ANG MAG-ANAK NA CRUZ

(Pagsusuri sa isang nobela gamit ang pagdulog Sosyolohikal)
Iniharap ni DARREN N. NAELGAS kay DR. FRANCISCA T. BORJA

hangad ng manunuri na ang pamamaraang ito ay magsilbing munting ambag sa lalong ikatatagumpay ng Panitikang Pilipino at maging daan din sa paggising sa kaisipan at damdaming makabayan ng sinumang makababasa nito. Ito’y agham ng teksto na naiuugnay sa iba’t ibang teoryang pampanitikan kayat hindi madaling pasukin ang larangang ito ng manunuring walang sapat na paghahanda at kakayahan. nobelang maromansa at isama pa ang nobelang historikal. Natututuon ang kamalayan ng nakararami sa mga pagbabagong bunsod ng teknolohiya at ang mga mabungang likhang literari ay naiiwang nakatiwangwang. kabilang dito ang pagsusuring pampanitikan. ang kumbensyunal (Linear) at paikut-ikot (Circular). patula man o tuluyan ang maaaring himaymayin. Sanhi nito.Maria Ramos Sa paglalagas ng dahon ng panahon unti-unting naisasantabi ang pagkakakilanlan ng isang lahi. Sa wikang Filipino ang nobela ay tinuturingang Kathambuhay na hinahabi ng mga manunulat at naglalahad o naglalarawan ng mga pangyayaring nagaganap sa buhay na umiikot ayon na rin sa karanasan ng tao sa kanyang sarili at sa kanyang kapaligiran. Mendiola.ANG MAG-ANAK NA CRUZ (Pagsusuri sa isang nobela gamit ang pagdulog Sosyolohikal) “Ang panitikan ay kasaysayan ng kaluluwa ng mga mamamayan”. 1974). Dalawa ang balangkas nito. kung hindi pinatitingkad. gayundin mayroon itong iilang uri gaya ng nobela ng tauhan. Novelus at itinuturing na supling o kaugnay ng Kasaysayan o Istorya pagkat dito isinasalaysay ng saksi ang mga karanasang kanyang namasid. pinalulungkot o pinasasaya (Severino delos Angeles. Ang pagsusuri ay naglalalaman ng mga bahaging maghahatid ng kalinawan ukol sa akda at repleksyon sa ating pagiging indibidwal na Pilipino at kasapi ng pamilya higit lalo sa ating kultura at tradisyon. ang mga dalubhasa at tunay na nagmamalasakit sa pagpapanatili ng kasaysayan ng sambayanang Pilipino ay maigting na bumuo ng mga hakbang upang mapreserba ang panitikan. kung hindi man walang labis o kulang. Ang nobela ay sinasabing galing sa salitang Latin. nobelang makabanghay. 1994). Bilang mag-aaral ng dalubhasahan at makabayang Pilipino. Maraming samu’t saring anyo at uri ang panitikan. ang gawaing ito ay sandatang magsisilbing tagapagtanggol ng panitikan upang huwag itong tuluyang mabaon sa baul ng limot. nobelang malayunin at nobelang masining. Samakatwid. Ang pagsusuring pampanitikan ay isang uri ng pagtalakay na nagbibigay buhay at diwa sa isang likhang sining (Ramos. kasama rito ang nobela. nababawasan o nadaragdagan. muling pumapaimbulog o nagiging bukambibig ng mga mamamayan ang akdang muling binigyang hininga. . Sa tulong nito.

Sa pagtitipid at pagsisikap ng mag-asawa guminhawa ang kanilang buhay.nakapagpatayo na sila ng isang bahay-bakasyunan sa probinsya. Sa pangkalahatan. Muling nag-aral si Tinoy upang makakuha ng mas marami at mataas na oportunidad sa trabaho kasabay nito ay naging matagumpay naman ang patahiang pinundar ni Remy.sa kanyang gunita ay sumirit kaagad ang muling pagbabalik. Nagtutumining ang maraming teoryang pampanitikan dito. si Baby ay kumuha ng Home Economics samantalang si June ay naging isang nars. angkop ito sa lahat ng antas at uri ng nilalalang. Sumandig ang nobela sa pangkalahatang paksa na “Ang pamilya ay ang pinakamaliit at pinakamahalagang yunit ng lipunan na larawan ng buhay ng isang bansa”. mataas o mababa man ang pinag-aralan o katayuan sa lipunan. ang bawat karakter. isali pa ang iba’t ibang uri ng nobela na ikinapit ng may-akda sa kanyang likha. Nagtungo sa Amerika si Baby at doon na nag-asawa. Kung ang titulo lamang ang pagbabatayan maaring magkamali ang isang mambabasa. PAGSUSURI ANG MAG-ANAK NA CRUZ. kamalian. maliit man o malaking papel ang ginampanan ay nagkomplimentaryo upang maisiwalat ang mga wastong kaasalan. sa pamagat pa lamang ng akda maaaninag na ang pagiging karaniwan ng salaysay at ang pagtuon sa ugnayan ng isang pamilya. Sa paglisan sa sariling bansa. Sa kabilang banda ang pagkakasunud-sunod ng mga pangyayari ay di maligoy kawangis ng mga salitang ginamit na halos pawang neutral. kung saan ay kakalipat lamang nila ng tahanan at sanggol pa lamang ang panganay nila na si Baby. Bagamat maraming mga tauhan na likas na katangian ng isang nobela. Sa pagbuo ng pamilya ng dalawang nilang anak.BUOD Ang Mag-anak na Cruz ay nagbubukas sa unang mga taon ng pagiging mag-asawa nina Remy at Tinoy. madaling . at kaisipang binigyang-diin ng may-akda. Wala nang mahihiling pa ang mag-asawa sa biyayang natanggap at patuloy na nakakamit kayat nang kumatok ang panibagong regalo sa magkabiyak na Cruz. mabigat man sa loob ni Remy tinanggap niya ang amuki ng asawa na magtungo sa Estados Unidos. lalaki man o babae. Ang kanilang mga anak ay nakapagtapos na rin sa kolehiyo. at si June naman ay ikinasal sa isang doktor. Nagkaroon pa sila ng isa pang anak na babaeng pinangalanang June. matanda o bata. naging kaakbay nila ang mga magulang bilang mapagmahal na lolo at lola sa kanilang mga apo. isyu. kultura at tradisyon. ito’y di makatawag-pansin na tila walang silbi na pag-aksayahan ng oras ngunit sa paggalugad sa mga kaganapan masusumang ang nobela ay masining at immortal na obra.

Ngunit kung pag-aaaralan naman nang pabahagi. kaibigan. kamg-anak at kakilala na nakasalamuha ng pamilyang Cruz. Ang mga ito ay magkakakapit-kamay na nagpasining sa nobela. tanging ang bumasa ang makaaalam. Nasilayan ang panggagantyo ng lasenggero. naisisiwalat ang saloobin nang tuwiran. Napalaki ng mag-asawa ang kanilang mga supling na may mataas na pagpapahalaga at paggalang sa kapwa at mahusay kumilala ng tama at mali sapagkat mismong ang kanilang mga magulang ay nagsilbing huwaran. Pinairal naman ni Liwayway Arceo ang kanyang pagiging Pemenista sa katauhan ni Remy. TEORYANG PAMPANITIKAN… Realismo…Naturalismo…Pemenismo…Humanismo… Sosyolohikal… ang limang teoryang pampanitikang pinaglaruan ni Liwayway Arceo sa nobela. Kung susuriin ang mga pangyayari mula simula hanggang katapusan.malirip ang nobela at maghahatid ng kritikal na realisasyon sa makababasa. pananaw realismo ang lilitaw sapagkat ang bawat detalye ng mga ikinikilos ng mga pangunahin at pangtulong na tauhan at kanilang pakikipagkapwa-tao ay masasaksihan sa lipunang ating ginagalawan. parokyano. . ang pagka naturalismo sa pamamagitan ng mga kapitbahay. uusbong ang iba pang dulog pampanitikan. Subalit hindi maipagkakaila na mas litaw ang teoryang sosyolohikal dito. Mahal na Araw at Bagong Taon. Pinalabas naman ang mga di kaaya-ayang senaryo o mistulang pagiging kagubatan ng pamayanan. bayanihan at seremonyas sa kamatayan. pagsisinungaling upang makuha ang ibig. paglimot at pagtalikod sa pananagutang magbayad ng pagkakautang. Batid nating lahat na kahit iba-iba ang mga tao. yaong babae na malayang nakapagpapasya nang may katatagan. hinuhubog pa rin ng lipunan ang kanilang kaisipan. Maari nating makita ang ating sarili bilang isang karakter sa nobela. malawak ang pang-unawa at magaling sa paggabay sa mga anak. Halimbawa nito ay ang kagustuhang pumuti ng isang indibidwal. Nariyan ang humanismo kung ang mga paniniwala at gawi ng mag-anak na Cruz ang isesentro. ang kagustuhang ito ay malamang hindi usapin sa bansang mapuputi ang mga tao. Ang karakter na ito ay epitomya ng isang makabagong babae. Naipasok din ang teoryang Sosyolohikal sa pagpapakita ng kultura at tradisyon ng ating lahi sa tulong ng mga inisa-isang kaugalian sa pagpapakasal. Tinitingnan ng mga sosyolohista ang pangkalahatang pattern sa pag-uugali ng mga indibidwal na kasapi sa lipunan. paglaki ng ulo ng dating mahirap kasabay ng pagunlad at siyempre pa ang hindi pagtanaw ng utang na loob sa mga taong naging kaantabay sa panahong nakalublob ang paa sa putikan. kung ano man ito. pagdiriwang ng pista. iyan ay ilan lamang sa mga kalakasang kanyang ipinamalas bilang isang Eba.

Si Remedios Cruz o Remy ay maitutulad sa isang bulaklak na kalaunan ay namumulaklak.ISTILO NG MAY-AKDA… Napapatanyag ang manunulat hindi lamang sa nilalalaman ng kanyang inakda kundi pati sa kanyang pagbubuhol ng lubid ng mga pangyayari. Sa umpisa siya ay isang guro na ipinagpalit ang propesyon nang masubaybayan ang pamilya. Mayroong dalawang uri ng tauhan ang binubuhay ng mga manunulat. ang tauhang lapad at tauhang bilog na maaaring ilarawan ng madula o tuwiran. Ngunit ang wakas ay nagbabadya na maari pa itong dugtungan. Samantala ang mga salitang pinili ay pinaghalo-halong kaunting balbal.Sa positibong panig naman ay nagpaningning nito ang pagiging payak ng nobela. partly. ka-gang. Nenita. pinagyaman niya ang bagong karera na nagdala ng swerte sa pamilya. tsuper. doktor. pagboto.Ang ilan sa mga ito ay samahan. ito ang tinatawag nating istilo sa pagsulat na natatangi sa manunulat. kung gayon siya ay isang tauhang bilog. bata de baño. Sina Tinoy. pakikitungo at desisyon ng mga tauhan kung anong uri sila ng karakter. Binuo niya ito sa 31 maiikling kwento o kabanata. Tata Ponso. Arsenia. manlangis. Mely. sorry. MGA TAUHAN… Susi sa ikaririkit ng akda ang mga tauhang nagsisiganap sa akda. pampanitikan at hiram na mga salita at sandamakmak na karaniwang salita. opisina. memo. pag-aaruga sa mga anak. Baby at June (Pamilya Cruz) ang mga pangunahing-tauhan samantalang sina Aling Tale at Sela. Sa pag- . Fidel. Masisilip sa mga pananaw. kumbensyonal ang balangkas na sinandalan ni Arceo. shop. pakikibaka sa agos ng buhay hanggang sa pag-abot ng ginto sa dulo ng kanilang bahaghari. Ang kadahilanan marahil na may-akda sa pagsasama ng mga ilang pormalidad ng wika ay upang susugan ang kalagayang pangkabuhayan ng pamilya. dalagang-ina. Datapwat ang istilong ito ang dahilan ng pagiging kabagot-bagot ng pagbabasa at kawastuhan ng paghihinuha ng mga posibleng maganap sa susunod na kabanata. kilos. Remy. Sistematiko o kronolohikal na inilahad ang mga pangyayari mula sa pag-uumpisang magtatag ng pamilya ng mag-asawang Tinoy at Remy. ubra at ekstra. Fred at Vic. birthday. Leonardo. ang pagbabago ng panahon at paglimot sa mga taal na salitang Filipino. areglo. Di nagtagal upang makatulong sa kabiyak naging isang modista. Ismael. Sa nobelang ito.

Sa kabuuan. Hindi siya perpektong tauhan na ipinamalas sa pagkakaroon niya ng mga “mood swings”. Sa isang banda ang bunsong si June naman ay hindi kasing seryoso ni Baby. kayat isa siyang tauhang lapad. . Ang panganay na si Baby ay malakas ang loob. mag-isa siyang nagtungo sa Amerika upang magkaroon ng katuparan ang kanyang pag-ibig at matapos ang kanyang pagaaral. nariyan ang pagtatalo ng magasawa at nina Remy at Tinoy sa iba pang tauhan at may parte rin kalaban nila ang kanilang sariling damdamin. Siya ay mapangarapin. siya’y mabuting asawa na pumapawi sa mga agam-agam ni Remy at ama na sumusporta tuwina sa mga kagustuhan ng mga anak. Sa madaling salita. Samantala si Faustino Cruz o Tinoy ay maihahambing sa gulong na nanatili ang pagkatao sa gitna ng pagbabago. ang mga mag-anak na Cruz ang pinamayagpag ng may-akda at nagawa ito sa pamamagitan ng mga kasamang mga tauhan. Magkataliwas man ang pag-uugali ng mga anak ng mag-asawang Cruz na sina Baby at June ngunit hindi maitatatwa ang pagiging masunuring anak nila na hindi nagbigay ng sakit sa ulo sa mga magulang. ang tao laban sa tao at tao laban sa sarili ang kisangkapan ni Arceo. Kapwa nagkaroon ng kani-kaniyang pamilya ang dalawa at maipapalagay na paparis sa ginawang pagpapalaki ng mga magulang. Nakahihigit ang una sa huli. Tahasang masasabi na ang dalawa ay parehong tauhang lapad. Ang mga pantulong na mga tauhan ay hindi lubusang naipakilala sapagkat wari silang mga hangin na dumaan lamang kayat mahirap tukuyin kung sila ba ay nabibilang sa mga tauhang lapad o bilog. Sa usapin naman ng uri ng tunggalian. Tinanggap na niya ang pagbabagong nagaganap sa kanyang paligid tulad noong magdiwang silang mag-asawa na Bagong Taon na din na kapiling ang dalawang anak gayun pa man may pagkakataong hindi rin mapapasubalian ang pagpapahalaga niya sa ilang kaugaliang Pilipino gaya ng taasang pagpuna sa maling pangingiling tuwing Mahal na Araw. siya ay palabiro pero sa kabila nito naroon pa rin ang pagiging mapanindigan nang ipilit niyang kunin at tapusin ang kursong Narsing. kahit na simpleng kawani lamang pinagpatuloy niya ang kanyang pag-aaral hanggang maging ganap na Certified Public Accountant.akyat ng aksyon sa nobela makikita ang pag-unlad o pagmamature ng pagkatao ni Remy. Likas na mababa ang kanyang kalooban na madalas mauwi sa panloloko sa kanya ng ibang tao tulad nina Pepe at Fidel.

May bahagi rin namang maromansa na naglalarawan ng pag-ibig ng mga anak ng magkabiyak na Cruz. pananatiling mababa sa gitna ng kaunlaran Pagbabahaginan ng karansan ng magkakapamilya Pagtanggap nang mabuti sa mga panauhin Pagpapaubaya sa mga anak na bumuo ng sariling kapasyahan at paggalang sa mga ito Paghahanda sa pagsisimula ng pamilya ng anak Pagkakaiba ng seremonyas ng pagkakasal Pag-anib sa isang samahang tumutulong sa kapwa Pagpapakita na anumang malabis ay hindi tama Pagkakaroon ng transpormasyon ng tao . hindi mapapasubaliang ito ay nobelang malayunin.URI NG NOBELA… Maliban sa aliw na natatamasa sa nobela. Ipinimalas nito ang tungkuling ginagampanan ng pamilyang Pilipino sa lipunang kanyang kinaaniban. higit sa ano pa man ito ay magsisilbing talaaralang kinapapanutuhan ng buhay. Narito ang mga pagpapahalagang pinalutang sa bawat kabanata:                 Pagkapit sa edukasyon upang maiangat ang kalagayan ng buhay Pagsisi sa mga pagkakamaling nagawa Pag-unawa sa pagkukulang o kamalian ng kapwa Pagtanggap sa pagbabago at pagiging bukas ng komunikasyon Pagpapaunawa sa anak ng kahalagahan pagtanggap sa kalagayan pangkabuhayan Pagkakaisa ng magkakapit-bahay at pagkakaiba ng mga tradisyon Pagdiriwang ng pista Pag-iwas sa pagpapatayog sa sarili. Ang nobela ay mauuri na nobela ng tauhan kung itutuk ang paggiyagis sa pagkatao ng mga tauhan lalo pa nga’t sa mag-anak lamang nahinog ang mga pangyayari sa akda. Pinagsaliw nito ang makabago at makalumang paraan sa paghubog ng isang pamilyang matatag at maipagmamalaki. Ngunit sa pangkalahatan. Ang kathambuhay na ito ni Liwayway Arceo tungkol sa karanasan ng mag-anak na Cruz ang magmumulat sa mga Pilipino sa isang lipunang may karamdaman.

Mataas ang antas ng pananagutan ng bawat pamilyang Pilipino na mauugat pa sa mga paniniwala. Bilang panapos mawiwikang ang pamilyang Pilipino pati ang kanyang lipunan ay hindi perpekto. . ang maling sistema sa halalan at kawalan ng pagpapahalaga ng iba sa kung ano ang tama at mali. ang kaibhan ng mga kabataan ngayon at ang nakangiting pagkaway ng pangingibang bansa na sinasabing dulo ng katagumpayan. nakapangyayari ito dahil na malawak na pang-unawa ng mga ina at magaan naman na kalooban ng mga ama. Ngunit gaya ng ibang lahi.        Paggunita sa mga taong naging karamay sa hirap Pagiging dayuhan sa sariling bayan Pagpapakita ng tradisyon sa paglilibing Pagkakaroon ng bulok na sistema sa eleksyon Pagkakaiba ng mga kabataan noon at ngayon Pagrespeto sa dating tradisyon at pagbuo ng bago Paggalang sa tradisyon sa kasal at Mahal na Araw Paglisan at di paglimot sa sariling bayan KONGKLUSYON Ano ba ang isang tipikal na pamilyang Pilipino? Gaano kayaman ang lahing Pilipino pagdating sa kultura at tradisyon? Ano-ano ang mga kahinaan ng mga Pilipino? Paano ba ang pamumuhay ng mga Pilipino? Ang lahat ng ito ay malinaw na nasagot sa nobela. Ang tipikal na pamilyang Pilipino ay matatag ang bigkis. pananaw at saloobing naipunla ng mga sinaunang kapamilya na ipinamana sa mga sumunod na salinlahi. pagiging matayog o materyoso. Kaya naman ang nobelang ito ay hindi pa nagwawakas. maraming kabulukang makikita sa pamayanan o lipunang ginagalawan ng mga Pilipino. Kasabay nito ay ang panibagong isyung kinakaharap ng pamilyang Pilipino. Nagaganap ang panlililang sa kapwa. kaugalian.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful