Ang Kapangyarihan at Kakayahan ng Kamote

Isang pananaliksik na iniharap kay Prof. Emelinda C. Layos

Bilang pagtugon sa kahingian sa sa asignaturang Pagbasa at Pagsulat Tungo sa Pananaliksik (FILI 1023)

Mga mananaliksik: BSND1-1N Pangkat H

Jean Paulene W. Rivera Janine Joy S. Roales Kheesa Marie B. Sonaba

Wrindle D.V. Serdenia Rafael A. Santiago

Marso, 2012

PASASALAMAT

Buong pusong pinasasalamatan ng mga mananaliksik ang PANGINOONG DIYOS na walang sawang sumusubaybay at gumagabay sa bawat kasapi upang matapos ang pag-aaral na ito.

Pinasasalamatan din si Prof. Emelinda C. Layos na tagapayo na nagsilbing gabay at daan upang maging matagumpay at maayos ang pagsasagawa ng pananaliksik na ito, pati na rin sa walang sawang pakikinig sa research presentation na bunga ng aming kasipagan.

Lubos na pasasalamat din sa aming mga magulang, sa aming pamilya, ama, ina at mga kapatid na walang sawang sumusuporta at handang tumulong anumang oras.

Maraming salamat sa mga may-akda at awtor ng mga na mga libro at artikulo na aming nakalap na siyang naging daan upang maging mahusay ang pag-aaral na ito, sa mga kaibigan at kakilala, mga taong nakasalamuha habang binubuo ang pananaliksik na ito.

At sa huli, salamat sa edukason at wika na nagsisilbing bantayog sa karunungan.

PAGHAHANDOG

Ang pananaliksik na ito ay iniaalay sa mga punong pinutol para gawing papel, sa Panginoong Diyos at mga magulang, sa mga kabataang nag-susumikap makapag-tapos ng pag-aaral at may pangarap at higit sa lahat, iniaalay ang pag-aaral na ito para sa mga taong hindi kumakain ng kamote.

TALAAN NG NILALAMAN Bahagi ng sulating pananaliksik Flyleaf Pamagat Pasasalamat Paghahandog Talaan ng Nilalaman Talaan ng Talahanayan at Ilustrasyon I. Panimula 1.1 1.2 1.3 1.4 Layunin ng Pag-aaral Kahalagahan ng Pag-aaral Paglalahad ng Suliranin Saklaw at Limitasyon At Mga Terminolohiyang Ginamit 1 2 3 4-5 Pahina i ii iii iv v vi

II. Pagtalakay sa Nilalaman II.1 Kamote A. Ang Kahulugan o depinisyon, pinagmulan, mga uri, at mga lugar na may pangunahing konsumo o suplay ng Kamote B. Iba't Ibang Gamit ng Kamote B.1 Iba’t ibang lutong maaaring magawa sa Kamote. B.1.1 Fried sweet potato B.1.2 Kamote chips, sticks at Camotecues B.1.3 Kamote dried chips B.1.4 Kamote buns B.1.5 Kamote Pie B.1.6 Kamote sa pIlipinas B.1.7 kamote sa China B.1.8 Kamote sa Japan B.2 Iba’t ibang gamit ng Kamote bukod sa pagiging pagkain B.3 Kamote bilang pamalit sa Bigas B.4 Kamote bilang Halamang Gamot B.4.1 Kamoteng baging, nagtataglay ng mga 10 11 12 13 14 14 14 14 15-17 18 19 2-9 10

Mga Benepisyong makukuha sa pagkain ng Kamote o Sweet Potato C. Nutritional value na makukuha sa Yam o Ube III. Mga Sustansyang Makukuha sa Kamote C. Mga iba pang sustansya ng kamote D.28 29-34 29-33 34 35 36 H. Mga lutong na ginagawa sa Ube at iba pang gamit ng nito 19 20 21-25 22 23-25 25-26 27 .2.Sustansyang kontra-pagtanda B. Kahalagahan ng Kamote.1. lalo na sa Industriya E. ang Yam F. Mga Natuklasan IV. Kahulugan.4.2 Ang Kapatid ng Kamote. Bibliograpi / Talasanggunian 39 40-43 44-46 . Uri ng YAM.2 Kamote bilang panlaban sa iba’t ibang karamdaman C.2 Pagkakaiba ng YAM at KAMOTE G. Pagkakaiba ng YAM at kamote F. Mga Lugar Kung Saan Matatagpuan ang Yam o Ube at ang Pangunahing Supplier nito H.1 Ang mga uri ng yam F. Tamang Pagtatanim ng Kamote 2.1 Mga iba pang pagkaing produkto gamit ang ube bilang isa sa mga sangkap 38 I.

raw. kamote cue Kamote dried chips Tinapay na gawa sa kamote o kamote flour Kamote pie Adobong Talbos ng kamote sinigang “tongsui” o sweet potato soup Daigaku-imo Ofukuimo Ace of spades Blackie Margarita Dioscorea rotundata poir (white yam) Dioscorea Alata (water yam) Dioscorea Cavensis (yellow yam) Dioscorea Esculenta Dioscorea Dumethorum (bitter yam) Dioscorea Bulbifera (aerial yam) Dioscorea trifida L. (cush-cush yam) Dioscorea opposita thumb (cinnamon yam) Dioscorea japonica (thunb) Halayang Ube Mga Talahanayan: Sweet potatoes (Ipomoea batatas). Nutrition value per 100g Ang 3 uri ng Kamote/ 100 gramo Pagkakaiba ng Yam at Kamote Mga bansang may pinakapangunahing produksyon ng Yam Iba’t ibang lugar sa Pilipinas na may Pangunahing Produksyon ng Ube Kabuuan ng mineral at bitamina sa bawat 100 grams ng Ube 24 25 33 34 35 40 Pahina 9 9 10 11 11 13 13 14 14 14 17 30 31 31 31 32 32 32 32 33 36 . kamote sticks.TALAAN NG TALAHANAYAN AT ILUSTRASYON Mga Ilustrasyon: Dilaw na kamote Puting kamote Fried sweet potato Kamote chips.

na sinasabing kapatid ng kamote. ang gamit nito at ang pagkakaiba nito sa kamote. nang sa gayon ay mahikayat na rin ang bawat isa na kumain nito. PANIMULA A. ang pangunahing layunin ng pananaliksik na ito ay makapagbigay ng kabuuan at pangkalahatang impormasyon sa mambabasa ng tungkol sa kamote. •Magbigay ng karagdagang impormasyon sa mga tao ng kabutihang nagagawa ng kamote. •Pagtuklas kung ang kamote ba ay magiging mabisang pamalit sa pang-araw-araw na kinakain ng tao. Layunin Ang layunin ng pananaliksik na ito na pinamagatang “Kapangyarihan at Kakayahan ng Kamote”ay ang mga sumusunod: •Mailahad ang mga sustansyang makukuha sa kamote bilang isang pagkaing nakakapag-bigay ng sapat na sustansyang kailangan ng isang indibidwal sa pang-araw-araw niyang pamumuhay. tulad ng kamote bilang pagkukunan ng pagkakakitaan o bilang isang halamang gamot. ang mga pangkaraniwan at dipangkaraniwang mga impormasyon na makakapagbigay ng panibagong ideya tungkol sa pagkaing ito. •Pagpapakilala at paglalahad ng impormasyon tungkol sa “Yam o Ube”. nang sa gayon ay mas maging epektibo pa ang paggamit nito at nang makatulong ito upang mas 1 . hindi lamang bilang isang pagkain kundi bilang gamit sa iba pang mga bagay-bagay.I. •Pagbibigay importansya at linaw sa mga bagay na nagagawa ng kamote. partikular na tayong mga Pilipino na bigas. Sa kabuuan. at marami pang iba at.

•Pagkaing nagagawa ng kamote o sweet potato. •Kahalagahan ng kamote o sweet potato sa industriya at. Nakapaloob sa pananaliksik na ito ang mga sumusunod: •Iba pang gamit ng kamote o sweet potato. ang mga sustansyang nakapaloob dito na makakatulong upang maging malusog ang ating mga pangangatawan at maging matalas ang ating isipan. makakapagbigay ito ng malinaw na impormasyon sa kung ano ang kayang gawin ng kamote sa ating katawan. Mahalaga din ito sapagkat ang pananaliksik na ito ay makakapag-bigay linaw sa mga bagay-bagay na hindi masyadong malinaw tungkol sa kakayahan ng isang kamoteng kinakain ng mga tao. at kung bakit ang pagkain nito ay mahalaga sa isang indibidwal. •Kaalaman tungkol sa kapatid ng kamote na Yam o Ube. 2 . •marami pang iba. •Tamang paraan ng pagtatanim at pagpapadami nito. B.maging mabunga pa ang pag-aaral at makatulong ang pananaliksik na ito sa mga susunod pang pagaaral na maisasagawa tungkol sa kapangyarihan at kakayahan ng kamote. •Mga lugar na may madaming suplayer nito. Kahalagahan Mahalaga ang pananaliksik na ito dahil naglalaman ito ng mga impormasyon at kaalaman na maaring magamit ng bawat isa (mapa-bata man o matanda) upang mapaunlad ang kanilang karunugan hindi lang sa aspetong pang-agrikultural pati na rin maging sa aspetong pang-industriya. •Sustansyang maaring makuha sa pagkain ng kamote o sweet potato.

Makakatulong ang pananaliksik na ito sa pagpapalawak ng impormasyon tungkol sa kamote o sweet potato hindi lamang sa mga komu-konsumo o kumakain nito maging pati na rin sa mga taong ginagamit ang kamote o sweet potato para sa kanilang pamumuhay. kung meron 'man? 2) Ano – ano ang iba't ibang klase o uri ng kamote? 3) Saang mga lugar ang may pinaka-pagunahing supply ng kamote sa bansa o iba pa? 4) Ano ang iba't-ibang uri ng putahe o mga lutong maaring magaw sa kamote? 5) Ano-ano ang mga sustansyang maaring makuha sa pagkain ng kamote o sweet potato? 6) May iba pa bang gamit ang kamote bukod sa pagiging pagkain nito? 7) Maari bang maging pamalit sa bigas ang kamote? 8) Ano ang kahalagahan ng kamote sa ating katawan. partikular na ang mga magsasaka sa mga ibayong lugar. Paglalahad ng Suliranin Ang mga sumusunod ay ang mga suliranin o katanungang nais masagot sa pagsasagawa ng pananaliksik tungkol sa “Kapangyarihan at Kakayahan ng Kamote”. C. pamumuhay at lipunan? 9) Paano ba ang tamang pagtatanim ng kamote? 10) Ano ang kapatid ng kamote na yam? 11) Ano ang pagkakaiba at pagkakatulad ng kamote at yam? 3 . 1) Ano ang kahulugan o depinisyon ng kamote at sino naman ang nakadiskubre nito.

Ang pinaka-pokus ng paksang ito ay pawang kamote lamang. 4 . uri ng halaman na herbaceous vines na kasama sa pamilya ng mga morning glory •Daigaku-imo – Dessert na matatagpuan sa Japan. Isochlorogenic. Ang mga di gaanong mahalaga ay bibigyan lamang ng pahapyaw na pansin sa pananaliksik na ito. ang yam o ube ay bibigyan lamang ng kaunting impormasyon dito. karaniwang gawa sa kamote. •Ipomoea Batatas – siyentipikong pangalan ng kamote o sweet potato •Cholorogenic. Ang iba pang malawak na terminolohiyang gagamitin o may kaugnayan sa aming paksa ay hindi masyadong pag-uukulan pa ng pansin o tatalakayin pa. E. •Convolvulaceae – pamilyang kabilang ang kamote. Saklaw at Limitasyon Ang pananaliksik na ito ay tatalakay lamang sa mga mahalagang impormasyon at pangunahing kaalaman tungkol sa kamote. sapagkat ito ay hindi gaanong saklaw sa pag-aaral ng kamote. Cafeic acids – Mga acids na bumubuo ng gamut kontrapagtanda o anti-aging.D. vegetable oil at ilang mga materyal o bagay na patapon na. Mga Terminolohiyang Ginamit •Alkaloid – uri ng compound na nagtataglay ng nakalalason na nitrogen na matatagpuan sa ibang halaman •Baniato – tawag ng mga taga-Carribean sa kamote •Batate Douce – tawag ng mga Pranses sa kamote •Bio. na siyang magiging sagot sa mga katanungang aming inilahad tungkol sa naturang paksa.based fuel – Krudo na nagmula sa ilang natural na materyal tulad ng halaman.

•Dioscorea – scientific name ng Yam •Dioscorea Alata – water yam •Dioscorea Bulbifera – aerial yam •Dioscorea Cavensis – yellow yam •Dioscorea Dumethorum – bitter yam •Dioscorea opposita thumb – cinnamon yam •Dioscorea rotundata poir – white yam •Dioscorea trifida L. Ginagamit din sa medisina •Isinasaccharified – Proseso ng pagbabago o paglilipat mula sa Almirol hanggang maging asukal. Matatagpuan sa Japan. •Glycerol – ginagamit bilang pampatamis at sa pagpeprerba.D •Moche ceramic – Seramikong palamuti na ginagawa nila noong panahon ng Moche. – cush cush yam •Dry matter content – Materyal na makukuha mula sa mga nalalabing materyal ng halaman at hayop matapos dumaan sa ilang proseso. •Selyula – Pinakapundamentong yunit na makikita sa lahat ng bagay. •Ofukuimo – malambot na tinapay na mayroong kamote sa loob. •Monocotyledon – nagtataglay ng isang cotyledon at embryonic na dahon. •Specie – parehas na uri 5 . •Kamaru – tawag sa kamote ng mga taga-New Zealand at Fiji •Kerepek at Ecakar Ayam – mga chichiryang gawa sa kamote na ginagawa sa Malaysia. •Moche – isang sibilisasyong lumaganap sa Peru noong 189 A.

(source: Nutrition and You. ay isang uri ng malambot na gulay na kadalasang itinatanim sa mga tropikal na lugar. kasunod ng bigas na siyang pangunahing pagkain sa bansang ito. Sa ngayon. mga Uri at Mga Lugar na may pinaka-pangunahing konsumo o suplay ng Kamote Ang Kamote o Sweet Potato sa salitang Ingles. Ang lokal na terminolohiyang “camote” o “kamote”ay hango sa salitang Espanyol. ang kamote ay ang pinaka-pangunahing may suplay ng kamote. Sa Japan naman. 6 . (source: All about sweetpotato. dahil sa importansya nito bilang pagkain sa industriya. ang kamote ay itinatanim sa kahit saan mang lugar. Ito ay dinala sa Pilipinas ng mga Kastilang Conquistadores. Protein Enriched Kamote p. PAGTALAKAY SA NILALAMAN Ang Kamote Ang Kahulugan o Depinisyon ng Kamote. ang Pinagmulan nito. 15) May siyentipikong pangalan ito na “Ipomoea Batatas”.1 A.II. Sinasabing ang kamote ay nagmula sa Tropical America. Sa Pransiya naman ay kilala ang kamote bilang “Batate Douce”. na nagtataglay ng maraming sustansyang kailangan ng isang indibidwal. Ito ay kasama sa kanilang pang-araw-araw na diyeta na kadalasang pinapakuluan o II. Sa Carribean. sapagkat ito ang pinaka-pangunahing pagkain kinokonsumo sa bansang ito. sa Batanes at Mountain Provice ay pinakamataas ang suplay ng kamote. pati na sa Pilipnas. ito ang sunod sa pinakapangunahing produktong na-aani. Sa Pilipinas. para sa kanilang pang-araw-araw na pamumuhay. ang kamote lamang ang may pinaka-pangunahing pinagtutuunan ng pansin. Power Your Diet) Sa kabuuang isang libong uri at limampung genre ng pagkaing o halamangugat na kabilang sa pamilyang ito. Sa Papua New Guinea. ito ay kilala bilang “baniato”. at sinasabing ito ay isang dicotyledonous plant na kabilang sa pamilya ng mga Convolvulaceae. samantalang ang mga tao naman sa New Zealand at Fiji ay tinatawag itong “kamaru”.

Ito ay mayroong mismong bunga. at ang mga dahon-dahon nito o 7 . ayon sa world scale. ito rin ay mainam na panlaban sa malnutrisyon na kadalasang nararanasan sa mga bansang ito dahil sa patuloy na paglaki ng populasyon at dahil na rin sa kakulangan ng lupang mapa-pagtaniman ng mga halamang-ugat. Ang ganitong katangian ng kamote ay nagbibigay posibilidad dito upang makapag-bunga ng dalawang beses sa loob ng isang taon. Sa buong mundo. na ang kamote. Ang kamote ay mas mataas na porsiyento ng enerhiya sa katawan kaysa sa mga cereals.di kaya naman ay ginagawang minatamis. Ang mga kamote na itinanim ay hindi rin mabilis mabulok. at epektibong pagkain na imbakin at gamitin kung sakaling mang may dadaang kalamidad o kakulangan sa suplay ng pagkain sa partikular na lugar. kaya naman ang mga tanim ay maaring magamit sa mahabang panahon. na itinatanim ng mahigit 100 bansa. (Sweet Potato: An Untapped Food Source by Jennifer A. Ang kamote ay mabilis din maitanim at mabilis tumubo. Woolfe) Ang kamote ay nagbubunga ng dalawang kapaki-pakinabang na uri ng pagkain mula sa parehong halaman. at hindi lamang iyan. Woolfe) Bilang isang pananim. ang kamote. kaya naman ang pagtatanim ng kamote ay kapaki-pakinabang lalo na sa mga magsasakang walang sapat na puhunan. lalong lalo na sa mga bansang pa-unlad pa lamang ( Developing countries ) tulad ng Africa at India. (Oh. camote! Ni Henrylito Tacio) Ang kamote ay isa sa mga pinakamahalagang pagkain sa buong mundo. Sa Malaysia naman ito ay ginagawang Kerepek (crisps) at Ecakar Ayam (squared and fried chips) kaya naman ang bansang ito ay sagana rin sa tanim na kamote. Ito ay dahil sa ang kamote. pumapangkat ang kamote bilang pang-pito sa may pinaka-mataas na produksyon sa iba't ibang bansa. nakakapag-bigay ng sapat na supply na protina at enerhiya ng katawan. ang kamote ay maraming benepisyong nahahatid at naibibigay upang labanan ang mga kakulangan sa pagkain. (Sweet Potato: An Untapped Food Source by Jennifer A.

na kadalasang may side-effect para sa mga taong kumokonsumo ng mga hayop na ito. Woolfe) May iba't -ibang uri ng kamote. ngunit sa pananaliksik na ito. may iba't ibang klaseng kamote ang itinatanim. Ang dalawang ito ay maaring gamitin bilang pagkain. Sa mga ito. Ang lilang kamote ay may pinakamataas na taglay na bitamina kaysa sa dilaw at puti na uri. lalo na sa Pilipinas.P. mas maraming maglaman ang klaseng Leyte. Sa kulay. nakatuon ang paksa sa uri ng kamote ayon sa kulay nito. marami pa ring mga bansa ang tumatanggi o di binibigyan pansin ang gamit nito. (Punla. kambing at baka. At Initlog. (Sweet Potato: An Untapped Food Source by Jennifer A. Pero kung tag-araw. lalo na sa Pilipinas. popular ang Georgia Yellow Yam dahil bukod sa Bitamina A. digmaan. Ang mga magsasaka o mga tao sa mga probinsya. “Magtanim ng Kamote”) Ang dilaw na kamote ay mayaman sa carotene kumpara sa puti at lila na uri. Bukod sa mura na. malakas pa itong magaman o mamunga lalo na kung tag-ulan. Ito ay kadalasang tinatawag na “poorman's food” sapagkat ito ay madalas na kinokonsumo sa panahon ng kalamidad. dalawang klase lamang ang alam nating kamote: dilaw at puti. o sa mga panahong walang-wala ang mga tao. sakuna. Pero ang totoo. (source: FRNI-DOST) 8 . masustansya pa ito dahil nakaka-iwas sa mga feeds.R. Leyte Variga. ay ginagamit ang talbos ng kamote bilang pagkain ng mga hayop na tulad ng mga baboy. Samantala ang puting uri ng kamote ay mas mayaman sa kalsyum kaysa dilaw na uri. Mas mataas din ang taglay na iron at bitamina C ang puting kamote kaysa dilaw na uri. mapa-tao man o mapa-hayop. dahil nga sa ito ay isa sa mga pinaka-murang pagkain sa mundo. U. Sa kabila ng mga benepisyong naibibigay ng kamote at ang kagandahan nito. May tinatawag na Georgia Yellow Yam (dilaw na kamote).ang tinatawag na talbos ng kamote.

tumitimbang ng 80 gramo. Paalala: Mainam kainin ang dilaw na kamote kasabay ng kaunting mantika. Ayon sa FNRI.4 milligrams (mg) na calcium. Ito ay tumutugon sa 10% na pangangailangan ng 4-6 na taong bata para sa bitamina A sa isang araw. ang dilaw na nilagang kamote. walang balat.Ang madilaw na kamote ay mayaman pa sa bitamina A. Putting Kamote 9 . wala ng balat. tumitimbang ng 80 gramo ay nagtataglay 66. ay nagtataglay 37. mantikilya o margarina. Dilaw na Kamote Ang nilagang puting kamote. Ang calcium ay kailangan sa pagbuo at pagpapatibay ng ating buto. Ito ay tumutugon sa 11% na pangangailangan ng 4-6 na taong bata sa isang araw.6 microgram (ug) retinol equivalent (RE).

(1970) 10. Narito ang ilan sa mga paraan o lutong maaaring gawin sa Kamote. Ang kalidad ng produktong ito ay nakasalalay sa pagpili ng ugat na gagamitin.1 Fried sweet potato Ang sariwang kamote ay maaaring gawing chips at isa sa mga pangkaraniwang meryendang gawa sa puting kamote. nakaisip ang tao ng iba’t ibang paraan kung paano pa ito mas pasasarapin at maging kaiga-igayang kainin. vetsin at iba pang maaaring pampalasa.1 Iba't Ibang Gamit ng Kamote Iba’t ibang lutong maaaring magawa sa Kamote Bukod sa maaari itong kainin pagtapos nitong mapakuluan. B. 1977) Ayon kay Cadiz. (State of the Art: Sweet potato research 1986. 1977. B. tinatalupan at hinihiwa sa nais na sukat o 2mm kapal atsaka iprinito. Ang kamote chips ay may malaking potensyal na maaaring makatulong sa pagsusuplay ng demand ng meryenda sa ating bansa.1. Ang produktong ito ay maaaring itabi at balutan ng aluminum foil sa isang lugar na may katamtamang sukat ng temperatura. Mas magiging malasa pa ito kung ito’y dadagdagan ng asin. (Sanchez. Ang ugat nito ay maiging nililinis at binabanlawan. Madamba. 40) Fried sweet potato 10 . asukal.000 pesos/ha ang maaaring maging capital sa pagnenegosyo ng kamote chips. Mas maganda ang magiging kalidad nito kung ang pipiliing ugat ay sariwa pa.B.

Ito ay isa sa mga magandang mapagkukunan ng enerhiya bukod sa pagkakaroon nito ng Bitamina A.B. 40) 11 . Iron at Calcium. Ang pagbibilad sa araw ng mga produktong gagawin ay maaring magresulta ng mababang kalidad ng mga produktong gagawin kung kaya’t ito’y kadalasang nagiging pakain na lamang sa hayop.3mm. Ang mga makabagong makinaryang ginagamit sa pagpapatuyo o pagbibilad ng mga kamote ay isinaayos at dinebelop sa ilang maunlad na bansa upang mas mapadali at mas mapaganda ang kalidad ng produktong kanilang gagawin. (Gayao et al.. ang sariwang kamote ay katamtamang niluluto at ibinibilad sa arawan para maging chips. inilulubog sa kumukulong tubig ng ilang minuto para hindi mangitim o masunog at pagkatapos ay ibinibilad na ito sa arawan para maging chips.1.3 Kamote dried chips Sa paggawa naman ng kamote dried chips.2 Kamote chips. 6) Kamote chips kamote sticks kamote cue B. Sinasabi namang mas mataas ang naibibigay na enerhiya ng kamote chips kumpara sa Camotecue. Ang kamote ay hinihiwa ng 2.1. (State of the Art: Sweet potato research 1986. sticks at Camotecues Isa sa mga tradisyunal na meryenda o kilalang produktong gawa sa kamote ay ang camotecue at chips. 2004.

ang bawat piraso ng bun.4 Kamote buns Narito naman ang isang recipe sa paggawa ng Kamote buns ayon sa Mendoza’s Bakery. Gawing parang French loaf o putol-putulin at ihugis ng pabilog na may sukat na 50g. asin 200g shortening o pampaalsa Paraan ng paggawa: Pagsama-samahin at haluin lahat ng sangkap.1. (Mendoza’s bakery 2004. Ilagay ang buns sa tray at ihurno. Hayaang umalsa ang ginawang dough sa loob ng 2 oras. dinurog 4 kutsaritang pampaalsa 500g.Kamote dried chips\ B. Mga sangkap na gagamitin sa paggawa ng Kamote buns: ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ ✔ 2kg. pulang asukal 2-3 tasa ng tubig 3 kg (60%) bread flour 100g. 5) Tinapay na gawa sa kamote o kamote flour 12 . (40%) kamote. masahin ito at pagulungan.

maaari ding makagawa ng pie gamit ang kamote. Sa loob ng 40minuto.5 Kamote Pie Ayon naman sa ginawang recipe ni Carina Guevarra. (Fusion Kamote. Karaniwan din itong sinasama sa ilang ulam tulad ng Sinigang.1.1. (Tacio 2011. makakagawa ka na nang kamote pie na maaaring paghati-hatian ng 6 hanggang 8 katao. Sinasama din ito bilang isa sa mga sangkap ng ginataan. Kung minsan. bilu-bilo at halo-halo. ang kamote ay isa sa mga pangkaraniwang pagkain ng ilang kababayan natin sa Probinsya.B. 2008)(Managbanag.6 Sa Pilipinas. kinukulayan din ito ng kulay lila para gawing pamalit sa Ube. Maaari itong lagyan ng whip cream o vanilla ice cream. Ang laman ng kamote ay kadalasan na pinakukuluan lamang tsaka hinahaluan ng ilang matamis na sangkap tulad ng asukal. Ang talbos naman ng kamote ay maaring lagyan ng bagoong alamang at patis. o arnibal. 9) Kamote pie B. partikular na ang Adobong talbos ng kamote. 2005) Adobong talbos ng kamote Sinigang 13 .

2010) “Tongsui” o Sweet potato soup B. Sa America.7 Sa China. 14 . at mga kendi na maaari naming haluan ng iba’t ibang klase ng prutas tulad ng sampalok.B. Maaari ding makagawa ng cookies. kadalasan lang itong hinihiwa ng parisukat. ipiprito tska ilulubog sa kumukulong arnibal. manga. Ginagawa nila ito bilang pagalala sa mga katutubong Amerikano. Nilalagyan ito ng asukal at luya. maple syrup. doughnuts. Kadalasan itong hinahain sa America tuwing Thanksgiving.1. pinya at strawberry. (Wikipedia. ito ay karaniwang ginagawa o sinasama sa mga Wagashi o Japanese sweets o desserts tulad ng Ofukuimo at Daigaku-imo.8 Sa Japan. meron silang tinatawag na Sweet potato soup o “Tongsui” na kadalasang hinahain twing tag-lamig. dahil sa tamis na taglay ng kamote. marshmallows at iba pang matamis na sangkap. ito ay kadalasang sinasamahan ng molasses. (Culture: Chinese Sandwiches. Sa Northeastern Chinese Cuisine naman.1.com) Daigaku-imo Ofukuimo Ang mga nakasaad sa itaas ay ilan lamang sa mga paraan kung paano mas pasasarapin pa ang isang ordinaryong kamote.

samantalang 38.2 Iba’t ibang gamit ng Kamote bukod sa pagiging pagkain Bukod sa pwede itong kainin. Ang kamote flour ay napatunayang magandang pamalit sa nakasanayang harina o wheat flour. cheese crackersat cookies at 100% sa polvoron. 40% sa loaf bread. Maaari itong maging harina.1 Sa paggawa ng harina. 15 . Ang mga produktong naglalaman ng kamote flour ay nagkakaroon ng dagdag na bitamina A . na sariwang ugat. Maaari din itong gawing palamuti at pangkulay sa damit. Ang Georgia Red na isang uri ng kamote ay maaaring makapagprodyus ng 12kg.6 na harina ang makukuha mula sa isang klase ng kamote na nagmula sa Ilocos Sur. Sa paggawa naman ng toyo. hot rolls. wine.5% metabisulfite solution ng 2minuto ay maaaring makadagdag sa kulay ng gagawing harina.2. Ang pagbabad ng mga hiniwang kamote sa 0. Maaari itong maging pamalit sa ilang produktong gumagamit ng wheat flour tulad ng pandesal. maaari din itong maging sangkap sa paggawa ng pagkain. Sinasabi rin na mas makakatipid o makakaipon ng milyong dolyar ang isang bansa kung ang produktong ay ilalalabas sa merkado. 50% sa “paborita”. suka at nata. nakasalalay ang magiging kalidad nito sa dry matter content ng ugat ng kamote na nakabatay naman sa uri o klaseng kinabibilangan nito. na harina mula sa 100kg. B. na syang makakatulong sa mga batang kulang sa bitaminang ito. buns at cakes na gumagamit ng 20% na harina. lalo na kung ang dilaw na klase ng kamote ang gagamitin sa paggawa ng harina dahil mayaman ito sa bitamina A.B. Halimbawa. maaring kamote flour na lamang ang gamitin sa halip na wheat flour.

kadalasang nawawala o natatanggal ang sustansyang makukuha mula dito.4 Ang lahat naman ng parte ng kamote ay ginagamit at ginagawang pakain sa hayop. Ang produktong ito ay tinawag na sweet potato chunk.5 Kadalasang makikita ang kamote bilang isa sa mga sangkap sa paggawa ng Moche Ceramics. Ngunit kung mas magiging madali o mainam gamitin ang mga naprosesong kamote kesa sa mga di-naprosesong kamote. Sa pamamagitan ng iba’t ibang sukat ng katas na gagamitin.2 Meron namang mga produktong gawa sa kamote na prinipreserba o fermented upang makabuo o makagawa ng iba pang produkto tulad ng wine. Kadalasang ginagamit sa pagdedelata at frozen goods ay ang dilaw na kamote. dinurog at isinasaccharified.2. B.B. Gamit ang germinated na palay bilang isa sa mga mapagkukunan ng saccharifying enzymes . Ngunit ang mga nasabing proseso ay ginagawa lamang sa mga maunlad na bansa kung saan mas madami ang mga makabagong makinarya na maari nilang magamit sa pagpepreserba. mula malarosas na kulay hanggang kulay itim ang makukuhang kulay. dapat lamang na magkaroon ng sapat na kaalaman ang mga kokonsumo nito tungkol sa sustansyang nakapaloob sa produkto. suka at nata.2. gawing frozen items at iba pa. wine at nata. ang katas ng pulang kamote ay hinahalo sa katas ng dayap para gawing pangtina sa damit. ang kamote ay kanilang pinoproseso upang maging isang komersyal na produkto. Sa ibang maunlad na bansa. maraming proseso pa ang kailangang pagdaanan ng naturang parte ng kamote para maging isang ganap na suka. Ang iba naman ay pinoproseso upang mailagay sa lata.2.2. (Verril. Ang ugat din ng dilaw na kamote ay pinepreserba ng Philippine Root Crop research and Trading Center. 47) B. Ngunit sa ginagawang pagpoproseso sa kamote. Ang ugat nito ay niluluto. 39-42) B.3 Sa Hilagang Amerika. (State of the Art: Sweet potato research. 16 .

at Margarita.2. isang bio-based fuel. Napag-alaman ng mga mananaliksik na maari pala itong gawing Ethanol. Isa lamang ang kamote sa ilang halamang pinag-aralan at sinubukan upang gawing bio-based fuel. Ilan lamang sa mga klase nito ay ang Blackie. Ace of Spades.com/ethanol-sweet-potatoes.html) 17 .Ito ay iniaalay nila sa mga mahal nila sa buhay na namayapa na. (Berrin at Lacrom Museum 1997) Moche Ceramic B. Ang bio-based fuel na kamote ay maaring maging alternatibong pamalit sa krudo. (http://www.2. (Encyclopedia 2010) Ace of spades Blackie Margarita B.7 Ilan namang mananaliksik na nagmula sa North Carolina State University ang nakadiskubre na maaaring gawing Biofuel ang ilang uri ng kamote.6 Ilang klase ng kamote ang itinatanim sa bakuran upang gawing halamang ornamental o halamang pangdekorasyon.all-about-sweet-potatoes.

ang Kamote ay mas madaling patubuin. tumatak na sa isipan natin na mas mainam ang pagkain nito kesa sa Kamote.3 Kamote bilang pamalit sa Bigas Ang bigas ang pangunahing pagkain dito sa ating bansa. Di tulad ng kanin. ang kamote ay naglalaman ng Bitamina A. (Chua 2010. Ang kamote din ay maaaring kainin agad pagtapos nitong mapakuluan dahil masarap naman na ito kahit di samahan ng ulam. B5) Mas nakakapawi ng gutom ang pagkain nito at mas matagal itong matunaw sa tiyan kung kaya naman mas matagal bago magutom ang kakain nito. K at Riboflavin. Ngunit ayon sa mga siyentipikong pag-aaral. Dahil karamihan ng mga Asyano ay kanin ang kanilang pangungaing pagkain. Maaaring bigyan na lamang ng local na Gobyerno ang ilang mahihirap na komunidad ng sapat nalupa o isang lupaing pagmamay-ari ng Gobyerno kung saan maaaring itanim ang kamote na maaaring paghati-hatian ng 18 . D. di tulad ng kanin na mas magiging masarap at malasa kung sasamahan ng ulam. B6. Mas mura rin ang presyo nito kumpara sa bigas. ang kamote ay mas makakabuti sa ating kalusugan. Hindi tulad ng bigas. C. Ayon naman kay Philip S.B. Ngunit sa paglipas ng panahon. nagkakaroon ng kakapusan sa suplay nito. Chua ng Manila Bulletin. at 50 na mas mataas ang potassium at water content nito kesa sa Bigas. at dahil dito kailangang makahanap ng isa pang pagkain na maaring pamalit sa bigas na mamakapagbibigay din ng sapat na lakas at sustansyang kakailanganin ng isang indibidwal o mamamayang Pilipino. Mas mataas din ang Calcium nito kumpara sa Bigas. Mas mataas din ng 5 beses ang fiber nito kesa sa Bigas. ang kamote daw ang siyang nararapat nating kainin bilang ating pangunahing pagkain. Maaari itong itanim sa likodbahay at maganda pa din ang magiging tubo nito kahit na wala itong pataba. naglalaman ito ng omega 3 at 6.

isoclorogenic acid at cafeic acid.4 Kamote bilang Halamang Gamot B. carbohydrates at iron . 2004.4. na panimbang sa mga free radicals na nalilikha ng katawan sa karaniwang metabolism o tumutukoy sa lahat ng pagbabagong kemikal sa mga selyula. lalo na sa bitamina A at Calcium. ang nagpapakita na ang mga kamoteng baging ay nagtataglay ng mga antioxidants tulad ng chlorogenic acid. 2) B. (Gayao et al. Forestry and Natural Resources Research and Development sa pamamagitan ng Food and Fertilizer Technology Center ng Taiwan. ngunit mas mainam ito sa pagbibigay ng macronutrients.buong komunidad.1 Kamoteng baging. 19 . nakakatulong din ito sa isang pamayanan. Sa isang bagong pag-aaral tungkol sa kahalagahang pangkalusugan sa kamoteng baging na isinagawa ng Rural Development Administration ng South Korea at ipinarating sa Philippine Council for Agriculture. nagtataglay ng mga sustansyang kontra-pagtanda Ang kamoteng baging ay isang gulay na mayaman sa sa mga antioxidants at ibang mga sustansyang kapaki-pakinabang sa pagpapanatili ng kalusugan.(Espinoso 2008) Bukod sa nakakatulong ito sa isang indibidwal. Ang mga antioxidants na kilala bilang makabagong mga sustansya kontra-pagtanda ay mga phytochemical o sustansiya (halos matatagpuan sa mga prutas at gulay). Mas maraming sustansya din ang makukuha dito kumpara sa bigas. Ayon sa FNRI na inilabas sa Philippine Foods Composition Table. ito ay maaring maihalintulad sa bigas sa pagbibigay nito ng lakas.

4. ang patuloy na pagbaba ng platelet count ang syang nagiging sanhi upang mas lalong lumala ang kalagayan ng taong may Dengue. lalo na ang may mala-ubeng kulay ay isa sa mga mabisang gamot panlaban sa diabetes. Sinabi rin sa pag-aaral na lahat na bahagi ng kamoteng baging lalo na ang mga dahon at mga talbos ay nagtataglay ng protina. Para naman sa mga may diarrhea. mas mataas sa talbos kaysa sa lamang ugat at mga tangkay ng dahan.org/kamote. Ang mga sustansyang ito ay kahalintulad na maayos ng mga sustansya ng ibang mga gulay.stuartxchange. (Gayao et al. Ang dinikdik na dahon naman ng kamote ay inilalagay o tinatapal sa pigsa at acne. an gang kamote ay mababa din sa kalori – ang isang maliit na kamote ay naglalaman lamang ng 54kalori. 2004. subalit.2 Kamote bilang panlaban sa iba’t ibang karamdaman Sinasabing ang kamote tops.Nakasaad sa pag-aaral. At tulad ng ibang gulay. Ito din daw ay isa sa mga pagkaing mabisa kontra sa kanser. Nakadadagdag kasi ito sa platelet count ng biktima. (source: http://www. ito ay nagiging isa sa mga pagkaing makakatulong sa mga taong may kakulangan sa protina at kalori. (Gibe 2005) B. iron. kalsiyum. Meron namang ilang napabalitang kaso na nagsasabi na ang paggamit ng kamote ay isa sa mga mabisang gamot na makakatulong sa pagpapabuti ng kondisyon ng taong may dengue. 12) 20 .html ) Kapag hinalo o sinama naman ang kamote sa sitaw at mantika. Ang pinakuluan nito at ang katas ang siyang dapat inumin ng taong may dengue. phosphorous at mga bitamina A at C. Ang kamote tops ang syang ginagamit at ito ay pinakukuluan sa loob ng 5minuto. karbohaydreyt. na ang mga antioxidants ng kamoteng baging ay mas mataas sa dahon kaysa sa mga talbos. kung kaya naman ang kamote ang isa sa mga nararapat kainin ng taong may sakit upang bumuti ang kanang kondisyon. ang pinakuluang ugat ng kamote ang mabisang panlaban dito. mga lipid.

Trinidad ng Food and Nutrition Research Institute (FNRI). Ito ang hangin na lumalabas sa ating puwerta. ito ay nagtataglay lamang ng mababang porsiyento ng glucose. ay nakakatulong sa mga taong may diabetes upang mapanatiling maayos ang kanilang blood sugar level. p. butyrate at propionate. 34-35) Ang kamote ay may uri rin ng carbohydrate na hindi matutunaw sa bibig. minsan ay tunog prot-prot. (Oh. Camote!. Habang tinutunaw ng micro-organism ang nasabing carbohydrate nalilikha nila ang hanging methane at hydrogen. Ito ay natutunaw sa malaking bituka. (source: “Busina ni Kamote”.39 gramo ng taba. kaya naman nakakatulog ito sa pagpapanatili ng taang dami ng insulin na kailangan lamang ng ating katawan. Kahit na ang tawag sa kamote ay “sweet” potato. Ang Soluble Fiber at Resistant Starch ay tumutulong sa maayos na pagdaloy ng pagkain sa malaking bituka. kagaya ng acetate. ay mayroong iba't ibang sustansyang kailangan ng katawan ng isang tao. ayon kay Dr. bitamina at mineral. Ang mga micro-organism ay lumilikha din ng short chain fatty acid (SCFA). Hindi lamang ang mismong kamote ang may sustansyang taglay ngunit pati na rin ang mga ugat at dahon nito. Ang tawag sa carbohydrate na ito ay soluble fiber (SF) at resistant starch (RS). ang dahon ng kamote at ugat nito ay nagtataglay ng maraming anti-oxidants.C. Mga Sustansyang Makukuha sa Kamote Ang kamote. Ang isang kamote na may katamtamang laki ay nagtataglay lamang ng 0.DOST) 21 . Ang mga micro-organism na nasa malaking bituka ang siyang tumutunaw sa soluble fiber at resistant starch. Ayon sa mga nutritionists. hindi rin sa tiyan o sa maliit na bituka. Pinabibilis nito ang paglabas ng dumi sa bituka at iniiwasan nito na maranasan ang pagtitibi o constipation. dahil sa taglay nitong taas sa fiber at pagiging low fat. Trinidad P.

isang dyornal na pumapaksa ukol sa iba't ibang benepisyo ng pagkain.C. 2. kaysa sa pag-inom ng mga supplements para mapanatili ang pagkakaroon ng malinaw na mata. na kailangan ng katawan upang makapagprodyus ng sapat na enerhiya na ginagamit ng mga tao sa pang-araw-araw na pamumuhay. ang kamote ay isa sa pinaka-masustansyang pagkaing ine-rerekomenda upang kainin ng mga tao. 4. at may mababang content ng taba (low-fat).Mataas ito sa dietary fiber. Ang pagkain ng madilaw na kamote ay mas mainam pa. Mga Benepisyong makukuha sa pagkain ng Kamote o Sweet Potato Ayon sa Food Recap. isang mahalagang kadahilanan para sa metabolismo ng insulin. Ang fiber ay tumutulong para sa pagtunaw ng masasamang kolesterol at para na rin mas maging maganda ang bowel movement sa katawan. Maari din itong maging mabisang pamalit sa bigas. ngunit para sa mga Pilipino. na maganda para sa puso at tiyan.1. 22 . Ito ay dahil sa tumutulong itong magpatatag sa antas ng asukal sa pagpapataas ng adiponectin. 1. isang kemikal sa katawan na tumutulong upang maging balanse ang porsiyento ng asukal sa katawan. 3.Ang mga madilaw na madilaw na kamote ay may lutein at beta-carotene.Mainam ito para sa mga taong may sakit na diabetes. Narito ang ilan sa benepisyo na makukuha mula sa pagkain ng kamote.Ang kamote ay isang pagkain na mabisang mapag-kukunan ng enerhiya dahil sa nagtataglay ito ng mataas na porsiyento ng Carbohydrates. Mayroon din itong mga anti-oxidants na tumutulong upang maiwasan ang pagtanda (aging) at para na rin sa pagpapanatili ng matalas na paningin. hindi magiging madali ang pagpapalit ng kamote sa bigas sapagkat ito ang nakasanayang kainin ng bawat Pilipino sa bansa.

Mga metal na tulad ng lead. mercury at arsenic.Ang kamote ay nagtataglay ng maraming bitamina at mineral na kailangan ng katawan. (Oh Camote!. iron. 34) Ang kamote. 28. dalawang beses higit pa sa pang-araw-araw na pangangailangan ng isang indibidwal. na nakukuha natin sa pagkain ng mga commercially-processed na mga produkto.9 milligrams ng sodium. bitamina at mineral. at maging ng dietary fiber na kailangan sa malusog na pangangatawan at matalas na isipan. Vitamin – E. ang isang kamote na may tamang laki ay nagtataglay ng 21. Ang mga ito ay dapat maalis habang maaga pa.5 gramo ng protina. C.2 milligrams ng potassium at 29.Ito ay epektibong detoxifying agent.2. 3. 16.51 milligrams ng Bitamina C. C. 6. B6. potassium. Mga iba pang sustansya ng kamote Ayon sa United Stated Department of Agriculture.6 milligrams ng calcium. Natuklasan ng mga Amerikanong Nutritionists na ang kamote ay nagtataglay ng mataas na porsiyento ng Bitamina A. Ina-absorb nito ang mga kemikal at metal sa loob ng katawan at inaalis ito.8 gramo ng dietary fiber. para hindi nito masira ang ating mga cells at tissues. copper. Ang kamote ay pinaka-mabisang mapagkukunan ng flavonoid antioxidants. 265. hindi lamang ito matamis sa ating panlasa ngunit ito rin ay maganda para sa kalusugan ng ating Cardiovascular System.56 gramo ng net carbohydrates. Mayroon itong manganese. at A. B2. p. 31. Maituturing na itong kombinasyon ng kanin at mga gulay na pinagsamsama sa iisang pagkain. Ito rin ay nagtataglay ng apat na beses na higit pa sa pang-arawaraw na pangangailangan ng isang indibidwal ng Bitamina C at beta-carotene. 23 .5.

5% 7% 3% 7.61 mg 25 mg Percentage of RDA 4% 15. raw. Talahanayan 1.Sa kabuuan. Nutrition value per 100 g. nakakapaglinaw ng mga mata. (Source: USDA National Nutrient data base) Principle Energy Carbohydrates Protein Total Fat Cholesterol Dietary Fiber Vitamins Folates Niacin Pantothenic acid Pyridoxine Riboflavin Thiamin Vitamin A Vitamin C Vitamin E Vitamin K Electrolytes Sodium Potassium Minerals Calcium Iron Magnesium Nutrient Value 86 Kcal 20.5% 3. masasabing ito talaga ay nagtataglay ng sapat o higit pang sustansya na pupuno sa pang-arawaraw ba pangangailangan ng isang indibidwal.557 mg 0.5% 473% 4% 2% 1.078 mg 14187 IU 2.5% 16% 15% 5.6 g 0. at nakakapagpatibay ng ating mga buto buto sa katawan.209 mg 0.12 g 1.5% 6% 24 .5% 0% 8% 3% 3. Ito ay nagpapatalas ng isipan. Ito rin ay nakakapagbigay ng sapat na enerhiyang katumbas ng kanin dahil sa taglay nitong carbohydrate at protina.26 mg 1. ayon sa mga natuklasang pag-aaral tungkol sa mga sustansyang tinataglay ng kamote.061 mg 0. ito rin ay nakakatulong sa mga taong gustong mag-diyeta dahil rin sa ito ay low-fat.5% 3% <0. Sweet potatoes (Ipomoea batatas).8 µg 55 mg 337 mg 30 mg 0.5% 6. Hindi lang iyan.4 mg 0.05 g 0 mg 3g 11 µg 0.80 mg 0.

Sinasabing ang pagpapakulo ng talbos ng kamote ay makakatulong upang gumaling 25 .30 mg Phyto-nutrients Carotene-α 7 µg Carotene-ß 8509 µg Crypto-xanthin-ß 0 µg 11% 7% 3% ---- Nakatala sa ibaba ang kabuuang sustansya ng kamote (ayon sa uri): Talahanayan 2. Ang bawat 3 kamote/100 gramo ng kamote ay nagtataglay ng ss: NUTRIENT Dilaw Enerhiya (kcal) Protina (g) CHO (g) Taba (g) Bitamina A (ugRE) Bitamina C (mg) Iron (mg) 128 0.4 Uri ng Kamote Violet 122 0.Manganese 0.8 1 23 0. 1998 D.6 29. lalo na sa Industriya Sa katawan. Kahalagahan ng Kamote.5 30.4 29.7 0. Dahil nga sa taglay nitong sustansya. Ito ay maaring maging pamalit sa kanin at nagtataglay pa nga ito ng mas hight na nutrisyon o sustansya kaysa sa tinataglay ng kanin.5 0.3 0. tulad ng Dengue. maraming kahalagahan ang kamote. FNRI.3 47 14 0.2 3 29 0. Ito rin ay nakakatulong upang malabanan ang iba't ibang klase ng mga sakit.7 83 Calcium (mg) 30 Source: Food Composition Tables.258 mg Phosphorus 47 mg Zinc 0.2 22 Puti 126 0. ito ay mabisang mapag-kukunan ng enerhiya at ito rin ay mainam na panlaban sa malnutrisyon. DOST.

nakakapagbigay hanap-buhay din ito sa mga magsasaka sa Japan. ang kamote ay maaring gawing isang negosyo o hanapbuhay. marami sa Pilipinas. Ngunit hindi lamang iyan ang maaring maging halaga ng isang kamote. ngunit ang mga magsasaka dito ay nagkakaroon ng sapat at kung suswertihin ay high patng suplay ng kamote na maaring ibenta sa mga palengke. Alam ng karamihan na hindi maganda ang mga lupain sa Cebu upang gawing lupang pangsakahan. Sarian. Ang mga ugat-ugat naman ay nakakatulong para sa mga taong may diarrhea. ito ay masasabing mahalaga sa kalusugan ng mga tao. maraming magsasaka ang umaasa sa kamote para mapagkunan ng sapat na kita.ang isang taong may sakit nito. Sa mga bansang ito sa mga pangunahing pagkain ang kamote. Sa panahon natin ngayon. Tacio 26 . Ito ay nagbibigay ng desenteng pagkukunan ng kita para sa mga mahihirap na magsasaka na walang ganun kalaking kapital upang makapagsimulang magtanim. Ayon sa isang artikulo ng The Manila Bulletin na pinamagatang “Underestimate not the Lowly Camote” ni Zac B. lalo na ang mga dilaw na kamote na mabentang mabenta at hinahanap-hanap ng mga mamimili. Malaysia at Papua New Guinea. Dahil sa dami ng maaring mapag-gamitan ng kamote. at sa mga ilan pang bahagi ng Amerika. Ang kamote o sweet potato ay mahalaga sa seguridad ng tamang supply ng pagkain. partikular na sa Cebu. Ang pagpapakulo din ng mga talbos na ito ay mabisa upang maalis ang mga tigyawat sa katawan. Iba't ibang klase ng tumutubong kamote sa Cebu. Hindi lang sa Pilipinas ito nakakatulong. Ang mga magsasakang ito ay gumagawa ng iba't ibang produktong gamit ang kamote tulad ng alak na gawa dito.Source: Oh Camote! Ni Henrylito D.

Sa pagtatanim may distansyang kailangang sundin na 80 hanggang 120 sentimetro ang pagitan ng mga hanay. kundi ang mga sanga o matitigas a baging at pag may usbong na ang mga tanim pinag hahatihati ang mga usbong at tinatanim sa lupa. Sa pag tatanim ng kamote hindi buto ang ginagamit. at kung mag lalagay naman ng organikong pataba ay hinahayaan muna ang lupa ng 3 hanggang 4 na lingo para mabulok ang patabang nilagay sa lupa. Kahit na mapili man ito sa lupang pag tatamnan pwede naman ito itanim sa kahit anong panahon tag-ulan man o tag-araw. dahil sa ganitong luba mas babilis lumaki ang mga lamang-ugat. Tamang Pagtatanim ng Kamote Gaya ng ibang mga halaman na naglalaman ang ugat. at ang pagitan naman ng mga tanim sa isang hanay ay mula 20 hanggang 30 sentimetro. kaialangan ng kamote ang lupang buhaghag at mabuhangin. Gaya ng lahat ng mga agrikultural na tanim mahalaga ang tubig lalong lalo na sa mga kamote.E.magaspang. at pali-paliko ang lamang-ugat kapag siksik ang lupa. Para mas maging mabuhaghag ang lupa ay inaararo ng mga magsasaka ang lupang pag tataniman ng ng 2 hanggang 3 beses. 27 . Madaling tumutubo ang mga damo pagkatpos maararo ang lupang pinagtaniman na kailangang maging maagap sa pagtanggal ng mga damo bago humaba ang mga baging ng kamote para di masakop ng mga damo ang pagitan ng mga hanay. Pero maaaring maging maliit. Ang mga sanga ng kamote ang baging o talbos nito ay maaari ring gamitin pero hindi sa pagtatanim kundi sa pagluluto.

Para naman maiwasan ang pagkabulok o pagsusuga ng mga lamang ugat ay kailangang mag ingat sa paghuhukay kapag inaani ang mga ito. Ang iba pang sakit ng kamote gaya ng Sclerotium. hukayin ng malaking tinidorang mga lamang ugat. Sinisira ng Weevil ang sanga at ugat nito. May ibat-ibang sakit at peste ang sumisira sa kamote. pagka tapos ay pinupulot na lng ang mga lamang ugat sa inararong lupa. Para masugpo ang mga Weevil bombahin ng Dieldrin at Heptachlor ang mga puno. Madaling magkalaman ang mga ugat ng kamote na pwede na agad anihin pagkaaan ng mga 70 hanggang 90 araw at ang mga pinaka matagal naman ay mula 120 araw at higit pa. Blight ay maiiwasan kung lagging magbabago ng tanim sa iisang lupang pinagtataniman na tinatawag na Crop Rotation.) Kung kaunti lamang ang tanim. Sa pag aani ay maraming paraan ang pwedeng gamitin: 1. Malathion o Parathion. Kung malawak naman ang taniman inaaao ng 2 hanggang beses ang pagitan ng mga hanay. 28 .Kapag nag uumpisa pa lamang ang mga dahon mas kailangan ng kamote ang tubig at kailangan din na laging basa ang lupa sa panahong lumalaki ang mga ugat nito. Kapag may uod at iba pang kulisap bombahin ang mga ito ng alin man sa Sevin. Pagkaraan ay madali nang bunutin ang mga baging kasama ang mg lamang ugat nito. At yung minsan naman ay inaararo ang magkabilang gilid ng mga puno para lumuwag ang lupa. Ang madalas at maramihang pagkuha ng dahon o talbos ay nakakapinsala sa paglaki at pagdami ng mga lamang ugat.

Nagtataglay ang ube ng sucrose at ang dahon naman 29 . Hindi lang basta pagkain ang tanging nagagawa sa yam.2.) Pagka ani ng mga lamang ugat ng kamote ay hindi muna agad ito inaalis sa lupa. Kahulugan. Pero kahit na ano mang paraan ang gamitin sa pagaani ay kailangang lagging mag ingat sa paghukay. Papua New Guinea at lalo na sa Nigeria dahil ito ang pangunahing bansa na naglilinang o nagpaparami ng yam upang gawing kalakal at mailuwas sa ibang bansa. Sinang-ayunan ng nakararami na ang yam ay mauuri bilang monocotyledonous na halaman sa kabila ng paminsangminsang mga katibayan na nagpapakita ng ibang yams na may higit sa isang buto. cassava at sweet potato o kamote. Ito ang pang-apat sa pinakamahalagang tuber crop sa buong mundo sunod sa patatas. Uri ng YAM. Mahalaga ang Yam sa South Pacific Islands. Aprika at ibang bahagi ng Amerika. pinapabayaan munang naka bilad sa araw ang mga lamang ugat na matuyo ng bahagya. bulbils o rhizomes na mahalaga at nakatutulong sa ating ekonomiya.2 Ang kapatid ng kamote. II. ang YAM E. Pagkakaiba ng YAM at kamote Ang yam ay miyembro ng (scientific name) Dioscorea na may kakayahang lumikha ng mga tubers. Ang yam ay isa sa mga pangunahing pagkain ng milyon-milyong tao sa Asya. Ang Nigeria ay nakagagawa ng halos 88 kg. Ito din ay ginagawang gamot at medisina sa ibang bansa tulad ng bansang Tsina. ng yam sa loob ng isang taon. Ito ay hindi lang nakatutulong sa aspetong pang-agrikultural sa mga nasabing bansa dahil ito ay nakatutulong din sa ekonomiya ng isang bansa.

Ito ay nagmula sa timog-silangang Asya. Department of Agriculture sa Puerto Rico.S. •Dioscorea Alata (water yam) . na species ay mga uri ng yam: •Dioscorea rotundata poir (white yam) . Sa panahon ngayon. ang Dioscorea rotundata ay nananatiling pangunahing nililinang na specie ng yam sa kanlurang Africa-ang pinakamahalagang lugar sa mundo para sa produksyon ng yam. glycerol at iba pang nutrisyon at bitamina na kailangan ng ating katawan. E. marahil sa Burma.nito ay nagtataglay ng glucose. Makalipas ang ilang taong 30 . Ang dahon naman ay pabilog at ang bunga nito ay karaniwang puti at siksik. Ang paglalahi sa yam ay isinasagawa sa iba’t ibang sentro sa mundo kapansin-pansin sa International Institute of Tropical Agriculture sa Nigera at sa U. Indonesia at iba pang mga lugar sa Silangang bahagi ng timogsilangang Asya. Ito ay makikita sa kanlurang bahagi ng Africa ngunit hindi ito naninirahan sa mga kagubatan.1 Ang mga ss. Ang maliliit na sanga nito ay karaniwang lumalago at humahaba ng ilang metro. Mula sa Burma ay kumalat ito sa India. Malaysia.Ito ay dumadami at lumalago sa mga lupain na may malawak na espasyo. fructose.

Ito ay naipakilala sa mga taga-kanlurang India galing sa Kanlurang Africa noong 16th century. Ang dahon ay bilang lamang.D. New Guinea at sa Pilipinas. 31 . Ang malalaking uri ng Dioscorea Esculanta ay matatagpuan sa Malaysia. Ang dilaw na kulay nito ay dahil sa presensiya ng carotenoids. •Dioscorea Cavensis (yellow yam) . •Dioscorea Esculenta .Ito ay isang specie ng dioscorea kung saan madaming may-akda ang nagsasabing ang dioscorea cavensis daw ay sumasailalim lang sa dioscorea rotundata. Ito ay mas nabubuhay sa mainit na lugar. Ang produksryon nito ay mahalaga sa mga taga-timog-silangang Asya. Ang karaniwang pangalang nito ay nagmula sa katotohanang ang bunga nito ay kulay dilaw. ang bunga nito ay kulay puti at kaunti lang ang fiber na taglay nito kaysa sa ibang uri ng yams. Ito ay nagmula sa Indo-China at nilinang sa China noong 2nd century A. malaki at hugis puso at ang kulay nito ay maputlang berde. ang South Pacific Islands at ang West Indies. Ang dahon nito ay mas malaki kaysa sa Dioscorea rotundata at ang dulo ng dahon nito ay hindi kasing tulis gaya ng sa Dioscorea rotundata. At doon nagsimulang kumalat sa iba pang bahagi ng tropiko.pagkakadiskubre sa Dioscorea Alata ay nagsilbi itong pagkain para sa mga manlalakbay.Ito ay may tangkay na manipis at matinik.

Ito ay may mabuhok na sanga o tangkay at ang dahon nito ay madami.•Dioscorea Dumethorum (bitter yam) . Ito ay nagmula sa tropikal ng Africa. mas sperical at mas kakaunti ang toxic na taglay nito kumpara sa Dioscorea bulbifera na matatagpuan sa Africa.ang uri ng yam na ito ay pinalalago sa China. (cush-cush yam) . Ginagamit ito bilang medisina ng mga Tsino. •Dioscorea opposita thumb (cinnamon yam) .Nagsimula ito sa hilagang parte ng timog Amerika.Ito lang ang uri ng yam na makikita sa parehong Asya at Africa. Ito ay nangangailangan ng malamig na 32 . •Dioscorea trifida L. Ang bunga nito ay malalaki at mapait. Korea at sa timog Japan. Sinasabing nakamamatay daw ang bunga nito dahil sa mataas na bilang ng Alkaloid dioscorine kung kaya nararapat na idaan muna ito sa umaagos na tubig o tubig alat at saka pakukuluan bago kainin. •Dioscorea Bulbifera (aerial yam) . Ang dioscorea Bulbifera na matatagpuan sa Asya ay mas mababa ang angular.

magaspang at makaliskis ang parang pabilog Bunga na kinakain: Lasa: Laman: balat -bungang-kahoy starchy tuyo -makinis at manipis ang balat -Storage root matamis moist F. Mga Lugar Kung Saan Matatagpuan ang Yam o Ube at ang Pangunahing Supplier nito Ang Yam o kilala sa tawag sa Pilipinas bilang Ubi/Ube na may siyentipikong pangalan na Dioscorea alata at napapabilang sa pamilya ng Dioscoreaceae. Ito ay ginagamit bilang pagkain at tradisyunal na medisina sa Japan at China. •Dioscorea japonica (thunb) .temperature. Ipinapakita sa talahanayan ang pangunahing produksyon 33 . ay isang lamang-ugat na kilala bilang isa sa mabisang pagkain sa iba’t ibang lugar.2 Talahanayan 3. Pagkakaiba ng YAM at KAMOTE YAM KAMOTE -Dioscorea. E. Dioscoreacceae -Ipomoea batatas -Coppery or brownish ang -Light yellowish tan tubers balat -mahaba at hugis cylinder ang balat -maliit at hugis block na scientific name: Panlabas na itsura: . Ang tangkay nito ay humahaba ng hanggang tatlong metro lamang.Halos kapareha ito ng dioscorea opposita sa itsura at nangangailangan din ito ng malamig na temperature. Ang bunga nito ay manipis lang at mahaba kung kaya ito ay mahirap anihin.

Ang ubi ay 34 . Kailangan nito ng matibay na tangkay na makakapitan.Bohol 2.ng Yam sa iba’t ibang lugar sa Pilipinas at pati na rin sa iba pang bansa.Surigao del Sur Source: http://en. tons Colombia 333. dahil ito ay gumagapang kapag ito ay lumalago.9 mil.000 tons Source: http://old. tons Benin 2.org/wiki/Kinampay Ang Yam ay isa sa mga malaki at mabigat na uri ng lamang-ugat. tons Ghana 3. hinahati ito sa iba’t ibang seksyon. Sa Pagpapalago ng Yam isinasaalang-alang ang lugar kung saan ito itatanim.000 tons Brazil 230.000 tons Haiti 197.ang mga sangang gumagapang ay malambot ngunit magaspang. Mga bansang may pinakapangunahing produksyon ng Yam: Mga bansa Produksyon Nigeria 34 mil.Isabela 4. Bawat seksyon ay naglalaman ng isa o dalawang buto.iita.000 tons Japan 204. tons Cote d’Ivoire 5 mil.000 tons Ethiopia 174. Ang dahon nito ay may korteng puso.org/cms/details/research_summary.Upang mapalusog o mapalago ang Yam.1 mil.aspx?articleid=268&zoneid=63 IITA research to nourish Africa Talahanayan 5. Iba’t ibang lugar sa Pilipinas na may Pangunahing Produksyon ng Ube: Produksyon ng Ube sa Pilipinas (1997) 1. Talahanayan 4.000 tons Sudan 137.Cagayan de Oro 3.wikipedia.

puto. simula sa maliit na ang tawag ay “cush-cush” hanggang sa malaki na nagtitimbang ng 14-20 kilos. ito ang ilan sa mga tips sa pagtatanim ng Yam: Una. Elementary Agriculture) Yam o dioscorea alata o kilala sa Pilipinas bilang “ube/ubi”. Toribio V. Samantala. Pangalawa.malalim at mayaman sa organiko. ang Ubi ay itinatanim sa layo ng isang metro mula sa katabing buto nito. camote at gabi. ang lupa kung saan itatanim ang mga Ubi ay dapat nahukay ng maayos at malalim na malalim. ang Clay loam soil naman ay lupang tamang tamnan ng Ubi. Para sa ikagaganda ng resulta. Ang mga lupang maaring gamitin sa pagpapalaki nito ay ang loose soil at clay loam soil. sagobe. E. Sa pamamagitan ng mga produktong ito marami at malago ang buong taong supply ng Ubi sa Maynila at iba pang lamangugat tulad ng cassava. Loose soil para sa may malalaking lamang-ugat. Ang ubi ay isang mabisang pagkain. ang butas kung saan ilalagay ang buto ay dapat malawak . How to grow vegetables in the Philippines) G. Mga lutong na ginagawa sa Ube at iba pang gamit ng nito Ang Yam o Ubi ay maaring gawing minatamis. (Source: Madali. Ang yam ay lumalago sa mga lugar na may tropikal at subtropical na klima. At ang panghuli. Ang mga processed foods na gawa sa ubi ay ibinibenta na rin sa mga palengke at tindahan.S. maari itong pinakuluan o nakahiwa sa maliit na piraso at nakaprito. Kilala ang ube bilang sangkap na nakapagpapatamis sa mga pagkain tulad ng kakanin at iba pang pambihirang pagkain o food delicacies dahil nakapagbibigay ang ube ng kulay lila at kakaibang lasa sa pagkain.. Ang mga Ubi na pinakuluan ay inihalo sa gatas at asukal upang gawing candies.may iba’t ibang laki. o kaya ay ice cream. halo-halo. sapin-sapin. (Source: Mercado. bitso at 35 . Ang Ube ay ginagamit sa halaya. hopia at iba pang uri ng rice cake tulad ng suman.. candies.

Jr. 36 . 2. pakuluan ang ube at hayaan ito sa loob ng 30 minuto. Sa isang kawali. Jose M. Philippine Journal of Science) Halimbawa ng paraan ng pagluluto ng isang produkto na gawa sa Ube: Halayang Ube o Ube jam Mga sangkap: 1 kilo ube 1 lata (14 ounces) evaporated milk 2 lata (12 ounces) condensed milk 1 / 2 tasa ng mantikilya o margarina 1 / 2 kutsarita ng banilya (opsyonal) Pamamaraan: 1. Ginagamit din itong pampalasa sa ice cream. tinapay at cakes.bibingka. (Source: Lubag.. tarts. Balatan at gadgarin ng pino. Alisan ng tubig at palamigin.

idagdag ang condensed milk at banilya. Hayaang lumamig at ilagay sa isang malaking bandehado. Idagdag ang 1 kilong ginadgad na ube. Mag-init ng kawali sa di-kalakasang apoy . 6. (Source: http://www. 5. Idagdag ang evaporated milk at magpatuloy sa paghalo ng 15 minuto. Palamigin muna bago ihain ang halayang ube.3. 8. at hinaan ang apoy.akoaypilipino.1 Mga iba pang pagkaing produkto gamit ang ube bilang isa sa mga sangkap: Cookies: Ubi Butterscoth bars Ubi brownies Ubi Cribkles Lengua de gato Peanut Ubi cookie Accordion treats Broas Barquillos Ubi polvoron Cakes: Ubi Buttercake Ubi Banana cake Eggless Ubi cake Ubi Blitz Torte Ubi cheezy cake Ubi boiled Fruit Pies: Ubi Buko Pie Ubi Apple Pie Ubi Pineapple Pie Jams: Ubi jam/ halayang ube Pastries: Mango Ubi bars 37 .eu/recipe/halayang-ube-purple-yam-jam-recipe) G. 4. Haluing mabuti. Unti-unting tunawan ng mantikilya o margarin. Panatilihin ang paghahalo ng mga ingredients sa 30 minuto o hanggang lumagkit at matuyo ng kaunti (ngunit basa-basa pa rin). 7.

. hiwain ang lamang-ugat na may lapad na 1cm. Violet B. SAS) Ang balat ng Ube at tira nito ay ginagamit minsan sa pagpapakain ng mga manok at baka. ang sumunod ay balatan ito at ibilad sa araw. 38 .Ubi hopia Ubi de Queso Ubi Impanaditas Ubi lemon squares (Source: Salda. ang bunga ay para sa panggamot ng piles gonorrhea at ketong. Ang yam ay ginagamit rin bilang medisina o panggamot. Kapag ito ay natuyo na igiling ito sa grinder upang madurog at maging pino ang bawat butil nito.. Liban sa pagiging isang gamot ang ubi ay uri ng pagkain na madaling matunaw sa ating tiyan. (Source: Plants and Health by A.C. Ang ube ay maaring gawing harina. upang makagawa ng yam flour:Una. Let’s bake using the purple yam powder) Ang yam ay isa sa pinakakilalang halaman sa lahat ng mga bansa na may tropical na klima. Ito rin ay panlinis ng ating katawan o sa ating bituka.

50 mg 6.0 mg 0. at nagiging proteksyon laban sa lung and oral cavity cancers.2 g 22. Ang Ube ay may Bitamina A at beta carotene para sa malinis na balat.nutrition-andyou.B1 Riboflavin Niacin Ascorbic acid Raw 96 cal 1.7 g 19.40 mg 6. Talahanayan 6.7 g 14. Vit.2 g 17.0 mg 0.0 mg Boiled 75 cal 1.0 mg 44.com/yams.02 mg 0.0 mg 32. ‘night vision’.07 mg 0. mineral at vitamin content kaysa ube na pinakuluan. (Source: www. Kabuuan ng mineral at bitamina sa bawat 100 grams ng Ube Composition Food energy Protein Fat Total carbohydrates Fiber Calcium Phosphorous Iron Thiamine.0 g 0.H.6 g 0.02 mg 0.html) 39 .7 g 0.2 g 0.09 mg 0.5 mg 0.7 mg 0. 1980.0 mg Source: Food and Nutrition Research Institute. Nutritional value na makukuha sa Yam o Ube Ang ubeng hilaw ay mas mayaman sa carbohydrates.

napag-alaman din na malaki ang naiiambag nito sa industriya at ekonomiya ng isang bansa. lalo na para sa mga Pilipino.III. Nalaman din na ang pagkakatuklas ng gulay na kamote ay malaki ang naitulong para sa kabuhayan ng mga mahihirap na magsasaka na walang sapat na puhunan at malaking lupa. Samakatuwid. Natuklasan na ang kamote ay isang “wonder gulay” sapagkat malaki ang naiaambag nito hindi lamang sa pagbibigay ng nutrisyon sa katawan kundi pati na rin sa pagpupuno ng bulsa ng mga magsasaka. kaya naman dapat ito ay bigyan din ng kaukulang pansin at halaga. Maituturing na isang biyayang binigay ng Diyos ang pagkakaroon ng isang gulay na tulad ng kamote dahil kung wala ito. ang kamote ay hindi lamang maituturing na simpleng pagkain. Nartuklsan ng mga mananaliksik na hindi lamang pala sa katawan nakakatulong at mabuti ang kamote. 40 . MGA NATUKLASAN Ang Kamote • Sa isinagawang masusing pag-aaral na may paksang “Ang Kapangyarihan at Kakayahan ng Kamote”. marahil marami sa magsasaka natin ngayon ang lalong malulugmok sa mga hikahos nilang buhay.

dilig-diligan ikaw ay magkaka- roon na ng maraming ani. sa pabor para sa maraming magsasakang hirap sa buhay. Yam Natuklasan sa pag-aaral na ito na ang yam ay nabibilang sa pamilya ng Dioscoreaccaea ay may iba’t-ibang uri.Napag-alaman din na di lang pala isang simpleng pagkain ang kamote. At dito sa pananaliksi na ito. Bilang isang pananim. nabigyang daan para mabigyan ng importansya ang kamote. Kadalasang hindi napapansin ang kamote. 41 . • Ang kapatid ng kamote. madali at mabilis in siyang tumubo at hindi pa nangangailangan ng sobrang atensyon para alagaan basta itanim lng siya sa buhaghag at mabuhanging lupa. ngunit sa likod ng maliit na gulay na ito ay ang mga sustansya at kagamitang makakatulong sa atin. Isang masustansya at angkop na pagkaing panlaban sa ilang malubhang sakit tulad ng dengue. at iba pa. na karaniwang di nabibigyang pansin ng ibang mga tao. Ang mga ito ay ang Dioscorea rotundata na may puti at siksik na laman. natuklasan na hindi lang masarap na lamang ugat ang kamote. ito din ay isa sa mga pagkaing maraming kagamitan.

Dioscorea opposita na nangangailangan ng malamig na temperatura at ginagamit bilang gamot ng mga Tsino. sapin-sapin. hinihiwa muna ito at ibinibilad sa ilalim ng araw hanggang matuyo saka dudurugin ng pinong-pino. rice cake.” Natuklasan din sa pagsasaliksik tungkol sa yam ay kilala ito sa tawag sa Pilipinas bilang Ubi/Ube . at Dioscorea japonica na kapareha din ng Dioscorea opposita dahil kailangan din nito ng malamig na klima upang mabuhay at dumami at hindi lang ito maaaring kainin kundi maaari din itong gawing gamot. candies o kaya ay ice cream. puto. bitso at bibingka. Dioscorea esculanta na kulay puti gaya ng Dioscorea rotundata. sagobe.. Ang ube 42 . Ang Ube ay maaaring gawing harina. Ang ube ay isang sangkap upang gawing minatamis. Dioscorea bulbifera na matatagpuan sa Asya at Africa. Dioscorea cavensis na may dilaw na laman.Dioscorea alata. Mga halimbawa ng produktong gawa sa Ube: halaya. Dioscorea dumethorum na may mapaklang lasa at sinasabing nakalalason kapag kinain dahil sa taglay nitong alkaloid dioscorine kaya dapat muna itong hugasan sa umaagos na tubig o tubig alat saka pakukuluan bago kainin. ay isang lamang-ugat na na kilala bilang isa sa mabisang pagkain bansang Pilipinas at pati na rin sa iba pang bansa. Dioscorea trifida. hopia. suman.

panggamot ang yam sa piles gonorrhea at ketong. Nagtataglay ang Ube ng iba’t ibang sustansya sa ating katawan tulad ng bitamina A at beta carotene para sa malinis at malusog na balat. Natuklasan rin na hindi lang pagkain ang silbi ng ube. ito ay isa ring gamot sa nakakatulong sa ating katawan. nightvision at nagiging proteksyon laban sa lung at oral cavity cancers. cakes. mineral at bitamina kaysa sa Ubeng pinakuluan. Pies at jams. Pastries. Ang Ubeng hilaw ay mas mayaman sa Carbohydrates. 43 .powder na ito ay isa sa sangkap sa paggawa ng mga pagkaing produkto tulad ng cookies. Hindi nasasayang ang bawat piraso at parte sa Ube dahil ang balat nito at mga tira ay ginagamit minsan sa pagpapakain ng manok at baka.

William M. Betty T. Benguet : BSU. Thames and Hudson. Philip S. Humbert and Alfred Groth. Everything Vegetarian Chua. Lizbeth J. Editorials.al] Contribution of sweetpotato household income. New York. “All about sweetpotato – Protein-Enriched kamote” BAR R&D 2005 Apr-Jun Benaning. TALASANGGUNIAN o BIBLIOGRAPI Mga Aklat at Artikulo/Periodicals: Alston.IV.. 16 Mar 2008 Gayao. [et. 2004 Gibe. food. Manila Bulletin. La Trinidad. General Books LLC. Elizabeth. 1997 Bittman. “Sweet potato contains anti-aging nutrients” 44 . Albay Farmers” Manila Bulletin Benno. Benjie P. Katherine and Larco Museum. 2010 Berrin. “Kamote vs Rice” Malaya 26 Aug 2010 Esposo. Marvyn N. The Sweet Potato. Ma. 1980 Frank Schaffer Publications. Language Arts Power Packs “Fusion Kamote”. The Spirit of Ancient Peru: Treasures from the Museo Arqueologico Rafael Larco Herrera. Mark. 17 Apr 2008 Food and Nutrition Research Institute. “The underrated kamote can save our country” As I Wreck This Chair. The Manila Times. “Camote benefits Tarlac. and nutrient intake of farmers and processors. Women’s Day Cookbook Barona.

Benguet. Classification and Growth cycle of the Yam Plant Rinzler. BiblioBazaar. Manila. MPG Biddles Ltd.La Trinidad.. The Northern Philippines Root Crops Research and Training Center . Angelo Jose M. The Sweetpotato. 2004 Sarian. The New Complete Book of Food. The Sweet Potato. 1952 Origin. a Handbook for the Practical Grower. How To Grow Vegetables in the Philippines. Al. Paul. Punla Technology Resource Center – Makati: TRC Managbanag.E and Kirby Lee Cockerham. Zac B. New York. Jr et al. “Elections and Banana Cue” Sun Star. PCARRD Farm News. Cruz. United Kingdom.. Ebony Magazine vol. Sweet Potato. 2003 Johnson Publication. Toribio V. Nicole J. Carol Ann.. 2009 “Long Yam: A Health Tuber”. ABIVA Publishing House. Sta. Phil. King's Lynn. 2010 Hsieh.. Tropical Root and Tuber Crops: Cassava. 25 Oct 2010 Mercado.31 no. Let’s bake using the purple yam powder . et. Infobase Publishing Inc.. Gad and George Thottapphilly. Yams and Aroids. “Underestimate not the lowly camote” Manila Bulletin 2009 Sept 2 45 . 1999-2009 Salda. 2009 Loebenstein. Violeta B. Springer Science + Business Media B.Science and Technology Post 2005 Hand. YOTO Publisher. Vincent. “Antioxidants of purple and white greater yam” Philippine Journal of Science 2008 “Magtanim ng Kamote”.V. Jun-Mar 2004 p 7 Lubag. The Sweet Potato.1 Lebot. T.

1984 State of the Art: Sweet Potato Research.net http://www.nutrition-and-you. Jennifer A.aspx?articleid=268&zoneid=63 waze. Cumberland House Publishing. Ancient Wisdom Modern Kitchen Woolfe. Laguna: Los Banos. The Sweet Potato Lover's Cookbook: More Than 100 Ways to Enjoy One of the World's Healthiest Foods.org/kamote. A. Eastern Publishing Association Manila.C.org/wiki/Kinampay http://old.wikipedia. Yuan. Lyniece North and Madeleine Watt. Henrylito D. Philippine Council for Agriculture and Resources Research and Development.html http://www. “Oh.iita.com/yams. Plants and Health. Warren Shier and Mika Ono..akoaypilipino.org/wiki/Sweet_potato#cite_note-49 46 . 1986 Tacio. camote!” Graphic Health 25 July 2011 Talmadge.wikipedia.SAS.com/ethanol-sweet-potatoes.html http://www.Philippines.html http://en.all-about-sweet-potatoes. Sweet Potato: An Untapped Food Resource Websayt: www.stuartxchange. 2010 Wang.eu/recipe/halayang-ube-purple-yam-jam-recipe http://en.org/cms/details/research_summary.

V. Serdenia Kheesa Marie B.V. Santiago Wrindle D. Sonaba 47 . APPENDIKS O DAHONG-DAGDAG Mga Mananaliksik: Jean Paulene W. Roales Rafael A. Rivera Janine Joy S.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful

Master Your Semester with Scribd & The New York Times

Special offer for students: Only $4.99/month.

Master Your Semester with a Special Offer from Scribd & The New York Times

Cancel anytime.