Mesopotamia: May walong kabihasnan na unang nagtayo ng panahanan sa Mesopotamia.

Ang mga ito ay Sumeria, Babylonia, Hittite, Assyria, Hebreo, Phoenicia, Persia, at Chaldea. Pawang may pamana sa kabihasnan ang bawat isa sa mga pangkat na ito. Nagmula sa mga Griyego ang pangalang Mesopotamia na ang ibig sabihin ay “lupain sa pagitan ng mga ilog”. Mataba ang lupa sa Mesopotamia. Naghatid ng maraming biyaya at kayamanan sa mga tao roon ang mga tabing-ilog, matapos nilang matutunang patuyuin at pagyamanin ang mga ito. Noong 5000 B.C., sari-saring pagkain ang naani ng mga taorito tulad ng trigo, barley, mga bungang-kahoy, peach, dates, nuts, at maraming uri nggulay. Masagana rin ang Mesopotamia sa mga luntiang damuhan kung kaya nagaalagaang mga tao rito ng mga baka, tupa, kambing, at baboy. Kulang ang Mesopotamia sa bato at mga puno para gawing torso upang magamit sa pagtatayo ng mga bahay at gusali. Bilang pamalit sa troso at bato, ginamitng mga tao ang putik upang gawing laryo para sa mga tahanan at gusali. Pinunuannaman ng mga balat ng tupa at iba pang hayop upang gawing damit ang kawalan nghibla upang gawing tela. Mga Ambag sa Kabihasnan: 1. Cuneiform – unang nabuongsistema ng panulat. Isa itong uri ng pictograph na naglalarawan ng mgabagay na ginagamitan ng may 600 pananda sa pagbubuo ng mgasalita o ideya 2. Gulong – sa pagkakatuklas nito, nagawa nila ang unang karwahe. 3. Dome, vault, rampa, at ziggurat – mga disenyong pangarkitektura at pang-inhinyera na ginamit sa mga palasyo at templo sa Sumer. 4. Unang nagtatag ng organisadong puwersa sa pagtatayo ng mga dike. 5. Unang gumamit ng hayop sa pag-aararo ng mga bukid. 6. Kodigo ni Hammurabi –binubuo ng 282 batas na nagsisilbing pamantayan ngkabihasnang Babylonian. Sakop ng Kodigong ito ang mgaitinuturing na paglabag sa karapatan ng mga mamamayanat mga ari-arian nito; usapin sa kalakal, lupa, butaw, serbisyongpropesyunal; at pamilya. Nakatala rin ditto ang mgaparusang dapat na ipataw sa

mga nagkasala tulad ngkamatayan, mutilasyon, at ibapa na itinuturing na malupit sa kasalukuyang panahon.Naglalarawan ang mga batasna ito ng isang organisadong lipunan. 6. Pagkakatuklas ng bakal.Nanatiling lihim sa loob ng 200 taon ang kaalaman ng mga Hittitesa paggawa ng mga sandata mula sa bakal. Natuklasan lamang itong ibang pangkat sa rehiyon nang masakop at tuluyang bumagsakang mga Hittite noong 1200 B.C. 7. Kauna-unahang aklatan na may200,000 tabletang luwad na itinayo ni Ashurbanipal. 8. Ang Hanging Gardens of Babylon ang isa sa pinakanakakahangang tanawin sa sinaunang panahon. 9. Ang mga Chaldeans ang luminangng konsepto ng zodiac at horoscope. 10. Ang pagkatuklas ng mga Lydian ng sistema ng pananalapi. 11. Ang pagkatuklas ng kulay na lila (purple) ng mga Phoenician. 12. Ang pagkakaroon ng monoteismo. Pagbagsak ng Kabihasnang Mesopotamia: 1. Panguanahing dahilan ng paghina ng mga Sumerian ay ang madalas na labanan at kawalan ng pagkakaisa ng mga lungsodestadonito. Madalas napinagtatalunan ang patubig at hangganan ng mga lupain. 2. Paglusob ng mga Kassite,isang tribong Indo-Europeo. Sinundan ito ng mga Hittite namay higit na mahusay na armas na gawa sa bakal. (Babylonia) 3. Maraming pribilehiyo ang mgakamag-anak ng hari na kadalasangnaaabuso.Pakikipag-alyansa ng mga Hittite sa mga Egyptian na naging dahilanng paghihimagsik ng mga kaalyadonito sa silangan at kanlurangbahagi ng imperyo. (Hittite) 4. Ang patuloy na pag-aalsa ng mgalungsod tulad ng Media at Babylonia na nasakop ng Assyriaay nakapagbawas nang malaki sa yaman ng Assyria at nagpahina sahukbo nito. (Assyrian) 5. Tanging si Nebuchadnezzar lamang ang naging malakas na hari ng mga Chaldean. Sa kanyangpagkamatay, mahihinang hari na ang namuno sa Chaldean. Sakarangyaan, kasaganaan, at kasayahan lamang sila nakatuon.

Naimbento ang mga kaalaman sa sining at naimbento rin ang abacus Sinakop ng mga Mongol ang Tsina sa pamumuno ni Genghis Khan. nagiwan ng tatak ang mga dinastiya sa uri ng sibilisasyong umusbong sa Tsina. Gumamit ng elepante bilang sasakyang pandigma gayundin ng karwaheng hilang kabayo. Maunlad ang panahong pinamunuan ng dinastiyang ito dahil sa paglawak ng Sung Yuan kalakalan sa ibang bansa. Itinatag din ang eksaminasyon para sa Serbisyong Sibil.Diumano. Mula sa dinastiyang Shang ( ang itinuring na unang dinastiya) hanggang sa Manchu (ang huling dinastiya). T’ang • • • • Maituturing na homogenous ang sibilisasyong umusbong sa Tsina. Ang Tsina ay matagal din na pinamunuan ng iba’t ibang dinastiya. Bawat isa ay nagsususlong ng kanya-kanyang patakaran sa lahat ng aspeto ng lipunang nakapagbago sa takbo ng buhay ng mga Tsino.Sa panahong ito dumating ang isang Italyanong mangangalakal na si Marco Polo. kapuna-punang may isang pattern na nasusunod sa pagsisimula at pagtatapos ng bawat isang dinastiyang umiral sa sinaunang Tsina tinatawag itong Dynastic Pattern. Dahilan ng Pagbagsak ng mga Dinastiya: Naging masama at makasarili ang mga huling pinuno. ibig sabihin nito iisa lamang ang nabuong uri ng pamumuhay . Nakilala dahil sa pinunong si Shih Huang Ti at ang pagtatayo ng Great Wall of China.kultura.Kung susuriin . Ang mataas na pagtingin ng mga Tsino sa kanilang sarili ang dahilan ng pagtawag nila sa China bilang Chung Kuo o Gitnang Kaharian. Ang mga sinaunang Tsino ay mayroon ding paniniwala na nagmula sa mga diyos ang kanilang mga pinuno. Dinastiya Ambag sa Kabihasnan Shang Paggamit ng bronze Chou Dinastiyang namuno sa pinakamahabang panahon. Ch’in Han . Ito ang naging dahilan ng pagtawag nila sa mga ito ng “Anak ng Kalangitan” o “ Mandate of Heaven”. Pictogramo mga larawan ang kanilang gamit sa calligraphy na dikit-dikit ang pagkakasulatupang makabuo at maipakita ang ideya.ipinagpatuloy ni Kublai Khanang pamumuno sa mapayapa at maunlad na Tsina.Tsina :Tinagurian ang Tsina na isa sa mga dakilang bansa dahil sa kanyang kabihasnan at nakasulat na kasaysayan sa loob ng apat na libong taon. pulitika.Pananalakay ng mga taga-labas o barbaro. tinawag din na classical period ng Tsina dahil sa malawakang pagsulong ng kaalaman kagay nila Lao Tzu at Confucius.pagkakaroon ng kapayapaan at kaayusan sa lipunan. sa panahong ito naimbento ang papel Naganap ang Golden Age ng Tsina dahil sa pagiging maunlad ng kabuhayan. lipunan at iba pang salik sa pmumuhay sa Tsina. Kilala ang Tsina sa katawagang “Natutulog na Higante” dahil sa matagal na panahong hindi nitopakikisalamuha sa ibang kultura at ang pagsasara ng lupain nito sa mga dayuhan. nagkaroon ng xenophobia o pagkatakot sa mga dayuhan ang mga Tsino kaya ipininid nito ang kanyang mga pintuan sa mga dayuhan. Dahilan din ito upang ituring ang Tsina bilang “sibilisado” at ang mga nakapaligid ditto bilang mga BARBARO. • Calligraphy o kaligrapo ang uri ng pagsulat na naitatag ngmga Shang.

Ang Athava Veda ay tungkol naman sa kultura at mga tradisyon ng mga Aryan. Lipunan at Kultura • Tinawag na Panahong Vedic dahil ditto isinulat ang mga Veda o ang apat na aklat ng karunungan.Gayundin ang bansang may potensyal sa larangan ng “ Information Technology” Sinaunang Kasaysayan: Kabihasnang Mohenjo-Daro at Harappa (2500-1500 B. pagkukulti ng balat ng hayop. • Sumasamba sa maraming diyos sa kalikasan tulad nina Indra.C. kape. alkantarilya. mga ritwal na panrelihiyon. • Gumamit ang mga tao ng laryong putik na pinatutuyo sa pugon sa paggawa ngbahay. at iba pa. at mga kwento. • Sa ilalim ng sistemang caste. at ang mga Sudra na mga manggagawa at alipin. Ang Budismo. matataas na talampas. Sa pagsambang ito nagmula ang relihiyong Hinduismo. ngunit mayroon silang karapatang magmay-ari ng negosyo at kasangkapan tulad ng alahas na maaaring ipamana sa kanilang mga anak. mga kapatagan. at mga kabundukan.. mgamamamayang hindi Aryan na karaniwang mahihirap at gumaganap ngmababang uri ng trabaho. at sistema ng patubig na tumutustos sapangangailangan ng mga tahanan maging noong unang panahon. inuri ang mga Brahman na binubuo ng mga pari nanagsisilbing guro. ang pangunahing relihiyon sa India ngayon at isa sa pinakamatandang relihiyon sa daigdig. Sila ay madalas manood at makilahok sakarera ng mga karwahe. mga artisano. ay tungkol sa kalikasan. at pagsusugal. at paggawa ng mga kasangkapan sa bahay gaya ng araro at asarol.India: Madalas na tawaging subkontinente ang India dahil sa laki nito. mangangalakal. ang Sama Veda naman ay tingkol sa mga ritwal. ang diyos ng apoy.bulak. Halos lahat ng anyong-tubig at lupa ay makikita rito tulad ng disyerto. ang pinakamatanda sa apat. paghahabi. Ang Upanishad naman ay nagsasaad ng mga pangunahing paniniwala ng Hinduismo tulad ng reinkarnasyon. Nagtanim sila ng barley at trigo. Ang Rig Veda. pagsasayaw.) Pamahalaan • Nahahati sa mga pamayanan na may kanya-kanyang pamahalaan. . mga naglalakihang ilog. • Ang mga anak ng mayayamang pamilya ay nakapag-aaral. mais. na pinasimulan ni Gautama Buddha noong 600 B. • Magaling din sa mga gawang-kamay ang mga Aryan. Gumamit sila ng mga hulmahan upang magkakapareho ang mga laryo. • Naniniwala at sumasamba sa mga kaluluwa na naninirahan sa kalikasan at maging sa tao. Kabihasnang Aryan (1500-530 B. • Ang krimen noong panahong iyon ay maaaring maparusahan ng kamatayan. matabang lambak.C. Ito ay kalipunan ng mga himnong pandigmaan.) Lipunan at Kultura • May malalaking kalsada. Ang iba ay nagpapakamatay at sumasama sa libing ng asawa na tinatawag na suttee. Ipinapakabisa sa mga mag-aaral ang mga Veda. ang diyos ng bagyo at Agni. Pinamumunuan ito ng rajh na nagmamana ng katungkulan at may katulong na lupon ng tagapayo na binubuo ng mga pinuno ng tahanan. • Pinakamalaking bansa na nagsusulong ng isang demokratikong uri ng pamumuhay. Mababanggit din na ang India ay kabilang sa mga iilan lamang na bansa na may kakayahang nukleyar na pinagkukunan ng armas at enerhiya. Ang mga biyuda ay hindi na maaari pang mag-asawa at dapat mamauhay nang simple hanggang sa kanyang kamatayan. May matabang lupa na 23 dulot ng malimit na pag-apaw ng mga ilog na pinagtaniman ng palay. habang ang Veda ay naglalaman ng mga sinaunang seremonya. ay isa ring mahalagang relihiyon sa India na kumalat sa iba pang lupain sa Asya. • May mga nahukay na relikyang nagpapatunay na nakipagkalakalan ang sinaunang India sa Mesopotamia tulad ng mga inukit na batong seal na ginamit sa pagtatak ng mga kalakal. • Mahilig sa kasayahan ang mga Aryan. mababang baybayin. Ang pangunahing hanapbuhay noon ay pagkakarpintero. Ekonomiya • Pagsasaka ang pangunahing hanapbuhay ng mga tao.Sa labas ng sistema matatagpuan ang mga untouchable o pariah. niyog. ang mga Kshatriya o ang mga maharlika at mandirigma.magpapastol.C. • Walang kalayaan ang babaing Indian sa panahong ito. Ekonomiya • Pagpapastol at pagsasaka ang pangunahing hanapbuhay ng mga Aryan. ang mga Vaisya o mga karaniwang mamamayan. at magsasaka. • Maganda ang kanilang mga iskultura at simple ang istilo ng arkitektura.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful