PANUKALANG K-12 KURIKULUM Introduksiyon ANG UNANG DAPAT isipin ay kung paanong makapaglilingkod ang kasalukuyang kurikulum sa pinahabàng mga

taon ng pag-aaral sa batayang edukasyon, alinsunod sa planong K+6 elementarya+4 junior high+2 senior high. Kasabay nitó ang pagpapayaman sa nilalaman ng kasalukuyang kurikulum mula sa K hanggang sa ika-12 antas. Kailangan ang pagpapayaman sa nilalaman dahil lubhang mababà ang inaasahang antas ng pagkatuto ng kasalukuyang kurikulum mulang Grade I. Nangangahulugan din ito ng dagdag na mithiin para sa buong kurikulum at kaugnay na mga dagdag na gawain para sa paglinang ng inaasahang mga kaalaman, kasanayan, at hálagáhan (values). Nangangahulugan din ito ng wastong pagdudulot ng gawain—halimbawa, sa paglinang ng wika at ng panitikan—na angkop sa bawat taon mulang K hanggang ika-12 antas. Maganda ring sundin ang tuntuning UBD (bagaman matagal ko nang natutuhan ito sa aking Principles of Education) hinggil sa pagbabahagi at priyotisasyon ng mga gawain. Ang ibig sabihin, kailangang nauuna ang pinakamahalaga (ang core ideas o core tasks), tungo sa mahalagang malaman at gawin, tungo sa mainam din namang matutuhan. Sa ganitong paraan ay laging natitiyak na binibigyan ng higit na panahon sa klase, sa teksbuk, sa mga ehersisyo, sa pagpaplano at pagtatása, ang pinakamahalaga at idinadagdag lámang na pampayaman ng karanasan ang mga bagay na mainam din namang matutuhan ng mga mag-aaral. Sa kabilang dako, may kabaligtarang direksiyon ang paglinang ng bawat kaalaman, kasanayan, at hálagáhan. Nagsisimula sa payak tungo sa masalimuot, sa maliit tungo sa malaki, sa alam na tungo sa bago’t tutuklasin pa lámang, sa pampamilya tungo sa pandaigdig, sa nása paligid tungo sa nása ibang pook, sa pansarili tungo sa lipunan, sa katutubo at tradisyonal tungo sa banyaga at hiram. (Alam na ito ng lahat ng guro. Paalala lang.) MITHIIN ang unang dapat baguhin. Sa pangkalahatan, ang Filipino ay isang sangay ng pag-aaral para maging dalubhasa sa wika (fluency in language)—sa wikang Filipino. Sa gayon, pinakamahalagang layunin ng asignatura ang pagdudulot ng mga gawain upang humusay sa paggamit ng wikang Filipino ang isang batà. Ngunit alinsunod sa pangkalahatang layunin ng edukasyon sa Filipinas, kailangang magamit niya ang naturang kahusayan upang maging mabuti’t kapaki-pakinabang na mamamayan. Ipagmamalaki niya at patuloy na paghuhusayin ang paggamit ng wikang Filipino hanggang pagkatapos ng pag-aaral. Pipiliin niyang magsaliksik, maging malikhain, at mabuhay sa pamamagitan ng wikang Filipino. Sa gayon, panukala kong ipahayag ang Mithiin sa Filipino sa apat na sumusunod na pahayag: (1) Ginagamit ang Filipino para sa mabisang talastasan sa iba’t ibang larang at midya. (2) Ginagamit ang Filipino para sa pagharap ng mga gawain at mga suliranin ng buhay sa araw-araw. (3) Ginagamit ang Filipino para sa pagpapahayag at pagsasabúhay ng mga hálagáhang kailangan ng isang ulirang mamamayang Filipino, lalo na ang pag-ibig sa bayan, kagandahang-loob, at kahusayan. (4) Ginagamit ang Filipino para sa pag-unawa at pagpapahalaga sa panitikan at kultura ng Filipinas at ng ibang bansa sa mundo. ISANG MALAKING DAGDAG na pagbabago ang diin at tahas na pahayag hinggil sa kanais-nais na hálagáhang Filipino. Bunga ito ng mga komentaryo kamakailan hinggil sa kabiguan ng
1

hanggang pagtatanggol sa karapatan at batas. kagandahang-loob. Kung ano-anong values na banyaga ang minemorya natin. at hanggang pagiging makatarungan. (Bunga rin ito ng pangyayaring hindi natin napahahalagahan ang katutubo sa atin. pakikiisa sa gawaing pambansa. ay ipinaglilingkod ang anumang katangian sa kapuwa at sa bayan. hindi ito kahusayan lámang gumamit ng wika. Ang kagandahang-loob ay maaaring magsimula sa wastong ugali sa loob ng klase. konserbasyon ng tradisyon. pagtanggap sa sariling kahinaan at katangian ng iba. wastong pag-upô at pag-iingat sa kalinisan at gamit ng paaralan. paggalang sa gawain ng iba—kakayahang pumuri hanggang paggalang sa karapatang-ari. Dapat idiin: Pagkatapos ng pag-aaral. pamana. ang batà ay hindi lámang may katangi-tanging kaalaman hinggil sa Filipinas. lubhang biyolente. Ang tatlo ang piramide ng dapat maging mahalaga sa búhay ng isang Filipino. Nása paanan at may pantay na bigat ang kagandahang-loob at kahusayan. Nangangahulugan ito ng pagiging malikhain at mapagsaliksik. Tandaan na ang tatlong pusòng hálagáhan (core values) ay magkakaroon ng distribusyon sa iba’t ibang antas at leksiyon. malinis na paglalaro at pakikipagpaligsahan. hanggang paggalang sa mga pambansang sagisag. Ang kahusayan ay isang karaniwang layunin ng pag-aaral. Ang pinakamahusay. kahusayan ng kalusugan (kalinisan ng katawan at mga gamit).” Sapagkat nakapaloob na yata sa kagandahang-loob ang lahat ng civic values at mga birtud ng isang mahusay na Boy Scout.) Makabuluhan din ang paglilista sa tatlong hálagáhan—pag-ibig sa bayan. pakikinig sa payo at ibang opinyon. pagsasarili sa isip at gawain. siyempre. walang galang sa matanda at sa kaugalian. at kayâ pangunahing katangian niya pagkatapos makapag-aral ang mataos na pagmamahal sa Filipinas at sa lahat ng kinakatawan nitó. Pundamental sa kagandahang-loob ang mahusay na pakikipagkapuwa-tao —mula paggalang at pagtulong sa kapuwa. toleransiya. at kaligirang pangkalikasan.) Ito ang pinakamalalim at pinakamalawak na katangian ng pagiging tao. 2 . mula sa pinakapayak at mababàng aplikasyon hanggang pinakamataas at komplikadong aplikasyon. Magkakaugnay at nagkakasanib ang tatlo. Ang kagandahang-loob ang maaaring bago sa pandinig ng marami. rehiyon.edukasyon na humubog ng kanais-nais na mamamayang Filipino. Gayunman. (Mas gusto pa ng mga batà na tumira sa ibang bansa. aanhin ang isang tao na mahal ang bayan ngunit wala namang silbi sa bayan? Kayâ nakasandig sa kagandahang-loob at kahusayan ang pang-ibig sa bayan. katapatan sa kaibigan at sa tungkulin. hanggang sa pagiging mapagbigay sa iba (relihiyon. Ito ang buod sa mithiin ng salawikaing “Madalîng maging tao/ Kaysa magpakatao. Gayunman. mahal niya sa ibabaw ng lahat ang Filipinas. pagtulong sa pamilya at komunidad. pagiging mahusay sa iba’t ibang disiplina. kawanggawa. lahi). Ang pag-ibig sa bayan ay maaaring mag-umpisa sa pakikiisa sa pangkatang gawain. Ang kahusayan ay maaaring mag-umpisa sa bilis matuto ng alpabeto. pagmamahal sa magulang at kapatid. pagiging matiyaga. Sinasanay ang batà upang maglingkod sa Estado. mag-iisip siya para sa kaunlaran at kapakanan ng Filipinas. at kahusayan. Bakit pangunahin ang pag-ibig sa bayan? Sapagkat ito ang pangunahing layunin ng edukasyon alinsunod sa Konstitusyon. Nása tuktok ng piramide ang pag-ibig sa bayan. kasarian. pagtanggap sa puna. at serbisyo publiko. atbp. kulang sa pagpapahalaga sa sarili. at patriyotismo. husay sumulat at bumása hanggang sa pagsubok ng bago at mahusay na paglilingkod sa iba. at magsisikap siyang makipagsabayan sa mundo ang Filipinas.

Gamitin lámang ang mahusay na halimbawa ng anumang uri ng panitikan. 3 . gumamit agad ng mga halimbawa mula sa mga katutubong wika at Filipino upang maidiin ang pambansang pananaw. ipakilala ang ilang bahagi sa junior high. Alisin ang mga leksiyon hinggil sa kung ano-anong kaalaman sa wika na hindi naman talaga kailangan. sakâ ipabása nang buo sa senior high. ang mga naganap na pagbabagong pampanitikan. ang rehiyonal kaysa Filipino. at higit sa lahat. Mahalagang estratehiya rin sa pagtuturo ng wika ang pag-uugnay nitó sa ibang katutubong wika. unang dapat tanggalin ang pagtrato dito na parang subject sa Lingguwistika. Marahil. Kung maaari. ang mga pandaigdigang kumbensiyon. Pumili ng mga mahusay na akdang isasalin mula sa ibang katutubo at banyagang wika. maliban kung may ibang makabuluhang dahilan. Kapag ipinakilala ang isang uri ng panitikan. Ang higit na mahalaga ay makilala ng mga mag-aaral ang mga pangunahing katangian ng isang anyo ng panitikan (katutubo man o banyaga). humihirap ang pag-aaral ng Filipino. isanib din ang pandaigdig upang ipakita ang kapantay na katayuan ng pambansang panitikan sa panitikan ng malalaking wika ng mundo. Ngunit kailangang nakabatay ito sa isang mahusay at matalinong pagkaunawa sa kasaysayang pampanitikan ng Filipinas. Kailangang mapag-isa ang alpabeto at paggamit ng mga titik at tunog ng Filipino at ng ibang mga wikang katutubo upang bumilis ang anumang transisyon mula isang katutubong wika tungo sa wikang Filipino. Huwag gagamit ng mga gawa lámang ng awtor ng teksbuk at editor. Dahil dito. Nangangahulugan ito ng binagong teksbuk sa gramatika. Ingatan din ang pagpapairal ng mga tuntunin na hindi na totoo (mula sa Balarila) at mga ehemplo ng aberasyong pangwika na nagpapagulo sa isip ng kabataan. Ano ba ang halaga ng panitikan? Ano ang pangkalahatang uri ng panitikan? Mga halimbawa ng mga uri mula sa panitikang-bayan (sa unang baitang) hanggang makabagong panitikan (sa high school). maaaring ipasok ang mga ito bilang lagom mula pa sa elementarya. Dapat na matapos ang lahat ng leksiyon sa wika sa elementarya at palusugin (reenforce) na lámang sa high school. bukod sa mas mababà. Magsimula sa core knowledge hinggil sa panitikan. lalo’t totoong gagamitin ang MLA. Mahalagang ituro lámang ang totoong kailangan upang maging mahusay gumamit ng wika. HINGGIL SA PAG-AARAL ng panitikan. Maaari ding idugtong at iugnay ang Balagtas (pati Ibong Adarna) sa mga epikong-bayan. Masamâ ang kasalukuyang plano na may isang taon sa panitikang pambansa at may bukod na taon sa panitikang rehiyonal.HINGGIL SA PAG-AARAL ng wika. Hindi ito nakabubuti sa oryentasyong makabansa ng mga mag-aaral bukod sa nagpapahirap sa pagtuturo ng panitikan. ang malikhaing mga paggamit ng wika (mga tayutay at retorika) ng mga awtor upang makatulong sa kanilang sariling mga pangangailangang pangwika. Itigil na ang mababaw at may kolonyal na oryentasyong pagtuturo alinsunod sa mga teoryang pampanitikan mulang Kanluran. Maaari ding gamitin ang historikal na paraan sa pagpapakilala ng panitikan. pagkatapos. Lumilitaw pa ring hiwalay. Dapat ding iplanong mabuti ang pagtuturo ng Rizal at Balagtas.

at ibang bahagi ng katawan. Nakikilála at naipakikilála ang tauhan sa isang kuwento. atbp). Nakababása ng katinig at patinig sa mga salitâ’t pangungusap.BANGHAY NG MITHIING K-12 Kindergarten Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nagagamit ang pagsasalaysay at paglalarawan. iba’t ibang hayop at halaman at mga karaniwang bahagi ng mga ito. May hilig sa pakikinig at pagbása ng mga kuwentong pambatà. at lagay ng panahon. Nagagamit ang wastong mga pormulasyon sa pagbati at pakikipagkilála. buwan. Natutukoy ang mga uri ng damdamin. Kasanayan: Panitikan May wastong paghawak at paggamit ng aklat. ang. Taon 1 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nagagamit ang wastong mga pormulasyon ng batayang impormasyon. Produksiyon Dula-dulaan batay sa isang paboritong kuwento. mga hugis at kulay. iba’t ibang tao at trabaho. adres. mga araw sa isang linggo. Nasasagot ang batayang impormasyon (pangalan. Naipapaliwanag at naipakikita ang wastong gamit ng sepilyo. Nagagamit ang mga panimulang kasanayang bago-sumulat (prewriting) at bago-bumása (prereading). 4 . Ginupit na may retrato para bumuo ng isang kuwento. Napapangalanan ang mga bahagi ng katawan. gripo. Nakikilála ang araw at gabi. tuwalya. Nakasasagot sa mga tanong na literal. kamay. mga karaniwang lugar at bagay sa paligid. mga kasáma sa bahay. kaarawan. edad. atbpang kailangan sa pangangalaga ng sarili. malalaki man o maliliit ang anyo. Naisusulat nang maayos ang sariling pangalan. sabon. Palabas na papet. atbp. at. suklay. Nakabibilang ng 0-50. Nagagamit at naikikilos nang maayos ang mga daliri. paa. Nakikilála ang mga tunog at titik ng alpabeto. magulang. ni. kasáma ang mga katagang gaya ng si. Nakasusunod sa isang-hakbang na panuto.

Nakikilála ang katangian ng tauhan bilang bida o kontrabida o katulong sa istorya. 5 . at tutuldok. Naipapahayag kung ano ang mahalaga sa kuwentong binása. Nakagagamit ng mga bantas. nagtatanong. nang-uuyam. gaya ng kuwit. Nakasusunod sa dalawang-hakbang na panuto. Nabibigkas ang isinulat na pangungusap. nag-uutos.Naisusulat ang mga pangalan ng kapamilya at ibang kasáma sa bahay at nailalarawan ang kanilang mga katangian at tungkulin. gaya ng tuldok. at mga taon. Natutukoy ang iba’t ibang paraan ng pagbigkas. at nagpapahayag ng matinding damdamin. Natutukoy ang iba’t ibang kahulugan ng salitâ batay sa himig (nalulungkot. Taon 2 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Natutukoy ang mahalagang bahagi ng isang aklat. Nakasasagot mga tanong na literal at imperensiyal. Paglikha ng sariling kuwento Pagbigkas ng isang talumpati o piyesang pandeklamasyon. at salitâ. lalo na ang alamat. Nakikilála ang pag-uulit ng mga tunog. nagagalit. pabula. Paggawa ng family tree na may pangalan ng mga miyembro ng pamilya. Nakapagbubuod ng kuwentong binása. Palabas ng papet batay sa isang kuwento. tuldok-kuwit.). Kasanayan: Panitikan Nakikilála at nagagamit ang mga payak na anyong pampanitikan. gaya sa tugma’t sukat ng tula. Produksiyon Pagbása ng tula na nagpapahalaga sa pamilya. mga buwan. Nakababása ng angkop-sa-antas (level appropriate) na mga salitâ. Nakagagamit ng ibang bantas. awiting-bayan. at tandang padamdam. Nasusundan ang takbo ng mga pangyayari sa kuwento. Natutukoy ang iba’t ibang kahulugan ng isang salitâ batay sa bigkas. Nakababása ng pictographs. nagdiriwang. Nakabibilang nang 0-100. pantig. Nakabubuo ng payak na pangungusap. Napag-iiba ang pangungusap na naglalahad. atbp. Nakasusulat ng tambalan at ibang uri ng pangungusap. at iba pang panitikang-bayan. Nakababása ng ilang kuwentong pambatà. kuwentong-bayan. Napagsusunod-sunod ang mga araw ng isang linggo. nakikipagtalo. Natutukoy ang himig ng awit ayon sa damdamin. tandang pananong. Natutukoy ang mga tao sa kaniyang komunidad (barangay at paaralan).

6 . tula. panipi. Natutukoy ang ilang pangunahing palatandaang panrehiyon (pananamit. saan. pagmamalabis. Nakabubuo ng isang payak ngunit mabisàng balita. balita. kudlit. Nakapagbubuod ng binásang salaysay. at glosari. personipikasyon.Nakapagbibigay at nakasusunod sa tatlo hanggang apat-na-hakbang na panuto. bakit). programa sa radyo. pagtutulad. at ellipsis. Natutukoy ang iba’t ibang anyo at gamit ng mga salitâng pangnilalaman (content words). polyeto. Nakapagtatalâ ng pangunahing impormasyon mula sa napakinggang talata. Nakasusulat nang dikit-dikit. o napakinggang talumpati. atbp. gaya ng panaklong. Napagsusunod-sunod ang mga kaisipan at pangyayari. Nakagagamit ng ibang bantas. kaugalian. Taon 3 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakabubuo ng talatang may lima hanggang pitong pangungusap. Nakikilála at nagagamit ang matalinghagang pahayag (paghahambing. Nakababása ng komiks. atbp. atbp. Nakasasagot ng tanong mula sa napakinggang balita sa radyo o pahayag ng pinunò sa barangay. Nakagagamit ng biswal na banghay ng isang kuwento. Palabas na papet. atbpang aspektong pangkultura). manwal. index. Natutukoy ang paksang pangungusap ng isang talata. Kasanayan: Panitikan Nakababása ng tekstong pangkaalaman (balita. resipe. at aplikado. ano. Nakasasagot sa tatlong-antas na tanong: literal. pagkain.) Nakalilikha ng sariling listahan ng mga inaasahang tanong (anticipation questions) bago bumása. pagwawangki. pagwawangis. imperensiyal. Napag-uugnay ang sanhi at ang bunga.) Nakagagamit ng diksiyonaryo. kailan. Natutukoy ang paksa ng kuwento o tula. Kasanayan: Panitikan Nakapagbibigay ng mga detalye ng isang kuwento( sino. Produksiyon Saliksik sa itinuturing niyang mahusay na Filipino (gawin sa simula at gawin muli sa wakas ng taon para masubok ang naging pagbabago sa halagahan at kaalaman). Natutukoy ang talatang naglalarawan at nagsasalaysay. Isang pahinang newsletter.

Paghahanda ng isang portfolyo ng mga pinakanaibigang babasahín. gitna. Nakapagpapahayag ng pagsang-ayon at hindi pagsang-ayon o kuro sa iba’t ibang mukha ng katotohanan. Nakasusulat ng talatang naglalahad at nangangatwiran. pinakinggan. wakas) na tumutukoy sa isang kanais-nais na kaugaliang Filipino. Nakauunawa ng isang tekstong pangkaalaman. Naiuugnay ang paksa ng panitikan sa kasalukuyang mga pangyayari. at mapa. Nakapagbibigay ng sariling muni sa binása. Koleksiyon ng mga bagong bugtong at salawikain. graph. o pinanood. Taon 5 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakasusulat ng isang sanaysay na may tatlong bahagi (simula. Nakapagbibigay ng hinuha batay sa nakikitang trend sa tsart. Nakabubuo ng isang tatlong-antas na banghay. Pagsulat ng talaarawan. 7 ` . Nakagagawa ng dalawang-antas na banghay. graph. Kasanayan: Panitikan Nakauunawa ng isang mahabâ-habâng kuwento. Nakababása ng tsart. Produksiyon Maikling pagsusuri ng isang survey sa paaralan o komunidad.Nakasusulat ng tulang may tugma at sukat. Nakasasagot ng iba’t ibang pormularyo. Nababanghay ang isang paglalahad. Taon 4 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakasusulat nang dikit-dikit. Nakasusulat ng isang tekstong pangkaalaman. at ibang representasyon ng kantitabong pagsusuri. Nasusundan ang takbo ng isang argumento at katwiran. Natutukoy ang mga anyo at gamit ng mga salitâng pang-ugnayan (function words). Nakagagamit ng idyomatikong pahayag. Produksiyon Isang maikling ulat tungkol sa isang bagong proyekto (sa paaralan o barangay).

Nakagagamit ng mga wastong pananda ng iniuulat na anyo ng paglalahad. parabula. brodkast. mapa. Nakagagamit ng tuwirang sipi mula sa orihinal na impormasyon para sa sariling paglalahad. pabula. Taon 6 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Mahusay na nakababása ng sinulat na sanaysay sa harap ng klase.Nakagagamit ng iba’t ibang anyo ng pambungad. talasanggunian. Nakabubuo ng nabanggit na mga representasyon ng kantitabong impormasyon. Nakapagtatayà ng kahusayan at kahulugan ng napakinggan o nabásang tekstong pangkaalaman. Nakikilála ang mga anyo at paraan ng salaysay (kuwentong-bayan. Nagagamit ang mga paraan sa saliksik at pagkalap ng datos. Nakagagamit ng mga batayang paraan sa saliksik at pagkalap. Nakikilála ang mga katangian ng mahusay na diyalogo sa dula (panteatro man.). nobela. Kasanayan: Panitikan Natutukoy ang mga makabuluhang sangkap ng binása o napakinggang kuwento. paglalahad. Nakabubuo ng wastong talababa. makabagong maikling kuwento. Naapagpapaikli o nakapagpapahabà ng pangungusap matapos masuri ang halaga ng nilalamán o kailangang impormasyon. pagsusuri. Nakagagawa ng induksiyon at deduksiyon. Nakapagbibigay ng puna o mungkahi sa sinulat ng kaklase Mabilis na nakahihinuha ng sanhi at ng bunga. Mabilis na nakababása at nakasusuri ng mga tsart. Nakikilála ang mga kumbensiyon sa pagtula. index. pantulong. atbp. Nakikilála at nagagamit ang dagdag pang tayutay at matalinghagang pahayag. graph. epiko. Nakapaglalagom ng isang tekstong pangkaalaman. Nakapaglalatag ng organisadong pangangatwiran o panghikayat. Nakapagsusulat ng orihinal na balita. Nakapagsasaliksik sa aklatan o gamit ang computer. atbpang kahingian ng saliksik. at ibang representasyon ng kantitabong impormasyon. at pangangatwiran. Ribyu ng sine. Nakikinig upang magsuri sa sinulat ng kaklase. Produksiyon Book report/case study. at pangwakas o panlagom na pangungusap. 8 . programa sa radyo/TV. alamat. o pelikula). Nakagagawa ng patalastas o kayâ’y islogan hinggil sa napapanahong isyu. at paglalahad ng datos.

kagila-gilalas. Taon 8 9 . Komiks (ikatlo’t ikapat na markahan). Nakapagpapahalaga ng tula sa Filipino o ng salin mula sa ibang mga wikang katutubo at banyaga. Nakasusulat ng tulang may tugma’t sukat o malayang taludturan. Nakagagawa ng lagom. Nakikilála ang mahusay na kakintalan. Koleksiyon ng kuwento o tula. Produksiyon Debate/balagtasan.Kasanayan: Panitikan Nagagamit ang kaalaman sa mga sangkap ng kuwento sa pagbása ng mga makabagong kuwento (sa Filipino man. senakulo. Nakapaghahambing ng dalawang saliksik o ulat hinggil sa isang paksa. at paraprase ng mahabàng akda. gaya ng epikong-bayan. Nakagagawa ng higit na komplikadong saliksik. makatunayan. komedya. Taon 7 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakikilála at nagagamit ang iba’t ibang makabagong limbag at brodkast midya. Paligsahan sa pag-awit ng mga awiting-bayan mula iba-ibang rehiyon. kaisahan. Kasanayan: Panitikan Nakikilála at napapahalagahan ang mahahabàng tulang pasalaysay. sa salin mula sa ibang rehiyon at ibang bansa). at kasukdulan. awit at korido. Nakagagawa ng mahabàng paglalahad. kataslagom (précis). Nakapagpapahalaga ng tradisyonal at makabagong tula. atbp. Nakikilála ang mga tauhang malabayani. Nakasusulat ng maikling kuwento. Paghahanda ng portfolyo ng mga sariling likhang kuwento at tula. Produksiyon Poster (una’t ikalawang markahan). Maikling talambuhay ng sarili o ng pamilya. Higit na nakikilála ang silbi ng tagpuan sa isang akda. Nagpapahalaga sa mga anyo ng panitikan alinsunod sa isang payak ngunit malinaw na kasaysayang pampanitikan ng Filipinas.

Natutukoy ang mga seksiyon ng isang peryodiko (broadsheet. Produksiyon Sabayang pagbigkas/paglikha’t pagtatanghal ng awit/dulawit (una’t ikalawang markahan). Nakabubuo ng saliksik na gumagamit ng estadistika. Naihahambing ang isang nobela at ang ibang bersiyong pangmidya nito. Infomercial (ikatlo’t ikapat na markahan). Nakasusuri ng de-kahon at progresibong katwiran. tabloyd. Paghahanda ng isang portfolyo ng mga sinuring nobela at ibang mahabàng akda. pinakinggan. o pinanood. Nakagagawa ng isang detalyadong plano sa saliksik. Nagagamit ang iba’t ibang paraan ng tekstuwal na pagpapahalaga sa akda.Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakasusulat ng ulat at sulating pormal hinggil sa mga paksa at isyung nakapaloob sa isang nobela. paraprase. Kasanayan: Panitikan 10 . Nakasusulat ng mga liham pangnegosyo. Taon 9 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakikilalá at nagagamit ang wikang teknikal. at journal). Higit na bihasang nakagagamit ng epektibo’t mapanghikayat na pananalitâ. Nakatatalakay ng isang napapanahong paksa o kontrobersiyal na isyu gamit ang iba’t ibang midya. May higit na kahandaang iugnay ang binásang akda sa lipunan at tunay na pangyayari. magasin. Nakagagamit ng mga panandang panrebisyon o pang-editing sa pagsuri ng saliksik. at tuwirang sipi. lalo na yaong maaaring itanghal. Nakapaghahambing ng tatlo o higit pang saliksik hinggil sa isang paksa. Kasanayan: Panitikan May hilig at kahandaang bumása ng nobela (kasáma ang Noli at Fili) at ibang mahabàng akda. Nakabubuo ng nagsasarili’t makabuluhang kuro hinggil sa binása. Natutukoy ang iba’t ibang uri’t gamit ng wika sa lipunan. Nakasusulat ng mahabàng tulang pasalaysay na may tugma’t sukat (30-50 saknong). Malaya at epektibong nagagamit ang kataslagom.

pangkatang diskusyon. Produksiyon Dula (una’t ikalawang markahan). Naiuugnay ang akda sa mga kaalaman sa agham panlipunan. Naiuugnay ang panitikang pambansa sa pagiging mamamayan. Gumagawa ng dagdag at kusang pagbabasá ng aklat pampanitikan. Sinusundan ang mga pagbabago sa wika ng lipunan. Produksiyon Pagbuo ng isang diyaryo (una’t ikalawang markahan). agham. Naiuugnay ang panitikang pambansa sa panitikang pandaigdig. Nakapag-oorganisa ng isang kontroladong panayam. Paghahanda ng isang portfolyo ng mga sinuring akdang pampanitikan na tumatalakay sa isang paksa. Pinayayaman ang bokabularyo. o pagsasadula. atbp. Taon 11 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakasasagot nang malinaw at nakalalahok sa pormal na panayam. dulang naging pelikula o soap opera.Nagagamit ang dagdag na kaalaman sa mga kontekstuwal na paraan ng pagpapahalaga sa akda. Nakapagtatalumpati o nakatatalakay nang pabigkas sa tuwid na Filipino sa loob ng 10 minuto. Nakagagawa ng kritikal na pagsusuri sa mga bagong pangyayari sa panitikang pambansa. matematika. gaya sa tula-dula. Napaghahambing ang isang akda at ibang bersiyong pangmidya nito. 11 . Dokumentaryo/Maikling pelikula (ikatlo’t ikapat na markahan).). Nakabubuo ng ulat batay sa napakinggang lektura sa isang disiplina. at matalinghagang pangungusap. kaalaman sa idyomatikong pahayag. Dulang panradyo (ikatlo’t ikapat na markahan). Kasanayan: Panitikan Natatalakay ang kabuluhan ng isang akda sa kasaysayan ng panitikang pambansa. Napag-uugnay-ugnay ang mga katangian ng iba’t ibang uri ng panitikan. Taon 10 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Ginagamit ang Filipino sa iba’t ibang uri ng pahayag. tulang naging awit. at teknolohiya.

seksuwal. Nakagagawa ng malinaw na paghahambing ng mga akda mula sa iba’t ibang rehiyon at iba’t ibang panahong pampanitikan. at proseso. Kritikal na nagsusuri ng panitikan (maaaring linangin dito ang wastong pagpapahalaga sa kulturang popular). Produksiyon Panel interview. Nakatatalakay ng mga importanteng isyu’t kontrobersiya (politikal. Kasanayan: Panitikan Patuloy na bumabása ng mahahabá’t makabuluhang panitikan ng bansa at ng mundo. Nakagagawa ng ulat hinggil sa pang-araw-araw na gawain.Nakasusulat ng sariling resume. Nakasusulat ng liham aplikasyon at ibang liham pangnegosyo. atbp. Pag-oorganisa ng eksibit ng isang panukalang negosyo. Mahusay na nagagamit ang wikang teknikal sa iba’t ibang okupasyon. Nakasusulat ng panukalang pangnegosyo. Cooking demo atbpng gawaing pandisiplina sa Filipino. dressmaking. Nakapagsasalin ng akdang pampanitikan at teknikal. Nakapagtataguyod ng isang pagtitipong pampubliko hinggil sa isang paksa sa isang napilìng disiplina. Nakauunawa at nakasusunod sa mga instruksiyon at kahingian sa gawain. electronics. ekonomiko. Nakauunawa at nakasusunod sa mga gampaning sosyal ng isang nagtatrabaho sa isang opisina o kompanya. Kasanayan: Panitikan Nakasusuri ng mga babasahín sa pinilìng larang o okupasyon (mula sa culinary art. atbp.). edukasyonal. moral.) sa kasalukuyan. weaving. Taon 12 Kasanayan: Wika/Komunikasyon May sapat na kadalubhasaan sa paggamit ng wika ng iba’t ibang diskursong pampanitikan (ang wika bilang produkto ng ideolohiya’t kamalayan). kagamitan. May dagdag na pag-aaral sa mga akda ni Rizal. Produksiyon 12 . Ulat ng OJT. Paggawa ng mga etiketa ng produkto.

at ibang pook. (2) Kailangan ang isang hiwalay na forum o seminar upang talakayin ang estratehiya kung paanong isanib sa Filipino ang nilalamán at mithiin ng ibang sabjek sa bawat taon. Pangangasiwa ng seminar o kumperensiya. Inihanda ng Summit ng mga Guro sa Filipino sa pangunguna nina Pambansang Alagad ng Sining Virgilio S. at Bernie Santos. Ang tayutay na ipinasok sa Taon 3 ay maaaring magsimula sa mga paraan ng paghahambing at patuloy na payayamanin taon-taon alinsunod sa binabásang akda hanggang sa mga masalimuot na parikala’t balintuna. alinsunod sa kakayahan (lalo na pampananalapi) ng kaniyang klase. Mahabàng ulat salik ukol sa isang set ng magkakaugnay na akdang pampanitikan. sa komunidad. Ngunit iminumungkahing luminang ng gawaing pangkatan ang mga ito. sa palengke. Maaaring magbigay ng ibang proyekto ang guro. sa saliksik) ng bawat mag-aaral. Ani Rosa David. maliban sa proyektong lumilinang sa pansariling kasanayan (halimbawa. Pahabol: (1) Ang mga batayang kasanayan ipinasok sa mga panimulang taon ng pag-aaral ay patuloy na nililinang at pinayayaman hanggang sa pinakamataas na antas ng pag-aaral. (4) Ang mga mungkahing produksiyon ay mga mungkahi lámang. sa munisipyo. Almario. at bukod pa sa mga gawaing nangangailangan ng paglabas sa silid-aralan. ang paglalarawan na ipinakilála sa Kindergarten ay patuloy na pag-aaralan at lilinangin sa bawat taon. 13 .Pagsasalin/ portfolyo ng mga pagsasalin. (3) Kailangan din ang isang hiwalay na forum o seminar upang talakayin ang higit na mabisàng pagtulay ng pagtuturo mula sa mga katutubong wika tungo sa Filipino. Mahabàng ulat saliksik ukol sa isang paksang pandisiplina. Schedar Jocson. Ang kritikal na pag-iisip ay maaaring ipasok sa pamamagitan ng pagtuturo kung paano bumuo ng mahusay na tanong hanggang sa kakayahang sumuri ng anumang babasahín o ulat. Halimbawa. Edison Fermin. gaya ng pagbisita sa museo.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful