SI MANNY PACQUIAO AT ANG POLITIKA DAPAT BA O HINDI DAPAT NA LUMAHOK SI MANNY PACQUIAO SA POLITIKA SA HALALAN SA TAONG 2010?

INTRODUKSYON: Balagtasan...pagpapalitan ng katuwiran sa pamamagitan ng tula....patalasan ng isip...paligsahan sa diwa...bilang parangal sa ama ng tulang tagalog na si Francisco Balagtas. Ito ang inyong...Balagtasan!

HINDI DAPAT: (Sa Ibaba ng Tanghalan – Panawagan) Sinungaling na makata, walang turing at pangahas Boksingero ay ibig mong sa halala‘y mamayagpag; O, Mahal na Lakandiwa, tutol ako't kasalungat Ng makatang naghahambog kung tumula at maghayag; Ang makatang ganyang uri‘y para lamang ibong uwak Na ang ngala‘y sinasambit habang siya‘y lumilipad. Sakali man na si Manny, may magandang kapalarang Maging isang boksingerong dinakila sa suntukan; Bakit siya isusubong pumalaot sa halalan, Sa maruming politikang likmuan ng tampalasan? Lakandiwang ngayong gabi‘y may anyayang mahinusay, Kung ako ay tinatanggap, handa ako sa tulaan. LAKANDIWA: Malugod kang tatanggapin kung ang iyo ngayong dala Ay kampilan ni Balagtas at tulaing magaganda; Umakyat ka sa tanghalan at sabihin kung sino ka, Saka dito‘y ipagtanggol ang panig mong buong-sigla; Kung ikaw ay desididong sa tulaa‘y lumusob na — Hinihiling ko sa madla'y palakpakang masagana. HINDI DAPAT: (Sa ibabaw ng tanghalan –

LAKANDIWA: Isang paksang sa panahon ay talagang nababagay Ang sa ngayo‘y itatampok sa ngalan ng Balagtasan; ―Dapat ba o Hindi Dapat na lumahok sa halalan Ang dakilang boksingerong Manny Pacquiao ang pangalan?‖ Tanong itong sasagutin at bibigyang-katuwiran Ng makatang naririto at nais kong anyayahan. Kaya‘t sino mang naritong sa pagtula ay may hilig, Aking inaanyayahang pumagitnang buong-kisig; Ang nais ko sa pagbigkas ay may rima at may himig, Yaong tulang kung pakingga‘y lumilikha pa ng awit; Dito‘y inyong patunayang sa larangan ng panitik, Tayong mga Filipino‘y may isipang matalisik. DAPAT: (Sa Ibaba ng Tanghalan – Panawagan) Maginoong Lakandiwa, ako ngayo‘y sumasagot Sa pangalan ni Balagtas na makatang lubhang bantog; Iyang inyong paanyaya‘y tinatanggap kong malugod, Payag ako na si Pacquiao sa halalan ay lumahok; Kapag siya ay nagwagi‘t sa tungkulin ay naluklok, Buong baya‘y liligaya‘t magdiriwang tayong lubos. Idolo ng Filipino — at si Manny ay kilala Na may pusong makatao‘t kabutiha‘y kitang-kita; Siya‘y dangal nating lahat nang manalo‘t makibaka Sa kapuwa boksingerong sa suntuka‘y kayang-kaya; Kaya nga O, Lakandiwang may masusing paanyaya, Ako ngayon ay tulutang makapanhik sa tribuna. LAKANDIWA: Kung ang iyong mga tula ay madiwa at mainam, Halika na at umakyat sa ibabaw ng tanghalan; Sa tula mong bibigkasi‘y iyo ritong patunayang Idolo mong boksingero‘y nararapat sa halalan; Sa paglapit ng makata‘y hinihiling ko rin namang Salubungin natin siya ng matinding palakpakan. DAPAT: (Sa ibabaw ng tanghalan – Pagpupugay) Ako‘y buhat sa Lagunang lalawigan ng pag-ibig, Sa bayan ng mga puto, ng kutsinta at pinipig; Ako ngayo‘y manunulang naghahandog ng panitik Sa naritong kababayang nakabukas ang ulinig; Lingkod ninyong si Rafael Pulmano ay nagsusulit, Paglahok sa politika ni Pacquiao ay tama‘t matwid!

Pagpupugay)

Mula ako sa Batangas, mga lipi ng Tagalog Sa ang tula‘y inaawit kung ang puso‘y nadudurog; Ang ngalan kong isinuga ng tadhana sa bulaos Ay si Lamberto B. Cabual na binubo sa pag-irog; Ang tanong ng Lakandiwa‘y sasagutin kong masinop: Aayaw ko na si Pacquiao sa halala‘y manibulos! LAKANDIWA: Yamang dito‘y may makatang kapwa handang manaludtod At ibig na magpasiklab sa maraming nanonood; Itong panig nitong Dapat ang una kong itatampok Na si Manny ay tulutang sa halala‘y makilahok; Sa pagtindig ni Pulmanong may giting at lakas-loob, Palakpakang masigabo ang sa kanya ay isuob. DAPAT: (Unang Tindig) Sa ilalim ng Saligang Batas nating umiiral, Ganito ang nakasaad na tadhanang buong-linaw: Hindi pwedeng maihalal na pangulo ang sino man, Maliban kung siya'y isang Pilipino nang isilang; Botante syang rehistrado, Pilipinas ang tirahan, At marunong na magsulat at magbasa... Si Pacquiao yan. Sinadya ng nagsiugit ng sagradong Konstitusyon Na bigyan ng tsansang patas ang sino mang may ambisyon; Na maglingkod sa gobyerno at maluklok sa posisyon, Mahirap man o mayaman, kapos man o sobrang dunong; Pwede kahit ang artista, aktibista, manananggol, Ekonomist, boksingero, o anchor ng TV Patrol. Kaya ako'y nagtataka sa makata ng Batangas Na hindi ko mapagwari ang punto ng pagbabargas; Ang People's Champ ibig ko ngang sa halalan mamayagpag, Ngunit hindi bilang bokser sa kasino ng Las Vegas;

Kung di bilang Filipino, res'dente ng Pilipinas At botanteng marunong din sa pagbasa at pagsulat. Si Manny pag nagtampisaw sa maruming politika Ay may mga nangangambang matutulad na rin siya Sa maraming politikong pagnanakaw inuuna, Para itong isang sakit na matinding makahawa; Ang alin mang karamdaman, pag ginamot, may pag-asa, Subali't kung pabayaan, pwedeng maging epidemya. Alalaon baga, bunying katunggali, kung paano Ang labadang marurumi, sa halip na iwasan mo, Ay harapin mo at labhan, gamitan ng pampabango, Gayon din ang ating bansang nalulugmok sa impyerno; Kailangan ang matino, matapang at may prinsipyo, At si Manny 'Pacman' Pacquiao ang angkop na kandidato! LAKANDIWA: Unang tindig ni Pulmano‘y may hagupit na panggulat Sa katalong sa tingin ko‘y nakadukmo sa pag-ilag; Nguni‘t ako‘y may akalang may sa-palos kung umiwas Ang magiting na makatang nagbuhat pa sa Batangas; Sa pagtindig ni Cabual sa pagaspas ng habagat, Ang hiling ko‘y palakpakang atikabo‘t walang kupas. HINDI DAPAT: (Unang Tindig) Hindi ako nambabargas, lalong hindi naabuso Sa takbo ng politikang itinatag ng gobyerno; Di rin ako tumututol sa marangal na katalo Na Saligang Batas nati‘y may tadhanang makatao; Nguni‘t, bayan, mag-isip ka…ang tsampyon bang boksingero Ay may batas na gagawin kung mahalal sa Kongreso? Si Pacman man ay kilala…boksingerong may kalidad, Idolo ko‘t idolo rin nitong aking kabalagtas; Ang mundo ng boksingerong may tagumpay na matatag, Sa mundo ng politika‘y lupa‘t langit yaong agwat; Kung siya ma‘y may kamaong parang lintik kung ibigwas, Pagpasok sa politika‘y bangkay siyang maaagnas! Ang lengwahe ng kamao at lengwahe niyang dila Ay larangang magkaiba‘t magkalayong di kawasa; Talumpati sa Kongresong matalisik at madiwa Ay iba sa pambubuntal ng kamaong walang sawa; Boksingero‘y sampay-bakod, kumbaga sa manunula, Sa bulwagan ng batasang politika ng hiwaga. At si Manny ay lumaki sa pagsasanay ng boksing, Nagbuhos ng kakayahan at tiyagang buong-giting; Oo, siya‘y nagpunyagi‘t ang tagumpay nang sapitin Ay inulan ng papuring bantayog ng dangal natin… (Bawa‘t tao‘y kanya-kanya ng maselang na tungkuling Itinakda ni Bathalang masinop na talimahin.) Ganyan din ang politikong hinuhubog ng panahon, Simula sa pagkabatang maghanda sa kanyang misyon; Kung matukso‘t magahaman sa salaping sangkabunton, Mananagot siyang tiyak pagdating ng Armagedon; (Manny Pacquiao, makinig ka: ―Politika ay patibong— Lumagi ka, sa boksing mong biyaya ng Panginoon!‖)

LAKANDIWA: Ibig yatang magkahalo ang balat sa tinalupan, Nang tumindig ang makatang napatanyag sa Batangan; Nguni‘t itong kabalagtas na may dupil sa tulaan, Tila ibig nang sumagot at gulpihin ang kalaban; Sa pagtindig ni Pulmanong may unos na tangan-tangan, Palakpakan natin siya‘t sa pagtula‘y nang ganahan. DAPAT: (Ikalawang Tindig) Unang banat pa lang nitong kalaban kong may amnesia, Nalimutan na kaagad kung ano ang aming tema; Anya, bayan, kung si Manny ay mahalal, mag-isip ka... Aba, bayan, pagboto mo't di pagboto'y bahala ka! Iya'y iyong karapatan, ang kay Manny nama'y iba: Dapat ba s'ya o di dapat pumasok sa politika? Magkaibang lubha, ayon sa makatang Batangueño, Lengwahe ng kongresista't lengwahe ng boksingero; Sa interbyu, kahit Ingles ni Manny ay kumakanto, Nakatigil, nakatutok sa TV ang buong mundo; Beteranong mambabatas kaygagaling magdiskurso, Ngunit sino'ng nakikinig? At sino ang may respeto? Malabis na minaliit ng katalong mapangutya Ang purol ng pag-iisip ng idolo nating madla; Mga turo ng Bibliya nalimutan na rin yata Na ang tunay na talino sa Maykapal nagmumula; Si Manny ay maka-Diyos, di n'ya ikinahihiya Ang magdasal di gaya ng mga trapong walang hiya! Sa tanong ng kalaban kong "Ang tsampyon bang boksingero Ay may batas na gagawin kung mahalal sa Kongreso?" Sa aklat ng Lumang Tipan, sa bahagi ng Eksodo, Bukod pa sa Sampung Utos, may iba pang libu-libo; Na batas na naisulat, alam mo ba ng kung sino? Si Moises na isang pastol, gabay niya'y Diyos mismo! LAKANDIWA: Lumalao‘y gumaganda itong ating Balagtasan, Kaya ako ay titigil na lagi na sa pagitan; Papagitna lamang ako kung talagang kailangan, Nang di sila maabala sa maalab na sagutan; Ang titindig ngayong muli sa pagbigkas na mainam Ay si Cabual ng Batangas — palakpakan ang ialay. HINDI DAPAT: (Ikalwang Tindig) Hindi dapat na manangan sa pagiging isang tanyag Ang idolong boksingero nitong ating bansang liyag; Kabalagtas, ilingap mo ang pananaw at magmatyag Na boksing at politika‘y parang sagang walang tapyas; Boksing ngani ay mapula nguni‘t itim ang kabiyak, Ang ulap ng politika ay kay Manny magbabagsak. At sapagka‘t sa botante‘y marami pang dungo‘t mangmang, Si Pacquiao ay maaaring sa eleksyon magtagumpay; Kung sakaling mananalo: anong ating aabangan — Ang gagawin kaya‘y ano sa Kongresong kalalagyan? Mga pagak na artistang nahalal sa katanyagan — Kabilang na siya roon — na malimit pagtawanan! Sa Senado‘t sa Kongreso ang ―Artista‖ ay tama na,

Huwag nating pabayaang komedyante…dagdagan pa; Kung si Manny ay may budhing makabayang sumisinta, Di na siya magmimithing sa halala‘y mag-abala… (Sa distrito-politikal ng Mindanao na kay sigla, Ay ano ba ang gagawing pamalakad na maganda?) Manunungkulan ba siya sa tulong ng tagapayo At bungkos ng alipores na kampon ng mga tuso? Sila-sila‘y may adyendang pansariling itotodo — Baligho ang mangyayari…magboksing man sa Kongreso! (Si Pacquiao ay pagpugayan bilang bidang boksingero, Subali‘t sa politika…batuhin ng mangga‘t puto.) DAPAT: (Ikatlong Tindig) Marami ngang dungo't mangmang sa botanteng mamamayan, Marami ang nabibili ng salaping kumikinang; Marami rin ang may utang na loob na tinatanaw, At maraming hindi hamak ang uhaw sa katarungan; Kahinaan ng lipunang sinasamantala naman Ng pinunong tanging hangad sarili ang paglingkuran. Ito'y mga kahinaang naghahanap ng unawa, Kahinaang humihingi di ng limos o ng awa; Kahinaang naghihintay ng matapat na kalinga, Kahinaang si Pacquiao lang ang pag-asa nitong bansa; Isang bansang nananabik maibalik ang tiwala, Sa gobyernong malaon nang ang dangal ay nawawala. Bakit silang mga dungo at mangmang ay pumapatol Sa artista't boksingerong kapwa nila di marunong? Sa kanila nasisilip ng botanteng nagugutom Ang pag-asang di matanaw sa henyong administrasyon; Kahit hungkag na pag-asang bunga lamang ng ilusyon, Kapalit ng nakaupong hanggang buto ang korapsyon. HINDI DAPAT: (Ikatlong Tindig) Kung si Manny ay talagang may hangaring makatulong Sa bansa at kababayang nakaharap sa daluyong; Limutin ang politika! Bumuo ng isang layon Na magtayo ng Youth Center na sa bayan nauukol; May karate, boksing, tenis, paglalangoy at basketbol — Kompleto sa pasilidad — ako‘y diyan kasang-ayon. Sa ganito‘y malalayo ang kumpol ng kabataan Sa hibo ng bisyo, droga, basag-ulo‘t kahalayan; Magagawa niya ito…tutulong ang karamihang Foundation sa ating bansang makatao‘t makabayan; (Hindi ba‘t sa Paranaque, Training Center ay kay inam, sa sikap ni Flash Elorde, sa boksing din hinangaan?) Di naabot ni Elorde ang kay Pacquiao na naabot Sa tugatog nitong boksing na tila ba gintong bundok; Subali‘t si Flash Elorde ay may diwa‘t niloloob Na sa baya‘t kabataan magmalasakit nang lubos… (Di pagtulong ang kay Pacquiao na hangaring binubunsod, Manapa‘y self-aggrandisement—parang matsing naglalagot!!!) DAPAT: Maganda ang panukala at payo ng kabalagtas, Yan nga'y kaya niyang gawin, ngunit bakit tinatagpas; Bakit nililimitahan ang kaniyang abilidad? Bakit tanging ang pagiging boksingero'y itatatak? (Siya nama'y may talento sa iba ring kapasidad,

Rekording nya't pelikula'y tinangkilik din ng lahat!) Kung siya ay nanatiling boksingerong pang-amatyur, Di nagsikap na maging pro at umakyat ng dibisyon; Kung siya'y di pinayagang sa kanbas ay makatuntong, Walang Manny Pacquiao tayong bayani ng buong nasyon; Ganyan din sa politikang masusubok lang ang bisyon, Kung hindi mo pagkaitan ng tsansa't pagkakataon. HINDI DAPAT: Tsansa at pagkakataon? — nakuha na niyang lahat, Nang magboksing, mag-artista't mag-commercial na palabas; Ayaw pa ba naman niya sa tayog ng pagkatanyag? At gusto pa na sa langit ang kapritso‘y makalampas; (Samantalang itong bayan — ibong sawing umiiyak, Kasakimang bagamundo‘y may parusang nakagayak.) Sa ngalan ng politika‘y hindi lamang yaong puso Ang marapat na ibigay sa kabayan at kabaro; Kailanga‘y self-expression — kakayahang katutubo — Si Pacquiao ay wala niyan, totohanan man o biro; Di ko hangad na ang tanyag na si Manny — mabalaho, Ihahantad ng kalaban kapintasan niya‘t baho! DAPAT: Hindi siya naghahangad ng higit pang katanyagan, Nais lamang makatulong sa bayan nyang minamahal; Kapintasan niya't baho di na dapat pagpistahan Na tila ba mas matino ang maraming iba riyang Mapoporma, magagaling, mahuhusay, mararangal, Ngunit sobrang mangurakot at ang mukha'y makakapal! HINDI DAPAT: Ang mukha nga ay kakapal kapag laging ipipilit Si Pacquiao sa politikang may tala nga‘y walang langit; Walang salang masisira ang imahen niya‘t kisig, At sa hangad na kagitna ay sansalop ang mapalis; Masasayang ang inimpok na dignidad at dolyares Ng idolo nitong lonang parisukat na malinis. DAPAT: Si Manny ay nagkukusang masagip ang Pilipinas, Ikaw nama'y mas pursiging si Pacquiao ang mailigtas; Gumastos man sa kampanya si Pacman ng limpaklimpak, Sa sariling pawis mula at di galing sa kulimbat! HINDI DAPAT: Di man galing sa kulimbat, ang salapi‘y masasayang, Kung gastusin sa kampanyang may nag-ambang kasalanan; Gugulin na ang dolyares sa proyektong maiinam Na para sa mga dukha‘t di sa bugok na halalan. DAPAT: Proyektong mas matutupad pag si Manny ay nahalal, Bilang meyor, gobernador, na pwesto ring politikal.

Dahil ayaw anya niyang idolo ay mapahamak. Sino nga ba sa kanila ang higit na nakaangat. Sa halip na politikang patibong sa kanyang dangal. Kababayang kanina pa matiyagang nakatutok. Konstitusyon mismo natin malinaw daw na sandigan. Lumalalim na ang gabi at kayo na'y namamaos. Ang bagsik ng kamao nyang mabangis at walang habag. Sa talas ng pag-iisip at dulas ng pangungusap Na puhunan sa kongreso ng hinog na mambabatas. Baka tayo abutin pa ng manok sa pagtilaok. Ang ganitong di nagawa ng sibilya't militari. Sa Di Dapat ang katwirang busisiin natin ngayon: Sa larangan daw ng boksing si Manny nga'y isang kampeon. Paulanan ng palakpak ang dalawang nagpanuntok. Ng makatang taga-Biñan na Dapat ang pinanigan. . bibilangin na ang puntos. Sa boksing ang buong bansa – sundalo man o rebelde. Binanggit na halimbawa'y Flash Elorde ng nagdaan Na nagsikap makatulong ilayo ang kabataan Sa bitag ng mga bisyong naglipana sa lipunan. tayo na lang magsuntukan! HINDI DAPAT: Ang suntok ng Batanggenyo‘y simbagsik ng bulkang-Taal! DAPAT: Iboto si Manny Pacquiao!! HINDI DAPAT: Ang isip mo‘y baliw…hibang!!! LAKANDIWA: Magsitigil kayo ngayon kung ayaw na mahambalos. Tinatanaw na simbolo – bantayog ng dusa't panglaw! DAPAT: At kanino pa aasa ang mahirap? Sa mayaman? Sa matayog yaong aral kahit na nga mapanlamang? HINDI DAPAT: Kung si Manny ay idolong pag-asa ng karukhaan. Di raw sagwil sa hangaring maglingkod sa kababayan. Pipingas sa dangal niya at sa ating kabansaan. Panig naman ni Lamberto ng Batangas na nagtanggol. Huwag sanang matukso pang mag-anyaya ng pagkutya. Mga proyektong pang-isports ang dapat daw pagtuunan.) Karapatang magsumiksik sa tanggapang politikal. Si Pacquiao daw ay simbolo ng pag-asang di matanaw Ng botanteng nangangarap maahon sa karukhaan. Bayani na siya ngayon sa mata ng buong madla. DAPAT: Silang sukab. Ang alam na kakarampot dahil Diyos ang gagabay. (Kung dapat o hindi dapat iboto sya'y ibang tanong. Sa TV ay nakatutok. Pati mga mandurukot at pulis na nanghuhuli. Nguni't ako'y nalilihis sa tungkuling nakatakda Bilang isang tagahatol sa dalawang nagpambangga. Oposisyon o pro-Gloria – napag-isa na ni Manny.HINDI DAPAT: Politikal niyang pwesto kung ano mang kahinatnan. At dapat na maging kampeon sa labanang walang puknat? Atin muling sariwain ang katwirang isinaysay. Si Pulmano ang may sabing sa usapang nakalahad. Ang boksing at politika ay lupa't langit ang agwat. Niliwanag ni Rafael na ang paksa'y nakatuon Sa kung dapat o di dapat na lumahok sa eleksyon. buong mundo'y nagpupugay. salanggapang at sipsip ang pagbawalan! HINDI DAPAT: Pagbawalan mo si Manny sa hibo ng kahibangan! DAPAT: Makulit ka! Kung gusto mo. ramdam niya ang dusa ng mamamayan. Itinayong Training Center. HINDI DAPAT: Kumakalam na sikmura'y patay-mali sa pag-asam. Hindi na raw kailangang maghangad pa ng posisyon. Silang mapagmanipula ang dapat na ipagbawal. Sa larangan ng suntukan ay di pwedeng ipantapat. Sa halip na awatin sya dahil baka "gamitin" daw. marami ang nakinabang. Parang bulang sasambulat sa eleksyon kung sasali. Subali't sa politika magmumukha siyang kengkoy. Imisin ang mga kalat. O pumasok sa politics si Pacquaio na boxing champion Na aniya'y karapatang personal ng may ambisyon. tahimik ang bawat kalye. Ito nama'y tinutulan ni Cabual na hindi payag. Naiangat na ni Pacquiao ang imahe nitong bansa. Maski Ingles butaw-butaw. Kahit na raw makatao ang saligan nating batas. Kung talagang nais lamang sa bayan ay makatulong. Hindi dapat na "pagamit" sa kuhila‘t salanggapang. Paglahok sa pulitika ni Pacquiao ay nararapat. Huwag sanang magpasulsol sa kati ng ibang dila. DAPAT: Dating dukha. Simbolo sya ng pag-asa ng sikmurang kumakalam. Paggalang ng mga tao kay Manny ay gayon na lang. Na botanteng mamamayan naman anya ang hahatol. Alin man sa politika at boksing ay mayrong dangal Ngunit knockout kapag sila'y kombinasyong pinagsabay Pagkat hindi maaaring paglingkuran ng sino man Ang dalawang panginoon sang-ayon sa Bagong Tipan Ang panahong gugugulin sa gobyrerno pag nahalal Hindi pwedeng isisingit sa ensayo twing may laban.

Nangangamba tuloy akong ang sinuma'y siphayuin. pag nag-aklas. May matuwid si Rafael sa pagtulang mabanayad Na si Pacquiao sa halalan ay tumakbo at mangarap.. kapit-kamay Nagtitipon sa kalsada. Sa bigat ng akusasyon at sa dami ng paratang At sa dusang dinaranas ng hirap nang mamamayan Kailangan mapatalsik. kapit-tuko syang talaga Resignation.. nag-coup d'etat.. taimtim na nagdarasal Mapayapang hinihiling mabakante Malacanang.At habang papalayo ang kumakaway naming mga kataga.. Pagkat baka mapintasan at bansagang walang turing. MASIGASIG MAGTANGGOL (HINDI DAPAT) Sa lahat ng naririto. Pulmano DINAPOCO MACATIIS — nagtanggol sa panig ng DAPAT MASIGASIG MAGTANGGOL — nagtanggol sa panig ng HINDI DAPAT SOLOMON JURADO — namagitan bilang LAKANDIWA SOLOMON JURADO (LAKANDIWA) Kababayan at Kalahi.. nagawa na natin ito People Power ang bubuwag sa baluktot na gobyerno! SOLOMON JURADO (LAKANDIWA) Maaanghang na kataga ang kaagad binitiwan Ng makatang Dinapoco Macatiis ang pangalan Si Masigasig Magtangol.Tungkulin kong Lakandiwang sa nagtalo ay igawad Ang hatol na mahalaga nang maingat na maingat. People Power ba ang sagot? DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) . baka Junta ang maghari. malinaw ang aking sagot: Ang panig ng DAPAT ang syang pinili kong itaguyod. lehitimo pa ring option Ang maghain ng Impeachment. naririyan. Di kaylangan ang magbuhos ng dugo ang Pilipino Di kaylangan ang magbuwis ng buhay ng kapwa-tao May paraang mapayapa. walang tsansa.. SOLOMON JURADO (LAKANDIWA) PEOPLE POWER VS. haka-haka Wala namang matibay na ebidensyang mapakita Nais lang ng oposisyon. Bayan. sunod nating pakikinggan Salubungin nating lahat ng masiglang palakpakan! Dapat ba o hindi dapat na mag-People Power Revolution ang mga Pilipino upang patalsikin sa Malacanang si Pangulong Gloria Macapagal Arroyo (GMA)? Mula sa panulat ni Rafael A. GMA? Dalawa nang mabilasik sa pagtula ang narito Baka tayo'y magkagulo kung gagawin silang tatlo Simulan na agad natin ang banggaan ng berdugo Sa panig ng DAPAT. Anupa nga't wala akong maitulak at kabigin. Dinopoco Macatiis ang lingkod nyong kumakatok Sa sinumang makalaban. Salamat sa inyong pakikinig. ibigay ang palakpak nyo! DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) Ang posisyon ng Pangulo ay galing sa mamamayan Na bumoto upang siya'y iluklok sa katungkulan Kaya naman mamamayan ang mayron ding karapatan Na ito ay kuning muli pag Pangulo ay pasaway. Snap Election.Balagtasan! Magpadala ng inyong hatol sa Balagtasang ito. at impeachment. tayo ngayon ay may tanong Na sa inyo ihihingi ng sagot at ng solusyon Dapat ba o hindi dapat patalsikin sa posisyon Si GMA sa paraang People Power Revolution? Si GMA – Mga kasong sa kanya ay inuugnay ZTE Deal na umano'y sangkot din si First Gentleman.. Ang hiling ko'y palakpakan sila't huling tagubilin Ay kayo na ang humatol – ang mabuti ay pulutin! PAMAMAALAM: Sa nakalipas na mga sandali ay sumainyo ang. ilabas ang niloloob: Ang Pangulong si GMA na umano ay kurakot Kung dapat na paalisin. naroroon Bumabati muna akong si Masigasig Matanggol Noong una. Kung talagang parang lintang walang balak sumantabi Kahit sukang-suka na nga ang bumotong nagsisisi Taong bayan. Nguni't dito kay Lamberto na ang diwa'y nagniningas. ang maghari nama'y sila Maliwanag: HINDI DAPAT ang panig kong isasangga. People Power Revolution – Di madugong himagsikan Kung saan ang mga tao. Pangulo sa Malacanang People Power Revolution ang mabisang kasangkapan. Kapwa sila may magandang ninanasa at layunin. pangalawa. sabi-sabi. Bukas na ang entablado sa ibig na makilahok Ilahad ang nalalaman. ngunit ito ay wala nang 'power' ngayon. Hello Garci Controversy sa eleksyong may dayaan. civil war ang mangyayari Pag sundalo. Ang paraan ng pagbawi sa binigay na posisyon Maaaring isagawa sa susunod na eleksyon Ngunit kung di na mahintay. pumatok ang Rebolusyong People Power.alalahanin nating ang masining na Filipinas ay mayaman sa Balagtasang walang kamatayan. handa akong makihamok At sa paksang napakinggan. Ang Pangulo'y maaaring magbitiw rin namang kusa At ipasa ang tungkulin sa Bise Presidente nya Subalit kung sa luklukan. Akusasyon at paratang. Katwiran din na si Manny sa eleksyon ay di dapat. sama-sama. magdaos ng Snap Election. At ang pondong nawawala dahil sa Fertilizer Scam..

Kaya sayang. di bawiin ng Palasyo? Bakit nga ba tila takot na mabunyag ang totoo? Bakit pati taumbayan. sa halip na mapaunlad. mga puno ng ahensya Mahihilig mangumisyon. Saka mga pagpaplanong si GMA patalsikin Dahil siya'y iniugnay sa kaso ng ZTE deal Ng testigong whistle blower sa ginawang Senate Hearing Pawang tsismis. pag-aaklas Ang maruming pulitika. Kababayang minamahal! DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) Kung tunay ngang walang timbang ang lahad na testimonya Bakit kaya tinangka pang kidnapin si Jun Lozada? Pati si CHED Secretary Neri. at malabo syang mag-resign People Power Revolution. Kalahati daw ng presyo. Marami sa sinabi nya ay hearsay at haka-haka Ngunit walang ebidensyang mas kapani-paniwala Kung susundin ang mahigpit na proseso ng Hustisya Sino man sa sinangkot nya. Bakit itong ekonomyang pinaunlad ni Arroyo Pilit namang winawasak ng magulong pulitiko? Bakit hindi makiisang Strong Republic ay itayo? Bakit ang "Politics of Hate" ang pilit ibinabato? Problema ng ating bansa. Aminin na ang totoo. ginagawang raliyista Ginagatungan ng mga ambisyoso sa Kamara! SOLOMON JURADO (LAKANDIWA) Umiinit. hindi dapat nilulutas Sa paraang emosyonal. unang People Power Revolt Nagpatalsik sa diktador at pamilyang mga Marcos Bahagi ng kasaysayang naulit pa sa EDSA Dos Nang si Erap. paakyat na sa sukdulan Ang bakbakan ng dalawang nagsisipag-Balagtasan Ako muna ay tatabi at sila na'y hahayaan Palakpakan nating muli. Mga corrupt sa gobyerno. guro. ekonomya'y umaangat? Ang dahilan. sasagip sa ating bayan! MASIGASIG MATANGGOL (HINDI DAPAT) Bakit ipi-People Power si GMA na nagsikap Na iahon itong bansa sa lusak ng paghihirap? Lumalago ang GNP. kakampi sa pulitika. Suma-total. pampagana't pampainit! DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) Totoo bang pagod na nga sa People Power ang madla? Hindi kaya prayoridad lamang nila ay sikmura? Araw-araw. imposible. kumukulo. Tingnan na lang ang ZTE Broadband Network Deal na palpak Na saksi pa si GMA sa pagpirmahan ng contract Nang kontrata ay naglaho. ang piso ay tumataas. magdelihensya. estudyante. sayang lamang kung babalik sa lansangan At mag-People Power muli ang sawa nang mamamayan Mabuti pang magtrabaho. pulitika. bakit nga ba Pinipigil ng Palasyong tumestigo't magladlad na? Kung malinis ang kunsyensya. pulitika't walang iba Ang dahilan kaya tao'y nagagalit. na witness sa ZTE scam. Kampante ang negosyante. dumarami isang kahig. pag-iingay. hahatulang walang sala. luma nang tugtugin. pulitika. mas malala pa sa kanser. komisyon ng taga-Wack Wack! SOLOMON JURADO (LAKANDIWA) Nagbabagang katuwiran. ang balita'y sumambulat. Bakit walang matrabaho? Bakit masa'y naghihirap? Gayong ayon kay GMA. Isang Probinsyanong Intsik. Kasaysayang nagsimula sa magandang simulain Sa pag-asang mas gaganda ang takbo ng buhay natin Ngunit ano ang nangyari? Sa gobyerno naron pa rin Ang kurakot na sistema. niloloko't ginagago? Panahon na upang tayo'y kumilos at makialam Patalsikin ang pinunong kurakot sa pamahal'an Sa impeachment tayo'y bigo. unemployment lumalagpak. mangupit.O. nag-aalma Madre. pinakulong at si Gloria. magaling lang sa iyakan. Kahit ilang People Power pa ang gawin. ano kaya ang sagot na itutudla? Palakpakan nating muli at dinggin ang kanyang tula! MASIGASIG MAGTANGGOL (HINDI DAPAT) Ang makatang katunggali ay pangahas magparatang Gayong ito'y pawang tsismis at mahina ang batayan Si Rodolfo 'Jun' Lozada. 464.MASIGASIG MAGTANGGOL (HINDI DAPAT) Unang EDSA Revolution. gimik. Ang pagbago sa kultura ng korapsyon. mababagsik na salita Walang takot na sinambit ng magiting na makata Ang kalaban. wag na sanang magkunwari Pakana ng oposisyon si Lozada at ZTE Gayon na rin ang isa pang whistle blower na si Joey Para alsin si GMA. bakit. iilan lang kasing mga mapapalad Ang maswerteng yumayaman kung bansa nga'y umuunlad. Ekonomyang maganda na'y muli nitong ibabagsak! . walang silbi Pagod na ang taong bayan sa pagmartsa at pag-rally Dahil kahit na sino pa'ng maluklok sa Presidency. Sila'y mga kaalyadong mayaman na'y nayaman pa. iniluklok. wag na tayong makialam Sa bangayang pulitikal at wika nga ay "Let's move on!" SOLOMON JURADO (LAKANDIWA) Mahinahong pinagtanggol ni Masigasig ang panig Samantalang kanina pa tila hindi makatiis Ang kaniyang katunggaling muli ngayong nagbabalik Salubungin ng palakpak. walang bahong tinatago Bakit ang E. sila naman hahalili. isang tuka Iba'y di pa makakahig dahil trabaho ay wala. Kaibigang negosyante.

PULMANO —namagitan bilang LAKANDIWA LAKANDIWA (Pagbubukas) Marubdob na pagbati po ang nais kong iparating Sa lahat ng nakikinig dito sa Pag-usapan Natin Narito po kaming muli upang kayo ay aliwin Sa buwanang Balagtasang labanan ng magagaling. sa pagkain sumasala Marami ang nagtitiis na sa abroad paalila. MEJIA — nagtanggol sa panig ng DAPAT ELVIE V. mahal nya ang ating bayan! DINAPOCO MACATIIIS (DAPAT) Baka naman minamahal lamang niya'y kabang-bayan? MASIGASIG MAGTANGGOL (HINDI DAPAT) Sinungaling! Mapanlamang! DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) Naroon sa Malacanang! SOLOMON JURADO (LAKANDIWA) Itigil ang pag-aaway! Kayo muna ay kumalma Kapwa kayo may katwiran. anong uring paglilingkod? DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) Katunggaling hindi kalbo. ninenerbyos. nabaluktot Si Kabayang Noli kaya.. matalas ang pang-unawa Kaya tayo may eleksyon. Ekonomya ni GMA ay hanggang istatistiks lang Pagkat ito'y di madama ng maraming mamamayan Paano nga'y nahuhuthot o di kaya't nahaharang Ng tiwaling namumuno at kasabwat sa nakawan. di solusyon kung hangad ay pagbabago Mas mainam patapusin si GMA sa termino Kaysa maging problema pa'y ang papalit na Pangulo. Rafael A. isulong ang kaunlaran! DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) Kaunlarang nagpipyesta'y mga corrupt na opisyal! MASIGASIG MAGTANGGOL (HINDI DAPAT) Si GMA ay di corrupt. MASIGASIG MAGTANGGOL (HINDI DAPAT) Corruption di mapipigil kahit sino ang maupo People Power. yan ay bukod na problema Na sa ibang Balagtasan nararapat na igisa. MASIGASIG MAGTANGGOL (HINDI DAPAT) Hindi ako nagbibiro. DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) Karapatang ninakaw na ni GMA nang tawagan Nya si Garci sa Comelec kahit bawal at ilegal! MASIGASIG MAGTANGGOL (HINDI DAPAT) Pulitika'y isantabi. upang bayan ang humusga Pumili ng nararapat na mamuno sa kanila. natatakot Si Erap daw ay English lang ang na-corrupt. ibig yatang magpatawa Sa layuning mailihis itong paksa naming dal'wa Sino man ang hahalili. may punto ang bawat isa Kababayang kanina pa nagmumuni't nakanganga Palakpakan nating muli ang magiting na dalawa! Patalsikin si GMA? O hintayin ang eleksyon? Palitan sa 2010? O People Power na ngayon? Pagpalain tayong lahat ng Dakilang Panginoon. Kayong madlang pipol na po ang humusga at humatol. Kung si Bise Presidente Noli de Castro luluklok Marami ring tumututol.DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) Kalaban ko na rin mismo ang tumumbok sa problema Kung bakit di makuntento kay GMA mga masa Marami pa hanggang ngayon. Pulmano po ang lingkod nyong nagpupugay . kailangan nitong bansa Ay pinunong matalino. DIBORSYO SA PILIPINAS DAPAT ba o HINDI DAPAT na payagan ang diborsyo sa Pilipinas? Mula sa panulat nina: GONIE T.. ESPIRITU — nagtanggol sa panig ng HINDI DAPAT RAFAEL A.

si Elvie V. sino kaya'ng mas matibay? Umpisahan na po natin ang unang round ng bakbakan Si Miss Elvie Espiritu'y muli nating palakpakan! HINDI DAPAT (Unang Tindig) Sa simula ay pagtibok sa mga puso't damdamin Ng dalisay na pag-ibig sa dalawang magsinggiliw Katugunan din sa utos bago lubos magkapiling Sa simbahan o sa huwes ang dalawa'y bubuklurin. Lalo lang daw nag-iinit. huwag lamang ipagdaramdam Nitong aking katunggaling salungat ang kabatiran Kapag sinabing ―Yes. LAKANDIWA Narinig po ninyo kapwa ang dalawang magbabangay Pareho pong nagbabanta. hindi ako nangungutya. Araw po ng mga puso ngayong buwan ng Pebrero Kaya tungkol sa pag-ibig ang paksa ng pagtatalo: Sa sariling bansa nating mas marami ang Kristyano. Likas sa ating Pilipino ang paggalang sa Maykapal Sa aral Niya'y sumusunod. Kasalanan pang mas higit ang isang pagkukunwari Kung pagsasama'y di normal. Paano rin sasabihing tapat ka nga kung suminta Samantalang sa asawa'y nilisan mo ang halaga Tiwala ng iyong kapwa mapapawing parang bula Tingin sa iyo ay maliit. . habang buhay ang lunggati Mainam pang maghiwalay pagkat dito ang sarili Ang tanging nilalamangan. LAKANDIWA Ang tao. Sa batas ng ating bansa ay may separasyong legal Sa tuntuning kabanalan naaayon ang hiwalay Danga't ito'y itinutulot nang mayroong kasunduan Katunayan pa ring ako ang nasa tamang katwiran. sila'y ating palakpakan! HINDI DAPAT (Pagpapakilala) Inip akong naghihintay na sumapit itong gabi Upang ako'y magpatunay sa makatang katunggali Na di dapat ang diborsyo sa bansang itinatangi Pagkat hindi naayon sa Maykapal at sarili. diborsyo ba'y tututulan? Ang bukas na hinaharap ay di natin nababatid Panahon ay nagbabago. Salungat sa nababatid ng makatang paraluman Nararapat ang diborsyo sa ating bansang tinubuan Handa akong makibaka sa abot ng kakayahan Gonie Mejia po. higit na sa kautusan Ang kasal ay itinakda sa banal na kasunduan Na di dapat na humantong sa malagim na hiwalay. Sa dambana kapwa sila mangangako't manunumpa Habang buhay walang maliw na sila ay magsasama Nagsidalo'y mga saksi. diwa nito'y sumainyo Ang lingkod nyong dili't iba. tari muna ay hasain. I do‖ ang magbubuklod sa dalawang ikakasal Nang lubusang mapag-isa at sa buhay magkatuwang Ang bisa ng kasamyento'y hanggang mayrong unawaan At kung ito'y naglaho na. higit na nga ang Lumikha Hindi bagay na malabag sa hirap man o ginhawa. Laguna po. pag nag-aaway. DAPAT (Pagpapakilala) Tulad po ng nararapat. Espiritu. I do‖ ng dalawang ikakasal Di ba't ito'y kahulugang sumpang di dapat maparam? LAKANDIWA Ang dagundong ng katwiran ni Elvie po'y parang lindol Ngunit tila hindi yata nayayanig ang humamon Ngumingit-ngiti lamang si Gonie pong kutis-sanggol Palakpakan din po natin at dinggin ang itutugon! DAPAT (Unang Tindig) ―Yes. tulutan po muna ako Ang sa inyo ay magpugay nang taos sa aking puso Advanced Happy Valentine's Day. tagasaing din po minsan. parang hanging umiihip Gayon din sa mag-asawa. Sa musmos mang pang-unawa ay tukoy ang nagaganap Ang pintas sa pagsasama. sumasapit na lang sukat Pagmamahal naglalaho sa puso ng magkapilas Ang magsama pa sa bubong ay hindi na nararapat. tagahusga. sa di pa nakakaalam. may sandaling nawawaglit. ay mentras pong pinipigil. HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Marami ang kaalamang lihis sa katotohanan Katulad ng kahidwa kong di tapat yatang magmahal Katugon ba ay diborsyo kung mayroong sigalutan Ang dalawang magkapilas? Sa wari ko'y hindi bagay.Tubong Binan. Sa ganang akin ay batik sa malinis na pangalan Ng sino mang mga anak na magulang ay hiwalay Paano niya masasabing sila'y mga mapagmahal Kung mismong ama at ina. parang asong nanggigil Kaya sila'y hahayaan ko na hanggang umagahin Kapag meron na pong tumba ay saka ko aawatin. Kababayang minamahal. Tagalog na sadyang tunay Lakandiwa po ang aking papel ditong gagampanan Tagahatol. Ay dapat ba o di dapat magkaroon ng diborsyo? Batid ko pong kayo mismo'y may sariling panindigan Ngunit pakinggan po natin ang panig na ilalaban Ng Reyna po at ng Hari nitong ating Balagtasan Wag na nating patagalin. sinasaktan na sakbibi. Ang sa aki'y pagtatanong. Pag-aasawa'y kasabihang hindi kaning isusubo Na iyong mailuluwa kapag ikaw ay napaso Bago ito ay suungin dapat nating mapagtanto Ang larangan na ganito ay di gawang biru-biro. pagpupugay kong taimtim Sa matapang na kahamok. ala-Teksas talisain Sa labanang magaganap. sa diborsyo'y nagkawalay. di ko lahat idinadawit Kung ngayo'y nagkakasundo. pagbati ko ay tanggapin Isang maligayang oras.

Dahil ang tao'y marupok.Sa batas man ay mayroong hiwalay na pinagtibay Ngunit tayo'y may sariling damdamin at kaisipan Na sikaping mapagyaman ang sagradong pagmamahal Sa kabiyak ng iyong puso na tungkuling nakaatang. HINDI DAPAT Ang hiwalay ay di dapat sa ating bansang tinubuan! DAPAT Lakandiwa ang huhusga nang ito'y mapag-alaman! LAKANDIWA (Paghatol) Lakandiwa ang huhusga kaya ako'y narito na Magpahinga muna kayo at ang bibig ay isara Kayo namang kababayang kanina pa nakanganga Ipabaon sa kanila'y palakpakang pampagana! Mahaba man ng prusisyon. ang sagot po ang madilim Ng makatang paralumang lumilihis kung wariin Hindi pa ba nasasapat kaysa nandoon ang hilahil. di ba kayang unawain? Ang bansa pong Pilipinas na Perlas ng Silanganan Ay lupain ng Kristyanong may panalig sa Naglalang Ligaya nga ba ng anak kung sa ama ay susuway? O ama ay matutuwa kung siya'y nilapastangan? DAPAT Walang anak na naghangad na sa ama'y magsuwail Tayo lang ay nangingilag mga sarili'y dayain Mayroon pa bang katinuan kung pagsasama'y nagdilim Na nilambong halimbawa ng asawang talusaling? Dahil dito'y inuri kong ang hiwalay ay matimbang Kaysa sa habang panahong dangal ay mayuyurakan Kung sakali bang mangilag sa ganitong kapintasan Ang panig kong tinutugon. sa simbahan din ang tuloy. ganito ang nilalaman: Kapag kasal ay naganap. . Tama nga't tayo'y marupok. nagtaksil at nadiskubre Ang patuloy na magsama ay mayroon pa bang buti? Kapag anak ay sumapit sa tama at wastong gulang Ang respeto'y magbabalik sa nagdiborsyong magulang Marapat din bang pansinin ang paglibak ng lipunan Kaysa maging isang hamak sa sarili pang tahanan? Katapatan sa simula sa mag-asawa'y mapupuna Sa di naglaong panahon tumatabang ang pagsinta Lalo't puso nila kapwa'y nahuhumaling sa iba Sa kanila'y tumatabang ang banal na pagsasama. Iginigiit ang hiwalay ayon din sa nahahayag Ngunit hindi nararapat ang humanap ng ibang liyag Pagka't iya'y pangangalunya. HINDI DAPAT (Ikatlong Tindig) Maganda po itong tanong. turing ba ay kasalanan? HINDI DAPAT Sa hangad yatang magwagi sa laban ng katagisan Naglulubid ng salitang wari ko'y mga paratang Dilat po yata ang mata ngunit tulog ang isipan O baka po kinakapos sa tunay na kaalaman? DAPAT Ang tanong ko'y maliwanag. hindi ako tumututol Pagkat tayo ay nilikhang nasasangkot sa panahon Kapintasan nga ba kaya ang batas na tumutugon Sa hiwalay na nabanggit? Ang sa aki'y pagtatanong. patuloy magsamang pilit? Di ba dapat bigyang laya ang kanilang ninanais Na hanapin na sa iba ang pintuho nilang langit? HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Bawat pukol na matuwid nitong aking kahidwaan Ay pawa pong mga lisya. kayhirap maunawaan Hahanguin ko'y talata sa Aklat ng kabanalan Taliwas sa kanyang batid. ngayo'y aking sasagutin Di ba't tao'y kakaiba ang paniwala't adhikain? Ipinagtatanggol ko'y di dapat na iyan ay pairalin Piling panig ko sa paksa. DAPAT (Ikatlong Tindig) Sa tugon ng kahidwa ko lumilitaw na malinaw Na sadya ngang karapatan ang gawang paghihiwalay Tama nga't pangangalunyang humanap ng ibang mahal Ngunit po ang aming paksa ay kung dapat ang hiwalay. sa kautusan lumalabag. Hindi man inaasahang ang ganito'y sumasapit Dapat bang ang magkabiyak. Kung atin pong susuriin sa palakad ng lipunan May batas na hindi hango sa banal na kasulatan Ang nais ko pong tukuyin ay ang annulment ng kasal At iyan ay hindi kaila sa ating mga kaisipan. ang dalawa'y pinag-isa At pirmihang magbubuklod nando'n man ang pagdurusa Ang pinabigkis ng langit sa utos na nakatala Ay hindi na makakalas ng kahit sinong nilikha. Mainam pang tumalikod kaysa lugmok sa panimdim? HINDI DAPAT Sa buhay bang walang wakas ay sino ang tinatanggap? Di ba't iyong sinaktan na at nagpataw ng patawad? DAPAT Kautusan di po namang mahalin mo ang sarili Ang hiwalay ay dapat lang kung ito'y nakabubuti. DAPAT (Ikalawang Tindig) Hindi lubos na matukoy ng dilag kong katunggali Ang lawak ng kapintasang matatamo ng sarili Halimbawang ang kapilas. sa Marcos diyes nahahayag.

Balagtasa'y may hangganan. ―Pinagbuklod ng D'yos ay wag pagh'walayin nga ng tao‖. . kasamang sumulat ng iskrip si GONIE T. magandang gabi po sa lahat. ang respeto ay naglaho Kaysa anya magkunwari. Ani Elvie. PULMANO — nagtanggol sa panig ng MAYAMAN DOMINGO TOLENTINO — namagitan bilang LAKANDIWA LAKANDIWA (Pagbubukas) Muli ang Balagtasan ay sumasahimpapawid Kababayang minamahal. Si Ka Domeng po ito. ang sukli ko ay salamat Dalawang angkan ni Balagtas ang siya ngayong maghaharap Ang tagisan ng talino ngayong gabi'y magaganap Pakinggan nating mabuti nang maunawaan nyong tiyak. si Gonie ay Oo'ng tugon. Ano'ng silbi raw ng kasal kung iba na'ng minamahal? Higit pa raw tatatanggapin ang pagkutya ng lipunan. Matapos na maihayag ang katanungang tutugunin Ang dalawang maghihidwaan ay atin nang palitawin Si Juliet Asenita ang siyang unang tatawagin Sa matunog na palakpak siya'y ating suubin! MATALINO (Pagpupugay) Ang likas na kakayahang taglay ay walang katumbas Kaya sa matalino ang mariin kong sagot na ihahayag Pero bago muna. Kung diborsyo'y hahayaang umiral sa ating bansa Ang pundasyon ng pamilya ay bubuway at hihina Walang saysay ang sumpaan at ―Yes I do‖ sa dambana Kung sa huli'y p'wede palang mapawalan itong bisa. ang inatasang maging Lakandiwa Na siyang papagitna at hahatol sa dalawang maghihidwa Para naman inspirado. Kami po'y muling maghahandog sa inyo ng kasiyahan Upang ang pagod ninyo sa trabaho ay maibsan Ginaganap natin ito bawat unang Lunes ng buwan Ang tagisan ng katuwiran na kung tawagi'y balagtasan. MAYAMAN SINO ang mas sikat at higit na dapat hangaan: MATALINO o MAYAMAN? Mula sa panulat nina: JULIET ASENITA — nagtanggol sa panig ng MATALINO. kay Elvie ko igagawad! MATALINO VS. ang diborsyo'y gawang tao Sa bibliya'y nasusulat. Ang katwiran po ni Gonie. Di raw kaning isusubo't iluluwa pag napaso Ang kasal ng magsinggiliw na di anya gawang biro Kapag dalwa'y pinagbuklod sa palitan ng ―Yes I do‖ Kamatayan lang ang pwedeng kumalag sa tali nito. Ang korona ng tagumpay. Akin na pong ihahayag ang paksa ng balagtasan Na ang tema'y sino nga ba ang mas sikat at higit na hahangaan? Ang may angking likas na talino o ang isang mayaman? Ating sasagutin ngayon nang malutas ang katanungan. at sa dulo ay may hatol: Diborsyo sa ating bansa'y angkop nga ba't naaayon? Ang sagot ni Elvie'y hindi. mag-asawa'y sumusumpa sa dambana Walang maliw na pagsinta ang alay sa isa't isa Saksi yaong nagsidalo at gayon din si Bathala Na sila ay magsasama sa hirap man at ginhawa. mabuti pang magdibors'yo. MEJIA RAFAEL A. Balagtasa'y ihahatid Magandang gabi po muna sa lahat ang bati naming matamis. Kaysa maging isang hamak sa sarili niyang bahay. ang lahat ay nagbabago Habang merong unawaan. Para kay Ginoong Robert Generao ng FT Construction Tugon sa katanungan niya'y igagawad namin ngayon Marami pong salamat sa panawagang kanyang tinugon Ang paksang iminungkahi niya'y idadako sa kuwestyon. hayaan nyo bati ko'y maigawad Maligayang pakikinig. may bisa ang kasam'yento Ngunit pag sa isa't isa. Ginamit na halimbawa'y pag nagtaksil sa sumpaan. ang kaba ko ay mawala Maaari bang makahiling ng palakpakang masagana! Sa matunog nyong palakpak. Ang katwiran nila'y ganyan. Ang lahat nga'y nagbabago sa panahong lumilipas Ngunit ang salita ng D'yos kaylan ma'y di kumukupas Mahusay mang mangatwiran ang makatang taga-Tarlac. ang nagwika ay si Kristo. ilakas ang radyo't makinig Dalawang magaling na makata. ang sa akin nama'y ito: Ang kasal ay mula sa D'yos.

lalapitan ba ay sino? Di ba dalubhasang duktor sa lunas ay sigurado? At sa mga paaralan. di kapos ang kaalaman Ngunit kung ang namumuno'y masalapi ngunit mangmang Magagapi ang pag-asa ng kanyang sinasakupan. Ang pulubing matalino at mayamang di marunong Isang araw ay nagtagpo sa labas ng Mandaluyong Mayaman ay walang kaya sa diskurso at diskusyon Pagsapit ng tanghalian. ang sagot po'y maliwanag. May oras pa. Laguna po ang haharap na makata Nakilalang magaling din sa larangan ng pagtula Si Ralph Pulmano po. Taga-Binan. guwapo na may itsura pa Salubungin natin siya ng palakpakang masagana! MAYAMAN (Pagpupugay) Salamat po. Yaman ba ang magdadala sa tugagog ng pangarap? Ang kinang ba ng salapi sa paghanga ay pambihag? Dahil yata puro pera sa katalo'y nasa utak Pati yaong baluktot na'y tuwid pa ring sinusulyap. Ang mayaman. sa impyerno siya'y napiit. Nueva Vizcaya po ang black byuting paraluman Likas sa dugo't lahi niya ang walang takot kung lumaban Pakinggan naman natin ang makatang makakapingkian Iniwan niya ang mag-iina upang tayo'y matugunan. nagkatabi Matalinong contract worker at mayamang negosyante Ang bitbit ng matalino'y diploma at pasaporte. Lakandiwa at sa bayang nakikinig Ako po ay bumabating buong galak. nag-aabroad. LAKANDIWA Sa pagpapakilala pa lang sa dalawang magpipingkian Ay tila ba mainit na ang kanilang labanan Para naman ang pananabik nyo ay hindi mabitin Sila pong dalawa ay atin nang pagitnain. Maliwanag ang sagot ko sa tanong na tinutugon Ang marapat na hangaan ay yung mga marurunong Kahit ikaw ay mayaman. salapi man ay igugol. tinitiis yaong hirap Mayaman din. Sariwain naman natin sa gunita ang lumipas Sa dayuhang mananakop lumaya ang Pilipinas Ito'y dahil sa utak ng isang henyo at pantas Kay Gatpuno Jose Rizal na dunong ang itinumbas. MAYAMAN (Ikalawang tindig) Katalo ko'y kay-aga pong kasalana'y 'kinumpisal Inamin pong ang may aral. minsan. kay San Pedro iginiit Limpak-limpak niyang salapi. sa mayaman ako'y bilib. kung ulo mo ay mapurol Kasikatan ay mailap. nagsisilbi'y mga guro Dunong nila ang sandata nang tayo ay mapanuto. upang ikaw'y makaatras Balutin na ang dila mo habang di pa nagkakalat Balagtasa'y hindi laging labanan ng mauutak Kung minsan din. LAKANDIWA Ang panig po ni Juliet ay narinig ninyo Higit na sisikat at hahangaan ay itong matalino Pakinggan naman po natin ang makatang si Ralph Pulmano Ihatid po natin siya ng palakpakang masigabo! MAYAMAN (Unang tindig) Kalaban kong paraluman ay masyado pong seryoso Baka labis pong magdamdam kapag dito ay natalo Yamang paksa nami'y tungkol sa mayama't matalino Hayaan nyong sa inyo po ako muna ay magkwento. para naman magpasarap Sino nga ba sa dalawa ang mas lamang at mas sikat? Kahit sa tulad kong mangmang. Ang dalawa'y naisipang mag-aplay patungong langit Ang marunong ay pumasa sa ginawang pagsusulit Nang mayaman ay lumagpak. MATALINO (Unang tindig) Musmos pa man tayong bata'y pangaral na ng magulang Ang talino'y kabahagi sa magandang pamumuhay Ito'y isang katangiang tataglayin habang buhay Karunungan ay hagdanan sa pag-abot ng tagumpay. lingkod lamang ng may yaman Pag nagsara ng negosyo ang mapera't may puhunan Ang kawawa'y ang marunong na kawaning swelduhan lang! . Matalino'y nag-aabroad. Sa karandamang mapanganib. nagwawagi'y ang makatang may pambayad! LAKANDIWA Iyan po ang katuwiran ng makatang taga-Binan Lalo daw sikat at dapat hangaan ay yung mga mayayaman At para naman lalo nating ito'y maunawaan Magpapatuloy po sila at atin namang palakpakan! MATALINO (Ikalawang tindig) Malabo po ang pananaw sa tunay na nagaganap Nitong aking katunggaling panalo ang siyang hangad Magagawa bang gutumin ang may utak at ng lakas? O baka po nagbibiro dahil siya ang babagsak! Marunong ang naglilingkod sa negosyo ng mayaman Upang lalo pang lumago sa panahon mang daratal Ano kayang mangyayari kung wala yaong may aral? Baka itong masalapi'y hahantong sa basurahan. Sa byahe ng Continental Airlines. Ang bansa ay umuunlad kung dito'y nanunungkulan Malawak ang nababatid. kinikilig! Sa kalaban ko po namang madilim din yaong kutis Kung sya po'y sa matalino. katalo ko. matalino ang syang gutom. pasalubong na pinakyaw sa Duty Free.LAKANDIWA Taga-Dupax.

Ang buhay natin sa mundo. ganyan din si Eba't Adan Paraiso'y nakamtan na. hilot. maingat sa daraanan! MAYAMAN Ngayo'y di na mayaman ang binubugbog ng kalaban Sa marunong versus mangmang napalihis ang usapan! MATALINO Kamangmangan ng mayaman ang siya kong tinutukoy Mahirap makaintindi. inabot ay hanggang ulap. kaydami ng may diploma Kinakalawang ang utak. masagana itong bansa Ang dunong ng isang tao. hahangaan? Kayamana'y panlabas nga. pagkat baka makulitan ang balana Pasalamat ka na lamang. abusado pa rin pala! . kung inabot ng finished contract Kaluluwa ng may dunong sa langit ay natitiyak Dahil sinamba ng mayaman. sino'ng unang papansinin? Sino nga ba'ng hahangaan kung dalawa'y pagtabihin? Matalinong mukhang engot dahil pobre at gusgusin? O mayamang mukhang "genius". Sa mental po humahantong. yan ay D'yos lang ang may alam! MATALINO Sa landas mang pagkalinis. ang mangmang ay naliligaw Ang paghanga sa marunong. pag labis na. marami ang natutuwa. pwede pa ring pagtyagaan Ang malungkot ay sila pang ignoranteng kababayan Ang madaling naloloko ng rekruter na maalam! Hindi lahat ng may pera'y sumasamba sa salapi. salapi at pilak. kalaban ko'y nagmamaktol! MAYAMAN Ako pa raw ngayon itong pang-unawa'y kinukulang Magkano ka? Sabihin mo. may ospital nga ba kaya? Sobrang silaw sa salapi ay malaking kapintasan Pagkat walang itatangi kundi yaong kumikinang Dahil dito'y nalilimot sa puso ang kabutihan Nang dahil din po sa pera. walang trabahong makita! MATALINO Katunggali ang nagsabing ang tanga ay naloloko Matuwid ang kahulugang dapat magpakatalino Si Abraham at Isaac maging si Job ay may ulo Kaya sila nagsiyaman. kumadrona Ay may presyong kagaya rin ng kakaning tinitinda! Sa labanang pasikatan. Tulad ni Job. sapagkat ang kalooban Ay di tayo ang hahatol. nagbibilang na ng tala! LAKANDIWA Sandali muna akong sa labanan ay papagitna Ang sagutan ng dalawa'y nagiging pabigla-bigla Para bang mga teksas. MAYAMAN (Ikatlong tindig) Wala nga pong pagamutan sa mapurol ang isipan Dahil hindi pa po sira. Na-cancel ang entry permit. sa kulunga'y nagwawala Sa pagnanais na makasipa at makatuka! Ang nais ko't hiling sa dalawang naghihidwa Sana ang hinahon sa inyo'y hindi mawala Muli ay tumindig at sa labanan ay pumagitna Ihatid naman natin sila ng palakpakang pampasigla! MATALINO (Ikatlong tindig) Mahirap pong umunawa ang makatang mukhang pera Ang sabi ko. wala pa ring kasiyahan Sa hangad na magmarunong. nabibili na ng pera Talino ng abugado. mas maraming sa D'yos Ama'y nagpupuri Kalulwa ng may talinong sa kapwa ay nanduhangi Made-deport sa impyerno pagkat passport pala'y peke! Tigilan na ang pagsabing matalino'y syang may dala Sa mayaman. Sarmiento at Lardizabal. nilabag ang kautusan Pati dunong ng Maylikha ay nais na mapantayan! Kahit ubod ka ng galing at nuno ng karunungan Yagit ka ring ituturing hangga't di ka yumayaman Ang taginting ng salapi ay musika sa lipunan Pag tama mo sa swipistik. pag sumobra ay masama. ang may aral. nandyan ang kapalaluan. ginto.Bilib ka sa matalino. Matatag ang ekonomiya. paksa dito'y sino'ng sikat. Hindi ka ba nagtataka? Sikat ka't hinahangaan. daig mo pa ang superstar! Kayamanan. talino mo'y sa bigkasan Talo mo pa si Ayala. dahil hindi mga bobo. Kahit ikaw ay mahirap. pagkat porma'y mamahalin? MATALINO Di katumbas ng halaga ang magandang kalooban Iyan namang salapi mo'y palamuti lang ng katawan Di sa panlabas na anyo nakikita ang katinuan Kundi sa gawa ng taong may inaangking kaalaman. matahimik ka na lamang! MATALINO Katalo ko'y di lang bobo. duktor. MAYAMAN Ako yata ay naligaw sa labanang napasukan Akala ko. Marami sa 'yong nakikinig dahil sa iyong kaalaman! MAYAMAN Bakit ko ba hahangaring ako'y maging marunong pa Gayong halos lahat naman. sa mayaman ang nagdadala Kung sa mental humahantong ang may dunong na sumobra Sa walang alam pagkat tanga.

PULMANO po ang lingkod nyong kinikilig Malugod na nagpupugay sa balanang nakikinig . sisikat ka at hahangaan At kung mayaman ka. may pam-pocket money ka pa! MATALINO Marunong ang hahangaan. taos-pusong bumabati At sa munting Balagtasang inihanda ngayong gabi Ang mabuti'y pulutin po. Sa panig ng matalino na si Juliet Asenita Dahil daw sa talino. mga kababayan. RAFAEL A. sila'y ating palakpakan! PAGSASABI NG TOTOO DAPAT ba o HINDI DAPAT na laging magsasabi ng totoo? Mula sa panulat nina: ELVIE V. Kung ang talino'y ginamit sa mabuting paraan Walang pagsalang ito'y dapat nating hangaan Ngunit kung ginamit ito sa kapwa ay panlalamang Bagkus ay dapat pang ito ay pintasan. Hahangaan mo rin ba ang isang mayaman Kung wala namang malasakit sa kapwang nahihirapan? Datapwa't kung ang yaman ay ginamit sa katuwiran Walang pag-aatubili. Ang paksa ay sino nga ba ang higit na hahangaan Ang may angking talino ba o ang isang mayaman? Narito ang hatol ko sa dalawang naghidwaan: Patas po ang naging laban. nakilala ang ating bansa Talino raw ang puhunan sa buhay ay pakikibaka Matalino raw ang siyang sikat at hahangaang talaga. magpakahirap ay di na kaylangan Tila may katwiran din ang makata ng Binan. Kung sa tugatog ng tagumpay ay marunong ang kailangan Datapuwat kakailanganin din ang puhunan ng mayaman Yaman ang magpapakilos sa matalinong tauhan Ngunit matalinong tauhan din. PULMANO — namagitan bilang LAKANDIWA LAKANDIWA (Pagbubukas) Sa ayaw at sa gusto nyo ay narito kaming muli Ang Samahang Makata po. di mayamang walang alam! MAYAMAN Sa gobyerno ay kaydaming matalinong magnanakaw! LAKANDIWA Akin na pong pipigilin ang talaktakan ng dalawa Ako namang Lakandiwa ang papasok sa eksena Ang hiling ko sa dalawang makata ay magkamay na At sa inyo.MAYAMAN Sagot ko na ang ticket mo. ang masama ay iwaksi. palakpakan muli sila! Mahirap man ang humatol ay akin nang gagawin Sa katwiran ng dalawa na mahirap arukin At sapagkat ang dalawang ito'y kapuwa magagaling Marahil ay mahihirapan akong matuwid nila'y limiin. At si Ralph Pulmano po sa panig ng mayaman Dahil daw sa yaman. sisikat siya at hahangaan. ESPIRITU — nagtanggol sa panig ng DAPAT GONIE T. magpapatakbo ng negosyo ng mayaman. MEJIA — nagtanggol sa panig ng HINDI DAPAT RAFAEL A.

panahon ni Eba't Adan Ang demonyo po ang sanhi. kahit tinda mo'y bilasa Madali ang makabenta sa naglubid ng salita. kakampi ng kadiliman. Ngunit habang nadidiin sa parunggit na pahapyaw Lalo namang umiigting ang gilas ko sa banggaan Nais ko ding ipabatid sa makatang paraluman Magkaminsan ang totoo ang sa leeg mo'y sasakal. kung ikaw ay nasasaktan Nanganganib mabilanggo ng dahil sa kasalanan Abugadong manananggol. sumainyong walang maliw. pag-utusan nyo't tutupad. May anak ka na lalaki. masasabing sila'y pantay Pag-abot po kay San Pedro. katotohanan Kaydali ng iyong pagpasok sa madilim na piitan. Tayo ay mga nilikhang sa daigdig nabubuhay Sinasabing mga anak ng Maykapal na naglalang Bilang mga tagasunod sa isang Amang umaasam Tayo ba sa nais Niya ay may loob na susuway? Babaybayin ko po ngayon. HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Maganda po ang pahayag ng makatang paraluman Sa makabagbag-damdamin hinango niya ang patunay Ngunit iya'y di dahilang panig ko ay natatakpan Ayaw lang pong bigyang pansin. magsasamang matagalan. sa kabutihan ay duwag. Sa pagdayo itong ginang. utos dapat nating sundin? Maliwanag ang tugon ko na iya'y huwag mapangyari Pagkat isang kasalanan sa Maykapal at sarili Malinis na pagkatao. banal na alituntunin Sa mali'y huwag pabibihag. Anong gandang idudulot ng sabi mong magkaminsan Di pagsasabing totoo ay may buting iaalay? Kahidwa ko'y gigisingin sa isa pong kawikaan Ang pagsasabi ng tapat. kung ikaw'y di pasasaklaw Pag-asa ay iilap sa sariling kapakanan. pag inamin. nagtatago halimbawa Hinahanap ng kaaway. bumabating mataimtim At ang diwa nitong gabi. Hindi ko po sinasabing kahidwa ko ay may sungay Hindi ko rin sinasabing may buntot siyang tinataglay Nais ko lang ibahagi sa kanya ang kaalaman Magsinungaling ay masama. si Juan ay hinadlangan Sa langit di pinapasok. LAKANDIWA Pangalawang yugto na po ng labanang mainit na At sa puntong ito ako ay eeksit samantala Hahayaan kong mag-away sila hanggang gusto nila At pag kapwa lamog na po'y saka muling maka-entra. Sa dilag kong katunggaling larawang kawalang-malay Sa makalumang panahon. sa kanila ay nakialam Sa matamis nitong dilang naglubid-kasinugalingan Kaya do'n sa paraiso ang dalawa'y pinagtabuyan. unawain akong ganap Ang magtatwa sa totoo. isang maligayang oras Gonie Mejia po lamang. LAKANDIWA Buong linaw na naghayag ng kanilang niloloob Ang dalawang magigiting na dito ay magsasalpok Atin na ngang pag-untugin nang matesting yaong tuktok Si Elvie po ang syang una. higit siyang nababagay Sa agos ng pamumuhay.Sa Balagtasan pong itong labanan ng matitinik Ako po ang Lakandiwang sa usapin ay didinig. wastong daan ay landasin Tamang asal nga ba kaya kung minsa'y magsinungaling Kung dito ay malalabag. HINDI DAPAT (Pagpapakilala) Hindi dapat na palaging totoo ang ihahayag Pagkat ito magkaminsan sa iyo'y magpapahamak Kababayang nakikinig. Kung ikaw'y isang tindera ng isda sa talipapa Sa kostumer sasabihing bili na kayo at sariwa Tinamaan ng magaling. sa buhay niya'y nagbabanta . "Dapat ba na palaging magsasabi ng totoo?" Salubungin ng palakpak na masigla't masigabo Ang dawalang sa larangan ng bigkasa'y kapwa bagyo! DAPAT (Pagpapakilala) Dapat na katotohanan ang palaging sasabihin Dalahin mo'y kasalanan kung ikaw ay sinungaling Elvie Espiritu po. pag-unlad ang hinahanap Biniro ng kapalaran sa salang hindi ginanap Dahil sa maling paratang. dapat sa ati'y mamalagi Kaysa isang nabubuhay na may dungis yaong budhi. DAPAT (Ikalawang Tindig) Mailap ba ang tagumpay sa isang tapat na mangusap? Maamo ba ang pag-asa sa may pag-uugaling huwad? Kung mayroon mang masasagi. magagapi siyang tiyakan. Nagkarera tungong langit ang dalawang magkaribal Sa bilis pumaimbulog. palakpak wag ipagdamot! DAPAT (Unang Tindig) Sa isip nati'y namulat. Isa ditong halimbawa. Ang paksa pong hihimayin ng makatang magtatalo Ay. sa kanya ay nagpahamak. buhay niya ang nakatumbas Idiniin ng sinungaling. LAKANDIWA Umuusok na katwiran ang kaagad namutawi Sa labi ng paralumang matatapang daw ang lahi Ang lalaking makata po ang sya namang maghahabi Palakpakang malulutong ang atin ding ipanukli! HINDI DAPAT (Unang Tindig) Paalala ko po muna sa matabil na kalaban Huwag naman sanang lalabis sa pasaring at paratang Kung di man dapat magsabing totoo paminsan-minsan Kahulugang ako na po ay may buntot at may sungay. sa sinungaling sila'y ayaw.

may kakambal na hilahil. asal. pagkat utos ng D'yos Ama Kakampi ng kadiliman ang di magsabi ng tama Duwag raw sa kabutihan. minsan daw po. nagsinungaling ang kalaban Kutis-sanggol daw po siya. Sa tahanan ang magulang sa anak ay itinuturo Bawal ang magsinungaling. at Buhay Walang sasapit sa Ama kundi sa 'king pamagitan. "Ako'ng Daan. nilahat na Ang paksa ng pagtatalo ay muli kong paalala Kung sadyang kinakailangan. isip. ani Elvie. LAKANDIWA Kayo muna'y maghiwalay. Katotohanan. dayain at paglakuan Dapat ka ba na matuwa? Ang sa aki'y katanungan! HINDI DAPAT Tila po nakakalimot itong tigre ng Viscaya Lahat na lang kapintasan isinali. DAPAT Ang bagay na nakakamit sa isang katotohanan Ay masarap tamasahin. barbekyung sunog din naman! HINDI DAPAT Kayo na ang nakarinig iyang totoo magkaminsan Ay mahirap na tanggapin. di angkop ang maging tapat. ng mahal mo'y may sisingil. tiyak ako'y tahimik lang Di ko ugaling sumuko sa ano mang paglalaban Kahit pa ang katunggali'y pang-heavy weight po ang timbang. hindi dapat ikasiya. gawang hindi makatao Kahit man sa paaralan pinapangaral ng guro Kaluluwang sinungaling ang bagsakan ay impiyerno. mahirap na isagawa . hindi mo ba magagawa? Malubha ang karamdaman ng isang mahal sa buhay May taning na halimbawa ang buhay niyang tinataglay Kung kaniyang mababatid hininga'y agad mapaparam Di ka ba magsisinungaling kung kanyang napagtanungan? Hindi ko itinatatwang magsinungaling ay labag Sa banal na kautusan na sadya pong nahahayag Ngunit may pagkakataon na di ka makakaiwas Lalo na nga kung ang sanhi. halimbawa. Ibabalik ko pong muli ang laban sa katinuan Kapintasan nga ba kayang magkaila minsan-minsan? Sakali bang makabuti ang totoo'y pahindian Masasabi pa rin kayang ito'y isang kamalian? Katulad sa nainterbyung aplikanteng mag-a-abroad Kasinungalinga'y ginawa para lamang makalusot Nagpunyagi sa dahilang nais nyang maitaguyod Pag-aaral ng kapatid na tungkuling sinasakop. Kung sa buhay. ang hiling ko nama'y ito: Palakpakan ang dalawang mahuhusay sa diskurso! Ang palagi bang magsabi ng totoo'y nararapat? Yan ang paksang tinalakay ng dalawang nagsalungat Ani Elvie. hindi ng kasinungalingan! HINDI DAPAT Mayroong pagkakataong dapat kang magsinungaling Kung ito'y nakabubuti sa sarili at kapwa din. walang dapat pangambahan Kailangan bang ikailang kulang ka sa kakayahan Kailangan pa bang dayain yaong kapwa mo nilalang? Matuwid na hindi tama sa kapwa ang panlalamang Ang di-pagsabing totoo na lihis po sa katuwiran Kung sa iyo kaya gawin. HINDI DAPAT (Ikatlong Tindig) Kita nyo't nagsinungaling itong lahi ni Bakekang Kung sa paksa ako'y mangmang. magpalamig niyang ulo Bago kayo ay tuluyang magkapikunan nang husto Sa mat'yagang nakikinig. Natural po kung ang isang tao'y walang kaluluwa Wala siyang pagkatakot. di ko ugaling manlinlang Nais ko'y katotohanan. Dapat nga raw. Madali pong sabihin yan. DAPAT (Ikatlong Tindig) Kay-aga pong nangumpisal ng kalabang kutis sanggol Inamin na kasalanan ang panig niyang tinutugon Kung sa laban siya'y susuko." Maliwanag na ang susi sa pinto ng kaligtasan Ay nasa 'ting katapatan sa salita. mabigat sa kalooban Sadya ngang nakabubuting magsinungaling magkaminsan Higit na nga kung hangad ko'y mahalin ng kaibigan. kung minsan daw kaylangang magsinungaling Lalo't kung ang pagtatapat. DAPAT Di ko ugaling mang-uto. ang sa aki'y paghahamon Ay ngayon na ang sandali.Kung kanilang tatanungin ang anak mo'y nahan kaya Ang ikaw ay magkaila. may nais kang ipangilag. magsinungaling ay dapat ba? Minsan ay aking sinabi sa paralumang kalaban Na siya ay ubod ganda at pang-Miss World ang katawan Kung ako lang ay nagsabi ng pawang katotohanan Maaaring noon din po ang mukha ko ay nasampal! DAPAT Hindi ako nangingilag na ako ay mapintasan Di ko dapat ipagdamdam kung iya'y katotohanan Ang masakit na nangyari. hindi nga mababalisa Huwag sa akin mapipikon itong macho kong kahidwa Muli kaya siyang mag-aral nang ito ay maunawa. dapat daw po. may ugaling huwad anya. Ani Gonie. At sa kapwa'y mapanlamang. Pagtatakpan mo ba siya o lalo pang ididiin? Ani Hesus. nang magsama nang maluwag Ang kay Gonie. ngayon na po ang panahon.

RAFAEL A. ang matalo'y bitay agad. maganda at batambata. LAKANDIWA Maliwanag na nagsaysay ng katwiran ang makata Na dalaga pa pong tunay. Bayan At sa mga inaantok. Lakandiwa po ang tawag. ang supling ba'y matwid na panghimasukan? Iyan po ang paksa ngayon nitong ating paglalaban. At ngayon sa katunggaling kahidwa ko at kabangay Sa panig pong tinutugon ay huwag nawang malimutan Hangga't anak ay sakop pa sa kandili ng magulang Sila pa rin ay may layang sa anak ay umantabay. Kahit na may kabigatan ang napili nating paksa. dulutan po ng unawa. Mga taon pang napigtal sa tangkay nitong panahon Sa wastong gulang sumapit ang anak na tinutukoy Pag-ibig sa itatangi nang sa puso ay sumibol Karapatan nitong anak ang damdamin ay matugon. nagpupugay. tingnan kung may binatbat nga! HINDI DAPAT (Unang Tindig) Maganda ang kahidwa ko. Nasusupil nga ng tao yaong hayop na nilikha Nguni't walang makasupil sa sarili niyang dila. Tatlong ulit na nagtatwa: "Di ko kilala'ng taong yon!" Kung sila ngang dinakila't pinagpala ng Maykapal Nagkamali. di nagsabi ng totoo sa Faraon Si Jacob. mata nama'y mga dilat. "Hoy. Ang tanong ko'y uulitin: Marapat ba't nababagay Na palaging magsasabi ng pawang katotohanan? Ang atin pong pamantayan sa kung ano'ng tama't mali Ay ang mga kautusang nakaukit sa 'ting budhi Iyang taong hindi tapat sa marami't kakaunti Sinungaling din ang tawag mabuti man ang lunggati. Ang kalaban nya po namang binat-na ang syang tutudla Palakpakan din po't dinggin. Tungkulin ng magulang ay pangalagaan ang anak Iwasto sa kalagayan. Palakpak nyo'y pakawalan: si Elvie po ang nag-kampeon PAKIALAM SA PAG-IBIG NG ANAK DAPAT ba o HINDI DAPAT na makialam ang magulang sa pagpili ng mapupusuan ng anak? Mula sa panulat nina: ELVIE V. gising!" ang panawagan Narito po kaming muli upang kayo ay handugan Ng inyo pong paboritong nagbabagang Balagtasan. nagsinungaling din minsan. nagkasala. Mabibigat din po naman ang makatang magbabangga Mga Reyna at Hari po sa larangan ng pagtula Palakpakan sila habang lumalapit papagitna! DAPAT (Pagpapakilala) Maaliwalas ang langit sa gabi ay nakatunghay Wari bagang umaayon sa ihahayag kong patunay Na dapat lang makialam sa anak po ang magulang Sa pagpili ng kasuyong itatangi habang buhay. Mabait na Lakandiwa. PULMANO — namagitan bilang LAKANDIWA Sa akin pong katunggali na kutis ay takipsilim Ang sarili ay ihanda at isip ay patalimin ELVIE ESPIRITU po. itatatwa? Malasakit nga ba nila'y ipagwawalang-bahala? Ang sa aki'y pagtatanong. HINDI DAPAT (Pagpapakilala) Matayog na pangarapin kalimita'y di matupad Katulad ay lakbay-diwang sarili'y di umaangat Diyan ko po ihahambing itong kahidwa kong dilag Nananaginip pong gising. ESPIRITU — nagtanggol sa panig ng DAPAT GONIE T. Subalit sa dal'wa ritong buong giting na nagtanggol. Ama akong nagmamahal sa kaloob na mga anak Ang sila'y panghimasukan sa kakatuwangin ay di dapat GONIE MEJIA po ang lingkod nyong taga-Tarlac Sa tanan ay nagpupugay. Tama bang magsinungaling kung may banal na intens'yon? Ipasa-D'yos na po natin ang paghusga at paghatol. Kung sumapit sa panahong anak ay mag-aasawa Pakialam ba ng magulang. tila gayon din po naman Unang tindig. LAKANDIWA Mukhang handang-handa na po ang makatang paraluman Ang makatang taga-Tarlac. Si Abraham. sa di tama ipangilag Ang higit na karanasan sa kanila ay di hamak Mas pa nilang nababatid sa anak ang nararapat. PULMANO po ang lingkod n'yong bumabanat Magiliw na nagpupugay. itatanggi. MEJIA — nagtanggol sa panig ng HINDI DAPAT RAFAEL A. buong tuwa at ng galak. bumabating walang puknat Dito'y ako'ng tagahahatol.Si Apostol Santiago na ang sya mismo ay nagwika. si Elvie po ang sya munang pagbibigyan Upang lalong ganahan po'y ihatid ng palakpakan! DAPAT (Unang Tindig) Kahulilip ay ligayang hindi kayang mapantayan Ang nadama nitong ina nang ang anak ay isilang Ang sanggol ay inaruga ng malingap na kandungan Ng magulang na nagsilbing sa bukas nya'y mga tanglaw. ang pangit lang ay ang matuwid LAKANDIWA (Pagbubukas) Magandang unang Lunes po ng Marso sa inyo. buong giliw Sa lahat ng kababayang katulad ko ang hangarin. nagsinungaling upang kamtin ang bendisyon At si Pedrong araw-gabi'y kasama ng Panginoon. Ang magulang ba ay dapat o di dapat makialam Sa pagpili nitong anak ng nais na mapusuan? Sa pag-ibig. .

Hantungan nitong malimit ay di ba paghihiwalay? Pag sinabing nakikialam ang magulang po sa anak Kanilang pinipintuhong balak nila ang matupad Ang sustansiya ng hidwaan. magulang ang masasaktan. Mapupusok sa pag-ibig. kahit anak mong sarili. Ngunit po sa isang dako ay hindi niya nababatid Mas liligaya ang anak sa kaniyang nilalangit . kahit ikaw'y nakialam. hindi yaring pang-intindi Taliwas po ang pasaring ng mahanging katunggali Hindi ba't ang kabataan.Pati pintig ng puso ng anak yata'y ginigipit Kung sa wastong gulang na din yaong anak pag sumapit Desisyon nyang pangsarili. Katulad din halimbawa ng sa anak lumiligaw Lasenggo at butangero. sa paglihis. Pag-ibig ay kawikaang labis makapangyarihan Ang lahat ay hahamakin maging pati kamatayan Kapag puso ang nag-utos sa anak at hinadlangan Kundi sa hukay babagsak ay do'n sa Mental Hospital. kapag magulang nakialam Anak ay napipilitang sa kasintaha'y magtanan. magulang pag nanghimasok Katumbas nama'y pagluha sa anak ang idudulot Kasawiang tataglayin. Halimbawa ko po lamang itong aking inihayag Bagaman may pangyayari na dito ay natutulad Nasaan ang pagmamahal ng magulang po sa anak Kung karapatan sa pag-ibig ng bunso ay winawasak? DAPAT Maganda ang halimbawa ng makatang kahidwaan Ngunit ang tema ng paksa'y di maunawang lubusan Ang pakialam ng magulang sa anak ay nakabatay Kung sa kanyang kakatuwangin ay may punang kapintasan. nagbabanta Ang magsawalang-kibo ka hindi ba pagpapabaya? Kung di kabagay ng anak sa pagsinta ang ninanasa Ikaw din ba ay aayon at sa iyo'y balewala? Balakid ngang sasambitin pag nakialam ang magulang Ngunit dapat na mangyari pagkat isang pagmamahal Kahit sabihin pa nating anak sa aki'y masuklam Kung akin siyang napanuto. lungkot ang kalulugmukan. sugarol po at batugan Ang anak ba'y hahayaang sa ganyan mapasakamay Kapag ito'y napangyari. Katulad sa isang anak na dalaga't ubod ganda Sa mayamang manliligaw. isinabwat nitong ina Sa takdang araw ng kasal. sa halip na pagsasaya Ang ina ay tumatangis. Mahalaga'y pagpapayo na nagmula sa magulang. Bakit ko pa nanaising ang ganito ay maganap Kung sa aking pakikialam. LAKANDIWA Para lalong magkaigi ang dalawang nagtatalo Hahayaan ko na silang magbaknatan hangga't gusto Kayo namang nakikinig sa istudyo at sa radyo Ipabaon sa kanila'y palakpakang todong-todo! DAPAT (Ikalawang Tindig) Pag-ibig ang siyang bulag. HINDI DAPAT (Ikatlong Tindig) Tagumpay sa kabiguan. habang buhay magsisisi Dahila'y di nakialam ang magulang sa pagpili. sa pagpili'y namamali? Kapintasan bang masabing ang anak ay maturuan Sa nababagay na kasuyong kakasamahin sa buhay? Di ikaw ang masusunod. HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Hilong talilong na yata ang dilag kong kabanggaan Ang bunga sa pakikialam ay kanyang nakaligtaan Anak. magmahal ay natutunan Paraan ay magagawa lalo na nga't hahadlangan Malimit ngang nagaganap. Masasabing malasakit. mahirap ang makapusoy Bakit ba kung nagigipit. Mas mahapding madarama lalo't anak mo'y babae Napakasal halimbawa sa tampalasang salbahe Sa altar kung ibinuklod. masakit na nagluluksa. ina akong nagtagumpay. nais po yatang isadlak Nitong aking katunggali. di dapat nang ipagkait. kung ipinagkasundo sa hindi napupusuan. Wika din niya kung ang anak ay umibig at gumiliw Sa kanya ang karapatang damdamin ay pairalin Ngayon nama'y nakikialam. hangad niya'y nais sundin Hindi kaya kahulugang ang dilag po ay balimbing? Kapag puso ay umibig. ang anak ay mapahamak? Di ko panghihimasukan. pag lumabis ay himutok Sa di mainam hahantong ang anak sa pagkalungkot. kahidwa ko'y lumiligoy Sala sa init at lamig kung baga po sa panahon. HINDI DAPAT Muli akong sinapawan kaya ako'y di maka-draw Katunggali'y lumiliko. Huwag naman pong itutulot kung iyan ay mangyayari Sino bang dapat buntunan kundi yaong di nagsilbi? Pabaya sa katungkulang marapat na ibahagi Na paris ng kahidwa kong iniinda ay sarili. pagwawaging kasawian Sa pagluha nakakalong ang umapi at nasaktan Sa malinaw na salita. bahid po ng katuturan Nakialam at pinakialaman. Di po lubos maunawa ng makatang paraluman Kung gaanong hapdi sa anak ang kabiguan Tayo'y mga nagdaan na sa ganiyang kalagayan Hanggang ngayon siya'y bulag pa sa isang katotohanan. pangingilag. sino man ang ililiyag Sa halip ang bendisyon ko sa kanila'y igagawad. DAPAT (Ikatlong Tindig) Kagaya ng nasabi kong karapatan ng magulang Sa anak magmalasakit pagkat dugo nila't laman Halimbawang ang anak mo may asawa ang napusuan Anong uring magulang ka kung ito'y di tututulan? Sa harap ng kapintasang nakadilat.

. HINDI DAPAT Pangungunsinti nga kayang unawain yaong anak Kung siya'y di pakialaman sa pipiliing kapilas? Kung ako'y manghihimasok ay akin pong natitiyak Ako'y kanyang sisisihin sakaling siya'y di pinalad. Pagpalain tayong lahat ng Dakilang Diyos Ama! . Kung paseksihan ang laban. may bukas siyang mapipiho? DAPAT Tiyakan at sigurado! HINDI DAPAT Hindi sa paniwala ko! LAKANDIWA (Paghatol) Puputulin ko na ngayon ang pagdada ninyong dal'wa Magsipirmis muna kayo't ako naman ang poporma Kababayan. Pwede po bang makahiling ng palakpak na sagana? Kung umibig ba ang anak at ang puso ay tumibok Ang magulang ba ay dapat o di dapat manghimasok? Dapat raw po. Yan ang hamon sa magulang na dati ring naging anak. kahit kapintasa'y labis Kung tibok ng kanyang puso. Kayo na po. magulang ay huwag magkait. kay Gonie'ng sagot Ano naman ang "say" ninyo kung kayo ang masusunod? Minsan pag nanghimasok ka.Batugan at lasenggo man. Kababayan. di gaya mong mapagkait! DAPAT Pagkakait ba sa anak kung siya ay iwawasto? HINDI DAPAT Kapag ikaw ba'y nakialam. ani Elvie. si Elvie po'y panalo na Subalit kung papogihan. kung sakaling kayo po ay naandyan pa. HINDI DAPAT Sasabihing ako po ay malupit na isang ama Kung sa anak makikialam sa pagpili ng asawa.. kay Gonie po. nagrerebelde ang anak Kapag di ka nakialam. ang bahalang sumintensya. DAPAT Kapag hindi ka nakialam ay wala kang malasakit! HINDI DAPAT Ama akong makatuwiran. isadlak sa kamalian? Ang gawang pangungunsinti sa anak po kalimitan Ang bunga ay di maganda. Di dapat. DAPAT Pagmamahal po sa anak kung magulang ay makialam Sa pagpili ng kasuyong sa buhay niya'y makakatuwang. baka naman mapahamak Kung kailan nababagay ang maghigpit o magluwag. siya'y tumba. DAPAT Ako lang ay nagtataka sa pasaring ng kalaban Ang pangarap ba sa anak. tuturingang walang inam.

dapat lamang ang umangal Malinaw po ang tugon ko sa panig na ilalaban Isang maligayang gabi. laan ako na tumugon Para itong katunggali'y maamutan ko ng dunong. palakpak ay pakawalan! HINDI DAPAT (Paglalahad ng panig) Kung paa ko'y natapakan. katalo ko'y lumihis na Sa kanya ang pang-aapi ay pagsubok lamang pala . sa isla ay nagsisilbi Dapat magsawalang-kibo. Salamat po nang marami. ako'y hindi nanunulsol Dahil ito'y paligsahan. PULMANO — namagitan bilang LAKANDIWA LAKANDIWA (Pagbubukas) Sumapit na ang sandaling hinihintay nating lahat Ang pingkian ng talino. pameryenda. saka pa ba magbabait? LAKANDIWA Samantalang bumibigkas ang makatang nagpauna Ang kalaban naman niya'y parang bakang nag-aalma Si Gonie po'y nagbabalik. Makata pong matitinik ang sa laba'y maghaharap Matitigas po ang mukha. kababayan. magkaminsa'y sinusukat Naapi ka man ngayon. Lakandiwa. ESPIRITU — nagtanggol sa panig ng DAPAT GONIE T. Lakandiwa pong huhusga Dito'y walang palakasan. sa ginhawa'y makalasap Wika nga. Balagtasan po ang tawag Sa balanang nakikinig sa istudyo't nasa barracks Samahan po ninyo kami sa matunog na palakpak. ang dahilan ay pangarap Nang hirap ay matakasan. Buhay po ng manggagawang dayuhan at nagsisilbi Ang sa paksa'y tutugunin ng dalawang magtunggali "Dapat nga bang magsawalang-kibo yaong naaapi? O hindi ba nararapat?" Kayo din po ay pumili. Simula pa lamang ng laban. ito'y walang kinalaman. hanapbuhay ang kapalit Kapag hindi ka na-renew. Patalastas ko lamang po sa mahal kong kababayan Maselan po itong isyung paksa nitong Balagtasan Kung sakaling masasagi ang inyong pong kapintasan Unawain lang po kami at wag sanang magdaramdam. ngayon kami ay handa na Ako po si Ralph Pulmano. matiisin. ang lahi natin. sa bagay mang maliliit Ikaw'y walang mararating lalo't ang boss mo'y nagalit Katiyakan ay iisa. Tayo'y mga nagsidayo. LAKANDIWA Gusto na pong magsagupa ng dalawang mainit na Palagay ko'y di tatagal at mayroong mababalda Unang tindig ay si Elvie na ang byuti'y pang-artista Palakpakan natin para mas lalo pong ganahan pa! DAPAT (Unang tindig) Lilinawin ko po muna itong aking kalagayan Ako po ay hindi api sa aking pinaglilingkuran Dapat mang magsawalang-kibo ang panig kong ilalaban Sa aking kinalalagyan. ang panig kong pinipili Sa paksa ay ilalaban sa makatang katunggali. MEJIA — nagtanggol sa panig ng HINDI DAPAT RAFAEL A. parehas pong walang gulat Taga Nueva Viscaya po ang syang unang maglalahad Si Miss Elvie Espiritu'y salubungin ng palakpak! DAPAT (Paglalahad ng panig) Salamat po. nguni't pagsapit ng bukas Gantimpala'y makakamit. masisipag Na ipinagkakapuri ng Inang Bansang Pilipinas. sa lahat po ang paggalang! LAKANDIWA PAGSASAWALANG-KIBO NG NAAAPI DAPAT ba o HINDI DAPAT na magsawalang-kibo ang manggagawang inaapi? Mula sa panulat nina: ELVIE V. Iisa ang tinutungo nitong aking paliwanag Tatag nati'y sinusubok. kung dito'y makakalampas.Matapos pong maihayag ang panig ng paraluman Ang makata po ng Tarlac ang sunod na pagbibigyan Di na dapat ipagtanong sa larangan ng bigkasan Kay Gonie Mejia din po. Kasakop sa pagtitiis ang ugaling matimpiin Hindi basta nagngangalit ang matibay na damdamin Hindi natin natitiyak ang bukas na aabutin Pagka't maraming pagsubok malimit ang dumarating. masasabi ko ay aray Kung ako ay maaapi. ang matalo ay pasensya Ang manalo'y dapat namang pasalamat. magandang gabi Ako din po ay dayuhan. poging-pogi't mapustura Ibalibat din po nati'y palakpakang pampasigla! HINDI DAPAT (Unang tindig) Ayaw ko pong mabintangang manggagawang reklamador At sa mga naaapi. Kung ikaw ay reklamador.

ikaw'y ay magpakatapat Dapat magpakababa. nguni't hindi ang umangal! HINDI DAPAT Tayo'y di mga alipin na paris ng sinauna Ito palang kahidwa ko'y may ugaling makaluma Siya man daw ay alipin. wala kang bait sa sarili! DAPAT . sa inapi ang dahilan Upang magsawalang-kibo. Nguni't itong katalo ko'y patuloy na umiiwas Sa aming tunay na paksa ay wari bang nangingilag Sa hindi po kaapihan. iyan ba ay pandudusta? Tayong mga naglilingkod. kapakanan mo'y masasangkot At kung ikaw'y walang layang sa kinauukulan dumulog Ang magsawalang-kibo ka ay hindi ba naaangkop? Sa katunggali'y hanga ako pagka't siya ay matapang Ang sa iba ay nangyari. binubusabos nang labis pa sa alila Ng isang pinagsisilbihan. dapat ding pahalagahan Kapakanan ng kumpanya ay dapat pangalagaan Lumabis ka man sa oras. sila'y walang natutuka. dapat ding makaunawa Na ang pinaglilingkuran. pagka't aking karapatan Tanggapin ang nararapat. DAPAT Walang aliping mas higit kaysa pinaglilingkuran Turo'y pagpapakumbaba sa Aklat ng kabanalan Hindi ikaw kundi sila ang higit nakakaalam Kung ano ang nararapat. wala pong katotohanan Sa tinukoy mong panlalamang ikaw'y aking lalabanan Nang mamulat ang mata mong pikit sa katotohanan. kung ano ang nababagay. hindi na tamang paraan At kung labis na sa oras. natatangay ka ng takot Ikaw din ang masasaktan. alimurahin. ito pa ba'y bale wala? DAPAT (Ikatlong tindig) Ito yatang katalo ko'y nang-aapi na sa laban Nais ko daw magpasipsip. hindi pa niya nasuongan Kung sa kanya ay gagawin ng iba ay nararanasan Baka po ang katalo ko'y mapipi din nang tuluyan. Nagsawalang-kibo ang nagsisilbing kababayan Akala ng kanyang amo. ang tema'y kinakaladkad O baka po isang sipsip. kung kinusa mo din naman Di na dapat pang tuusin. utusan ka nang puwersahan Turing dito'y pang-aapi. pang-aapi'y dinagdagan Ang sala po ay nandoon sa nagsibing di maalam! Marapat na isatinig ng sino mang naglilingkod Nilalaman ng kontrata ang syang dapat na masunod Kung ito'y di magagawa. Ngayo'y aking lilinawin sa katalo ang pasaring Ang mga pinagsisilbihan. ang sahod ay ibabalam Labag ito sa kundisyon. Sa ikabubuti ng paglilingkod. ay dapat lamang tumbasan Kung ito'y ipagkakait ng iyong pinagsisilbihan Natural lang ang kumibo. dinudusta Tinatakot.Baka siya'y sobrang bait. sa hirap kong pinuhunan! LAKANDIWA Unang tindig ay tapos na. ay dapat lang ang umangal Pagka't ayaw kong maapi. HINDI DAPAT (Ikatlong tindig) Maliwanag po ang tugon ng makatang paraluman Na takot ang siyang sanhi. ang paraa'y hindi alam. nando'n man ang paghihirap Ang tunay na pagpapala ng langit ay igagawad Doon sa mga nilikhang inapi at nagpatawad. magagapi siyang tiyak! Pang-aapi ay abuso sa tuwiran na salita Nandiyan ang ikaw'y saktan. maabuso. Mayro'ng mga nang-aaping abusadong nananakot Kung ikaw'y magreklamo. magdurusa sa himutok. Kung buwan ang inaabot. Tayo'y umibayong-dagat. may sariling problema din Halimbawang ipakiusap o kaya ay mapapansin Sila'y pansamantalang kinakapos. HINDI DAPAT (Ikalawang tindig) Kung araw ang itatagal sa sahod na maantala Di pa ito pang-aapi na dapat ikabahala Sa gawain na lumabis. ikaw man ay naaapi Sa mali ikaw ay ayon. pagka't ikaw'y nasasaktan. malamangan Ang hanap ko ay parehas. isang martir na nilikha Kahit pa nga inaaba. hindi dapat na iangal. wala din sa kabutihan. kung iyo namang kinusa Hindi ito pang-aapi. kuntento na siya sa ganyan Pagka't nagsawalang-kibo. bagay pa ring balewala. anong uri kaya siya? Maamo daw ang tagumpay sa isang nagpapaapi Tingin ko po ay mailap kung ikaw'y maduduhagi Sa nagsasawalang-kibo. Sa isang taong mareklamo'y mailap ang kapalaran Sa nagsasawalang-kibo ay maamo ang tagumpay Sadyang di ko magagawang sa amo'y maging lapastangan Tatanggapin kong maapi. di mo ba uunawain? Sa kundisyong pagsisilbi. hanapbuhay ang dahilan Ang bunga ng pagpapagod. sa ikal'wang paghaharap Ako muna ay tatabi upang sila'y bigyang luwag Si Elvie po ang syang muling papagitna at babanat Palakpakan natin agad kagaya ng nararapat! DAPAT (Ikalawang tindig) Masasabi bang pang-aapi kung suweldo ay maantala? Sa lumabis na gawain. di rin perpektong nilikha. ito'y okey din sa kanya. Sa matuwid na salita. ituturing pang ligaya Kapakanan ay itinatanggi. nguni't sa tutoo lang naman Nais man daw ang umangal. Halimbawa naman kayang gawain mo'y sobra-sobra At hindi pinapasahod sa dapat mong kinikita Paano na ang pamilyang sa iyo ay umaasa? Ikaw'y kahig nga nang kahig.

kaya lang po ay makulit Wala akong inaamin. ibutones na ang bibig Ang akin pong hiling naman sa lahat ng nakikinig Palakpakan nating muli ang dalawang matitinik! Balikan po natin ngayon ang katwiran ng nagtalo Pagkatapos ay timbangin nang sa gayo'y mapaghulo Kung alin ang nararapat kapag tao'y inabuso Tatahimik na lamang ba o dapat bang magreklamo? Sang-ayon sa paraluman. magsawalang-kibo ka na lang! DAPAT Ang pagsasawalang-kibo ay bait sa pagsisilbi! HINDI DAPAT Wala yaong nang-aapi kung walang nagpapaapi! LAKANDIWA (Paghatol) Pinuputol ko na ngayon ang batuhan nyo ng matwid Irolyo na iyang dila. HINDI DAPAT Sa punto po ng pag-amin. sila rin ay may problema Reklamo ng naaapi'y maaari ding magbunga Na permit mo'y di ma-renew. marapat po ang kumibo.Katalo ko'y hindi ganap ang tunay na pang-unawa Maangal at mareklamo. hindi ako nangungutya Nguni't hindi katuwiran lalo't buhay ang nakataya Sa panakot ng nang-aapi kung reklamo'y magagawa. walang bait sa sarili! Si Elvie po at si Gonie'y sadyang kapwa mahuhusay Nguni't ako ang hahatol at heto ang kapasyahan Hindi dapat manahimik ang taong nilapastangan Sumainyo ang saganang pagpapala ng Maykapal. HINDI DAPAT Ngayon pa magrereklamo itong aking kahidwaan Bibig nya ang nagkanulo. Ang tao ay pantay-pantay kahit ano'ng kanyang lahi Ang mang-api. walang kibo. lahat anya'y titiisin Pang-aapi'y pagsubok daw sa tatag ng yong damdamin Ang bukas ay hindi tiyak. PANGHIHIMASOK SA BUHAY NG IBA DAPAT ba o HINDI DAPAT na manghimasok sa buhay ng may buhay? Mula sa panulat nina: GONIE T. atrasado P'ano anya ang pamilyang umaasa lamang sa 'yo? Wala raw abusado kung walang nagpapaabuso Api'y lalong aapihin kapag takot. Dapat rin daw unawaiin ang sitwasyon ng kumpanya Na yong pinaglilingkuran. lahi nati'y matimpiin Kung nais na guminhawa. paris ng iginigiit. ang buhay mo'y mabingit pa. Kung gawai'y sobra-sobra. MEJIA — nagtanggol sa panig ng DAPAT ELVIE V. maliwanag ang tugon ko Kapag ikaw'y naaapi. takot. DAPAT Katalo ko'y pogi sana. Ayon naman sa makatang hindi payag malamangan Kung nag-abroad man daw tayo'y trabaho ang pinuntahan Pagpapagod ng naglingkod ay dapat lang na tumbasan Nang ayon sa nasasaad sa kontratang pinirmahan. mang-abuso sa kapwa ay sadyang mali Subalit ang inaaping walang kibo. ESPIRITU — nagtanggol sa panig ng HINDI . kimi Ay paris lang ng nang-api. umabot ang pagtatalo Takot ang namumutawi sa hindi nagrereklamo Maging sa sikat ng araw. sweldo'y kulang. kaya pisi'y pahabain.

nasaan ang kabutihan? Halimbawang sa landas ang katunggali'y naliligaw Dahil panaho'y madilim. salamat sa palakpak nyo! Ang paksa pong tutugunin at bibigyang katanungan Ay ―Dapat ba o di dapat sa 'ting kapwa'y makialam?‖ O ―Dapat bang manghimasok sa buhay po ng may buhay?‖ Magaan po itong tanong. umatras na at sumuko Nang di na lang mapahiya na baka po siya'y matalo Sa panig na tutugunin na isang pakialamero. Sa ating pagsasarili ay atin ding karapatan Mga tuntunin sa buhay ay tayo na ang gagampan Ngunit kung ang kapwa nati'y masasabing nakikialam Parang hindi nalulubos sa atin ang katungkulan. nang siya'y maipangilag? Hindi porke nakialam ka. LAKANDIWA Sa kaliwa ko po naman ay ang kanyang katunggali Na madalas mapatsismis na isa raw Regal Baby GONIE MEJIA ang ngalan. LAKANDIWA RAFAEL A. LAKANDIWA (Pagbubukas) Ako muna'y bumabati sa inyo ng ―How do you do?‖ Kung ako po ang sya namang tatanungin. ang makamta'y aking nais. manghimasok ay di wasto Mentras maaga ang katunggali. bukas din po'y pade-deport. Sa buhay po ng may buhay ay di dapat manghimasok Pagkat ito'y kapintasang walang gandang idudulot Iyan po ay ang panig kong tutugunin sa kahamok Humanda ka.DAPAT RAFAEL A. pagkat daw po ay mababaw Ang dilag kung nagbabanta'y makitid daw yaong alam Patutunayan ko ito sa kalahi ni Bakekang. ikaw na ay nanlalamang Kundi ikaw'y naghahangad ang kapwa ay matulungan Ang mabuting pagkatao'y nasusukat sa damayan Makialam ka at at magsilbi. katunggali. sagot ang may kabigatan. ang buto ay maiitim! HINDI DAPAT (Unang Tindig) Ang gawang panghihimasok o kaya ay pakikialam Sa buhay po ng may buhay. nais na akong pasukuin O baka po nangangamba. Marapat din pong mabatid ng makatang katagisan Ang may gintong kalooban ay malapit sa Maykapal Ikaw'y nagmamalasakit kung ikaw'y nakikialam Sa isang di nakikialam. walang dulot kagandahan Higit na nga kung tayo ay sapat na sa mga gulang Yaong tama't mga mali ay atin nang nalalaman.‖ Salamat sa paanyaya ng pangkat nyo sa 'ming grupo At sa mga merong kamay. weighing I-don't-know-howmany pounds. isang maligayang gabi Sa naritong mga handsome at paris kong mga seksi At sa aking katunggaling mukhang intsik na nalugi Bilin ko'y magpakatatag sa aming pagtutunggali. kung ilog daw ay maingay Tubig nito ay malabo. matamis po kung ngumiti Palakpakan din po natin upang tayo'y di masisi. tatag mo ay masusubok. Dahil aking nababatid. Di lahat ng kaalaman ng tao ay malalawak Hindi tayo pantay-pantay sa talino man at lakas Halimbawang ang kapwa mo. Si Miss ELVIE ESPIRITU ay atin pong palakpakan. Ngunit isang kasabihan. PULMANO — namagitan bilang LAKANDIWA Batid ko pong nasasabik na rin kayong pagsalpukin Ang dalawang parehas pong sa pagtula'y magagaling Kaya itong si ELVIE po ay atin nang pagwalain Ang hindi po papalakpak. huwag sarilinin ang alam. in this corner. akin siyang pataubin Pagkat dapat ang makialam. ―I'm fine. kalagayang matahimik Panatag na kalooban. at kahit na sya po'y ganyan Ay talagang ganyan na sya kaya ating palakpakan! DAPAT (Unang Tindig) Ako muna'y manghihimasok sa kalaban kong matabil Wala pa akong nasasabi. malasakit po ang dahil. PULMANO po naman itong inyong lingkod Lakandiwang hahatol po sa dalawang magtutuos Ang premyo sa magwawagi'y round trip ticket hanggang airport Subalit ang matatalo. Karangalan ko po ngayong tawagin na sa tanghalan Ang Reyna po at ang Hari nitong ating balagtasan Ang una po. LAKANDIWA Napakinggan na po ninyo ang panig ng paraluman Ang kalaban nya po naman ang sunod na pagbibigyan Si Gonie po ay heto na. HINDI DAPAT (Pagpupugay) Galak akong nagpupugay. kutis nga ang kasingkulay kung ako ay magkakait sa kaniya ng pakialam Baka doon sa Banzai Cliff pulutin ang paraluman. suungin ay mapahamak Hindi ka ba makikialam. thank you. Tuwiran kong sinasabi na iyang panghihimasok Ay isa pong kamaliang hindi dapat na itulot Malimit sa pakikialam ay nandiyan ang himutok Pagkat hindi sa mainam kapwa mo'y mailulublob. Tayo ay mga nilikhang may talino't pag-iisip Kapakanang pansarili'y tayo ang nakakabatid Mapayapang pamumuhay. DAPAT (Pagpupugay) Gonie Mejia po ang sa inyo'y gumagalang Marapat ang makialam ang panig kong ilalaban Kung ako ma'y magagapi ng makatang paraluman Ang akin pong pagkatalo'y hagdanan ko sa tagumpay. .

HINDI DAPAT Di ka isang awtoridad na dapat na mamagitan Baka sa kanilang galit. ituturing ko ding langit Mahalaga'y ang tulong ko na hindi ipinagkait Dilat ako sa tutoo. HINDI DAPAT (Ikatlong tindig) Ang hihingi ng saklolo. kung mayroong nanghimasok Sakuna'y di mangyayari. Ibig kong ipaunawa sa makatang paraluman Bago mangyari ang gusot. ang away ay naareglo. Itong aking katunggali'y makulit po magkaminsan Ang imposibleng mangyari. katulad ko ang kailangan Kung aasaha'y kaparis mong manhid sa katotohanan Sa iyo'y aking tinitiyak. ang wika mo'y pakialamero Sa eksena ay pumasok. Nakialam sa manibela ang di maalam magmaneho Hinarurot ang sasakyan. sa salita lang di mainam Ngunit ibinubunga nito ay magandang pakinabang. . dahil may kapwang dadamay. mahirap kang makaiwas. kung mayroong tatawag sa iyo. HINDI DAPAT Walang bayad na serbisyo. Kung sa iyo mangyayari ang nasabing kaapihan Ang saklolo ng kapwa mo ang unang maiisipan Sa matuwid na salita. pakikialam.. sa kapwa'y wala kang bait Nakikita mo ang mali. DAPAT (Ikatlong Tindig) Kapag pala nagagalit. sila'y di pa itutuwid Anong uri kang nilalang na nabuhay sa daigdig. wala kang aabutan. tila ikaw'y umaasa.LAKANDIWA Dahil kapwa walang balak patalo ang isa't isa Hahayaan ko na silang mangawit ang mga panga Si ELVIE ang siyang muling magtatanggol ng panig nya Wag po kayong mahihiya. DAPAT Kaparis ng tinukoy ko. Marami sa kagaya mo ang nagdudunung-dunungan Sa hangaring mapatanyag. napakatulin ng takbo Sa pababa ng kalsada. ako'y nagmamalasakit Sarili ma'y mapahamak. ikaw na ang masusunod Mahalaga'y pagpapayo sa kanila'y nailingkod Sa di maalam magmaneho. ang pangahas ay nakabunggo Sa pakikialam niya'y inutang ang buhay ng kapwa tao. papasuking basta na lang. Pag sinabing pakikialam. hindi katulad mong pikit. HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Mababaw ang halimbawang tinutukoy ng kalaban Kinakaladkad ang paksa sa di dapat kapuntahan Kung mayroon ka bang anak sa pag-aasawa na lalagay Sa tibukin ng puso niya'y ikaw ba ang makikialam? Sa alitang mag-asawa. dapat iyang pakikialam Nang abuso ay mabawas. nagaganap. pagkat siya'y matatakot. Mayroong magkapitbahay na hindi nagkakasundo May hawak na mga armas. kanya-kanya. bagkus pa nga'y makatao Pagkat itong pakikialam. tiyak ulo'y walang laman Di ko naman nilalahat.palakpak na. di dapat mong pakialaman Kung sino ang kumakatok ang may layang mapagbuksan Maliwanag ang usapan. ibig sabihi'y panggugulo Ang katahimikan ng kapwa ang dito'y iniiskandalo Kung nais mong makatulong. Marami sa atin dito'y mga walang pakialam Walang kiber. ang dilag ay gumaganda Litid ay naglilitawan. ang malabo'y ang kalaban. sige na po. Saka mo pa sasabihing manghimasok ay marapat Ikaw nga diyan ay maglubay. ang leeg ay nanghahaba Ikaw nga diyan ang nagsabi. dapat lamang na damayan Sa di napapasaklolo. ikaw ang mapagbuntunan Sa gaya mong isang hambog. kahit na ba kapitbahay Di ka dapat makihalo. manghimasok sa usapan Dahil itong katalo ko'y may ugaling mapakialam Kung lumala ang sigalot ay di ko na pagtatakhan.. wala ang malasakitan Kaya naman ang abuso. nagkukunwaring hindi mangmang Malimit pag nanghimasok. Iyan namang panghihimasok ay gawa ng matalino Ilalagay din sa lugar nang hindi ka mapasubo Hindi ito kapintasan. ngunit ikaw'y namemerhuwisyo Nananahimik mong kapwa'y abala ang siyang dulot mo Ba't di sarili mong buhay ang sikaping mapanuto? Nandiyan ba sa pakikialam ang pag-unlad at asenso? DAPAT Sa kapakanan ng kapatid kung wala kang malasakit Ikaw ay makasarili. ginagawang karaniwan O baka po nangangarap maging hero at superstar Pati hindi tamang gawin. ngunit po katotohanan. Hindi dahil nakialam ka. nag ako'y di magtatalak Sa tulad mong mapangahas. DAPAT (Ikalawang Tindig) Ako'y muntik nang masamid sa tugon ng kahidwaan Kung ako po'y maglulubay. sa buhay ay kanya-kanya Ba't ngayon na nakikialam. wala siyang makakalaban Panghihimasok. walang bayad na serbisyo. gulo ay di biru-biro Kahit di man tinatawag. ikaw'y magsawalang-kibo Sa eksena'y pumasok ka. walang lubay Dahil na din sa tulad mong di marunong makibagay. nakikialam na lang sukat Ay gulo ang tinutungo. suungi'y kapahamakan Di malayong ang bagsak mo'y sa emergency hospital.

―at gayon din ang gawin mo. nanghihimasok lang ako Dumating na ang sandali upang kayo'y magretiro Kayo muna'y magpahinga. ano naman? Sa sobrang panghihimasok. good night. walang bayad na tungkulin. Kung atin pong bubuklatin naman yaong Bagong Tipan Kay Jesus ay may eskribang ganito ang katanungan: ―Guro. . walang silbi.‖ ani Jesus. isa pa po. basyo na ang inyong ulo Kababayan. utak ay kinakalawang! DAPAT Hindi baleng kalawangin kung may loob na dumamay Masasabing ang buhay ko'y nagkaroong kabuluhan! HINDI DAPAT Hindi iyan kabuluhan. ano'ng dapat gawin upang akin pong makamtan Ang buhay na walang hanggan?‖ At si Jesus ay nagsaysay. Sagot niya'y ang tumulong sa kapwa nyang inabuso At lubusang naunawa ang mensahe nitong kwento. my love. ―Humayo ka. palakpakang masigabo! Talaga pong magagaling ang makatang nagkaharap Kahit mukha'y magkaiba. di ka dapat makigulo Kesa anya makialam sa buhay ng ibang tao Ang sariling buhay muna ang sikaping mapanuto. kung ang dulot lang ay gulo Ay wala ngang pinag-iba sa gawain ng demonyo Subalit kung nasa lugar ang ginawang pagsaklolo Ang gayon ay naaayon sa diwa ng Ebanghelyo. at sa iyo. walang paki Kaya naman hanggang ngayon. halos patay na nang iwan Umiwas ang saserdote at Levitang napadaan Ngunit ang Samaritano'y nagmagandang-kalooban. Kami po ay paalam na. marami ang inaapi Ang tao raw na ang laging nasa isip ay sarili Buhay nito sa daigdig ay maramot. sweet dreams. Nang tanungin ang eskriba kung nagmahal baga'y sino. si ELVIE at GONIE'y patas.HINDI DAPAT Ako pa ang walang uri. Isang taong naglalakbay ang hinarang ng tulisan Binugbog at ninakawan. Kasaysayan nating tao ay kung ating babalikan Sa Hardin ng Paraiso'y sino'ng unang nakialam? Tama kayo — ang demonyong hanggang ngayo'y walang lubay. utak nama'y magkatapat Kaya sadyang mahirap po ang papel kong ginaganap Hindi dapat magkamali sa hatol na igagawad. goodbye. Patuloy na nanggugulo sa buhay po ng may buhay. di raw dapat manghimasok Sa buhay ng iba dahil walang gandang idudulot Mapayapang pamumuhay magkaminsa'y nagugusot Kapag merong ibang taong nakihalo't nakisangkot. Kung si GONIE MEJIA po ang sya namang tatanungin Ang salitang manghimasok ay masakit lang daw dinggin Subalit kung nasa lugar ang pagtulong na 'yyong hain Ito anya'y malasakit. Marami raw sa 'ytin ditong kanya-kanya. bagkus ay kabulastugan! DAPAT Maramot ka sa kapwa mo dahil di ka nakikialam! LAKANDIWA (Paghatol) Di ko ibig makialam.‖ Ang gawaing manghimasok. Batay na rin sa katwiran ng dalawang nag-Balagtas At sa aking pagsusuri nitong paksang inilahad Ang hatol ko'y tabla lamang. Dapat lang daw makiramay sa nahingi ng saklolo Subalit kung hindi naman. Ani ELVIE ESPIRITU.

ang pobre'y ang nakatira O gobyerno'y hindi corrupt. Kung sa pugad po ng manok. m'gandang gabi! LAKAMBINI (Pagtanggap) Sanay man ang kagaya kong duminig sa paghihidwa Ngunit ako sa iringan ng dalawa'y nangatog na Dahil hindi ko na kayang ang laban ay iatras pa Si Gonie'y naritong muli. maging labas ng bulwagan Isang mapagpalang gabi sa inyo ang pagpupugay. mag-alay ng malasakit Maghandog-katiwasayan sa lupaing iniibig. papagitnang tagaawat. PULMANO — nagtanggol sa panig ng HINDI PAYAG ELVIE V. ESPIRITU — namagitan bilang LAKAMBINI HINDI PAYAG (Pagpupugay) Noon pa mang ako rito sa Saipan ay bagong salta At kalaban ko po'y di pa personal na nakikita Sa husay n'yang mangatwiran. Matapos po na mag-toss coin ang dalawang magbabangay Ang pinalad po sa kara'y makata ng ka-Tarlac-kan Habang siya'y papalapit sa ating silid-tanghalan Siya'y ating salubungin ng masiglang palakpakan! PAYAG (Pagpupugay) Salamat sa Lakambini at Reyna ng Balagtasan Ang magiliw nyong pagtanggap ay isa kong karangalan Sa lahat ng naririto. tugon mo ba ay Yes or No? Magaan po itong tanong ngunit nakakubli dito Suliraning masusuong at dangal na matatamo. Lakambini na gaganap Tatayo pong tagahatol. ako'y hanga pong talaga Pero ngayon. Gonie Mejia po lamang. HINDI PAYAG (Unang Tindig) Pulitiko ang marumi at di raw ang pulitika Na para bang sinasabing itong ating bayang sinta Ay hindi po naghihirap. di maramot.Ang narinig nyo'y si Gonie. Nababatid nga po nating pulitika'y maligalig Ngunit iya'y di dahilang tayo'y dapat nang magkait Ng pakialam sa lipunan. sa palakpak suubin siya. hindi pikit. opisyal ang salaula. kalusugan at ng isip Kapintasan para sa akin sa hiling ay maging manhid Sa tanong na tinutugon. ang Hari ng Balagtasan Isunod po naman natin ang kanyang makakalaban Ang batikang Lakandiwa at makatang taga-Binan Kababayan. LAKAMBINI (Pagtanggap) . Lakandiwang batikan Sa paksa pong tutuguning ganito ang nilalaman: Kung ikaw sa pulitika'y hilingang kumandidato Payag ka ba o di payag. Kung kaya din lang ng bulsa. Ang lahat ay nagsasabi. Sa hiling po ng maraming mahal na tagasubaybay Maghihidwa ngayong gabi'y magkasukat sa larangan Ang Hari ng Balagtasan vs. Kung lahat po ng lalaki'y alanganin yaong isip Mayron pa bang katinuang mangyayari sa daigdig? Kung walang pamahalaang sa ating batas ay uugit Anong uring pamumuhay ang atin bang makakamit? Hindi dapat na itanggi ang pagtulong sa lipunan Kakayahan mo'y isilbi sa kaniyang kaunlaran Kahit hindi hilingin ang pagpasok ko sa halalan Magkukusa na rin ako lalo't kinakailangan. Tulad po ng nararapat sa lahat ay paalala Kung mayroong masasagi sa laba'y di sinasadya Sa makatang maglalaban ay akin ding paunawa Hinaho'y wag malilimot at huwag na huwag mapipika. dahil palpak din po pala. malinaw ang aking panig. Balagtasan ang taguri Bago po yan ay puwede bang sa palakpak makahingi? Salamat po nang marami sa maugong na pagtanggap Magandang Lunes ng gabi. nagpupugay. hindi na po. sukling alay ko sa lahat ELVIE ESPIRITU po. MEJIA — nagtanggol sa panig ng PAYAG RAFAEL A. itlog laging nabubugok Ang lahi po ng inahin magmamaliw at lulubog Bayan mang itinatangi sa dusa ay malulugmok Kung gaya ng katunggali ang kaniyang sinasakop. LAKAMBINI Ang daluyong ng matuwid ni Gonie ay paragasa Tumatangay sa damdamin ng may pusong mahihina At ngayon naman ay si Ralph ang sunod na tutuligsa Ikaloob po sa kanya'y palakpak na masagana. pulitika ay marumi Kaya kahit may humiling. LAKAMBINI (Pambungad) Ang tabing po ng tanghalan ay atin nang hinahawi Pagkat nga po sumapit na ang inasam na sandali Ang pingkian ng matuwid. ang hiling ko'y masigabong palakpakan PAGLAHOK SA PULITIKA PAYAG ka ba o HINDI PAYAG na kumandidato kung ikaw ay mahilingang lumahok sa pulitika? Mula sa panulat nina: GONIE T. PAYAG (Unang Tindig) Iyang larong pulitika ay malinis na larangan Ang may dungis lamang dito'y pulitiko na gahaman Kung ang aking guniguni'y may ipis man sa paratang Ito namang si T'su Paeng ay bakla ang katuwiran. ako'y hindi po sasali Ako'y di po isang Gonie — may ipis ang guniguni Ako po si Ralph Pulmano.

at trapiko'y buhul-buhol Di matapus-tapos yaong pulitikal na diskusyon Sa paglagak nitong pondong daming ibig mangomisyon! PAYAG (Ikatlong Tindig) Pulitikong halal-bayan. ang akin pong inayawan Dahil kahit kasingtibay ng bakal ang pamahal'an Pulitika. pag naghari'y masahol pa sa kalawang. wala na pagkat pribado. kung sa akin siya may galit. namatayan. Pulitika'y kompetisyon kaya dito'y may ligalig Di lahat ng kandidato'y may maruming pag-iisip Pakiusap sa kahidwang tila asong nagngingitngit Pulitiko'y wag lahatin. katugon sa pulitika Dati na pong sakit iyan. Kapag isang pulitiko ang nasa administrasyon Tingin niya'y nakapako sa darating na eleksyon Ang pinunong napaupo dahil sa kwalipikasyon Nakatuon ang pananaw sa sunod na henerasyon. di dapat kong pinatulan Sa wika niyang Mandaluyong ay mayron pong kagalingan Ngunit sa tao pong tanga. balita ko'y apaw na ang Mandaluyong. Pulitika. buwagin na ang gobyerno May hustisya pa ba kayang iiral sa ating tao Kung lahat ay kanya-kanya pagkat walang mamumuno? HINDI PAYAG (Ikalawang Tindig) Kalaban kong si Gorgonio'y mahilig pong mag-ilusyon Mahilig din pong magsuri. kapakanan po ng bayan Mahalaga ding mabatid ni Rafael ang dahilan Kaya mayrong pulitika. HINDI PAYAG Ang paksa po namin dito'y kung sakaling hihilingan Na lumahok bilang isang kandidato sa halalan Ako po ba ay papayag? Ayoko po. mayroon bang pagamutan? Pasalamat ka na kahit kalsada ay baku-bako Daanan ng behikulong nagbubuhol sa trapiko Kung wala ang pulitikong may palakad sa gobyerno Baka kahit na pilapil. sya ang lugi! Ang matalo'y masakit po sa bulsa at kalooban Ang manalo'y sakit din po ng ulo pag nanungkulan May hihingi ng abuloy na may sakit. HINDI PAYAG (Ikatlong Tindig) Di nakuha ni Gorgonying ang aral ng mga prutas Malala na palang sadya ang lagay ng kanyang utak Pulitika'y isang sakit na madaling kumakalat Mabuti mang kandidato. nang ang bansa'y mapagyaman. PAYAG Hindi lamang pala mata sa katalo'y lumalabo Pati na din ang matuwid na ngayon ay lumiliko Ang prinsipal ay sino ba sa pang-sibil na serbisyo? Kundi yaong nakaupong taong-bayan ang bumoto! Sa pinuno't pulitiko ng katalo'y tinalakay Sa hangarin ay iisa. Lahat po ng kandidato'y nangangakong maglilingkod Pag nabilang na ang boto at natuos na ang gastos Ang nagwaging namuhunan ng salapi. Ibig yatang palabasin ng mabunying katalo ko Na kung walang pulitika'y wala na rin ang gobyerno Di lahat ng namumuno sa gobyerno'y ibinoto Mas maraming hinihirang sa pang-sibil na serbisyo. bayani pong tatanghalin Dahil sa twing merong away. Magdila pong anghel sana ang kahidwang kutis-sanggol Dahil sa 'min kalye'y wasak. Dahil itong si T'su Paeng ay tutol sa pulitika Kahulugang sa gobyerno'y bantulot ding kumilala Kahit pa man magkagayon. may sungay din pag nagluwat. di na ako nagtataka Pagkat diyan nauuri yaong tao na dakila Tumutulong ka na't lahat. Halimbawang siya din ay pagbigyan sa kanyang gusto Iwaglit ang pulitika. l'yamado ka. kailangang mangurakot! LAKAMBINI Ang liyab ay tumitindi sa hurno ng paglalaban Ako muna'y tatabi na nang sila ay mapagbigyan At kapag po may sunog na sa dalawang nakasalang Saka ako papagitna at da-dial sa 911! PAYAG (Ikalawang Tindig) Sakripisyo't panlilibak. antok. ang kanya po baga'y ano? Pulitika'y maligalig. uuurin din pong lahat! At kaylakas po ng loob na magbintang ni Gorgonio Na katwiran ko ay bakla. pagod. Kasarapan ng tulog nya'y saka merong manggigising! . naghuramentadong lasing. inamin ng kalaban ko. sikapin mong makumbinsi Yaong taong iyon upang sa halalan makisali Sa manalo't matalo man.Mapahalo'y isang bulok. ang luklukan ay gobyerno Natural sa pulitikang may lapian at partido Bakit sa bakol ng prutas nasira'y isa wika mo Ang matinong karamihan. di gobyerno. bangkay na di mapalibing. Masama ka kapag merong isang hindi napagbigyan. Samakatwid po ba nito'y tahimik ang pulitiko? Kung galit ka sa kapwa mo at hangad na makaganti Ang mabisang solusyon daw. Kapakanan ng partido'y inuuna kaysa bayan! Katunggali'y nagdaramdam kapag aking nilalahat Iyang mga pulitikong iba anya'y de-kalidad Nalimutan na po yatang isang bakol man ang prutas. Pag si Gonie ay nahalal. mali naman ang konklusyon Palagay ko ay kaylangan muna niyang magbakasyon Kaya lang po. gulo lang yan Baka pati sarili kong pamilya'y mapabayaan. Kalabaw na nawawala. ikaw pa rin ang masama. basura mong nasisino? Hindi ko po sinasabing si T'su Paeng ay ninety-nine Ngunit kapag po tutoo. nakikinabang po siya Sa maayos na trapiko't kongkretong mga kalsada. Syempre upang makabawi.

mamamatay. ang pagpayag o magkusa po ay dapat Lalo't ikaw'y may hangaring ang bayan ay mapaunlad Maligalig man daw anya at halalan ay may dahas Iya'y di mga dahilan upang ikaw ay maduwag. paano ba ang gobyerno? Kung wala ding pulitikong sa bayan ay mamumuno Mawawalan ng direksiyon. PAYAG Lingkod-bayang pulitiko. ang hatol ko'y ibabatay Sa hinayag na matuwid ng makatang naghidwaan Pahabol kong paalala. kanya-kanya tayong buhay Lahat walang limitasyon. mabunga at mabulaklak Ngayo'y lanta sa dami ng pulitikong panay corrupt! PAYAG Tao daw pag mainggitin. nagwaging nanunungkulan Kung katulad ni T'su Paeng ang lahat ng mamamayan Puno ay hindi lalago. malalanta. may away pang nagagawa Yaon pa bang sambayanan na walang namamahala? Kung wala po ang halalan. meron bang katahimikan? HINDI PAYAG Pulitika'y hindi sugal. sa anak ay mga guwardiya Magkagayon man sa anak. Ani Gonie. kahit walang katibayan Baka si Raffy'y di batid. bayan daw ay magugulo Maganda ang paliwanag ng makatang si Gorgonio. Simulan nating limiin ang matwid ng bawat isa Sa paksa po na tinugon. dada doon. Wika din niya ang pamilya ang siyang mapapabayaan At sakit daw po ng ulo pag pulitika'y pinatulan Dito'y ibig niyang tukuyin. hindi sa kandidatuhan! LAKAMBINI (Paghatol) Ang oras ay sumapit na upang kayo ay awatin Magpahinga muna kayo at ang ulo'y palamigin Muli po sa naririto'y masuyo kong hinihiling Palakpakan ang dalawang naglaban nang buong giting. ibang bansa'y di kabilang. may katugong bilangguan. may batas na pinagtibay Sa isang naninirang-puri. ang makatang sumalungat Pulitika'y maligalig. Paunawa ko sa lahat. palagi nang nagaganap. aakbayan. HINDI PAYAG Nakapuntos din sa wakas ang sunog kong kabalagtas Nang sa puno inihambing ang bansa kong nililiyag Na dati po'y malago na. Matuwid din niyang tinukoy kung wala ang pulitiko Na halal ng taong bayang mamumuno sa gobyerno Walang batas na iiral. Paalala ko'y igalang lahat ng nanunungkulan Sa ating pamahalaan na halal ng taong bayan Si Gonie po ang nagkampeon sa ginawang paglalaban Pakunsuwelo po sa kanya'y matunog nyong palakpakan! . mahirap ngang makaiwas Sa pintas po ng botanteng mapaggawang-alingasngas! HINDI PAYAG Pulitika ang syang mitsa ng maraming karahasan Pag sinabing very peaceful ang eleksyon. wala din ang pulitiko Kung wala ang pulitiko. kung tutol ba o payag ka Kung ikaw ay nahilingang tumakbo sa pulitika? Panig muna ng pagpayag ang siya nating iuuna. ang paksa pong tinalakay Pulitikang Pilipinas. may patayan! PAYAG Kung wala ang pulitiko. Ayon naman kay Rafael. Bayan ay kahalintulad sa mayabong na pamilya Na magulang ang heneral. dapat ka ring makialam! HINDI PAYAG Makialam sa pagboto. HINDI PAYAG Ayaw ko sa pulitika'y talamak ang kaplastikan Kandidato'y kaybabait sa oras ng kampanyahan Masuyo kang ngingitian. bukas nating tinutungo. daglian kung magparatang Ngakngak dito. pero lintik ang dayaan! PAYAG Kahit dito'y may dayaan.PAYAG Halintulad po ng bansa'y isang puno ng halaman Na ang dito'y tagadilig. nanunungkula'y mga corrupt Ang isa pa na dahilan na hindi raw matatanggap Karahasan sa halalan. kakamayan Ngunit sila'y may amnesia pag tapos na ang halalan. wala ang pamahalaan.

Nguni‘t parehas pong magaling. sa lalaking kanyang sinasamba‘t iniibig? Ang paksang sasagutin. mga kabayan ko‘t kalahi Mga bigating makata. ang babae‘ y dapat lamang. ang lahat po ay kakalkalin Kaya‘t makinig nang mabuti. itong inatasang Lakandiwa Taga-hatol. kami muna ay pagbigyan Sa matunog na palakpak. kung masasagaan o masasaling Dahil ito‘y balagtasan. na kilala rin sa pagsulat. isang kimi… ang lalaking manliligaw Ang maghayag ng pagsinta. taga. BABAE ANG MAGTATAPAT DAPAT BA O HINDI DAPAT MAGTAPAT NG PAG-IBIG ANG BABAE SA LALAKING KANYANG MINAMAHAL? Mula sa panulat ni: JULIETA O. sa balagtasa‘y magbabahagi Kaya‘t abangan ang kapanabik-nabik na pagtutunggali. ang panig kong tutugunin Na laan kong ipagtanggol. maging dito sa ibayong-dagat Susubukin naman natin. ASENITA Kasing liwanag ng kutis ko.Ang pagharap namin sa inyo‘y tugon po sa kahilingan Ng isang magandang paraluman. TESS BALLA po ang ngalan Pero bago po ang lahat. sa matwid ay hasa. ang talino ng kanyang makakatapat Ang Makata ng Pangasinan. katwiran nila‘y limiin. Balagtas ang ngala‘y nagmula Debateng patula. sa bigkasa‘t pagtudla. hinggil sa tanong na ni-request Ito ngayo‘ y lulutasin ng mga makatang matitinik ! Paalaala mga ‗kabayan. maging ito man ay kapintasan Lalo‘t torpe. HINDI DAPAT (Pagpapakilala) Isa po akong MARIA CLARA noon at sa kasalukuyan . dito‘y di uubra Pagka‘t ito‘y tagisan ng talino. tulang mahabang-mahaba Kung bao‘y may kahinaan. sa laban pong gaganapin Hindi namin sinasadya. Para atin nang mabatid ang panig ng hinahamon Gayon din po ang katwirang idudulot nitong tugon Ang makatang makakatapat narito na – balibatin ngayon Ng masigabong palakpakan na pampagana‘t pangkundisyon! Mga nagsiganap sa Balagtasan: Dapat: Julieta Asenita Hindi Dapat: Amor Grullo Lakandiwa: Joel Torres LAKANDIWA Balagtasan. Ginoong JOEL TORRES po. ngayon nama‘y tanggapin ang aking bati Magandang gabi po sa lahat.awat sa mga makatang maghihidwa Utak man ay magkatapat. mukha‘t kulay nama‘y magka-iba. Ang tabing po ng tanghalan ay akin ng hinahawi Nang ating mapagsino ang dalawang magpipingki Una kong tatawagin ay itong kamag-anak ni DATU PUTI Palakpakan nang masigla ang sa kanya‘y ibahagi! DAPAT (Pagpapakilala) Ang pag-ibig pag naghari sa puso po ng sinuman Susuungin daw ang lahat. kami sana‘y paringgan! Salamat po. saan pa man makarating JULIETA ASENITA po itong nagpupugay buong giliw Sa lahat ng kababayang… katulad ko ay malambing! LAKANDIWA Ang Makata ng Nueva Vizcaya ang narinig po n‘yong nagpahayag Na kilala sa bigkasan. Dapat ba o hindi dapat magtapat ng pag-ibig Ang isang babae.

huli na sa b‘yahe! Tatamis ang pagsasama sa dalawang ibubuklod Kung sa ―normal‖ na paraan. hayan. mababakas kay JULIETA Na lagi po sa pagganti ng matwid ay nakahanda. alinlangan sila pagkat… Ang dalaga‘y gaya ko ding ang kariktan ay di masukat. kapalaran sa pagsapit Dumulog ng pagtatapat sa inaangking langit. sa pagligaw sa aki‘y t‘yope Ako‘y nagsawalang-kibo. ang ligawan ay iinog Dapat lamang ang binata sa pagsinta‘y magluluhog At hindi po ang dalaga ang aakit doon sa irog. Tumpak siya nang sabihing ako‘y naiwan sa biyahe Hanggang ngayon ay ―Miss" pa po. kasalanan ko din kasi Ang binatang sinamba ko. Katulad po ni Manang Julieta. Subali‘t po nangyayari at malimit na nagaganap May binatang ligaw-tingin lang. DAPAT (Ikalawang tindig) Hindi na baleng very cheap. tagumpay ay mararating Kung ang dilag na gaya ko. Ang liyab ay tumitindi sa hurno ng paghihidwaan Ako muna‘y uupo. hindi marunong umunawa Wala kaya s‘yang damdaming masasaktan at luluha ? Kung ang pangarap katuwangin ng puso ay dinadambana. di ko hangad mapasadlak Masasabing sapalaran ang sa lalaki‘y magtapat Maaaring kabiguan.. ang isip ko‘y hinog na Huwag mo akong paratangan sa hinalang balintuna! Ang magdusa habang-buhay ay hindi ko pinangarap Sa lumbay ng pag-iisa. batik po sa pagkakababae Na magtapat ng pag-ibig ang dalaga sa lalaki Iyan po ang panig kong dudulugan ng diskarte Sa dilag na isang sawi sa pag-ibig. na ang dila ay nauumid Lalo‘t ikaw ay kaharap. tatawag ng ambulance! DAPAT (Unang Tindig) Batik nga bang ituturing ang sariling karapatan Ang magtapat ng pagsinta sa lalaking minamahal? Tila yata nadupilas ang dila itong katalo sa tinuran Hindi kaya siya‘y lasing o talagang engot lamang. sila muna‘y pansamantalang iiwan At kapag may sunog na sa dalawang nakasalang Ay saka ako papagitna. sa palakad ay sumuway Iisa ang tinutungo ni JULIETA sa katwiran Ang pikutin yaong Adan. ang irog ko‘y makasama Ako po ay hindi baliw. sa kabila‘y isang palad. sa napupusuang dilag Ang dahilang pangunahin. ang asal ay di matarok Ang ugaling Maria Clara‘y tila ba kanyang nalimot Ito kayang dilag ay may diperensya sa tuktok ? Pumipitas ng pag-ibig sa paraan pong baluktot. madagundong sa pagbuga Nguni‘t pawang ngiti lamang. di gaya ni Julietang hibang AMOR GRULLO po. na pintuhong makatuwang. iya‘y di ko alintana Kung kapalit habang-buhay. Kahihiyan at kapintasan.Kaya‘t malayo na ako po ang sa pagsinta‘y mangumpisal Wala pong ipis aking guni-guni. Halimbawang siya‘y magtapat ng pagsinta sa binata At mabasted pagkat sya‘y nagkabula sa hinala Na siya ay mahal din po ng lalaking sinasamba Maghunos-dili ka Julieta. magtapat ay di masambit Di ba‘t ikaw na din mismo ang susubok ng pahiwatig? Ang hirap sa katunggali. sa binatang napipisil Ang magtapat ng pagsuyo ang dilag sa ginigiliw Ay isa pong kamaliang hindi dapat pairalin. Akma nga lamang marahil na tatawagin pong very Silang mga kabaro kong tila di na makatiis Maghintay pa ng panahon. naburo tuloy aking byuti! Nag-uumapaw na ligaya ang magmahal at ikaw‘y mahalin Ang bumuo ng sariling pamilya ay langit ding ituturing Natutupad ang pangarap. damdamin ng bawa‘t isa Ang first round ng pagtatalo‘y dadakuin na po nila Muli kong ibinabalik si Binibining JULIETA ASENITA Bago sana siya tumalak. palakpakan natin muna siya! LAKANDIWA Makapigil-hininga itong si AMOR. ibig na ding makatula Si AMOR GRULLO‘y heto na.. . ang makata pong nagsalita Ay di marunong magmintis sa pagtudla ng kataga Ngayo‘y batid na po nating lantarang di makaila Ang dalawa‘y parehas pong mayro‘ng binatbat nga! Nang higit pong maliwanagan. balibatin ng palakpak siya! HINDI DAPAT (Unang Tindig) Di dapat ipagkanulo ng dalaga ang damdamin Sa lalaking iniibig. galak na sa inyo ay nagpupugay. Halimbawang ikaw kaya ang may lihim na pag-ibig Sa Adan na lumiligaw. HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Ako po daw anya itong sa unawa ay nagkulang Kung siya ang nagkanulo. di mo batid ang ginagawa! cheap LAKANDIWA Kagaya ng inaasahan. dahil siya po‘y nagpabaya! LAKANDIWA Tukoy na po natin ngayon ang damdamin nitong si Julieta Ngunit hindi kumbinsido ang makatang binabangga Kanina pa di mapakali. Lalayo ng basta na lang. sa balagtasan kung bumira Parang bulkang Pinatubo. ng binata‘y susuyuin.

isipan ay gapok Di paris ni JULIETA‘ng may damdaming masalimuot! Di dapat sa isang Eva. katwiran ko‘y maliwanag Hindi ako isang plastik.binata. sa palay na tutukain At hindi rin katulad mong mapanupil sa damdamin! Kapag puso‘y nagsimulang makadama ng pagsinta Masasaktan at luluha. ang babae po ay lisya! DAPAT Mabuburo ang byuti ko. ng minamahal mong HINDI DAPAT Kaysa magdusa sa hiya. sa asal mong mang-aagaw Hindi ko na matitiyak. huwag lang titingnan ng matagalan Kasing dilim ng hating-gabi ang kasal pong tinatanaw! HINDI DAPAT Nahihigit yaong hapdi at kirot ng pangungutya Ang irog ay sumakamay. Winawari ko‘y pakipot ang makatang kahidwaan Hindi raw po maatim. Ano ka ba? HINDI DAPAT (Ikatlong Tindig) Hindi ako mababaliw sa siphayo‘t kalungkutan Nguni‘t ako‘y maloloka. ng kanyang puso‘y di tibok! DAPAT (Ikatlong Tindig) Panahon ang dumdilim. sa matamis niyang oo Kahulugang ako‘y mahal. kundi isang rosas po sa hardin Huwag mo akong ikumpara. ibulgar ang pagtatangi Matitiis ko ang lumbay at mag-isa sa hirati Kaysa ilublob sa dungis. hindi pwede. sa tugon po ni JULIETA Hindi dapat na magtapat. ang mag-asal po na Adan Hindi dapat ang babae. pag nakatuwang na irog Subali‘t ang kakatuwangin. may laking paniwala Karapatan kong maghayag. sa manok na isang tandang Si JULIETA ba ay bubuyog o bulaklak ng katuray! DAPAT Ako‘y kabaro mong dilag. hindi siya mabibigo Isusukli ko‘y ligayang hindi layong mapagtanto! HINDI DAPAT Di ko na kayang mapigil. upang makaisang dibdib! DAPAT Kapag ako ay nagtapat ng pag-ibig sa irog ko At kung ako‘y magkapalaf. ng pagsinta ang dalaga Sa lalaking napusuan. sa lugar ay itatama Ang magtapat ng pag-ibig. kung ano po ang kalaban Kung Eva o isang T-bird o bakla pong paraluman! Natural lang sa dalagang magpa-kiyeme…magpakipot Pagkat iyan ay ugaling namulatan ko ng lubos Ako ay hindi kilos-garapal. maaaring sa hiwalay Humantong ang pagsasama. ng pag-ibig sa sinasamba! HINDI DAPAT Ang landasin sa pagsinta. dahilan sa pandaraya Hindi mo ba kamatayan. Kung ako ang may lahim na pag-ibig sa lalaki Ay hindi ko maatim. itong aking nadarama Ako‘y inaalibadbaran. ang binatang ginayuma? Hindi ba siya makokonsensya sa sumbat ng kinasama Na siya ay inakit lang ng dilag na desperada? Pag-ibig ay walang tamis. balimbing at mapagpanggap Pinikot man ang irog ko ay hindi rin magaganap Ang maghiwalay pagka‘t siya‘y paglilingkuran ko nang tapat. sa isip ko‘y mananaig Ang pikutin ang binata. hanggang wakas mukha‘y lukot Mahirap daw kasipingin. kung pikot ang namagitan Si JULIETA‘y maganda. daramdamin kong kay pait Natural po ang paraan. ng lalaki yaong ―bebot‖ Na di tunay siyang mahal. lalo‘t iyong sinawata Gaano pa kayang hapdi. kung winalan mong bahala Na makamtan ang pagtingin.y di pansinin ng lalaking napupusuan Maaaring siya‘y mabaliw sa matinding kalungkutan! Halimbawang kaming dalawa sa Adan ay umiibig Kung ako ay mabibigo. sa lalaki ang liligaw Palay pa ang lalapit.kapurihan ko at yumi. May ligaya pa ba kayang madarama si Julieta Kung sa pikot ay sinilo. mainam pang ako‘y mabilasa! DAPAT Iyan ang iyong paniwala! . ang sumbat ay kakumpara Habang-buhay ay tutuksuhing makapal ang iyong mukha! Magagalak si JULIETA. magpahayag ng pagmamahal Baka kung siya. kung iya‘y di magagawa! DAPAT Bulaklak man ng katuray ay may kulay ding luningning Ako ay hindi bubuyog.

eto akong handang-handa Ngunit sa malas ay tila walang makakasagupa! Jonathan: Wag na wag kang aalis diyan. Sa pagtutol ni AMOR. ang dito po‘y umiiral Wala anyang masasangkot. masuyo kong hinihiling Palakpakan ang dalawang naglaban ng buong giting! Simulan nating limiin. ako po‟y pahintulutan Na lumahok sa programang may tagisan ng katwiran! Halika at umakyat na dito sa ating tanghalan Jonathan: . Sa hatol kong igagawad.HINDI DAPAT Tukoy ko ang mali‘t tama! ALING WIKANG WIKA ANG DAPAT GAMITIN NG PILIPINO: WIKANG PURO O WIKANG HALO? ni Joel Costa Malabanan LAKANDIWA Oras na para umeksena. ng dalawa‘y tinalakay Dapat ba o hindi dapat magtapat ng pagmamahal Ang babae sa lalaki. desisyon ko ay igalang Sa timbangan ng katwiran. tabla po ang naging laban Si JULIETA at AMOR po. tulad mo rin. itong aking panig Tayo ay may kanya-kanyang karapatan sa pag-ibig Mapwera lang kung sa dahas. noo‟y nagwika Siya ang nagpangaral sa ating bansa Ang hindi raw magmahal sa sariling wika Ay higit pa ang amoy sa mabahong isda!” Ako po ay naparito sapagkat nabalitaan Na dito raw gaganapin ang dakilang Balagtasan Pagkat ako ay makatang naghahanap ng kalaban Ang sinumang katunggali ay hindi ko aatrasan! Ngunit ako‟y nag-iisa. tugon nitong isang Eva. ligaya daw anya‘y lubos. MARIA CLARA man o MADONNA Ibig kong tukuyin makaluma man o moderna. na nasawi sa iniirog Lahat daw ay magagawa. ang una kong pagbibigyan. pahabol kong paala-ala Ito‘y usaping-pambabae. Walang batas na nagsasabing. ang matwid ng bawa‘t isa Sa hinayag na katwiran. ang mabigong di sinubok Kaysa anya sa magtapat. Ani JULIET ASENITA. panunumbat nakataya Kung lalaki ay pinikot. sila‘y ating palakpakan! Azl : “Si Gat Jose Rizal. daanin ang iyong nais Itp‘y sadyang matutukoy. anya ito‘y malaking kapintasan Sa dalagang Pilipina. MARIA CLARA ng Silangan Garapal daw tukuyin. upang kayo‘y awatin Magpahinga muna kayo at ang ulo‘y palamigin Muli po sa balana. kasalanan ang magtapat Ng pagsinta ang babae. Mas mahapding madarama. sandali nga. kung puso ang nanghimasok Paano kung papalarin. ang dito‘y nakataya Mapait daw ang pag-ibig. lalo‘‘t legal na ang edad. ng makatang nagkahidwa Ang paksa pong tinalakay. kalaswaan…walang tamis. nasaan ang Lakandiwa? Kung di tuloy ang programa‟y mabuti pang umuwi na! Sayang na pagkakataon. Uulitin ko ang paksa. sa napupusuang Adan. natrapik lang Sabik akong ilampaso. ang magtapat ay dapat lang Lalo‘t atas daw ng puso. bakit tila nawawala Ang makatang katunggali‟t kabanggaan mo sa diwa! Regie: Ako‟y hindi nawawala. huwag mamuhi ‗kabayan Bilang inyong Lakandiwa. ang kalabang nag-aabang O Ginoong Lakandiwa. Bibigyan ko ngayon ng linaw. pangala‟y Jonathan Calda Sa palatuntunang ito‟y siyang tagpangasiwa Ngunit teka. Di kalian man masasabing ang mali ay maging tama Pagka‘t anya‘y karangalan. sa sariling karapatan.bilasa ang pagmamahal Kung ang isang Eva‘y liligaw. sa lalaking pinangarap Nandoon man ang kapintasan ay sarili ang hinamak Hindi dapat siyang hadlangan. sa gagawing sapalaran Kundi na rin ang maghangad. iyan po ang katanungan Ang panig ng dapat. makata kong kaibigan Ako itong Lakandiwa nitong ating Balagtasan Natrapik lang nang bahagya sa may bandang Panapaan Kaya‟t saglit na nabalam dito sa ating tagpuan! Lakandiwang naatasan.

mauna na ang panig ng tumututol Sige Azl. ang sarili‟t pinagmulan At saka ko ilalahad. kaya walang pagkatuto Bulol na nga pag nag-English. sa patulang pagtatalo Alin ba ang nararapat . ako na po ang nagwagi Purong wika‟y imposibleng magagamit na palagi May salita bang katutubong panumbas mo sa computer Ni hindi mo maisalin. at lagi mong pagpe-friendster Naubos na ang oras mo. bawat tugma‟y tila kulog Ang sinumang kalaban ko‟y sa pansitan matutulog! Pagkat tayo‟y nag-iisip gamit ang sariling wika Ito rin ang siyang bintana nitong ating kaluluwa Ang dalisay. Wikang puro. pati pera sa computer Kabataang sinasabing pag-asa daw nitong bayan Eto ngayo‟t sinasamba ay kultura ni Uncle Sam! Regie: Tapos na po ang labanan. wikang halo. bulol din sa Filipino Dalawang wikang winawasak nitong mga katulad mo Sa halip na tumalino. simulan mo katwiran mo ay ipukol! Azl: Itong lahing Pilipino. ingatan at gawing puro! Samantalang si Regie ay malaon nang nagpahayag Panghihiram ng salita. at ang gamit ay forever! Subalit kung katulad mong parang lola kung mangusap Ay baka mas mainam pang ka-eye ball mo ay kulisap Hindi mo mapipigilan.At nang itong Balagtasan ay agad nang masimulan Kaagad ipakilala. lubos siyang pumapayag Kaya hala. halong diwa. may sariling pagkatao May kulturang kinagisnan. pagkalat ng wikang English Wikang halo ay mahusay. ang counterstrike o ang friendster Patunay na kilangangang ang wika ay halu-halo Ito pa nga ang sandata upang tayo‟y mas matuto Regie: Regie Ucang ang pangalan. Prinsesa ng Balagtasan Katwiran ko‟y parang suntok. kaya nagkakalituhan Sa panahon ng internet. purong wika ay mahusay na sandata Upang hindi madumihan ng kultura ng banyaga! Regie: Malalalim na salitang hindi mo maintindihan Pagkat sadyang makaluma. ng counter strike at ng Friendster Wika‟y magiging praktikal. Caviteñong naturingan Makata ng Perpetual Help. hanggang ngayon ay tulala! Jonathan: Ang paksa pong nakalaan.? Si Azl ay nagsasabing itong Wikang Filipino Nararapat ipagtanggol. ang Diyosa ng Balagtasan Sa talino‟t kagandahan. hindi ako nagbabanta Ang huling nakalaban ko. taob ang aking kalaban Hindi ako nananakot. paksa ng balitaktakan! Mga madlang nanood bago kami magsimula Masaigabong palakpakan ang sa ami‟y ibandila! Azl: Azl Cedric Lopez po. kahit pa nga ito‟y Taglish! Azl: Halong wika. henerasyo‟y naging bobo! At nang dahil sa counter strike. may sariling alpabeto Katangian at tradisyong minana pa sa ninuno Nararapat alagaan sa haplit ng pagbabago! .

niretoke nitong agham Tanging ang magkakagusto‟y yaong nahihibang lamang! Regie: At sino ang nahihibang? Azl: Ikaw! Azl: Azl: Ngunit ito ay di sapat. pwede namang matumbasan Mag-imbento ng salitang panapat sa kinagisnan! At pwede ring ang salita‟y babayin sa Filipino Ang ispeling ay baguhin. hindi kami. sa iyo Azl ay ganun din Ngayon itong Balagtasan itutuloy na po natin Kayong madlang nanood. baka kayo! Na makitid kung mag-isip. para sa wikang kinagisnan! Regie: Kaya nga may Buwan ng Wika. technical terms babaguhin? E di lalong ang lahat ay kayhirap na intindihin Jonathan: Sandali lang. at wag na wag ding papalitan Kung mayroong English campaign sa lahat ng paaralan Dapat na may programa rin. isalin sa katutubo Katulad ng ginagawa ng Indones at ng Malay Katagang dayo‟y binabaybay na gamit ang wikang taglay! Regie: Ikaw ba ay nababaliw. kulang na kulang pa ito Ang kailangan ay mahusay na programa ng gobyerno Dapat na ibasura rin itong E. nagbabago. di tanggap ang pagbabago! Azl: Anong klaseng pagbabago kung kolonyal ang isipan Ekonomiya at kultura. ito ang siyang panawagan Wag patayin ang salita. di nagamit. at programang tulad nito Ay upang masuportahan itong Wikang Filipino Azl: Azl: Wala akong sinasabing technical terms babaguhin Mukhang itong kalaban ko ang siyang lola at ulyanin Sino kaya ang ulyanin. ang gamit ko y Glutathione Kaya‟t kutis ng artista itong beauty ko sa ngayon! Kagandahang artipisyal. pinigilan! Wag wasakin ating wika. nag-iiba At sa mundo‟y walang wikang purongpuro. bagkos dapat alagaan Rebisyon ng alpabeto nitong taong 2001 Matapos ang limang taon. masigabong palakpakan! Regie: Di praktikal na tumbasan bawat hiram na salita Ang paggamit nitong wika ay hindi naitatakda Artbitraryo itong wika. kayumangging Pilipina Kumpara sa katulad mong labanos na namumutla! Regie: Azl: Regie: Hindi ako namumutla. muli‟y aking kahilingan Ialay nang buong sigla. 210 Na siyang pumapatay ngayon sa „ting Wikang Filipino! .O. nag-iisa! Itong Wikang Filipino‟y may sariling katangian Hindi dapat na baguhin. sandali lang. aking mga kaibigan Lubhang lumalayo kayo sa paksa ng Balagtasan Pakiusap na balikan ang paksa ng talakayan Huminahon at magtimpi sa banggaan ng katwiran Ikaw Regie. ang may kontrol ay dayuhan Kung salita ay hiniram.Henerasyon daw ay bobo. sino ba ang mas maganda? Kayong madlang nanonood kayo na nga ang humusga! Di hamak na mas maganda . konting lamig.

babagsak ka kung ang alam mo lang ay “Sir!” Huwag ka nang magkolehiyo kung call center agent lamang Hayaan mong murahin ka ng dayuhang mapanlamang! Azl: Regie: Ang wika ay daynamiko. may salitang katutubo May hiram sa mga Intsik. huling hirit ng katwiran ay bitawan At ang madlang nakikinig. mahalaga ay may pera Kaysa naman may prinsipyo ngunit gutom ang sikmura! Jonathan: Akin muling puputulin.O. muli‟y aking kahilingan Gisingin ang diwang tulog sa ritmo ng palakpakan! Azl: O ang aliping caregiver na tagahugas ng puwit Ito ba ang gantimpala sa pangarap na malupit Pilipino‟y sinasanay upang agad ay ieksport Sa kanser ng kahirapan ay siyang natatanging gamot? Azl: Kolonyal na edukasyong ang pundasyon ay ang English Ang ugat ng pagdurusa‟t malaon nang pagtitiis Kung ang nais ay paglaya‟t ganap na pag-unlad natin Itong Wikang Filipino ang siyang dapat paunlarin! Bawat wika sa daigdig ay may kanyang katangian Na dapat na irespeto. alin ba ang pipiliin? Sa pagkakataong ito. wag iwanan ang usapin Wikang puro. kayo‟y aking pagbibigyan Huling tindig. sa Hindu at sa Arabo Azl: Kung kaya‟t ang wikang halo ay wika ng pagkatuto Isang hakbang patungo sa hinahangad na asenso Kapag ang wika ay puro. at dapat na pagingatan Bawat lahi‟y may kultura. may sariling kakanyahan Hindi dapat talikuran. wikang halo.Regie: Nilagdaan ng pangulo itong E. ang paggamit nitong English Hindi naman tuluyan na wika nati‟y inaalis! Pagkat itong wikang English ay ang wikang universal Pangunahing ginagamit sa lahat nang pag-aaral Pag ang Pinoy ay nag-abroad at kung mahusay na mag-English Tiyak na siya ay may trabaho‟t ang pag-aseso‟y mabilis! Regie: Sigawan man o murahin. ito‟y tiyak mamatay . nagbabago Kagaya rin ng pag-unlad nitong Wikang Filipino May hiniram sa Kastila. paunlarin Sa pagpanday ng lipunang may paglayang maaangkin! Regie: Makitid na pag-iisip. umuunlad. lumalayo ang usapan Paksa nating sinimulan ang siyang dapat pagtalunan Linawan ang sasabihin. 210 Bilang tugon sa hamon ng pagbabago nitong mundo Kailangang paghusayin. payabungin. bangungot na panaginip Ang dahilan kung bakit ang bansa nati‟y nagigipit Habang Koreano‟t Hapon ay nagnanais mag-English Heto naman ang tulad mong nais ito ay maalis! Regie: Hindi ko sinasabing ang English ay dapat alisin Kundi Wikang Filipino ang dapat na bigyang pansin! Itong wikang Filipino‟y di magamit sa call center Sa interview. hindi dapat na talikdan! Purong wika ay salamin ng puro ding pagkatao Dalisay na pundasyon ng ating pagkaPilipino Wika natin ay ingatan.

ang batang suwail sa mga magulang.Ngunit kapagka may halo. yamang sa pagtula‘y gustong magpasiklab. sa pormal na talakayan Ay ang halu-halong wikang ginagamit nang palitan Kung English ang katanungan. wikang halo. gamiting may kalayaan Itong Wikang Filipino‟y nararapat paunlarin Pagyamanin. UK. DAPAT (Panawagan) Aming Lakandiwang kapita-pitagan. Taglish dapat ay iwasan! Kung salita‟y technical term. . ang paanyaya ko‘y inyong tinatanggap. kaya ngayong gabi ay may Balagtasan. may pagyabong na dalisay! Jonathan: Matapos na mapakinggan ang palitan ng katwiran Panahon na upang silang dalawa ngayon ay husgahan Wikang puro. ang mga makatang dito‘y napipisan. LAKANDIWA Mga manunulang kawal ni Balagtas. sa ngalang pagtula‘y inaanyayahan. alin ba ang maktwiran Na gamitin at ituro sa lahat nang paaralan? Palagay ko‟y nasagot na itong ating katanungan Kahilingan namin ngayon. Dapat: Estela Vasquez-Nalden Hindi Dapat: Fely Corcochea Lakandiwa: Bert Cabual Mga nagsiganap sa Balagtasan: LAKANDIWA Magandang gabi po. sumasagot akong handa sa tulaan. bunying lakandiwa. kaming tatlo‟y palakpakan! BATA AT PAMALO DAPAT BA O HINDI DAPAT NA PALUIN ANG BATA? Mula sa panulat ni: BERT CABUAL Balagtasang Itinanghal sa Pagdiriwang ng Buwan ng Wika sa Bulwagan ng Centre For Filipinos sa London. kahit wika‟y halu-halo Ituturing natin itong pagyabong na positibo! Ang dapat lamang iwasan. dapat na palui‘t nang maging magalang. bati kong magiliw sa nangatitipon ngayong panauhin… Paksa: ―Na ang batang minamahal nati‘y dapat ba o hindi dapat na paluin?‖ Katanungan itong nais bigyang-linaw. nais kong ihayag at ipaunawang ako‘y tumututol paluin ang bata. wikang halo. alin ba ang maktwiran Na gamitin at ituro sa lahat nang paaralan? Totoong ang Wikang English ay sadyang ating ka‟ylangan Ito‟y wikang universal na dapat ay pagaralan Mahalaga sa pag-unlad ng lipunan at ng bayan Katotohanang kailan ma‟y di mapasusubalian Ngunit kung mayrong wikang hindi dapat kalimutan Walang iba kundi itong wika nating kinagisnan Higit sa alinmang wika ng kung sinumang dayuhan Ang Wikang Filipino ang siyang dapat pahalagahan! At sapagkat itong wika‟y umuunlad. English din ang kasagutan Kung Filipino ang usapan. tangkilikin ang sariling wika natin! Wikang puro. ay tinutugon ko nang bukal sa diwa. HINDI DAPAT (Panawagan) Paanyaya ninyo. nagbabago Hindi maaaring laging manatili itong puro Kung nagkakaintindihan. hindi dapat na palitan Ngunit kung mayrong panumbas.

Abra. kung sa pagsigaw mo ay sumisigaw rin. kudyaping antigo‘y iyong kalabitin. Tamad kang magulang at wala kang buto kung di mo mahubog ang mga anak mo. palo ni Estela‘y pag di mo nasalag ay masasawi ka‘t talunang lalabas.) HINDI DAPAT (Pagpupugay) Ako ay si Fely. Magulang sa mundo‘y may pananagutang ituwid ang anak sa buktot na asal. (madlang manonood. Katotong Estela.kaya sa tanghala‘y halina‘t bumigkas. magsigising kayo‘t pulutin ang aral. hahambalusin mo ng palong malakas LAKANDIWA Pipigilin ko po munang mamagitan. LAKANDIWA Unang pagkatindig ni Fely ng Rizal. DAPAT (Pagpupugay) Kung tawagin nila ako‘y si Estela.) HINDI DAPAT (Unang Tindig) Ayaw kong ang bata‘y saktan at paluin. nguni‘t may kampilan sa isipa‘t diwa. kunin ang latigo‘t iyong hagupitin. yakapin ang bunso‘t akayin sa sipag. nagiging rebelde‘t mahinanakitin. tubo sa Banaba. hataw ng pamalo‘y di ko naranasan. Hangal na magulang ang di mahahabag sa giliw na bunsong luha‘y pumapatak. minulan kong angkan ay nakikilala. Latay ng pamalo ay bakas ng galit na ibinubunga‘y lumbay at panangis. hiling ko‘y baguhin ang panukala mong ang bata‘y paluin. Estela‘y tugtugin. sa Dapat Mamalo‘y lagutin ang bagting. Sa naritong madla‘y unang ihahatid. palad mong dapat ikagalak. Ngayo‘y ikaw Fely ang muling bibigkas ng katuwiran mong pamalo‘y di tumpak. Taga-nayong-Arab ng Pidigan. mga kababayan. kung sa isang sabi‘y di sumunod agad. Fely. Ang panig ko‘y akin munang lilinawing di lahat ng bata ay dapat paluin. sa halip palui‘y ating pangaralan ng gawang mabuti‘t kagandahang-asal. salubunging muli ninyo ng palakpak. palakpakan ninyong sa kaba‘y pamatid. Hangad kong ang bata‘y lumaking magalang sa mga kapatid at mga magulang. nang di maabala ang pagsasagutan.) DAPAT (Unang Tindig) LAKANDIWA Binibiro tayo ng Inang tadhana na ang magtatalo‘y kapuwa diwata. ibig nang gipitin ang kanyang kalaban. marahas na palo ay hampas ng langit sa musmos na puso at mura pang isip. tulain mo ang iyong matuwid na sa bata‘y subyang ang palong malupit. dahil sa pamalo na pandisiplina. sa ulirang bata‘t tubong masunurin. at ating isiping pag-ibig sa anak ang tanging pansupil. bagaman at dukha ang mga magulang. pamalo‘y itapon. kung kapalaran mong may sutil na anak. iyang pamamalo‘y tinik sa damdamin. Dapat ang pamalo sa batang suwail at ayaw makinig sa sabing magaling. panig ng Di-Dapat na ngayo‘y titindig. nota ng tula mong may ganda‘t taginting.) . Kaya‘t dal‘wang panig ang magtatagisan sa napapanahon nating Balagtasan. ang akin pong hiling ay palakpak ninyong sa puso‘y pang-aliw. kung sa iyong angka‘y walang naging liyas. Rizal. ang palo‘y taliwas sa usapan natin. batang sinasakta‘y nagmamatampuhin. San Mateo. (pagtindig ng ating makatang marilag. ang hindi makuha sa santong dasalan ay dapat kuhanin sa santong paspasan. tila anghel silang mapananaligan sa magandang kilos at pamimitagan. (Lalapit sa tanghalan ang magtatalong mga makata. (ang hiling ko naman madlang nakikinig. akong lakandiwa‘y papagitna lamang kung talagang ako‘y kinakailangan. Biyaya at lugod sa isang tahanan ang masuyong anak sa mga magulang. Kaya sa pagtindig. isang kahihiya‘t batik ay sa iyo ng anak mong lisyang pasanin ng mundo! Katalo. Sa aking palagay ay hindi pamalo ang makagagaling sa paslit na puso. kinakailanga‘y lambing at pagsamo na di magbabawang dakilang pagsuyo. mga paralumang ganda‘y pambihira. nguni‘t si Estela‘y aking nalalamang hagkis ng katalo ay kayang ilagan. magulang at anak ditong napipisan.

LAKANDIWA . DAPAT sa panahong itong tao‘y bagamundo ay di papansinin ang kabaitan mo. kung ang anak mo ba‘y mapabasagulo – gugulpihin mo ba‘t ikakalaboso. pagka‘t ang latigo ay wala nang bisa sa panahong ito. sila‘y yayakaping buong pagmamahal. sa droga‘t sa alak daming nabubulid. Kung nangangaral ka sa anak mong tuso. Kawawang magulang ng batang naligaw. at sa dakong huli‘y naging alibugha. aral mo‘y ubos na …. ang laki sa layaw ay may samang hatid. dapat daw palui‘y suwail na bata. dahil sa pamalo ang bata‘y tulala. bago mo lapatan ng iyong latigo. pagkapariwara sa gawang mahalay ay isinisisi sa mga magulang. hindi pinapansin ang tatay at nanay. kung kaurali mo ay palalong anak. kung may katarunga‘t siya‘y may prinsipyo. ayaw pang magbago.HINDI DAPAT (Ikalawang tindig) Nagturing ang aking bunying kamakata. ang ama‘y nagalak. likong pagkahabag sa bunsong minahal. labis na kalinga‘t sa latigo‘y kulang. baka mo ibili ng BMW! HINDI DAPAT Ang BMW… hindi kailangan. DAPAT bubuti kung siya‘y takot sa panghampas. kapag kaharap ka‘y maamong kordero. sa pagpapalayaw ay nag-asal tunggak. luma mong pamalo‘y iyong kalimutan. ayon kay Balagtas. Nawalay na tupa‘y mahal din ng pastol. HINDI DAPAT panghampas ay lagim na nakasisindak DAPAT sindak sa palo ko‘y aral na matatag. DAPAT (Ikalawang Tindig) Kung sa basag-ulo. Hampas ng tadhanang masakit matanggap. dalagitang anak mamalaya‘y buntis. At sa paghahanap kung matatagpuan. sa kapuwa tao ay walang pitagan. nguni‘t patawari‘t ayaw kong sumali sa santong paspasang iyong sinasabi. HINDI DAPAT Sa kabaitan ko‘y bubuti ang anak. ang kawan sa mundo ng bagong panahon. likong pagmamahal. kung ang katarunga‘y kanyang sinusunod. nangangako kaming sila‘y di sasaktan ng pamalong lagim ang kahihinatnan. Matanong nga kita. Kung walang pamalo‘y wala nang luluha na ipagsisimpi ng musmos na diwa. HINDI DAPAT Sa latigo‘y kulang. parurusahan ko ang dapat managot. dahil sa pamalo. Estelang katoto. bunso ko‘y masangkot – ang puno at dulo‘y titingnan kong lubos. nang ang panig niya‘y ating maunawa. DAPAT Naging alibugha nang dahil sa layaw. sila‘y parang tupang naligaw ng landas na dapat hanapin ng matang may habag. nang ang iyong bunso‘y maging kaibigan. HINDI DAPAT Ang mga magulang ay sinisisi nga sa maling paraan ng pag-aaruga. DAPAT Napapariwara? Hindi mo ba batid. matapos magsisi. nang maglayas siya‘t maligaw ng landas. sa tulong ng tungkod ay itinataboy. kung di natatakot sa iyong latigo. dapwa‘t maghuhudas pagkatalikod mo. Sa himig ng iyong mga paghahayag. kawawa na‘y lalong gagawing kawawa! Mag-isip ka muna kung ang bata‘y pilyo. Kung sa angkan namin ay may mga anak na kung sa balatong ay masamang liyas. sa ating panaho‘y daming mga bata. napapariwara. Ang pananaguta‘y taglay na parati ng mga magulang sa anak na kasi. ang makabubuti‘y pag-ibig na tunay. ang tinuturol mo‘y alibughang anak. parabulang batid natin hanggang ngayon.

lubusin ang sagot. Hindi ko rin hangad na magdalang-galit sa balighong anak at halang na isip. ibig ko‘y paggalang na tapat sa loob na katahimikan ang inihahandog. ang ipaulinig. ito ngayon ang huli mong tindig. pumalakpak lamang ang sumasang-ayon. matapat kong nais. Ang bata‘y paslit pa at ang niloloob sa tama at mali‘y di gaanong talos. wala sa pamalo ang magandang bukas. lapastangang bata‘y bigyang-disiplina sa ating pamalong panturo‘t pag-asa! LAKANDIWA Kapos ang isip ko‘t umid yaring dila sa pangangat‘wiran ng dal‘wang makata. payagang sa Wikang Sarili‘y magtindig! — . sa kahinahuna‘y kung di matutoto ay baka umandar ang yantok-Mindoro. itong aking kamay kung saan ipatong. (sa kanyang pagputak upang di mangatog palakpakang muli ang ating isoob. palakpakan. ang batang lumaki sa latigo‘t suklam. (Itatapat ng Lakandiwa ang kamay sa ulo ng bawa‘t makatang nagtunggali. hindi sa pamalong parusang matalim at tinik sa pusong sakdal hirap bathin. Sa isang mag-anak kung may palo‘t sigaw ay di maghahari ang kapayapaan. sapagka‘t sa pamalo‘y takot. Mga panauhin. Habang tumatagal. bata ma‘y masaling ng bigat ng kamay. minsan pang limiing ang mabuting bata‘y di dapat paluin. ang bukas ng bunso‘y may ngingiting langit. tilamsik ng isip at kislap ng diwa‘y mahirap aruki‘t hindi ko mahaka. hintay muna kayo. Iyang pamamalo‘y huwag lalahukan ng maling simbuyo ng galit at suklam. bayan. Sa pamamahala‘y hindi ko rin gusto ang pamamaraang may poot at gulo. mistulang diktador at emperyalismo! At sa pamayana‘y aking hinihiling na sa pagdarasal ang bata palakhin. nagsa-aso‘t pusa itong pagtatalo. tila nag-iinit itong Balagtasang tagisan ng isip. ang pakpak mong soot.Mga binibini. salbahe mang bunso‘y di dapat lumuha nang dahil sa palong hagkis ng tadhana. aking pakiusap. Maraming salamat bayang nakikinig sa mga sandaling tayo‘y nagkaniig. maliligaw siyang sa bait ay kapos. Subali‘t may batang may sariling tigas na sa maling gawa ay nagmamataas. ang huli mong putak ay iyong ihandog. kung sa panunuyo‘y hindi maitumpak. tula mo‘y itodo sa pagmamatuwid. limiing mabuti ang panig kong hawak. tila nangangant‘yaw matapos mangitlog. sapagka‘t ang bata ay alay sa atin ng Dakilang Diyos upang kalingain. hataw ng pamalo sa bata‘y ayaw ko. pagdating ng bahay.) LAKANDIWA Aling palakpakan ang lalong matunog. Sa mga magulang ay paalaala. sa pamamatnubay.) HINDI DAPAT (Ikatlo‘t huling tindig) Naririto akong napauunawa sa mga magulang ng kawawang bata. Estela. lunas ay pamalong may aral na tatak. Mga anak nati‘y ayaw kong sumunod sa atin. (upang sa pagtula‘y ganaha‘t lumawig. mga kataga kong gayak nang umalis.) DAPAT (Ikatlo‘t huling tindig) Mga kababayan. pamatnubay ito‘t di kaparusahan. Inaasahang susuobin sila ng masigabong palakpakan. nasasa pag-ibig na walang pagkupas. Kayong nalilimpi‘y hihingan kong tulong ng palakpak ninyo sa gawang-paghatol. kung di aakayi‘t gagabayang lubos. salatin. nagiging balakid sa katiwasayan. sinong nagtagumpay na makatang bantog? anuman ang ngayo‘y inyong niloloob. Fely. LAKANDIWA Tumalon sa pugad ang inahing manok. supilin ang anak nang tama‘t mabunga.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful