PANITIKAN SA PANAHON NG AMERIKANO

KALIGIRANG KASAYSAYAN
== Ang mga Pilipinong mapanghimagsik ay nagwagi laban sa mga Kastila na sumakop sa atin nang higit sa tatlong daang taon. Naiwagayway ang ating bandila noong ika-12 ng Hunyo 1898, tanda ng pagkakaroon natin ng kalayaan.Nahirang si Hen. Emilio Aguinaldo noon bilang unang pangulo ng Republika ng Pilipinas, subalit ang kalagayang ito’y naging panandalian lamang sapagkat biglang lumusob ang mga Amerikano. Nagkaroon ng digmaang PilipinoAmerikano na siyang naging sanhi ng pagsuko ni Hen. Miguel Malvar noong 1903. Gayun pa man, ang kilusang pangkapayapaan ay nagsimula

Marubdob na pagmamahal sa bayan 3.Pagtutol sa kolonyalismo at imperialismo .Hangaring makamit ang kalayaan 2.MGA KATANGIAN NG PANITIKAN SA 1.

Paglawak ng karanasan 4.Nasyonalismo 2.Kalayaan sa pagpapahayag 3.Paghanap at paggamit ng bagong pamamaraan .DIWANG NANAIG SA PANAHON NG 1.

Pinaunlad ang kalusugan at kalinisan 4. Pagpapalahok sa mga Pilipino sa pamamalakad ng pamahalaan 6. Pagpapatayo ng mga paaralan 2. Ipinagamit ang wikang Ingles 5. Kalayaan sa pagpapahayag na may hangganan .MGA IMPLUWENSYA SA PANANAKOP NG MGA AMERIKANO 1. Binago ang sistema ng edukasyon 3.

EL RENACIMIENTO (Muling Pagsilang) itinatag ni Rafael Palma noong 1900 4.MGA PAHAYAGAN SA PANAHON NG AMERIKANO 1. Manila Daily Bulletin-1900 . EL GRITO DEL PUEBLO (Ang Sigaw/Tinig ng Bayan) itinatag ni Pascual Poblete noong 1900 2. EL NUEVO DIA (Ang Bagong Araw) itinatag ni Sergio Osmena noong 1900 3.

Maka-Kastila 2.3 PANGKAT NG MGA MANUNULAT 1.Maka-Tagalog .Maka-Ingles 3.

TANIKALANG GINTO.ni Juan Abad 3.KAHAPON.WALANG SUGAT – ni Severino Reyes .MALAYA –ni Tomas Remegio 4. NGAYON AT BUKAS – sinulat ni Aurelio Tolentino 2.MGA DULANG IPINATIGIL 1.

JESUS BALMORI – “Batikuling”.ang nagpasok ng titik W at K sa abakadang Pilipino .A Rizal 2.PANITIKAN SA KASTILA 1.makatang liriko 5. CLARO M.unang hari ng panulaan sa Kastila. CECILIO APOSTOL. nahirang siyang “poeta laureado” sa wikang Kastila 4. OBRA-MAESTRA. RECTO-Obra-maestra-BAJO LOS COCOTEROS ( Sa Lilim ng Niyugan) 6.El Recuerdo y el Olvido. FERNANDO MA.may pinakamabuting tulang papuri kay Jose Rizal . GUERRERO. MANUEL BERNABE. TRINIDAD PARDO DE TAVERA. OBRA-MAESTRA. OBRA-MAESTRA-Crisalidas (Mga Higad) 3.

Obra-maestra. kilala bilang mahusay na mananalambuhay •PEDRO AUNARIO –sumulat ng DECALOGO DEL PROTOCIONISMO .nakilala sa tawag na DON PANYONG.IBA PANG MANUNULAT SA WIKANG KASTILA •ADELINA GURREA – kauna-unahang makatang babae sa Pilipinas na magaling sa Kastila.EL NIDO •ISIDRO MARPORI –obra-maestra-AROMAS DEL ENSUENO ( Halimuyak ng Pangarap) •MACARIO ADRIATICO –obra-maestra-alamat”LA PUNTA DE SALTO ( Ang Pook na Pamulaan ) •EFIFANIO DELOS SANTOS.

Cirio H. Ildefonso Santos. Nemecio Carabana.PANITIKAN SA TAGALOG = Ang “FLORANTE AT LAURA” ni Francisco Balagtas at “URBANA AT FELIZA”ni Modesto de Castro ang naging inspirasyon naman ng mga manunulat sa Tagalog = Inuri ni Julian Balmaceda sa tatlo (3) ang mga makatang Tagalog.Carlos Gatmaitan. Santos. Deogracias A. Pedro Gatmaitan. Mar Antonio . Inigo Ed Regalado. Narito ang mga sumusunod: = MAKATA NG PUSO : Lope K. Rosario. Panganiban. Hernandez. Amado V. Jose Corazon de Jesus.

Severino Reyes. Jose Corazon de Jesus. Carlos Gatmaitan. Amado V.MAKATA NG BUHAY : Lope K. Patricio Mariano. Santos. Tomas Remegio . Hernandez MAKATA NG DULAAN : Aurelio Tolentino. Florentino Collantes. Patricio Mariano.

OBRAMAESTRA.Tandang Anong at Kintin Kulirat. Bayang Malaya. OBRA-MAESTRA-Isang Punungkahoy •FLORENTINO COLLANTES.Isang Dipang Langit. HERNANDEZ. Ang Panday •VALERIANO HERNANDEZ-PENA.Makata ng mga Manggagawa. SANTOS – Ama ng Balarilang Tagalog. MGA OBRA-MAESTRA.Mga Ibong Mandaragit.Kuntil Butil.Nena at Neneng •INIGO ED REGALADO – Odalager. OBRAMAESTRA-Damdamin .•LOPE K. OBRA-MAESTRA. OBRA-MAESTRA-Banaag at Sikat •JOSE CORAZON DE JESUS. Luha ng Buwaya.Huseng Batute.Lumang Simbahan •AMADO V.

Ngayon at Bukas •HERMOGENES ILAGAN. OBRA-MAESTRALuhang Tagalog at Kahapon. OBRA-MAESTRA.“Bunganga ng .nagtayo ng samahang “COMPANA ILAGAN” na nagtanghal ng maraming dula sa kalagitnaang Luzon •PATRICIO MARIANO.W alang Sugat •AURELIO TOLENTINO – ipinagmamalaking mandudula ng Kapampangan.ANG DULANG TAGALOG •SEVERINO REYES – Lola Basyang.sumulat ng “NINAY” at “ANAK NG DAGAT” na siya niyang OBRAMAESTRA •JULIAN CRUZ-BALMACEDA. Ama ng Dulang Tagalog.

A Vision of Beauty •ZOILO GALANG – sumulat ng kauna-unahang nobelang Pilipino sa wikang Ingles na pinamagatang “A Child of Sorrow” •ZULUETA DE COSTA-nagkamit ng unang gantimpala sa tulang “Like the Molave” •NVM GONZALES. Ang huli ay isinalin sa iba’t ibang wika sa India . pinakatanyag na Pilipinong manunulat sa Ingles •JORGE BACOBO – sinulat-”Filipino Contact with America”.may-akda ng “My Islands” at “Children of the Ash Covered Loom”.PANITIKANG FILIPINO SA INGLES •JOSE GARCIA VILLA – “Doveglion”.

Sinulat niya ang “MAGNIFICENCE” at “GRAY CONFETTI” •ARTURO ROTOR – may-akda ng “THE WOUND AND THE SCAR”-kauna-unahang aklat na nalimbag sa Philippine Book Guild . nakilala sa pagsulat ng mga tulang liriko noong panahon ng Komomwelt •ESTRELLA ALFON – ipinalalagay na pinakapangunahing manunulat na babae sa Ingles bago magkadigma.umakda ng “April Morning”.*ANGELA MANALANG GLORIA.

Bukanegan-kasingkahulugan ng Balagtasan *CLARO CALUYA.Ama ng Panitikang Iloko. Crisostan-kasingkahulugan ng Balagtasan *ERIBERTO GUMBAN-Ama ng panitikang Bisaya .IBA PANG PANITIKAN *PEDRO BUKANEG. kilala sa pagiging makata at nobelista *LEON PICHAY – kinilala bilang “pinakamabuting BUKANEGERO” *JUAN CRISOSTOMO SOTO.Ama ng Panitikang Kapampangan.Prinsipe ng mga Makatang Iloko.

PANITIKAN SA PANAHON NG HAPON .

Naging maganda naman ang bunga nito sa Panitikang Tagalog. Patuloy na umunlad ito sapagkat ang mga dating sumusulat sa Ingles . Natigil ang panitikan sa Ingles. Maliban sa Tribune at Philippine Review. ang lahat halos ng pahayagan sa Ingles ay pinatigil ng mga Hapones.KALIGIRANG KASAYSAYAN Ang Panitikang Filipino sa wikang Ingles sa pagitan ng taong 1941-1945 ay nabalam sa kanyang tuluy-tuloy na sanang pag-unlad nang muli tayong sakupin ng isa na namang dayuhan mapaniil-ang mga Hapones.

dahil sa mahigpit na pagbabawal ng pamahalaang Hapon tungkol sa pagsulat ng anumang akda sa Ingles. Ang lingguhang LIWAYWAY ay inilagay ng mga Hapones sa mahigpit na pagmamatyag hanggang sa ipabahala ito sa isang Hapong nagngangalang ISHIKAWA.ay bumaling sa pagsulat sa Tagalog. . Si Juan Laya na dating manunulat sa wikang Ingles ay nabaling sa Tagalog. Ang naging paksain ng mga panitikan sa panahon ng Hapon ay pawang nauukol sa BUHAY LALAWIGAN.

HERNANDEZ.MGA MANUNULAT ** SANGAY NG DULA: -JOSE MA.Panday Pira -FRANCISCO RODRIGO.Sino Ba Kayo?.Sa Pula. Dahil sa Anak . Sa Puti -CLODUALDO DEL MUNDO –bULAGA -JULIAN CRIZ BALMACEDA. Higanti ng Patay .

Lunsod.SANGAY NG MAIKLING KWENTO *Naging maunlad ang larangan ng maikling kwento noong panahon ng Hapon. -Narciso Reyes – Lupang Tinubuan -Liwayway Arceo. Nayon at Dagat-Dagatan .Uhaw ang Tigang na Lupa -NVM Gonzales.

SANGAY NG TULA -Ang karaniwang paksa ng mga tula noong panahon ng Hapon ay tungkol sa BAYAN o sa PAGKAMAKABAYAN. PANANAMPALATAYA at SINING . KALIKASAN. BUHAY-LALAWIGAN o NAYON. PAG-IBIG.

Ang bawat taludtod nito ay may pitong (7) pantig Hal : PALAY – Ildefonso Santos -KARANIWANG ANYO. ikalawang taludtod-7 pantig. indayog. ito’y maikli ngunit may sukat at tugma. Unang taludtod-5. Flores -TANAGA – tulad ng haiku. aliw-iw .ang mga katangian nito ay nagtataglay ng sukat at tugma.MGA URI NG TULA -HAIKU – isang tulang may malayang taludturan na kinagiliwan ng mga Hapones. ikatlong taludtod-5 Hal: TUTUBI – Gonzalo K. Binubuo ng 17 pantig na nahahati sa tatlong taludtod.