugat. lalong lalo na sa mga bansang pa-unlad pa lamang ( Developing countries ) tulad ng Africa at India. Sa Malaysia naman ito ay ginagawang Kerepek (crisps) at Ecakar Ayam (squared and fried chips) kaya naman ang bansang ito ay sagana rin sa tanim na kamote. ayon sa world scale. Ang kamote ay mas mataas na porsiyento ng enerhiya sa katawan kaysa sa mga cereals. (Sweet Potato: An Untapped Food Source by Jennifer A. (Oh. Ang mga kamote na itinanim ay hindi rin mabilis mabulok. kaya naman ang mga tanim ay maaring magamit sa mahabang panahon. nakakapag-bigay ng sapat na supply na protina at enerhiya ng katawan. Woolfe) Ang kamote ay nagbubunga ng dalawang kapaki-pakinabang na uri ng pagkain mula sa parehong halaman. kaya naman ang pagtatanim ng kamote ay kapaki-pakinabang lalo na sa mga magsasakang walang sapat na puhunan. pumapangkat ang kamote bilang pang-pito sa may pinaka-mataas na produksyon sa iba't ibang bansa. Ito ay mayroong mismong bunga. ang kamote ay maraming benepisyong nahahatid at naibibigay upang labanan ang mga kakulangan sa pagkain. ang kamote. Ang kamote ay mabilis din maitanim at mabilis tumubo. Ito ay dahil sa ang kamote.di kaya naman ay ginagawang minatamis. Sa buong mundo. Ang ganitong katangian ng kamote ay nagbibigay posibilidad dito upang makapag-bunga ng dalawang beses sa loob ng isang taon. na itinatanim ng mahigit 100 bansa. camote! Ni Henrylito Tacio) Ang kamote ay isa sa mga pinakamahalagang pagkain sa buong mundo. na ang kamote. Woolfe) Bilang isang pananim. (Sweet Potato: An Untapped Food Source by Jennifer A.

(source: FRNI-DOST) 8 . may iba't ibang klaseng kamote ang itinatanim. popular ang Georgia Yellow Yam dahil bukod sa Bitamina A. lalo na sa Pilipinas. Bukod sa mura na. Samantala ang puting uri ng kamote ay mas mayaman sa kalsyum kaysa dilaw na uri. Sa mga ito. dalawang klase lamang ang alam nating kamote: dilaw at puti. Ito ay kadalasang tinatawag na “poorman's food” sapagkat ito ay madalas na kinokonsumo sa panahon ng kalamidad. U. At Initlog. marami pa ring mga bansa ang tumatanggi o di binibigyan pansin ang gamit nito. Pero kung tag-araw. dahil nga sa ito ay isa sa mga pinaka-murang pagkain sa mundo. Sa kabila ng mga benepisyong naibibigay ng kamote at ang kagandahan nito. “Magtanim ng Kamote”) Ang dilaw na kamote ay mayaman sa carotene kumpara sa puti at lila na uri. mas maraming maglaman ang klaseng Leyte. Sa kulay. Leyte Variga. Mas mataas din ang taglay na iron at bitamina C ang puting kamote kaysa dilaw na uri. Ang lilang kamote ay may pinakamataas na taglay na bitamina kaysa sa dilaw at puti na uri.P. Ang dalawang ito ay maaring gamitin bilang pagkain. ngunit sa pananaliksik na ito. Ang mga magsasaka o mga tao sa mga probinsya. na kadalasang may side-effect para sa mga taong kumokonsumo ng mga hayop na ito. Woolfe) May iba't -ibang uri ng kamote. kambing at baka. (Punla. May tinatawag na Georgia Yellow Yam (dilaw na kamote). (Sweet Potato: An Untapped Food Source by Jennifer A. mapa-tao man o mapa-hayop. sakuna. o sa mga panahong walang-wala ang mga tao. digmaan.ang tinatawag na talbos ng kamote. Pero ang totoo.R. malakas pa itong magaman o mamunga lalo na kung tag-ulan. ay ginagamit ang talbos ng kamote bilang pagkain ng mga hayop na tulad ng mga baboy. masustansya pa ito dahil nakaka-iwas sa mga feeds. lalo na sa Pilipinas. nakatuon ang paksa sa uri ng kamote ayon sa kulay nito.

Ito ay tumutugon sa 11% na pangangailangan ng 4-6 na taong bata sa isang araw. mantikilya o margarina. Ayon sa FNRI. wala ng balat. walang balat.4 milligrams (mg) na calcium.Ang madilaw na kamote ay mayaman pa sa bitamina A. Paalala: Mainam kainin ang dilaw na kamote kasabay ng kaunting mantika. tumitimbang ng 80 gramo. Ito ay tumutugon sa 10% na pangangailangan ng 4-6 na taong bata para sa bitamina A sa isang araw. Putting Kamote 9 . ay nagtataglay 37. Ang calcium ay kailangan sa pagbuo at pagpapatibay ng ating buto. Dilaw na Kamote Ang nilagang puting kamote.6 microgram (ug) retinol equivalent (RE). tumitimbang ng 80 gramo ay nagtataglay 66. ang dilaw na nilagang kamote.

1977) Ayon kay Cadiz. tinatalupan at hinihiwa sa nais na sukat o 2mm kapal atsaka iprinito. Ang kamote chips ay may malaking potensyal na maaaring makatulong sa pagsusuplay ng demand ng meryenda sa ating bansa. 40) Fried sweet potato 10 . 1977.1. (State of the Art: Sweet potato research 1986. Mas maganda ang magiging kalidad nito kung ang pipiliing ugat ay sariwa pa. vetsin at iba pang maaaring pampalasa. Madamba. B. Ang ugat nito ay maiging nililinis at binabanlawan.1 Iba't Ibang Gamit ng Kamote Iba’t ibang lutong maaaring magawa sa Kamote Bukod sa maaari itong kainin pagtapos nitong mapakuluan.1 Fried sweet potato Ang sariwang kamote ay maaaring gawing chips at isa sa mga pangkaraniwang meryendang gawa sa puting kamote. Narito ang ilan sa mga paraan o lutong maaaring gawin sa Kamote. (Sanchez. asukal. Ang produktong ito ay maaaring itabi at balutan ng aluminum foil sa isang lugar na may katamtamang sukat ng temperatura. (1970) 10.000 pesos/ha ang maaaring maging capital sa pagnenegosyo ng kamote chips. nakaisip ang tao ng iba’t ibang paraan kung paano pa ito mas pasasarapin at maging kaiga-igayang kainin.B. Mas magiging malasa pa ito kung ito’y dadagdagan ng asin. Ang kalidad ng produktong ito ay nakasalalay sa pagpili ng ugat na gagamitin. B.

Ang pagbibilad sa araw ng mga produktong gagawin ay maaring magresulta ng mababang kalidad ng mga produktong gagawin kung kaya’t ito’y kadalasang nagiging pakain na lamang sa hayop. inilulubog sa kumukulong tubig ng ilang minuto para hindi mangitim o masunog at pagkatapos ay ibinibilad na ito sa arawan para maging chips.1.. (State of the Art: Sweet potato research 1986. sticks at Camotecues Isa sa mga tradisyunal na meryenda o kilalang produktong gawa sa kamote ay ang camotecue at chips. Iron at Calcium.1.3mm. Sinasabi namang mas mataas ang naibibigay na enerhiya ng kamote chips kumpara sa Camotecue.B. (Gayao et al. 2004. ang sariwang kamote ay katamtamang niluluto at ibinibilad sa arawan para maging chips. Ang kamote ay hinihiwa ng 2. 40) 11 .2 Kamote chips.3 Kamote dried chips Sa paggawa naman ng kamote dried chips. Ang mga makabagong makinaryang ginagamit sa pagpapatuyo o pagbibilad ng mga kamote ay isinaayos at dinebelop sa ilang maunlad na bansa upang mas mapadali at mas mapaganda ang kalidad ng produktong kanilang gagawin. 6) Kamote chips kamote sticks kamote cue B. Ito ay isa sa mga magandang mapagkukunan ng enerhiya bukod sa pagkakaroon nito ng Bitamina A.

ang bawat piraso ng bun. asin 200g shortening o pampaalsa Paraan ng paggawa: Pagsama-samahin at haluin lahat ng sangkap.1. 5) Tinapay na gawa sa kamote o kamote flour 12 . pulang asukal 2-3 tasa ng tubig 3 kg (60%) bread flour 100g. Ilagay ang buns sa tray at ihurno. masahin ito at pagulungan. Mga sangkap na gagamitin sa paggawa ng Kamote buns: ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ 2kg. dinurog 4 kutsaritang pampaalsa 500g. (40%) kamote.4 Kamote buns Narito naman ang isang recipe sa paggawa ng Kamote buns ayon sa Mendoza’s Bakery. (Mendoza’s bakery 2004. Hayaang umalsa ang ginawang dough sa loob ng 2 oras. Gawing parang French loaf o putol-putulin at ihugis ng pabilog na may sukat na 50g.Kamote dried chips\ B.

maaari ding makagawa ng pie gamit ang kamote. Ang talbos naman ng kamote ay maaring lagyan ng bagoong alamang at patis. Sinasama din ito bilang isa sa mga sangkap ng ginataan.B. o arnibal. 2005) Adobong talbos ng kamote Sinigang 13 . (Tacio 2011. kinukulayan din ito ng kulay lila para gawing pamalit sa Ube. Ang laman ng kamote ay kadalasan na pinakukuluan lamang tsaka hinahaluan ng ilang matamis na sangkap tulad ng asukal. Karaniwan din itong sinasama sa ilang ulam tulad ng Sinigang. Kung minsan. Maaari itong lagyan ng whip cream o vanilla ice cream. Sa loob ng 40minuto. 2008)(Managbanag.1.1. bilu-bilo at halo-halo. ang kamote ay isa sa mga pangkaraniwang pagkain ng ilang kababayan natin sa Probinsya.5 Kamote Pie Ayon naman sa ginawang recipe ni Carina Guevarra. (Fusion Kamote.6 Sa Pilipinas. 9) Kamote pie B. makakagawa ka na nang kamote pie na maaaring paghati-hatian ng 6 hanggang 8 katao. partikular na ang Adobong talbos ng kamote.

at mga kendi na maaari naming haluan ng iba’t ibang klase ng prutas tulad ng sampalok. Sa Northeastern Chinese Cuisine naman. (Wikipedia. Ginagawa nila ito bilang pagalala sa mga katutubong Amerikano.8 Sa Japan. meron silang tinatawag na Sweet potato soup o “Tongsui” na kadalasang hinahain twing tag-lamig.B. 2010) “Tongsui” o Sweet potato soup B. doughnuts. kadalasan lang itong hinihiwa ng parisukat. ito ay kadalasang sinasamahan ng molasses. dahil sa tamis na taglay ng kamote. ito ay karaniwang ginagawa o sinasama sa mga Wagashi o Japanese sweets o desserts tulad ng Ofukuimo at Daigaku-imo.1.1.7 Sa China.com) Daigaku-imo Ofukuimo Ang mga nakasaad sa itaas ay ilan lamang sa mga paraan kung paano mas pasasarapin pa ang isang ordinaryong kamote. Nilalagyan ito ng asukal at luya. Kadalasan itong hinahain sa America tuwing Thanksgiving. manga. 14 . marshmallows at iba pang matamis na sangkap. Maaari ding makagawa ng cookies. (Culture: Chinese Sandwiches. ipiprito tska ilulubog sa kumukulong arnibal. maple syrup. pinya at strawberry. Sa America.

2 Iba’t ibang gamit ng Kamote bukod sa pagiging pagkain Bukod sa pwede itong kainin. maaring kamote flour na lamang ang gamitin sa halip na wheat flour. Halimbawa. Sinasabi rin na mas makakatipid o makakaipon ng milyong dolyar ang isang bansa kung ang produktong ay ilalalabas sa merkado. Maaari din itong gawing palamuti at pangkulay sa damit. 50% sa “paborita”. Ang mga produktong naglalaman ng kamote flour ay nagkakaroon ng dagdag na bitamina A .B. samantalang 38. Ang Georgia Red na isang uri ng kamote ay maaaring makapagprodyus ng 12kg.1 Sa paggawa ng harina. maaari din itong maging sangkap sa paggawa ng pagkain. hot rolls.2. lalo na kung ang dilaw na klase ng kamote ang gagamitin sa paggawa ng harina dahil mayaman ito sa bitamina A. nakasalalay ang magiging kalidad nito sa dry matter content ng ugat ng kamote na nakabatay naman sa uri o klaseng kinabibilangan nito. cheese crackersat cookies at 100% sa polvoron. na harina mula sa 100kg. 15 .6 na harina ang makukuha mula sa isang klase ng kamote na nagmula sa Ilocos Sur. 40% sa loaf bread. na sariwang ugat.5% metabisulfite solution ng 2minuto ay maaaring makadagdag sa kulay ng gagawing harina. wine. Ang kamote flour ay napatunayang magandang pamalit sa nakasanayang harina o wheat flour. na syang makakatulong sa mga batang kulang sa bitaminang ito. B. suka at nata. Ang pagbabad ng mga hiniwang kamote sa 0. Maaari itong maging pamalit sa ilang produktong gumagamit ng wheat flour tulad ng pandesal. Maaari itong maging harina. Sa paggawa naman ng toyo. buns at cakes na gumagamit ng 20% na harina.

Gamit ang germinated na palay bilang isa sa mga mapagkukunan ng saccharifying enzymes . B. gawing frozen items at iba pa. dinurog at isinasaccharified. (State of the Art: Sweet potato research. Ngunit sa ginagawang pagpoproseso sa kamote.2.4 Ang lahat naman ng parte ng kamote ay ginagamit at ginagawang pakain sa hayop. Ang iba naman ay pinoproseso upang mailagay sa lata. wine at nata. 39-42) B. kadalasang nawawala o natatanggal ang sustansyang makukuha mula dito. Ang ugat din ng dilaw na kamote ay pinepreserba ng Philippine Root Crop research and Trading Center.2. (Verril. Ngunit kung mas magiging madali o mainam gamitin ang mga naprosesong kamote kesa sa mga di-naprosesong kamote. 47) B. Sa ibang maunlad na bansa.5 Kadalasang makikita ang kamote bilang isa sa mga sangkap sa paggawa ng Moche Ceramics. Kadalasang ginagamit sa pagdedelata at frozen goods ay ang dilaw na kamote. suka at nata. Ang ugat nito ay niluluto. Ang produktong ito ay tinawag na sweet potato chunk. maraming proseso pa ang kailangang pagdaanan ng naturang parte ng kamote para maging isang ganap na suka. dapat lamang na magkaroon ng sapat na kaalaman ang mga kokonsumo nito tungkol sa sustansyang nakapaloob sa produkto.2. ang kamote ay kanilang pinoproseso upang maging isang komersyal na produkto. Ngunit ang mga nasabing proseso ay ginagawa lamang sa mga maunlad na bansa kung saan mas madami ang mga makabagong makinarya na maari nilang magamit sa pagpepreserba.B. mula malarosas na kulay hanggang kulay itim ang makukuhang kulay. Sa pamamagitan ng iba’t ibang sukat ng katas na gagamitin. 16 .2 Meron namang mga produktong gawa sa kamote na prinipreserba o fermented upang makabuo o makagawa ng iba pang produkto tulad ng wine.2.3 Sa Hilagang Amerika. ang katas ng pulang kamote ay hinahalo sa katas ng dayap para gawing pangtina sa damit.

at Margarita. Ace of Spades.Ito ay iniaalay nila sa mga mahal nila sa buhay na namayapa na.6 Ilang klase ng kamote ang itinatanim sa bakuran upang gawing halamang ornamental o halamang pangdekorasyon. (Encyclopedia 2010) Ace of spades Blackie Margarita B. Ilan lamang sa mga klase nito ay ang Blackie. (http://www. Napag-alaman ng mga mananaliksik na maari pala itong gawing Ethanol.com/ethanol-sweet-potatoes. Ang bio-based fuel na kamote ay maaring maging alternatibong pamalit sa krudo.7 Ilan namang mananaliksik na nagmula sa North Carolina State University ang nakadiskubre na maaaring gawing Biofuel ang ilang uri ng kamote.2.all-about-sweet-potatoes. isang bio-based fuel.2. Isa lamang ang kamote sa ilang halamang pinag-aralan at sinubukan upang gawing bio-based fuel.html) 17 . (Berrin at Lacrom Museum 1997) Moche Ceramic B.

Ayon naman kay Philip S. C.B. (Chua 2010. di tulad ng kanin na mas magiging masarap at malasa kung sasamahan ng ulam. K at Riboflavin. B5) Mas nakakapawi ng gutom ang pagkain nito at mas matagal itong matunaw sa tiyan kung kaya naman mas matagal bago magutom ang kakain nito. Maaaring bigyan na lamang ng local na Gobyerno ang ilang mahihirap na komunidad ng sapat nalupa o isang lupaing pagmamay-ari ng Gobyerno kung saan maaaring itanim ang kamote na maaaring paghati-hatian ng 18 . ang kamote ay naglalaman ng Bitamina A. Mas mataas din ang Calcium nito kumpara sa Bigas. Dahil karamihan ng mga Asyano ay kanin ang kanilang pangungaing pagkain. B6. Mas mataas din ng 5 beses ang fiber nito kesa sa Bigas. ang kamote ay mas makakabuti sa ating kalusugan. Hindi tulad ng bigas. tumatak na sa isipan natin na mas mainam ang pagkain nito kesa sa Kamote. Ngunit ayon sa mga siyentipikong pag-aaral. nagkakaroon ng kakapusan sa suplay nito. D. naglalaman ito ng omega 3 at 6. Mas mura rin ang presyo nito kumpara sa bigas. Maaari itong itanim sa likodbahay at maganda pa din ang magiging tubo nito kahit na wala itong pataba. at 50 na mas mataas ang potassium at water content nito kesa sa Bigas. Chua ng Manila Bulletin. Ang kamote din ay maaaring kainin agad pagtapos nitong mapakuluan dahil masarap naman na ito kahit di samahan ng ulam. Ngunit sa paglipas ng panahon. at dahil dito kailangang makahanap ng isa pang pagkain na maaring pamalit sa bigas na mamakapagbibigay din ng sapat na lakas at sustansyang kakailanganin ng isang indibidwal o mamamayang Pilipino.3 Kamote bilang pamalit sa Bigas Ang bigas ang pangunahing pagkain dito sa ating bansa. ang kamote daw ang siyang nararapat nating kainin bilang ating pangunahing pagkain. Di tulad ng kanin. ang Kamote ay mas madaling patubuin.

Ang mga antioxidants na kilala bilang makabagong mga sustansya kontra-pagtanda ay mga phytochemical o sustansiya (halos matatagpuan sa mga prutas at gulay). ito ay maaring maihalintulad sa bigas sa pagbibigay nito ng lakas. 2) B. 19 . Forestry and Natural Resources Research and Development sa pamamagitan ng Food and Fertilizer Technology Center ng Taiwan. Sa isang bagong pag-aaral tungkol sa kahalagahang pangkalusugan sa kamoteng baging na isinagawa ng Rural Development Administration ng South Korea at ipinarating sa Philippine Council for Agriculture. (Gayao et al.4 Kamote bilang Halamang Gamot B.buong komunidad. nagtataglay ng mga sustansyang kontra-pagtanda Ang kamoteng baging ay isang gulay na mayaman sa sa mga antioxidants at ibang mga sustansyang kapaki-pakinabang sa pagpapanatili ng kalusugan. ang nagpapakita na ang mga kamoteng baging ay nagtataglay ng mga antioxidants tulad ng chlorogenic acid. ngunit mas mainam ito sa pagbibigay ng macronutrients. nakakatulong din ito sa isang pamayanan.4. Mas maraming sustansya din ang makukuha dito kumpara sa bigas. isoclorogenic acid at cafeic acid.(Espinoso 2008) Bukod sa nakakatulong ito sa isang indibidwal. na panimbang sa mga free radicals na nalilikha ng katawan sa karaniwang metabolism o tumutukoy sa lahat ng pagbabagong kemikal sa mga selyula. 2004. lalo na sa bitamina A at Calcium.1 Kamoteng baging. Ayon sa FNRI na inilabas sa Philippine Foods Composition Table. carbohydrates at iron .

kalsiyum. mga lipid. Ang kamote tops ang syang ginagamit at ito ay pinakukuluan sa loob ng 5minuto. karbohaydreyt.stuartxchange. ang patuloy na pagbaba ng platelet count ang syang nagiging sanhi upang mas lalong lumala ang kalagayan ng taong may Dengue. (source: http://www. an gang kamote ay mababa din sa kalori – ang isang maliit na kamote ay naglalaman lamang ng 54kalori. na ang mga antioxidants ng kamoteng baging ay mas mataas sa dahon kaysa sa mga talbos. Nakadadagdag kasi ito sa platelet count ng biktima. Ang dinikdik na dahon naman ng kamote ay inilalagay o tinatapal sa pigsa at acne.2 Kamote bilang panlaban sa iba’t ibang karamdaman Sinasabing ang kamote tops. Para naman sa mga may diarrhea. Meron namang ilang napabalitang kaso na nagsasabi na ang paggamit ng kamote ay isa sa mga mabisang gamot na makakatulong sa pagpapabuti ng kondisyon ng taong may dengue. iron. kung kaya naman ang kamote ang isa sa mga nararapat kainin ng taong may sakit upang bumuti ang kanang kondisyon. (Gayao et al. phosphorous at mga bitamina A at C. Ito din daw ay isa sa mga pagkaing mabisa kontra sa kanser.4.org/kamote. mas mataas sa talbos kaysa sa lamang ugat at mga tangkay ng dahan. ang pinakuluang ugat ng kamote ang mabisang panlaban dito. Ang pinakuluan nito at ang katas ang siyang dapat inumin ng taong may dengue.html ) Kapag hinalo o sinama naman ang kamote sa sitaw at mantika. subalit. ito ay nagiging isa sa mga pagkaing makakatulong sa mga taong may kakulangan sa protina at kalori. Sinabi rin sa pag-aaral na lahat na bahagi ng kamoteng baging lalo na ang mga dahon at mga talbos ay nagtataglay ng protina. 12) 20 . At tulad ng ibang gulay. (Gibe 2005) B. Ang mga sustansyang ito ay kahalintulad na maayos ng mga sustansya ng ibang mga gulay. 2004.Nakasaad sa pag-aaral. lalo na ang may mala-ubeng kulay ay isa sa mga mabisang gamot panlaban sa diabetes.

ang dahon ng kamote at ugat nito ay nagtataglay ng maraming anti-oxidants. Trinidad ng Food and Nutrition Research Institute (FNRI). Ang mga micro-organism na nasa malaking bituka ang siyang tumutunaw sa soluble fiber at resistant starch. Pinabibilis nito ang paglabas ng dumi sa bituka at iniiwasan nito na maranasan ang pagtitibi o constipation. ayon kay Dr. ay nakakatulong sa mga taong may diabetes upang mapanatiling maayos ang kanilang blood sugar level. minsan ay tunog prot-prot. Ang isang kamote na may katamtamang laki ay nagtataglay lamang ng 0. Ang Soluble Fiber at Resistant Starch ay tumutulong sa maayos na pagdaloy ng pagkain sa malaking bituka. kagaya ng acetate.39 gramo ng taba. p. butyrate at propionate. Habang tinutunaw ng micro-organism ang nasabing carbohydrate nalilikha nila ang hanging methane at hydrogen. ito ay nagtataglay lamang ng mababang porsiyento ng glucose. Ang tawag sa carbohydrate na ito ay soluble fiber (SF) at resistant starch (RS). Ang mga micro-organism ay lumilikha din ng short chain fatty acid (SCFA).DOST) 21 . (source: “Busina ni Kamote”.C. Hindi lamang ang mismong kamote ang may sustansyang taglay ngunit pati na rin ang mga ugat at dahon nito. Camote!. dahil sa taglay nitong taas sa fiber at pagiging low fat. Ito ang hangin na lumalabas sa ating puwerta. Kahit na ang tawag sa kamote ay “sweet” potato. Mga Sustansyang Makukuha sa Kamote Ang kamote. 34-35) Ang kamote ay may uri rin ng carbohydrate na hindi matutunaw sa bibig. ay mayroong iba't ibang sustansyang kailangan ng katawan ng isang tao. kaya naman nakakatulog ito sa pagpapanatili ng taang dami ng insulin na kailangan lamang ng ating katawan. Ayon sa mga nutritionists. hindi rin sa tiyan o sa maliit na bituka. Ito ay natutunaw sa malaking bituka. bitamina at mineral. Trinidad P. (Oh.

Mataas ito sa dietary fiber.Ang mga madilaw na madilaw na kamote ay may lutein at beta-carotene. kaysa sa pag-inom ng mga supplements para mapanatili ang pagkakaroon ng malinaw na mata. 22 . ang kamote ay isa sa pinaka-masustansyang pagkaing ine-rerekomenda upang kainin ng mga tao. at may mababang content ng taba (low-fat). 1.C.Ang kamote ay isang pagkain na mabisang mapag-kukunan ng enerhiya dahil sa nagtataglay ito ng mataas na porsiyento ng Carbohydrates. 4. na kailangan ng katawan upang makapagprodyus ng sapat na enerhiya na ginagamit ng mga tao sa pang-araw-araw na pamumuhay. ngunit para sa mga Pilipino. isang dyornal na pumapaksa ukol sa iba't ibang benepisyo ng pagkain. na maganda para sa puso at tiyan. Narito ang ilan sa benepisyo na makukuha mula sa pagkain ng kamote.Mainam ito para sa mga taong may sakit na diabetes. Mga Benepisyong makukuha sa pagkain ng Kamote o Sweet Potato Ayon sa Food Recap. Ang pagkain ng madilaw na kamote ay mas mainam pa. Ito ay dahil sa tumutulong itong magpatatag sa antas ng asukal sa pagpapataas ng adiponectin. Mayroon din itong mga anti-oxidants na tumutulong upang maiwasan ang pagtanda (aging) at para na rin sa pagpapanatili ng matalas na paningin. 3. 2. Ang fiber ay tumutulong para sa pagtunaw ng masasamang kolesterol at para na rin mas maging maganda ang bowel movement sa katawan. Maari din itong maging mabisang pamalit sa bigas.1. isang kemikal sa katawan na tumutulong upang maging balanse ang porsiyento ng asukal sa katawan. isang mahalagang kadahilanan para sa metabolismo ng insulin. hindi magiging madali ang pagpapalit ng kamote sa bigas sapagkat ito ang nakasanayang kainin ng bawat Pilipino sa bansa.

B2. B6. bitamina at mineral. 28. C. 23 . hindi lamang ito matamis sa ating panlasa ngunit ito rin ay maganda para sa kalusugan ng ating Cardiovascular System.56 gramo ng net carbohydrates. 16. para hindi nito masira ang ating mga cells at tissues.8 gramo ng dietary fiber. 3.Ang kamote ay nagtataglay ng maraming bitamina at mineral na kailangan ng katawan. Ang kamote ay pinaka-mabisang mapagkukunan ng flavonoid antioxidants.5 gramo ng protina.51 milligrams ng Bitamina C. (Oh Camote!. at A. Maituturing na itong kombinasyon ng kanin at mga gulay na pinagsamsama sa iisang pagkain. Ang mga ito ay dapat maalis habang maaga pa. Ito rin ay nagtataglay ng apat na beses na higit pa sa pang-arawaraw na pangangailangan ng isang indibidwal ng Bitamina C at beta-carotene. 6. mercury at arsenic. at maging ng dietary fiber na kailangan sa malusog na pangangatawan at matalas na isipan.9 milligrams ng sodium.2 milligrams ng potassium at 29.6 milligrams ng calcium. Mga metal na tulad ng lead. copper. Mga iba pang sustansya ng kamote Ayon sa United Stated Department of Agriculture. p. 34) Ang kamote. 31. C. na nakukuha natin sa pagkain ng mga commercially-processed na mga produkto. Mayroon itong manganese. Ina-absorb nito ang mga kemikal at metal sa loob ng katawan at inaalis ito. Natuklasan ng mga Amerikanong Nutritionists na ang kamote ay nagtataglay ng mataas na porsiyento ng Bitamina A. potassium. dalawang beses higit pa sa pang-araw-araw na pangangailangan ng isang indibidwal. iron.Ito ay epektibong detoxifying agent. Vitamin – E.2. ang isang kamote na may tamang laki ay nagtataglay ng 21.5. 265.

5% 0% 8% 3% 3.061 mg 0.26 mg 1.6 g 0.4 mg 0. Ito rin ay nakakapagbigay ng sapat na enerhiyang katumbas ng kanin dahil sa taglay nitong carbohydrate at protina.5% 16% 15% 5.61 mg 25 mg Percentage of RDA 4% 15. Ito ay nagpapatalas ng isipan.5% 6. Sweet potatoes (Ipomoea batatas).5% 3. Nutrition value per 100 g.5% 6% 24 .80 mg 0.5% 7% 3% 7.078 mg 14187 IU 2.Sa kabuuan. Talahanayan 1. at nakakapagpatibay ng ating mga buto buto sa katawan. Hindi lang iyan.209 mg 0.8 µg 55 mg 337 mg 30 mg 0.5% 473% 4% 2% 1. ito rin ay nakakatulong sa mga taong gustong mag-diyeta dahil rin sa ito ay low-fat.557 mg 0. masasabing ito talaga ay nagtataglay ng sapat o higit pang sustansya na pupuno sa pang-arawaraw ba pangangailangan ng isang indibidwal.5% 3% <0. ayon sa mga natuklasang pag-aaral tungkol sa mga sustansyang tinataglay ng kamote. (Source: USDA National Nutrient data base) Principle Energy Carbohydrates Protein Total Fat Cholesterol Dietary Fiber Vitamins Folates Niacin Pantothenic acid Pyridoxine Riboflavin Thiamin Vitamin A Vitamin C Vitamin E Vitamin K Electrolytes Sodium Potassium Minerals Calcium Iron Magnesium Nutrient Value 86 Kcal 20.05 g 0 mg 3g 11 µg 0.12 g 1. nakakapaglinaw ng mga mata. raw.

tulad ng Dengue.7 83 Calcium (mg) 30 Source: Food Composition Tables.2 3 29 0. maraming kahalagahan ang kamote.4 Uri ng Kamote Violet 122 0.3 47 14 0. DOST. ito ay mabisang mapag-kukunan ng enerhiya at ito rin ay mainam na panlaban sa malnutrisyon. Kahalagahan ng Kamote.4 29.2 22 Puti 126 0. Ito ay maaring maging pamalit sa kanin at nagtataglay pa nga ito ng mas hight na nutrisyon o sustansya kaysa sa tinataglay ng kanin. Sinasabing ang pagpapakulo ng talbos ng kamote ay makakatulong upang gumaling 25 .258 mg Phosphorus 47 mg Zinc 0.6 29.5 0.30 mg Phyto-nutrients Carotene-α 7 µg Carotene-ß 8509 µg Crypto-xanthin-ß 0 µg 11% 7% 3% ---- Nakatala sa ibaba ang kabuuang sustansya ng kamote (ayon sa uri): Talahanayan 2.Manganese 0. lalo na sa Industriya Sa katawan.8 1 23 0. Ito rin ay nakakatulong upang malabanan ang iba't ibang klase ng mga sakit. Dahil nga sa taglay nitong sustansya.3 0. Ang bawat 3 kamote/100 gramo ng kamote ay nagtataglay ng ss: NUTRIENT Dilaw Enerhiya (kcal) Protina (g) CHO (g) Taba (g) Bitamina A (ugRE) Bitamina C (mg) Iron (mg) 128 0. 1998 D.7 0.5 30. FNRI.

Hindi lang sa Pilipinas ito nakakatulong. ang kamote ay maaring gawing isang negosyo o hanapbuhay. Sarian. Ang mga magsasakang ito ay gumagawa ng iba't ibang produktong gamit ang kamote tulad ng alak na gawa dito. nakakapagbigay hanap-buhay din ito sa mga magsasaka sa Japan. Ang kamote o sweet potato ay mahalaga sa seguridad ng tamang supply ng pagkain. partikular na sa Cebu. Sa mga bansang ito sa mga pangunahing pagkain ang kamote. Malaysia at Papua New Guinea. maraming magsasaka ang umaasa sa kamote para mapagkunan ng sapat na kita. Tacio 26 . Alam ng karamihan na hindi maganda ang mga lupain sa Cebu upang gawing lupang pangsakahan. Ngunit hindi lamang iyan ang maaring maging halaga ng isang kamote. Ang pagpapakulo din ng mga talbos na ito ay mabisa upang maalis ang mga tigyawat sa katawan.ang isang taong may sakit nito. Ang mga ugat-ugat naman ay nakakatulong para sa mga taong may diarrhea. Sa panahon natin ngayon. Ayon sa isang artikulo ng The Manila Bulletin na pinamagatang “Underestimate not the Lowly Camote” ni Zac B. lalo na ang mga dilaw na kamote na mabentang mabenta at hinahanap-hanap ng mga mamimili. ito ay masasabing mahalaga sa kalusugan ng mga tao. Ito ay nagbibigay ng desenteng pagkukunan ng kita para sa mga mahihirap na magsasaka na walang ganun kalaking kapital upang makapagsimulang magtanim. Dahil sa dami ng maaring mapag-gamitan ng kamote. Iba't ibang klase ng tumutubong kamote sa Cebu.Source: Oh Camote! Ni Henrylito D. at sa mga ilan pang bahagi ng Amerika. marami sa Pilipinas. ngunit ang mga magsasaka dito ay nagkakaroon ng sapat at kung suswertihin ay high patng suplay ng kamote na maaring ibenta sa mga palengke.

27 . Tamang Pagtatanim ng Kamote Gaya ng ibang mga halaman na naglalaman ang ugat. Sa pagtatanim may distansyang kailangang sundin na 80 hanggang 120 sentimetro ang pagitan ng mga hanay.E. at ang pagitan naman ng mga tanim sa isang hanay ay mula 20 hanggang 30 sentimetro. at pali-paliko ang lamang-ugat kapag siksik ang lupa.magaspang. Sa pag tatanim ng kamote hindi buto ang ginagamit. kundi ang mga sanga o matitigas a baging at pag may usbong na ang mga tanim pinag hahatihati ang mga usbong at tinatanim sa lupa. Gaya ng lahat ng mga agrikultural na tanim mahalaga ang tubig lalong lalo na sa mga kamote. at kung mag lalagay naman ng organikong pataba ay hinahayaan muna ang lupa ng 3 hanggang 4 na lingo para mabulok ang patabang nilagay sa lupa. dahil sa ganitong luba mas babilis lumaki ang mga lamang-ugat. Kahit na mapili man ito sa lupang pag tatamnan pwede naman ito itanim sa kahit anong panahon tag-ulan man o tag-araw. kaialangan ng kamote ang lupang buhaghag at mabuhangin. Madaling tumutubo ang mga damo pagkatpos maararo ang lupang pinagtaniman na kailangang maging maagap sa pagtanggal ng mga damo bago humaba ang mga baging ng kamote para di masakop ng mga damo ang pagitan ng mga hanay. Para mas maging mabuhaghag ang lupa ay inaararo ng mga magsasaka ang lupang pag tataniman ng ng 2 hanggang 3 beses. Ang mga sanga ng kamote ang baging o talbos nito ay maaari ring gamitin pero hindi sa pagtatanim kundi sa pagluluto. Pero maaaring maging maliit.

Sa pag aani ay maraming paraan ang pwedeng gamitin: 1.Kapag nag uumpisa pa lamang ang mga dahon mas kailangan ng kamote ang tubig at kailangan din na laging basa ang lupa sa panahong lumalaki ang mga ugat nito. Sinisira ng Weevil ang sanga at ugat nito. Kapag may uod at iba pang kulisap bombahin ang mga ito ng alin man sa Sevin.) Kung kaunti lamang ang tanim. Para naman maiwasan ang pagkabulok o pagsusuga ng mga lamang ugat ay kailangang mag ingat sa paghuhukay kapag inaani ang mga ito. Pagkaraan ay madali nang bunutin ang mga baging kasama ang mg lamang ugat nito. At yung minsan naman ay inaararo ang magkabilang gilid ng mga puno para lumuwag ang lupa. Ang iba pang sakit ng kamote gaya ng Sclerotium. May ibat-ibang sakit at peste ang sumisira sa kamote. Blight ay maiiwasan kung lagging magbabago ng tanim sa iisang lupang pinagtataniman na tinatawag na Crop Rotation. hukayin ng malaking tinidorang mga lamang ugat. 28 . Kung malawak naman ang taniman inaaao ng 2 hanggang beses ang pagitan ng mga hanay. Ang madalas at maramihang pagkuha ng dahon o talbos ay nakakapinsala sa paglaki at pagdami ng mga lamang ugat. Malathion o Parathion. Madaling magkalaman ang mga ugat ng kamote na pwede na agad anihin pagkaaan ng mga 70 hanggang 90 araw at ang mga pinaka matagal naman ay mula 120 araw at higit pa. Para masugpo ang mga Weevil bombahin ng Dieldrin at Heptachlor ang mga puno. pagka tapos ay pinupulot na lng ang mga lamang ugat sa inararong lupa.

Kahulugan. Ito din ay ginagawang gamot at medisina sa ibang bansa tulad ng bansang Tsina. Sinang-ayunan ng nakararami na ang yam ay mauuri bilang monocotyledonous na halaman sa kabila ng paminsangminsang mga katibayan na nagpapakita ng ibang yams na may higit sa isang buto. ng yam sa loob ng isang taon. II. Ang yam ay isa sa mga pangunahing pagkain ng milyon-milyong tao sa Asya.2.2 Ang kapatid ng kamote. Ito ay hindi lang nakatutulong sa aspetong pang-agrikultural sa mga nasabing bansa dahil ito ay nakatutulong din sa ekonomiya ng isang bansa.) Pagka ani ng mga lamang ugat ng kamote ay hindi muna agad ito inaalis sa lupa. pinapabayaan munang naka bilad sa araw ang mga lamang ugat na matuyo ng bahagya. Pagkakaiba ng YAM at kamote Ang yam ay miyembro ng (scientific name) Dioscorea na may kakayahang lumikha ng mga tubers. cassava at sweet potato o kamote. Ito ang pang-apat sa pinakamahalagang tuber crop sa buong mundo sunod sa patatas. Papua New Guinea at lalo na sa Nigeria dahil ito ang pangunahing bansa na naglilinang o nagpaparami ng yam upang gawing kalakal at mailuwas sa ibang bansa. ang YAM E. Pero kahit na ano mang paraan ang gamitin sa pagaani ay kailangang lagging mag ingat sa paghukay. bulbils o rhizomes na mahalaga at nakatutulong sa ating ekonomiya. Hindi lang basta pagkain ang tanging nagagawa sa yam. Aprika at ibang bahagi ng Amerika. Mahalaga ang Yam sa South Pacific Islands. Nagtataglay ang ube ng sucrose at ang dahon naman 29 . Uri ng YAM. Ang Nigeria ay nakagagawa ng halos 88 kg.

Department of Agriculture sa Puerto Rico. Sa panahon ngayon. •Dioscorea Alata (water yam) .1 Ang mga ss.Ito ay nagmula sa timog-silangang Asya. Ang dahon naman ay pabilog at ang bunga nito ay karaniwang puti at siksik.Ito ay dumadami at lumalago sa mga lupain na may malawak na espasyo. ang Dioscorea rotundata ay nananatiling pangunahing nililinang na specie ng yam sa kanlurang Africa-ang pinakamahalagang lugar sa mundo para sa produksyon ng yam. Makalipas ang ilang taong 30 . na species ay mga uri ng yam: •Dioscorea rotundata poir (white yam) . fructose. Mula sa Burma ay kumalat ito sa India. Malaysia.nito ay nagtataglay ng glucose. Indonesia at iba pang mga lugar sa Silangang bahagi ng timogsilangang Asya. marahil sa Burma. glycerol at iba pang nutrisyon at bitamina na kailangan ng ating katawan. E. Ang maliliit na sanga nito ay karaniwang lumalago at humahaba ng ilang metro.S. Ang paglalahi sa yam ay isinasagawa sa iba’t ibang sentro sa mundo kapansin-pansin sa International Institute of Tropical Agriculture sa Nigera at sa U. Ito ay makikita sa kanlurang bahagi ng Africa ngunit hindi ito naninirahan sa mga kagubatan.

Ang karaniwang pangalang nito ay nagmula sa katotohanang ang bunga nito ay kulay dilaw. •Dioscorea Esculenta . •Dioscorea Cavensis (yellow yam) . 31 .pagkakadiskubre sa Dioscorea Alata ay nagsilbi itong pagkain para sa mga manlalakbay. ang bunga nito ay kulay puti at kaunti lang ang fiber na taglay nito kaysa sa ibang uri ng yams. malaki at hugis puso at ang kulay nito ay maputlang berde.Ito ay may tangkay na manipis at matinik. Ang produksryon nito ay mahalaga sa mga taga-timog-silangang Asya. Ang dilaw na kulay nito ay dahil sa presensiya ng carotenoids. Ito ay naipakilala sa mga taga-kanlurang India galing sa Kanlurang Africa noong 16th century. Ang dahon ay bilang lamang. ang South Pacific Islands at ang West Indies.Ito ay isang specie ng dioscorea kung saan madaming may-akda ang nagsasabing ang dioscorea cavensis daw ay sumasailalim lang sa dioscorea rotundata. Ang malalaking uri ng Dioscorea Esculanta ay matatagpuan sa Malaysia. Ito ay mas nabubuhay sa mainit na lugar. New Guinea at sa Pilipinas. Ang dahon nito ay mas malaki kaysa sa Dioscorea rotundata at ang dulo ng dahon nito ay hindi kasing tulis gaya ng sa Dioscorea rotundata. At doon nagsimulang kumalat sa iba pang bahagi ng tropiko. Ito ay nagmula sa Indo-China at nilinang sa China noong 2nd century A.D.

Korea at sa timog Japan.Ito lang ang uri ng yam na makikita sa parehong Asya at Africa. •Dioscorea trifida L.ang uri ng yam na ito ay pinalalago sa China. Ang dioscorea Bulbifera na matatagpuan sa Asya ay mas mababa ang angular. Ginagamit ito bilang medisina ng mga Tsino.Ito ay may mabuhok na sanga o tangkay at ang dahon nito ay madami. (cush-cush yam) . Ang bunga nito ay malalaki at mapait. Ito ay nagmula sa tropikal ng Africa.•Dioscorea Dumethorum (bitter yam) . •Dioscorea opposita thumb (cinnamon yam) .Nagsimula ito sa hilagang parte ng timog Amerika. Sinasabing nakamamatay daw ang bunga nito dahil sa mataas na bilang ng Alkaloid dioscorine kung kaya nararapat na idaan muna ito sa umaagos na tubig o tubig alat at saka pakukuluan bago kainin. Ito ay nangangailangan ng malamig na 32 . mas sperical at mas kakaunti ang toxic na taglay nito kumpara sa Dioscorea bulbifera na matatagpuan sa Africa. •Dioscorea Bulbifera (aerial yam) .

Mga Lugar Kung Saan Matatagpuan ang Yam o Ube at ang Pangunahing Supplier nito Ang Yam o kilala sa tawag sa Pilipinas bilang Ubi/Ube na may siyentipikong pangalan na Dioscorea alata at napapabilang sa pamilya ng Dioscoreaceae.temperature.magaspang at makaliskis ang parang pabilog Bunga na kinakain: Lasa: Laman: balat -bungang-kahoy starchy tuyo -makinis at manipis ang balat -Storage root matamis moist F. Pagkakaiba ng YAM at KAMOTE YAM KAMOTE -Dioscorea. Ang bunga nito ay manipis lang at mahaba kung kaya ito ay mahirap anihin. ay isang lamang-ugat na kilala bilang isa sa mabisang pagkain sa iba’t ibang lugar. Ito ay ginagamit bilang pagkain at tradisyunal na medisina sa Japan at China.Halos kapareha ito ng dioscorea opposita sa itsura at nangangailangan din ito ng malamig na temperature. Ipinapakita sa talahanayan ang pangunahing produksyon 33 . Ang tangkay nito ay humahaba ng hanggang tatlong metro lamang. •Dioscorea japonica (thunb) . E.2 Talahanayan 3. Dioscoreacceae -Ipomoea batatas -Coppery or brownish ang -Light yellowish tan tubers balat -mahaba at hugis cylinder ang balat -maliit at hugis block na scientific name: Panlabas na itsura: .

hinahati ito sa iba’t ibang seksyon.iita.Bohol 2.000 tons Source: http://old.ng Yam sa iba’t ibang lugar sa Pilipinas at pati na rin sa iba pang bansa. Ang ubi ay 34 .org/cms/details/research_summary. tons Ghana 3.Cagayan de Oro 3.org/wiki/Kinampay Ang Yam ay isa sa mga malaki at mabigat na uri ng lamang-ugat. tons Benin 2.1 mil. Bawat seksyon ay naglalaman ng isa o dalawang buto. tons Cote d’Ivoire 5 mil. Talahanayan 4.wikipedia.Isabela 4. dahil ito ay gumagapang kapag ito ay lumalago.000 tons Haiti 197.000 tons Sudan 137. Ang dahon nito ay may korteng puso.Surigao del Sur Source: http://en.000 tons Brazil 230. Mga bansang may pinakapangunahing produksyon ng Yam: Mga bansa Produksyon Nigeria 34 mil.000 tons Japan 204. tons Colombia 333.000 tons Ethiopia 174.aspx?articleid=268&zoneid=63 IITA research to nourish Africa Talahanayan 5. Iba’t ibang lugar sa Pilipinas na may Pangunahing Produksyon ng Ube: Produksyon ng Ube sa Pilipinas (1997) 1.9 mil.Upang mapalusog o mapalago ang Yam. Kailangan nito ng matibay na tangkay na makakapitan. Sa Pagpapalago ng Yam isinasaalang-alang ang lugar kung saan ito itatanim.ang mga sangang gumagapang ay malambot ngunit magaspang.

. candies. (Source: Madali. hopia at iba pang uri ng rice cake tulad ng suman. Ang yam ay lumalago sa mga lugar na may tropikal at subtropical na klima. Toribio V. maari itong pinakuluan o nakahiwa sa maliit na piraso at nakaprito. Ang ubi ay isang mabisang pagkain. Ang mga Ubi na pinakuluan ay inihalo sa gatas at asukal upang gawing candies. ito ang ilan sa mga tips sa pagtatanim ng Yam: Una. puto. Ang mga processed foods na gawa sa ubi ay ibinibenta na rin sa mga palengke at tindahan. Loose soil para sa may malalaking lamang-ugat. ang Ubi ay itinatanim sa layo ng isang metro mula sa katabing buto nito.. How to grow vegetables in the Philippines) G. Kilala ang ube bilang sangkap na nakapagpapatamis sa mga pagkain tulad ng kakanin at iba pang pambihirang pagkain o food delicacies dahil nakapagbibigay ang ube ng kulay lila at kakaibang lasa sa pagkain. bitso at 35 . camote at gabi. sagobe.malalim at mayaman sa organiko. E. ang Clay loam soil naman ay lupang tamang tamnan ng Ubi. sapin-sapin.may iba’t ibang laki. simula sa maliit na ang tawag ay “cush-cush” hanggang sa malaki na nagtitimbang ng 14-20 kilos. ang butas kung saan ilalagay ang buto ay dapat malawak . At ang panghuli. (Source: Mercado. Mga lutong na ginagawa sa Ube at iba pang gamit ng nito Ang Yam o Ubi ay maaring gawing minatamis. Ang mga lupang maaring gamitin sa pagpapalaki nito ay ang loose soil at clay loam soil. Elementary Agriculture) Yam o dioscorea alata o kilala sa Pilipinas bilang “ube/ubi”. Para sa ikagaganda ng resulta. Samantala. ang lupa kung saan itatanim ang mga Ubi ay dapat nahukay ng maayos at malalim na malalim.S. o kaya ay ice cream. halo-halo. Ang Ube ay ginagamit sa halaya. Sa pamamagitan ng mga produktong ito marami at malago ang buong taong supply ng Ubi sa Maynila at iba pang lamangugat tulad ng cassava. Pangalawa.

Jose M.bibingka. Balatan at gadgarin ng pino. 2. pakuluan ang ube at hayaan ito sa loob ng 30 minuto. tinapay at cakes. tarts. Sa isang kawali. (Source: Lubag. Philippine Journal of Science) Halimbawa ng paraan ng pagluluto ng isang produkto na gawa sa Ube: Halayang Ube o Ube jam Mga sangkap: 1 kilo ube 1 lata (14 ounces) evaporated milk 2 lata (12 ounces) condensed milk 1 / 2 tasa ng mantikilya o margarina 1 / 2 kutsarita ng banilya (opsyonal) Pamamaraan: 1. Ginagamit din itong pampalasa sa ice cream. Alisan ng tubig at palamigin.. Jr. 36 .

idagdag ang condensed milk at banilya. 7. Palamigin muna bago ihain ang halayang ube. Haluing mabuti. Mag-init ng kawali sa di-kalakasang apoy .3. at hinaan ang apoy. Idagdag ang 1 kilong ginadgad na ube. Unti-unting tunawan ng mantikilya o margarin. Hayaang lumamig at ilagay sa isang malaking bandehado. (Source: http://www. Panatilihin ang paghahalo ng mga ingredients sa 30 minuto o hanggang lumagkit at matuyo ng kaunti (ngunit basa-basa pa rin).1 Mga iba pang pagkaing produkto gamit ang ube bilang isa sa mga sangkap: Cookies: Ubi Butterscoth bars Ubi brownies Ubi Cribkles Lengua de gato Peanut Ubi cookie Accordion treats Broas Barquillos Ubi polvoron Cakes: Ubi Buttercake Ubi Banana cake Eggless Ubi cake Ubi Blitz Torte Ubi cheezy cake Ubi boiled Fruit Pies: Ubi Buko Pie Ubi Apple Pie Ubi Pineapple Pie Jams: Ubi jam/ halayang ube Pastries: Mango Ubi bars 37 . Idagdag ang evaporated milk at magpatuloy sa paghalo ng 15 minuto. 5.akoaypilipino. 8. 6. 4.eu/recipe/halayang-ube-purple-yam-jam-recipe) G.

Violet B.C..Ubi hopia Ubi de Queso Ubi Impanaditas Ubi lemon squares (Source: Salda. (Source: Plants and Health by A. Let’s bake using the purple yam powder) Ang yam ay isa sa pinakakilalang halaman sa lahat ng mga bansa na may tropical na klima. Kapag ito ay natuyo na igiling ito sa grinder upang madurog at maging pino ang bawat butil nito. ang sumunod ay balatan ito at ibilad sa araw.. Liban sa pagiging isang gamot ang ubi ay uri ng pagkain na madaling matunaw sa ating tiyan. Ang ube ay maaring gawing harina. Ang yam ay ginagamit rin bilang medisina o panggamot. Ito rin ay panlinis ng ating katawan o sa ating bituka. ang bunga ay para sa panggamot ng piles gonorrhea at ketong. upang makagawa ng yam flour:Una. 38 . SAS) Ang balat ng Ube at tira nito ay ginagamit minsan sa pagpapakain ng mga manok at baka. hiwain ang lamang-ugat na may lapad na 1cm.

5 mg 0.02 mg 0. at nagiging proteksyon laban sa lung and oral cavity cancers.02 mg 0.0 mg Boiled 75 cal 1.50 mg 6.0 mg 0. Kabuuan ng mineral at bitamina sa bawat 100 grams ng Ube Composition Food energy Protein Fat Total carbohydrates Fiber Calcium Phosphorous Iron Thiamine.0 g 0.0 mg Source: Food and Nutrition Research Institute.2 g 0. mineral at vitamin content kaysa ube na pinakuluan.0 mg 0. Vit.6 g 0.7 g 0.html) 39 .0 mg 44.7 g 19.7 g 14.07 mg 0.nutrition-andyou. (Source: www.B1 Riboflavin Niacin Ascorbic acid Raw 96 cal 1. 1980.2 g 22.09 mg 0.0 mg 32. Ang Ube ay may Bitamina A at beta carotene para sa malinis na balat. ‘night vision’. Nutritional value na makukuha sa Yam o Ube Ang ubeng hilaw ay mas mayaman sa carbohydrates.2 g 17.com/yams. Talahanayan 6.H.40 mg 6.7 mg 0.

Maituturing na isang biyayang binigay ng Diyos ang pagkakaroon ng isang gulay na tulad ng kamote dahil kung wala ito. kaya naman dapat ito ay bigyan din ng kaukulang pansin at halaga. marahil marami sa magsasaka natin ngayon ang lalong malulugmok sa mga hikahos nilang buhay. Natuklasan na ang kamote ay isang “wonder gulay” sapagkat malaki ang naiaambag nito hindi lamang sa pagbibigay ng nutrisyon sa katawan kundi pati na rin sa pagpupuno ng bulsa ng mga magsasaka. 40 . MGA NATUKLASAN Ang Kamote • Sa isinagawang masusing pag-aaral na may paksang “Ang Kapangyarihan at Kakayahan ng Kamote”. Samakatuwid.III. lalo na para sa mga Pilipino. napag-alaman din na malaki ang naiiambag nito sa industriya at ekonomiya ng isang bansa. Nalaman din na ang pagkakatuklas ng gulay na kamote ay malaki ang naitulong para sa kabuhayan ng mga mahihirap na magsasaka na walang sapat na puhunan at malaking lupa. Nartuklsan ng mga mananaliksik na hindi lamang pala sa katawan nakakatulong at mabuti ang kamote. ang kamote ay hindi lamang maituturing na simpleng pagkain.

Yam Natuklasan sa pag-aaral na ito na ang yam ay nabibilang sa pamilya ng Dioscoreaccaea ay may iba’t-ibang uri. Isang masustansya at angkop na pagkaing panlaban sa ilang malubhang sakit tulad ng dengue. Ang mga ito ay ang Dioscorea rotundata na may puti at siksik na laman. Bilang isang pananim. 41 . At dito sa pananaliksi na ito. dilig-diligan ikaw ay magkaka- roon na ng maraming ani. • Ang kapatid ng kamote. nabigyang daan para mabigyan ng importansya ang kamote. na karaniwang di nabibigyang pansin ng ibang mga tao. sa pabor para sa maraming magsasakang hirap sa buhay. Kadalasang hindi napapansin ang kamote. natuklasan na hindi lang masarap na lamang ugat ang kamote. madali at mabilis in siyang tumubo at hindi pa nangangailangan ng sobrang atensyon para alagaan basta itanim lng siya sa buhaghag at mabuhanging lupa. ito din ay isa sa mga pagkaing maraming kagamitan. at iba pa.Napag-alaman din na di lang pala isang simpleng pagkain ang kamote. ngunit sa likod ng maliit na gulay na ito ay ang mga sustansya at kagamitang makakatulong sa atin.

Dioscorea bulbifera na matatagpuan sa Asya at Africa. Mga halimbawa ng produktong gawa sa Ube: halaya. Ang ube ay isang sangkap upang gawing minatamis. hinihiwa muna ito at ibinibilad sa ilalim ng araw hanggang matuyo saka dudurugin ng pinong-pino.Dioscorea alata. ay isang lamang-ugat na na kilala bilang isa sa mabisang pagkain bansang Pilipinas at pati na rin sa iba pang bansa. suman. Dioscorea cavensis na may dilaw na laman. Dioscorea trifida. hopia. sagobe. Ang ube 42 . Ang Ube ay maaaring gawing harina. Dioscorea esculanta na kulay puti gaya ng Dioscorea rotundata. sapin-sapin. rice cake. Dioscorea opposita na nangangailangan ng malamig na temperatura at ginagamit bilang gamot ng mga Tsino.” Natuklasan din sa pagsasaliksik tungkol sa yam ay kilala ito sa tawag sa Pilipinas bilang Ubi/Ube . candies o kaya ay ice cream. bitso at bibingka.. puto. at Dioscorea japonica na kapareha din ng Dioscorea opposita dahil kailangan din nito ng malamig na klima upang mabuhay at dumami at hindi lang ito maaaring kainin kundi maaari din itong gawing gamot. Dioscorea dumethorum na may mapaklang lasa at sinasabing nakalalason kapag kinain dahil sa taglay nitong alkaloid dioscorine kaya dapat muna itong hugasan sa umaagos na tubig o tubig alat saka pakukuluan bago kainin.

panggamot ang yam sa piles gonorrhea at ketong. mineral at bitamina kaysa sa Ubeng pinakuluan.powder na ito ay isa sa sangkap sa paggawa ng mga pagkaing produkto tulad ng cookies. 43 . Ang Ubeng hilaw ay mas mayaman sa Carbohydrates. Pastries. Pies at jams. nightvision at nagiging proteksyon laban sa lung at oral cavity cancers. Natuklasan rin na hindi lang pagkain ang silbi ng ube. cakes. ito ay isa ring gamot sa nakakatulong sa ating katawan. Hindi nasasayang ang bawat piraso at parte sa Ube dahil ang balat nito at mga tira ay ginagamit minsan sa pagpapakain ng manok at baka. Nagtataglay ang Ube ng iba’t ibang sustansya sa ating katawan tulad ng bitamina A at beta carotene para sa malinis at malusog na balat.

. 16 Mar 2008 Gayao. 2004 Gibe. Mark. and nutrient intake of farmers and processors.al] Contribution of sweetpotato household income. Everything Vegetarian Chua. “All about sweetpotato – Protein-Enriched kamote” BAR R&D 2005 Apr-Jun Benaning. 17 Apr 2008 Food and Nutrition Research Institute. 1980 Frank Schaffer Publications. Benguet : BSU. [et. Marvyn N. “Camote benefits Tarlac. Manila Bulletin. 2010 Berrin. Betty T. “Sweet potato contains anti-aging nutrients” 44 . Thames and Hudson. The Spirit of Ancient Peru: Treasures from the Museo Arqueologico Rafael Larco Herrera. The Manila Times. Lizbeth J. Humbert and Alfred Groth. “Kamote vs Rice” Malaya 26 Aug 2010 Esposo. Editorials. Philip S.IV. William M. Elizabeth. Language Arts Power Packs “Fusion Kamote”. TALASANGGUNIAN o BIBLIOGRAPI Mga Aklat at Artikulo/Periodicals: Alston. New York. Albay Farmers” Manila Bulletin Benno. The Sweet Potato. Ma. 1997 Bittman. General Books LLC. “The underrated kamote can save our country” As I Wreck This Chair. Katherine and Larco Museum. La Trinidad. Benjie P. Women’s Day Cookbook Barona. food.

How To Grow Vegetables in the Philippines. a Handbook for the Practical Grower. T. Violeta B. Tropical Root and Tuber Crops: Cassava. “Underestimate not the lowly camote” Manila Bulletin 2009 Sept 2 45 .. et.V. Sta.. Gad and George Thottapphilly. 25 Oct 2010 Mercado. Angelo Jose M. 2009 Loebenstein. Paul. Zac B.. Sweet Potato. 2009 “Long Yam: A Health Tuber”. “Antioxidants of purple and white greater yam” Philippine Journal of Science 2008 “Magtanim ng Kamote”. Cruz.Science and Technology Post 2005 Hand. Carol Ann. New York.. 2004 Sarian. Benguet.1 Lebot. Ebony Magazine vol. Toribio V. Yams and Aroids. The Sweet Potato. 1999-2009 Salda. Jr et al. Jun-Mar 2004 p 7 Lubag. Let’s bake using the purple yam powder . The Sweetpotato.31 no.E and Kirby Lee Cockerham. “Elections and Banana Cue” Sun Star. The Northern Philippines Root Crops Research and Training Center . ABIVA Publishing House. Phil. 1952 Origin..La Trinidad. The Sweet Potato. Springer Science + Business Media B. PCARRD Farm News. 2003 Johnson Publication. King's Lynn. 2010 Hsieh. Al. Punla Technology Resource Center – Makati: TRC Managbanag. MPG Biddles Ltd. BiblioBazaar. Vincent. Infobase Publishing Inc. Nicole J. Manila. YOTO Publisher. The New Complete Book of Food. United Kingdom. Classification and Growth cycle of the Yam Plant Rinzler.

akoaypilipino.com/yams.org/cms/details/research_summary.iita. Jennifer A. Philippine Council for Agriculture and Resources Research and Development. 2010 Wang. Sweet Potato: An Untapped Food Resource Websayt: www. Eastern Publishing Association Manila..wikipedia.SAS.html http://www.html http://en. Plants and Health.net http://www. camote!” Graphic Health 25 July 2011 Talmadge. A. Lyniece North and Madeleine Watt.nutrition-and-you. Ancient Wisdom Modern Kitchen Woolfe. Warren Shier and Mika Ono. 1986 Tacio. Yuan.aspx?articleid=268&zoneid=63 waze. Cumberland House Publishing.eu/recipe/halayang-ube-purple-yam-jam-recipe http://en.stuartxchange.html http://www.com/ethanol-sweet-potatoes.org/wiki/Kinampay http://old.Philippines.org/kamote. The Sweet Potato Lover's Cookbook: More Than 100 Ways to Enjoy One of the World's Healthiest Foods.org/wiki/Sweet_potato#cite_note-49 46 .wikipedia. 1984 State of the Art: Sweet Potato Research. “Oh. Henrylito D.C.all-about-sweet-potatoes. Laguna: Los Banos.

Sonaba 47 .V. Serdenia Kheesa Marie B. Rivera Janine Joy S. Roales Rafael A. Santiago Wrindle D.V. APPENDIKS O DAHONG-DAGDAG Mga Mananaliksik: Jean Paulene W.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful

Master Your Semester with Scribd & The New York Times

Special offer for students: Only $4.99/month.

Master Your Semester with a Special Offer from Scribd & The New York Times

Cancel anytime.