BANGHAY ARALIN PARA SA MULTIGRADE HEOGRAPIYA, KASAYSAYAN AT SIBIKA V at VI Aralin 1 HEKASI V I. LAYUNIN Nailalarawan ang pamahalaang barangay. I.

HEKASI VI LAYUNIN Nakikilala ang mga katangian ng populasyon na makatutugon sa pag-unlad ng bansa.

II.

PAKSANG ARALIN Ang Pamahalaang Barangay Sanggunian: BEC – PELC Kasaysayang Pilipino, pp. 4–7 Kagamitan: Plaskard, larawan ng datu at mga alagad nito Pagpapahalaga: Paggalang sa mga namumuno

II.

PAKSANG ARALIN Mga Katangian ng Populasyon sa Bansa Sanggunian: BEC – PELC Ang Pilipinas sa Pagbuo ng Bansa, pp. 5–11 Kagamitan: Tsart ng mga organizers, kard Pagpapahalaga: Pakikipagtulungan sa pag-unlad ng bansa

III.

PAMAMARAAN Panimulang Gawain 1. Balitaan Magbalitaan tungkol sa kaunlaran ng kabuhayan sa sariling barangay at sa buong bansa.

2. Pagganyak Bumuo ng tatlong pangkat at ipamahagi ang mga titik sa bawat pangkat. Sa patnubay ng lider ng bawat pangkat, ipaayos ang mga titik upang makabuo ng limang mga salita mula sa mga ginupit na titik nito. 1

2. Pagganyak a. Ipabigay ang kahulugan ng populasyon gamit ang concept map. populasyon tao

Ipakita ang larawan ng isang datu na may mga tauhang nakapaligid dito. Ipabigay ang kahulugan ng bawat isa sa pamamagitan ng pagsusulat ng tamang salita sa bawat patlang: Ang mga unang ____________ na tinatawag nating mga ____________ ay pinamumunuan ng isang ________ sa pamahalaan ng kung tawagin ay ____________. Ipatukoy ang mga katangiang makatutugon sa pag-unlad ng bansa. Paglalahad a. Ipatala ang mahahalagang detalye sa tulong ng mga patnubay na tanong: . Panlinang na Gawain 1. Ganyakin ang mga magaaral na magbigay ng mga pakahulugan nila sa salitang tao sa pamamagitan ng concept mapping. Itanong: 1) Sino kaya ang taong nakalarawan dito? 2 Panlinang na Gawain 1. Sagot: Pilipino ninuno datu barangay palipatlipat ng lugar matalino masipag tamad Tao sakitin mapaghanap malusog mahilig sa tahimik na lugar c.HEKASI V NOUIN GAYRANBA IPONLIPI ATUD HAMAPAANLA HEKASI VI b. Isulat sa pisara ang salitang tao. Paglalahad Hatiin ang klase sa apat na pangkat. Ipabasa sa kanila ang teksto tungkol sa katangiang kanilang tatalakayin. b.

Aling rehiyon ang may pinakamakapal na populasyon? 2. Saan matatagpuan ang populasyong urban? populasyong rural? 2.HEKASI V 2) May alam ba kayo tungkol sa kanya? Anu-ano ang mga ito? 3) Isulat sa pisara ang mga sagot at talakayin. Ipamahagi ang task kard sa bawat pangkat at ipagawa ang gawain na nakasaad dito. kapangyarihan c. Ano ang ipinahihiwatig ng datos ukol sa populasyong urban at rural? 3. 2. Ano ang isinasaad ng talahanayan tungkol sa distribusyon ng tao sa bansa? Ikatlong Pangkat  Populasyong Rural at Urban  Kasarian at Gulang Tungkulin 2. Paghambingin ang populasyon ayon sa gulang at kasarian. pamana d. Alin ang may pinakamanipis ang populasyon? 3. SINAUNANG PAMAHALAANG BARANGAY Datu Kapangyarihan Nakamit sa pamamagitan ng: a. TASK KARD Gawin ang mga sumusunod: Pag-aralan ang graphic organizer at talakayin. HEKASI VI Unang Pangkat  Laki ng Populasyon  Bilis ng Paglaki ng Populasyon 1. talino e. Hatiin sa tatlong pangkat ang klase. Taluntunin ang pagbabago sa laki ng populasyon mula 1960 – 2007. kagandahang-asal      Tagagawa ng batas Tagapagpaganap Tagahatol sa nagkasala Pinuno ng hukbong sandatahan Pangkat ng mga kagawad na tumutulong sa pagtupad ng tungkulin ng datu 1. Ano ang nangyayari sa populasyon ng bansa sa bawat taon? 3. Anu-ano ang mga dahilan ng mabilis na paglaki ng populasyon ng bansa? Ikalawang Pangkat  Distribusyon ng Populasyon  Kapal ng Populasyon 1. Pagtalakay a. Ikaapat na Pangkat  Pandarayuhan  Katangian ng Populasyon 3 . lakas b.

Naging 55 milyon naman 4 c. Naranasan ng bansa ang mabilis na paglaki ng populasyon dahil sa pagbuti ng pampublikong kalusugan at sanitasyon. Naging 1. Sagutin ang sumusunod na mga tanong: Pangkat A Pangkat B 1) 2) 3) 4) Pangkat C Sino ang namumuno sa barangay? Paano siya nahirang na pinuno ng barangay? Anu-ano ang tungkuling nakaatang sa kanya? Sinu-sino ang taong kanyang nakakatulong sa mga gawain? 5) Sa palagay ninyo. Ayon sa mga tala ng mga misyonerong Español.498. Pangkat A: Kapangyarihan Pangkat B: Tungkulin Pangkat C: Suliraning Naranasan .735 ang populasyon ng Pilipinas pagsapit ng taong 2000.000 na ang bilang ng mga Pilipino. naging 19. (Tingnan sa Talahanayan 1.000 noong 1903. anu-ano ang suliraning kanilang nararanasan sa pamamahala? HEKASI VI 1.5 milyon ang populasyon ng Pilipinas noong 1799. Anu-ano ang mga dahilan ng pandarayuhan? 2. Kasabay nito ang pagbubukas ng mga klinika at pagamutan at ang pagtuturo ng wastong pangangalaga sa pansariling kalusugan. Bigyang-pansin ang paglaki ng populasyon ng Pilipinas mula noong unang panahon hanggang sa kasalukuyan. Nagsimula ang mabilis na pagtaas ng populasyon ng Pilipinas noong panahon ng mga Amerikano.00 katutubong Pilipino noon. Itinatag ang Kawanihan ng Kalusugan at Paglilingkod na Kwarentas.2) Ang kauna-unahang pagtaya sa populasyon ng bansa ay ginawa nang dumating ang mga Español noong 1521. Nang lumisan ang mga Amerikano noong 1948. Noong 1970. may 500.635. Nasugpo noon ang epidemya ng mga sakit na kolera at bulutong.9 milyon noong 1812. at 6. Ipasadula sa bawat pangakat ang sinaunang pamahalaang barangay. Ang bilis ng paglaki nito ay dulot ng pagpapabuti ng kalagayang pangkalusugan at pang-edukasyon ng bansa.6 milyon na ang bilang ng mga Pilipino.2 milyon noong 1896 nang magtatapos na ang pananakop ng mga Español sa bansa.234. 36. Anu-ano ang katangian ng populasyon na nakatutulong sa pag-unlad? Bilang ng Paglaki ng Populasyon Umaabot na sa 76. Naitala ito sa 7.HEKASI V b. Nagpatuloy sa paglaki ang populasyon ng Pilipinas noong panahon ng Ikatlo at Ikaapat na Republika. 1. Anu-ano ang epekto ng pandarayuhan sa isang pook? 3.

290 4.10 1.933 2. Samantala. Buzeta P.2 POPULASYON NG PILIPINAS. Buzeta Bowring Guia de Manila Senso Senso Pagtataya ni Prop.712 5. nagkaroon ng bahagi sa programang ito ang ibang mga tanggapan ng pamahalaan gayundin ang mga paaralan. Naapektuhan nang malaki ang populasyon sa panahon ng kaguluhan at kahirapan ng buhay. Talahanayan 1.22 1.72 0.106 2.62 2.91 1.561 1.HEKASI V HEKASI VI ito noong 1985 at lumaki pa nang sumunod na mga taon.568 5.41 0. Zuñiga Sedula Sedula Simbahan Mga lokal na opisyal P. Naganap ito noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Ito ang tugon sa suliranin ng mabilis na paglaki ng populasyon.985 6.23 2.503 1. ipinailalim ang programang ito sa Komisyon ng Populasyon.096 3.34 0.593 3. nagsimula ang programang pampopulasyon ng bansa noong 1969.857 4.78 2. May panahon ding bumagal ang paglaki ng populasyon ng bansa. 1799-2000 Taon Populasyon (sa libo) Taunang Antas ng Paglaki — 3.261 P.80 1. Plehn 5 .50 Pinagkunan ng Datos 1799 1800 1812 1819 1829 1840 1850 1858 1870 1877 1887 1896 1.

71 2. natutuos ito sa pamamagitan ng paghahati ng kabuuang populasyon ng bansa sa kabuuang sukat o lawak nito.HEKASI V 1903 1918 1939 1948 1960 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 7.89 3. Dahil dito.03 2.616 76.684 42.000 60.78 2.703 68.635 10. Nasusukat ito sa pamamagitan ng kapal ng populasyon.000 19.234 27.499 HEKASI VI 2. pag-aanak at pagkakaroon ng transportasyon at komunikasyon. 6 .314 16.36 Senso Senso Senso Senso Senso Senso Senso Senso Senso Senso Senso Senso Pinagkunan: 2001 Philippine Statistical Yearbook Distribusyon ng Tao sa Pilipinas Hindi pantay ang distribusyon o pagkakabahagi ng mga tao sa Pilipinas.098 55.088 36.11 2. paglilingkod at pagpaplano ng mga pamayanan.35 2.87 2. Kapal ng Populasyon Tumutukoy sa bilang ng tao sa bawat kilometro kwadrado ng lupain sa bansa ang kapal ng populasyon.40 2. pamamahagi ng mga kalakal. Ito ay iniuugnay sa iba’t ibang salik tulad ng kalagayang pisikal ng mga rehiyon. mahalaga ang pagtiyak sa kalagayan ng distribusyon ng tao sa bansa.32 2.071 48. Ang distribusyon ng tao sa bansa ay pinagbabatayan ng pangangasiwa. pandarayuhan.07 2.08 2.

Ano naman kaya ang magiging kapal ng populasyon ng bansa sa taong 2005.735 300. Nangangahulugan ito na 255 ang bilang ng tao sa bawat kilometro kwadrado ng lupain.99578 o 255 Ang karaniwang kapal ng populasyon ay 255.HEKASI V Kapal ng Populasyon HEKASI VI = Bilang ng Tao Kabuuang lawak ng bansa Ano ang kapal ng populasyon ng bansa noong 2000? 76.498.000 kilometero kwadrado = 254.617 CAR 100 I 327 II 100 III 445 IV-A 574 IV-B 84 V 265 VI 310 7 . Aling rehiyon ang may pinakamakapal ng populasyon? Aling dalawang rehiyon sumusunod dito sa kapal ng populasyon? Aling rehiyon ang may pinakamaliit na populasyon? Talahanayan 1. kung aabot na sa 83 milyon ang bilang ng mga tao rito? Makikita sa sumusunod na talahanayan ang kalagayn ng kapal ng populasyon ng bansa noong 2000.3 KAPAL NG POPULASYON. 2000 Rehiyon Bilang ng Tao sa Bawat Kilometro Kwadradong Lupa NCR 15.

Kabilang sa populasyong rural ang magsasaka. Anu-ano ang isinasaad ng Talahanayan 1. Ano ang pagkakaugnay ng distribusyon ng populasyon sa kapal nito? POPULASYONG RURAL AT URBAN Mahigit sa kalahati ng populasyon ng Pilipinas ay rural. Bakit hindi pantay ang distribusyon ng populasyon sa iba’t ibang lugar ng bansa? 5. Ito ang mga gawaing pangkabuhayan na pana-panahon. mangingisda. hindi gaanong 8 . Kailan ginawa ang kauna-unahang pagtaya ng populasyon sa Pilipinas? 3. Ano ang tinutukoy ng katawagang populasyon? 2.2? 4.1 tungkol sa populasyon ng Pilipinas noong 2000? ng talahanayan 1.HEKASI V VII VIII IX X XI XII ARMM CARAGA Average HEKASI VI 381 168 198 196 191 179 211 111 255 Pinagkunan: 2001 Philippine Statistical Yearbook Sagutin Mo 1. magtotroso at minero. Bakit mahalaga para sa pamahalaan ang kaalaman tungkol sa distribusyon ng populasyon ng bansa? 6. May mga populasyong rural sa lahat ng mga rehiyon ng bansa maliban sa Metro Manila.

iniulat na mataas nang kaunti ang bilang ng mga lalaki sa mga babae.616. 2000 Kasarian at Gulang Sa 68. bagaman pangalawa lamang sa may pinakamakapal na populasyon ang Metro Manila. 9 .49 29. paglaganap ng iba’t ibang sakit. Ang proporsyon o bilang ng mga lalaki sa bawat 100 babae ay 101. June 2.536 na populasyon ng mga sambahayan sa Pilipinas noong 1995. hindi gaanong matatag ang bentahan at bilihan at kulang sa pamamahalang teknikal.457 43 43.460 100 1990 Bilang Bahagdan 31.56 18.088.278 57 76.441.51 60. Kaya naman. May kinalaman dito ang uri at dami ng mga likas na pinagkukunang-yaman sa pamayanan.617 sa bawat kilometro kwadrado.HEKASI V HEKASI VI malaki ang puhunan. halimbawa.498.894. ang kapal ng populasyon nito ay 15.697.7 ang proporsyong ito noong 1980.719 48. Karaniwang malaki at may kakapalan ang populasyon sa mga pook na urban. ang populasyong urban sa Pilipinas ay matatagpuan sa Metro Manila at iba pang mga pangunahing lungsod at bayan. 1990. nagiging suliranin dito ang pagsisikip.097. Inulat na 100.735 100 Pinagkunan: Asiaweek. 2000 Pook Rural Urban Kabuuan 1980 Bilang Bahagdan 30.914 100 2000 Bilang Bahagdan 32.604. Ano ang mapapansin sa agwat ng bilang ng populasyong rural at populasyong urban? Ano ang ipinahihiwatig nito? Talahanayan 1.195 51.6.4 POPULASYONG RURAL-URBAN NG PILIPINAS 1980.256. Samantala.4.44 48.711 62.008. Pag-aralan ang Talahanayan 1.749 37. polusyon. kawalan ng hanapbuhay at pagtaas ng antas ng krimen.

tanging ang Pambansang Punong Rehiyon lamang ang may nakararaming babae. na iniulat na 95.HEKASI V HEKASI VI Sa mga rehiyon.3 bahagdan. 10 . Ang pangkat na produktibo o 15 hanggang 64 na taon ay 58.2.5. Nagpapahiwatig ito ng isang batang populasyon. na iniulat na 105. Tulad ng karamihan sa mga umuunlad na bansa. Nagpapakita rin ito ng pagbaba ng populasyong lalaki at babae sa pagtanda ng mga ito. Kapag hinati sa tatlong pangkat ng gulang. ang piramide ng gulang at kasarian para sa Pilipinas ay nagpapakita ng isang malawak na balangkas.2 bahagdan. Ang Autonomous Region in Muslim Mindanao ang may pinakamalaking proporsyon ng mga lalaki sa bawat 100 babae. ang populasyon na wala pang 15 taong gulang ay binubuo ng 38.

706 100 26.414.5 POPULASYON NG PILIPINAS AYON SA GULANG 1980.063.004.341 3.613.460 100 20.3 39.697.0 26.4 1990 Bilang Bahagdan 60.295. Tatlumpu’t walo sa kanila ang mga batang wala pang 15 taon at apat ang matatanda. Nangangahulugan ito na sa bawat 100 tao sa bansa. Ang populasyong kasama sa gulang na wala pang 15 taon at 65 taon pataas ang nabibilang sa hindi naghahanapbuhay.615 3.572 54.629 58.636.6 1.629.098. at 58 ang may gulang na 15-64.240. 58 ang naghahanapbuhay at 42 na hindi nagtatrabaho ang umaasa sa kanila. 1990.5 34.4 1995 Bilang Bahagdan 68. Ang populasyong nasa gulang na 15 hanggang 64 na taon ang ipinalalaga na naghahanapbuhay.547 42.5 Pinagkunan: 2001 Philippine Statistical Yearbook 11 .5 bahagdan lamang. Ang hindi tiyak dito ay kung ang lahay ba ng taong may gulang na 15 hanggang 64 na taon ay may hanapbuhay.HEKASI V HEKASI VI Ang matatandang 65 taon pataas ay may 3.462 38.994 100 24. Makikita sa gulang ng populasyon noong 1995 na sa bawat 100 tao. Ano ang ipinahihiwatig ng bilang ng populasyong 0-14 na taon mula 1980 hanggang1995? Ano naman ang kahulugan ng papalaking bahagdan ng populasyong may gulang na 65 taon pataas mula 1980 hanggang 1995? Talahanayan 1. mga 38 ang may gulang na mula 0 hanggang 14 na taon.1 2. 1995 GULANG Kabuuan 0-14 15-64 65 pataas 1980 Bilang Bahagdan 48.221.586 39.2 2.959 57.903. mga apat ang may gulang na 65 taon pataas.449 3.

871 12.098.460 60.801 11.504.574. Gabayan ang mga bata sa pagtatalakayan sa tulong ng mga organizers.596.087.617 R-VI 310 CAR 11 R-VII 381 R-I 329 R-VIII 168 R-II 100 R-III 445 R-IVA 574 R-IVB 84 R-V 265 MINDANAO R-IX 198 R-X 196 R-XI 191 R-XII 179 ARMM 211 CARAGA 111 Pinagkunan: Asia Week.703.974 12.604.077 88. June 2.684.746 15.614 Dagdag na Populasyon 9. 2000 12 .800.206 76.413.537 Pangkat II Distribusyon at Kapal ng Populasyon sa Bawat Kilometro Kwadradong Lupa LUZON VISAYAS NCR 15.070.685 36.486 48. Pangkat I Laki at Bilis na Paglaki ng Populasyon Taon 1960 1970 1980 1990 2000 2007 Populasyon 27.HEKASI V 2. Pagtalakay HEKASI VI Ipaulat sa bawat lider ng pangkat ang mga nakuhang impormasyon.

June 2.6450.267 Babae 27.524. Populasyong Rural at Urban Populasyong Rural at Urban 43% 57% Urban .620 Rural . 2000 B.43. 2000 13 .894. Kasarian at Gulang (2000) Ayon sa Kasarian 65 pataas (4%) 49.32.810 Pinagkunan: NSO.979.457 Pinagkunan: Asia Week.36 % % Lalaki 38.HEKASI V HEKASI VI Pangkat III A.609.

HEKASI V HEKASI VI Pangkat IV pagiging malusog at matalino may kasanayan Katangian ng Populasyon Tungo sa Pag-unlad may wastong saloobin maayos at tama ang pamamaraan epektibo at maaasahan matiyaga sa gawain mapagmahal sa mga bata Mabilis magkwenta masipag sa pagtupad sa tungkulin Pandarayuhan EPEKTO NG PANDARAYUHAN Pagbabago sa Populasyon Pagbabago sa Kalakarang Gulang ng mga Tao Pagbabago ng mga programa at gawain sa pagpapaunlad ng bansa 14 .

Hatiin sa tatlong pangkat ang klase. Pangkat 1  Saang barangay ka kabilang? Pangkat 2  Kung ikaw ay isang datu. Paglalahat Anu-ano ang katangian ng populasyon na makatutugon sa pag-unlad ng bansa? Ang mga katangiang ito ay ang mga sumusunod: laki ng populasyon distribusyon at kapal ng populasyon populasyong rural at urban kasarian at gulang pandarayuhan populasyong malusog. Paglalapat a. Ipasagot ang napiling katanungan. na karaniwang binubuo ng humugitkumulang sa 30-100 pamilya.HEKASI V Pangwakas na Gawain 1. matalino at may wastong saloobin 2. Ibahagi sa isa’t isa ang kanilang sagot. Ang namumuno ay may malawak na kapangyarihan at tungkuling ginagampanan sa kanyang nasasakupan. HEKASI VI Pangwakas na Gawain 1. Paglalahat Ano ang pamahalaang barangay? Ang pamahalaang barangay ay pinamumunuan ng Datu. Makipangkat sa dalawang kamag-aaral at bumuo ng triad. Isulat sa papel ang nabuong kasagutan at basahin sa klase. Bakit mahalagang kilalanin at pag-aralan ang iba’t ibang katangian ng populasyon sa bansa? b. Pag-usapan at talakayin ang inaakalang sagot sa tanong na nasa kahon. kapitan. Paano ka makikipagtulungan sa pag-unlad ng bansa? CORRECTIVE INSTRUCTION 15 . Paglalapat a. b. anu-ano ang iyong gagawin para sa ikabubuti ng iyong nasasakupan? 2.

f. 3. Binubuo ang isang barangay ng humigit kumulang sa _________ pamilya. umalohokan ________4.077 na populasyon ayon sa 2000 senso. 30-90 e. mayor IV.HEKASI V HEKASI VI Pangkat 3  Bilang miyembro ng barangay. a. Malawak ang pang-unawa at mabilis magtrabaho. Ang Pilipinas ay binubuo ng 76. May mga lugar sa bansana malawak ngunit madalang ang mga taong naninirahan. Sultan d. 30-100 b. 16 . kartero b. ________1. ________2. gobernador e. a. 50-100 a. Maaaring lumiit ang populasyon ng nilisang lugar at lumaki naman sa lugar na pinuntahan. 50-150 d. b. lider e. Datu c. Datu c. PAGTATAYA Kilalanin kung anong uri ng katangian ng bansa ang inilalarawan sa bawat bilang. bakit kailangan nating igalang ang mga namumuno? Sa paanong paraan? IV. c. 1. Paglaki ng populasyon Malusog at matalinong populasyon Pandarayuhan Bilis ng paglaki ng populasyon Bilang ng populasyon Distribusyon at kapal ng populasyon ________3. Ang tagahatid ng balita ukol sa mga batas na pinaiiral sa barangay ay ang ____________. ________5.504. tanod d. Isulat ang titik lamang. PAGTATAYA Piliin ang titik na may wastong sagot na angkop sa bawat pangungusap. e. 30-50 c. d. Piliin ang tamang sagot sa loob ng kahon sa ibaba. 2. Pinamumunuan ang pamahalaang barangay ng isang __________. Tinatayang higit sa 16 milyon ang madaragdag na populasyon ng bansa pagsapit ng 2010. Konsehal b. a.

sugo ng pamahalaan sa ibang bansa 5. a. tagagawa ng batas b. KASUNDUAN Anu-ano ang mga salik na may kinalaman sa paglaki ng populasyon? 17 . KASUNDUAN Gumuhit ng larawan ng unang barangay. pagpupulong f. paglalaban e. Idikit ito sa ―bond paper‖. seremonya HEKASI VI V. Sumulat ng 3 pangungusap tungkol dito. kasi-kasi c. _________ ang tawag sa isinagawang seremonyang sanduguan. pinuno ng isang barangay d.HEKASI V 4. V. tagahatol sa nagkasala c. Alin sa mga sumusunod ang hindi kabilang sa tungkulin ng datu? a. basi-basi b.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful