P. 1
mia India at Tsina Handouts)

mia India at Tsina Handouts)

|Views: 239|Likes:
Published by Rj Sardon

More info:

Published by: Rj Sardon on Mar 25, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/10/2013

pdf

text

original

Mesopotamia: May walong kabihasnan na unang nagtayo ng panahanan sa Mesopotamia.

Ang mga ito ay Sumeria, Babylonia, Hittite, Assyria, Hebreo, Phoenicia, Persia, at Chaldea. Pawang may pamana sa kabihasnan ang bawat isa sa mga pangkat na ito. Nagmula sa mga Griyego ang pangalang Mesopotamia na ang ibig sabihin ay “lupain sa pagitan ng mga ilog”. Mataba ang lupa sa Mesopotamia. Naghatid ng maraming biyaya at kayamanan sa mga tao roon ang mga tabing-ilog, matapos nilang matutunang patuyuin at pagyamanin ang mga ito. Noong 5000 B.C., sari-saring pagkain ang naani ng mga taorito tulad ng trigo, barley, mga bungang-kahoy, peach, dates, nuts, at maraming uri nggulay. Masagana rin ang Mesopotamia sa mga luntiang damuhan kung kaya nagaalagaang mga tao rito ng mga baka, tupa, kambing, at baboy. Kulang ang Mesopotamia sa bato at mga puno para gawing torso upang magamit sa pagtatayo ng mga bahay at gusali. Bilang pamalit sa troso at bato, ginamitng mga tao ang putik upang gawing laryo para sa mga tahanan at gusali. Pinunuannaman ng mga balat ng tupa at iba pang hayop upang gawing damit ang kawalan nghibla upang gawing tela. Mga Ambag sa Kabihasnan: 1. Cuneiform – unang nabuongsistema ng panulat. Isa itong uri ng pictograph na naglalarawan ng mgabagay na ginagamitan ng may 600 pananda sa pagbubuo ng mgasalita o ideya 2. Gulong – sa pagkakatuklas nito, nagawa nila ang unang karwahe. 3. Dome, vault, rampa, at ziggurat – mga disenyong pangarkitektura at pang-inhinyera na ginamit sa mga palasyo at templo sa Sumer. 4. Unang nagtatag ng organisadong puwersa sa pagtatayo ng mga dike. 5. Unang gumamit ng hayop sa pag-aararo ng mga bukid. 6. Kodigo ni Hammurabi –binubuo ng 282 batas na nagsisilbing pamantayan ngkabihasnang Babylonian. Sakop ng Kodigong ito ang mgaitinuturing na paglabag sa karapatan ng mga mamamayanat mga ari-arian nito; usapin sa kalakal, lupa, butaw, serbisyongpropesyunal; at pamilya. Nakatala rin ditto ang mgaparusang dapat na ipataw sa

mga nagkasala tulad ngkamatayan, mutilasyon, at ibapa na itinuturing na malupit sa kasalukuyang panahon.Naglalarawan ang mga batasna ito ng isang organisadong lipunan. 6. Pagkakatuklas ng bakal.Nanatiling lihim sa loob ng 200 taon ang kaalaman ng mga Hittitesa paggawa ng mga sandata mula sa bakal. Natuklasan lamang itong ibang pangkat sa rehiyon nang masakop at tuluyang bumagsakang mga Hittite noong 1200 B.C. 7. Kauna-unahang aklatan na may200,000 tabletang luwad na itinayo ni Ashurbanipal. 8. Ang Hanging Gardens of Babylon ang isa sa pinakanakakahangang tanawin sa sinaunang panahon. 9. Ang mga Chaldeans ang luminangng konsepto ng zodiac at horoscope. 10. Ang pagkatuklas ng mga Lydian ng sistema ng pananalapi. 11. Ang pagkatuklas ng kulay na lila (purple) ng mga Phoenician. 12. Ang pagkakaroon ng monoteismo. Pagbagsak ng Kabihasnang Mesopotamia: 1. Panguanahing dahilan ng paghina ng mga Sumerian ay ang madalas na labanan at kawalan ng pagkakaisa ng mga lungsodestadonito. Madalas napinagtatalunan ang patubig at hangganan ng mga lupain. 2. Paglusob ng mga Kassite,isang tribong Indo-Europeo. Sinundan ito ng mga Hittite namay higit na mahusay na armas na gawa sa bakal. (Babylonia) 3. Maraming pribilehiyo ang mgakamag-anak ng hari na kadalasangnaaabuso.Pakikipag-alyansa ng mga Hittite sa mga Egyptian na naging dahilanng paghihimagsik ng mga kaalyadonito sa silangan at kanlurangbahagi ng imperyo. (Hittite) 4. Ang patuloy na pag-aalsa ng mgalungsod tulad ng Media at Babylonia na nasakop ng Assyriaay nakapagbawas nang malaki sa yaman ng Assyria at nagpahina sahukbo nito. (Assyrian) 5. Tanging si Nebuchadnezzar lamang ang naging malakas na hari ng mga Chaldean. Sa kanyangpagkamatay, mahihinang hari na ang namuno sa Chaldean. Sakarangyaan, kasaganaan, at kasayahan lamang sila nakatuon.

Ch’in Han . Ang mataas na pagtingin ng mga Tsino sa kanilang sarili ang dahilan ng pagtawag nila sa China bilang Chung Kuo o Gitnang Kaharian. • Calligraphy o kaligrapo ang uri ng pagsulat na naitatag ngmga Shang. Naimbento ang mga kaalaman sa sining at naimbento rin ang abacus Sinakop ng mga Mongol ang Tsina sa pamumuno ni Genghis Khan. Dahilan din ito upang ituring ang Tsina bilang “sibilisado” at ang mga nakapaligid ditto bilang mga BARBARO.Sa panahong ito dumating ang isang Italyanong mangangalakal na si Marco Polo. Itinatag din ang eksaminasyon para sa Serbisyong Sibil. Ito ang naging dahilan ng pagtawag nila sa mga ito ng “Anak ng Kalangitan” o “ Mandate of Heaven”. nagiwan ng tatak ang mga dinastiya sa uri ng sibilisasyong umusbong sa Tsina. Pictogramo mga larawan ang kanilang gamit sa calligraphy na dikit-dikit ang pagkakasulatupang makabuo at maipakita ang ideya. tinawag din na classical period ng Tsina dahil sa malawakang pagsulong ng kaalaman kagay nila Lao Tzu at Confucius. Dinastiya Ambag sa Kabihasnan Shang Paggamit ng bronze Chou Dinastiyang namuno sa pinakamahabang panahon. lipunan at iba pang salik sa pmumuhay sa Tsina. pulitika.kultura. Gumamit ng elepante bilang sasakyang pandigma gayundin ng karwaheng hilang kabayo. T’ang • • • • Maituturing na homogenous ang sibilisasyong umusbong sa Tsina. Ang mga sinaunang Tsino ay mayroon ding paniniwala na nagmula sa mga diyos ang kanilang mga pinuno.Tsina :Tinagurian ang Tsina na isa sa mga dakilang bansa dahil sa kanyang kabihasnan at nakasulat na kasaysayan sa loob ng apat na libong taon.Pananalakay ng mga taga-labas o barbaro.Diumano.pagkakaroon ng kapayapaan at kaayusan sa lipunan.ipinagpatuloy ni Kublai Khanang pamumuno sa mapayapa at maunlad na Tsina. kapuna-punang may isang pattern na nasusunod sa pagsisimula at pagtatapos ng bawat isang dinastiyang umiral sa sinaunang Tsina tinatawag itong Dynastic Pattern. Ang Tsina ay matagal din na pinamunuan ng iba’t ibang dinastiya. Kilala ang Tsina sa katawagang “Natutulog na Higante” dahil sa matagal na panahong hindi nitopakikisalamuha sa ibang kultura at ang pagsasara ng lupain nito sa mga dayuhan. Maunlad ang panahong pinamunuan ng dinastiyang ito dahil sa paglawak ng Sung Yuan kalakalan sa ibang bansa. Mula sa dinastiyang Shang ( ang itinuring na unang dinastiya) hanggang sa Manchu (ang huling dinastiya). sa panahong ito naimbento ang papel Naganap ang Golden Age ng Tsina dahil sa pagiging maunlad ng kabuhayan. Dahilan ng Pagbagsak ng mga Dinastiya: Naging masama at makasarili ang mga huling pinuno. nagkaroon ng xenophobia o pagkatakot sa mga dayuhan ang mga Tsino kaya ipininid nito ang kanyang mga pintuan sa mga dayuhan.Kung susuriin . Bawat isa ay nagsususlong ng kanya-kanyang patakaran sa lahat ng aspeto ng lipunang nakapagbago sa takbo ng buhay ng mga Tsino. Nakilala dahil sa pinunong si Shih Huang Ti at ang pagtatayo ng Great Wall of China. ibig sabihin nito iisa lamang ang nabuong uri ng pamumuhay .

C. alkantarilya. mgamamamayang hindi Aryan na karaniwang mahihirap at gumaganap ngmababang uri ng trabaho. at mga kwento. ang mga Kshatriya o ang mga maharlika at mandirigma. Ekonomiya • Pagpapastol at pagsasaka ang pangunahing hanapbuhay ng mga Aryan. ang diyos ng bagyo at Agni. Ang Athava Veda ay tungkol naman sa kultura at mga tradisyon ng mga Aryan.magpapastol. mga naglalakihang ilog. Gumamit sila ng mga hulmahan upang magkakapareho ang mga laryo. pagkukulti ng balat ng hayop. Sa pagsambang ito nagmula ang relihiyong Hinduismo. • Pinakamalaking bansa na nagsusulong ng isang demokratikong uri ng pamumuhay. • Magaling din sa mga gawang-kamay ang mga Aryan. Mababanggit din na ang India ay kabilang sa mga iilan lamang na bansa na may kakayahang nukleyar na pinagkukunan ng armas at enerhiya.C. matabang lambak.Sa labas ng sistema matatagpuan ang mga untouchable o pariah. ang pinakamatanda sa apat. • Walang kalayaan ang babaing Indian sa panahong ito. habang ang Veda ay naglalaman ng mga sinaunang seremonya. at pagsusugal. Lipunan at Kultura • Tinawag na Panahong Vedic dahil ditto isinulat ang mga Veda o ang apat na aklat ng karunungan. • May mga nahukay na relikyang nagpapatunay na nakipagkalakalan ang sinaunang India sa Mesopotamia tulad ng mga inukit na batong seal na ginamit sa pagtatak ng mga kalakal.Gayundin ang bansang may potensyal sa larangan ng “ Information Technology” Sinaunang Kasaysayan: Kabihasnang Mohenjo-Daro at Harappa (2500-1500 B. Ang iba ay nagpapakamatay at sumasama sa libing ng asawa na tinatawag na suttee. May matabang lupa na 23 dulot ng malimit na pag-apaw ng mga ilog na pinagtaniman ng palay. • Maganda ang kanilang mga iskultura at simple ang istilo ng arkitektura. ay isa ring mahalagang relihiyon sa India na kumalat sa iba pang lupain sa Asya. at paggawa ng mga kasangkapan sa bahay gaya ng araro at asarol. mais. ang mga Vaisya o mga karaniwang mamamayan. ang Sama Veda naman ay tingkol sa mga ritwal. paghahabi. na pinasimulan ni Gautama Buddha noong 600 B. niyog.. mga ritwal na panrelihiyon. pagsasayaw.India: Madalas na tawaging subkontinente ang India dahil sa laki nito. ang diyos ng apoy. mga artisano. mababang baybayin. at iba pa. mangangalakal. Kabihasnang Aryan (1500-530 B.bulak. • Ang krimen noong panahong iyon ay maaaring maparusahan ng kamatayan. • Mahilig sa kasayahan ang mga Aryan. Pinamumunuan ito ng rajh na nagmamana ng katungkulan at may katulong na lupon ng tagapayo na binubuo ng mga pinuno ng tahanan. ay tungkol sa kalikasan. Nagtanim sila ng barley at trigo. Ang Budismo. Ang mga biyuda ay hindi na maaari pang mag-asawa at dapat mamauhay nang simple hanggang sa kanyang kamatayan. Ang Upanishad naman ay nagsasaad ng mga pangunahing paniniwala ng Hinduismo tulad ng reinkarnasyon. Halos lahat ng anyong-tubig at lupa ay makikita rito tulad ng disyerto. at magsasaka. matataas na talampas. • Sumasamba sa maraming diyos sa kalikasan tulad nina Indra. • Naniniwala at sumasamba sa mga kaluluwa na naninirahan sa kalikasan at maging sa tao. ngunit mayroon silang karapatang magmay-ari ng negosyo at kasangkapan tulad ng alahas na maaaring ipamana sa kanilang mga anak. inuri ang mga Brahman na binubuo ng mga pari nanagsisilbing guro. Ang Rig Veda.C. . Ito ay kalipunan ng mga himnong pandigmaan. • Ang mga anak ng mayayamang pamilya ay nakapag-aaral. Sila ay madalas manood at makilahok sakarera ng mga karwahe. mga kapatagan. kape. Ang pangunahing hanapbuhay noon ay pagkakarpintero. • Gumamit ang mga tao ng laryong putik na pinatutuyo sa pugon sa paggawa ngbahay. at mga kabundukan. at ang mga Sudra na mga manggagawa at alipin. ang pangunahing relihiyon sa India ngayon at isa sa pinakamatandang relihiyon sa daigdig. Ekonomiya • Pagsasaka ang pangunahing hanapbuhay ng mga tao.) Pamahalaan • Nahahati sa mga pamayanan na may kanya-kanyang pamahalaan. • Sa ilalim ng sistemang caste. at sistema ng patubig na tumutustos sapangangailangan ng mga tahanan maging noong unang panahon. Ipinapakabisa sa mga mag-aaral ang mga Veda.) Lipunan at Kultura • May malalaking kalsada.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->