P. 1
Bahagi Ng Pananalita

Bahagi Ng Pananalita

|Views: 2,628|Likes:
Published by Eliseo Diaz

More info:

Published by: Eliseo Diaz on Apr 10, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPTX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/02/2013

pdf

text

original

BAHAGI NG PANANALITA

( Part of Speech )

1. Pangngalan (Noun) 2. Panghalip (Pronoun) 3. Pang-uri (Adjective) 4. Pandiwa (Verb) 5. Pang-abay (Adverb) 6. Pangatnig (Conjunction) 7. Pang-angkop () 8. Pang-ukol (Preposition)

A. Pangngalan (Noun) - bahagi ng pananalita na
nagsasaad ng ngalan ng tao, bagay, pook o lugar, hayop, pangyayari, damdamin, kaisipan o ideya.
Uri ng Pangngalan 1. Pantangi (Proper Noun) - nagsasaad ng tanging pangalan ng tao, hayop at bagay at isinusulat sa malaking titik (capital letter) ang unang letra o titik ng salita. Hal: Tsina, Judy Ann, monggol 2. Pambalana (Common Noun) - tawag sa karaniwang pangalan. Hal: bansa, artista, lapis

mag-away sayaw .kagandahan isda . lila.sumayaw . ilog 2.ang mga salitang-ugat o pangngalang payak na nagtataglay ng panlapi sa unahan.palaisdaan away . lambat. silo. gitna o hulihan man. Hal: ganda .mga salitang likas at katutubong atin na maaaring mapag-isa Hal: lilo. Maylapi .Kayarian ng Pangngalan 1. Payak .

guniguni. Hal: tatay-tatayan. alaala . sabi-sabi . Hal: gamugamo. Inuulit .3.mga pangngalang inuulit ang salitang ugat o ang salitang maylapi. biru-biruan Tandaan: May mga pangngalang ang anyo ay mga salitang inuulit ngunit hindi ginigitlingan sapagkat ang inuulit na mga pantig ay walang katuturan kapag napag-isa. Ang kabuuan ng mga salitang ito ay itinuturing na mga salitang ugat. Ang unang dalawang pantig lamang ang inuulit kapag ang pangngalan ay may tatlo o higit pang pantig.

tau-tauhan b.bahagi lang ng salitang-ugat ang inuulit.inuulit ang buong salita Hal: sabi-sabi. Pag-uulit na Ganap . Hal: ari-arian.Klase ng mga pangngalang inuulit a. Pag-uulit na Parsyal . sari-sari .

4. Tambalan . Hal: hampaslupa.mga pangngalang binubuo ng dalawang magkaibang salita na ipinapalagay na isa na lamang. sampay-bakod akyat-bahay. bahay-aliwan kapit-tuko .

lobo. Pambabae Hal: ate. titser. Santos 3. di-tiyak Hal: doktor.Kasarian ng Pangngalan (Gender of Noun) 1. Cruz 2. tatay. G. huwes. Gng. puno . punongguro. walang kasarian Hal: silya. 4. nanay. Panlalaki Hal: kuya.

pulutong. Hal: katalinuhan. Lansak .Uri ng Pangngalan ayon sa Gamit 1. ulap 3. Basal .pangngalang hindi nakikita o nahahawakan ngunit nadarama. pagmamahal. Hal: kawan.mga pangngalang nakikita o nahahawakan Hal: pula. Tahas . kumpol. batalyon . buwig.mga pangngalang nagsasaad ng pagsasamasama. nasa gawi at kaisipan. grupo o pangkat. pagdurusa 2.

(Ibigay mo ang mga ito sa kanya. (Sa kanila ang mga iyan. Hal: Ibigay mo ang mga aklat kay Rosa.) .B.ay bahagi ng pananalita na inihahali o ipinapalit sa pangngalan (noun) upang mabawasan ang paulit-ulit na pagbanggit sa pangngalan na hindi magandang pakinggan.) Kay Mila at Maria ang mga rosas na nasa mesa. Panghalip ( pronoun) .

May kailanan ang panghalip na panao. atin. akin. ko Dalawahan: kita. sa taong kausap at sa taong pinag-uusapan. dalawahan at maramihan. Taong Nagsasalita Isahan: Ako.Mga Uri ng Panghalip 1. natin. kami. amin . kata Maramihan: Tayo. naming. Ito ay maaaring isahan. Panghalip na Panao (Personal Pronoun) – ay ipinapalit sa ngalan ng taong nagsasalita.

Taong Kausap Isahan: Ikaw. inyo. kata Maramihan: Kayo. nila . kanya Dalawahan: kita. kanila. niya. kata Maramihan: Sila. ninyo Taong Pinag-uusapan Isahan: Siya. ka Dalawahan: kita.

Panghalip na Pamatlig (Demonstrative Pronoun)– ay inihalili sa pangngalang nagtuturo ng lugar na kinalalagyan ng pangngalan. heto.2. Malapit sa Nagsasalita Hal: ito/ ire. dito Malapit sa Kausap Hal: iyan. hayun/ ayun. hayan/ ayan. Iinihalili rin ito sa pangngalan na malapit o malayo sa nagsasalita. diyan Malayo sa Nag-uusap Hal: iyon . doon . kinakausap o nag-uusap.

balana. bawat isa. Nagsasaad ng dami o kalahatan Hal: lahat. Panghalip na Panaklaw (Indefinite Pronoun)ay mga panghalip na sumasaklaw sa kaisahan at dami o kalahatan ng kinatawang pangngalan. madla .3. iba. tanan. pulos. Nagsasaad ng Kaisahan Hal: Isa. pawang. isapa.

pangtao (sino. hayop. Panghalip na Pananong . bagay. bagay. Hal: a.4. tao (ilan) .inihahalili sa pangngalan kung nagtatanong. kanino) b. hayop. lugar (ano. alin) c. lugar.

Panghalip na Patulad – ay inihalili sa itinutulad na bagay.Malayo sa nag-uusap .Malapit sa kausap Ganoon .5.Malapit sa nagsasalita Ganyan . Hal: Ganito/Ganire .

Kaukulang palagyo. Hal: 1. .kung ang panghalip ay ginagamit bilang simuno(subject) ng pangungusap.Kaukulan ng Panghalip 1. Siya ay tutungo sa kapitolyo upang ilatag sa gobernador ang ating mga kahilingan.

Ang bahay nila ay malapit sa paaralang iyong papasukan.2. Hal: 1. Kaukulang Paari . .Ito ay nagsasaad ng pang-aangkin nag isang bagay sa loob ng pangungusap.

Ang batas na ito ay makasasama para sa madla.3. Hal: 1. . Kaukulang Palayon .ginagamit na layon ng pang-ukol (preposition) o pandiwa (verb).

Matamis ang inihaing mangga ni Aling Ising.C. 2. Pang-uri (Adjective) – ay mga salitang naglalarawan o nagbibigay katangian sa isang pangngalan o panghalip. Hal: 1. Napakaganda nga ng bistidang iyan! .

mga salitang nagsasaad ng bilang Hal: a. Panlarawan . b. .Uri ng Pang-uri Ang pang-uri ay may dalawang uri: 1. Rosas at itim ang motif ng kanilang kasal. Pamilang . 2. b. Matamis ang tinda niyang mangga. Hal: a.mga salitang naglalarawan. Sanlaksa ang mga daga sa tumana. Si Mang Baste ay nag-iisang lumaban sa asong-ulol.

Kaantasan ng Pang-uring Panlarawan 1. Si Amelia ay maganda. . maaaring pareho o ang isa ay nakahihigit ang katangian. 2.Pahambing – naglalarawan sa dalawang pangngalan o tinutukoy. Lantay – nagbibigay ng simple o payak na paglalarawan. Hal: a. Hal: a. Si Alma ay higit na maganda kaysa kay Amelia.

.3. Pasukdol – pagbibigay ng sukdulang paglalarawan o katangiang nakahihigit sa lahat. Pinakamaganda si Anna sa kanilang lahat.Ang panghahambing ay higit sa dalawa. Hal: a.

3. gawa o kalagayan. Hal: Nagsampay ng damit si Maria. 2. Payak . Hal: Ang mabait at magalang ay pinagpapala.D. Katawanin . mga. Hal: Lubos na maghirap ang nangungurakot sa kaban ng bayan.may simuno at tuwirang layon (direct object). Palipat . kay at kina.ipinalalagay na ito ang simuno (subject). Ang layong ito ay pinangungunahan ng mga katagang ng. . PANDIWA (VERB). Mga Uri ng Pandiwa ayon sa Kaukulan 1.ay bahagi ng pangungusap na nagpapahayag ng kilos.may simuno ito nguni't walang layong tumatanggap.

Balintiyak .4.ginaganap ng simuno ang isinasaad ng pandiwa. Tahasan . 5. Hal: Ang pagtatayo ng gusali ay pinasinayahan ng punong-lungsod .hindi ang simuno ang gumaganap sa isinasaad ng pandiwa. Hal: Si Jose Rizal ang sumulat ng Noli Me Tangere.

Pangkasalukuyan/Imperpektibo (Present Tense) nagsasaad ng pagkilos na nasimulan na subali't hindi pa natatapos. Hal: Naglalaba ng mga damit si Aling Bining sa ilog. Pangnagdaan/Naganap na o Perpektibo (Past Tense) nagpapahayag ng kilos o gawang natapos na. Hal: Magbibigay ng pagsusulit ang guro bukas ng hapon. Hal: Nagpirito ng isda si Mang Kulas. . 2. Panghinaharap/Gaganapin o Kontemplatibo (Future Tense) .Mga Aspekto ng Pandiwa 1. 3.nagpapahayag na ang kilos o gawa ay mangyayari pa lamang.

Isahan .marami ang simuno at kilos na isinasaad. 2. Maramihan . Hal: Nagsisipalakpakan ang mga manonood sa programa. Hal: Ang guro ay nagtuturo sa mga bata.KAILANAN NG PANDIWA 1.ang pandiwa ay nasa payak na anyo. .

Uri ng Pokus ng Pandiwa 1. mang.. maki. Aktor-pokus / Pokus sa Tagaganap .. sumasagot sa tanong na “sino?” [mag. ma. maka.. um.. makapag.Pokus ng Pandiwa.Ang paksa ang tagaganap ng kilos na isinasaad ng pandiwasa pangungusap.ay ang relasyon ng pandiwa sa paksa ng pangungusap.magpa-] Hal: Naglunsad ng proyektoang mga kabataan ....

ito ay ang direct object Hal: Nasira mo ang mga props para sa play. Pokus sa Layon / Gol Pokus . -an] Sa Ingles.2. -ipa. -i.Ang paksa ang layon ng pandiwa sapangungusap. ..... ma. sumasagot sa tanong na“ano?” [-in.

Lokatibong Pokus / Pokus sa Ganapan Ang paksa ang lugar na ginaganapan ng pandiwa sapangungusap.3. ma-/-an . mapag-/-an] Hal: Pinagtaniman namin ang bukiran ng maraming gulay. -an/-han . pang-/-an . sumasagot sa tanong na“saan?” [pag-/-an . .

sumasagot sa tanong na “para kanino” [i. ito ay ang indirect object Hal: Kami ay ipinagluto ni nanay ng masarap na ulam. ipang.. ipag-] Sa Ingles. Benepaktibong Pokus o Pokus sa Tagatanggap .Ang paksa ang tumatanggap sa kilos ng pandiwa sapangungusap. .. -in .4.

.Ang paksa ang kasangkapan o bagay na ginagamit upangmaisagawa ang kilos ng pandiwa sa pangungusap. maipang-] Hal: Ang kaldero ang ipinangluto ni nanay ng masarap na ulam para sa amin. Instrumentong Pokus / Pokus sa Gamit .5. .sumasagot sa tanong na “sa pamamagitan ng ano?”/ “ano ang gamit” [ipang.

ikina-] Hal: Ikinatuwa namin ang pagluluto ng masarap naulamng aming nanay... sumasagot sa tanong na “bakit?”/ “ano ang dahilan” [i.6.Ang paksa ang nagpapahayag ng sanhi ng kilos ng pandiwasa pangungusap. . Kosatibong Pokus / Pokus sa sanhi . ika.

-hin] Hal: Pinuntahan ni Henry ang tindahan para mamiling kagamitan. -han . sumasagot sa tanong na “tungo saan/kanino?” [-an . -in .7. Pokus sa Direksyon -Ang paksa ang nagsasaad ng direksyon ng kilos ng pandiwa sa pangungusap. .

. Uri ng Kaganapan ng Pandiwa 1.bahagi ito ng panaguri na gumaganap sa kilos na ipinahahayag ng pandiwa. Kaganapang Tagaganap. Hal: Ikinatuwa ng mga mamamayan ang maringal na pagdiriwang ngkalayaan ng bansa.Kaganapan ng Pandiwa .ay tumutukoy sa bahagi ng pangunahingnagpapahayag ng ganap na kahulugan sa pandiwa.

Hal: Naghanda ng palatuntunan ang mga guro at mag-aaral. . sa pagdating ng mga panauhin. Kaganapang Layon – bahagi ng panaguri na nagsasaad ng bagayna tinutukoy o ipinahahayag ng pandiwa.2.

3. Kaganapang Tagatanggap– bahagi ng panaguri nanagpapahayag kung sino ang nakikinabang sa kilos na isinasaad ng pandiwa. . Hal: Nagbigay ng donasyon ang kanilang samahan para sa mgabiktima ng sunog.

4. . Kaganapang Ganapan – bahagi ng panaguri na nagsasaad nglugar na siyang pinaggaganapan ng kilos na ipinahayag ng pandiwa Hal: Nanood ng pagtatanghal sa plasa ang mga kabataan.

Kaganapang Kagamitan – bahagi ng panaguri na nagsasaad kunganong bagay o kagamitan ang ginagamit upang maisagawa angkilos na ipinahahayag ng pandiwa. .5. Hal: Iginuhit niya ang larawan ni Rizal sa pamamagitan ng lapis.

Hal: Nagliwaliw siya sa Tagaytay buong araw.bahagi ng panaguri na nagsasaad ng direksyong isinasaad ng kilos na ipinahahayag ng pandiwa. . Kaganapang Direksyunal .6.

Hal: Nagwagi sila sa pakikihamok dahil sa katatagan ng kanilang loob. . Kaganapang Sanhi – bahagi ng panaguri na nagsasaad ng dahilanng pagkakaganap ng kilos na isinasaad ng pandiwa.7.

Panturing sa Pang-uri 1. Hal: A.E. Ang manggang itinitinda ni Maria ay masyadong maasim. pandiwa (verb) at kapwa pang-abay. Pang-abay (Adverb ) .ay mga salitang naglalarawan (words that describe) o nagbibigay-turing sa pang-uri (adjective). .

B. Panturing sa kapwa Pang-abay 1. Dahan-dahan siyang umakyat ng hagdan para hindi magising ang kanyang natutulog na ina. . Panturing sa Pandiwa 1. Talagang mabagal umunlad ang mga taong tamad. C.

naglalarawan sa pandiwa. Ito ay kadalasang pinangungunahan ng katagang SA. Hal: Mahinahon niyang sinagot ang mga akusa sa kanya. Hal: Tumira siya sa gubat ng labimpitong taon. . 2.Uri ng Pang-abay 1. Pang-abay na Panlunan (Adverb of Place) nagsasaad kung SAAN naganap.ginaganap o gaganapin ang isang pangyayari o kilos. Pang-abay na Pamaraan (Adverb of Manner) .

ginaganap at gaganapin ang isang pangyayari o kilos. mula. sa. noon. Hal: Pupunta ako bukas sa palengke. tuwing. kung. Pang-abay na Pamanahon (Adverb of Time) nagsasaad kung KAILAN naganap. May Pananda (Nang. umpisa. walang pananda o nagsasaad ng dalas. hanggang) . buhat. kapag. * Ang pang-abay na pamanahon ay maaaring may pananda.3.

taun-taon Parirala: noong nagdaang buwan. mamaya. ngayon.) Nagsasaad ng dalas (Araw-araw. ngayon Maylapi: kagabi. kangina. samakalawa Inuulit: araw-araw.Walang pananda (Kahapon. sa pagdating ng panahon . sandali. bukas. buwan-buwan) *Ang pang-abay na pamanahon ay may apat na uri: Payak: bukas. tuwing. atb. taon-taon. gabi-gabi. sa darating na Kuwaresma. mamaya.

oo.nagbabadya ng di-katiyakan sa pagganap sa kilos ng pandiwa. Pang-abay na Panang-ayon . magsisimba ako bukas.nagsasaad ng pagsang-ayon (tunay. sadya. opo) Hal: Opo. 5. .4. Hal: Marahil ay matututo na siyang magtanda. Pang-abay na Pang-agam . talaga.

Pang-abay na Pananggi . Pang-abay na Panggaano o Pampanukat nagsasaad ng timbang o sukat.6. . Sumasagot sa tanong na gaano o magkano. Hal:Naragdagan ang timbang ko nang pitong kilo. 7. tulad ng hindi/di at ayaw Hal: Hindi pa lubusang nalulusaw ang yelo sa pitsel.nag-sasaad ng pagtanggi.

. a. pook. a.nagsasaad ng kagalingang dulot para sa isang tao . lunan. Pang-abay na Benepaktibo .ginagamit sa pagtatanong ukol sa panahon. Pang-abay na Pananong . Nagluto ng sopas ang nanay para kay Celso. bilang o halaga. Ilan taon ka na? 9.8.ang tagatanggap ng kilos.

sapagkat atbp. Pang-abay na Pangkaukulan pinangungunahan ng tungkol. 11. Hal: Ang seminar ay hinggil sa pagpaplano ng pamilya. Hal: Siya ay nagkasakit dahil sa ambon. Ito ay binubuo ng sugnay o pariralang nagsisimula sa dahil sa. . o ukol.10. Pang-abay na Kawsitibo o Kusatibo nagsasaad ng dahilan. hinggil.

naman. . Pang-abay na kundisyunal .nagsasaad ng kundisyon para maganap ang pandiwa. Hal: Bubuti ang iyong buhay kung ikaw ay mag-aaral. man Hal: Si Kiray ay darating na.12. Katagang pang-bay o Ingklitik . 13.na.

parirala sa kapwa parirala at sugnay sa kapwa sugnay upang maipakita ang dalawa o higit pang kaisipan sa loob ng pangungusap. hugnayan at langkapan. Pangatnig . Ang pangatnig ay ginagamit din sa mga pangungusap na tambalan.F. .ay ang mga kataga o lipon ng mga salitang nag-uugnay sa dalawang salita.

Panapos . sa lahat ito. (sa wakas. sa bagay na ito) Hal: Makukuha ko na rin sa wakas ang inaasam kong promosyon sa trabaho. . di-kawasa.Uri ng Pangatnig 1.pangatnig na nagsasaad na malapit nang matapos ang pagsasalita o ang nais ipahiwatig ng pangungusap.

2. Pananhi - nagsasaad ng kadahilanan o katuwiran para sa natapos na kilos. (kasi, dahil, palibhasa, sapagkat)

Hal: Sumakit ang kanyang lalamunan dahil sa kasisigaw.

3. Pamukod - pangatnig na ginagamit sa pagbukod o pagtatangi. (o, ni, maging)

Hal: Kung ikaw o si Liza ang bibigyan ng parangal ay wala akong tutol.

4. Paninsay - pangatnig na sinasalungat ng naunang parte ng pangungusap ang ikalawang bahagi nito. (ngunit, subalit, datapwat, habang, bagaman)

Hal: Nakatakda siyang umani ng tagumpay kahit (kahit na) maraming naninira sa kanya.

pag) Hal: Hindi tayo matutuloy sa sine kapag hindi umuwi nang maaga ang tatay. kapag. ( kung. . Panubali .5.nagsasaad ito ng pagaatubili o pag-aalinlangan o alternatibong pagpipilian.

(pati. . saka) Hal: Anupa't pinagbuti niya ang kanyang pag-aaral para makaahon sa kahirapan.6. anupa’t.pangatnig na gamit kung naghahayag ng karagdagang impormasyon at kaisipan. Panimbang .

( raw.pangatnig na gumagaya o nagsasabi lamang ng iba.di umano) Hal: Siya raw ang hari ng sablay .7. Pamanggit . sa ganang akin.

kilos o gawa. Panulad .8. Hal: Kung ano ang itinanim. siya ring aanihin. .gumagaya o tumutulad ng mga pangyayari.

sana) Hal: Nahuli na ang tunay na maysala kaya makakawala na si Berto.gamit ang pangatnig na panlinaw upang ipaliwanag ang bahagi o kabuuan ng isang banggit. (kaya. kung gayon.9. Panlinaw . .

PANG-ANGKOP . Ito ay maaaring matagpuan sa pagitan ng pang-uri at pangngalan. Ang pangangkop ay ang mga katagang na. . ng at g.ay mga katagang idinudugtong sa pagitan ng dalawang salita upang maging kaaya-aya ang pagbigkas ng mga ito at magkaroon ng ugnayang panggramatika.G.

* NA – ginagamit kung ang nauunang salita ay iuugnay sa sinusundang salita ay nagtatapos sa katinig (consonant) maliban sa titik na n. Hal: malalim – bangin => malalim na bangin mataas – tao =>mataas na tao . Ito rin ang ginagamit sa mga salitang English na inuulit.

* NG – ginagamit kung ang unang salita ng iuugnay ay nagtatapos sa patinig (vowel). Hal: malaya – isipan ===> malayang isipan malaki – bahay ===>malaking bahay .

* G – ginagamit an gang iuugnay na unang salita sa sinusundan nito ay nagtatapos sa katinig na n. Hal: aliwan – pambata => aliwang pambata balon – malalim =>balong malalim .

gawa. kilos o ari ay para sa lahat o balana.mga pantukoy na ang layon. Pang-ukol (Preposition) ay bahagi ng pananalitang naguugnay sa pangngalan. gawa. balak o layon. 2.H. ari. Ang mga donasyong ibinigay ng mga pulitiko ay para sa mga nasunug . Ginagamit bilang pangngalang pambalana (common noun) . Hal: 1. Ang tema ng talakayan ay ukol sa kahalagahan ng edukasyon. Dalawang Pangkat ng Pang-ukol 1. pandiwa at pang-abay na pinag-uukulan ng kilos. panghalip.

Hal: 1. gawa.mga pantuloy na ang layon. kilos o ari ay para sa tanging ngalan ng tao. Ginagamit na pantukoy sa ngalan ng tanging tao . . Ang librong kanyang binabasa ay ukol kay Imelda Marcos. ang kabataan ang pag-asa ng bayan.2. Ayon kay Jose Rizal. 2.

kina 5. sa mga 2. sa . nina 4.Iba Pang Uri ng Pang-ukol 1. kay . ni. kay. sa. ng mga 3. ng.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->