PANITIKAN SA PANAHON NG AMERIKANO

KALIGIRANG KASAYSAYAN
== Ang mga Pilipinong mapanghimagsik ay nagwagi laban sa mga Kastila na sumakop sa atin nang higit sa tatlong daang taon. Naiwagayway ang ating bandila noong ika-12 ng Hunyo 1898, tanda ng pagkakaroon natin ng kalayaan.Nahirang si Hen. Emilio Aguinaldo noon bilang unang pangulo ng Republika ng Pilipinas, subalit ang kalagayang ito’y naging panandalian lamang sapagkat biglang lumusob ang mga Amerikano. Nagkaroon ng digmaang PilipinoAmerikano na siyang naging sanhi ng pagsuko ni Hen. Miguel Malvar noong 1903. Gayun pa man, ang kilusang pangkapayapaan ay nagsimula

Marubdob na pagmamahal sa bayan 3.Pagtutol sa kolonyalismo at imperialismo .MGA KATANGIAN NG PANITIKAN SA 1.Hangaring makamit ang kalayaan 2.

Nasyonalismo 2.Kalayaan sa pagpapahayag 3.Paglawak ng karanasan 4.DIWANG NANAIG SA PANAHON NG 1.Paghanap at paggamit ng bagong pamamaraan .

MGA IMPLUWENSYA SA PANANAKOP NG MGA AMERIKANO 1. Pagpapatayo ng mga paaralan 2. Ipinagamit ang wikang Ingles 5. Pagpapalahok sa mga Pilipino sa pamamalakad ng pamahalaan 6. Pinaunlad ang kalusugan at kalinisan 4. Kalayaan sa pagpapahayag na may hangganan . Binago ang sistema ng edukasyon 3.

Manila Daily Bulletin-1900 . EL RENACIMIENTO (Muling Pagsilang) itinatag ni Rafael Palma noong 1900 4. EL NUEVO DIA (Ang Bagong Araw) itinatag ni Sergio Osmena noong 1900 3. EL GRITO DEL PUEBLO (Ang Sigaw/Tinig ng Bayan) itinatag ni Pascual Poblete noong 1900 2.MGA PAHAYAGAN SA PANAHON NG AMERIKANO 1.

3 PANGKAT NG MGA MANUNULAT 1.Maka-Tagalog .Maka-Kastila 2.Maka-Ingles 3.

NGAYON AT BUKAS – sinulat ni Aurelio Tolentino 2.WALANG SUGAT – ni Severino Reyes .MGA DULANG IPINATIGIL 1.MALAYA –ni Tomas Remegio 4.ni Juan Abad 3.KAHAPON.TANIKALANG GINTO.

unang hari ng panulaan sa Kastila. RECTO-Obra-maestra-BAJO LOS COCOTEROS ( Sa Lilim ng Niyugan) 6. TRINIDAD PARDO DE TAVERA. CLARO M.makatang liriko 5. JESUS BALMORI – “Batikuling”.may pinakamabuting tulang papuri kay Jose Rizal . CECILIO APOSTOL.ang nagpasok ng titik W at K sa abakadang Pilipino .PANITIKAN SA KASTILA 1. nahirang siyang “poeta laureado” sa wikang Kastila 4. OBRA-MAESTRA.A Rizal 2. OBRA-MAESTRA. MANUEL BERNABE. OBRA-MAESTRA-Crisalidas (Mga Higad) 3. GUERRERO.El Recuerdo y el Olvido. FERNANDO MA.

Obra-maestra.EL NIDO •ISIDRO MARPORI –obra-maestra-AROMAS DEL ENSUENO ( Halimuyak ng Pangarap) •MACARIO ADRIATICO –obra-maestra-alamat”LA PUNTA DE SALTO ( Ang Pook na Pamulaan ) •EFIFANIO DELOS SANTOS. kilala bilang mahusay na mananalambuhay •PEDRO AUNARIO –sumulat ng DECALOGO DEL PROTOCIONISMO .IBA PANG MANUNULAT SA WIKANG KASTILA •ADELINA GURREA – kauna-unahang makatang babae sa Pilipinas na magaling sa Kastila.nakilala sa tawag na DON PANYONG.

Rosario. Amado V. Mar Antonio . Ildefonso Santos. Santos. Panganiban. Deogracias A. Pedro Gatmaitan. Inigo Ed Regalado. Narito ang mga sumusunod: = MAKATA NG PUSO : Lope K.PANITIKAN SA TAGALOG = Ang “FLORANTE AT LAURA” ni Francisco Balagtas at “URBANA AT FELIZA”ni Modesto de Castro ang naging inspirasyon naman ng mga manunulat sa Tagalog = Inuri ni Julian Balmaceda sa tatlo (3) ang mga makatang Tagalog. Jose Corazon de Jesus. Hernandez. Cirio H. Nemecio Carabana.Carlos Gatmaitan.

Jose Corazon de Jesus. Amado V.MAKATA NG BUHAY : Lope K. Patricio Mariano. Carlos Gatmaitan. Florentino Collantes. Severino Reyes. Hernandez MAKATA NG DULAAN : Aurelio Tolentino. Patricio Mariano. Santos. Tomas Remegio .

Bayang Malaya. Ang Panday •VALERIANO HERNANDEZ-PENA.Tandang Anong at Kintin Kulirat. OBRA-MAESTRA-Isang Punungkahoy •FLORENTINO COLLANTES.Kuntil Butil. SANTOS – Ama ng Balarilang Tagalog.Isang Dipang Langit.Nena at Neneng •INIGO ED REGALADO – Odalager.•LOPE K. OBRAMAESTRA-Damdamin . MGA OBRA-MAESTRA.Makata ng mga Manggagawa. OBRAMAESTRA.Mga Ibong Mandaragit. OBRA-MAESTRA. Luha ng Buwaya. HERNANDEZ.Huseng Batute. OBRA-MAESTRA-Banaag at Sikat •JOSE CORAZON DE JESUS.Lumang Simbahan •AMADO V.

W alang Sugat •AURELIO TOLENTINO – ipinagmamalaking mandudula ng Kapampangan.nagtayo ng samahang “COMPANA ILAGAN” na nagtanghal ng maraming dula sa kalagitnaang Luzon •PATRICIO MARIANO. Ngayon at Bukas •HERMOGENES ILAGAN.“Bunganga ng .ANG DULANG TAGALOG •SEVERINO REYES – Lola Basyang. OBRA-MAESTRA. OBRA-MAESTRALuhang Tagalog at Kahapon.sumulat ng “NINAY” at “ANAK NG DAGAT” na siya niyang OBRAMAESTRA •JULIAN CRUZ-BALMACEDA. Ama ng Dulang Tagalog.

may-akda ng “My Islands” at “Children of the Ash Covered Loom”. Ang huli ay isinalin sa iba’t ibang wika sa India . pinakatanyag na Pilipinong manunulat sa Ingles •JORGE BACOBO – sinulat-”Filipino Contact with America”. A Vision of Beauty •ZOILO GALANG – sumulat ng kauna-unahang nobelang Pilipino sa wikang Ingles na pinamagatang “A Child of Sorrow” •ZULUETA DE COSTA-nagkamit ng unang gantimpala sa tulang “Like the Molave” •NVM GONZALES.PANITIKANG FILIPINO SA INGLES •JOSE GARCIA VILLA – “Doveglion”.

*ANGELA MANALANG GLORIA. Sinulat niya ang “MAGNIFICENCE” at “GRAY CONFETTI” •ARTURO ROTOR – may-akda ng “THE WOUND AND THE SCAR”-kauna-unahang aklat na nalimbag sa Philippine Book Guild .umakda ng “April Morning”. nakilala sa pagsulat ng mga tulang liriko noong panahon ng Komomwelt •ESTRELLA ALFON – ipinalalagay na pinakapangunahing manunulat na babae sa Ingles bago magkadigma.

Ama ng Panitikang Iloko.Ama ng Panitikang Kapampangan. Crisostan-kasingkahulugan ng Balagtasan *ERIBERTO GUMBAN-Ama ng panitikang Bisaya . Bukanegan-kasingkahulugan ng Balagtasan *CLARO CALUYA.IBA PANG PANITIKAN *PEDRO BUKANEG.Prinsipe ng mga Makatang Iloko. kilala sa pagiging makata at nobelista *LEON PICHAY – kinilala bilang “pinakamabuting BUKANEGERO” *JUAN CRISOSTOMO SOTO.

PANITIKAN SA PANAHON NG HAPON .

Patuloy na umunlad ito sapagkat ang mga dating sumusulat sa Ingles . Natigil ang panitikan sa Ingles. Maliban sa Tribune at Philippine Review.KALIGIRANG KASAYSAYAN Ang Panitikang Filipino sa wikang Ingles sa pagitan ng taong 1941-1945 ay nabalam sa kanyang tuluy-tuloy na sanang pag-unlad nang muli tayong sakupin ng isa na namang dayuhan mapaniil-ang mga Hapones. ang lahat halos ng pahayagan sa Ingles ay pinatigil ng mga Hapones. Naging maganda naman ang bunga nito sa Panitikang Tagalog.

. Si Juan Laya na dating manunulat sa wikang Ingles ay nabaling sa Tagalog. Ang lingguhang LIWAYWAY ay inilagay ng mga Hapones sa mahigpit na pagmamatyag hanggang sa ipabahala ito sa isang Hapong nagngangalang ISHIKAWA.ay bumaling sa pagsulat sa Tagalog. dahil sa mahigpit na pagbabawal ng pamahalaang Hapon tungkol sa pagsulat ng anumang akda sa Ingles. Ang naging paksain ng mga panitikan sa panahon ng Hapon ay pawang nauukol sa BUHAY LALAWIGAN.

Higanti ng Patay .Sa Pula.Panday Pira -FRANCISCO RODRIGO. Sa Puti -CLODUALDO DEL MUNDO –bULAGA -JULIAN CRIZ BALMACEDA. Dahil sa Anak . HERNANDEZ.MGA MANUNULAT ** SANGAY NG DULA: -JOSE MA.Sino Ba Kayo?.

Nayon at Dagat-Dagatan . -Narciso Reyes – Lupang Tinubuan -Liwayway Arceo.SANGAY NG MAIKLING KWENTO *Naging maunlad ang larangan ng maikling kwento noong panahon ng Hapon.Uhaw ang Tigang na Lupa -NVM Gonzales.Lunsod.

PANANAMPALATAYA at SINING . KALIKASAN.SANGAY NG TULA -Ang karaniwang paksa ng mga tula noong panahon ng Hapon ay tungkol sa BAYAN o sa PAGKAMAKABAYAN. BUHAY-LALAWIGAN o NAYON. PAG-IBIG.

Binubuo ng 17 pantig na nahahati sa tatlong taludtod. Flores -TANAGA – tulad ng haiku. indayog. aliw-iw . Ang bawat taludtod nito ay may pitong (7) pantig Hal : PALAY – Ildefonso Santos -KARANIWANG ANYO. ikalawang taludtod-7 pantig. ito’y maikli ngunit may sukat at tugma.MGA URI NG TULA -HAIKU – isang tulang may malayang taludturan na kinagiliwan ng mga Hapones. ikatlong taludtod-5 Hal: TUTUBI – Gonzalo K. Unang taludtod-5.ang mga katangian nito ay nagtataglay ng sukat at tugma.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful