PANUKALANG K-12 KURIKULUM Introduksiyon ANG UNANG DAPAT isipin ay kung paanong makapaglilingkod ang kasalukuyang kurikulum sa pinahabàng mga

taon ng pag-aaral sa batayang edukasyon, alinsunod sa planong K+6 elementarya+4 junior high+2 senior high. Kasabay nitó ang pagpapayaman sa nilalaman ng kasalukuyang kurikulum mula sa K hanggang sa ika-12 antas. Kailangan ang pagpapayaman sa nilalaman dahil lubhang mababà ang inaasahang antas ng pagkatuto ng kasalukuyang kurikulum mulang Grade I. Nangangahulugan din ito ng dagdag na mithiin para sa buong kurikulum at kaugnay na mga dagdag na gawain para sa paglinang ng inaasahang mga kaalaman, kasanayan, at hálagáhan (values). Nangangahulugan din ito ng wastong pagdudulot ng gawain—halimbawa, sa paglinang ng wika at ng panitikan—na angkop sa bawat taon mulang K hanggang ika-12 antas. Maganda ring sundin ang tuntuning UBD (bagaman matagal ko nang natutuhan ito sa aking Principles of Education) hinggil sa pagbabahagi at priyotisasyon ng mga gawain. Ang ibig sabihin, kailangang nauuna ang pinakamahalaga (ang core ideas o core tasks), tungo sa mahalagang malaman at gawin, tungo sa mainam din namang matutuhan. Sa ganitong paraan ay laging natitiyak na binibigyan ng higit na panahon sa klase, sa teksbuk, sa mga ehersisyo, sa pagpaplano at pagtatása, ang pinakamahalaga at idinadagdag lámang na pampayaman ng karanasan ang mga bagay na mainam din namang matutuhan ng mga mag-aaral. Sa kabilang dako, may kabaligtarang direksiyon ang paglinang ng bawat kaalaman, kasanayan, at hálagáhan. Nagsisimula sa payak tungo sa masalimuot, sa maliit tungo sa malaki, sa alam na tungo sa bago’t tutuklasin pa lámang, sa pampamilya tungo sa pandaigdig, sa nása paligid tungo sa nása ibang pook, sa pansarili tungo sa lipunan, sa katutubo at tradisyonal tungo sa banyaga at hiram. (Alam na ito ng lahat ng guro. Paalala lang.) MITHIIN ang unang dapat baguhin. Sa pangkalahatan, ang Filipino ay isang sangay ng pag-aaral para maging dalubhasa sa wika (fluency in language)—sa wikang Filipino. Sa gayon, pinakamahalagang layunin ng asignatura ang pagdudulot ng mga gawain upang humusay sa paggamit ng wikang Filipino ang isang batà. Ngunit alinsunod sa pangkalahatang layunin ng edukasyon sa Filipinas, kailangang magamit niya ang naturang kahusayan upang maging mabuti’t kapaki-pakinabang na mamamayan. Ipagmamalaki niya at patuloy na paghuhusayin ang paggamit ng wikang Filipino hanggang pagkatapos ng pag-aaral. Pipiliin niyang magsaliksik, maging malikhain, at mabuhay sa pamamagitan ng wikang Filipino. Sa gayon, panukala kong ipahayag ang Mithiin sa Filipino sa apat na sumusunod na pahayag: (1) Ginagamit ang Filipino para sa mabisang talastasan sa iba’t ibang larang at midya. (2) Ginagamit ang Filipino para sa pagharap ng mga gawain at mga suliranin ng buhay sa araw-araw. (3) Ginagamit ang Filipino para sa pagpapahayag at pagsasabúhay ng mga hálagáhang kailangan ng isang ulirang mamamayang Filipino, lalo na ang pag-ibig sa bayan, kagandahang-loob, at kahusayan. (4) Ginagamit ang Filipino para sa pag-unawa at pagpapahalaga sa panitikan at kultura ng Filipinas at ng ibang bansa sa mundo. ISANG MALAKING DAGDAG na pagbabago ang diin at tahas na pahayag hinggil sa kanais-nais na hálagáhang Filipino. Bunga ito ng mga komentaryo kamakailan hinggil sa kabiguan ng
1

at patriyotismo.edukasyon na humubog ng kanais-nais na mamamayang Filipino. Ang pag-ibig sa bayan ay maaaring mag-umpisa sa pakikiisa sa pangkatang gawain. pagsasarili sa isip at gawain. pamana. katapatan sa kaibigan at sa tungkulin. pagtanggap sa sariling kahinaan at katangian ng iba. kulang sa pagpapahalaga sa sarili. Nangangahulugan ito ng pagiging malikhain at mapagsaliksik. kahusayan ng kalusugan (kalinisan ng katawan at mga gamit).) Ito ang pinakamalalim at pinakamalawak na katangian ng pagiging tao. toleransiya. pakikinig sa payo at ibang opinyon. mag-iisip siya para sa kaunlaran at kapakanan ng Filipinas. hanggang pagtatanggol sa karapatan at batas. at serbisyo publiko. pagiging mahusay sa iba’t ibang disiplina. (Mas gusto pa ng mga batà na tumira sa ibang bansa. at kahusayan. lubhang biyolente. Ang kahusayan ay isang karaniwang layunin ng pag-aaral. Sinasanay ang batà upang maglingkod sa Estado. konserbasyon ng tradisyon. atbp. Gayunman. Dapat idiin: Pagkatapos ng pag-aaral. Tandaan na ang tatlong pusòng hálagáhan (core values) ay magkakaroon ng distribusyon sa iba’t ibang antas at leksiyon. siyempre. Magkakaugnay at nagkakasanib ang tatlo. Ang kagandahang-loob ang maaaring bago sa pandinig ng marami. Ang kagandahang-loob ay maaaring magsimula sa wastong ugali sa loob ng klase. husay sumulat at bumása hanggang sa pagsubok ng bago at mahusay na paglilingkod sa iba.” Sapagkat nakapaloob na yata sa kagandahang-loob ang lahat ng civic values at mga birtud ng isang mahusay na Boy Scout. 2 . ay ipinaglilingkod ang anumang katangian sa kapuwa at sa bayan. at kaligirang pangkalikasan. Ito ang buod sa mithiin ng salawikaing “Madalîng maging tao/ Kaysa magpakatao. kasarian. Ang tatlo ang piramide ng dapat maging mahalaga sa búhay ng isang Filipino. at kayâ pangunahing katangian niya pagkatapos makapag-aral ang mataos na pagmamahal sa Filipinas at sa lahat ng kinakatawan nitó. rehiyon. Pundamental sa kagandahang-loob ang mahusay na pakikipagkapuwa-tao —mula paggalang at pagtulong sa kapuwa. Nása tuktok ng piramide ang pag-ibig sa bayan. pagtanggap sa puna. at magsisikap siyang makipagsabayan sa mundo ang Filipinas. pagiging matiyaga. Kung ano-anong values na banyaga ang minemorya natin. kagandahang-loob. malinis na paglalaro at pakikipagpaligsahan. ang batà ay hindi lámang may katangi-tanging kaalaman hinggil sa Filipinas. Ang pinakamahusay. hindi ito kahusayan lámang gumamit ng wika. mahal niya sa ibabaw ng lahat ang Filipinas. at hanggang pagiging makatarungan. Ang kahusayan ay maaaring mag-umpisa sa bilis matuto ng alpabeto. Nása paanan at may pantay na bigat ang kagandahang-loob at kahusayan. (Bunga rin ito ng pangyayaring hindi natin napahahalagahan ang katutubo sa atin. lahi). Bakit pangunahin ang pag-ibig sa bayan? Sapagkat ito ang pangunahing layunin ng edukasyon alinsunod sa Konstitusyon. walang galang sa matanda at sa kaugalian. paggalang sa gawain ng iba—kakayahang pumuri hanggang paggalang sa karapatang-ari. pagmamahal sa magulang at kapatid. hanggang paggalang sa mga pambansang sagisag. pakikiisa sa gawaing pambansa. mula sa pinakapayak at mababàng aplikasyon hanggang pinakamataas at komplikadong aplikasyon. aanhin ang isang tao na mahal ang bayan ngunit wala namang silbi sa bayan? Kayâ nakasandig sa kagandahang-loob at kahusayan ang pang-ibig sa bayan. wastong pag-upô at pag-iingat sa kalinisan at gamit ng paaralan. pagtulong sa pamilya at komunidad. hanggang sa pagiging mapagbigay sa iba (relihiyon. kawanggawa.) Makabuluhan din ang paglilista sa tatlong hálagáhan—pag-ibig sa bayan. Gayunman.

Dapat na matapos ang lahat ng leksiyon sa wika sa elementarya at palusugin (reenforce) na lámang sa high school. Dapat ding iplanong mabuti ang pagtuturo ng Rizal at Balagtas. Mahalagang estratehiya rin sa pagtuturo ng wika ang pag-uugnay nitó sa ibang katutubong wika. ang mga naganap na pagbabagong pampanitikan. ipakilala ang ilang bahagi sa junior high. humihirap ang pag-aaral ng Filipino. Ingatan din ang pagpapairal ng mga tuntunin na hindi na totoo (mula sa Balarila) at mga ehemplo ng aberasyong pangwika na nagpapagulo sa isip ng kabataan. Kung maaari. ang malikhaing mga paggamit ng wika (mga tayutay at retorika) ng mga awtor upang makatulong sa kanilang sariling mga pangangailangang pangwika. Ngunit kailangang nakabatay ito sa isang mahusay at matalinong pagkaunawa sa kasaysayang pampanitikan ng Filipinas. HINGGIL SA PAG-AARAL ng panitikan. sakâ ipabása nang buo sa senior high. 3 . Marahil. Huwag gagamit ng mga gawa lámang ng awtor ng teksbuk at editor. gumamit agad ng mga halimbawa mula sa mga katutubong wika at Filipino upang maidiin ang pambansang pananaw. Ang higit na mahalaga ay makilala ng mga mag-aaral ang mga pangunahing katangian ng isang anyo ng panitikan (katutubo man o banyaga). isanib din ang pandaigdig upang ipakita ang kapantay na katayuan ng pambansang panitikan sa panitikan ng malalaking wika ng mundo. unang dapat tanggalin ang pagtrato dito na parang subject sa Lingguwistika. Nangangahulugan ito ng binagong teksbuk sa gramatika. maaaring ipasok ang mga ito bilang lagom mula pa sa elementarya. bukod sa mas mababà. ang mga pandaigdigang kumbensiyon. Pumili ng mga mahusay na akdang isasalin mula sa ibang katutubo at banyagang wika. Itigil na ang mababaw at may kolonyal na oryentasyong pagtuturo alinsunod sa mga teoryang pampanitikan mulang Kanluran. Maaari ding idugtong at iugnay ang Balagtas (pati Ibong Adarna) sa mga epikong-bayan. maliban kung may ibang makabuluhang dahilan. Dahil dito. Hindi ito nakabubuti sa oryentasyong makabansa ng mga mag-aaral bukod sa nagpapahirap sa pagtuturo ng panitikan. Kailangang mapag-isa ang alpabeto at paggamit ng mga titik at tunog ng Filipino at ng ibang mga wikang katutubo upang bumilis ang anumang transisyon mula isang katutubong wika tungo sa wikang Filipino. pagkatapos. Magsimula sa core knowledge hinggil sa panitikan. Mahalagang ituro lámang ang totoong kailangan upang maging mahusay gumamit ng wika. Gamitin lámang ang mahusay na halimbawa ng anumang uri ng panitikan. lalo’t totoong gagamitin ang MLA. Alisin ang mga leksiyon hinggil sa kung ano-anong kaalaman sa wika na hindi naman talaga kailangan. Maaari ding gamitin ang historikal na paraan sa pagpapakilala ng panitikan. Masamâ ang kasalukuyang plano na may isang taon sa panitikang pambansa at may bukod na taon sa panitikang rehiyonal. Ano ba ang halaga ng panitikan? Ano ang pangkalahatang uri ng panitikan? Mga halimbawa ng mga uri mula sa panitikang-bayan (sa unang baitang) hanggang makabagong panitikan (sa high school). ang rehiyonal kaysa Filipino. Lumilitaw pa ring hiwalay. at higit sa lahat.HINGGIL SA PAG-AARAL ng wika. Kapag ipinakilala ang isang uri ng panitikan.

Naipapaliwanag at naipakikita ang wastong gamit ng sepilyo. Nagagamit ang mga panimulang kasanayang bago-sumulat (prewriting) at bago-bumása (prereading). at lagay ng panahon. Nakasusunod sa isang-hakbang na panuto. adres. atbp. tuwalya. paa. ni. Palabas na papet. iba’t ibang tao at trabaho. Ginupit na may retrato para bumuo ng isang kuwento. edad. Nagagamit at naikikilos nang maayos ang mga daliri. Nagagamit ang wastong mga pormulasyon sa pagbati at pakikipagkilála. atbpang kailangan sa pangangalaga ng sarili. Natutukoy ang mga uri ng damdamin. gripo. Nakikilála at naipakikilála ang tauhan sa isang kuwento. mga kasáma sa bahay. Nakabibilang ng 0-50. mga araw sa isang linggo. kaarawan. Nasasagot ang batayang impormasyon (pangalan. Nakasasagot sa mga tanong na literal. atbp). kasáma ang mga katagang gaya ng si.BANGHAY NG MITHIING K-12 Kindergarten Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nagagamit ang pagsasalaysay at paglalarawan. suklay. Naisusulat nang maayos ang sariling pangalan. Taon 1 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nagagamit ang wastong mga pormulasyon ng batayang impormasyon. Napapangalanan ang mga bahagi ng katawan. buwan. Kasanayan: Panitikan May wastong paghawak at paggamit ng aklat. malalaki man o maliliit ang anyo. kamay. iba’t ibang hayop at halaman at mga karaniwang bahagi ng mga ito. Nakikilála ang araw at gabi. mga hugis at kulay. Produksiyon Dula-dulaan batay sa isang paboritong kuwento. Nakababása ng katinig at patinig sa mga salitâ’t pangungusap. sabon. at. Nakikilála ang mga tunog at titik ng alpabeto. ang. mga karaniwang lugar at bagay sa paligid. May hilig sa pakikinig at pagbása ng mga kuwentong pambatà. magulang. at ibang bahagi ng katawan. 4 .

Nakasasagot mga tanong na literal at imperensiyal. Natutukoy ang himig ng awit ayon sa damdamin. nagtatanong.). Paglikha ng sariling kuwento Pagbigkas ng isang talumpati o piyesang pandeklamasyon. Nakababása ng angkop-sa-antas (level appropriate) na mga salitâ. at nagpapahayag ng matinding damdamin. Paggawa ng family tree na may pangalan ng mga miyembro ng pamilya. lalo na ang alamat.Naisusulat ang mga pangalan ng kapamilya at ibang kasáma sa bahay at nailalarawan ang kanilang mga katangian at tungkulin. mga buwan. Produksiyon Pagbása ng tula na nagpapahalaga sa pamilya. Nakababása ng pictographs. at tandang padamdam. Natutukoy ang iba’t ibang kahulugan ng isang salitâ batay sa bigkas. Nasusundan ang takbo ng mga pangyayari sa kuwento. Natutukoy ang mga tao sa kaniyang komunidad (barangay at paaralan). tandang pananong. Taon 2 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Natutukoy ang mahalagang bahagi ng isang aklat. Natutukoy ang iba’t ibang paraan ng pagbigkas. nang-uuyam. 5 . Napagsusunod-sunod ang mga araw ng isang linggo. Naipapahayag kung ano ang mahalaga sa kuwentong binása. Nakagagamit ng mga bantas. Nakapagbubuod ng kuwentong binása. gaya ng kuwit. Nakikilála ang katangian ng tauhan bilang bida o kontrabida o katulong sa istorya. Nakasusulat ng tambalan at ibang uri ng pangungusap. Nabibigkas ang isinulat na pangungusap. tuldok-kuwit. Nakasusunod sa dalawang-hakbang na panuto. awiting-bayan. kuwentong-bayan. Napag-iiba ang pangungusap na naglalahad. atbp. Nakagagamit ng ibang bantas. pabula. gaya sa tugma’t sukat ng tula. Nakabibilang nang 0-100. at mga taon. Nakabubuo ng payak na pangungusap. Nakikilála ang pag-uulit ng mga tunog. Palabas ng papet batay sa isang kuwento. Nakababása ng ilang kuwentong pambatà. nagagalit. Natutukoy ang iba’t ibang kahulugan ng salitâ batay sa himig (nalulungkot. nagdiriwang. Kasanayan: Panitikan Nakikilála at nagagamit ang mga payak na anyong pampanitikan. nakikipagtalo. at salitâ. pantig. at tutuldok. gaya ng tuldok. at iba pang panitikang-bayan. nag-uutos.

bakit). tula. Taon 3 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakabubuo ng talatang may lima hanggang pitong pangungusap. index. Nakagagamit ng biswal na banghay ng isang kuwento. Nakapagbubuod ng binásang salaysay. Nakapagtatalâ ng pangunahing impormasyon mula sa napakinggang talata. personipikasyon. Palabas na papet. programa sa radyo. pagtutulad. at aplikado. 6 . atbp. saan. Natutukoy ang talatang naglalarawan at nagsasalaysay. Nakikilála at nagagamit ang matalinghagang pahayag (paghahambing. imperensiyal. polyeto. Nakasasagot ng tanong mula sa napakinggang balita sa radyo o pahayag ng pinunò sa barangay. Nakabubuo ng isang payak ngunit mabisàng balita. gaya ng panaklong. pagwawangis. Napagsusunod-sunod ang mga kaisipan at pangyayari. pagmamalabis. kaugalian. atbp.) Nakalilikha ng sariling listahan ng mga inaasahang tanong (anticipation questions) bago bumása. Isang pahinang newsletter. pagkain. kudlit.Nakapagbibigay at nakasusunod sa tatlo hanggang apat-na-hakbang na panuto. panipi. resipe. Natutukoy ang paksa ng kuwento o tula. balita. Nakasusulat nang dikit-dikit. Kasanayan: Panitikan Nakababása ng tekstong pangkaalaman (balita. ano. manwal. Nakababása ng komiks. Nakagagamit ng ibang bantas. Kasanayan: Panitikan Nakapagbibigay ng mga detalye ng isang kuwento( sino. Natutukoy ang paksang pangungusap ng isang talata. kailan. at ellipsis. pagwawangki. atbpang aspektong pangkultura). at glosari. Natutukoy ang iba’t ibang anyo at gamit ng mga salitâng pangnilalaman (content words). Nakasasagot sa tatlong-antas na tanong: literal.) Nakagagamit ng diksiyonaryo. Produksiyon Saliksik sa itinuturing niyang mahusay na Filipino (gawin sa simula at gawin muli sa wakas ng taon para masubok ang naging pagbabago sa halagahan at kaalaman). o napakinggang talumpati. Natutukoy ang ilang pangunahing palatandaang panrehiyon (pananamit. atbp. Napag-uugnay ang sanhi at ang bunga.

Produksiyon Isang maikling ulat tungkol sa isang bagong proyekto (sa paaralan o barangay). Nakapagbibigay ng hinuha batay sa nakikitang trend sa tsart. Taon 4 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakasusulat nang dikit-dikit. Natutukoy ang mga anyo at gamit ng mga salitâng pang-ugnayan (function words). Nakasasagot ng iba’t ibang pormularyo. Nakababása ng tsart. o pinanood. at ibang representasyon ng kantitabong pagsusuri. Nakagagawa ng dalawang-antas na banghay. Nakabubuo ng isang tatlong-antas na banghay. graph. Kasanayan: Panitikan Nakauunawa ng isang mahabâ-habâng kuwento. at mapa. graph. gitna. Nakasusulat ng isang tekstong pangkaalaman. Nakauunawa ng isang tekstong pangkaalaman. Pagsulat ng talaarawan. Taon 5 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakasusulat ng isang sanaysay na may tatlong bahagi (simula.Nakasusulat ng tulang may tugma at sukat. Produksiyon Maikling pagsusuri ng isang survey sa paaralan o komunidad. Nakagagamit ng idyomatikong pahayag. 7 ` . Nababanghay ang isang paglalahad. Koleksiyon ng mga bagong bugtong at salawikain. Nakasusulat ng talatang naglalahad at nangangatwiran. Naiuugnay ang paksa ng panitikan sa kasalukuyang mga pangyayari. Nasusundan ang takbo ng isang argumento at katwiran. Paghahanda ng isang portfolyo ng mga pinakanaibigang babasahín. Nakapagpapahayag ng pagsang-ayon at hindi pagsang-ayon o kuro sa iba’t ibang mukha ng katotohanan. pinakinggan. Nakapagbibigay ng sariling muni sa binása. wakas) na tumutukoy sa isang kanais-nais na kaugaliang Filipino.

pantulong. Produksiyon Book report/case study. at pangangatwiran. at pangwakas o panlagom na pangungusap. at ibang representasyon ng kantitabong impormasyon. Nakapagtatayà ng kahusayan at kahulugan ng napakinggan o nabásang tekstong pangkaalaman. at paglalahad ng datos. mapa. Nakikilála ang mga kumbensiyon sa pagtula. brodkast. parabula. pagsusuri. index. makabagong maikling kuwento. Nakikinig upang magsuri sa sinulat ng kaklase. Mabilis na nakababása at nakasusuri ng mga tsart. Nakikilála ang mga katangian ng mahusay na diyalogo sa dula (panteatro man. Nakagagawa ng induksiyon at deduksiyon. Nakapagbibigay ng puna o mungkahi sa sinulat ng kaklase Mabilis na nakahihinuha ng sanhi at ng bunga. Nakapaglalagom ng isang tekstong pangkaalaman. graph. paglalahad. Nakapagsasaliksik sa aklatan o gamit ang computer. Nakikilála ang mga anyo at paraan ng salaysay (kuwentong-bayan. atbpang kahingian ng saliksik. Nakabubuo ng wastong talababa. Nakagagawa ng patalastas o kayâ’y islogan hinggil sa napapanahong isyu. Nakabubuo ng nabanggit na mga representasyon ng kantitabong impormasyon. nobela. alamat. programa sa radyo/TV.). epiko. Nakagagamit ng mga wastong pananda ng iniuulat na anyo ng paglalahad. Nakagagamit ng tuwirang sipi mula sa orihinal na impormasyon para sa sariling paglalahad. Naapagpapaikli o nakapagpapahabà ng pangungusap matapos masuri ang halaga ng nilalamán o kailangang impormasyon. Nakagagamit ng mga batayang paraan sa saliksik at pagkalap. talasanggunian. Nakapaglalatag ng organisadong pangangatwiran o panghikayat. Ribyu ng sine. o pelikula). 8 . Kasanayan: Panitikan Natutukoy ang mga makabuluhang sangkap ng binása o napakinggang kuwento. atbp. Taon 6 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Mahusay na nakababása ng sinulat na sanaysay sa harap ng klase. Nakapagsusulat ng orihinal na balita. pabula. Nagagamit ang mga paraan sa saliksik at pagkalap ng datos. Nakikilála at nagagamit ang dagdag pang tayutay at matalinghagang pahayag.Nakagagamit ng iba’t ibang anyo ng pambungad.

Nagpapahalaga sa mga anyo ng panitikan alinsunod sa isang payak ngunit malinaw na kasaysayang pampanitikan ng Filipinas. Taon 8 9 . kataslagom (précis). Koleksiyon ng kuwento o tula.Kasanayan: Panitikan Nagagamit ang kaalaman sa mga sangkap ng kuwento sa pagbása ng mga makabagong kuwento (sa Filipino man. Nakapaghahambing ng dalawang saliksik o ulat hinggil sa isang paksa. awit at korido. senakulo. gaya ng epikong-bayan. Nakikilála ang mahusay na kakintalan. komedya. atbp. Paligsahan sa pag-awit ng mga awiting-bayan mula iba-ibang rehiyon. at kasukdulan. Nakagagawa ng mahabàng paglalahad. Nakagagawa ng lagom. Nakasusulat ng tulang may tugma’t sukat o malayang taludturan. Paghahanda ng portfolyo ng mga sariling likhang kuwento at tula. sa salin mula sa ibang rehiyon at ibang bansa). Higit na nakikilála ang silbi ng tagpuan sa isang akda. Taon 7 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakikilála at nagagamit ang iba’t ibang makabagong limbag at brodkast midya. Nakikilála ang mga tauhang malabayani. Nakapagpapahalaga ng tradisyonal at makabagong tula. Nakapagpapahalaga ng tula sa Filipino o ng salin mula sa ibang mga wikang katutubo at banyaga. Kasanayan: Panitikan Nakikilála at napapahalagahan ang mahahabàng tulang pasalaysay. Produksiyon Poster (una’t ikalawang markahan). Nakagagawa ng higit na komplikadong saliksik. Maikling talambuhay ng sarili o ng pamilya. at paraprase ng mahabàng akda. makatunayan. kaisahan. Komiks (ikatlo’t ikapat na markahan). kagila-gilalas. Produksiyon Debate/balagtasan. Nakasusulat ng maikling kuwento.

Nakatatalakay ng isang napapanahong paksa o kontrobersiyal na isyu gamit ang iba’t ibang midya. Taon 9 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakikilalá at nagagamit ang wikang teknikal. lalo na yaong maaaring itanghal. tabloyd. Malaya at epektibong nagagamit ang kataslagom. magasin. Infomercial (ikatlo’t ikapat na markahan). Kasanayan: Panitikan May hilig at kahandaang bumása ng nobela (kasáma ang Noli at Fili) at ibang mahabàng akda. Kasanayan: Panitikan 10 . May higit na kahandaang iugnay ang binásang akda sa lipunan at tunay na pangyayari. Produksiyon Sabayang pagbigkas/paglikha’t pagtatanghal ng awit/dulawit (una’t ikalawang markahan). paraprase. Natutukoy ang mga seksiyon ng isang peryodiko (broadsheet. at tuwirang sipi. pinakinggan. Nakasusuri ng de-kahon at progresibong katwiran. Nakasusulat ng mahabàng tulang pasalaysay na may tugma’t sukat (30-50 saknong). Nakabubuo ng nagsasarili’t makabuluhang kuro hinggil sa binása. Natutukoy ang iba’t ibang uri’t gamit ng wika sa lipunan. Nakapaghahambing ng tatlo o higit pang saliksik hinggil sa isang paksa. Naihahambing ang isang nobela at ang ibang bersiyong pangmidya nito. Nagagamit ang iba’t ibang paraan ng tekstuwal na pagpapahalaga sa akda. at journal). o pinanood. Nakagagamit ng mga panandang panrebisyon o pang-editing sa pagsuri ng saliksik. Nakagagawa ng isang detalyadong plano sa saliksik. Nakabubuo ng saliksik na gumagamit ng estadistika.Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakasusulat ng ulat at sulating pormal hinggil sa mga paksa at isyung nakapaloob sa isang nobela. Nakasusulat ng mga liham pangnegosyo. Paghahanda ng isang portfolyo ng mga sinuring nobela at ibang mahabàng akda. Higit na bihasang nakagagamit ng epektibo’t mapanghikayat na pananalitâ.

Naiuugnay ang panitikang pambansa sa pagiging mamamayan. Napaghahambing ang isang akda at ibang bersiyong pangmidya nito. Naiuugnay ang panitikang pambansa sa panitikang pandaigdig. Dulang panradyo (ikatlo’t ikapat na markahan). Nakapag-oorganisa ng isang kontroladong panayam. Nakapagtatalumpati o nakatatalakay nang pabigkas sa tuwid na Filipino sa loob ng 10 minuto.Nagagamit ang dagdag na kaalaman sa mga kontekstuwal na paraan ng pagpapahalaga sa akda. matematika. at matalinghagang pangungusap. Gumagawa ng dagdag at kusang pagbabasá ng aklat pampanitikan. Produksiyon Dula (una’t ikalawang markahan). Nakagagawa ng kritikal na pagsusuri sa mga bagong pangyayari sa panitikang pambansa. atbp. Sinusundan ang mga pagbabago sa wika ng lipunan. at teknolohiya. Dokumentaryo/Maikling pelikula (ikatlo’t ikapat na markahan). Paghahanda ng isang portfolyo ng mga sinuring akdang pampanitikan na tumatalakay sa isang paksa. kaalaman sa idyomatikong pahayag. Taon 11 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakasasagot nang malinaw at nakalalahok sa pormal na panayam. Pinayayaman ang bokabularyo. agham. Produksiyon Pagbuo ng isang diyaryo (una’t ikalawang markahan). gaya sa tula-dula. tulang naging awit. Taon 10 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Ginagamit ang Filipino sa iba’t ibang uri ng pahayag. Nakabubuo ng ulat batay sa napakinggang lektura sa isang disiplina. Napag-uugnay-ugnay ang mga katangian ng iba’t ibang uri ng panitikan. dulang naging pelikula o soap opera. o pagsasadula. pangkatang diskusyon. Kasanayan: Panitikan Natatalakay ang kabuluhan ng isang akda sa kasaysayan ng panitikang pambansa. 11 .). Naiuugnay ang akda sa mga kaalaman sa agham panlipunan.

atbp.Nakasusulat ng sariling resume. Mahusay na nagagamit ang wikang teknikal sa iba’t ibang okupasyon. dressmaking. at proseso. kagamitan. May dagdag na pag-aaral sa mga akda ni Rizal. Kritikal na nagsusuri ng panitikan (maaaring linangin dito ang wastong pagpapahalaga sa kulturang popular). Nakagagawa ng ulat hinggil sa pang-araw-araw na gawain. Nakasusulat ng panukalang pangnegosyo. electronics. Produksiyon 12 . Taon 12 Kasanayan: Wika/Komunikasyon May sapat na kadalubhasaan sa paggamit ng wika ng iba’t ibang diskursong pampanitikan (ang wika bilang produkto ng ideolohiya’t kamalayan). Nakapagtataguyod ng isang pagtitipong pampubliko hinggil sa isang paksa sa isang napilìng disiplina. Cooking demo atbpng gawaing pandisiplina sa Filipino. ekonomiko. Nakagagawa ng malinaw na paghahambing ng mga akda mula sa iba’t ibang rehiyon at iba’t ibang panahong pampanitikan. edukasyonal. Kasanayan: Panitikan Nakasusuri ng mga babasahín sa pinilìng larang o okupasyon (mula sa culinary art. Produksiyon Panel interview. Pag-oorganisa ng eksibit ng isang panukalang negosyo. atbp. Nakasusulat ng liham aplikasyon at ibang liham pangnegosyo. Ulat ng OJT. seksuwal.). Nakauunawa at nakasusunod sa mga instruksiyon at kahingian sa gawain. Nakauunawa at nakasusunod sa mga gampaning sosyal ng isang nagtatrabaho sa isang opisina o kompanya. weaving. Nakatatalakay ng mga importanteng isyu’t kontrobersiya (politikal. moral. Paggawa ng mga etiketa ng produkto. Nakapagsasalin ng akdang pampanitikan at teknikal. Kasanayan: Panitikan Patuloy na bumabása ng mahahabá’t makabuluhang panitikan ng bansa at ng mundo.) sa kasalukuyan.

sa palengke. Halimbawa. Edison Fermin. Mahabàng ulat salik ukol sa isang set ng magkakaugnay na akdang pampanitikan. ang paglalarawan na ipinakilála sa Kindergarten ay patuloy na pag-aaralan at lilinangin sa bawat taon. gaya ng pagbisita sa museo. Ang tayutay na ipinasok sa Taon 3 ay maaaring magsimula sa mga paraan ng paghahambing at patuloy na payayamanin taon-taon alinsunod sa binabásang akda hanggang sa mga masalimuot na parikala’t balintuna. sa saliksik) ng bawat mag-aaral. (3) Kailangan din ang isang hiwalay na forum o seminar upang talakayin ang higit na mabisàng pagtulay ng pagtuturo mula sa mga katutubong wika tungo sa Filipino. Maaaring magbigay ng ibang proyekto ang guro. Almario. sa komunidad. Schedar Jocson. Inihanda ng Summit ng mga Guro sa Filipino sa pangunguna nina Pambansang Alagad ng Sining Virgilio S. Ngunit iminumungkahing luminang ng gawaing pangkatan ang mga ito. sa munisipyo.Pagsasalin/ portfolyo ng mga pagsasalin. Ang kritikal na pag-iisip ay maaaring ipasok sa pamamagitan ng pagtuturo kung paano bumuo ng mahusay na tanong hanggang sa kakayahang sumuri ng anumang babasahín o ulat. maliban sa proyektong lumilinang sa pansariling kasanayan (halimbawa. (4) Ang mga mungkahing produksiyon ay mga mungkahi lámang. at ibang pook. Ani Rosa David. (2) Kailangan ang isang hiwalay na forum o seminar upang talakayin ang estratehiya kung paanong isanib sa Filipino ang nilalamán at mithiin ng ibang sabjek sa bawat taon. Mahabàng ulat saliksik ukol sa isang paksang pandisiplina. alinsunod sa kakayahan (lalo na pampananalapi) ng kaniyang klase. Pahabol: (1) Ang mga batayang kasanayan ipinasok sa mga panimulang taon ng pag-aaral ay patuloy na nililinang at pinayayaman hanggang sa pinakamataas na antas ng pag-aaral. 13 . at Bernie Santos. Pangangasiwa ng seminar o kumperensiya. at bukod pa sa mga gawaing nangangailangan ng paglabas sa silid-aralan.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful