SI MANNY PACQUIAO AT ANG POLITIKA DAPAT BA O HINDI DAPAT NA LUMAHOK SI MANNY PACQUIAO SA POLITIKA SA HALALAN SA TAONG 2010?

INTRODUKSYON: Balagtasan...pagpapalitan ng katuwiran sa pamamagitan ng tula....patalasan ng isip...paligsahan sa diwa...bilang parangal sa ama ng tulang tagalog na si Francisco Balagtas. Ito ang inyong...Balagtasan!

HINDI DAPAT: (Sa Ibaba ng Tanghalan – Panawagan) Sinungaling na makata, walang turing at pangahas Boksingero ay ibig mong sa halala‘y mamayagpag; O, Mahal na Lakandiwa, tutol ako't kasalungat Ng makatang naghahambog kung tumula at maghayag; Ang makatang ganyang uri‘y para lamang ibong uwak Na ang ngala‘y sinasambit habang siya‘y lumilipad. Sakali man na si Manny, may magandang kapalarang Maging isang boksingerong dinakila sa suntukan; Bakit siya isusubong pumalaot sa halalan, Sa maruming politikang likmuan ng tampalasan? Lakandiwang ngayong gabi‘y may anyayang mahinusay, Kung ako ay tinatanggap, handa ako sa tulaan. LAKANDIWA: Malugod kang tatanggapin kung ang iyo ngayong dala Ay kampilan ni Balagtas at tulaing magaganda; Umakyat ka sa tanghalan at sabihin kung sino ka, Saka dito‘y ipagtanggol ang panig mong buong-sigla; Kung ikaw ay desididong sa tulaa‘y lumusob na — Hinihiling ko sa madla'y palakpakang masagana. HINDI DAPAT: (Sa ibabaw ng tanghalan –

LAKANDIWA: Isang paksang sa panahon ay talagang nababagay Ang sa ngayo‘y itatampok sa ngalan ng Balagtasan; ―Dapat ba o Hindi Dapat na lumahok sa halalan Ang dakilang boksingerong Manny Pacquiao ang pangalan?‖ Tanong itong sasagutin at bibigyang-katuwiran Ng makatang naririto at nais kong anyayahan. Kaya‘t sino mang naritong sa pagtula ay may hilig, Aking inaanyayahang pumagitnang buong-kisig; Ang nais ko sa pagbigkas ay may rima at may himig, Yaong tulang kung pakingga‘y lumilikha pa ng awit; Dito‘y inyong patunayang sa larangan ng panitik, Tayong mga Filipino‘y may isipang matalisik. DAPAT: (Sa Ibaba ng Tanghalan – Panawagan) Maginoong Lakandiwa, ako ngayo‘y sumasagot Sa pangalan ni Balagtas na makatang lubhang bantog; Iyang inyong paanyaya‘y tinatanggap kong malugod, Payag ako na si Pacquiao sa halalan ay lumahok; Kapag siya ay nagwagi‘t sa tungkulin ay naluklok, Buong baya‘y liligaya‘t magdiriwang tayong lubos. Idolo ng Filipino — at si Manny ay kilala Na may pusong makatao‘t kabutiha‘y kitang-kita; Siya‘y dangal nating lahat nang manalo‘t makibaka Sa kapuwa boksingerong sa suntuka‘y kayang-kaya; Kaya nga O, Lakandiwang may masusing paanyaya, Ako ngayon ay tulutang makapanhik sa tribuna. LAKANDIWA: Kung ang iyong mga tula ay madiwa at mainam, Halika na at umakyat sa ibabaw ng tanghalan; Sa tula mong bibigkasi‘y iyo ritong patunayang Idolo mong boksingero‘y nararapat sa halalan; Sa paglapit ng makata‘y hinihiling ko rin namang Salubungin natin siya ng matinding palakpakan. DAPAT: (Sa ibabaw ng tanghalan – Pagpupugay) Ako‘y buhat sa Lagunang lalawigan ng pag-ibig, Sa bayan ng mga puto, ng kutsinta at pinipig; Ako ngayo‘y manunulang naghahandog ng panitik Sa naritong kababayang nakabukas ang ulinig; Lingkod ninyong si Rafael Pulmano ay nagsusulit, Paglahok sa politika ni Pacquiao ay tama‘t matwid!

Pagpupugay)

Mula ako sa Batangas, mga lipi ng Tagalog Sa ang tula‘y inaawit kung ang puso‘y nadudurog; Ang ngalan kong isinuga ng tadhana sa bulaos Ay si Lamberto B. Cabual na binubo sa pag-irog; Ang tanong ng Lakandiwa‘y sasagutin kong masinop: Aayaw ko na si Pacquiao sa halala‘y manibulos! LAKANDIWA: Yamang dito‘y may makatang kapwa handang manaludtod At ibig na magpasiklab sa maraming nanonood; Itong panig nitong Dapat ang una kong itatampok Na si Manny ay tulutang sa halala‘y makilahok; Sa pagtindig ni Pulmanong may giting at lakas-loob, Palakpakang masigabo ang sa kanya ay isuob. DAPAT: (Unang Tindig) Sa ilalim ng Saligang Batas nating umiiral, Ganito ang nakasaad na tadhanang buong-linaw: Hindi pwedeng maihalal na pangulo ang sino man, Maliban kung siya'y isang Pilipino nang isilang; Botante syang rehistrado, Pilipinas ang tirahan, At marunong na magsulat at magbasa... Si Pacquiao yan. Sinadya ng nagsiugit ng sagradong Konstitusyon Na bigyan ng tsansang patas ang sino mang may ambisyon; Na maglingkod sa gobyerno at maluklok sa posisyon, Mahirap man o mayaman, kapos man o sobrang dunong; Pwede kahit ang artista, aktibista, manananggol, Ekonomist, boksingero, o anchor ng TV Patrol. Kaya ako'y nagtataka sa makata ng Batangas Na hindi ko mapagwari ang punto ng pagbabargas; Ang People's Champ ibig ko ngang sa halalan mamayagpag, Ngunit hindi bilang bokser sa kasino ng Las Vegas;

Kung di bilang Filipino, res'dente ng Pilipinas At botanteng marunong din sa pagbasa at pagsulat. Si Manny pag nagtampisaw sa maruming politika Ay may mga nangangambang matutulad na rin siya Sa maraming politikong pagnanakaw inuuna, Para itong isang sakit na matinding makahawa; Ang alin mang karamdaman, pag ginamot, may pag-asa, Subali't kung pabayaan, pwedeng maging epidemya. Alalaon baga, bunying katunggali, kung paano Ang labadang marurumi, sa halip na iwasan mo, Ay harapin mo at labhan, gamitan ng pampabango, Gayon din ang ating bansang nalulugmok sa impyerno; Kailangan ang matino, matapang at may prinsipyo, At si Manny 'Pacman' Pacquiao ang angkop na kandidato! LAKANDIWA: Unang tindig ni Pulmano‘y may hagupit na panggulat Sa katalong sa tingin ko‘y nakadukmo sa pag-ilag; Nguni‘t ako‘y may akalang may sa-palos kung umiwas Ang magiting na makatang nagbuhat pa sa Batangas; Sa pagtindig ni Cabual sa pagaspas ng habagat, Ang hiling ko‘y palakpakang atikabo‘t walang kupas. HINDI DAPAT: (Unang Tindig) Hindi ako nambabargas, lalong hindi naabuso Sa takbo ng politikang itinatag ng gobyerno; Di rin ako tumututol sa marangal na katalo Na Saligang Batas nati‘y may tadhanang makatao; Nguni‘t, bayan, mag-isip ka…ang tsampyon bang boksingero Ay may batas na gagawin kung mahalal sa Kongreso? Si Pacman man ay kilala…boksingerong may kalidad, Idolo ko‘t idolo rin nitong aking kabalagtas; Ang mundo ng boksingerong may tagumpay na matatag, Sa mundo ng politika‘y lupa‘t langit yaong agwat; Kung siya ma‘y may kamaong parang lintik kung ibigwas, Pagpasok sa politika‘y bangkay siyang maaagnas! Ang lengwahe ng kamao at lengwahe niyang dila Ay larangang magkaiba‘t magkalayong di kawasa; Talumpati sa Kongresong matalisik at madiwa Ay iba sa pambubuntal ng kamaong walang sawa; Boksingero‘y sampay-bakod, kumbaga sa manunula, Sa bulwagan ng batasang politika ng hiwaga. At si Manny ay lumaki sa pagsasanay ng boksing, Nagbuhos ng kakayahan at tiyagang buong-giting; Oo, siya‘y nagpunyagi‘t ang tagumpay nang sapitin Ay inulan ng papuring bantayog ng dangal natin… (Bawa‘t tao‘y kanya-kanya ng maselang na tungkuling Itinakda ni Bathalang masinop na talimahin.) Ganyan din ang politikong hinuhubog ng panahon, Simula sa pagkabatang maghanda sa kanyang misyon; Kung matukso‘t magahaman sa salaping sangkabunton, Mananagot siyang tiyak pagdating ng Armagedon; (Manny Pacquiao, makinig ka: ―Politika ay patibong— Lumagi ka, sa boksing mong biyaya ng Panginoon!‖)

LAKANDIWA: Ibig yatang magkahalo ang balat sa tinalupan, Nang tumindig ang makatang napatanyag sa Batangan; Nguni‘t itong kabalagtas na may dupil sa tulaan, Tila ibig nang sumagot at gulpihin ang kalaban; Sa pagtindig ni Pulmanong may unos na tangan-tangan, Palakpakan natin siya‘t sa pagtula‘y nang ganahan. DAPAT: (Ikalawang Tindig) Unang banat pa lang nitong kalaban kong may amnesia, Nalimutan na kaagad kung ano ang aming tema; Anya, bayan, kung si Manny ay mahalal, mag-isip ka... Aba, bayan, pagboto mo't di pagboto'y bahala ka! Iya'y iyong karapatan, ang kay Manny nama'y iba: Dapat ba s'ya o di dapat pumasok sa politika? Magkaibang lubha, ayon sa makatang Batangueño, Lengwahe ng kongresista't lengwahe ng boksingero; Sa interbyu, kahit Ingles ni Manny ay kumakanto, Nakatigil, nakatutok sa TV ang buong mundo; Beteranong mambabatas kaygagaling magdiskurso, Ngunit sino'ng nakikinig? At sino ang may respeto? Malabis na minaliit ng katalong mapangutya Ang purol ng pag-iisip ng idolo nating madla; Mga turo ng Bibliya nalimutan na rin yata Na ang tunay na talino sa Maykapal nagmumula; Si Manny ay maka-Diyos, di n'ya ikinahihiya Ang magdasal di gaya ng mga trapong walang hiya! Sa tanong ng kalaban kong "Ang tsampyon bang boksingero Ay may batas na gagawin kung mahalal sa Kongreso?" Sa aklat ng Lumang Tipan, sa bahagi ng Eksodo, Bukod pa sa Sampung Utos, may iba pang libu-libo; Na batas na naisulat, alam mo ba ng kung sino? Si Moises na isang pastol, gabay niya'y Diyos mismo! LAKANDIWA: Lumalao‘y gumaganda itong ating Balagtasan, Kaya ako ay titigil na lagi na sa pagitan; Papagitna lamang ako kung talagang kailangan, Nang di sila maabala sa maalab na sagutan; Ang titindig ngayong muli sa pagbigkas na mainam Ay si Cabual ng Batangas — palakpakan ang ialay. HINDI DAPAT: (Ikalwang Tindig) Hindi dapat na manangan sa pagiging isang tanyag Ang idolong boksingero nitong ating bansang liyag; Kabalagtas, ilingap mo ang pananaw at magmatyag Na boksing at politika‘y parang sagang walang tapyas; Boksing ngani ay mapula nguni‘t itim ang kabiyak, Ang ulap ng politika ay kay Manny magbabagsak. At sapagka‘t sa botante‘y marami pang dungo‘t mangmang, Si Pacquiao ay maaaring sa eleksyon magtagumpay; Kung sakaling mananalo: anong ating aabangan — Ang gagawin kaya‘y ano sa Kongresong kalalagyan? Mga pagak na artistang nahalal sa katanyagan — Kabilang na siya roon — na malimit pagtawanan! Sa Senado‘t sa Kongreso ang ―Artista‖ ay tama na,

Huwag nating pabayaang komedyante…dagdagan pa; Kung si Manny ay may budhing makabayang sumisinta, Di na siya magmimithing sa halala‘y mag-abala… (Sa distrito-politikal ng Mindanao na kay sigla, Ay ano ba ang gagawing pamalakad na maganda?) Manunungkulan ba siya sa tulong ng tagapayo At bungkos ng alipores na kampon ng mga tuso? Sila-sila‘y may adyendang pansariling itotodo — Baligho ang mangyayari…magboksing man sa Kongreso! (Si Pacquiao ay pagpugayan bilang bidang boksingero, Subali‘t sa politika…batuhin ng mangga‘t puto.) DAPAT: (Ikatlong Tindig) Marami ngang dungo't mangmang sa botanteng mamamayan, Marami ang nabibili ng salaping kumikinang; Marami rin ang may utang na loob na tinatanaw, At maraming hindi hamak ang uhaw sa katarungan; Kahinaan ng lipunang sinasamantala naman Ng pinunong tanging hangad sarili ang paglingkuran. Ito'y mga kahinaang naghahanap ng unawa, Kahinaang humihingi di ng limos o ng awa; Kahinaang naghihintay ng matapat na kalinga, Kahinaang si Pacquiao lang ang pag-asa nitong bansa; Isang bansang nananabik maibalik ang tiwala, Sa gobyernong malaon nang ang dangal ay nawawala. Bakit silang mga dungo at mangmang ay pumapatol Sa artista't boksingerong kapwa nila di marunong? Sa kanila nasisilip ng botanteng nagugutom Ang pag-asang di matanaw sa henyong administrasyon; Kahit hungkag na pag-asang bunga lamang ng ilusyon, Kapalit ng nakaupong hanggang buto ang korapsyon. HINDI DAPAT: (Ikatlong Tindig) Kung si Manny ay talagang may hangaring makatulong Sa bansa at kababayang nakaharap sa daluyong; Limutin ang politika! Bumuo ng isang layon Na magtayo ng Youth Center na sa bayan nauukol; May karate, boksing, tenis, paglalangoy at basketbol — Kompleto sa pasilidad — ako‘y diyan kasang-ayon. Sa ganito‘y malalayo ang kumpol ng kabataan Sa hibo ng bisyo, droga, basag-ulo‘t kahalayan; Magagawa niya ito…tutulong ang karamihang Foundation sa ating bansang makatao‘t makabayan; (Hindi ba‘t sa Paranaque, Training Center ay kay inam, sa sikap ni Flash Elorde, sa boksing din hinangaan?) Di naabot ni Elorde ang kay Pacquiao na naabot Sa tugatog nitong boksing na tila ba gintong bundok; Subali‘t si Flash Elorde ay may diwa‘t niloloob Na sa baya‘t kabataan magmalasakit nang lubos… (Di pagtulong ang kay Pacquiao na hangaring binubunsod, Manapa‘y self-aggrandisement—parang matsing naglalagot!!!) DAPAT: Maganda ang panukala at payo ng kabalagtas, Yan nga'y kaya niyang gawin, ngunit bakit tinatagpas; Bakit nililimitahan ang kaniyang abilidad? Bakit tanging ang pagiging boksingero'y itatatak? (Siya nama'y may talento sa iba ring kapasidad,

Rekording nya't pelikula'y tinangkilik din ng lahat!) Kung siya ay nanatiling boksingerong pang-amatyur, Di nagsikap na maging pro at umakyat ng dibisyon; Kung siya'y di pinayagang sa kanbas ay makatuntong, Walang Manny Pacquiao tayong bayani ng buong nasyon; Ganyan din sa politikang masusubok lang ang bisyon, Kung hindi mo pagkaitan ng tsansa't pagkakataon. HINDI DAPAT: Tsansa at pagkakataon? — nakuha na niyang lahat, Nang magboksing, mag-artista't mag-commercial na palabas; Ayaw pa ba naman niya sa tayog ng pagkatanyag? At gusto pa na sa langit ang kapritso‘y makalampas; (Samantalang itong bayan — ibong sawing umiiyak, Kasakimang bagamundo‘y may parusang nakagayak.) Sa ngalan ng politika‘y hindi lamang yaong puso Ang marapat na ibigay sa kabayan at kabaro; Kailanga‘y self-expression — kakayahang katutubo — Si Pacquiao ay wala niyan, totohanan man o biro; Di ko hangad na ang tanyag na si Manny — mabalaho, Ihahantad ng kalaban kapintasan niya‘t baho! DAPAT: Hindi siya naghahangad ng higit pang katanyagan, Nais lamang makatulong sa bayan nyang minamahal; Kapintasan niya't baho di na dapat pagpistahan Na tila ba mas matino ang maraming iba riyang Mapoporma, magagaling, mahuhusay, mararangal, Ngunit sobrang mangurakot at ang mukha'y makakapal! HINDI DAPAT: Ang mukha nga ay kakapal kapag laging ipipilit Si Pacquiao sa politikang may tala nga‘y walang langit; Walang salang masisira ang imahen niya‘t kisig, At sa hangad na kagitna ay sansalop ang mapalis; Masasayang ang inimpok na dignidad at dolyares Ng idolo nitong lonang parisukat na malinis. DAPAT: Si Manny ay nagkukusang masagip ang Pilipinas, Ikaw nama'y mas pursiging si Pacquiao ang mailigtas; Gumastos man sa kampanya si Pacman ng limpaklimpak, Sa sariling pawis mula at di galing sa kulimbat! HINDI DAPAT: Di man galing sa kulimbat, ang salapi‘y masasayang, Kung gastusin sa kampanyang may nag-ambang kasalanan; Gugulin na ang dolyares sa proyektong maiinam Na para sa mga dukha‘t di sa bugok na halalan. DAPAT: Proyektong mas matutupad pag si Manny ay nahalal, Bilang meyor, gobernador, na pwesto ring politikal.

Sa larangan ng suntukan ay di pwedeng ipantapat. Simbolo sya ng pag-asa ng sikmurang kumakalam. Itinayong Training Center.HINDI DAPAT: Politikal niyang pwesto kung ano mang kahinatnan. O pumasok sa politics si Pacquaio na boxing champion Na aniya'y karapatang personal ng may ambisyon. Binanggit na halimbawa'y Flash Elorde ng nagdaan Na nagsikap makatulong ilayo ang kabataan Sa bitag ng mga bisyong naglipana sa lipunan. Parang bulang sasambulat sa eleksyon kung sasali. Kung talagang nais lamang sa bayan ay makatulong. Maski Ingles butaw-butaw. Paulanan ng palakpak ang dalawang nagpanuntok. Ang alam na kakarampot dahil Diyos ang gagabay. Silang mapagmanipula ang dapat na ipagbawal. Paglahok sa pulitika ni Pacquiao ay nararapat. tahimik ang bawat kalye. Konstitusyon mismo natin malinaw daw na sandigan. Naiangat na ni Pacquiao ang imahe nitong bansa. Sa halip na awatin sya dahil baka "gamitin" daw. Si Pulmano ang may sabing sa usapang nakalahad. Tinatanaw na simbolo – bantayog ng dusa't panglaw! DAPAT: At kanino pa aasa ang mahirap? Sa mayaman? Sa matayog yaong aral kahit na nga mapanlamang? HINDI DAPAT: Kung si Manny ay idolong pag-asa ng karukhaan. At dapat na maging kampeon sa labanang walang puknat? Atin muling sariwain ang katwirang isinaysay. Sa boksing ang buong bansa – sundalo man o rebelde. Sa halip na politikang patibong sa kanyang dangal. . Huwag sanang magpasulsol sa kati ng ibang dila. Pipingas sa dangal niya at sa ating kabansaan. Hindi dapat na "pagamit" sa kuhila‘t salanggapang. Di raw sagwil sa hangaring maglingkod sa kababayan. Sino nga ba sa kanila ang higit na nakaangat. Lumalalim na ang gabi at kayo na'y namamaos. Dahil ayaw anya niyang idolo ay mapahamak. salanggapang at sipsip ang pagbawalan! HINDI DAPAT: Pagbawalan mo si Manny sa hibo ng kahibangan! DAPAT: Makulit ka! Kung gusto mo. Si Pacquiao daw ay simbolo ng pag-asang di matanaw Ng botanteng nangangarap maahon sa karukhaan. Na botanteng mamamayan naman anya ang hahatol. Huwag sanang matukso pang mag-anyaya ng pagkutya. buong mundo'y nagpupugay. Kahit na raw makatao ang saligan nating batas. bibilangin na ang puntos. Hindi na raw kailangang maghangad pa ng posisyon. Ang bagsik ng kamao nyang mabangis at walang habag. Ito nama'y tinutulan ni Cabual na hindi payag. Sa talas ng pag-iisip at dulas ng pangungusap Na puhunan sa kongreso ng hinog na mambabatas. Oposisyon o pro-Gloria – napag-isa na ni Manny. ramdam niya ang dusa ng mamamayan. Alin man sa politika at boksing ay mayrong dangal Ngunit knockout kapag sila'y kombinasyong pinagsabay Pagkat hindi maaaring paglingkuran ng sino man Ang dalawang panginoon sang-ayon sa Bagong Tipan Ang panahong gugugulin sa gobyrerno pag nahalal Hindi pwedeng isisingit sa ensayo twing may laban. Baka tayo abutin pa ng manok sa pagtilaok. Sa Di Dapat ang katwirang busisiin natin ngayon: Sa larangan daw ng boksing si Manny nga'y isang kampeon. HINDI DAPAT: Kumakalam na sikmura'y patay-mali sa pag-asam. Ang ganitong di nagawa ng sibilya't militari.) Karapatang magsumiksik sa tanggapang politikal. Subali't sa politika magmumukha siyang kengkoy. Panig naman ni Lamberto ng Batangas na nagtanggol. Pati mga mandurukot at pulis na nanghuhuli. DAPAT: Silang sukab. Bayani na siya ngayon sa mata ng buong madla. Imisin ang mga kalat. Mga proyektong pang-isports ang dapat daw pagtuunan. (Kung dapat o hindi dapat iboto sya'y ibang tanong. Ng makatang taga-Biñan na Dapat ang pinanigan. Ang boksing at politika ay lupa't langit ang agwat. DAPAT: Dating dukha. Niliwanag ni Rafael na ang paksa'y nakatuon Sa kung dapat o di dapat na lumahok sa eleksyon. Paggalang ng mga tao kay Manny ay gayon na lang. marami ang nakinabang. Nguni't ako'y nalilihis sa tungkuling nakatakda Bilang isang tagahatol sa dalawang nagpambangga. Kababayang kanina pa matiyagang nakatutok. tayo na lang magsuntukan! HINDI DAPAT: Ang suntok ng Batanggenyo‘y simbagsik ng bulkang-Taal! DAPAT: Iboto si Manny Pacquiao!! HINDI DAPAT: Ang isip mo‘y baliw…hibang!!! LAKANDIWA: Magsitigil kayo ngayon kung ayaw na mahambalos. Sa TV ay nakatutok.

Balagtasan! Magpadala ng inyong hatol sa Balagtasang ito. Sa bigat ng akusasyon at sa dami ng paratang At sa dusang dinaranas ng hirap nang mamamayan Kailangan mapatalsik. kapit-kamay Nagtitipon sa kalsada. nag-coup d'etat. naririyan. GMA? Dalawa nang mabilasik sa pagtula ang narito Baka tayo'y magkagulo kung gagawin silang tatlo Simulan na agad natin ang banggaan ng berdugo Sa panig ng DAPAT. People Power ba ang sagot? DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) . taimtim na nagdarasal Mapayapang hinihiling mabakante Malacanang. magdaos ng Snap Election.. sunod nating pakikinggan Salubungin nating lahat ng masiglang palakpakan! Dapat ba o hindi dapat na mag-People Power Revolution ang mga Pilipino upang patalsikin sa Malacanang si Pangulong Gloria Macapagal Arroyo (GMA)? Mula sa panulat ni Rafael A. Katwiran din na si Manny sa eleksyon ay di dapat.. Pagkat baka mapintasan at bansagang walang turing. Bayan.Tungkulin kong Lakandiwang sa nagtalo ay igawad Ang hatol na mahalaga nang maingat na maingat. pag nag-aklas. kapit-tuko syang talaga Resignation. Ang paraan ng pagbawi sa binigay na posisyon Maaaring isagawa sa susunod na eleksyon Ngunit kung di na mahintay..At habang papalayo ang kumakaway naming mga kataga... ang maghari nama'y sila Maliwanag: HINDI DAPAT ang panig kong isasangga. pumatok ang Rebolusyong People Power. handa akong makihamok At sa paksang napakinggan. Ang hiling ko'y palakpakan sila't huling tagubilin Ay kayo na ang humatol – ang mabuti ay pulutin! PAMAMAALAM: Sa nakalipas na mga sandali ay sumainyo ang. Salamat sa inyong pakikinig.. pangalawa. malinaw ang aking sagot: Ang panig ng DAPAT ang syang pinili kong itaguyod. haka-haka Wala namang matibay na ebidensyang mapakita Nais lang ng oposisyon. Snap Election. Pulmano DINAPOCO MACATIIS — nagtanggol sa panig ng DAPAT MASIGASIG MAGTANGGOL — nagtanggol sa panig ng HINDI DAPAT SOLOMON JURADO — namagitan bilang LAKANDIWA SOLOMON JURADO (LAKANDIWA) Kababayan at Kalahi. ilabas ang niloloob: Ang Pangulong si GMA na umano ay kurakot Kung dapat na paalisin. naroroon Bumabati muna akong si Masigasig Matanggol Noong una. Bukas na ang entablado sa ibig na makilahok Ilahad ang nalalaman. Hello Garci Controversy sa eleksyong may dayaan. walang tsansa. Akusasyon at paratang. SOLOMON JURADO (LAKANDIWA) PEOPLE POWER VS. Nguni't dito kay Lamberto na ang diwa'y nagniningas.. Kung talagang parang lintang walang balak sumantabi Kahit sukang-suka na nga ang bumotong nagsisisi Taong bayan. civil war ang mangyayari Pag sundalo. At ang pondong nawawala dahil sa Fertilizer Scam. at impeachment. lehitimo pa ring option Ang maghain ng Impeachment. sama-sama. baka Junta ang maghari. People Power Revolution – Di madugong himagsikan Kung saan ang mga tao. Pangulo sa Malacanang People Power Revolution ang mabisang kasangkapan. sabi-sabi. Dinopoco Macatiis ang lingkod nyong kumakatok Sa sinumang makalaban.alalahanin nating ang masining na Filipinas ay mayaman sa Balagtasang walang kamatayan. May matuwid si Rafael sa pagtulang mabanayad Na si Pacquiao sa halalan ay tumakbo at mangarap. ngunit ito ay wala nang 'power' ngayon. MASIGASIG MAGTANGGOL (HINDI DAPAT) Sa lahat ng naririto. Nangangamba tuloy akong ang sinuma'y siphayuin. ibigay ang palakpak nyo! DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) Ang posisyon ng Pangulo ay galing sa mamamayan Na bumoto upang siya'y iluklok sa katungkulan Kaya naman mamamayan ang mayron ding karapatan Na ito ay kuning muli pag Pangulo ay pasaway.. Kapwa sila may magandang ninanasa at layunin. Ang Pangulo'y maaaring magbitiw rin namang kusa At ipasa ang tungkulin sa Bise Presidente nya Subalit kung sa luklukan. nagawa na natin ito People Power ang bubuwag sa baluktot na gobyerno! SOLOMON JURADO (LAKANDIWA) Maaanghang na kataga ang kaagad binitiwan Ng makatang Dinapoco Macatiis ang pangalan Si Masigasig Magtangol. Anupa nga't wala akong maitulak at kabigin. Di kaylangan ang magbuhos ng dugo ang Pilipino Di kaylangan ang magbuwis ng buhay ng kapwa-tao May paraang mapayapa. tayo ngayon ay may tanong Na sa inyo ihihingi ng sagot at ng solusyon Dapat ba o hindi dapat patalsikin sa posisyon Si GMA sa paraang People Power Revolution? Si GMA – Mga kasong sa kanya ay inuugnay ZTE Deal na umano'y sangkot din si First Gentleman.

pulitika. pulitika. Bakit walang matrabaho? Bakit masa'y naghihirap? Gayong ayon kay GMA. Isang Probinsyanong Intsik. Saka mga pagpaplanong si GMA patalsikin Dahil siya'y iniugnay sa kaso ng ZTE deal Ng testigong whistle blower sa ginawang Senate Hearing Pawang tsismis. 464. pulitika't walang iba Ang dahilan kaya tao'y nagagalit. luma nang tugtugin. Tingnan na lang ang ZTE Broadband Network Deal na palpak Na saksi pa si GMA sa pagpirmahan ng contract Nang kontrata ay naglaho. komisyon ng taga-Wack Wack! SOLOMON JURADO (LAKANDIWA) Nagbabagang katuwiran. ang piso ay tumataas. Aminin na ang totoo. gimik. nag-aalma Madre. ang balita'y sumambulat. Kampante ang negosyante. ekonomya'y umaangat? Ang dahilan. walang silbi Pagod na ang taong bayan sa pagmartsa at pag-rally Dahil kahit na sino pa'ng maluklok sa Presidency. sayang lamang kung babalik sa lansangan At mag-People Power muli ang sawa nang mamamayan Mabuti pang magtrabaho. imposible. Kahit ilang People Power pa ang gawin. isang tuka Iba'y di pa makakahig dahil trabaho ay wala. Bakit itong ekonomyang pinaunlad ni Arroyo Pilit namang winawasak ng magulong pulitiko? Bakit hindi makiisang Strong Republic ay itayo? Bakit ang "Politics of Hate" ang pilit ibinabato? Problema ng ating bansa. wag na tayong makialam Sa bangayang pulitikal at wika nga ay "Let's move on!" SOLOMON JURADO (LAKANDIWA) Mahinahong pinagtanggol ni Masigasig ang panig Samantalang kanina pa tila hindi makatiis Ang kaniyang katunggaling muli ngayong nagbabalik Salubungin ng palakpak. kumukulo. hahatulang walang sala. Ang pagbago sa kultura ng korapsyon. pag-aaklas Ang maruming pulitika. mangupit. magdelihensya. sa halip na mapaunlad. walang bahong tinatago Bakit ang E.MASIGASIG MAGTANGGOL (HINDI DAPAT) Unang EDSA Revolution. mga puno ng ahensya Mahihilig mangumisyon. pinakulong at si Gloria. Ekonomyang maganda na'y muli nitong ibabagsak! . magaling lang sa iyakan. Kaibigang negosyante. dumarami isang kahig. unemployment lumalagpak. Sila'y mga kaalyadong mayaman na'y nayaman pa. unang People Power Revolt Nagpatalsik sa diktador at pamilyang mga Marcos Bahagi ng kasaysayang naulit pa sa EDSA Dos Nang si Erap. Kaya sayang. Suma-total. na witness sa ZTE scam. Kababayang minamahal! DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) Kung tunay ngang walang timbang ang lahad na testimonya Bakit kaya tinangka pang kidnapin si Jun Lozada? Pati si CHED Secretary Neri. bakit. iilan lang kasing mga mapapalad Ang maswerteng yumayaman kung bansa nga'y umuunlad. niloloko't ginagago? Panahon na upang tayo'y kumilos at makialam Patalsikin ang pinunong kurakot sa pamahal'an Sa impeachment tayo'y bigo. di bawiin ng Palasyo? Bakit nga ba tila takot na mabunyag ang totoo? Bakit pati taumbayan. bakit nga ba Pinipigil ng Palasyong tumestigo't magladlad na? Kung malinis ang kunsyensya. paakyat na sa sukdulan Ang bakbakan ng dalawang nagsisipag-Balagtasan Ako muna ay tatabi at sila na'y hahayaan Palakpakan nating muli. sila naman hahalili. iniluklok. wag na sanang magkunwari Pakana ng oposisyon si Lozada at ZTE Gayon na rin ang isa pang whistle blower na si Joey Para alsin si GMA. Kalahati daw ng presyo. hindi dapat nilulutas Sa paraang emosyonal. ginagawang raliyista Ginagatungan ng mga ambisyoso sa Kamara! SOLOMON JURADO (LAKANDIWA) Umiinit. guro.O. kakampi sa pulitika. Marami sa sinabi nya ay hearsay at haka-haka Ngunit walang ebidensyang mas kapani-paniwala Kung susundin ang mahigpit na proseso ng Hustisya Sino man sa sinangkot nya. pag-iingay. Kasaysayang nagsimula sa magandang simulain Sa pag-asang mas gaganda ang takbo ng buhay natin Ngunit ano ang nangyari? Sa gobyerno naron pa rin Ang kurakot na sistema. ano kaya ang sagot na itutudla? Palakpakan nating muli at dinggin ang kanyang tula! MASIGASIG MAGTANGGOL (HINDI DAPAT) Ang makatang katunggali ay pangahas magparatang Gayong ito'y pawang tsismis at mahina ang batayan Si Rodolfo 'Jun' Lozada. at malabo syang mag-resign People Power Revolution. estudyante. sasagip sa ating bayan! MASIGASIG MATANGGOL (HINDI DAPAT) Bakit ipi-People Power si GMA na nagsikap Na iahon itong bansa sa lusak ng paghihirap? Lumalago ang GNP. mababagsik na salita Walang takot na sinambit ng magiting na makata Ang kalaban. Mga corrupt sa gobyerno. mas malala pa sa kanser. pampagana't pampainit! DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) Totoo bang pagod na nga sa People Power ang madla? Hindi kaya prayoridad lamang nila ay sikmura? Araw-araw.

DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) Karapatang ninakaw na ni GMA nang tawagan Nya si Garci sa Comelec kahit bawal at ilegal! MASIGASIG MAGTANGGOL (HINDI DAPAT) Pulitika'y isantabi. Kung si Bise Presidente Noli de Castro luluklok Marami ring tumututol.. MASIGASIG MAGTANGGOL (HINDI DAPAT) Hindi ako nagbibiro. kailangan nitong bansa Ay pinunong matalino. Rafael A. Pulmano po ang lingkod nyong nagpupugay . yan ay bukod na problema Na sa ibang Balagtasan nararapat na igisa. matalas ang pang-unawa Kaya tayo may eleksyon. Ekonomya ni GMA ay hanggang istatistiks lang Pagkat ito'y di madama ng maraming mamamayan Paano nga'y nahuhuthot o di kaya't nahaharang Ng tiwaling namumuno at kasabwat sa nakawan. sa pagkain sumasala Marami ang nagtitiis na sa abroad paalila. nabaluktot Si Kabayang Noli kaya. ibig yatang magpatawa Sa layuning mailihis itong paksa naming dal'wa Sino man ang hahalili. upang bayan ang humusga Pumili ng nararapat na mamuno sa kanila. isulong ang kaunlaran! DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) Kaunlarang nagpipyesta'y mga corrupt na opisyal! MASIGASIG MAGTANGGOL (HINDI DAPAT) Si GMA ay di corrupt.DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) Kalaban ko na rin mismo ang tumumbok sa problema Kung bakit di makuntento kay GMA mga masa Marami pa hanggang ngayon. ninenerbyos. anong uring paglilingkod? DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) Katunggaling hindi kalbo. MASIGASIG MAGTANGGOL (HINDI DAPAT) Corruption di mapipigil kahit sino ang maupo People Power.. may punto ang bawat isa Kababayang kanina pa nagmumuni't nakanganga Palakpakan nating muli ang magiting na dalawa! Patalsikin si GMA? O hintayin ang eleksyon? Palitan sa 2010? O People Power na ngayon? Pagpalain tayong lahat ng Dakilang Panginoon. mahal nya ang ating bayan! DINAPOCO MACATIIIS (DAPAT) Baka naman minamahal lamang niya'y kabang-bayan? MASIGASIG MAGTANGGOL (HINDI DAPAT) Sinungaling! Mapanlamang! DINAPOCO MACATIIS (DAPAT) Naroon sa Malacanang! SOLOMON JURADO (LAKANDIWA) Itigil ang pag-aaway! Kayo muna ay kumalma Kapwa kayo may katwiran. Kayong madlang pipol na po ang humusga at humatol. natatakot Si Erap daw ay English lang ang na-corrupt. DIBORSYO SA PILIPINAS DAPAT ba o HINDI DAPAT na payagan ang diborsyo sa Pilipinas? Mula sa panulat nina: GONIE T. PULMANO —namagitan bilang LAKANDIWA LAKANDIWA (Pagbubukas) Marubdob na pagbati po ang nais kong iparating Sa lahat ng nakikinig dito sa Pag-usapan Natin Narito po kaming muli upang kayo ay aliwin Sa buwanang Balagtasang labanan ng magagaling. MEJIA — nagtanggol sa panig ng DAPAT ELVIE V. di solusyon kung hangad ay pagbabago Mas mainam patapusin si GMA sa termino Kaysa maging problema pa'y ang papalit na Pangulo. ESPIRITU — nagtanggol sa panig ng HINDI DAPAT RAFAEL A.

diwa nito'y sumainyo Ang lingkod nyong dili't iba. Ay dapat ba o di dapat magkaroon ng diborsyo? Batid ko pong kayo mismo'y may sariling panindigan Ngunit pakinggan po natin ang panig na ilalaban Ng Reyna po at ng Hari nitong ating Balagtasan Wag na nating patagalin. I do‖ ang magbubuklod sa dalawang ikakasal Nang lubusang mapag-isa at sa buhay magkatuwang Ang bisa ng kasamyento'y hanggang mayrong unawaan At kung ito'y naglaho na. sumasapit na lang sukat Pagmamahal naglalaho sa puso ng magkapilas Ang magsama pa sa bubong ay hindi na nararapat. Kasalanan pang mas higit ang isang pagkukunwari Kung pagsasama'y di normal. higit na sa kautusan Ang kasal ay itinakda sa banal na kasunduan Na di dapat na humantong sa malagim na hiwalay. I do‖ ng dalawang ikakasal Di ba't ito'y kahulugang sumpang di dapat maparam? LAKANDIWA Ang dagundong ng katwiran ni Elvie po'y parang lindol Ngunit tila hindi yata nayayanig ang humamon Ngumingit-ngiti lamang si Gonie pong kutis-sanggol Palakpakan din po natin at dinggin ang itutugon! DAPAT (Unang Tindig) ―Yes. Espiritu. Sa batas ng ating bansa ay may separasyong legal Sa tuntuning kabanalan naaayon ang hiwalay Danga't ito'y itinutulot nang mayroong kasunduan Katunayan pa ring ako ang nasa tamang katwiran. Laguna po. tari muna ay hasain.Tubong Binan. pag nag-aaway. ala-Teksas talisain Sa labanang magaganap. HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Marami ang kaalamang lihis sa katotohanan Katulad ng kahidwa kong di tapat yatang magmahal Katugon ba ay diborsyo kung mayroong sigalutan Ang dalawang magkapilas? Sa wari ko'y hindi bagay. sa diborsyo'y nagkawalay. tagasaing din po minsan. diborsyo ba'y tututulan? Ang bukas na hinaharap ay di natin nababatid Panahon ay nagbabago. Salungat sa nababatid ng makatang paraluman Nararapat ang diborsyo sa ating bansang tinubuan Handa akong makibaka sa abot ng kakayahan Gonie Mejia po. di ko lahat idinadawit Kung ngayo'y nagkakasundo. ay mentras pong pinipigil. pagpupugay kong taimtim Sa matapang na kahamok. Araw po ng mga puso ngayong buwan ng Pebrero Kaya tungkol sa pag-ibig ang paksa ng pagtatalo: Sa sariling bansa nating mas marami ang Kristyano. hindi ako nangungutya. tagahusga. . parang asong nanggigil Kaya sila'y hahayaan ko na hanggang umagahin Kapag meron na pong tumba ay saka ko aawatin. Likas sa ating Pilipino ang paggalang sa Maykapal Sa aral Niya'y sumusunod. sila'y ating palakpakan! HINDI DAPAT (Pagpapakilala) Inip akong naghihintay na sumapit itong gabi Upang ako'y magpatunay sa makatang katunggali Na di dapat ang diborsyo sa bansang itinatangi Pagkat hindi naayon sa Maykapal at sarili. DAPAT (Pagpapakilala) Tulad po ng nararapat. Kababayang minamahal. si Elvie V. Pag-aasawa'y kasabihang hindi kaning isusubo Na iyong mailuluwa kapag ikaw ay napaso Bago ito ay suungin dapat nating mapagtanto Ang larangan na ganito ay di gawang biru-biro. tulutan po muna ako Ang sa inyo ay magpugay nang taos sa aking puso Advanced Happy Valentine's Day. Ang sa aki'y pagtatanong. sino kaya'ng mas matibay? Umpisahan na po natin ang unang round ng bakbakan Si Miss Elvie Espiritu'y muli nating palakpakan! HINDI DAPAT (Unang Tindig) Sa simula ay pagtibok sa mga puso't damdamin Ng dalisay na pag-ibig sa dalawang magsinggiliw Katugunan din sa utos bago lubos magkapiling Sa simbahan o sa huwes ang dalawa'y bubuklurin. Sa ganang akin ay batik sa malinis na pangalan Ng sino mang mga anak na magulang ay hiwalay Paano niya masasabing sila'y mga mapagmahal Kung mismong ama at ina. sa di pa nakakaalam. Sa dambana kapwa sila mangangako't manunumpa Habang buhay walang maliw na sila ay magsasama Nagsidalo'y mga saksi. sinasaktan na sakbibi. Tagalog na sadyang tunay Lakandiwa po ang aking papel ditong gagampanan Tagahatol. LAKANDIWA Ang tao. Lalo lang daw nag-iinit. huwag lamang ipagdaramdam Nitong aking katunggaling salungat ang kabatiran Kapag sinabing ―Yes. parang hanging umiihip Gayon din sa mag-asawa. higit na nga ang Lumikha Hindi bagay na malabag sa hirap man o ginhawa. may sandaling nawawaglit. LAKANDIWA Narinig po ninyo kapwa ang dalawang magbabangay Pareho pong nagbabanta. Sa musmos mang pang-unawa ay tukoy ang nagaganap Ang pintas sa pagsasama. Paano rin sasabihing tapat ka nga kung suminta Samantalang sa asawa'y nilisan mo ang halaga Tiwala ng iyong kapwa mapapawing parang bula Tingin sa iyo ay maliit. habang buhay ang lunggati Mainam pang maghiwalay pagkat dito ang sarili Ang tanging nilalamangan. pagbati ko ay tanggapin Isang maligayang oras.

Tama nga't tayo'y marupok. ganito ang nilalaman: Kapag kasal ay naganap. HINDI DAPAT (Ikatlong Tindig) Maganda po itong tanong. Dahil ang tao'y marupok. Iginigiit ang hiwalay ayon din sa nahahayag Ngunit hindi nararapat ang humanap ng ibang liyag Pagka't iya'y pangangalunya. di ba kayang unawain? Ang bansa pong Pilipinas na Perlas ng Silanganan Ay lupain ng Kristyanong may panalig sa Naglalang Ligaya nga ba ng anak kung sa ama ay susuway? O ama ay matutuwa kung siya'y nilapastangan? DAPAT Walang anak na naghangad na sa ama'y magsuwail Tayo lang ay nangingilag mga sarili'y dayain Mayroon pa bang katinuan kung pagsasama'y nagdilim Na nilambong halimbawa ng asawang talusaling? Dahil dito'y inuri kong ang hiwalay ay matimbang Kaysa sa habang panahong dangal ay mayuyurakan Kung sakali bang mangilag sa ganitong kapintasan Ang panig kong tinutugon. sa Marcos diyes nahahayag. Hindi man inaasahang ang ganito'y sumasapit Dapat bang ang magkabiyak. Kung atin pong susuriin sa palakad ng lipunan May batas na hindi hango sa banal na kasulatan Ang nais ko pong tukuyin ay ang annulment ng kasal At iyan ay hindi kaila sa ating mga kaisipan. sa simbahan din ang tuloy.Sa batas man ay mayroong hiwalay na pinagtibay Ngunit tayo'y may sariling damdamin at kaisipan Na sikaping mapagyaman ang sagradong pagmamahal Sa kabiyak ng iyong puso na tungkuling nakaatang. turing ba ay kasalanan? HINDI DAPAT Sa hangad yatang magwagi sa laban ng katagisan Naglulubid ng salitang wari ko'y mga paratang Dilat po yata ang mata ngunit tulog ang isipan O baka po kinakapos sa tunay na kaalaman? DAPAT Ang tanong ko'y maliwanag. kayhirap maunawaan Hahanguin ko'y talata sa Aklat ng kabanalan Taliwas sa kanyang batid. patuloy magsamang pilit? Di ba dapat bigyang laya ang kanilang ninanais Na hanapin na sa iba ang pintuho nilang langit? HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Bawat pukol na matuwid nitong aking kahidwaan Ay pawa pong mga lisya. DAPAT (Ikalawang Tindig) Hindi lubos na matukoy ng dilag kong katunggali Ang lawak ng kapintasang matatamo ng sarili Halimbawang ang kapilas. ngayo'y aking sasagutin Di ba't tao'y kakaiba ang paniwala't adhikain? Ipinagtatanggol ko'y di dapat na iyan ay pairalin Piling panig ko sa paksa. nagtaksil at nadiskubre Ang patuloy na magsama ay mayroon pa bang buti? Kapag anak ay sumapit sa tama at wastong gulang Ang respeto'y magbabalik sa nagdiborsyong magulang Marapat din bang pansinin ang paglibak ng lipunan Kaysa maging isang hamak sa sarili pang tahanan? Katapatan sa simula sa mag-asawa'y mapupuna Sa di naglaong panahon tumatabang ang pagsinta Lalo't puso nila kapwa'y nahuhumaling sa iba Sa kanila'y tumatabang ang banal na pagsasama. hindi ako tumututol Pagkat tayo ay nilikhang nasasangkot sa panahon Kapintasan nga ba kaya ang batas na tumutugon Sa hiwalay na nabanggit? Ang sa aki'y pagtatanong. . ang dalawa'y pinag-isa At pirmihang magbubuklod nando'n man ang pagdurusa Ang pinabigkis ng langit sa utos na nakatala Ay hindi na makakalas ng kahit sinong nilikha. DAPAT (Ikatlong Tindig) Sa tugon ng kahidwa ko lumilitaw na malinaw Na sadya ngang karapatan ang gawang paghihiwalay Tama nga't pangangalunyang humanap ng ibang mahal Ngunit po ang aming paksa ay kung dapat ang hiwalay. ang sagot po ang madilim Ng makatang paralumang lumilihis kung wariin Hindi pa ba nasasapat kaysa nandoon ang hilahil. sa kautusan lumalabag. HINDI DAPAT Ang hiwalay ay di dapat sa ating bansang tinubuan! DAPAT Lakandiwa ang huhusga nang ito'y mapag-alaman! LAKANDIWA (Paghatol) Lakandiwa ang huhusga kaya ako'y narito na Magpahinga muna kayo at ang bibig ay isara Kayo namang kababayang kanina pa nakanganga Ipabaon sa kanila'y palakpakang pampagana! Mahaba man ng prusisyon. Mainam pang tumalikod kaysa lugmok sa panimdim? HINDI DAPAT Sa buhay bang walang wakas ay sino ang tinatanggap? Di ba't iyong sinaktan na at nagpataw ng patawad? DAPAT Kautusan di po namang mahalin mo ang sarili Ang hiwalay ay dapat lang kung ito'y nakabubuti.

MAYAMAN SINO ang mas sikat at higit na dapat hangaan: MATALINO o MAYAMAN? Mula sa panulat nina: JULIET ASENITA — nagtanggol sa panig ng MATALINO. si Gonie ay Oo'ng tugon. ang sa akin nama'y ito: Ang kasal ay mula sa D'yos. Matapos na maihayag ang katanungang tutugunin Ang dalawang maghihidwaan ay atin nang palitawin Si Juliet Asenita ang siyang unang tatawagin Sa matunog na palakpak siya'y ating suubin! MATALINO (Pagpupugay) Ang likas na kakayahang taglay ay walang katumbas Kaya sa matalino ang mariin kong sagot na ihahayag Pero bago muna. Akin na pong ihahayag ang paksa ng balagtasan Na ang tema'y sino nga ba ang mas sikat at higit na hahangaan? Ang may angking likas na talino o ang isang mayaman? Ating sasagutin ngayon nang malutas ang katanungan. mabuti pang magdibors'yo. Di raw kaning isusubo't iluluwa pag napaso Ang kasal ng magsinggiliw na di anya gawang biro Kapag dalwa'y pinagbuklod sa palitan ng ―Yes I do‖ Kamatayan lang ang pwedeng kumalag sa tali nito. Ano'ng silbi raw ng kasal kung iba na'ng minamahal? Higit pa raw tatatanggapin ang pagkutya ng lipunan. at sa dulo ay may hatol: Diborsyo sa ating bansa'y angkop nga ba't naaayon? Ang sagot ni Elvie'y hindi. Ang lahat nga'y nagbabago sa panahong lumilipas Ngunit ang salita ng D'yos kaylan ma'y di kumukupas Mahusay mang mangatwiran ang makatang taga-Tarlac. kay Elvie ko igagawad! MATALINO VS. magandang gabi po sa lahat. ang nagwika ay si Kristo. ang sukli ko ay salamat Dalawang angkan ni Balagtas ang siya ngayong maghaharap Ang tagisan ng talino ngayong gabi'y magaganap Pakinggan nating mabuti nang maunawaan nyong tiyak. may bisa ang kasam'yento Ngunit pag sa isa't isa. Kami po'y muling maghahandog sa inyo ng kasiyahan Upang ang pagod ninyo sa trabaho ay maibsan Ginaganap natin ito bawat unang Lunes ng buwan Ang tagisan ng katuwiran na kung tawagi'y balagtasan. ang kaba ko ay mawala Maaari bang makahiling ng palakpakang masagana! Sa matunog nyong palakpak. ang lahat ay nagbabago Habang merong unawaan.Balagtasa'y may hangganan. Ang katwiran nila'y ganyan. Ani Elvie. PULMANO — nagtanggol sa panig ng MAYAMAN DOMINGO TOLENTINO — namagitan bilang LAKANDIWA LAKANDIWA (Pagbubukas) Muli ang Balagtasan ay sumasahimpapawid Kababayang minamahal. ang inatasang maging Lakandiwa Na siyang papagitna at hahatol sa dalawang maghihidwa Para naman inspirado. MEJIA RAFAEL A. hayaan nyo bati ko'y maigawad Maligayang pakikinig. kasamang sumulat ng iskrip si GONIE T. Kung diborsyo'y hahayaang umiral sa ating bansa Ang pundasyon ng pamilya ay bubuway at hihina Walang saysay ang sumpaan at ―Yes I do‖ sa dambana Kung sa huli'y p'wede palang mapawalan itong bisa. ilakas ang radyo't makinig Dalawang magaling na makata. Ginamit na halimbawa'y pag nagtaksil sa sumpaan. Balagtasa'y ihahatid Magandang gabi po muna sa lahat ang bati naming matamis. Si Ka Domeng po ito. . ang respeto ay naglaho Kaysa anya magkunwari. Ang korona ng tagumpay. Para kay Ginoong Robert Generao ng FT Construction Tugon sa katanungan niya'y igagawad namin ngayon Marami pong salamat sa panawagang kanyang tinugon Ang paksang iminungkahi niya'y idadako sa kuwestyon. ang diborsyo'y gawang tao Sa bibliya'y nasusulat. mag-asawa'y sumusumpa sa dambana Walang maliw na pagsinta ang alay sa isa't isa Saksi yaong nagsidalo at gayon din si Bathala Na sila ay magsasama sa hirap man at ginhawa. ―Pinagbuklod ng D'yos ay wag pagh'walayin nga ng tao‖. Ang katwiran po ni Gonie. Kaysa maging isang hamak sa sarili niyang bahay.

Ang mayaman. nagkatabi Matalinong contract worker at mayamang negosyante Ang bitbit ng matalino'y diploma at pasaporte. para naman magpasarap Sino nga ba sa dalawa ang mas lamang at mas sikat? Kahit sa tulad kong mangmang. tinitiis yaong hirap Mayaman din. minsan. LAKANDIWA Ang panig po ni Juliet ay narinig ninyo Higit na sisikat at hahangaan ay itong matalino Pakinggan naman po natin ang makatang si Ralph Pulmano Ihatid po natin siya ng palakpakang masigabo! MAYAMAN (Unang tindig) Kalaban kong paraluman ay masyado pong seryoso Baka labis pong magdamdam kapag dito ay natalo Yamang paksa nami'y tungkol sa mayama't matalino Hayaan nyong sa inyo po ako muna ay magkwento. lalapitan ba ay sino? Di ba dalubhasang duktor sa lunas ay sigurado? At sa mga paaralan. katalo ko.LAKANDIWA Taga-Dupax. Matalino'y nag-aabroad. ang sagot po'y maliwanag. kung ulo mo ay mapurol Kasikatan ay mailap. Sa byahe ng Continental Airlines. guwapo na may itsura pa Salubungin natin siya ng palakpakang masagana! MAYAMAN (Pagpupugay) Salamat po. MAYAMAN (Ikalawang tindig) Katalo ko'y kay-aga pong kasalana'y 'kinumpisal Inamin pong ang may aral. Ang bansa ay umuunlad kung dito'y nanunungkulan Malawak ang nababatid. sa mayaman ako'y bilib. Sariwain naman natin sa gunita ang lumipas Sa dayuhang mananakop lumaya ang Pilipinas Ito'y dahil sa utak ng isang henyo at pantas Kay Gatpuno Jose Rizal na dunong ang itinumbas. Ang dalawa'y naisipang mag-aplay patungong langit Ang marunong ay pumasa sa ginawang pagsusulit Nang mayaman ay lumagpak. Taga-Binan. nag-aabroad. Yaman ba ang magdadala sa tugagog ng pangarap? Ang kinang ba ng salapi sa paghanga ay pambihag? Dahil yata puro pera sa katalo'y nasa utak Pati yaong baluktot na'y tuwid pa ring sinusulyap. MATALINO (Unang tindig) Musmos pa man tayong bata'y pangaral na ng magulang Ang talino'y kabahagi sa magandang pamumuhay Ito'y isang katangiang tataglayin habang buhay Karunungan ay hagdanan sa pag-abot ng tagumpay. salapi man ay igugol. nagsisilbi'y mga guro Dunong nila ang sandata nang tayo ay mapanuto. upang ikaw'y makaatras Balutin na ang dila mo habang di pa nagkakalat Balagtasa'y hindi laging labanan ng mauutak Kung minsan din. May oras pa. LAKANDIWA Sa pagpapakilala pa lang sa dalawang magpipingkian Ay tila ba mainit na ang kanilang labanan Para naman ang pananabik nyo ay hindi mabitin Sila pong dalawa ay atin nang pagitnain. Sa karandamang mapanganib. Ang pulubing matalino at mayamang di marunong Isang araw ay nagtagpo sa labas ng Mandaluyong Mayaman ay walang kaya sa diskurso at diskusyon Pagsapit ng tanghalian. sa impyerno siya'y napiit. Lakandiwa at sa bayang nakikinig Ako po ay bumabating buong galak. kay San Pedro iginiit Limpak-limpak niyang salapi. Laguna po ang haharap na makata Nakilalang magaling din sa larangan ng pagtula Si Ralph Pulmano po. Nueva Vizcaya po ang black byuting paraluman Likas sa dugo't lahi niya ang walang takot kung lumaban Pakinggan naman natin ang makatang makakapingkian Iniwan niya ang mag-iina upang tayo'y matugunan. kinikilig! Sa kalaban ko po namang madilim din yaong kutis Kung sya po'y sa matalino. pasalubong na pinakyaw sa Duty Free. lingkod lamang ng may yaman Pag nagsara ng negosyo ang mapera't may puhunan Ang kawawa'y ang marunong na kawaning swelduhan lang! . di kapos ang kaalaman Ngunit kung ang namumuno'y masalapi ngunit mangmang Magagapi ang pag-asa ng kanyang sinasakupan. Maliwanag ang sagot ko sa tanong na tinutugon Ang marapat na hangaan ay yung mga marurunong Kahit ikaw ay mayaman. matalino ang syang gutom. nagwawagi'y ang makatang may pambayad! LAKANDIWA Iyan po ang katuwiran ng makatang taga-Binan Lalo daw sikat at dapat hangaan ay yung mga mayayaman At para naman lalo nating ito'y maunawaan Magpapatuloy po sila at atin namang palakpakan! MATALINO (Ikalawang tindig) Malabo po ang pananaw sa tunay na nagaganap Nitong aking katunggaling panalo ang siyang hangad Magagawa bang gutumin ang may utak at ng lakas? O baka po nagbibiro dahil siya ang babagsak! Marunong ang naglilingkod sa negosyo ng mayaman Upang lalo pang lumago sa panahon mang daratal Ano kayang mangyayari kung wala yaong may aral? Baka itong masalapi'y hahantong sa basurahan.

Kahit ikaw ay mahirap. inabot ay hanggang ulap. nagbibilang na ng tala! LAKANDIWA Sandali muna akong sa labanan ay papagitna Ang sagutan ng dalawa'y nagiging pabigla-bigla Para bang mga teksas. Hindi ka ba nagtataka? Sikat ka't hinahangaan. yan ay D'yos lang ang may alam! MATALINO Sa landas mang pagkalinis. pwede pa ring pagtyagaan Ang malungkot ay sila pang ignoranteng kababayan Ang madaling naloloko ng rekruter na maalam! Hindi lahat ng may pera'y sumasamba sa salapi. salapi at pilak. pag labis na. matahimik ka na lamang! MATALINO Katalo ko'y di lang bobo. nandyan ang kapalaluan. paksa dito'y sino'ng sikat. hahangaan? Kayamana'y panlabas nga. MAYAMAN Ako yata ay naligaw sa labanang napasukan Akala ko. Sa mental po humahantong. marami ang natutuwa. duktor. Marami sa 'yong nakikinig dahil sa iyong kaalaman! MAYAMAN Bakit ko ba hahangaring ako'y maging marunong pa Gayong halos lahat naman. Tulad ni Job. daig mo pa ang superstar! Kayamanan. masagana itong bansa Ang dunong ng isang tao. ginto. walang trabahong makita! MATALINO Katunggali ang nagsabing ang tanga ay naloloko Matuwid ang kahulugang dapat magpakatalino Si Abraham at Isaac maging si Job ay may ulo Kaya sila nagsiyaman. wala pa ring kasiyahan Sa hangad na magmarunong. pag sumobra ay masama. kumadrona Ay may presyong kagaya rin ng kakaning tinitinda! Sa labanang pasikatan. hilot. kung inabot ng finished contract Kaluluwa ng may dunong sa langit ay natitiyak Dahil sinamba ng mayaman. Matatag ang ekonomiya. may ospital nga ba kaya? Sobrang silaw sa salapi ay malaking kapintasan Pagkat walang itatangi kundi yaong kumikinang Dahil dito'y nalilimot sa puso ang kabutihan Nang dahil din po sa pera. kalaban ko'y nagmamaktol! MAYAMAN Ako pa raw ngayon itong pang-unawa'y kinukulang Magkano ka? Sabihin mo. dahil hindi mga bobo. sa kulunga'y nagwawala Sa pagnanais na makasipa at makatuka! Ang nais ko't hiling sa dalawang naghihidwa Sana ang hinahon sa inyo'y hindi mawala Muli ay tumindig at sa labanan ay pumagitna Ihatid naman natin sila ng palakpakang pampasigla! MATALINO (Ikatlong tindig) Mahirap pong umunawa ang makatang mukhang pera Ang sabi ko. ganyan din si Eba't Adan Paraiso'y nakamtan na. abusado pa rin pala! . Na-cancel ang entry permit. maingat sa daraanan! MAYAMAN Ngayo'y di na mayaman ang binubugbog ng kalaban Sa marunong versus mangmang napalihis ang usapan! MATALINO Kamangmangan ng mayaman ang siya kong tinutukoy Mahirap makaintindi. Sarmiento at Lardizabal. MAYAMAN (Ikatlong tindig) Wala nga pong pagamutan sa mapurol ang isipan Dahil hindi pa po sira. sapagkat ang kalooban Ay di tayo ang hahatol. sa mayaman ang nagdadala Kung sa mental humahantong ang may dunong na sumobra Sa walang alam pagkat tanga. Ang buhay natin sa mundo. pagkat porma'y mamahalin? MATALINO Di katumbas ng halaga ang magandang kalooban Iyan namang salapi mo'y palamuti lang ng katawan Di sa panlabas na anyo nakikita ang katinuan Kundi sa gawa ng taong may inaangking kaalaman. talino mo'y sa bigkasan Talo mo pa si Ayala. pagkat baka makulitan ang balana Pasalamat ka na lamang. ang mangmang ay naliligaw Ang paghanga sa marunong. mas maraming sa D'yos Ama'y nagpupuri Kalulwa ng may talinong sa kapwa ay nanduhangi Made-deport sa impyerno pagkat passport pala'y peke! Tigilan na ang pagsabing matalino'y syang may dala Sa mayaman. sino'ng unang papansinin? Sino nga ba'ng hahangaan kung dalawa'y pagtabihin? Matalinong mukhang engot dahil pobre at gusgusin? O mayamang mukhang "genius". ang may aral. nabibili na ng pera Talino ng abugado. nilabag ang kautusan Pati dunong ng Maylikha ay nais na mapantayan! Kahit ubod ka ng galing at nuno ng karunungan Yagit ka ring ituturing hangga't di ka yumayaman Ang taginting ng salapi ay musika sa lipunan Pag tama mo sa swipistik.Bilib ka sa matalino. kaydami ng may diploma Kinakalawang ang utak.

At si Ralph Pulmano po sa panig ng mayaman Dahil daw sa yaman. taos-pusong bumabati At sa munting Balagtasang inihanda ngayong gabi Ang mabuti'y pulutin po. ESPIRITU — nagtanggol sa panig ng DAPAT GONIE T. di mayamang walang alam! MAYAMAN Sa gobyerno ay kaydaming matalinong magnanakaw! LAKANDIWA Akin na pong pipigilin ang talaktakan ng dalawa Ako namang Lakandiwa ang papasok sa eksena Ang hiling ko sa dalawang makata ay magkamay na At sa inyo. Ang paksa ay sino nga ba ang higit na hahangaan Ang may angking talino ba o ang isang mayaman? Narito ang hatol ko sa dalawang naghidwaan: Patas po ang naging laban. nakilala ang ating bansa Talino raw ang puhunan sa buhay ay pakikibaka Matalino raw ang siyang sikat at hahangaang talaga. palakpakan muli sila! Mahirap man ang humatol ay akin nang gagawin Sa katwiran ng dalawa na mahirap arukin At sapagkat ang dalawang ito'y kapuwa magagaling Marahil ay mahihirapan akong matuwid nila'y limiin. mga kababayan. magpapatakbo ng negosyo ng mayaman. sisikat ka at hahangaan At kung mayaman ka. Hahangaan mo rin ba ang isang mayaman Kung wala namang malasakit sa kapwang nahihirapan? Datapwa't kung ang yaman ay ginamit sa katuwiran Walang pag-aatubili. Sa panig ng matalino na si Juliet Asenita Dahil daw sa talino. magpakahirap ay di na kaylangan Tila may katwiran din ang makata ng Binan. Kung sa tugatog ng tagumpay ay marunong ang kailangan Datapuwat kakailanganin din ang puhunan ng mayaman Yaman ang magpapakilos sa matalinong tauhan Ngunit matalinong tauhan din. RAFAEL A. may pam-pocket money ka pa! MATALINO Marunong ang hahangaan.MAYAMAN Sagot ko na ang ticket mo. ang masama ay iwaksi. MEJIA — nagtanggol sa panig ng HINDI DAPAT RAFAEL A. PULMANO — namagitan bilang LAKANDIWA LAKANDIWA (Pagbubukas) Sa ayaw at sa gusto nyo ay narito kaming muli Ang Samahang Makata po. sila'y ating palakpakan! PAGSASABI NG TOTOO DAPAT ba o HINDI DAPAT na laging magsasabi ng totoo? Mula sa panulat nina: ELVIE V. PULMANO po ang lingkod nyong kinikilig Malugod na nagpupugay sa balanang nakikinig . Kung ang talino'y ginamit sa mabuting paraan Walang pagsalang ito'y dapat nating hangaan Ngunit kung ginamit ito sa kapwa ay panlalamang Bagkus ay dapat pang ito ay pintasan. sisikat siya at hahangaan.

DAPAT (Ikalawang Tindig) Mailap ba ang tagumpay sa isang tapat na mangusap? Maamo ba ang pag-asa sa may pag-uugaling huwad? Kung mayroon mang masasagi. kung ikaw ay nasasaktan Nanganganib mabilanggo ng dahil sa kasalanan Abugadong manananggol. panahon ni Eba't Adan Ang demonyo po ang sanhi. kung ikaw'y di pasasaklaw Pag-asa ay iilap sa sariling kapakanan. magsasamang matagalan. banal na alituntunin Sa mali'y huwag pabibihag. nagtatago halimbawa Hinahanap ng kaaway. pag-unlad ang hinahanap Biniro ng kapalaran sa salang hindi ginanap Dahil sa maling paratang. kahit tinda mo'y bilasa Madali ang makabenta sa naglubid ng salita. LAKANDIWA Umuusok na katwiran ang kaagad namutawi Sa labi ng paralumang matatapang daw ang lahi Ang lalaking makata po ang sya namang maghahabi Palakpakang malulutong ang atin ding ipanukli! HINDI DAPAT (Unang Tindig) Paalala ko po muna sa matabil na kalaban Huwag naman sanang lalabis sa pasaring at paratang Kung di man dapat magsabing totoo paminsan-minsan Kahulugang ako na po ay may buntot at may sungay. wastong daan ay landasin Tamang asal nga ba kaya kung minsa'y magsinungaling Kung dito ay malalabag. LAKANDIWA Buong linaw na naghayag ng kanilang niloloob Ang dalawang magigiting na dito ay magsasalpok Atin na ngang pag-untugin nang matesting yaong tuktok Si Elvie po ang syang una. Hindi ko po sinasabing kahidwa ko ay may sungay Hindi ko rin sinasabing may buntot siyang tinataglay Nais ko lang ibahagi sa kanya ang kaalaman Magsinungaling ay masama. Anong gandang idudulot ng sabi mong magkaminsan Di pagsasabing totoo ay may buting iaalay? Kahidwa ko'y gigisingin sa isa pong kawikaan Ang pagsasabi ng tapat. utos dapat nating sundin? Maliwanag ang tugon ko na iya'y huwag mapangyari Pagkat isang kasalanan sa Maykapal at sarili Malinis na pagkatao. Nagkarera tungong langit ang dalawang magkaribal Sa bilis pumaimbulog. Ngunit habang nadidiin sa parunggit na pahapyaw Lalo namang umiigting ang gilas ko sa banggaan Nais ko ding ipabatid sa makatang paraluman Magkaminsan ang totoo ang sa leeg mo'y sasakal. HINDI DAPAT (Pagpapakilala) Hindi dapat na palaging totoo ang ihahayag Pagkat ito magkaminsan sa iyo'y magpapahamak Kababayang nakikinig. sa sinungaling sila'y ayaw. sa kanya ay nagpahamak. magagapi siyang tiyakan. higit siyang nababagay Sa agos ng pamumuhay. si Juan ay hinadlangan Sa langit di pinapasok. LAKANDIWA Pangalawang yugto na po ng labanang mainit na At sa puntong ito ako ay eeksit samantala Hahayaan kong mag-away sila hanggang gusto nila At pag kapwa lamog na po'y saka muling maka-entra. May anak ka na lalaki.Sa Balagtasan pong itong labanan ng matitinik Ako po ang Lakandiwang sa usapin ay didinig. dapat sa ati'y mamalagi Kaysa isang nabubuhay na may dungis yaong budhi. Ang paksa pong hihimayin ng makatang magtatalo Ay. katotohanan Kaydali ng iyong pagpasok sa madilim na piitan. Tayo ay mga nilikhang sa daigdig nabubuhay Sinasabing mga anak ng Maykapal na naglalang Bilang mga tagasunod sa isang Amang umaasam Tayo ba sa nais Niya ay may loob na susuway? Babaybayin ko po ngayon. unawain akong ganap Ang magtatwa sa totoo. pag inamin. pag-utusan nyo't tutupad. "Dapat ba na palaging magsasabi ng totoo?" Salubungin ng palakpak na masigla't masigabo Ang dawalang sa larangan ng bigkasa'y kapwa bagyo! DAPAT (Pagpapakilala) Dapat na katotohanan ang palaging sasabihin Dalahin mo'y kasalanan kung ikaw ay sinungaling Elvie Espiritu po. Sa pagdayo itong ginang. Sa dilag kong katunggaling larawang kawalang-malay Sa makalumang panahon. sa kabutihan ay duwag. masasabing sila'y pantay Pag-abot po kay San Pedro. isang maligayang oras Gonie Mejia po lamang. sa buhay niya'y nagbabanta . kakampi ng kadiliman. Kung ikaw'y isang tindera ng isda sa talipapa Sa kostumer sasabihing bili na kayo at sariwa Tinamaan ng magaling. HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Maganda po ang pahayag ng makatang paraluman Sa makabagbag-damdamin hinango niya ang patunay Ngunit iya'y di dahilang panig ko ay natatakpan Ayaw lang pong bigyang pansin. buhay niya ang nakatumbas Idiniin ng sinungaling. sa kanila ay nakialam Sa matamis nitong dilang naglubid-kasinugalingan Kaya do'n sa paraiso ang dalawa'y pinagtabuyan. sumainyong walang maliw. bumabating mataimtim At ang diwa nitong gabi. Isa ditong halimbawa. palakpak wag ipagdamot! DAPAT (Unang Tindig) Sa isip nati'y namulat.

dayain at paglakuan Dapat ka ba na matuwa? Ang sa aki'y katanungan! HINDI DAPAT Tila po nakakalimot itong tigre ng Viscaya Lahat na lang kapintasan isinali. ngayon na po ang panahon. ng mahal mo'y may sisingil. nagsinungaling ang kalaban Kutis-sanggol daw po siya. Madali pong sabihin yan. minsan daw po. ani Elvie. mabigat sa kalooban Sadya ngang nakabubuting magsinungaling magkaminsan Higit na nga kung hangad ko'y mahalin ng kaibigan. Sa tahanan ang magulang sa anak ay itinuturo Bawal ang magsinungaling. DAPAT Di ko ugaling mang-uto. Dapat nga raw. nang magsama nang maluwag Ang kay Gonie. LAKANDIWA Kayo muna'y maghiwalay. tiyak ako'y tahimik lang Di ko ugaling sumuko sa ano mang paglalaban Kahit pa ang katunggali'y pang-heavy weight po ang timbang." Maliwanag na ang susi sa pinto ng kaligtasan Ay nasa 'ting katapatan sa salita. may nais kang ipangilag. nilahat na Ang paksa ng pagtatalo ay muli kong paalala Kung sadyang kinakailangan. Pagtatakpan mo ba siya o lalo pang ididiin? Ani Hesus. di angkop ang maging tapat. at Buhay Walang sasapit sa Ama kundi sa 'king pamagitan. mahirap na isagawa . Ibabalik ko pong muli ang laban sa katinuan Kapintasan nga ba kayang magkaila minsan-minsan? Sakali bang makabuti ang totoo'y pahindian Masasabi pa rin kayang ito'y isang kamalian? Katulad sa nainterbyung aplikanteng mag-a-abroad Kasinungalinga'y ginawa para lamang makalusot Nagpunyagi sa dahilang nais nyang maitaguyod Pag-aaral ng kapatid na tungkuling sinasakop. asal. magpalamig niyang ulo Bago kayo ay tuluyang magkapikunan nang husto Sa mat'yagang nakikinig. walang dapat pangambahan Kailangan bang ikailang kulang ka sa kakayahan Kailangan pa bang dayain yaong kapwa mo nilalang? Matuwid na hindi tama sa kapwa ang panlalamang Ang di-pagsabing totoo na lihis po sa katuwiran Kung sa iyo kaya gawin. kung minsan daw kaylangang magsinungaling Lalo't kung ang pagtatapat. may kakambal na hilahil. dapat daw po. isip. Natural po kung ang isang tao'y walang kaluluwa Wala siyang pagkatakot. ang sa aki'y paghahamon Ay ngayon na ang sandali. barbekyung sunog din naman! HINDI DAPAT Kayo na ang nakarinig iyang totoo magkaminsan Ay mahirap na tanggapin. hindi mo ba magagawa? Malubha ang karamdaman ng isang mahal sa buhay May taning na halimbawa ang buhay niyang tinataglay Kung kaniyang mababatid hininga'y agad mapaparam Di ka ba magsisinungaling kung kanyang napagtanungan? Hindi ko itinatatwang magsinungaling ay labag Sa banal na kautusan na sadya pong nahahayag Ngunit may pagkakataon na di ka makakaiwas Lalo na nga kung ang sanhi.Kung kanilang tatanungin ang anak mo'y nahan kaya Ang ikaw ay magkaila. At sa kapwa'y mapanlamang. may ugaling huwad anya. "Ako'ng Daan. halimbawa. Katotohanan. DAPAT (Ikatlong Tindig) Kay-aga pong nangumpisal ng kalabang kutis sanggol Inamin na kasalanan ang panig niyang tinutugon Kung sa laban siya'y susuko. hindi nga mababalisa Huwag sa akin mapipikon itong macho kong kahidwa Muli kaya siyang mag-aral nang ito ay maunawa. DAPAT Ang bagay na nakakamit sa isang katotohanan Ay masarap tamasahin. di ko ugaling manlinlang Nais ko'y katotohanan. magsinungaling ay dapat ba? Minsan ay aking sinabi sa paralumang kalaban Na siya ay ubod ganda at pang-Miss World ang katawan Kung ako lang ay nagsabi ng pawang katotohanan Maaaring noon din po ang mukha ko ay nasampal! DAPAT Hindi ako nangingilag na ako ay mapintasan Di ko dapat ipagdamdam kung iya'y katotohanan Ang masakit na nangyari. Ani Gonie. hindi ng kasinungalingan! HINDI DAPAT Mayroong pagkakataong dapat kang magsinungaling Kung ito'y nakabubuti sa sarili at kapwa din. hindi dapat ikasiya. ang hiling ko nama'y ito: Palakpakan ang dalawang mahuhusay sa diskurso! Ang palagi bang magsabi ng totoo'y nararapat? Yan ang paksang tinalakay ng dalawang nagsalungat Ani Elvie. HINDI DAPAT (Ikatlong Tindig) Kita nyo't nagsinungaling itong lahi ni Bakekang Kung sa paksa ako'y mangmang. Kung sa buhay. pagkat utos ng D'yos Ama Kakampi ng kadiliman ang di magsabi ng tama Duwag raw sa kabutihan. gawang hindi makatao Kahit man sa paaralan pinapangaral ng guro Kaluluwang sinungaling ang bagsakan ay impiyerno.

si Elvie po ang sya munang pagbibigyan Upang lalong ganahan po'y ihatid ng palakpakan! DAPAT (Unang Tindig) Kahulilip ay ligayang hindi kayang mapantayan Ang nadama nitong ina nang ang anak ay isilang Ang sanggol ay inaruga ng malingap na kandungan Ng magulang na nagsilbing sa bukas nya'y mga tanglaw. LAKANDIWA Maliwanag na nagsaysay ng katwiran ang makata Na dalaga pa pong tunay. nagsinungaling din minsan.Si Apostol Santiago na ang sya mismo ay nagwika. . sa di tama ipangilag Ang higit na karanasan sa kanila ay di hamak Mas pa nilang nababatid sa anak ang nararapat. MEJIA — nagtanggol sa panig ng HINDI DAPAT RAFAEL A. Tungkulin ng magulang ay pangalagaan ang anak Iwasto sa kalagayan. Si Abraham. tila gayon din po naman Unang tindig. Mabait na Lakandiwa. PULMANO po ang lingkod n'yong bumabanat Magiliw na nagpupugay. Ang tanong ko'y uulitin: Marapat ba't nababagay Na palaging magsasabi ng pawang katotohanan? Ang atin pong pamantayan sa kung ano'ng tama't mali Ay ang mga kautusang nakaukit sa 'ting budhi Iyang taong hindi tapat sa marami't kakaunti Sinungaling din ang tawag mabuti man ang lunggati. Lakandiwa po ang tawag. Mga taon pang napigtal sa tangkay nitong panahon Sa wastong gulang sumapit ang anak na tinutukoy Pag-ibig sa itatangi nang sa puso ay sumibol Karapatan nitong anak ang damdamin ay matugon. mata nama'y mga dilat. itatanggi. buong giliw Sa lahat ng kababayang katulad ko ang hangarin. bumabating walang puknat Dito'y ako'ng tagahahatol. tingnan kung may binatbat nga! HINDI DAPAT (Unang Tindig) Maganda ang kahidwa ko. Palakpak nyo'y pakawalan: si Elvie po ang nag-kampeon PAKIALAM SA PAG-IBIG NG ANAK DAPAT ba o HINDI DAPAT na makialam ang magulang sa pagpili ng mapupusuan ng anak? Mula sa panulat nina: ELVIE V. Ama akong nagmamahal sa kaloob na mga anak Ang sila'y panghimasukan sa kakatuwangin ay di dapat GONIE MEJIA po ang lingkod nyong taga-Tarlac Sa tanan ay nagpupugay. Ang magulang ba ay dapat o di dapat makialam Sa pagpili nitong anak ng nais na mapusuan? Sa pag-ibig. PULMANO — namagitan bilang LAKANDIWA Sa akin pong katunggali na kutis ay takipsilim Ang sarili ay ihanda at isip ay patalimin ELVIE ESPIRITU po. ESPIRITU — nagtanggol sa panig ng DAPAT GONIE T. nagpupugay. maganda at batambata. Bayan At sa mga inaantok. ang matalo'y bitay agad. Subalit sa dal'wa ritong buong giting na nagtanggol. Nasusupil nga ng tao yaong hayop na nilikha Nguni't walang makasupil sa sarili niyang dila. Ang kalaban nya po namang binat-na ang syang tutudla Palakpakan din po't dinggin. Tama bang magsinungaling kung may banal na intens'yon? Ipasa-D'yos na po natin ang paghusga at paghatol. RAFAEL A. itatatwa? Malasakit nga ba nila'y ipagwawalang-bahala? Ang sa aki'y pagtatanong. gising!" ang panawagan Narito po kaming muli upang kayo ay handugan Ng inyo pong paboritong nagbabagang Balagtasan. nagkasala. Tatlong ulit na nagtatwa: "Di ko kilala'ng taong yon!" Kung sila ngang dinakila't pinagpala ng Maykapal Nagkamali. nagsinungaling upang kamtin ang bendisyon At si Pedrong araw-gabi'y kasama ng Panginoon. HINDI DAPAT (Pagpapakilala) Matayog na pangarapin kalimita'y di matupad Katulad ay lakbay-diwang sarili'y di umaangat Diyan ko po ihahambing itong kahidwa kong dilag Nananaginip pong gising. ang supling ba'y matwid na panghimasukan? Iyan po ang paksa ngayon nitong ating paglalaban. LAKANDIWA Mukhang handang-handa na po ang makatang paraluman Ang makatang taga-Tarlac. "Hoy. di nagsabi ng totoo sa Faraon Si Jacob. Kahit na may kabigatan ang napili nating paksa. ang pangit lang ay ang matuwid LAKANDIWA (Pagbubukas) Magandang unang Lunes po ng Marso sa inyo. buong tuwa at ng galak. Mabibigat din po naman ang makatang magbabangga Mga Reyna at Hari po sa larangan ng pagtula Palakpakan sila habang lumalapit papagitna! DAPAT (Pagpapakilala) Maaliwalas ang langit sa gabi ay nakatunghay Wari bagang umaayon sa ihahayag kong patunay Na dapat lang makialam sa anak po ang magulang Sa pagpili ng kasuyong itatangi habang buhay. At ngayon sa katunggaling kahidwa ko at kabangay Sa panig pong tinutugon ay huwag nawang malimutan Hangga't anak ay sakop pa sa kandili ng magulang Sila pa rin ay may layang sa anak ay umantabay. Kung sumapit sa panahong anak ay mag-aasawa Pakialam ba ng magulang. dulutan po ng unawa.

isinabwat nitong ina Sa takdang araw ng kasal. LAKANDIWA Para lalong magkaigi ang dalawang nagtatalo Hahayaan ko na silang magbaknatan hangga't gusto Kayo namang nakikinig sa istudyo at sa radyo Ipabaon sa kanila'y palakpakang todong-todo! DAPAT (Ikalawang Tindig) Pag-ibig ang siyang bulag. kahidwa ko'y lumiligoy Sala sa init at lamig kung baga po sa panahon. habang buhay magsisisi Dahila'y di nakialam ang magulang sa pagpili. hindi yaring pang-intindi Taliwas po ang pasaring ng mahanging katunggali Hindi ba't ang kabataan. Ngunit po sa isang dako ay hindi niya nababatid Mas liligaya ang anak sa kaniyang nilalangit . kahit anak mong sarili. Wika din niya kung ang anak ay umibig at gumiliw Sa kanya ang karapatang damdamin ay pairalin Ngayon nama'y nakikialam. Pag-ibig ay kawikaang labis makapangyarihan Ang lahat ay hahamakin maging pati kamatayan Kapag puso ang nag-utos sa anak at hinadlangan Kundi sa hukay babagsak ay do'n sa Mental Hospital. magulang ang masasaktan. sino man ang ililiyag Sa halip ang bendisyon ko sa kanila'y igagawad. Mahalaga'y pagpapayo na nagmula sa magulang. mahirap ang makapusoy Bakit ba kung nagigipit. Bakit ko pa nanaising ang ganito ay maganap Kung sa aking pakikialam. sa halip na pagsasaya Ang ina ay tumatangis. kahit ikaw'y nakialam. Di po lubos maunawa ng makatang paraluman Kung gaanong hapdi sa anak ang kabiguan Tayo'y mga nagdaan na sa ganiyang kalagayan Hanggang ngayon siya'y bulag pa sa isang katotohanan. Mapupusok sa pag-ibig. di dapat nang ipagkait. Huwag naman pong itutulot kung iyan ay mangyayari Sino bang dapat buntunan kundi yaong di nagsilbi? Pabaya sa katungkulang marapat na ibahagi Na paris ng kahidwa kong iniinda ay sarili. magulang pag nanghimasok Katumbas nama'y pagluha sa anak ang idudulot Kasawiang tataglayin. hangad niya'y nais sundin Hindi kaya kahulugang ang dilag po ay balimbing? Kapag puso ay umibig. HINDI DAPAT Muli akong sinapawan kaya ako'y di maka-draw Katunggali'y lumiliko. Katulad din halimbawa ng sa anak lumiligaw Lasenggo at butangero. pangingilag. DAPAT (Ikatlong Tindig) Kagaya ng nasabi kong karapatan ng magulang Sa anak magmalasakit pagkat dugo nila't laman Halimbawang ang anak mo may asawa ang napusuan Anong uring magulang ka kung ito'y di tututulan? Sa harap ng kapintasang nakadilat. lungkot ang kalulugmukan. Masasabing malasakit. pagwawaging kasawian Sa pagluha nakakalong ang umapi at nasaktan Sa malinaw na salita. Mas mahapding madarama lalo't anak mo'y babae Napakasal halimbawa sa tampalasang salbahe Sa altar kung ibinuklod. Katulad sa isang anak na dalaga't ubod ganda Sa mayamang manliligaw. sa pagpili'y namamali? Kapintasan bang masabing ang anak ay maturuan Sa nababagay na kasuyong kakasamahin sa buhay? Di ikaw ang masusunod. kapag magulang nakialam Anak ay napipilitang sa kasintaha'y magtanan. bahid po ng katuturan Nakialam at pinakialaman. nais po yatang isadlak Nitong aking katunggali. sa paglihis. kung ipinagkasundo sa hindi napupusuan. ang anak ay mapahamak? Di ko panghihimasukan. HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Hilong talilong na yata ang dilag kong kabanggaan Ang bunga sa pakikialam ay kanyang nakaligtaan Anak. sugarol po at batugan Ang anak ba'y hahayaang sa ganyan mapasakamay Kapag ito'y napangyari. nagbabanta Ang magsawalang-kibo ka hindi ba pagpapabaya? Kung di kabagay ng anak sa pagsinta ang ninanasa Ikaw din ba ay aayon at sa iyo'y balewala? Balakid ngang sasambitin pag nakialam ang magulang Ngunit dapat na mangyari pagkat isang pagmamahal Kahit sabihin pa nating anak sa aki'y masuklam Kung akin siyang napanuto. Hantungan nitong malimit ay di ba paghihiwalay? Pag sinabing nakikialam ang magulang po sa anak Kanilang pinipintuhong balak nila ang matupad Ang sustansiya ng hidwaan. masakit na nagluluksa. ina akong nagtagumpay. Halimbawa ko po lamang itong aking inihayag Bagaman may pangyayari na dito ay natutulad Nasaan ang pagmamahal ng magulang po sa anak Kung karapatan sa pag-ibig ng bunso ay winawasak? DAPAT Maganda ang halimbawa ng makatang kahidwaan Ngunit ang tema ng paksa'y di maunawang lubusan Ang pakialam ng magulang sa anak ay nakabatay Kung sa kanyang kakatuwangin ay may punang kapintasan.Pati pintig ng puso ng anak yata'y ginigipit Kung sa wastong gulang na din yaong anak pag sumapit Desisyon nyang pangsarili. HINDI DAPAT (Ikatlong Tindig) Tagumpay sa kabiguan. pag lumabis ay himutok Sa di mainam hahantong ang anak sa pagkalungkot. magmahal ay natutunan Paraan ay magagawa lalo na nga't hahadlangan Malimit ngang nagaganap.

DAPAT Kapag hindi ka nakialam ay wala kang malasakit! HINDI DAPAT Ama akong makatuwiran. DAPAT Ako lang ay nagtataka sa pasaring ng kalaban Ang pangarap ba sa anak. tuturingang walang inam. Yan ang hamon sa magulang na dati ring naging anak. HINDI DAPAT Pangungunsinti nga kayang unawain yaong anak Kung siya'y di pakialaman sa pipiliing kapilas? Kung ako'y manghihimasok ay akin pong natitiyak Ako'y kanyang sisisihin sakaling siya'y di pinalad. si Elvie po'y panalo na Subalit kung papogihan. nagrerebelde ang anak Kapag di ka nakialam. kung sakaling kayo po ay naandyan pa. kay Gonie po. Kayo na po.Batugan at lasenggo man. Pwede po bang makahiling ng palakpak na sagana? Kung umibig ba ang anak at ang puso ay tumibok Ang magulang ba ay dapat o di dapat manghimasok? Dapat raw po. baka naman mapahamak Kung kailan nababagay ang maghigpit o magluwag. Di dapat. HINDI DAPAT Sasabihing ako po ay malupit na isang ama Kung sa anak makikialam sa pagpili ng asawa. kahit kapintasa'y labis Kung tibok ng kanyang puso. di gaya mong mapagkait! DAPAT Pagkakait ba sa anak kung siya ay iwawasto? HINDI DAPAT Kapag ikaw ba'y nakialam. siya'y tumba. ani Elvie.. DAPAT Pagmamahal po sa anak kung magulang ay makialam Sa pagpili ng kasuyong sa buhay niya'y makakatuwang. Pagpalain tayong lahat ng Dakilang Diyos Ama! . kay Gonie'ng sagot Ano naman ang "say" ninyo kung kayo ang masusunod? Minsan pag nanghimasok ka.. Kung paseksihan ang laban. ang bahalang sumintensya. Kababayan. isadlak sa kamalian? Ang gawang pangungunsinti sa anak po kalimitan Ang bunga ay di maganda. magulang ay huwag magkait. may bukas siyang mapipiho? DAPAT Tiyakan at sigurado! HINDI DAPAT Hindi sa paniwala ko! LAKANDIWA (Paghatol) Puputulin ko na ngayon ang pagdada ninyong dal'wa Magsipirmis muna kayo't ako naman ang poporma Kababayan.

sa isla ay nagsisilbi Dapat magsawalang-kibo. kung dito'y makakalampas. ako'y hindi nanunulsol Dahil ito'y paligsahan. masasabi ko ay aray Kung ako ay maaapi. parehas pong walang gulat Taga Nueva Viscaya po ang syang unang maglalahad Si Miss Elvie Espiritu'y salubungin ng palakpak! DAPAT (Paglalahad ng panig) Salamat po. poging-pogi't mapustura Ibalibat din po nati'y palakpakang pampasigla! HINDI DAPAT (Unang tindig) Ayaw ko pong mabintangang manggagawang reklamador At sa mga naaapi. pameryenda. ngayon kami ay handa na Ako po si Ralph Pulmano. masisipag Na ipinagkakapuri ng Inang Bansang Pilipinas. katalo ko'y lumihis na Sa kanya ang pang-aapi ay pagsubok lamang pala . dapat lamang ang umangal Malinaw po ang tugon ko sa panig na ilalaban Isang maligayang gabi. PULMANO — namagitan bilang LAKANDIWA LAKANDIWA (Pagbubukas) Sumapit na ang sandaling hinihintay nating lahat Ang pingkian ng talino. sa ginhawa'y makalasap Wika nga. ang dahilan ay pangarap Nang hirap ay matakasan. Patalastas ko lamang po sa mahal kong kababayan Maselan po itong isyung paksa nitong Balagtasan Kung sakaling masasagi ang inyong pong kapintasan Unawain lang po kami at wag sanang magdaramdam. sa bagay mang maliliit Ikaw'y walang mararating lalo't ang boss mo'y nagalit Katiyakan ay iisa. ang lahi natin. Lakandiwa. nguni't pagsapit ng bukas Gantimpala'y makakamit. sa lahat po ang paggalang! LAKANDIWA PAGSASAWALANG-KIBO NG NAAAPI DAPAT ba o HINDI DAPAT na magsawalang-kibo ang manggagawang inaapi? Mula sa panulat nina: ELVIE V. matiisin. LAKANDIWA Gusto na pong magsagupa ng dalawang mainit na Palagay ko'y di tatagal at mayroong mababalda Unang tindig ay si Elvie na ang byuti'y pang-artista Palakpakan natin para mas lalo pong ganahan pa! DAPAT (Unang tindig) Lilinawin ko po muna itong aking kalagayan Ako po ay hindi api sa aking pinaglilingkuran Dapat mang magsawalang-kibo ang panig kong ilalaban Sa aking kinalalagyan. laan ako na tumugon Para itong katunggali'y maamutan ko ng dunong. MEJIA — nagtanggol sa panig ng HINDI DAPAT RAFAEL A. Kasakop sa pagtitiis ang ugaling matimpiin Hindi basta nagngangalit ang matibay na damdamin Hindi natin natitiyak ang bukas na aabutin Pagka't maraming pagsubok malimit ang dumarating. ang matalo ay pasensya Ang manalo'y dapat namang pasalamat. Salamat po nang marami. hanapbuhay ang kapalit Kapag hindi ka na-renew. Balagtasan po ang tawag Sa balanang nakikinig sa istudyo't nasa barracks Samahan po ninyo kami sa matunog na palakpak. Lakandiwa pong huhusga Dito'y walang palakasan. saka pa ba magbabait? LAKANDIWA Samantalang bumibigkas ang makatang nagpauna Ang kalaban naman niya'y parang bakang nag-aalma Si Gonie po'y nagbabalik. Makata pong matitinik ang sa laba'y maghaharap Matitigas po ang mukha. magandang gabi Ako din po ay dayuhan. Buhay po ng manggagawang dayuhan at nagsisilbi Ang sa paksa'y tutugunin ng dalawang magtunggali "Dapat nga bang magsawalang-kibo yaong naaapi? O hindi ba nararapat?" Kayo din po ay pumili. palakpak ay pakawalan! HINDI DAPAT (Paglalahad ng panig) Kung paa ko'y natapakan. Tayo'y mga nagsidayo. Iisa ang tinutungo nitong aking paliwanag Tatag nati'y sinusubok. ESPIRITU — nagtanggol sa panig ng DAPAT GONIE T. magkaminsa'y sinusukat Naapi ka man ngayon.Matapos pong maihayag ang panig ng paraluman Ang makata po ng Tarlac ang sunod na pagbibigyan Di na dapat ipagtanong sa larangan ng bigkasan Kay Gonie Mejia din po. Simula pa lamang ng laban. ito'y walang kinalaman. ang panig kong pinipili Sa paksa ay ilalaban sa makatang katunggali. kababayan. Kung ikaw ay reklamador.

dapat ding makaunawa Na ang pinaglilingkuran. Nguni't itong katalo ko'y patuloy na umiiwas Sa aming tunay na paksa ay wari bang nangingilag Sa hindi po kaapihan. nguni't hindi ang umangal! HINDI DAPAT Tayo'y di mga alipin na paris ng sinauna Ito palang kahidwa ko'y may ugaling makaluma Siya man daw ay alipin.Baka siya'y sobrang bait. pagka't aking karapatan Tanggapin ang nararapat. pagka't ikaw'y nasasaktan. sa hirap kong pinuhunan! LAKANDIWA Unang tindig ay tapos na. binubusabos nang labis pa sa alila Ng isang pinagsisilbihan. Nagsawalang-kibo ang nagsisilbing kababayan Akala ng kanyang amo. ang tema'y kinakaladkad O baka po isang sipsip. sila'y walang natutuka. ikaw man ay naaapi Sa mali ikaw ay ayon. isang martir na nilikha Kahit pa nga inaaba. ay dapat lang ang umangal Pagka't ayaw kong maapi. Tayo'y umibayong-dagat. dinudusta Tinatakot. ang paraa'y hindi alam. ito pa ba'y bale wala? DAPAT (Ikatlong tindig) Ito yatang katalo ko'y nang-aapi na sa laban Nais ko daw magpasipsip. may sariling problema din Halimbawang ipakiusap o kaya ay mapapansin Sila'y pansamantalang kinakapos. kung iyo namang kinusa Hindi ito pang-aapi. wala din sa kabutihan. wala kang bait sa sarili! DAPAT . hindi dapat na iangal. Mayro'ng mga nang-aaping abusadong nananakot Kung ikaw'y magreklamo. natatangay ka ng takot Ikaw din ang masasaktan. Halimbawa naman kayang gawain mo'y sobra-sobra At hindi pinapasahod sa dapat mong kinikita Paano na ang pamilyang sa iyo ay umaasa? Ikaw'y kahig nga nang kahig. Sa ikabubuti ng paglilingkod. anong uri kaya siya? Maamo daw ang tagumpay sa isang nagpapaapi Tingin ko po ay mailap kung ikaw'y maduduhagi Sa nagsasawalang-kibo. malamangan Ang hanap ko ay parehas. DAPAT Walang aliping mas higit kaysa pinaglilingkuran Turo'y pagpapakumbaba sa Aklat ng kabanalan Hindi ikaw kundi sila ang higit nakakaalam Kung ano ang nararapat. magdurusa sa himutok. hindi na tamang paraan At kung labis na sa oras. Ngayo'y aking lilinawin sa katalo ang pasaring Ang mga pinagsisilbihan. sa inapi ang dahilan Upang magsawalang-kibo. dapat ding pahalagahan Kapakanan ng kumpanya ay dapat pangalagaan Lumabis ka man sa oras. pang-aapi'y dinagdagan Ang sala po ay nandoon sa nagsibing di maalam! Marapat na isatinig ng sino mang naglilingkod Nilalaman ng kontrata ang syang dapat na masunod Kung ito'y di magagawa. Sa matuwid na salita. ay dapat lamang tumbasan Kung ito'y ipagkakait ng iyong pinagsisilbihan Natural lang ang kumibo. ikaw'y ay magpakatapat Dapat magpakababa. alimurahin. kung kinusa mo din naman Di na dapat pang tuusin. di mo ba uunawain? Sa kundisyong pagsisilbi. bagay pa ring balewala. nando'n man ang paghihirap Ang tunay na pagpapala ng langit ay igagawad Doon sa mga nilikhang inapi at nagpatawad. maabuso. kuntento na siya sa ganyan Pagka't nagsawalang-kibo. HINDI DAPAT (Ikatlong tindig) Maliwanag po ang tugon ng makatang paraluman Na takot ang siyang sanhi. HINDI DAPAT (Ikalawang tindig) Kung araw ang itatagal sa sahod na maantala Di pa ito pang-aapi na dapat ikabahala Sa gawain na lumabis. magagapi siyang tiyak! Pang-aapi ay abuso sa tuwiran na salita Nandiyan ang ikaw'y saktan. ang sahod ay ibabalam Labag ito sa kundisyon. hanapbuhay ang dahilan Ang bunga ng pagpapagod. nguni't sa tutoo lang naman Nais man daw ang umangal. di rin perpektong nilikha. utusan ka nang puwersahan Turing dito'y pang-aapi. Kung buwan ang inaabot. wala pong katotohanan Sa tinukoy mong panlalamang ikaw'y aking lalabanan Nang mamulat ang mata mong pikit sa katotohanan. sa ikal'wang paghaharap Ako muna ay tatabi upang sila'y bigyang luwag Si Elvie po ang syang muling papagitna at babanat Palakpakan natin agad kagaya ng nararapat! DAPAT (Ikalawang tindig) Masasabi bang pang-aapi kung suweldo ay maantala? Sa lumabis na gawain. iyan ba ay pandudusta? Tayong mga naglilingkod. kung ano ang nababagay. kapakanan mo'y masasangkot At kung ikaw'y walang layang sa kinauukulan dumulog Ang magsawalang-kibo ka ay hindi ba naaangkop? Sa katunggali'y hanga ako pagka't siya ay matapang Ang sa iba ay nangyari. ituturing pang ligaya Kapakanan ay itinatanggi. ito'y okey din sa kanya. hindi pa niya nasuongan Kung sa kanya ay gagawin ng iba ay nararanasan Baka po ang katalo ko'y mapipi din nang tuluyan. Sa isang taong mareklamo'y mailap ang kapalaran Sa nagsasawalang-kibo ay maamo ang tagumpay Sadyang di ko magagawang sa amo'y maging lapastangan Tatanggapin kong maapi.

sweldo'y kulang. kaya pisi'y pahabain. DAPAT Katalo ko'y pogi sana. Ayon naman sa makatang hindi payag malamangan Kung nag-abroad man daw tayo'y trabaho ang pinuntahan Pagpapagod ng naglingkod ay dapat lang na tumbasan Nang ayon sa nasasaad sa kontratang pinirmahan. HINDI DAPAT Ngayon pa magrereklamo itong aking kahidwaan Bibig nya ang nagkanulo. umabot ang pagtatalo Takot ang namumutawi sa hindi nagrereklamo Maging sa sikat ng araw. lahi nati'y matimpiin Kung nais na guminhawa. walang kibo. kaya lang po ay makulit Wala akong inaamin. Dapat rin daw unawaiin ang sitwasyon ng kumpanya Na yong pinaglilingkuran. HINDI DAPAT Sa punto po ng pag-amin. lahat anya'y titiisin Pang-aapi'y pagsubok daw sa tatag ng yong damdamin Ang bukas ay hindi tiyak. takot. PANGHIHIMASOK SA BUHAY NG IBA DAPAT ba o HINDI DAPAT na manghimasok sa buhay ng may buhay? Mula sa panulat nina: GONIE T. ang buhay mo'y mabingit pa. Kung gawai'y sobra-sobra. mang-abuso sa kapwa ay sadyang mali Subalit ang inaaping walang kibo. MEJIA — nagtanggol sa panig ng DAPAT ELVIE V. ESPIRITU — nagtanggol sa panig ng HINDI . sila rin ay may problema Reklamo ng naaapi'y maaari ding magbunga Na permit mo'y di ma-renew. hindi ako nangungutya Nguni't hindi katuwiran lalo't buhay ang nakataya Sa panakot ng nang-aapi kung reklamo'y magagawa. atrasado P'ano anya ang pamilyang umaasa lamang sa 'yo? Wala raw abusado kung walang nagpapaabuso Api'y lalong aapihin kapag takot. magsawalang-kibo ka na lang! DAPAT Ang pagsasawalang-kibo ay bait sa pagsisilbi! HINDI DAPAT Wala yaong nang-aapi kung walang nagpapaapi! LAKANDIWA (Paghatol) Pinuputol ko na ngayon ang batuhan nyo ng matwid Irolyo na iyang dila. kimi Ay paris lang ng nang-api. paris ng iginigiit. maliwanag ang tugon ko Kapag ikaw'y naaapi. marapat po ang kumibo. Ang tao ay pantay-pantay kahit ano'ng kanyang lahi Ang mang-api. ibutones na ang bibig Ang akin pong hiling naman sa lahat ng nakikinig Palakpakan nating muli ang dalawang matitinik! Balikan po natin ngayon ang katwiran ng nagtalo Pagkatapos ay timbangin nang sa gayo'y mapaghulo Kung alin ang nararapat kapag tao'y inabuso Tatahimik na lamang ba o dapat bang magreklamo? Sang-ayon sa paraluman.Katalo ko'y hindi ganap ang tunay na pang-unawa Maangal at mareklamo. walang bait sa sarili! Si Elvie po at si Gonie'y sadyang kapwa mahuhusay Nguni't ako ang hahatol at heto ang kapasyahan Hindi dapat manahimik ang taong nilapastangan Sumainyo ang saganang pagpapala ng Maykapal.

weighing I-don't-know-howmany pounds. nang siya'y maipangilag? Hindi porke nakialam ka. nais na akong pasukuin O baka po nangangamba. PULMANO — namagitan bilang LAKANDIWA Batid ko pong nasasabik na rin kayong pagsalpukin Ang dalawang parehas pong sa pagtula'y magagaling Kaya itong si ELVIE po ay atin nang pagwalain Ang hindi po papalakpak. Tuwiran kong sinasabi na iyang panghihimasok Ay isa pong kamaliang hindi dapat na itulot Malimit sa pakikialam ay nandiyan ang himutok Pagkat hindi sa mainam kapwa mo'y mailulublob.DAPAT RAFAEL A. . ang buto ay maiitim! HINDI DAPAT (Unang Tindig) Ang gawang panghihimasok o kaya ay pakikialam Sa buhay po ng may buhay. matamis po kung ngumiti Palakpakan din po natin upang tayo'y di masisi. PULMANO po naman itong inyong lingkod Lakandiwang hahatol po sa dalawang magtutuos Ang premyo sa magwawagi'y round trip ticket hanggang airport Subalit ang matatalo. Karangalan ko po ngayong tawagin na sa tanghalan Ang Reyna po at ang Hari nitong ating balagtasan Ang una po. bukas din po'y pade-deport. tatag mo ay masusubok. sagot ang may kabigatan. Tayo ay mga nilikhang may talino't pag-iisip Kapakanang pansarili'y tayo ang nakakabatid Mapayapang pamumuhay. at kahit na sya po'y ganyan Ay talagang ganyan na sya kaya ating palakpakan! DAPAT (Unang Tindig) Ako muna'y manghihimasok sa kalaban kong matabil Wala pa akong nasasabi. malasakit po ang dahil. Si Miss ELVIE ESPIRITU ay atin pong palakpakan. manghimasok ay di wasto Mentras maaga ang katunggali. LAKANDIWA RAFAEL A. umatras na at sumuko Nang di na lang mapahiya na baka po siya'y matalo Sa panig na tutugunin na isang pakialamero. isang maligayang gabi Sa naritong mga handsome at paris kong mga seksi At sa aking katunggaling mukhang intsik na nalugi Bilin ko'y magpakatatag sa aming pagtutunggali. LAKANDIWA (Pagbubukas) Ako muna'y bumabati sa inyo ng ―How do you do?‖ Kung ako po ang sya namang tatanungin. ikaw na ay nanlalamang Kundi ikaw'y naghahangad ang kapwa ay matulungan Ang mabuting pagkatao'y nasusukat sa damayan Makialam ka at at magsilbi. DAPAT (Pagpupugay) Gonie Mejia po ang sa inyo'y gumagalang Marapat ang makialam ang panig kong ilalaban Kung ako ma'y magagapi ng makatang paraluman Ang akin pong pagkatalo'y hagdanan ko sa tagumpay. in this corner. kung ilog daw ay maingay Tubig nito ay malabo. katunggali. HINDI DAPAT (Pagpupugay) Galak akong nagpupugay. Dahil aking nababatid. LAKANDIWA Sa kaliwa ko po naman ay ang kanyang katunggali Na madalas mapatsismis na isa raw Regal Baby GONIE MEJIA ang ngalan. Sa buhay po ng may buhay ay di dapat manghimasok Pagkat ito'y kapintasang walang gandang idudulot Iyan po ay ang panig kong tutugunin sa kahamok Humanda ka. thank you. pagkat daw po ay mababaw Ang dilag kung nagbabanta'y makitid daw yaong alam Patutunayan ko ito sa kalahi ni Bakekang. Di lahat ng kaalaman ng tao ay malalawak Hindi tayo pantay-pantay sa talino man at lakas Halimbawang ang kapwa mo. Sa ating pagsasarili ay atin ding karapatan Mga tuntunin sa buhay ay tayo na ang gagampan Ngunit kung ang kapwa nati'y masasabing nakikialam Parang hindi nalulubos sa atin ang katungkulan. LAKANDIWA Napakinggan na po ninyo ang panig ng paraluman Ang kalaban nya po naman ang sunod na pagbibigyan Si Gonie po ay heto na. ―I'm fine. nasaan ang kabutihan? Halimbawang sa landas ang katunggali'y naliligaw Dahil panaho'y madilim. huwag sarilinin ang alam. suungin ay mapahamak Hindi ka ba makikialam. ang makamta'y aking nais. walang dulot kagandahan Higit na nga kung tayo ay sapat na sa mga gulang Yaong tama't mga mali ay atin nang nalalaman. akin siyang pataubin Pagkat dapat ang makialam. salamat sa palakpak nyo! Ang paksa pong tutugunin at bibigyang katanungan Ay ―Dapat ba o di dapat sa 'ting kapwa'y makialam?‖ O ―Dapat bang manghimasok sa buhay po ng may buhay?‖ Magaan po itong tanong. Ngunit isang kasabihan.‖ Salamat sa paanyaya ng pangkat nyo sa 'ming grupo At sa mga merong kamay. kalagayang matahimik Panatag na kalooban. Marapat din pong mabatid ng makatang katagisan Ang may gintong kalooban ay malapit sa Maykapal Ikaw'y nagmamalasakit kung ikaw'y nakikialam Sa isang di nakikialam. kutis nga ang kasingkulay kung ako ay magkakait sa kaniya ng pakialam Baka doon sa Banzai Cliff pulutin ang paraluman.

nag ako'y di magtatalak Sa tulad mong mapangahas. nagkukunwaring hindi mangmang Malimit pag nanghimasok. mahirap kang makaiwas. kung mayroong tatawag sa iyo. sige na po. Hindi dahil nakialam ka. nagaganap. wala siyang makakalaban Panghihimasok. HINDI DAPAT (Ikatlong tindig) Ang hihingi ng saklolo. HINDI DAPAT Di ka isang awtoridad na dapat na mamagitan Baka sa kanilang galit. DAPAT (Ikatlong Tindig) Kapag pala nagagalit. ituturing ko ding langit Mahalaga'y ang tulong ko na hindi ipinagkait Dilat ako sa tutoo. hindi katulad mong pikit. HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Mababaw ang halimbawang tinutukoy ng kalaban Kinakaladkad ang paksa sa di dapat kapuntahan Kung mayroon ka bang anak sa pag-aasawa na lalagay Sa tibukin ng puso niya'y ikaw ba ang makikialam? Sa alitang mag-asawa. gulo ay di biru-biro Kahit di man tinatawag. ang malabo'y ang kalaban. ibig sabihi'y panggugulo Ang katahimikan ng kapwa ang dito'y iniiskandalo Kung nais mong makatulong. DAPAT (Ikalawang Tindig) Ako'y muntik nang masamid sa tugon ng kahidwaan Kung ako po'y maglulubay. sa kapwa'y wala kang bait Nakikita mo ang mali. kung mayroong nanghimasok Sakuna'y di mangyayari. Itong aking katunggali'y makulit po magkaminsan Ang imposibleng mangyari. kanya-kanya. sa buhay ay kanya-kanya Ba't ngayon na nakikialam. manghimasok sa usapan Dahil itong katalo ko'y may ugaling mapakialam Kung lumala ang sigalot ay di ko na pagtatakhan. walang lubay Dahil na din sa tulad mong di marunong makibagay. nakikialam na lang sukat Ay gulo ang tinutungo. ang leeg ay nanghahaba Ikaw nga diyan ang nagsabi. ngunit po katotohanan. napakatulin ng takbo Sa pababa ng kalsada. pakikialam. dapat iyang pakikialam Nang abuso ay mabawas. Kung sa iyo mangyayari ang nasabing kaapihan Ang saklolo ng kapwa mo ang unang maiisipan Sa matuwid na salita. ang pangahas ay nakabunggo Sa pakikialam niya'y inutang ang buhay ng kapwa tao. Iyan namang panghihimasok ay gawa ng matalino Ilalagay din sa lugar nang hindi ka mapasubo Hindi ito kapintasan. . ikaw'y magsawalang-kibo Sa eksena'y pumasok ka. sila'y di pa itutuwid Anong uri kang nilalang na nabuhay sa daigdig. dahil may kapwang dadamay. suungi'y kapahamakan Di malayong ang bagsak mo'y sa emergency hospital. ngunit ikaw'y namemerhuwisyo Nananahimik mong kapwa'y abala ang siyang dulot mo Ba't di sarili mong buhay ang sikaping mapanuto? Nandiyan ba sa pakikialam ang pag-unlad at asenso? DAPAT Sa kapakanan ng kapatid kung wala kang malasakit Ikaw ay makasarili. Saka mo pa sasabihing manghimasok ay marapat Ikaw nga diyan ay maglubay.LAKANDIWA Dahil kapwa walang balak patalo ang isa't isa Hahayaan ko na silang mangawit ang mga panga Si ELVIE ang siyang muling magtatanggol ng panig nya Wag po kayong mahihiya. pagkat siya'y matatakot. Pag sinabing pakikialam. HINDI DAPAT Walang bayad na serbisyo. tiyak ulo'y walang laman Di ko naman nilalahat. Mayroong magkapitbahay na hindi nagkakasundo May hawak na mga armas. ang wika mo'y pakialamero Sa eksena ay pumasok. ikaw na ang masusunod Mahalaga'y pagpapayo sa kanila'y nailingkod Sa di maalam magmaneho.palakpak na. Marami sa kagaya mo ang nagdudunung-dunungan Sa hangaring mapatanyag. di dapat mong pakialaman Kung sino ang kumakatok ang may layang mapagbuksan Maliwanag ang usapan. ang away ay naareglo.. kahit na ba kapitbahay Di ka dapat makihalo. papasuking basta na lang. wala kang aabutan. ginagawang karaniwan O baka po nangangarap maging hero at superstar Pati hindi tamang gawin. Ibig kong ipaunawa sa makatang paraluman Bago mangyari ang gusot. dapat lamang na damayan Sa di napapasaklolo. bagkus pa nga'y makatao Pagkat itong pakikialam. ikaw ang mapagbuntunan Sa gaya mong isang hambog. ang dilag ay gumaganda Litid ay naglilitawan.. walang bayad na serbisyo. sa salita lang di mainam Ngunit ibinubunga nito ay magandang pakinabang. Marami sa atin dito'y mga walang pakialam Walang kiber. DAPAT Kaparis ng tinukoy ko. tila ikaw'y umaasa. ako'y nagmamalasakit Sarili ma'y mapahamak. wala ang malasakitan Kaya naman ang abuso. katulad ko ang kailangan Kung aasaha'y kaparis mong manhid sa katotohanan Sa iyo'y aking tinitiyak. Nakialam sa manibela ang di maalam magmaneho Hinarurot ang sasakyan.

goodbye. Nang tanungin ang eskriba kung nagmahal baga'y sino. marami ang inaapi Ang tao raw na ang laging nasa isip ay sarili Buhay nito sa daigdig ay maramot. at sa iyo. Isang taong naglalakbay ang hinarang ng tulisan Binugbog at ninakawan. ano'ng dapat gawin upang akin pong makamtan Ang buhay na walang hanggan?‖ At si Jesus ay nagsaysay. Kung atin pong bubuklatin naman yaong Bagong Tipan Kay Jesus ay may eskribang ganito ang katanungan: ―Guro. basyo na ang inyong ulo Kababayan. utak nama'y magkatapat Kaya sadyang mahirap po ang papel kong ginaganap Hindi dapat magkamali sa hatol na igagawad. walang paki Kaya naman hanggang ngayon. halos patay na nang iwan Umiwas ang saserdote at Levitang napadaan Ngunit ang Samaritano'y nagmagandang-kalooban. good night. sweet dreams. nanghihimasok lang ako Dumating na ang sandali upang kayo'y magretiro Kayo muna'y magpahinga. Ani ELVIE ESPIRITU. di raw dapat manghimasok Sa buhay ng iba dahil walang gandang idudulot Mapayapang pamumuhay magkaminsa'y nagugusot Kapag merong ibang taong nakihalo't nakisangkot. Dapat lang daw makiramay sa nahingi ng saklolo Subalit kung hindi naman.‖ Ang gawaing manghimasok. Kasaysayan nating tao ay kung ating babalikan Sa Hardin ng Paraiso'y sino'ng unang nakialam? Tama kayo — ang demonyong hanggang ngayo'y walang lubay. . ―at gayon din ang gawin mo. kung ang dulot lang ay gulo Ay wala ngang pinag-iba sa gawain ng demonyo Subalit kung nasa lugar ang ginawang pagsaklolo Ang gayon ay naaayon sa diwa ng Ebanghelyo. ano naman? Sa sobrang panghihimasok. ―Humayo ka. Patuloy na nanggugulo sa buhay po ng may buhay. isa pa po. di ka dapat makigulo Kesa anya makialam sa buhay ng ibang tao Ang sariling buhay muna ang sikaping mapanuto. palakpakang masigabo! Talaga pong magagaling ang makatang nagkaharap Kahit mukha'y magkaiba. utak ay kinakalawang! DAPAT Hindi baleng kalawangin kung may loob na dumamay Masasabing ang buhay ko'y nagkaroong kabuluhan! HINDI DAPAT Hindi iyan kabuluhan. Kami po ay paalam na. Kung si GONIE MEJIA po ang sya namang tatanungin Ang salitang manghimasok ay masakit lang daw dinggin Subalit kung nasa lugar ang pagtulong na 'yyong hain Ito anya'y malasakit. Batay na rin sa katwiran ng dalawang nag-Balagtas At sa aking pagsusuri nitong paksang inilahad Ang hatol ko'y tabla lamang.‖ ani Jesus. si ELVIE at GONIE'y patas. Sagot niya'y ang tumulong sa kapwa nyang inabuso At lubusang naunawa ang mensahe nitong kwento.HINDI DAPAT Ako pa ang walang uri. walang silbi. my love. walang bayad na tungkulin. Marami raw sa 'ytin ditong kanya-kanya. bagkus ay kabulastugan! DAPAT Maramot ka sa kapwa mo dahil di ka nakikialam! LAKANDIWA (Paghatol) Di ko ibig makialam.

malinaw ang aking panig. PAYAG (Unang Tindig) Iyang larong pulitika ay malinis na larangan Ang may dungis lamang dito'y pulitiko na gahaman Kung ang aking guniguni'y may ipis man sa paratang Ito namang si T'su Paeng ay bakla ang katuwiran. Lakambini na gaganap Tatayo pong tagahatol. kalusugan at ng isip Kapintasan para sa akin sa hiling ay maging manhid Sa tanong na tinutugon. pulitika ay marumi Kaya kahit may humiling. Balagtasan ang taguri Bago po yan ay puwede bang sa palakpak makahingi? Salamat po nang marami sa maugong na pagtanggap Magandang Lunes ng gabi. ang pobre'y ang nakatira O gobyerno'y hindi corrupt. LAKAMBINI (Pambungad) Ang tabing po ng tanghalan ay atin nang hinahawi Pagkat nga po sumapit na ang inasam na sandali Ang pingkian ng matuwid. ESPIRITU — namagitan bilang LAKAMBINI HINDI PAYAG (Pagpupugay) Noon pa mang ako rito sa Saipan ay bagong salta At kalaban ko po'y di pa personal na nakikita Sa husay n'yang mangatwiran. LAKAMBINI (Pagtanggap) . Kung sa pugad po ng manok. dahil palpak din po pala. ang Hari ng Balagtasan Isunod po naman natin ang kanyang makakalaban Ang batikang Lakandiwa at makatang taga-Binan Kababayan. papagitnang tagaawat. ako'y hanga pong talaga Pero ngayon. ako'y hindi po sasali Ako'y di po isang Gonie — may ipis ang guniguni Ako po si Ralph Pulmano. mag-alay ng malasakit Maghandog-katiwasayan sa lupaing iniibig. Matapos po na mag-toss coin ang dalawang magbabangay Ang pinalad po sa kara'y makata ng ka-Tarlac-kan Habang siya'y papalapit sa ating silid-tanghalan Siya'y ating salubungin ng masiglang palakpakan! PAYAG (Pagpupugay) Salamat sa Lakambini at Reyna ng Balagtasan Ang magiliw nyong pagtanggap ay isa kong karangalan Sa lahat ng naririto. Ang lahat ay nagsasabi. Nababatid nga po nating pulitika'y maligalig Ngunit iya'y di dahilang tayo'y dapat nang magkait Ng pakialam sa lipunan. hindi pikit. m'gandang gabi! LAKAMBINI (Pagtanggap) Sanay man ang kagaya kong duminig sa paghihidwa Ngunit ako sa iringan ng dalawa'y nangatog na Dahil hindi ko na kayang ang laban ay iatras pa Si Gonie'y naritong muli. Kung kaya din lang ng bulsa. LAKAMBINI Ang daluyong ng matuwid ni Gonie ay paragasa Tumatangay sa damdamin ng may pusong mahihina At ngayon naman ay si Ralph ang sunod na tutuligsa Ikaloob po sa kanya'y palakpak na masagana. nagpupugay. Tulad po ng nararapat sa lahat ay paalala Kung mayroong masasagi sa laba'y di sinasadya Sa makatang maglalaban ay akin ding paunawa Hinaho'y wag malilimot at huwag na huwag mapipika. di maramot. sa palakpak suubin siya.Ang narinig nyo'y si Gonie. opisyal ang salaula. Kung lahat po ng lalaki'y alanganin yaong isip Mayron pa bang katinuang mangyayari sa daigdig? Kung walang pamahalaang sa ating batas ay uugit Anong uring pamumuhay ang atin bang makakamit? Hindi dapat na itanggi ang pagtulong sa lipunan Kakayahan mo'y isilbi sa kaniyang kaunlaran Kahit hindi hilingin ang pagpasok ko sa halalan Magkukusa na rin ako lalo't kinakailangan. tugon mo ba ay Yes or No? Magaan po itong tanong ngunit nakakubli dito Suliraning masusuong at dangal na matatamo. Sa hiling po ng maraming mahal na tagasubaybay Maghihidwa ngayong gabi'y magkasukat sa larangan Ang Hari ng Balagtasan vs. Lakandiwang batikan Sa paksa pong tutuguning ganito ang nilalaman: Kung ikaw sa pulitika'y hilingang kumandidato Payag ka ba o di payag. hindi na po. sukling alay ko sa lahat ELVIE ESPIRITU po. HINDI PAYAG (Unang Tindig) Pulitiko ang marumi at di raw ang pulitika Na para bang sinasabing itong ating bayang sinta Ay hindi po naghihirap. itlog laging nabubugok Ang lahi po ng inahin magmamaliw at lulubog Bayan mang itinatangi sa dusa ay malulugmok Kung gaya ng katunggali ang kaniyang sinasakop. Gonie Mejia po lamang. MEJIA — nagtanggol sa panig ng PAYAG RAFAEL A. ang hiling ko'y masigabong palakpakan PAGLAHOK SA PULITIKA PAYAG ka ba o HINDI PAYAG na kumandidato kung ikaw ay mahilingang lumahok sa pulitika? Mula sa panulat nina: GONIE T. maging labas ng bulwagan Isang mapagpalang gabi sa inyo ang pagpupugay. PULMANO — nagtanggol sa panig ng HINDI PAYAG ELVIE V.

basura mong nasisino? Hindi ko po sinasabing si T'su Paeng ay ninety-nine Ngunit kapag po tutoo. Lahat po ng kandidato'y nangangakong maglilingkod Pag nabilang na ang boto at natuos na ang gastos Ang nagwaging namuhunan ng salapi. pag naghari'y masahol pa sa kalawang. Ibig yatang palabasin ng mabunying katalo ko Na kung walang pulitika'y wala na rin ang gobyerno Di lahat ng namumuno sa gobyerno'y ibinoto Mas maraming hinihirang sa pang-sibil na serbisyo. inamin ng kalaban ko. buwagin na ang gobyerno May hustisya pa ba kayang iiral sa ating tao Kung lahat ay kanya-kanya pagkat walang mamumuno? HINDI PAYAG (Ikalawang Tindig) Kalaban kong si Gorgonio'y mahilig pong mag-ilusyon Mahilig din pong magsuri. namatayan. Syempre upang makabawi. HINDI PAYAG (Ikatlong Tindig) Di nakuha ni Gorgonying ang aral ng mga prutas Malala na palang sadya ang lagay ng kanyang utak Pulitika'y isang sakit na madaling kumakalat Mabuti mang kandidato. Samakatwid po ba nito'y tahimik ang pulitiko? Kung galit ka sa kapwa mo at hangad na makaganti Ang mabisang solusyon daw. ikaw pa rin ang masama. nang ang bansa'y mapagyaman. PAYAG Hindi lamang pala mata sa katalo'y lumalabo Pati na din ang matuwid na ngayon ay lumiliko Ang prinsipal ay sino ba sa pang-sibil na serbisyo? Kundi yaong nakaupong taong-bayan ang bumoto! Sa pinuno't pulitiko ng katalo'y tinalakay Sa hangarin ay iisa.Mapahalo'y isang bulok. mayroon bang pagamutan? Pasalamat ka na kahit kalsada ay baku-bako Daanan ng behikulong nagbubuhol sa trapiko Kung wala ang pulitikong may palakad sa gobyerno Baka kahit na pilapil. kung sa akin siya may galit. pagod. bangkay na di mapalibing. ang luklukan ay gobyerno Natural sa pulitikang may lapian at partido Bakit sa bakol ng prutas nasira'y isa wika mo Ang matinong karamihan. Pag si Gonie ay nahalal. Pulitika. balita ko'y apaw na ang Mandaluyong. di gobyerno. at trapiko'y buhul-buhol Di matapus-tapos yaong pulitikal na diskusyon Sa paglagak nitong pondong daming ibig mangomisyon! PAYAG (Ikatlong Tindig) Pulitikong halal-bayan. HINDI PAYAG Ang paksa po namin dito'y kung sakaling hihilingan Na lumahok bilang isang kandidato sa halalan Ako po ba ay papayag? Ayoko po. l'yamado ka. Pulitika'y kompetisyon kaya dito'y may ligalig Di lahat ng kandidato'y may maruming pag-iisip Pakiusap sa kahidwang tila asong nagngingitngit Pulitiko'y wag lahatin. kapakanan po ng bayan Mahalaga ding mabatid ni Rafael ang dahilan Kaya mayrong pulitika. may sungay din pag nagluwat. Kasarapan ng tulog nya'y saka merong manggigising! . Halimbawang siya din ay pagbigyan sa kanyang gusto Iwaglit ang pulitika. sikapin mong makumbinsi Yaong taong iyon upang sa halalan makisali Sa manalo't matalo man. nakikinabang po siya Sa maayos na trapiko't kongkretong mga kalsada. Kapag isang pulitiko ang nasa administrasyon Tingin niya'y nakapako sa darating na eleksyon Ang pinunong napaupo dahil sa kwalipikasyon Nakatuon ang pananaw sa sunod na henerasyon. di dapat kong pinatulan Sa wika niyang Mandaluyong ay mayron pong kagalingan Ngunit sa tao pong tanga. Dahil itong si T'su Paeng ay tutol sa pulitika Kahulugang sa gobyerno'y bantulot ding kumilala Kahit pa man magkagayon. antok. Masama ka kapag merong isang hindi napagbigyan. Kalabaw na nawawala. mali naman ang konklusyon Palagay ko ay kaylangan muna niyang magbakasyon Kaya lang po. katugon sa pulitika Dati na pong sakit iyan. Kapakanan ng partido'y inuuna kaysa bayan! Katunggali'y nagdaramdam kapag aking nilalahat Iyang mga pulitikong iba anya'y de-kalidad Nalimutan na po yatang isang bakol man ang prutas. kailangang mangurakot! LAKAMBINI Ang liyab ay tumitindi sa hurno ng paglalaban Ako muna'y tatabi na nang sila ay mapagbigyan At kapag po may sunog na sa dalawang nakasalang Saka ako papagitna at da-dial sa 911! PAYAG (Ikalawang Tindig) Sakripisyo't panlilibak. sya ang lugi! Ang matalo'y masakit po sa bulsa at kalooban Ang manalo'y sakit din po ng ulo pag nanungkulan May hihingi ng abuloy na may sakit. bayani pong tatanghalin Dahil sa twing merong away. ang kanya po baga'y ano? Pulitika'y maligalig. di na ako nagtataka Pagkat diyan nauuri yaong tao na dakila Tumutulong ka na't lahat. Magdila pong anghel sana ang kahidwang kutis-sanggol Dahil sa 'min kalye'y wasak. naghuramentadong lasing. wala na pagkat pribado. uuurin din pong lahat! At kaylakas po ng loob na magbintang ni Gorgonio Na katwiran ko ay bakla. gulo lang yan Baka pati sarili kong pamilya'y mapabayaan. ang akin pong inayawan Dahil kahit kasingtibay ng bakal ang pamahal'an Pulitika.

bukas nating tinutungo. kahit walang katibayan Baka si Raffy'y di batid. kanya-kanya tayong buhay Lahat walang limitasyon. dada doon. ang paksa pong tinalakay Pulitikang Pilipinas. kakamayan Ngunit sila'y may amnesia pag tapos na ang halalan. mahirap ngang makaiwas Sa pintas po ng botanteng mapaggawang-alingasngas! HINDI PAYAG Pulitika ang syang mitsa ng maraming karahasan Pag sinabing very peaceful ang eleksyon. paano ba ang gobyerno? Kung wala ding pulitikong sa bayan ay mamumuno Mawawalan ng direksiyon. Paunawa ko sa lahat. aakbayan. nanunungkula'y mga corrupt Ang isa pa na dahilan na hindi raw matatanggap Karahasan sa halalan. Paalala ko'y igalang lahat ng nanunungkulan Sa ating pamahalaan na halal ng taong bayan Si Gonie po ang nagkampeon sa ginawang paglalaban Pakunsuwelo po sa kanya'y matunog nyong palakpakan! . meron bang katahimikan? HINDI PAYAG Pulitika'y hindi sugal. nagwaging nanunungkulan Kung katulad ni T'su Paeng ang lahat ng mamamayan Puno ay hindi lalago. Matuwid din niyang tinukoy kung wala ang pulitiko Na halal ng taong bayang mamumuno sa gobyerno Walang batas na iiral. may patayan! PAYAG Kung wala ang pulitiko. Ani Gonie. palagi nang nagaganap. HINDI PAYAG Ayaw ko sa pulitika'y talamak ang kaplastikan Kandidato'y kaybabait sa oras ng kampanyahan Masuyo kang ngingitian. ang hatol ko'y ibabatay Sa hinayag na matuwid ng makatang naghidwaan Pahabol kong paalala. ang pagpayag o magkusa po ay dapat Lalo't ikaw'y may hangaring ang bayan ay mapaunlad Maligalig man daw anya at halalan ay may dahas Iya'y di mga dahilan upang ikaw ay maduwag. Bayan ay kahalintulad sa mayabong na pamilya Na magulang ang heneral. bayan daw ay magugulo Maganda ang paliwanag ng makatang si Gorgonio. mabunga at mabulaklak Ngayo'y lanta sa dami ng pulitikong panay corrupt! PAYAG Tao daw pag mainggitin. Simulan nating limiin ang matwid ng bawat isa Sa paksa po na tinugon. mamamatay. ang makatang sumalungat Pulitika'y maligalig. PAYAG Lingkod-bayang pulitiko. wala din ang pulitiko Kung wala ang pulitiko. may batas na pinagtibay Sa isang naninirang-puri. kung tutol ba o payag ka Kung ikaw ay nahilingang tumakbo sa pulitika? Panig muna ng pagpayag ang siya nating iuuna. pero lintik ang dayaan! PAYAG Kahit dito'y may dayaan.PAYAG Halintulad po ng bansa'y isang puno ng halaman Na ang dito'y tagadilig. HINDI PAYAG Nakapuntos din sa wakas ang sunog kong kabalagtas Nang sa puno inihambing ang bansa kong nililiyag Na dati po'y malago na. sa anak ay mga guwardiya Magkagayon man sa anak. Wika din niya ang pamilya ang siyang mapapabayaan At sakit daw po ng ulo pag pulitika'y pinatulan Dito'y ibig niyang tukuyin. ibang bansa'y di kabilang. may katugong bilangguan. may away pang nagagawa Yaon pa bang sambayanan na walang namamahala? Kung wala po ang halalan. hindi sa kandidatuhan! LAKAMBINI (Paghatol) Ang oras ay sumapit na upang kayo ay awatin Magpahinga muna kayo at ang ulo'y palamigin Muli po sa naririto'y masuyo kong hinihiling Palakpakan ang dalawang naglaban nang buong giting. malalanta. Ayon naman kay Rafael. daglian kung magparatang Ngakngak dito. dapat ka ring makialam! HINDI PAYAG Makialam sa pagboto. wala ang pamahalaan.

kung masasagaan o masasaling Dahil ito‘y balagtasan. sa matwid ay hasa. kami sana‘y paringgan! Salamat po. sa balagtasa‘y magbabahagi Kaya‘t abangan ang kapanabik-nabik na pagtutunggali. maging dito sa ibayong-dagat Susubukin naman natin. Nguni‘t parehas pong magaling. mukha‘t kulay nama‘y magka-iba. mga kabayan ko‘t kalahi Mga bigating makata. ang babae‘ y dapat lamang. sa laban pong gaganapin Hindi namin sinasadya. sa lalaking kanyang sinasamba‘t iniibig? Ang paksang sasagutin. taga. HINDI DAPAT (Pagpapakilala) Isa po akong MARIA CLARA noon at sa kasalukuyan . na kilala rin sa pagsulat. ang panig kong tutugunin Na laan kong ipagtanggol. hinggil sa tanong na ni-request Ito ngayo‘ y lulutasin ng mga makatang matitinik ! Paalaala mga ‗kabayan. Balagtas ang ngala‘y nagmula Debateng patula. TESS BALLA po ang ngalan Pero bago po ang lahat. dito‘y di uubra Pagka‘t ito‘y tagisan ng talino. BABAE ANG MAGTATAPAT DAPAT BA O HINDI DAPAT MAGTAPAT NG PAG-IBIG ANG BABAE SA LALAKING KANYANG MINAMAHAL? Mula sa panulat ni: JULIETA O. maging ito man ay kapintasan Lalo‘t torpe. ang lahat po ay kakalkalin Kaya‘t makinig nang mabuti. ang talino ng kanyang makakatapat Ang Makata ng Pangasinan.awat sa mga makatang maghihidwa Utak man ay magkatapat.Ang pagharap namin sa inyo‘y tugon po sa kahilingan Ng isang magandang paraluman. tulang mahabang-mahaba Kung bao‘y may kahinaan. ngayon nama‘y tanggapin ang aking bati Magandang gabi po sa lahat. kami muna ay pagbigyan Sa matunog na palakpak. ASENITA Kasing liwanag ng kutis ko. itong inatasang Lakandiwa Taga-hatol. sa bigkasa‘t pagtudla. isang kimi… ang lalaking manliligaw Ang maghayag ng pagsinta. Ginoong JOEL TORRES po. Para atin nang mabatid ang panig ng hinahamon Gayon din po ang katwirang idudulot nitong tugon Ang makatang makakatapat narito na – balibatin ngayon Ng masigabong palakpakan na pampagana‘t pangkundisyon! Mga nagsiganap sa Balagtasan: Dapat: Julieta Asenita Hindi Dapat: Amor Grullo Lakandiwa: Joel Torres LAKANDIWA Balagtasan. katwiran nila‘y limiin. saan pa man makarating JULIETA ASENITA po itong nagpupugay buong giliw Sa lahat ng kababayang… katulad ko ay malambing! LAKANDIWA Ang Makata ng Nueva Vizcaya ang narinig po n‘yong nagpahayag Na kilala sa bigkasan. Ang tabing po ng tanghalan ay akin ng hinahawi Nang ating mapagsino ang dalawang magpipingki Una kong tatawagin ay itong kamag-anak ni DATU PUTI Palakpakan nang masigla ang sa kanya‘y ibahagi! DAPAT (Pagpapakilala) Ang pag-ibig pag naghari sa puso po ng sinuman Susuungin daw ang lahat. Dapat ba o hindi dapat magtapat ng pag-ibig Ang isang babae.

tagumpay ay mararating Kung ang dilag na gaya ko. ng binata‘y susuyuin. damdamin ng bawa‘t isa Ang first round ng pagtatalo‘y dadakuin na po nila Muli kong ibinabalik si Binibining JULIETA ASENITA Bago sana siya tumalak. madagundong sa pagbuga Nguni‘t pawang ngiti lamang. na ang dila ay nauumid Lalo‘t ikaw ay kaharap. ang asal ay di matarok Ang ugaling Maria Clara‘y tila ba kanyang nalimot Ito kayang dilag ay may diperensya sa tuktok ? Pumipitas ng pag-ibig sa paraan pong baluktot. galak na sa inyo ay nagpupugay. Lalayo ng basta na lang. na pintuhong makatuwang. magtapat ay di masambit Di ba‘t ikaw na din mismo ang susubok ng pahiwatig? Ang hirap sa katunggali. ang ligawan ay iinog Dapat lamang ang binata sa pagsinta‘y magluluhog At hindi po ang dalaga ang aakit doon sa irog. Tumpak siya nang sabihing ako‘y naiwan sa biyahe Hanggang ngayon ay ―Miss" pa po. di mo batid ang ginagawa! cheap LAKANDIWA Kagaya ng inaasahan. HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Ako po daw anya itong sa unawa ay nagkulang Kung siya ang nagkanulo. di ko hangad mapasadlak Masasabing sapalaran ang sa lalaki‘y magtapat Maaaring kabiguan. sila muna‘y pansamantalang iiwan At kapag may sunog na sa dalawang nakasalang Ay saka ako papagitna. sa kabila‘y isang palad. sa balagtasan kung bumira Parang bulkang Pinatubo. . mababakas kay JULIETA Na lagi po sa pagganti ng matwid ay nakahanda. Halimbawang ikaw kaya ang may lihim na pag-ibig Sa Adan na lumiligaw. sa napupusuang dilag Ang dahilang pangunahin. Ang liyab ay tumitindi sa hurno ng paghihidwaan Ako muna‘y uupo.. Kahihiyan at kapintasan. hindi marunong umunawa Wala kaya s‘yang damdaming masasaktan at luluha ? Kung ang pangarap katuwangin ng puso ay dinadambana. ang isip ko‘y hinog na Huwag mo akong paratangan sa hinalang balintuna! Ang magdusa habang-buhay ay hindi ko pinangarap Sa lumbay ng pag-iisa. balibatin ng palakpak siya! HINDI DAPAT (Unang Tindig) Di dapat ipagkanulo ng dalaga ang damdamin Sa lalaking iniibig. batik po sa pagkakababae Na magtapat ng pag-ibig ang dalaga sa lalaki Iyan po ang panig kong dudulugan ng diskarte Sa dilag na isang sawi sa pag-ibig. naburo tuloy aking byuti! Nag-uumapaw na ligaya ang magmahal at ikaw‘y mahalin Ang bumuo ng sariling pamilya ay langit ding ituturing Natutupad ang pangarap. tatawag ng ambulance! DAPAT (Unang Tindig) Batik nga bang ituturing ang sariling karapatan Ang magtapat ng pagsinta sa lalaking minamahal? Tila yata nadupilas ang dila itong katalo sa tinuran Hindi kaya siya‘y lasing o talagang engot lamang. ibig na ding makatula Si AMOR GRULLO‘y heto na. Halimbawang siya‘y magtapat ng pagsinta sa binata At mabasted pagkat sya‘y nagkabula sa hinala Na siya ay mahal din po ng lalaking sinasamba Maghunos-dili ka Julieta. di gaya ni Julietang hibang AMOR GRULLO po. DAPAT (Ikalawang tindig) Hindi na baleng very cheap. kasalanan ko din kasi Ang binatang sinamba ko. Akma nga lamang marahil na tatawagin pong very Silang mga kabaro kong tila di na makatiis Maghintay pa ng panahon. ang irog ko‘y makasama Ako po ay hindi baliw. Subali‘t po nangyayari at malimit na nagaganap May binatang ligaw-tingin lang. ang makata pong nagsalita Ay di marunong magmintis sa pagtudla ng kataga Ngayo‘y batid na po nating lantarang di makaila Ang dalawa‘y parehas pong mayro‘ng binatbat nga! Nang higit pong maliwanagan. kapalaran sa pagsapit Dumulog ng pagtatapat sa inaangking langit. sa pagligaw sa aki‘y t‘yope Ako‘y nagsawalang-kibo. Katulad po ni Manang Julieta. huli na sa b‘yahe! Tatamis ang pagsasama sa dalawang ibubuklod Kung sa ―normal‖ na paraan. iya‘y di ko alintana Kung kapalit habang-buhay.. alinlangan sila pagkat… Ang dalaga‘y gaya ko ding ang kariktan ay di masukat.Kaya‘t malayo na ako po ang sa pagsinta‘y mangumpisal Wala pong ipis aking guni-guni. sa binatang napipisil Ang magtapat ng pagsuyo ang dilag sa ginigiliw Ay isa pong kamaliang hindi dapat pairalin. dahil siya po‘y nagpabaya! LAKANDIWA Tukoy na po natin ngayon ang damdamin nitong si Julieta Ngunit hindi kumbinsido ang makatang binabangga Kanina pa di mapakali. sa palakad ay sumuway Iisa ang tinutungo ni JULIETA sa katwiran Ang pikutin yaong Adan. palakpakan natin muna siya! LAKANDIWA Makapigil-hininga itong si AMOR. hayan.

ng lalaki yaong ―bebot‖ Na di tunay siyang mahal. hindi pwede. sa asal mong mang-aagaw Hindi ko na matitiyak. sa lalaki ang liligaw Palay pa ang lalapit. kung pikot ang namagitan Si JULIETA‘y maganda. ng minamahal mong HINDI DAPAT Kaysa magdusa sa hiya. ng pagsinta ang dalaga Sa lalaking napusuan. upang makaisang dibdib! DAPAT Kapag ako ay nagtapat ng pag-ibig sa irog ko At kung ako‘y magkapalaf. huwag lang titingnan ng matagalan Kasing dilim ng hating-gabi ang kasal pong tinatanaw! HINDI DAPAT Nahihigit yaong hapdi at kirot ng pangungutya Ang irog ay sumakamay. ibulgar ang pagtatangi Matitiis ko ang lumbay at mag-isa sa hirati Kaysa ilublob sa dungis. dahilan sa pandaraya Hindi mo ba kamatayan. sa tugon po ni JULIETA Hindi dapat na magtapat. katwiran ko‘y maliwanag Hindi ako isang plastik. kundi isang rosas po sa hardin Huwag mo akong ikumpara. Ano ka ba? HINDI DAPAT (Ikatlong Tindig) Hindi ako mababaliw sa siphayo‘t kalungkutan Nguni‘t ako‘y maloloka. may laking paniwala Karapatan kong maghayag. ng pag-ibig sa sinasamba! HINDI DAPAT Ang landasin sa pagsinta. sa palay na tutukain At hindi rin katulad mong mapanupil sa damdamin! Kapag puso‘y nagsimulang makadama ng pagsinta Masasaktan at luluha. kung iya‘y di magagawa! DAPAT Bulaklak man ng katuray ay may kulay ding luningning Ako ay hindi bubuyog.kapurihan ko at yumi. daramdamin kong kay pait Natural po ang paraan. hindi siya mabibigo Isusukli ko‘y ligayang hindi layong mapagtanto! HINDI DAPAT Di ko na kayang mapigil. ng kanyang puso‘y di tibok! DAPAT (Ikatlong Tindig) Panahon ang dumdilim. sa isip ko‘y mananaig Ang pikutin ang binata. lalo‘t iyong sinawata Gaano pa kayang hapdi. isipan ay gapok Di paris ni JULIETA‘ng may damdaming masalimuot! Di dapat sa isang Eva. hanggang wakas mukha‘y lukot Mahirap daw kasipingin. balimbing at mapagpanggap Pinikot man ang irog ko ay hindi rin magaganap Ang maghiwalay pagka‘t siya‘y paglilingkuran ko nang tapat. ang sumbat ay kakumpara Habang-buhay ay tutuksuhing makapal ang iyong mukha! Magagalak si JULIETA.binata.y di pansinin ng lalaking napupusuan Maaaring siya‘y mabaliw sa matinding kalungkutan! Halimbawang kaming dalawa sa Adan ay umiibig Kung ako ay mabibigo. Winawari ko‘y pakipot ang makatang kahidwaan Hindi raw po maatim. mainam pang ako‘y mabilasa! DAPAT Iyan ang iyong paniwala! . sa lugar ay itatama Ang magtapat ng pag-ibig. Kung ako ang may lahim na pag-ibig sa lalaki Ay hindi ko maatim. sa matamis niyang oo Kahulugang ako‘y mahal. May ligaya pa ba kayang madarama si Julieta Kung sa pikot ay sinilo. pag nakatuwang na irog Subali‘t ang kakatuwangin. magpahayag ng pagmamahal Baka kung siya. ang babae po ay lisya! DAPAT Mabuburo ang byuti ko. ang mag-asal po na Adan Hindi dapat ang babae. maaaring sa hiwalay Humantong ang pagsasama. ang binatang ginayuma? Hindi ba siya makokonsensya sa sumbat ng kinasama Na siya ay inakit lang ng dilag na desperada? Pag-ibig ay walang tamis. itong aking nadarama Ako‘y inaalibadbaran. kung ano po ang kalaban Kung Eva o isang T-bird o bakla pong paraluman! Natural lang sa dalagang magpa-kiyeme…magpakipot Pagkat iyan ay ugaling namulatan ko ng lubos Ako ay hindi kilos-garapal. sa manok na isang tandang Si JULIETA ba ay bubuyog o bulaklak ng katuray! DAPAT Ako‘y kabaro mong dilag. kung winalan mong bahala Na makamtan ang pagtingin.

ang mabigong di sinubok Kaysa anya sa magtapat. Mas mahapding madarama. desisyon ko ay igalang Sa timbangan ng katwiran. bakit tila nawawala Ang makatang katunggali‟t kabanggaan mo sa diwa! Regie: Ako‟y hindi nawawala. Di kalian man masasabing ang mali ay maging tama Pagka‘t anya‘y karangalan. ang magtapat ay dapat lang Lalo‘t atas daw ng puso. ang dito po‘y umiiral Wala anyang masasangkot. upang kayo‘y awatin Magpahinga muna kayo at ang ulo‘y palamigin Muli po sa balana.bilasa ang pagmamahal Kung ang isang Eva‘y liligaw. natrapik lang Sabik akong ilampaso. sa napupusuang Adan. sa sariling karapatan. makata kong kaibigan Ako itong Lakandiwa nitong ating Balagtasan Natrapik lang nang bahagya sa may bandang Panapaan Kaya‟t saglit na nabalam dito sa ating tagpuan! Lakandiwang naatasan. tugon nitong isang Eva. panunumbat nakataya Kung lalaki ay pinikot. sandali nga. MARIA CLARA man o MADONNA Ibig kong tukuyin makaluma man o moderna. sila‘y ating palakpakan! Azl : “Si Gat Jose Rizal. noo‟y nagwika Siya ang nagpangaral sa ating bansa Ang hindi raw magmahal sa sariling wika Ay higit pa ang amoy sa mabahong isda!” Ako po ay naparito sapagkat nabalitaan Na dito raw gaganapin ang dakilang Balagtasan Pagkat ako ay makatang naghahanap ng kalaban Ang sinumang katunggali ay hindi ko aatrasan! Ngunit ako‟y nag-iisa. Sa hatol kong igagawad. tulad mo rin. ako po‟y pahintulutan Na lumahok sa programang may tagisan ng katwiran! Halika at umakyat na dito sa ating tanghalan Jonathan: . huwag mamuhi ‗kabayan Bilang inyong Lakandiwa. ang dito‘y nakataya Mapait daw ang pag-ibig. pangala‟y Jonathan Calda Sa palatuntunang ito‟y siyang tagpangasiwa Ngunit teka. kalaswaan…walang tamis. Sa pagtutol ni AMOR.HINDI DAPAT Tukoy ko ang mali‘t tama! ALING WIKANG WIKA ANG DAPAT GAMITIN NG PILIPINO: WIKANG PURO O WIKANG HALO? ni Joel Costa Malabanan LAKANDIWA Oras na para umeksena. lalo‘‘t legal na ang edad. Uulitin ko ang paksa. iyan po ang katanungan Ang panig ng dapat. ligaya daw anya‘y lubos. MARIA CLARA ng Silangan Garapal daw tukuyin. itong aking panig Tayo ay may kanya-kanyang karapatan sa pag-ibig Mapwera lang kung sa dahas. masuyo kong hinihiling Palakpakan ang dalawang naglaban ng buong giting! Simulan nating limiin. sa gagawing sapalaran Kundi na rin ang maghangad. nasaan ang Lakandiwa? Kung di tuloy ang programa‟y mabuti pang umuwi na! Sayang na pagkakataon. ng makatang nagkahidwa Ang paksa pong tinalakay. ang matwid ng bawa‘t isa Sa hinayag na katwiran. sa lalaking pinangarap Nandoon man ang kapintasan ay sarili ang hinamak Hindi dapat siyang hadlangan. ang kalabang nag-aabang O Ginoong Lakandiwa. Walang batas na nagsasabing. anya ito‘y malaking kapintasan Sa dalagang Pilipina. ng dalawa‘y tinalakay Dapat ba o hindi dapat magtapat ng pagmamahal Ang babae sa lalaki. kung puso ang nanghimasok Paano kung papalarin. na nasawi sa iniirog Lahat daw ay magagawa. tabla po ang naging laban Si JULIETA at AMOR po. Ani JULIET ASENITA. pahabol kong paala-ala Ito‘y usaping-pambabae. eto akong handang-handa Ngunit sa malas ay tila walang makakasagupa! Jonathan: Wag na wag kang aalis diyan. Bibigyan ko ngayon ng linaw. ang una kong pagbibigyan. kasalanan ang magtapat Ng pagsinta ang babae. daanin ang iyong nais Itp‘y sadyang matutukoy.

hanggang ngayon ay tulala! Jonathan: Ang paksa pong nakalaan. hindi ako nagbabanta Ang huling nakalaban ko. ang sarili‟t pinagmulan At saka ko ilalahad.? Si Azl ay nagsasabing itong Wikang Filipino Nararapat ipagtanggol. pati pera sa computer Kabataang sinasabing pag-asa daw nitong bayan Eto ngayo‟t sinasamba ay kultura ni Uncle Sam! Regie: Tapos na po ang labanan. lubos siyang pumapayag Kaya hala. ingatan at gawing puro! Samantalang si Regie ay malaon nang nagpahayag Panghihiram ng salita. henerasyo‟y naging bobo! At nang dahil sa counter strike. kahit pa nga ito‟y Taglish! Azl: Halong wika. wikang halo. simulan mo katwiran mo ay ipukol! Azl: Itong lahing Pilipino. ng counter strike at ng Friendster Wika‟y magiging praktikal. Wikang puro. may sariling alpabeto Katangian at tradisyong minana pa sa ninuno Nararapat alagaan sa haplit ng pagbabago! . kaya walang pagkatuto Bulol na nga pag nag-English.At nang itong Balagtasan ay agad nang masimulan Kaagad ipakilala. at lagi mong pagpe-friendster Naubos na ang oras mo. pagkalat ng wikang English Wikang halo ay mahusay. bulol din sa Filipino Dalawang wikang winawasak nitong mga katulad mo Sa halip na tumalino. taob ang aking kalaban Hindi ako nananakot. ako na po ang nagwagi Purong wika‟y imposibleng magagamit na palagi May salita bang katutubong panumbas mo sa computer Ni hindi mo maisalin. Caviteñong naturingan Makata ng Perpetual Help. halong diwa. ang Diyosa ng Balagtasan Sa talino‟t kagandahan. Prinsesa ng Balagtasan Katwiran ko‟y parang suntok. at ang gamit ay forever! Subalit kung katulad mong parang lola kung mangusap Ay baka mas mainam pang ka-eye ball mo ay kulisap Hindi mo mapipigilan. ang counterstrike o ang friendster Patunay na kilangangang ang wika ay halu-halo Ito pa nga ang sandata upang tayo‟y mas matuto Regie: Regie Ucang ang pangalan. bawat tugma‟y tila kulog Ang sinumang kalaban ko‟y sa pansitan matutulog! Pagkat tayo‟y nag-iisip gamit ang sariling wika Ito rin ang siyang bintana nitong ating kaluluwa Ang dalisay. kaya nagkakalituhan Sa panahon ng internet. may sariling pagkatao May kulturang kinagisnan. mauna na ang panig ng tumututol Sige Azl. sa patulang pagtatalo Alin ba ang nararapat . paksa ng balitaktakan! Mga madlang nanood bago kami magsimula Masaigabong palakpakan ang sa ami‟y ibandila! Azl: Azl Cedric Lopez po. purong wika ay mahusay na sandata Upang hindi madumihan ng kultura ng banyaga! Regie: Malalalim na salitang hindi mo maintindihan Pagkat sadyang makaluma.

at programang tulad nito Ay upang masuportahan itong Wikang Filipino Azl: Azl: Wala akong sinasabing technical terms babaguhin Mukhang itong kalaban ko ang siyang lola at ulyanin Sino kaya ang ulyanin. nag-iisa! Itong Wikang Filipino‟y may sariling katangian Hindi dapat na baguhin. 210 Na siyang pumapatay ngayon sa „ting Wikang Filipino! .O. nag-iiba At sa mundo‟y walang wikang purongpuro. di tanggap ang pagbabago! Azl: Anong klaseng pagbabago kung kolonyal ang isipan Ekonomiya at kultura. baka kayo! Na makitid kung mag-isip. hindi kami. pinigilan! Wag wasakin ating wika. aking mga kaibigan Lubhang lumalayo kayo sa paksa ng Balagtasan Pakiusap na balikan ang paksa ng talakayan Huminahon at magtimpi sa banggaan ng katwiran Ikaw Regie. nagbabago.Henerasyon daw ay bobo. di nagamit. sa iyo Azl ay ganun din Ngayon itong Balagtasan itutuloy na po natin Kayong madlang nanood. kayumangging Pilipina Kumpara sa katulad mong labanos na namumutla! Regie: Azl: Regie: Hindi ako namumutla. sandali lang. technical terms babaguhin? E di lalong ang lahat ay kayhirap na intindihin Jonathan: Sandali lang. konting lamig. at wag na wag ding papalitan Kung mayroong English campaign sa lahat ng paaralan Dapat na may programa rin. masigabong palakpakan! Regie: Di praktikal na tumbasan bawat hiram na salita Ang paggamit nitong wika ay hindi naitatakda Artbitraryo itong wika. ito ang siyang panawagan Wag patayin ang salita. isalin sa katutubo Katulad ng ginagawa ng Indones at ng Malay Katagang dayo‟y binabaybay na gamit ang wikang taglay! Regie: Ikaw ba ay nababaliw. pwede namang matumbasan Mag-imbento ng salitang panapat sa kinagisnan! At pwede ring ang salita‟y babayin sa Filipino Ang ispeling ay baguhin. kulang na kulang pa ito Ang kailangan ay mahusay na programa ng gobyerno Dapat na ibasura rin itong E. bagkos dapat alagaan Rebisyon ng alpabeto nitong taong 2001 Matapos ang limang taon. niretoke nitong agham Tanging ang magkakagusto‟y yaong nahihibang lamang! Regie: At sino ang nahihibang? Azl: Ikaw! Azl: Azl: Ngunit ito ay di sapat. para sa wikang kinagisnan! Regie: Kaya nga may Buwan ng Wika. ang gamit ko y Glutathione Kaya‟t kutis ng artista itong beauty ko sa ngayon! Kagandahang artipisyal. muli‟y aking kahilingan Ialay nang buong sigla. sino ba ang mas maganda? Kayong madlang nanonood kayo na nga ang humusga! Di hamak na mas maganda . ang may kontrol ay dayuhan Kung salita ay hiniram.

alin ba ang pipiliin? Sa pagkakataong ito. mahalaga ay may pera Kaysa naman may prinsipyo ngunit gutom ang sikmura! Jonathan: Akin muling puputulin. 210 Bilang tugon sa hamon ng pagbabago nitong mundo Kailangang paghusayin. umuunlad. at dapat na pagingatan Bawat lahi‟y may kultura. hindi dapat na talikdan! Purong wika ay salamin ng puro ding pagkatao Dalisay na pundasyon ng ating pagkaPilipino Wika natin ay ingatan. sa Hindu at sa Arabo Azl: Kung kaya‟t ang wikang halo ay wika ng pagkatuto Isang hakbang patungo sa hinahangad na asenso Kapag ang wika ay puro. ang paggamit nitong English Hindi naman tuluyan na wika nati‟y inaalis! Pagkat itong wikang English ay ang wikang universal Pangunahing ginagamit sa lahat nang pag-aaral Pag ang Pinoy ay nag-abroad at kung mahusay na mag-English Tiyak na siya ay may trabaho‟t ang pag-aseso‟y mabilis! Regie: Sigawan man o murahin. lumalayo ang usapan Paksa nating sinimulan ang siyang dapat pagtalunan Linawan ang sasabihin. huling hirit ng katwiran ay bitawan At ang madlang nakikinig. ito‟y tiyak mamatay . may sariling kakanyahan Hindi dapat talikuran. wag iwanan ang usapin Wikang puro. wikang halo. bangungot na panaginip Ang dahilan kung bakit ang bansa nati‟y nagigipit Habang Koreano‟t Hapon ay nagnanais mag-English Heto naman ang tulad mong nais ito ay maalis! Regie: Hindi ko sinasabing ang English ay dapat alisin Kundi Wikang Filipino ang dapat na bigyang pansin! Itong wikang Filipino‟y di magamit sa call center Sa interview.Regie: Nilagdaan ng pangulo itong E.O. kayo‟y aking pagbibigyan Huling tindig. payabungin. muli‟y aking kahilingan Gisingin ang diwang tulog sa ritmo ng palakpakan! Azl: O ang aliping caregiver na tagahugas ng puwit Ito ba ang gantimpala sa pangarap na malupit Pilipino‟y sinasanay upang agad ay ieksport Sa kanser ng kahirapan ay siyang natatanging gamot? Azl: Kolonyal na edukasyong ang pundasyon ay ang English Ang ugat ng pagdurusa‟t malaon nang pagtitiis Kung ang nais ay paglaya‟t ganap na pag-unlad natin Itong Wikang Filipino ang siyang dapat paunlarin! Bawat wika sa daigdig ay may kanyang katangian Na dapat na irespeto. nagbabago Kagaya rin ng pag-unlad nitong Wikang Filipino May hiniram sa Kastila. paunlarin Sa pagpanday ng lipunang may paglayang maaangkin! Regie: Makitid na pag-iisip. may salitang katutubo May hiram sa mga Intsik. babagsak ka kung ang alam mo lang ay “Sir!” Huwag ka nang magkolehiyo kung call center agent lamang Hayaan mong murahin ka ng dayuhang mapanlamang! Azl: Regie: Ang wika ay daynamiko.

alin ba ang maktwiran Na gamitin at ituro sa lahat nang paaralan? Palagay ko‟y nasagot na itong ating katanungan Kahilingan namin ngayon. bati kong magiliw sa nangatitipon ngayong panauhin… Paksa: ―Na ang batang minamahal nati‘y dapat ba o hindi dapat na paluin?‖ Katanungan itong nais bigyang-linaw. ay tinutugon ko nang bukal sa diwa. yamang sa pagtula‘y gustong magpasiklab. ang mga makatang dito‘y napipisan. nais kong ihayag at ipaunawang ako‘y tumututol paluin ang bata.Ngunit kapagka may halo. UK. sa ngalang pagtula‘y inaanyayahan. nagbabago Hindi maaaring laging manatili itong puro Kung nagkakaintindihan. Taglish dapat ay iwasan! Kung salita‟y technical term. English din ang kasagutan Kung Filipino ang usapan. bunying lakandiwa. Dapat: Estela Vasquez-Nalden Hindi Dapat: Fely Corcochea Lakandiwa: Bert Cabual Mga nagsiganap sa Balagtasan: LAKANDIWA Magandang gabi po. sumasagot akong handa sa tulaan. dapat na palui‘t nang maging magalang. sa pormal na talakayan Ay ang halu-halong wikang ginagamit nang palitan Kung English ang katanungan. ang batang suwail sa mga magulang. ang paanyaya ko‘y inyong tinatanggap. DAPAT (Panawagan) Aming Lakandiwang kapita-pitagan. kaming tatlo‟y palakpakan! BATA AT PAMALO DAPAT BA O HINDI DAPAT NA PALUIN ANG BATA? Mula sa panulat ni: BERT CABUAL Balagtasang Itinanghal sa Pagdiriwang ng Buwan ng Wika sa Bulwagan ng Centre For Filipinos sa London. gamiting may kalayaan Itong Wikang Filipino‟y nararapat paunlarin Pagyamanin. tangkilikin ang sariling wika natin! Wikang puro. hindi dapat na palitan Ngunit kung mayrong panumbas. wikang halo. may pagyabong na dalisay! Jonathan: Matapos na mapakinggan ang palitan ng katwiran Panahon na upang silang dalawa ngayon ay husgahan Wikang puro. HINDI DAPAT (Panawagan) Paanyaya ninyo. kahit wika‟y halu-halo Ituturing natin itong pagyabong na positibo! Ang dapat lamang iwasan. . kaya ngayong gabi ay may Balagtasan. wikang halo. LAKANDIWA Mga manunulang kawal ni Balagtas. alin ba ang maktwiran Na gamitin at ituro sa lahat nang paaralan? Totoong ang Wikang English ay sadyang ating ka‟ylangan Ito‟y wikang universal na dapat ay pagaralan Mahalaga sa pag-unlad ng lipunan at ng bayan Katotohanang kailan ma‟y di mapasusubalian Ngunit kung mayrong wikang hindi dapat kalimutan Walang iba kundi itong wika nating kinagisnan Higit sa alinmang wika ng kung sinumang dayuhan Ang Wikang Filipino ang siyang dapat pahalagahan! At sapagkat itong wika‟y umuunlad.

Sa naritong madla‘y unang ihahatid. ang hindi makuha sa santong dasalan ay dapat kuhanin sa santong paspasan. pamalo‘y itapon. Kaya sa pagtindig. akong lakandiwa‘y papagitna lamang kung talagang ako‘y kinakailangan. ang akin pong hiling ay palakpak ninyong sa puso‘y pang-aliw. Dapat ang pamalo sa batang suwail at ayaw makinig sa sabing magaling. Latay ng pamalo ay bakas ng galit na ibinubunga‘y lumbay at panangis. marahas na palo ay hampas ng langit sa musmos na puso at mura pang isip. batang sinasakta‘y nagmamatampuhin. Fely. nagiging rebelde‘t mahinanakitin. isang kahihiya‘t batik ay sa iyo ng anak mong lisyang pasanin ng mundo! Katalo.) DAPAT (Unang Tindig) LAKANDIWA Binibiro tayo ng Inang tadhana na ang magtatalo‘y kapuwa diwata. kunin ang latigo‘t iyong hagupitin. Sa aking palagay ay hindi pamalo ang makagagaling sa paslit na puso. mga kababayan.) HINDI DAPAT (Pagpupugay) Ako ay si Fely. LAKANDIWA Unang pagkatindig ni Fely ng Rizal. iyang pamamalo‘y tinik sa damdamin. Magulang sa mundo‘y may pananagutang ituwid ang anak sa buktot na asal. hataw ng pamalo‘y di ko naranasan. kung kapalaran mong may sutil na anak. Katotong Estela. tubo sa Banaba. yakapin ang bunso‘t akayin sa sipag.kaya sa tanghala‘y halina‘t bumigkas. sa Dapat Mamalo‘y lagutin ang bagting. nota ng tula mong may ganda‘t taginting. (Lalapit sa tanghalan ang magtatalong mga makata. Taga-nayong-Arab ng Pidigan. (ang hiling ko naman madlang nakikinig. tulain mo ang iyong matuwid na sa bata‘y subyang ang palong malupit. nang di maabala ang pagsasagutan. magulang at anak ditong napipisan. bagaman at dukha ang mga magulang. (madlang manonood. Rizal. Estela‘y tugtugin.) HINDI DAPAT (Unang Tindig) Ayaw kong ang bata‘y saktan at paluin. Biyaya at lugod sa isang tahanan ang masuyong anak sa mga magulang. minulan kong angkan ay nakikilala. hiling ko‘y baguhin ang panukala mong ang bata‘y paluin. DAPAT (Pagpupugay) Kung tawagin nila ako‘y si Estela. (pagtindig ng ating makatang marilag. Tamad kang magulang at wala kang buto kung di mo mahubog ang mga anak mo. San Mateo. salubunging muli ninyo ng palakpak. tila anghel silang mapananaligan sa magandang kilos at pamimitagan. Ngayo‘y ikaw Fely ang muling bibigkas ng katuwiran mong pamalo‘y di tumpak. palad mong dapat ikagalak. dahil sa pamalo na pandisiplina.) . Abra. kung sa isang sabi‘y di sumunod agad. kung sa iyong angka‘y walang naging liyas. sa ulirang bata‘t tubong masunurin. nguni‘t si Estela‘y aking nalalamang hagkis ng katalo ay kayang ilagan. Hangad kong ang bata‘y lumaking magalang sa mga kapatid at mga magulang. sa halip palui‘y ating pangaralan ng gawang mabuti‘t kagandahang-asal. ang palo‘y taliwas sa usapan natin. panig ng Di-Dapat na ngayo‘y titindig. at ating isiping pag-ibig sa anak ang tanging pansupil. kinakailanga‘y lambing at pagsamo na di magbabawang dakilang pagsuyo. Kaya‘t dal‘wang panig ang magtatagisan sa napapanahon nating Balagtasan. palo ni Estela‘y pag di mo nasalag ay masasawi ka‘t talunang lalabas. kung sa pagsigaw mo ay sumisigaw rin. Ang panig ko‘y akin munang lilinawing di lahat ng bata ay dapat paluin. kudyaping antigo‘y iyong kalabitin. hahambalusin mo ng palong malakas LAKANDIWA Pipigilin ko po munang mamagitan. palakpakan ninyong sa kaba‘y pamatid. ibig nang gipitin ang kanyang kalaban. mga paralumang ganda‘y pambihira. magsigising kayo‘t pulutin ang aral. Hangal na magulang ang di mahahabag sa giliw na bunsong luha‘y pumapatak. nguni‘t may kampilan sa isipa‘t diwa.

matapos magsisi. Kawawang magulang ng batang naligaw. at sa dakong huli‘y naging alibugha. dalagitang anak mamalaya‘y buntis. kung di natatakot sa iyong latigo. HINDI DAPAT Sa latigo‘y kulang. HINDI DAPAT Sa kabaitan ko‘y bubuti ang anak. nang ang panig niya‘y ating maunawa. Matanong nga kita. likong pagkahabag sa bunsong minahal. Ang pananaguta‘y taglay na parati ng mga magulang sa anak na kasi. sa droga‘t sa alak daming nabubulid. nguni‘t patawari‘t ayaw kong sumali sa santong paspasang iyong sinasabi. bunso ko‘y masangkot – ang puno at dulo‘y titingnan kong lubos. sa tulong ng tungkod ay itinataboy. ang tinuturol mo‘y alibughang anak. ayon kay Balagtas. kapag kaharap ka‘y maamong kordero. sa kapuwa tao ay walang pitagan. nangangako kaming sila‘y di sasaktan ng pamalong lagim ang kahihinatnan. bago mo lapatan ng iyong latigo. sa ating panaho‘y daming mga bata. Kung sa angkan namin ay may mga anak na kung sa balatong ay masamang liyas. ang laki sa layaw ay may samang hatid. DAPAT (Ikalawang Tindig) Kung sa basag-ulo.HINDI DAPAT (Ikalawang tindig) Nagturing ang aking bunying kamakata. dahil sa pamalo. kung ang katarunga‘y kanyang sinusunod. dapat daw palui‘y suwail na bata. DAPAT Naging alibugha nang dahil sa layaw. kung kaurali mo ay palalong anak. kawawa na‘y lalong gagawing kawawa! Mag-isip ka muna kung ang bata‘y pilyo. Sa himig ng iyong mga paghahayag. ang kawan sa mundo ng bagong panahon. parabulang batid natin hanggang ngayon. HINDI DAPAT panghampas ay lagim na nakasisindak DAPAT sindak sa palo ko‘y aral na matatag. DAPAT bubuti kung siya‘y takot sa panghampas. baka mo ibili ng BMW! HINDI DAPAT Ang BMW… hindi kailangan. kung may katarunga‘t siya‘y may prinsipyo. sila‘y parang tupang naligaw ng landas na dapat hanapin ng matang may habag. kung ang anak mo ba‘y mapabasagulo – gugulpihin mo ba‘t ikakalaboso. dahil sa pamalo ang bata‘y tulala. aral mo‘y ubos na …. nang ang iyong bunso‘y maging kaibigan. ang makabubuti‘y pag-ibig na tunay. HINDI DAPAT Ang mga magulang ay sinisisi nga sa maling paraan ng pag-aaruga. ang ama‘y nagalak. likong pagmamahal. Kung walang pamalo‘y wala nang luluha na ipagsisimpi ng musmos na diwa. hindi pinapansin ang tatay at nanay. DAPAT Napapariwara? Hindi mo ba batid. dapwa‘t maghuhudas pagkatalikod mo. sila‘y yayakaping buong pagmamahal. ayaw pang magbago. Nawalay na tupa‘y mahal din ng pastol. labis na kalinga‘t sa latigo‘y kulang. pagkapariwara sa gawang mahalay ay isinisisi sa mga magulang. pagka‘t ang latigo ay wala nang bisa sa panahong ito. luma mong pamalo‘y iyong kalimutan. Hampas ng tadhanang masakit matanggap. DAPAT sa panahong itong tao‘y bagamundo ay di papansinin ang kabaitan mo. LAKANDIWA . Estelang katoto. napapariwara. Kung nangangaral ka sa anak mong tuso. nang maglayas siya‘t maligaw ng landas. At sa paghahanap kung matatagpuan. sa pagpapalayaw ay nag-asal tunggak. parurusahan ko ang dapat managot.

limiing mabuti ang panig kong hawak. pagdating ng bahay. Sa mga magulang ay paalaala. sa pamamatnubay. Habang tumatagal. Estela.Mga binibini. Mga anak nati‘y ayaw kong sumunod sa atin. sapagka‘t sa pamalo‘y takot. Kayong nalilimpi‘y hihingan kong tulong ng palakpak ninyo sa gawang-paghatol. lubusin ang sagot. Ang bata‘y paslit pa at ang niloloob sa tama at mali‘y di gaanong talos. ito ngayon ang huli mong tindig. salbahe mang bunso‘y di dapat lumuha nang dahil sa palong hagkis ng tadhana. kung di aakayi‘t gagabayang lubos. itong aking kamay kung saan ipatong. Subali‘t may batang may sariling tigas na sa maling gawa ay nagmamataas. ang ipaulinig. lunas ay pamalong may aral na tatak. (sa kanyang pagputak upang di mangatog palakpakang muli ang ating isoob. sinong nagtagumpay na makatang bantog? anuman ang ngayo‘y inyong niloloob. ang pakpak mong soot. ang bukas ng bunso‘y may ngingiting langit. pumalakpak lamang ang sumasang-ayon. tila nangangant‘yaw matapos mangitlog.) LAKANDIWA Aling palakpakan ang lalong matunog. nasasa pag-ibig na walang pagkupas. ang huli mong putak ay iyong ihandog. salatin. Sa isang mag-anak kung may palo‘t sigaw ay di maghahari ang kapayapaan. sapagka‘t ang bata ay alay sa atin ng Dakilang Diyos upang kalingain. Hindi ko rin hangad na magdalang-galit sa balighong anak at halang na isip. tila nag-iinit itong Balagtasang tagisan ng isip. kung sa panunuyo‘y hindi maitumpak. Inaasahang susuobin sila ng masigabong palakpakan. matapat kong nais. bata ma‘y masaling ng bigat ng kamay. hindi sa pamalong parusang matalim at tinik sa pusong sakdal hirap bathin. mistulang diktador at emperyalismo! At sa pamayana‘y aking hinihiling na sa pagdarasal ang bata palakhin. ibig ko‘y paggalang na tapat sa loob na katahimikan ang inihahandog. palakpakan. (Itatapat ng Lakandiwa ang kamay sa ulo ng bawa‘t makatang nagtunggali. tula mo‘y itodo sa pagmamatuwid. wala sa pamalo ang magandang bukas. sa kahinahuna‘y kung di matutoto ay baka umandar ang yantok-Mindoro. nagsa-aso‘t pusa itong pagtatalo. pamatnubay ito‘t di kaparusahan.) HINDI DAPAT (Ikatlo‘t huling tindig) Naririto akong napauunawa sa mga magulang ng kawawang bata. hataw ng pamalo sa bata‘y ayaw ko. hintay muna kayo. lapastangang bata‘y bigyang-disiplina sa ating pamalong panturo‘t pag-asa! LAKANDIWA Kapos ang isip ko‘t umid yaring dila sa pangangat‘wiran ng dal‘wang makata. tilamsik ng isip at kislap ng diwa‘y mahirap aruki‘t hindi ko mahaka. ang batang lumaki sa latigo‘t suklam. bayan. Sa pamamahala‘y hindi ko rin gusto ang pamamaraang may poot at gulo. Mga panauhin. (upang sa pagtula‘y ganaha‘t lumawig.) DAPAT (Ikatlo‘t huling tindig) Mga kababayan. aking pakiusap. payagang sa Wikang Sarili‘y magtindig! — . maliligaw siyang sa bait ay kapos. Fely. nagiging balakid sa katiwasayan. mga kataga kong gayak nang umalis. Maraming salamat bayang nakikinig sa mga sandaling tayo‘y nagkaniig. minsan pang limiing ang mabuting bata‘y di dapat paluin. LAKANDIWA Tumalon sa pugad ang inahing manok. Iyang pamamalo‘y huwag lalahukan ng maling simbuyo ng galit at suklam. supilin ang anak nang tama‘t mabunga.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful