PANUKALANG K-12 KURIKULUM Introduksiyon ANG UNANG DAPAT isipin ay kung paanong makapaglilingkod ang kasalukuyang kurikulum sa pinahabàng mga

taon ng pag-aaral sa batayang edukasyon, alinsunod sa planong K+6 elementarya+4 junior high+2 senior high. Kasabay nitó ang pagpapayaman sa nilalaman ng kasalukuyang kurikulum mula sa K hanggang sa ika-12 antas. Kailangan ang pagpapayaman sa nilalaman dahil lubhang mababà ang inaasahang antas ng pagkatuto ng kasalukuyang kurikulum mulang Grade I. Nangangahulugan din ito ng dagdag na mithiin para sa buong kurikulum at kaugnay na mga dagdag na gawain para sa paglinang ng inaasahang mga kaalaman, kasanayan, at hálagáhan (values). Nangangahulugan din ito ng wastong pagdudulot ng gawain—halimbawa, sa paglinang ng wika at ng panitikan—na angkop sa bawat taon mulang K hanggang ika-12 antas. Maganda ring sundin ang tuntuning UBD (bagaman matagal ko nang natutuhan ito sa aking Principles of Education) hinggil sa pagbabahagi at priyotisasyon ng mga gawain. Ang ibig sabihin, kailangang nauuna ang pinakamahalaga (ang core ideas o core tasks), tungo sa mahalagang malaman at gawin, tungo sa mainam din namang matutuhan. Sa ganitong paraan ay laging natitiyak na binibigyan ng higit na panahon sa klase, sa teksbuk, sa mga ehersisyo, sa pagpaplano at pagtatása, ang pinakamahalaga at idinadagdag lámang na pampayaman ng karanasan ang mga bagay na mainam din namang matutuhan ng mga mag-aaral. Sa kabilang dako, may kabaligtarang direksiyon ang paglinang ng bawat kaalaman, kasanayan, at hálagáhan. Nagsisimula sa payak tungo sa masalimuot, sa maliit tungo sa malaki, sa alam na tungo sa bago’t tutuklasin pa lámang, sa pampamilya tungo sa pandaigdig, sa nása paligid tungo sa nása ibang pook, sa pansarili tungo sa lipunan, sa katutubo at tradisyonal tungo sa banyaga at hiram. (Alam na ito ng lahat ng guro. Paalala lang.) MITHIIN ang unang dapat baguhin. Sa pangkalahatan, ang Filipino ay isang sangay ng pag-aaral para maging dalubhasa sa wika (fluency in language)—sa wikang Filipino. Sa gayon, pinakamahalagang layunin ng asignatura ang pagdudulot ng mga gawain upang humusay sa paggamit ng wikang Filipino ang isang batà. Ngunit alinsunod sa pangkalahatang layunin ng edukasyon sa Filipinas, kailangang magamit niya ang naturang kahusayan upang maging mabuti’t kapaki-pakinabang na mamamayan. Ipagmamalaki niya at patuloy na paghuhusayin ang paggamit ng wikang Filipino hanggang pagkatapos ng pag-aaral. Pipiliin niyang magsaliksik, maging malikhain, at mabuhay sa pamamagitan ng wikang Filipino. Sa gayon, panukala kong ipahayag ang Mithiin sa Filipino sa apat na sumusunod na pahayag: (1) Ginagamit ang Filipino para sa mabisang talastasan sa iba’t ibang larang at midya. (2) Ginagamit ang Filipino para sa pagharap ng mga gawain at mga suliranin ng buhay sa araw-araw. (3) Ginagamit ang Filipino para sa pagpapahayag at pagsasabúhay ng mga hálagáhang kailangan ng isang ulirang mamamayang Filipino, lalo na ang pag-ibig sa bayan, kagandahang-loob, at kahusayan. (4) Ginagamit ang Filipino para sa pag-unawa at pagpapahalaga sa panitikan at kultura ng Filipinas at ng ibang bansa sa mundo. ISANG MALAKING DAGDAG na pagbabago ang diin at tahas na pahayag hinggil sa kanais-nais na hálagáhang Filipino. Bunga ito ng mga komentaryo kamakailan hinggil sa kabiguan ng
1

Bakit pangunahin ang pag-ibig sa bayan? Sapagkat ito ang pangunahing layunin ng edukasyon alinsunod sa Konstitusyon. Magkakaugnay at nagkakasanib ang tatlo. at magsisikap siyang makipagsabayan sa mundo ang Filipinas.” Sapagkat nakapaloob na yata sa kagandahang-loob ang lahat ng civic values at mga birtud ng isang mahusay na Boy Scout. at kayâ pangunahing katangian niya pagkatapos makapag-aral ang mataos na pagmamahal sa Filipinas at sa lahat ng kinakatawan nitó. Gayunman. Sinasanay ang batà upang maglingkod sa Estado. at kaligirang pangkalikasan.) Ito ang pinakamalalim at pinakamalawak na katangian ng pagiging tao. kagandahang-loob. Gayunman. pakikinig sa payo at ibang opinyon. pamana. at serbisyo publiko. pagiging mahusay sa iba’t ibang disiplina. pagiging matiyaga. kahusayan ng kalusugan (kalinisan ng katawan at mga gamit). hanggang pagtatanggol sa karapatan at batas. rehiyon. hanggang paggalang sa mga pambansang sagisag. Ito ang buod sa mithiin ng salawikaing “Madalîng maging tao/ Kaysa magpakatao. Dapat idiin: Pagkatapos ng pag-aaral. Kung ano-anong values na banyaga ang minemorya natin. mahal niya sa ibabaw ng lahat ang Filipinas. pagtanggap sa sariling kahinaan at katangian ng iba. konserbasyon ng tradisyon. pagtanggap sa puna. mula sa pinakapayak at mababàng aplikasyon hanggang pinakamataas at komplikadong aplikasyon. lahi).) Makabuluhan din ang paglilista sa tatlong hálagáhan—pag-ibig sa bayan. hindi ito kahusayan lámang gumamit ng wika. Pundamental sa kagandahang-loob ang mahusay na pakikipagkapuwa-tao —mula paggalang at pagtulong sa kapuwa. wastong pag-upô at pag-iingat sa kalinisan at gamit ng paaralan. at kahusayan. toleransiya. kasarian. katapatan sa kaibigan at sa tungkulin. at patriyotismo. Nása tuktok ng piramide ang pag-ibig sa bayan. malinis na paglalaro at pakikipagpaligsahan. kulang sa pagpapahalaga sa sarili.edukasyon na humubog ng kanais-nais na mamamayang Filipino. Tandaan na ang tatlong pusòng hálagáhan (core values) ay magkakaroon ng distribusyon sa iba’t ibang antas at leksiyon. husay sumulat at bumása hanggang sa pagsubok ng bago at mahusay na paglilingkod sa iba. pagsasarili sa isip at gawain. Ang kagandahang-loob ang maaaring bago sa pandinig ng marami. Ang kahusayan ay isang karaniwang layunin ng pag-aaral. mag-iisip siya para sa kaunlaran at kapakanan ng Filipinas. ang batà ay hindi lámang may katangi-tanging kaalaman hinggil sa Filipinas. walang galang sa matanda at sa kaugalian. aanhin ang isang tao na mahal ang bayan ngunit wala namang silbi sa bayan? Kayâ nakasandig sa kagandahang-loob at kahusayan ang pang-ibig sa bayan. 2 . lubhang biyolente. siyempre. Nása paanan at may pantay na bigat ang kagandahang-loob at kahusayan. Ang pag-ibig sa bayan ay maaaring mag-umpisa sa pakikiisa sa pangkatang gawain. paggalang sa gawain ng iba—kakayahang pumuri hanggang paggalang sa karapatang-ari. kawanggawa. (Bunga rin ito ng pangyayaring hindi natin napahahalagahan ang katutubo sa atin. Ang pinakamahusay. pagtulong sa pamilya at komunidad. ay ipinaglilingkod ang anumang katangian sa kapuwa at sa bayan. at hanggang pagiging makatarungan. atbp. Ang kagandahang-loob ay maaaring magsimula sa wastong ugali sa loob ng klase. pagmamahal sa magulang at kapatid. Ang kahusayan ay maaaring mag-umpisa sa bilis matuto ng alpabeto. Nangangahulugan ito ng pagiging malikhain at mapagsaliksik. Ang tatlo ang piramide ng dapat maging mahalaga sa búhay ng isang Filipino. pakikiisa sa gawaing pambansa. (Mas gusto pa ng mga batà na tumira sa ibang bansa. hanggang sa pagiging mapagbigay sa iba (relihiyon.

Maaari ding idugtong at iugnay ang Balagtas (pati Ibong Adarna) sa mga epikong-bayan. ipakilala ang ilang bahagi sa junior high. Mahalagang estratehiya rin sa pagtuturo ng wika ang pag-uugnay nitó sa ibang katutubong wika. lalo’t totoong gagamitin ang MLA. isanib din ang pandaigdig upang ipakita ang kapantay na katayuan ng pambansang panitikan sa panitikan ng malalaking wika ng mundo. Ngunit kailangang nakabatay ito sa isang mahusay at matalinong pagkaunawa sa kasaysayang pampanitikan ng Filipinas. Dahil dito. HINGGIL SA PAG-AARAL ng panitikan. Dapat ding iplanong mabuti ang pagtuturo ng Rizal at Balagtas. maaaring ipasok ang mga ito bilang lagom mula pa sa elementarya. Gamitin lámang ang mahusay na halimbawa ng anumang uri ng panitikan. humihirap ang pag-aaral ng Filipino. Magsimula sa core knowledge hinggil sa panitikan. unang dapat tanggalin ang pagtrato dito na parang subject sa Lingguwistika. Marahil. Kung maaari. Hindi ito nakabubuti sa oryentasyong makabansa ng mga mag-aaral bukod sa nagpapahirap sa pagtuturo ng panitikan. pagkatapos. bukod sa mas mababà. 3 . Maaari ding gamitin ang historikal na paraan sa pagpapakilala ng panitikan. ang mga pandaigdigang kumbensiyon. Kailangang mapag-isa ang alpabeto at paggamit ng mga titik at tunog ng Filipino at ng ibang mga wikang katutubo upang bumilis ang anumang transisyon mula isang katutubong wika tungo sa wikang Filipino. Alisin ang mga leksiyon hinggil sa kung ano-anong kaalaman sa wika na hindi naman talaga kailangan. Mahalagang ituro lámang ang totoong kailangan upang maging mahusay gumamit ng wika. ang mga naganap na pagbabagong pampanitikan. gumamit agad ng mga halimbawa mula sa mga katutubong wika at Filipino upang maidiin ang pambansang pananaw. Lumilitaw pa ring hiwalay. Ingatan din ang pagpapairal ng mga tuntunin na hindi na totoo (mula sa Balarila) at mga ehemplo ng aberasyong pangwika na nagpapagulo sa isip ng kabataan. sakâ ipabása nang buo sa senior high. Nangangahulugan ito ng binagong teksbuk sa gramatika. at higit sa lahat. Itigil na ang mababaw at may kolonyal na oryentasyong pagtuturo alinsunod sa mga teoryang pampanitikan mulang Kanluran. maliban kung may ibang makabuluhang dahilan. Kapag ipinakilala ang isang uri ng panitikan. Dapat na matapos ang lahat ng leksiyon sa wika sa elementarya at palusugin (reenforce) na lámang sa high school. Masamâ ang kasalukuyang plano na may isang taon sa panitikang pambansa at may bukod na taon sa panitikang rehiyonal. Ang higit na mahalaga ay makilala ng mga mag-aaral ang mga pangunahing katangian ng isang anyo ng panitikan (katutubo man o banyaga). ang rehiyonal kaysa Filipino. ang malikhaing mga paggamit ng wika (mga tayutay at retorika) ng mga awtor upang makatulong sa kanilang sariling mga pangangailangang pangwika.HINGGIL SA PAG-AARAL ng wika. Ano ba ang halaga ng panitikan? Ano ang pangkalahatang uri ng panitikan? Mga halimbawa ng mga uri mula sa panitikang-bayan (sa unang baitang) hanggang makabagong panitikan (sa high school). Huwag gagamit ng mga gawa lámang ng awtor ng teksbuk at editor. Pumili ng mga mahusay na akdang isasalin mula sa ibang katutubo at banyagang wika.

mga hugis at kulay. Napapangalanan ang mga bahagi ng katawan. Naisusulat nang maayos ang sariling pangalan. Nakikilála at naipakikilála ang tauhan sa isang kuwento. suklay. at lagay ng panahon. Nakasusunod sa isang-hakbang na panuto. ni. Nakikilála ang araw at gabi. Kasanayan: Panitikan May wastong paghawak at paggamit ng aklat. Nagagamit at naikikilos nang maayos ang mga daliri. adres. Nakikilála ang mga tunog at titik ng alpabeto. buwan. Nakababása ng katinig at patinig sa mga salitâ’t pangungusap. mga karaniwang lugar at bagay sa paligid. Produksiyon Dula-dulaan batay sa isang paboritong kuwento. Palabas na papet. atbp). 4 . kamay. at. at ibang bahagi ng katawan. sabon. ang. Nakasasagot sa mga tanong na literal. Nagagamit ang mga panimulang kasanayang bago-sumulat (prewriting) at bago-bumása (prereading). mga araw sa isang linggo. kaarawan. iba’t ibang tao at trabaho. May hilig sa pakikinig at pagbása ng mga kuwentong pambatà. Ginupit na may retrato para bumuo ng isang kuwento. tuwalya. Nakabibilang ng 0-50. Taon 1 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nagagamit ang wastong mga pormulasyon ng batayang impormasyon. magulang. Nagagamit ang wastong mga pormulasyon sa pagbati at pakikipagkilála. edad. mga kasáma sa bahay. Naipapaliwanag at naipakikita ang wastong gamit ng sepilyo. atbpang kailangan sa pangangalaga ng sarili. Nasasagot ang batayang impormasyon (pangalan. atbp. Natutukoy ang mga uri ng damdamin. malalaki man o maliliit ang anyo. kasáma ang mga katagang gaya ng si. iba’t ibang hayop at halaman at mga karaniwang bahagi ng mga ito. paa. gripo.BANGHAY NG MITHIING K-12 Kindergarten Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nagagamit ang pagsasalaysay at paglalarawan.

mga buwan. pantig. Nakagagamit ng ibang bantas. Nakagagamit ng mga bantas. 5 . Paggawa ng family tree na may pangalan ng mga miyembro ng pamilya. Natutukoy ang himig ng awit ayon sa damdamin. tandang pananong. Produksiyon Pagbása ng tula na nagpapahalaga sa pamilya. Palabas ng papet batay sa isang kuwento. Nasusundan ang takbo ng mga pangyayari sa kuwento. at tandang padamdam. Nabibigkas ang isinulat na pangungusap. Natutukoy ang iba’t ibang kahulugan ng salitâ batay sa himig (nalulungkot. awiting-bayan. Taon 2 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Natutukoy ang mahalagang bahagi ng isang aklat. at iba pang panitikang-bayan. Naipapahayag kung ano ang mahalaga sa kuwentong binása. Nakasasagot mga tanong na literal at imperensiyal. Nakababása ng angkop-sa-antas (level appropriate) na mga salitâ. pabula. Nakasusulat ng tambalan at ibang uri ng pangungusap. gaya ng kuwit. nagtatanong. Napag-iiba ang pangungusap na naglalahad. Nakababása ng pictographs. Nakabubuo ng payak na pangungusap. Natutukoy ang mga tao sa kaniyang komunidad (barangay at paaralan). Napagsusunod-sunod ang mga araw ng isang linggo. nakikipagtalo. nang-uuyam. Paglikha ng sariling kuwento Pagbigkas ng isang talumpati o piyesang pandeklamasyon. lalo na ang alamat. nag-uutos. at salitâ. Kasanayan: Panitikan Nakikilála at nagagamit ang mga payak na anyong pampanitikan. atbp.Naisusulat ang mga pangalan ng kapamilya at ibang kasáma sa bahay at nailalarawan ang kanilang mga katangian at tungkulin. kuwentong-bayan. Nakikilála ang katangian ng tauhan bilang bida o kontrabida o katulong sa istorya. Nakababása ng ilang kuwentong pambatà. at nagpapahayag ng matinding damdamin.). Nakasusunod sa dalawang-hakbang na panuto. at mga taon. Nakabibilang nang 0-100. Nakapagbubuod ng kuwentong binása. gaya ng tuldok. at tutuldok. nagdiriwang. Natutukoy ang iba’t ibang kahulugan ng isang salitâ batay sa bigkas. nagagalit. gaya sa tugma’t sukat ng tula. Nakikilála ang pag-uulit ng mga tunog. Natutukoy ang iba’t ibang paraan ng pagbigkas. tuldok-kuwit.

imperensiyal. at ellipsis. programa sa radyo. pagwawangis. Nakagagamit ng ibang bantas. Natutukoy ang talatang naglalarawan at nagsasalaysay. Taon 3 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakabubuo ng talatang may lima hanggang pitong pangungusap. Nakapagtatalâ ng pangunahing impormasyon mula sa napakinggang talata. o napakinggang talumpati. Nakagagamit ng biswal na banghay ng isang kuwento. Natutukoy ang iba’t ibang anyo at gamit ng mga salitâng pangnilalaman (content words).) Nakalilikha ng sariling listahan ng mga inaasahang tanong (anticipation questions) bago bumása. Nakababása ng komiks. Natutukoy ang paksa ng kuwento o tula. personipikasyon. panipi. kaugalian. at aplikado. at glosari. ano. bakit). Napag-uugnay ang sanhi at ang bunga. atbp. 6 . Nakasasagot ng tanong mula sa napakinggang balita sa radyo o pahayag ng pinunò sa barangay. pagkain. pagtutulad. saan. pagmamalabis. Natutukoy ang ilang pangunahing palatandaang panrehiyon (pananamit. atbp. kailan. Nakabubuo ng isang payak ngunit mabisàng balita. Isang pahinang newsletter. resipe. index. tula. Produksiyon Saliksik sa itinuturing niyang mahusay na Filipino (gawin sa simula at gawin muli sa wakas ng taon para masubok ang naging pagbabago sa halagahan at kaalaman). polyeto. pagwawangki.) Nakagagamit ng diksiyonaryo. kudlit. Kasanayan: Panitikan Nakapagbibigay ng mga detalye ng isang kuwento( sino. atbpang aspektong pangkultura). Palabas na papet. Nakikilála at nagagamit ang matalinghagang pahayag (paghahambing. atbp. Nakasusulat nang dikit-dikit. balita. Napagsusunod-sunod ang mga kaisipan at pangyayari. Nakasasagot sa tatlong-antas na tanong: literal.Nakapagbibigay at nakasusunod sa tatlo hanggang apat-na-hakbang na panuto. Natutukoy ang paksang pangungusap ng isang talata. gaya ng panaklong. Nakapagbubuod ng binásang salaysay. Kasanayan: Panitikan Nakababása ng tekstong pangkaalaman (balita. manwal.

Taon 5 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakasusulat ng isang sanaysay na may tatlong bahagi (simula. gitna. Nakasusulat ng isang tekstong pangkaalaman. Nakasusulat ng talatang naglalahad at nangangatwiran. Taon 4 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakasusulat nang dikit-dikit. Naiuugnay ang paksa ng panitikan sa kasalukuyang mga pangyayari. at ibang representasyon ng kantitabong pagsusuri. Kasanayan: Panitikan Nakauunawa ng isang mahabâ-habâng kuwento. Nakapagbibigay ng hinuha batay sa nakikitang trend sa tsart. Nakagagawa ng dalawang-antas na banghay. Nakagagamit ng idyomatikong pahayag. Produksiyon Isang maikling ulat tungkol sa isang bagong proyekto (sa paaralan o barangay). graph. pinakinggan. Produksiyon Maikling pagsusuri ng isang survey sa paaralan o komunidad. Nakauunawa ng isang tekstong pangkaalaman. at mapa. Nakasasagot ng iba’t ibang pormularyo. Pagsulat ng talaarawan. Natutukoy ang mga anyo at gamit ng mga salitâng pang-ugnayan (function words). Nasusundan ang takbo ng isang argumento at katwiran. Koleksiyon ng mga bagong bugtong at salawikain. wakas) na tumutukoy sa isang kanais-nais na kaugaliang Filipino. Nababanghay ang isang paglalahad. Nakabubuo ng isang tatlong-antas na banghay. Nakapagpapahayag ng pagsang-ayon at hindi pagsang-ayon o kuro sa iba’t ibang mukha ng katotohanan. 7 ` . graph. Nakababása ng tsart. Nakapagbibigay ng sariling muni sa binása. o pinanood. Paghahanda ng isang portfolyo ng mga pinakanaibigang babasahín.Nakasusulat ng tulang may tugma at sukat.

nobela. talasanggunian. Naapagpapaikli o nakapagpapahabà ng pangungusap matapos masuri ang halaga ng nilalamán o kailangang impormasyon. atbp. Nakikilála ang mga kumbensiyon sa pagtula. Nakabubuo ng nabanggit na mga representasyon ng kantitabong impormasyon. at ibang representasyon ng kantitabong impormasyon. Nakagagamit ng mga wastong pananda ng iniuulat na anyo ng paglalahad. graph. Nakapagbibigay ng puna o mungkahi sa sinulat ng kaklase Mabilis na nakahihinuha ng sanhi at ng bunga. makabagong maikling kuwento. Nakagagawa ng patalastas o kayâ’y islogan hinggil sa napapanahong isyu.). Nakapagsasaliksik sa aklatan o gamit ang computer. atbpang kahingian ng saliksik. Nakikilála ang mga anyo at paraan ng salaysay (kuwentong-bayan. brodkast. Ribyu ng sine. mapa. Nakikilála at nagagamit ang dagdag pang tayutay at matalinghagang pahayag. at pangangatwiran. o pelikula). Nakapagsusulat ng orihinal na balita. Nakagagawa ng induksiyon at deduksiyon. Nakapaglalatag ng organisadong pangangatwiran o panghikayat. Nakikinig upang magsuri sa sinulat ng kaklase. pantulong. parabula. Nakabubuo ng wastong talababa. at paglalahad ng datos. Nakapaglalagom ng isang tekstong pangkaalaman. Kasanayan: Panitikan Natutukoy ang mga makabuluhang sangkap ng binása o napakinggang kuwento. programa sa radyo/TV. Nakagagamit ng tuwirang sipi mula sa orihinal na impormasyon para sa sariling paglalahad. pabula. index. at pangwakas o panlagom na pangungusap. epiko. Nagagamit ang mga paraan sa saliksik at pagkalap ng datos. Mabilis na nakababása at nakasusuri ng mga tsart.Nakagagamit ng iba’t ibang anyo ng pambungad. Produksiyon Book report/case study. alamat. Taon 6 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Mahusay na nakababása ng sinulat na sanaysay sa harap ng klase. Nakagagamit ng mga batayang paraan sa saliksik at pagkalap. 8 . paglalahad. Nakikilála ang mga katangian ng mahusay na diyalogo sa dula (panteatro man. Nakapagtatayà ng kahusayan at kahulugan ng napakinggan o nabásang tekstong pangkaalaman. pagsusuri.

Nakasusulat ng maikling kuwento. Nagpapahalaga sa mga anyo ng panitikan alinsunod sa isang payak ngunit malinaw na kasaysayang pampanitikan ng Filipinas. Kasanayan: Panitikan Nakikilála at napapahalagahan ang mahahabàng tulang pasalaysay.Kasanayan: Panitikan Nagagamit ang kaalaman sa mga sangkap ng kuwento sa pagbása ng mga makabagong kuwento (sa Filipino man. senakulo. Koleksiyon ng kuwento o tula. Produksiyon Debate/balagtasan. Produksiyon Poster (una’t ikalawang markahan). Nakikilála ang mahusay na kakintalan. komedya. Paghahanda ng portfolyo ng mga sariling likhang kuwento at tula. kaisahan. Taon 8 9 . Paligsahan sa pag-awit ng mga awiting-bayan mula iba-ibang rehiyon. Maikling talambuhay ng sarili o ng pamilya. Nakikilála ang mga tauhang malabayani. Nakagagawa ng lagom. makatunayan. Higit na nakikilála ang silbi ng tagpuan sa isang akda. awit at korido. Nakasusulat ng tulang may tugma’t sukat o malayang taludturan. Nakapaghahambing ng dalawang saliksik o ulat hinggil sa isang paksa. at paraprase ng mahabàng akda. Taon 7 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakikilála at nagagamit ang iba’t ibang makabagong limbag at brodkast midya. atbp. Nakapagpapahalaga ng tula sa Filipino o ng salin mula sa ibang mga wikang katutubo at banyaga. Komiks (ikatlo’t ikapat na markahan). kagila-gilalas. sa salin mula sa ibang rehiyon at ibang bansa). kataslagom (précis). Nakagagawa ng mahabàng paglalahad. Nakagagawa ng higit na komplikadong saliksik. Nakapagpapahalaga ng tradisyonal at makabagong tula. gaya ng epikong-bayan. at kasukdulan.

Malaya at epektibong nagagamit ang kataslagom. May higit na kahandaang iugnay ang binásang akda sa lipunan at tunay na pangyayari. Produksiyon Sabayang pagbigkas/paglikha’t pagtatanghal ng awit/dulawit (una’t ikalawang markahan). Nakapaghahambing ng tatlo o higit pang saliksik hinggil sa isang paksa. Natutukoy ang mga seksiyon ng isang peryodiko (broadsheet.Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakasusulat ng ulat at sulating pormal hinggil sa mga paksa at isyung nakapaloob sa isang nobela. Higit na bihasang nakagagamit ng epektibo’t mapanghikayat na pananalitâ. Nakagagamit ng mga panandang panrebisyon o pang-editing sa pagsuri ng saliksik. Nagagamit ang iba’t ibang paraan ng tekstuwal na pagpapahalaga sa akda. Naihahambing ang isang nobela at ang ibang bersiyong pangmidya nito. Taon 9 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakikilalá at nagagamit ang wikang teknikal. Nakasusulat ng mga liham pangnegosyo. paraprase. Nakabubuo ng nagsasarili’t makabuluhang kuro hinggil sa binása. Paghahanda ng isang portfolyo ng mga sinuring nobela at ibang mahabàng akda. Natutukoy ang iba’t ibang uri’t gamit ng wika sa lipunan. Nakasusulat ng mahabàng tulang pasalaysay na may tugma’t sukat (30-50 saknong). tabloyd. o pinanood. Nakagagawa ng isang detalyadong plano sa saliksik. Kasanayan: Panitikan May hilig at kahandaang bumása ng nobela (kasáma ang Noli at Fili) at ibang mahabàng akda. at journal). lalo na yaong maaaring itanghal. Infomercial (ikatlo’t ikapat na markahan). magasin. Nakasusuri ng de-kahon at progresibong katwiran. Kasanayan: Panitikan 10 . Nakabubuo ng saliksik na gumagamit ng estadistika. Nakatatalakay ng isang napapanahong paksa o kontrobersiyal na isyu gamit ang iba’t ibang midya. pinakinggan. at tuwirang sipi.

at teknolohiya. o pagsasadula. gaya sa tula-dula. Nakabubuo ng ulat batay sa napakinggang lektura sa isang disiplina.). dulang naging pelikula o soap opera. Nakapagtatalumpati o nakatatalakay nang pabigkas sa tuwid na Filipino sa loob ng 10 minuto. at matalinghagang pangungusap. Sinusundan ang mga pagbabago sa wika ng lipunan. Kasanayan: Panitikan Natatalakay ang kabuluhan ng isang akda sa kasaysayan ng panitikang pambansa. pangkatang diskusyon. Naiuugnay ang panitikang pambansa sa pagiging mamamayan. Napag-uugnay-ugnay ang mga katangian ng iba’t ibang uri ng panitikan. Gumagawa ng dagdag at kusang pagbabasá ng aklat pampanitikan. Dokumentaryo/Maikling pelikula (ikatlo’t ikapat na markahan). 11 . Pinayayaman ang bokabularyo. agham. kaalaman sa idyomatikong pahayag. Taon 11 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Nakasasagot nang malinaw at nakalalahok sa pormal na panayam. Naiuugnay ang akda sa mga kaalaman sa agham panlipunan. Naiuugnay ang panitikang pambansa sa panitikang pandaigdig. matematika. Taon 10 Kasanayan: Wika/Komunikasyon Ginagamit ang Filipino sa iba’t ibang uri ng pahayag. Napaghahambing ang isang akda at ibang bersiyong pangmidya nito. Produksiyon Pagbuo ng isang diyaryo (una’t ikalawang markahan).Nagagamit ang dagdag na kaalaman sa mga kontekstuwal na paraan ng pagpapahalaga sa akda. atbp. Produksiyon Dula (una’t ikalawang markahan). tulang naging awit. Nakapag-oorganisa ng isang kontroladong panayam. Paghahanda ng isang portfolyo ng mga sinuring akdang pampanitikan na tumatalakay sa isang paksa. Dulang panradyo (ikatlo’t ikapat na markahan). Nakagagawa ng kritikal na pagsusuri sa mga bagong pangyayari sa panitikang pambansa.

atbp.Nakasusulat ng sariling resume. Nakasusulat ng liham aplikasyon at ibang liham pangnegosyo. dressmaking. Nakagagawa ng malinaw na paghahambing ng mga akda mula sa iba’t ibang rehiyon at iba’t ibang panahong pampanitikan. Produksiyon 12 . Kasanayan: Panitikan Patuloy na bumabása ng mahahabá’t makabuluhang panitikan ng bansa at ng mundo. May dagdag na pag-aaral sa mga akda ni Rizal. Nakatatalakay ng mga importanteng isyu’t kontrobersiya (politikal. Kritikal na nagsusuri ng panitikan (maaaring linangin dito ang wastong pagpapahalaga sa kulturang popular). Taon 12 Kasanayan: Wika/Komunikasyon May sapat na kadalubhasaan sa paggamit ng wika ng iba’t ibang diskursong pampanitikan (ang wika bilang produkto ng ideolohiya’t kamalayan). kagamitan. weaving. Kasanayan: Panitikan Nakasusuri ng mga babasahín sa pinilìng larang o okupasyon (mula sa culinary art. Nakauunawa at nakasusunod sa mga gampaning sosyal ng isang nagtatrabaho sa isang opisina o kompanya. Ulat ng OJT. Nakasusulat ng panukalang pangnegosyo. edukasyonal.) sa kasalukuyan.). electronics. Mahusay na nagagamit ang wikang teknikal sa iba’t ibang okupasyon. Nakauunawa at nakasusunod sa mga instruksiyon at kahingian sa gawain. Produksiyon Panel interview. Pag-oorganisa ng eksibit ng isang panukalang negosyo. Paggawa ng mga etiketa ng produkto. Cooking demo atbpng gawaing pandisiplina sa Filipino. seksuwal. moral. Nakapagsasalin ng akdang pampanitikan at teknikal. ekonomiko. at proseso. atbp. Nakagagawa ng ulat hinggil sa pang-araw-araw na gawain. Nakapagtataguyod ng isang pagtitipong pampubliko hinggil sa isang paksa sa isang napilìng disiplina.

ang paglalarawan na ipinakilála sa Kindergarten ay patuloy na pag-aaralan at lilinangin sa bawat taon. at Bernie Santos. Ngunit iminumungkahing luminang ng gawaing pangkatan ang mga ito. at ibang pook. Mahabàng ulat salik ukol sa isang set ng magkakaugnay na akdang pampanitikan. Edison Fermin. Mahabàng ulat saliksik ukol sa isang paksang pandisiplina. Ang tayutay na ipinasok sa Taon 3 ay maaaring magsimula sa mga paraan ng paghahambing at patuloy na payayamanin taon-taon alinsunod sa binabásang akda hanggang sa mga masalimuot na parikala’t balintuna. Schedar Jocson. Almario. Inihanda ng Summit ng mga Guro sa Filipino sa pangunguna nina Pambansang Alagad ng Sining Virgilio S. Ang kritikal na pag-iisip ay maaaring ipasok sa pamamagitan ng pagtuturo kung paano bumuo ng mahusay na tanong hanggang sa kakayahang sumuri ng anumang babasahín o ulat. at bukod pa sa mga gawaing nangangailangan ng paglabas sa silid-aralan. gaya ng pagbisita sa museo. Pangangasiwa ng seminar o kumperensiya. Maaaring magbigay ng ibang proyekto ang guro.Pagsasalin/ portfolyo ng mga pagsasalin. (4) Ang mga mungkahing produksiyon ay mga mungkahi lámang. sa komunidad. maliban sa proyektong lumilinang sa pansariling kasanayan (halimbawa. sa saliksik) ng bawat mag-aaral. 13 . Halimbawa. sa munisipyo. (2) Kailangan ang isang hiwalay na forum o seminar upang talakayin ang estratehiya kung paanong isanib sa Filipino ang nilalamán at mithiin ng ibang sabjek sa bawat taon. sa palengke. (3) Kailangan din ang isang hiwalay na forum o seminar upang talakayin ang higit na mabisàng pagtulay ng pagtuturo mula sa mga katutubong wika tungo sa Filipino. Ani Rosa David. alinsunod sa kakayahan (lalo na pampananalapi) ng kaniyang klase. Pahabol: (1) Ang mga batayang kasanayan ipinasok sa mga panimulang taon ng pag-aaral ay patuloy na nililinang at pinayayaman hanggang sa pinakamataas na antas ng pag-aaral.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful