PANITIKAN SA PANAHON NG AMERIKANO

KALIGIRANG KASAYSAYAN
== Ang mga Pilipinong mapanghimagsik ay nagwagi laban sa mga Kastila na sumakop sa atin nang higit sa tatlong daang taon. Naiwagayway ang ating bandila noong ika-12 ng Hunyo 1898, tanda ng pagkakaroon natin ng kalayaan.Nahirang si Hen. Emilio Aguinaldo noon bilang unang pangulo ng Republika ng Pilipinas, subalit ang kalagayang ito’y naging panandalian lamang sapagkat biglang lumusob ang mga Amerikano. Nagkaroon ng digmaang PilipinoAmerikano na siyang naging sanhi ng pagsuko ni Hen. Miguel Malvar noong 1903. Gayun pa man, ang kilusang pangkapayapaan ay nagsimula

Pagtutol sa kolonyalismo at imperialismo .MGA KATANGIAN NG PANITIKAN SA 1.Hangaring makamit ang kalayaan 2.Marubdob na pagmamahal sa bayan 3.

Kalayaan sa pagpapahayag 3.Paghanap at paggamit ng bagong pamamaraan .DIWANG NANAIG SA PANAHON NG 1.Nasyonalismo 2.Paglawak ng karanasan 4.

MGA IMPLUWENSYA SA PANANAKOP NG MGA AMERIKANO 1. Pagpapatayo ng mga paaralan 2. Pinaunlad ang kalusugan at kalinisan 4. Pagpapalahok sa mga Pilipino sa pamamalakad ng pamahalaan 6. Ipinagamit ang wikang Ingles 5. Kalayaan sa pagpapahayag na may hangganan . Binago ang sistema ng edukasyon 3.

EL NUEVO DIA (Ang Bagong Araw) itinatag ni Sergio Osmena noong 1900 3. EL GRITO DEL PUEBLO (Ang Sigaw/Tinig ng Bayan) itinatag ni Pascual Poblete noong 1900 2. EL RENACIMIENTO (Muling Pagsilang) itinatag ni Rafael Palma noong 1900 4. Manila Daily Bulletin-1900 .MGA PAHAYAGAN SA PANAHON NG AMERIKANO 1.

Maka-Tagalog .Maka-Kastila 2.3 PANGKAT NG MGA MANUNULAT 1.Maka-Ingles 3.

TANIKALANG GINTO. NGAYON AT BUKAS – sinulat ni Aurelio Tolentino 2.MGA DULANG IPINATIGIL 1.KAHAPON.ni Juan Abad 3.WALANG SUGAT – ni Severino Reyes .MALAYA –ni Tomas Remegio 4.

FERNANDO MA. MANUEL BERNABE.ang nagpasok ng titik W at K sa abakadang Pilipino . JESUS BALMORI – “Batikuling”. OBRA-MAESTRA-Crisalidas (Mga Higad) 3. OBRA-MAESTRA. nahirang siyang “poeta laureado” sa wikang Kastila 4.PANITIKAN SA KASTILA 1. TRINIDAD PARDO DE TAVERA. CECILIO APOSTOL.A Rizal 2.unang hari ng panulaan sa Kastila. GUERRERO. RECTO-Obra-maestra-BAJO LOS COCOTEROS ( Sa Lilim ng Niyugan) 6.makatang liriko 5. OBRA-MAESTRA.El Recuerdo y el Olvido.may pinakamabuting tulang papuri kay Jose Rizal . CLARO M.

kilala bilang mahusay na mananalambuhay •PEDRO AUNARIO –sumulat ng DECALOGO DEL PROTOCIONISMO .EL NIDO •ISIDRO MARPORI –obra-maestra-AROMAS DEL ENSUENO ( Halimuyak ng Pangarap) •MACARIO ADRIATICO –obra-maestra-alamat”LA PUNTA DE SALTO ( Ang Pook na Pamulaan ) •EFIFANIO DELOS SANTOS. Obra-maestra.nakilala sa tawag na DON PANYONG.IBA PANG MANUNULAT SA WIKANG KASTILA •ADELINA GURREA – kauna-unahang makatang babae sa Pilipinas na magaling sa Kastila.

Rosario. Cirio H. Mar Antonio .PANITIKAN SA TAGALOG = Ang “FLORANTE AT LAURA” ni Francisco Balagtas at “URBANA AT FELIZA”ni Modesto de Castro ang naging inspirasyon naman ng mga manunulat sa Tagalog = Inuri ni Julian Balmaceda sa tatlo (3) ang mga makatang Tagalog. Deogracias A. Panganiban. Amado V. Narito ang mga sumusunod: = MAKATA NG PUSO : Lope K. Pedro Gatmaitan. Jose Corazon de Jesus. Ildefonso Santos.Carlos Gatmaitan. Inigo Ed Regalado. Nemecio Carabana. Hernandez. Santos.

Florentino Collantes. Amado V.MAKATA NG BUHAY : Lope K. Hernandez MAKATA NG DULAAN : Aurelio Tolentino. Tomas Remegio . Carlos Gatmaitan. Jose Corazon de Jesus. Santos. Severino Reyes. Patricio Mariano. Patricio Mariano.

Ang Panday •VALERIANO HERNANDEZ-PENA.Nena at Neneng •INIGO ED REGALADO – Odalager.Kuntil Butil.Makata ng mga Manggagawa. OBRA-MAESTRA.Huseng Batute. MGA OBRA-MAESTRA. OBRAMAESTRA-Damdamin .Mga Ibong Mandaragit.Isang Dipang Langit.Tandang Anong at Kintin Kulirat. OBRAMAESTRA. OBRA-MAESTRA-Isang Punungkahoy •FLORENTINO COLLANTES. OBRA-MAESTRA-Banaag at Sikat •JOSE CORAZON DE JESUS. Luha ng Buwaya. Bayang Malaya.Lumang Simbahan •AMADO V. HERNANDEZ. SANTOS – Ama ng Balarilang Tagalog.•LOPE K.

OBRA-MAESTRA.sumulat ng “NINAY” at “ANAK NG DAGAT” na siya niyang OBRAMAESTRA •JULIAN CRUZ-BALMACEDA. Ngayon at Bukas •HERMOGENES ILAGAN.nagtayo ng samahang “COMPANA ILAGAN” na nagtanghal ng maraming dula sa kalagitnaang Luzon •PATRICIO MARIANO. Ama ng Dulang Tagalog.“Bunganga ng . OBRA-MAESTRALuhang Tagalog at Kahapon.W alang Sugat •AURELIO TOLENTINO – ipinagmamalaking mandudula ng Kapampangan.ANG DULANG TAGALOG •SEVERINO REYES – Lola Basyang.

may-akda ng “My Islands” at “Children of the Ash Covered Loom”.PANITIKANG FILIPINO SA INGLES •JOSE GARCIA VILLA – “Doveglion”. Ang huli ay isinalin sa iba’t ibang wika sa India . pinakatanyag na Pilipinong manunulat sa Ingles •JORGE BACOBO – sinulat-”Filipino Contact with America”. A Vision of Beauty •ZOILO GALANG – sumulat ng kauna-unahang nobelang Pilipino sa wikang Ingles na pinamagatang “A Child of Sorrow” •ZULUETA DE COSTA-nagkamit ng unang gantimpala sa tulang “Like the Molave” •NVM GONZALES.

umakda ng “April Morning”. nakilala sa pagsulat ng mga tulang liriko noong panahon ng Komomwelt •ESTRELLA ALFON – ipinalalagay na pinakapangunahing manunulat na babae sa Ingles bago magkadigma. Sinulat niya ang “MAGNIFICENCE” at “GRAY CONFETTI” •ARTURO ROTOR – may-akda ng “THE WOUND AND THE SCAR”-kauna-unahang aklat na nalimbag sa Philippine Book Guild .*ANGELA MANALANG GLORIA.

IBA PANG PANITIKAN *PEDRO BUKANEG.Ama ng Panitikang Kapampangan. Bukanegan-kasingkahulugan ng Balagtasan *CLARO CALUYA.Ama ng Panitikang Iloko. kilala sa pagiging makata at nobelista *LEON PICHAY – kinilala bilang “pinakamabuting BUKANEGERO” *JUAN CRISOSTOMO SOTO. Crisostan-kasingkahulugan ng Balagtasan *ERIBERTO GUMBAN-Ama ng panitikang Bisaya .Prinsipe ng mga Makatang Iloko.

PANITIKAN SA PANAHON NG HAPON .

Naging maganda naman ang bunga nito sa Panitikang Tagalog. Maliban sa Tribune at Philippine Review. ang lahat halos ng pahayagan sa Ingles ay pinatigil ng mga Hapones.KALIGIRANG KASAYSAYAN Ang Panitikang Filipino sa wikang Ingles sa pagitan ng taong 1941-1945 ay nabalam sa kanyang tuluy-tuloy na sanang pag-unlad nang muli tayong sakupin ng isa na namang dayuhan mapaniil-ang mga Hapones. Natigil ang panitikan sa Ingles. Patuloy na umunlad ito sapagkat ang mga dating sumusulat sa Ingles .

ay bumaling sa pagsulat sa Tagalog. . Ang naging paksain ng mga panitikan sa panahon ng Hapon ay pawang nauukol sa BUHAY LALAWIGAN. Ang lingguhang LIWAYWAY ay inilagay ng mga Hapones sa mahigpit na pagmamatyag hanggang sa ipabahala ito sa isang Hapong nagngangalang ISHIKAWA. Si Juan Laya na dating manunulat sa wikang Ingles ay nabaling sa Tagalog. dahil sa mahigpit na pagbabawal ng pamahalaang Hapon tungkol sa pagsulat ng anumang akda sa Ingles.

Dahil sa Anak . HERNANDEZ.Panday Pira -FRANCISCO RODRIGO. Sa Puti -CLODUALDO DEL MUNDO –bULAGA -JULIAN CRIZ BALMACEDA. Higanti ng Patay .Sino Ba Kayo?.Sa Pula.MGA MANUNULAT ** SANGAY NG DULA: -JOSE MA.

Uhaw ang Tigang na Lupa -NVM Gonzales.Lunsod. Nayon at Dagat-Dagatan . -Narciso Reyes – Lupang Tinubuan -Liwayway Arceo.SANGAY NG MAIKLING KWENTO *Naging maunlad ang larangan ng maikling kwento noong panahon ng Hapon.

PAG-IBIG. BUHAY-LALAWIGAN o NAYON.SANGAY NG TULA -Ang karaniwang paksa ng mga tula noong panahon ng Hapon ay tungkol sa BAYAN o sa PAGKAMAKABAYAN. PANANAMPALATAYA at SINING . KALIKASAN.

Flores -TANAGA – tulad ng haiku.MGA URI NG TULA -HAIKU – isang tulang may malayang taludturan na kinagiliwan ng mga Hapones. Binubuo ng 17 pantig na nahahati sa tatlong taludtod.ang mga katangian nito ay nagtataglay ng sukat at tugma. ikalawang taludtod-7 pantig. indayog. Ang bawat taludtod nito ay may pitong (7) pantig Hal : PALAY – Ildefonso Santos -KARANIWANG ANYO. Unang taludtod-5. ikatlong taludtod-5 Hal: TUTUBI – Gonzalo K. ito’y maikli ngunit may sukat at tugma. aliw-iw .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful