Sad Fe w No tes o n Cr eative W r iting December 18, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

Ordonez One striking fact about Philippine Literature (English or Filipino) is that our creative writers have been, and still are, suffering a very unpopular verdict from the reading public. This kind of notoriety is quite appalling, considering the professed literacy of our society. The situation strikes us sharply. For between a choice, say, of Emile Loring‘s ―What Then Is Love?‖ or some novels in comics form of Carlo Caparas and Nick Joaquin‘s ―The Woman With Two Navels‖ or Ninotchka Rosca‘s ―Twice Blessed‖ (1993 American Book Award) or her novel ―State of War‖ that clearly depicts the lives of ordinary people under the Marcos dictatorship, the choice is decidedly ready-made: Joaquin and Rosca suffer the tyranny of unpopularity not because they are unacceptable writers but, simply, their elegant style does not excite the taste buds of ordinary readers. This is also true as regards literary pieces written in Filipino vis-a-vis romance and fantasy novels and short-stories proliferating in leading commercial magazines or publications. This situation which exists between the creative writers and their reading public is indeed disheartening and, by and large, may be considered as the fundamental problem of creative writing today. The problem of the Filipino creative writers is how to communicate their crops without sacrificing the literary quality. Their evaluation of human life,especially of the downtrodden and the oppressed, their indictment of the greediness and exploitative nature of the ruling class, their appreciation of rural scene and of country life or, simply, the down-to-earth manners and attitudes of Filipino society are still inept to touch the sensibilities of the readers. This finds its incipient in the seeming neglect of creative writing to focus its attention to the inviting scenes of country life and the continuous struggle of the Filipino masses for a just and prosperous society. Creative writing‘s attempt to discover the image of country life is still weak, if at all. The feeble attempt to rediscover the lost image has failed to provide the link between the creative writers and the reading masses. This circumstance has brought several literary setbacks, dragging the writer‘s prose into the dungeon of commercialism. Some short-story and novel writers have tainted the noble mission of creative writing into a commercialized plot. The atmosphere of creativity afouls with the smell of cold cash and, as such, an illusion of creativity is unavoidably created in commercial magazines of note. But, unfortunately, an honest appraisal of short-stories and novels clashing in commercial streets reveals unmistakably that they are pieces of writing which creativity is not. There is not even a color of meritorious literary. Most often than not, these novels and short-stories appearing in commercial magazines do not even deserve a cent of passing comment.

Commercial fictions, we are told, are written basically on one formula, and they rest simply on that. They don‘t even move in three dimensions and do not possess what we call the ―living soul‖ of the story. They are plot stories but without any color of creativity nor craftmanship. The style is very much toned down as if afraid that the readers will not grasp what the writer wants to impart. The writer, in himself, of such pieces — I am sure — does not find satisfaction in his work. The author must first feel the inner satisfaction of his art before he can transform it into a readable prose. It is the policy, however, of commercial magazines to satisfy first the lust for entertainment of the reading public by virtually denying the literary merits of the story. And as long as the readers are contented, for business sake, the story must go on! But this scheme must stop. The writer must not primarily write for money‘s sake. He must write because he wants to write. The taste of the reader is only secondary, if at all. For unless he is ready to sacrifice the reader‘s predisposition to value judge the writer‘s work on the scale of popularity — not on literary merits — the creative writer loses his social purpose, his creative writing.

Tro ub ado ur o f Ho p e December 6, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Poem) the vapor-laden clouds glide in the horizon of discontent as billion of stars wink at the pale, waning moon the somber night gnaws my tormented soul as my mind swims in the labyrinths of hope forevermore i will sip the sparkling dewdrops in every blade of swaying grass

as the whispering morning wind licks my heaving, revolting breast. yes, strength of spirit i need in my loins i must rekindle the fire of undying faith the flames must be blazing in every day and night to be a troubadour of hope to weave lyrics of joy to hum with the whirling wind melodies of awakening songs for the oppressed-downtrodden faceless-nameless class in my exploited, barren land yes, resolute i must be to continue weaving fiery, liberating lines. my mind now sways back and forth in the rugged terrain of ideologues but crystal-clear purpose shall keep me going swimming, struggling against the rampaging river of injustices and despair and my untrammeled, selfish ego will i drench and cleanse in the torrents of blood of the devoured victims of the ruling class yes, let‘s all be troubadours of hope in this forsaken, wretched land!

Di Ako Naiinip November 6, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez

(Tula) di ako naiinip hanggang sumisikdo ang puso hanggang kumikiwal ang dugo pumanaw man ang mga dekada ng pakikipagkawit-bisig sa masa di tatakas matingkad na alaala ng namaalam na mukha ng mga kasama ng nagsipag-alay ng buhay at pagsinta sa lugaming la tierra pobreza di ako naiinip hanggang kumukulo ang sentido hanggang pumipiglas ang kamao bawat araw ay dinidilig ng pag-asa sa lagunlong ng mga protesta laban sa naghaharing inhustisya nagsasayaw sa telon ng mga mata eksena ng marahas na pelikula luwalhati‘y hinahabi ng musika di ako naiinip hanggang humihihip ang habagat at amihan hanggang nagkukulay-ginto ang palayan naniniwala akong magbabanyuhay din ang lahat maglumot man mga batong-buhay sa mga ilog magbitak man mga burol at kapatagan kumutan man ng dusa‘t dilim ang kabundukan hagupitin man ng daluyong ang kaparangan natuyong mga dahon ay magluluntian di ako naiinip hanggang sumasagitsit kidlat sa kalawakan hanggang dumadagundong alon sa dalampasigan oo, mga kasama‘t kaibigan huwag mainip ipagpatuloy ang pagtahak sa mabatong daan huwag mainip

di lalaging malamlam ang buwan di mananatiling walang bituin sa magdamag na karimlan huwag mainip mahahalikan din mithiing maningning hanggang umaalingawngaw himno ng mga tungayaw hanggang di maibilanggo sa yungib ng bungo singasing ng mga punglo di ako naiinip huwag kayong mainip nagkikindatan mga alitaptap sa mahalimuyak na daan ng laya‘t katubusang nais nating makamtam papailanlang din sa hangin kalansing ng nilagot na mga tanikala ng pagkaalipin!

Ihahasa Na mi n Ang I tak October 28, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez

(Tula) ihahasa namin ang itak kapag hangin hatid ay sagimsim kapag malamlam ang mga bituin at sikat ng araw ay laging kulimlim ihahasa namin ang itak kapag naluluoy ang mga bulaklak kapag mga layak ayaw maglagablab kapag mga hamog ay ayaw kumislap kapag di makita isang alitaptap.

oo, ihahasa namin ang itak kapag kaming maralita magsasaka‘t manggagawa mapalad pang mga daga kaming maghapon sa paggawa laging hungkag ang sikmura ihahasa namin ang itak lalo‘t bunsong mahal nilalagnat kinakabag sa magdamag walang masipsip na gatas sa suso ng inang naluoy sa hirap. ihahasa namin ang itak kapag bigas sa kaldero nilamon ng asendero kapag pawis nitong braso nilaklak ng mga amo ihahasa namin ang itak kapag kape‘y maputla na‘t lasang amag habang iyo namang nginangasab grasyang kami ang naghirap ikaw naman laging bundat. ihahasa namin ang itak kapag sobrang buwis iyong pinipiga sa sambayanang nagkakandakuba masandat lamang kayong pinagpala at may madambong ang uring ulikba habang kami nama‘y titinga-tingala sa kung sinong birheng puspos daw ng awa nabingi na yata sa dasal-hinaing ng uring alipin ng dusa‘t dalita. ihahasa namin ang itak kapag hustisya mo‘y sing-ilap ng ulap daig pa ang pagong kung ito‘y umusad sa uring mayaman ay walang kamandag

ihahasa namin ang itak oo. ihahasa namin ang itak kapag la tierra pobrezang pinakamamahal ipinagagahasa sa mga dayuhan malusog na suso‘y ibinubuyangyang puklong soberanya‘y itinitiwangwang manatili lamang sa kapangyarihan kayong nasa poder ng pagkagahaman ihahasa namin ang itak hanggang mapairal ang hustisya sosyal sinta‘y mapalaya sa gabing madilim bartolina‘y ganap wawasakin ng dahas ng hangin ng ngitngit ng alon ulan ng bituin! . Ala y sa Magiti ng na Mand i r ig ma October 10. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) la tierra pobreza namaalam. lumisan kamakailan supling mong inialay ang buhay sa ngalan ng mataos na pagmamahal walang hanggan siyang maglalakbay sa kalawakan ng mga buntala ngunit maningning na mga tala iniwan niya sa palad ng dusa ng kanyang mga kapatid at kasama .ngunit mapanikil sa uring mahirap sa pusong matapat ang kapara‘y sibat banal na adhika ay dinadapurak hadlang sa pangarap sa laya‘t ligaya naming nagsisikap.

la tierra pobreza magiting mo siyang mandirigma ng pagsinta at pag-asa kagaya siya ng mga bonifacio marti. oo. la tierra pobreza . castro at che guevara magluluningning.kawangis ng ulilang estrelya sa luntian niyang sombrerong ilang dekadang minahal ng masa muhon iyon at sagisag ng prinsipyo sa walang humpay na pakikibaka matubos ka lamang la tierra pobreza sa kamay ng uring mapagsamantala lumisan man siya di naman mamamatay kanyang mga alaala sa magkakarugtong na mga ugat sa nagkakaisang mga utak sa bawat dibdib ng paghihimagsik ng nakikibakang masa di maaampat ang daloy ng nag-aalimpuyong dugo sa sumisikdong mga puso hanggang hari-harian ang iilan sa lupain ng dalita‘t dusa. hahalimuyak mabulaklak niyang mga alaala sa bawat pagngiti ng umiinit na umaga sa bawat pagtitig ng buwang marikit sa gubat ng dilim at lagim sa bawat hagupit ng dahas ng hangin sa moog ng sagimsim oo.

lolo hugo sa maghapo‘y kailangang ibenta mo para maibili ng pansit-gisado sa restawran ni be ho sa kanto ng elizondo naghihintay mong bunsong apo sa nakaluhod na barungbarong sa gilid ng mabahong estero? ostiya na lamang kaya ang iuwi mo sagana sa altar ni padre san pedro sabawan ang kanin ng agua bendita baka maglasang kalderetang tupa sa bibig ng namayat lumuluhang sinta natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin.huwag kang manimdim lumisan man siya sa iyong piling sisikat pa rin ang mga bituin yayakapin ng init ng araw iba mo pang mga supling magbabanyuhay din ang iyong panimdim mga dugo nila‘y ididilig ng giting sa hardin ng sagrado mong adhikain mamumukadkad din mga gumamela ng laya mo‘t ligaya! sa lumisan mong magiting na mandirigma sinisinta naming la tierra pobreza kaming mandirigma ng papel at pluma iniaalay nami‘y himagsik ng tinta at letra kami‘y supling mo rin na nakikiisa laban sa anumang uri ng pambubusabos-pagsasamantala! Na tutulo g Pa Rin Ang Neg ro ng Na za reno September 14. Ordonez (Tula) ilang kahang sigarilyo. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. .

. ilang dekada na ba. madugong mga protesta sa panahon ng malagim na diktadura mabulas ka noong gaya ko sumasabit pa sa mga estribo sa mga sasakya‘y nakikipagpatintero ngayo‘y kapwa lolo na tayo natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. sigarilyo kayo diyan! bawal mang hithitin sa maraming lugar pero usok ng tambutso ng mga sasakyan di lason sa hungkag na tiyan sa kauri nating laging nagkakalkal ng grasyang mula raw sa poong maykapal paano pakakainin apong naghihintay? natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. hidalgo hanggang dibdib ng bilibid viejo wala kang matatalisod ni piso walang pandesal mula sa langit walang lugaw sa pondang maanghit sa paa mo‘y biglang hahaplit sigarilyo ng mga sugapang gaya ko magpapakislap sa mata mo. lolo hugo nagtitinda ka ng tingi-tinging sigarilyo? nagtagpo na tayo sa plaza miranda sa maalab. lolo hugo natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. lolo hugo sa pandinig mo‘y umalingawngaw? ilang himno‘t salmo na ba ang nagpasayaw sa utak mong humihiyaw? sigarilyo. lolo hugo mulang bibig ng r.gaygayin mo man. ilang dupikal na ba ng batingaw.

2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. lolo hugo kapag nagising negrong nazareno itataas natin ang kalis ng dugo bendisyon ng tabak at koro ng bomba iparirinig natin sa mga asyenda sa mga empresa at mga pabrika sa naglumot na kuta ng inhustisya prusisyon ng masa‘y agad huhugos palalayain ang uring busabos! oo. lolo hugo natutulog pa rin ang naegrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. lolo hugo kapag nagising negrong nazareno di ka na magtitinda ng sigarilyo litson adobo‘t asado iuuwi mo sa pinakasisintang bunsong apo pero. Ordonez {Tula) ayoko nang marinig ritmo ng melodiya ng mga salita sa parirala‘t mahabang talata .anong malay natin. Ayo ko Na! September 6. sa ngayon. lolo hugo baka sa wakas magising din sa pagkakahimlay nazarenong negro sa yakap at halik ng milyong deboto baka biglang bumangon din sa dasal at misa ni padre san pedro espada‘y hawakan putulin ang ulo ng mga ganid sa mga palasyo busbusin ang tiyan ng mga impakto upang grasya nati‘y di nila masolo malay natin.

ayoko nang marinig kadensa ng martsa ng mga lirika sa tinahing piring ng mga taludtod sa mga saknong na uugud-ugod pusong binalsamo ay di na titibok sa himas at hagod ng pantig na bansot utak mawawakwak sa mensaheng bubot bamban ng tainga ay baka madurog sa nakabibinging daing at himutok ng pusong lumangoy sa dagat ng lungkot walang inaawit kundi tagulaylay at nakababaliw na paghihiwalay walang tinutula kundi panagimpan ilusyon ng diwang alipin ng buwan. ayoko na. nais kong marinig sa himnong tinipa sa dibdib ng masa sagitsit ng punglo sa gabing malalim tagupak ng lintik sa pisngi ng dilim atungal ng kulog sa burol na baog . sa mukha ng papel nais kong makita‘y dahak ng kataga at madugong bisig sa mga talata metaporang buhay sa mga adhika ng masang kahalik maputik na lupa lirikang maapoy sa utak ng madla tayutay ng bala sesura ng bomba sa bawat saknong ng pakikibaka.ayoko nang marinig kalantog ng yero pinukpok hinubog ng mga latero inihulmang bubong sa lumang sasakyang pupugak-pugak na sa mabatong daan.

ayokong makita de kuwadrong larawan ng mga pagsinta o paghahalikang di ko rin madama ako‘y nabulag na sa mga milagrong iyong ipininta sa telon ng mata nakahandusay sa silid ng isip mga imaheng dulot ay himagsik mga aliping katalik ng lagim sa bartolina ng mga bituin.bombang pinasabog sa pusod ng lungsod lagunlong ng hiyaw ng diwang marangal laging kaulayaw ng bayang minahal! oo. kailan mababago itong lahat-lahat? brasong buto‘t balat pisnging nangulubot likod na nahukot katawang natuyot bitukang nalagot habang nagpipista mga panginoon sa mesang sagana sa laman at dugo ng mga utusang tiya‘y kumukulo silang mga diyos sa palasyong ginto nguso‘y nanghahaba sa sarap ng alak at litsong nginasab dilag na nginabngab kailan lilimusan katiting na habag masang sambayanang siyang pinagmulan ng yamang kinamkam? .

kailan tatapunan ng kaning nagtutong o natirang mumo batang pumintog ang tiyan sa hanging naglunoy sa kanyang katawan? ayoko na ayoko nang maulinig elehiyang malungkot odang nagdarasal epikong matamlay bingaw na kataga pilay na talata bulol na taludtod saknong na kulubot at mga katagang hindi dumudura walang pagbabanta sa sakim na mukha ng diyos ng sama sa ngayo‘y nais ko nais kong tunghayan sa lukot na papel letrang nag-aapoy sa lupang naluoy tutupok sa moog ng uring bagulbol nais ko‘y talatang matalim lalaslas sa dibdib ng dusa‘t sagimsim. ayoko na oo. ayoko na sa mga katagang di dumaramba di gumigising sa diwa ng masa sana‘y may dagundong ng along malakas may alimpuyo ng bagyong marahas .

Ordonez (Tula) di kayo desaparecidos di kayo nawawala kayong nilamon ng lupa kayong mga katawa‘y nilapa kayong kalamna‘y ipinataba sa damong ligaw at makahiya di kayo nawawala kayong isinimento sa dram hinigop ng pusod ng karagatan o binulok sa tagong bilangguan kayong ulong putol malabolang sinikaran pinagulong sa dibdib ng kagubatan kayong nadiskaril ang kalansay .upang galyos ng pambubusabos hustisyang baluktot ganap na madurog bayaang manlisik ang init ng araw bayaang humiyaw ang sanlaksang titik ulan mang naipon sa pisngi ng langit gawing palasong ang taglay ay ngitngit o mga punlo kayang bubutas-lalagos sa pusong maitim ng mga balakyot bibiyak sa bungo ng mga nagtraydor sa ngayon at bukas ng bansang binitay ng diyus-diyosa‘t mga panginoon lagablab ng titik singasing ng lintik siyang papatay naman sa mga limatik! Di Ka yo Desap ar ecido s September 1. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

buto ng kamay ngayo‘y tangay-tangay ng asong galang nagkalkal sa masukal na talahiban. di kayo desaparecidos di kayo nawawala naroroon kayo sa uha ng lumayang sanggol sa nagdugong puwerta ng ina sa gumiting pawis sa noo‘t mukha ng inaliping manggagawa sa halas sa binti‘t alipunga sa paa ng dinustang magsasaka sa himutok ng mga dukha sa bilangguan ng dalita sa singasing ng hininga ng bawat nakikibaka para sa dangal at laya luwalhati‘t ligaya ng bayang pinakasisinta! . di kayo desaparecidos di kayo nawawala nagbagong-anyo lamang sinalaulang katawang-lupa sa makulimlim mang umaga o humihilab na katanghalian sa namamaalam mang araw o gabi ng buwang malamlam naroroon kayo sa nag-usbong na hamog sa damuhan sa kumakaway na mga butil ng palay sa himno ng ibon sa kaparangan sa hagupit ng hangin sa lumalangitngit na punong kawayan sa tumakas na alipato ng naglagablab na apoy sa karimlan.

di kayo desaparecidos di kayo nawawala tubig lamang kayong nilaklak ng uhaw na bibig ng init magiging itim kayong ulap ng langit saka palasong ibibinit ulang kayong hahaginit sa lupang tinigang ng dilim-sagimsim binhi kayo ng pangarap muli‘t muling sisibol din halaman kayong nanilaw kinapon ng dahas at lagim magluluntian din sa gabing madilim oo. di kayo desaparecidos di kayo nawawala nagbanyuhay lamang ang katawang-lupa paulit-ulit nga kayong mabubuhay sa nag-aapoy naming puso‘t isip sa siil ng madamdamin ninyong halik sa yakap ng inyong diwang katalik di masasayang mga dasal-tagulaylay ng lumuhang mga mahal sa buhay kaaway man kayong itinuring ng mga kampon ng dilim sa utak namin kayo‘y magluluningning tatanglawan-iilawan landas naming lalakbayin . di kayo nawawala di kayo desaparecidos sapagkat ugat ninyo‘y karugtong ng aming mga ugat sapagkat dugo ninyo‘y dumadaloy kumikiwal din sa himaymay ng aming puso‘t laman sapagkat diwa ninyo‘y nakikipaglakbay sa mithiin naming ayaw humingalay. oo.

maria ng mga aninong walang mukha ng mga nilikhang walang letra mga bibig at mata sa silid ng heringgilya ng medisina at gasa itinaboy ka ng hangin mulang brumm sa belgium hanggang sa lagunlong ng humihiyaw na mga tambol sa lansangan ng rio de janeiro upang muling busbusin ng matalas na kutsilyo sinapupunang pinahirapan ng banta ng kamatayan bituka‘y muling puputulan obaryo‘y inalis na noon pa man upang hininga‘y di ulilahin ng pagaspas ng amihan sa la tierra pobrezang ginutay ang pusong iwanan at ngayon sa sumisikdong kamalayan muli‘t muling binabalikan lupaing lunduyan niyong pagmamahal at kahit sa pangarap man lamang madugtungan ang pakikilaban at matanglawan ng bilyong bituin banal na laya‘t adhika .upang tanikala ng pang-aalipin marahas lagutin… baklasin! Maria Magd ala: Di Mama mata y na T alahib ng Al aala August 28. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) dinadalaw ka ngayon.

ng masang alipin ng dusa‘t dalita sa lipunang walang patumangga sa pagsalaula sa buhay ng dukha. maria hanggang nobiyembre na lamang ang lagaslas ng hininga at walang katiyakan kung kinabukasa‘y ngingiti pa o masisilayan pa mabining pagmumumog ng mga damong nakayukayok sa umusbong na mga hamog o masuyong darantayan pa ng naglalagos na sikat ng araw sa ulilang bintanang salamin mukhang nangulimlim at mga matang lumalim sa pagsisid sa dagat ng mga alaala sa pagsalunga sa mga burol at sabana at pagmamartsa sa lansangan ng mendiola sa piling ng masang pinakasisinta o. maria magdala naiparating mo na sa akin sagradong mga mithiin at habilin inilululan sa mga pakpak ng langay-langayan . maria magdala akong itinuring mong ama ngayo‘y pinapalakol ang dibdib nilalaslas ng labaha ang isip nakabilanggo yaring tinig di madakma sa mailap na hangin hinahabol na bawat salita‘t talata maipadama man lamang sa katawan mong lupa tagulaylay ng pagsinta sa magiting na kasama! oo. nang sabihin mo.

maria magdala isa ka sa talahib ng aming mga alaala sunugin man nang sunugin at patayin muling uusbong sa lupain ng inhustisya muli‘t muling iindak at mamumulaklak saanman dumaramba pagsasamantala sa lugaming buhay ng masa oo. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. tulad mo. maria magdala ang walang kamatayang talahib ng aming mga alaala! I sang K utsar itan g Lu ha August 21. Ordonez (Tula) di ko maiiwasang alayan ka ng isang kutsaritang luha nang yakapin ka ng amarilyo‘t mahamog na damo koro lamang ng mga kuliglig musikang naghatid sa himlayang dibdib ng katawang-lupang .isinisigaw ng ragasa ng alon sa dalampasigan pinaiilanlang ng sipol ng hangin sa kagubatan pakiusap mo‘y huwag na huwag kang kalilimutan ng mga nakadaop-palad at kaibigan maglakbay ka man sa kawalang-hanggan paano ka malilimutan ng mga kinalinga‘t dinamayan silang iyong ipinakipaglaban dinudusta nilang kapakanan silang katalik ng puso mong nagmamahal silang mga kayakap sa gabi ng paglalamay? o.

Red Roses‖) magtatanim ako ng pula. isang kutsaritang luha sa iyo‘y pabaon ng pusong simbigat ng mundo muling magbabalik sa higaang papag mga alaala ng pakikitalad habang sinisilip kapirasong langit sa butas na pisngi ng bubong na pawid at ipinipinta sa telon ng isip hubad na kariktan ng isang lipunang walang tanikala ng dusa‘t dalita hininga‘y mabango tulad ng pinipig sariwang binayo sa mulawing lusong ng layang sagrado. isang kutsaritang luha lamang sa iyong paglisan aking tanging alay ngunit naroroon himagsik ng diwang laging naglalamay at sulak ng dugong laging kumikiwal upang pagngalitin dahas ng habagat at wasaking ganap kuta ng bagabag bulok na imperyo ng mga katalad sa lupaing kanilang niwakwak isang kutsaritang luha‘y magiging perlas ding marilag ng pangarap nating pantay na sosyedad! Magtatani m Ako n g P ula. oo. oo. pulang mga rosas sa sumisikdong dibdib . P ulang mga Ro sas August 8.nagtigis ng dugo sa pakikibaka upang maisulong adhika ng masa. Ordonez (Tula — malayang bersiyon ng aking orihinal na ―Will Sow Red. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

kaulayaw ng pangamba. magtatanim ako ng pula.ng kahabag-habag kong bayan rosas na kasing pula ng papalubog. pulang mga rosas sa nagdurusa‘t umiiyak ulila kong halamanan ng mga pangarap . oo. mapang-aliping paggawa para may maibili ng isang balot na tinapay ng isang kalderong mais-dilaw ng isang latang pinulbos inasukalang gatas para sa nakalupasay namayat na anak. humuhumpak na pisngi ng naghihintay. nangungulilang araw rosas na kasing pula ng dugong pumapatak sa kayumangging kamay ng sakada nalaslas ng machete niya sa pagpuputol ng mga tubo sa asyenda di lamang para may makain siya kundi madantayan ng sinag ng pag-asa madilim. magtatanim ako ng pula pulang mga rosas rosas na kasing pula ng masidhing galit sa mata ng pawisang manggagawa sa maghapon. nagdarasal na asawa sa nakaluhod na kubong naiilawan lamang ng gasera yakap-yakap maulap na gulugod ng naghilerang gulod hinihimas.

pula! W ill So w Red . pula kong mga rosas sa tag-araw ng malagablab kong mga awitin buong ingat kong pipigtalin ang bawat bulaklak buong suyong isa-isang hahalikan sa tanglaw ng araw ng umagang walang lambong sa mga kaibigan o kaaway man isasabog kong malugod kaluwalhatian ng aking mga rosas pula. lonely sun red as the dripping blood of a sacada‘s browny hand .naninilaw dila ng mga damo sa tigang na lupa ng kabiguan pero gagawin kong luntian oo. red roses in the heaving breast of my forsaken land red as the setting. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. pula. Red Ro ses July 31. luntian sa paghahabulan ng mga patak ng nagbabantang ulan o sa pag-agos ng mga luha ng uring alipi‘t dayukdok sa ulap ma‘y pilit hinahablot paraisong laging nilulunok ng uring gahama‘t balakyot. at kapag namukadkad na pula. Ordonez (Poem) i will sow red.

praying wife in a dimly-lighted kneeling hut embracing the dampness of ghastly. tormented ground of the forlorn garden of my dreams yellowish are the blades of grass in the parched earth of despair will paint it green. i will pluck and fervently kiss each flower beneath the morning sun to friends or even foes i will gladly share the ecstatic glory . cloudy rolling hills will sow red. greedy souls and when my red. i will plant red. red roses in weeping.slashed by his machete cutting cane for someone to earn not only his meal but to rekindle a glimmer of hope on the grimly. endless hours to buy a loaf of bread a pot of yellow corn a can of powdered. red roses bloom in my summer of triumphant songs tenderly. oppressed class forever searching elusive paradise devoured by devilish. yes green by the drizzle of the coming rain or by the tears of grieving. emaciated son. sullen face of a waiting. mournful eyes of the downtrodden. so tenderly. red roses red as hatred in the worker‘s eyes working in enslaving. sugared milk for his sad.

Ordonez (Tula) mukha akong tinapa isinawsaw sa bawang at suka sa magarbong piging ng marangal at elitista mukha ring itinayong estatuwa di sanay magbarong-tagalog lalo na ang mag-amerikana na may kamisadentrong de kurbata di rin sanay na walang sumbrero . red. rampaging fire of peter the hermit roasting rhine valley to regensburg charismatic priests shouting ―deus vult‖ decapitating muslim brothers in dewy. slumbering norway of my dreams dismal is your night dismal also in my bleeding heart! Mea Culp a July 18.of my roses red. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. antioch and tyre now. Ordonez (Poem) now flows the river of blood in the land of peace and love gory memories of things past of crusading christian knights flaming swords of volkmar and gottschalk beheading the innocent multitude oh. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. oh. slimy european soil catapulting their heads on wooden pegs in nicea. red! Fo r No rwa y July 29.

para na ring hinubaran ako ng katsang karsonsilyo at itanghal sa publiko tarugong iniingatan ko. diyos ni abraham santa mariang birheng kapita-pitagan anak lamang ako ng hito‘t tilapya sa kangkungan suki sa carinderia sa tutuban sanay humigop ng libreng sabaw ng butu-butong ilang ulit inapuyan sa mausok na kalderong bilangguan sanay lumamutak itong mga kamay sa dalawang mala-susong tumpok ng kanin sa platong paraiso ng ligaya sanay maglandi dila‘t ngalangala sa ulo‘t mata ng pinangat man o paksiw na isdang sumisid . mukha akong katawatawa sa bilog na mesa sa tabi ng mga punyeta di alam unang dadamputin sa naghilerang tenidor kutsara kutsilyo kutsarita alin ba ang baso ko sa kanan ba o kaliwa ko? paano ba sasalukin hihigupin sopa de gallina? paano ngunguyain ensalada de jamon y lengua? paano maarteng hihiwain karneng may palitada ng salsa? o tutusukin ng aling tenidor naglalanding mga prutas sa platitong porselana? hijo de puta ka ng tokwa‘t hinebra! o.

sa laway ng bungangang nalahiran ng ngiti‘t ligaya. bakit ba ako itinaboy ng hangin na dumalo sa ganitong piging? bakit ako kapiling ng mga crema de leche ng diumano‘y masalapi‘t magigiting tapagtaguyod ng lipunang balimbing habang maalipunga sa bukirin paa ng mga kapatid kong magsasaka at makalyo sa pabrika palad ng obrero kong mga ama? o napilitan akong maging sibilisado naging ipokrito‘t ayaw ibando pagka-barumbado‘t di pakikipagkapwa-tao sa diumano‘y mararangal na ginoo saglit di maiwasang makipiling sa kanilang parang mga santa‘t santito langhapin nakalilibog na pabango ng malalanding dilag sa inuuod nilang alta sosyedad titigan katawang patuwad-tuwad at mapagnasang himasin ng mga mata kutis nilang mala-porselana dantayan ng minamalaryang palad mga daliri nilang kandila ang kapara palamasin kaya ng kamatis at itlog na pula o isawsaw kaya itubog sa luha‘t dugo ng lupa maging marangal na rin kaya ako kung sila‘y mga kapiling ko o ego‘y nasabik malasing sa parangal na ibinitin-bitin? susuubin daw ng insenso‘t kamanyang naitambak kong mga titik sa basurahan .

ng mga papel ng kamalayan dumalirot daw sa almoranas ng lipunan at puwertang inaagasan ng dugo ng dusa‘t karalitaan gayong silang mga diyus-diyosan silang iilang hari-harian ang nagpakaganid sa laman gumahasa‘t nagpasasa sa sinapupunan ng pinakasisinta kong bayan nagbulid sa trahedya‘t kaalipinan sa kauri kong masang sambayanan! bakit ngayon mga titik ko‘y papupurihan? ako ba‘y inuuto‘t binobola lamang dila‘y unti-unting pinuputol nang di maghayag ng katotohanan daliri‘y minamartilyo‘t binabalda nang di makasulat ng mapulbura sumisingasing na mga linya laban sa mga senturyon at kardinal ng pambubusabos at pagsasamantala o humabi kaya ng mga nota ng bomba‘t granada upang sa wakas umawit.magsayaw giliw kong la tierra pobreza sa melodiya ng laya‘t ligaya? o. diyos ni abraham santa mariang birheng kapita-pitagan prinsipyo ko‘y di ibinibenta sa mesa ng panlilinlang at inhustisya! kahit kalimitang tiyan ko‘y kinakabag bulsa‘y inulila ng kalansing ng barya lalamunan ma‘y titiguk-tigok sa halimuyak ng mamahaling cognac di itatakwil ng dibdib at isip sagradong pangarap-mithiin ng mga kayakap ko .

ngayo‘y alam ko na at inaamin ko nagkamali ako mea culpa. Ordonez .sa maputik-masukal na lupain ng hilahil at sagimsim. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. mea culpa mea maxima culpa! patawarin anak mong nagkasala mapait pala‘t mapakla kahit marangya‘t sagana de putaheng pagkain nila mabuti pa sa ponda ni karyo sa lugmok at makulimlim kong baryo kahit parang hayok akong aso lalantakan ko adobong butu-buto saka aawitin himno ng dangal ng mga kauring di patatalo di paloloko sa kaway at hibo sa ningning ng balatkayo ng mga impakto‘t berdugo suubin man kami ng usok ng mga insenso at malugod na mga pangako aakyatin pa rin namin pilit aabutin tuktok ng palo-sebo buong giting kukunin sa dulo korona ng hustisya‘t demokrasya laya‘t ligaya dignidad ng bayan at masa! Siga w ni Claud e McKa y* June 26.

di masayang kahit ating mga kalaban mapipilitang tayo‘y parangalan kahit mga bangkay tayong nakatimbuwang!‖ o. ikinukulong sa sabsaban sa paligid. marawal na kalagayan tayo ma‘y mamatay mamatay tayong may dangal!‖ ―mamatay tayong may dangal upang mahalagang dugo natin sa pagpatak. tumutusok. hayok na tinatahulan ng mga asong nakabantay hinahamak. naglalagos sa pader ng kamalayan bumibiyak sa bungo ng karuwagan! ―tayo ma‘y mamatay.(Tula) hatid ng hangin ang sigaw ni claude mckay parang taginting ng putok ng mga baril sa kagubatan ng dilim at sagimsim parang sibat.‖ hiyaw ni claude mckay huwag parang mga baboy lamang tinutugis. mga kasama‘t kapatid sa ilang dekadang pakikilaban para sa sagradong mithiin ng masang sambayanan sa la tierra pobrezang dibdib nati‘t tiyan ―kahit marami sila‘t talo tayo sa bilang ipakita nating tayo‘y matatapang sa laksa-laksa nilang suntok isang pamatay-dagok lamang ang ating kailangan ano na ang naghihintay na libingan?‖ .

2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. isang Jamaican.sumisigaw si claude mckay kahit tayo‘y wala nang maurungan harapin nating buong giting mga berdugo‘t mang-aalipin naghihingalo man at hininga‘y tinatangay ng amihan piliting kumilos pa rin at magiting na ipamukha sa kalaban ang paglaban! —————————————————————– Naging katulong na patnugot si Claude McKay . ng The Liberator at ng The Masses at nagsulat din ng mga tula at nobela. Ordonez (Tula) nang mag-alimpuyo sa kampo ng jabalia hanggang gaza nang maglagablab sa west bank hanggang east jerusalem unang intifada ng magigiting na palestino sa pananakop ng mga hudyo sa kanilang sagradong teritoryo isang ina ang tumimbuwang sa sumisikdong kalsada sinibasib ng punglo dibdib na malusog at tiyang mapintog kipkip na sanggol biglang nabitiwan parang bolang gumulong sa gilid ng lansangan mayamaya‘y gumapang . Napabantog siya nang basahin ni Sir Winston Churchill noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig sa parlamento ng Bretanya ang kanyang sonetong ―If We Must Die.‖ Intifad a! Makib a ka! April 15.

intifada! makibaka! tulad ng marcha intifada sa bahrain sa kolonyal na pananakop ng bretanya intifada! makibaka! gaya ng zemla intifada sa espanyol na sahara laban sa kolonyalista .pausad-usad palapit sa inang duguang nginasab ng kamatayan suso‘y pilit hinawakan nguso‘y idinuldol sa namutlang utong may gatas pa kayang masisipsip ang labi ng sanggol sa katawan ng inang inulila ng pagaspas ng hininga? sa la tierra pobreza gatas ng nestle‘y bumabaha dekadekadang kinatas kinulta‘t pinulbos mula sa agos ng dugo‘t pawis ng inaliping manggagawa ngunit ngayo‘y mga sanggol pa nila ang timawa di makalasap ng nestle dila nila‘t ngalangala walang gatas na rin naluoy na suso ng ina dahil sa paglamutak ng dalita‘t dusa habang dalisay na gatas panghugas lamang ng puwit at puwerta ng mayayaman at elitista sa imperyo ng mga kapitalista.

2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.intifada! makibaka! gaya ng sidi bouzidi intifada sa tunisia intifada! makibaka! sa imperyo ng nestle sa la tierra pobreza palaso man ng mga tula ang sandata dagundong ng tinig man ang siyang bomba kadensa‘t taguktok man ng laksa-laksang paa ang putok ng mga kanyon sa lansangan ng protesta! intifada! makibaka! hanggang milyong manggagawa at uring busabos sa pabrika‘t empresa ganap na matubos at lubos madurog moog ng mga diyus-diyosan ng pambubusabos intifada! makibaka! hanggang magluningning liwanag ng bilyong bituin sa lupaing sakbibi ng dilim ng dusa‘t sagimsim duyan ng madugo naming mga alaala kadluan ng aming pagsinta ikaw. ikaw nagdurusang la tierra pobreza! Sa Ku mu kulo n g Lan gis March 25. Ordonez (Tula) .

sa kumukulong langis masarap marahil ilublob amerika. iran at saudi arabia pati na sa libya lunurin silang lahat mapanlinlang at uring mapagsamantala . demokrasya hatid pala‘y disgrasya! pakuluin ang mga balon ng langis sa iraq man o afghanistan sa bahrain man. demokrasya demokrasya. pumipiga sa bitukang walang laman ng masa habang nagpapalo-sebong maabot ang pag-asa.sa kumukulong langis masarap marahil ilaga katawan ng kapitalistang sa sobrang tubo‘y sugapa pandagdag din mantikang mapipiga mula sa kalamnang tumaba nang tumaba pandagdag din iyon sa grasang ibebenta sa krudo‘t gasolinang ngumangasab. bretanya italya at pransiya mga bansang imperyalista ibuhos iyon sa mga bunganga nila nang masunog mga dila nila nang di na magbandila ng itim na propaganda demokrasya.

at kami. sige na tubong bakal ay isubo itutok kaya sa sentido o itapat sa pusong baligho labing nakangiti ang gatilyo sa daliring nandambong ng ginto ng bansang hilahod sa dusa dekadekadang binaog kinapon ng kampon ni mamon at nagrigodong mga panginoon sige na. kaming biktima ng kasuwapangan nila kami. rizal nakangisi bunganga ng baril sa mga namugad sa dibdib budhing inuod ng tusong lunggati sige na. sige na halikang buong diin bakal na tilin ng baril bayaang marinig ng mga alipin halakhak ng punglo pasabugin ang utak at bungo biyakin ang dibdib at puso ikulapol nang ganap ang dugo sa mukhang kumapal sa suntok at sampal ng pilak at ginto baka sakaling dangal na naglaho . Ordonez (Tula) ―mabuti pang mamatay nang may karangalan kaysa mabuhay sa kahihiyan‖ — jose p. kaming masang isinadlak sa dusa magpipista‘t magdiriwang nang buong sigla sa mesa ng laya‘t ligaya! Sige Na! February 8. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

sige na siilin ng halik ang labi ng baril himasin landiin kalbitin nakausling tilin bayaang wakasan ng dangal ng lagim kahihiyang namugad sa dilim sige na. sige na huwag nang maglimi pa pagkitil sa buhay magbibigay-dangal sa budhing niluoy ng sakim na hangad orkidyas at rosas aming iaalay sa dibdib ng hukay sa madilim na daigdig ng kabaong na naghihintay. sige na. sa mala-niyebe mong bangkay matagal nang nalibing sa hukay ng hirap at dusa namatay naming pag-asa muling bubuhayin ng lagablab ng pakikibaka mithiing banal ng mga kadugo‘t kauri muling tatanglawan ng bilyong bituin at buwang maningning muling madarama ng pusong sugatan halik at haplos ng hanging amihan buong giting at dangal ipagpapatuloy mga paglalamay .muling maibalik ng patak ng dugo sa damong nanilaw nauhaw sa ulan o isabog kaya ng sikat ng araw kahit isang saglit patawad ng libong bulaklak decenario ng mga alitaptap.

wooo! wooo! wooooo! rikitik… rikitik…rikitik… woooo! mga katawa‘y nagkabuhay mga bagahe‘y nagbanggaan mga paa‘y nag-unahan sa bungangang naghihintay dugo ko‘y kumiwal sa namanhid na mga ugat . 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.nang sa wakas bansa‘y magbanyuhay sige na… sige na isubo malamig na tubo ng baril buong giliw gatilyo‘y kalbitin! Sa Estas yo n N g P aglalak b ay January 23. Ordonez (Tula) naghihilamos ng hamog makulimlim na umaga nginangasab ng abuhing pusa nahuling daga sa basura nakatanghod asong gala sa mangkok ng lugaw sa ponda sa sulok ng mata ko naglalambadang dalawang anino nakausling mga tiyan nagkikiskisang mga katawan umaalong mga dibdib lumalangoy na mga bisig sa dagat ng karimlan anino ko‘y nakahiga sa upuan isip ko‘y naglalakbay sa kawalan pitada ng tren hinihintay bubulaga na ang araw sa silangang hinarangan ng gusaling nakabara sa pananaw.

Ordonez (Tula) ipinaputol ko ang punong kabalyero isang taong singkad mga pulang bulaklak di naglagablab di dinapuan ni isa mang alitaptap .saan ako maglalakbay? patutunguha‘y di alam pira-piraso na mga larawang isinabog ng sumisikdong amihan ngunit naglalagablab pa rin apoy ng pagsinta sa la tierra pobreza habang tinutupok natuyong mga layak at damo saanmang burol at sabana at dinidilaan ng apoy imperyo ng dusa‘t pagsasamantala at ako. akong manlalakbay sa kawalan ay muli‘t muling hihimig ng awitin ng pakikibaka sa estasyon ng pagsinta! Ip inap uto l Ko Ang P uno ng Kab al yer o January 10. akong manlalakbay ng makulimlim na mga dekada ay naiwang nakatunganga‘t nakanganga sa estasyong inulila ng dumagundong na tren sakay ang mga kaluluwang maglalakbay saanman hahantong ang pag-asa at ako. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

romero* tuhod ay pinalakol at minaso nilagari sa may baywang hanggang tuluyang tumimbuwang butuhang mga bisig kumalas sa hugpungan naagnas na laman ikinumot sa damuhan para damo‘y magluntian magbanyuhay yaring buhay! ipinaputol ko na punong kabalyero sa masukal na likod-bahay kailan puputulin puno ng dusa‘t hilahil? kailan lalagariin katawan ng pang-aalipin? kailan tutupukin sa lagablab ng apoy nagsalabat na sanga ng pagsasamantala upang maitanghal saya at ligaya at layang singkislap ng bilyong bituin singbango ng hinog na palay sa bukid na ginintuan singbulas. singputi ng mga talahib . ipinaputol ko ang punong kabalyero parang katawan ni h.nanumbat lamang sa langit nagsalabat na mga sanga banayad na humalik lamang sa lupa mga dahong nangalanta.

Di Hinap lo s Ng P asko Ang P uso December 29. Ordonez (Tula) di hinaplos ng pasko ang puso kahit nagsayaw mga bituin sa punong akasya pumikit-dumilat man mga alitaptap sa puno ng mangga kahit yumakap lamig ng disyembre sa balat at buto at dumaluhong man sa hibla ng utak at nag-usling ugat melodiya‘t lirikang panghimas sa dusa‘t bagabag ng mga nilikhang laging hinahabol pag-asang mailap singtaas ng ulap. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. romero o henry romero — aktibistang peryodista na nawala‘t sukat noong naghahari sa bansa ang batas-militar at di na natagpuan. tulad ng maraming desaparecidos. ni isang buto ng kanyang bangkay.sa burol at kapatagan? ___________________________________________________ * h. di hinaplos ng pasko ang puso lagi‘t laging malakas ang sikdo rumaragasa ang agos ng dugo tuwing itititig mata ng pagsuyo .

sa mga larawang ayaw humiwalay sa kamalayang nakikipaglamay sa tadyak at dagok ng lugaming buhay ng mga kauri kadugong dalisay. di hinaplos ng pasko ang puso lalo‘t naglingkisan sa telon ng mata mga larawang laging nakapinta sa araw at gabi ng pakikibaka mga mukhang iniwan ng habag nakalahad na kinalyong palad mga matang malalim malamlam laging lumalangoy sa dagat ng dilim mga batang mapintog ang tiyan kahit asin-lugaw o hangin ang laman. di hinaplos ng pasko ang puso lalo‘t nakaluhod buhay na kalansay sa basurahang hininga‘y masansang at nagrorosaryo hukot na aninong .

Magsasa ya w Kita December 3.mukha ni pangalan ay di na malaman sa malawak na tubuhan at bukid na walang hanggan ng mga asenderong walang kabusugan. di hinaplos ng pasko ang puso lalo‘t gumagapang sa estero sa eskinita ng kalunsuran katawang dugo‘t laman ay kinatas ng makina sa bilangguang pabrika ng mga diyos ng dusa di hahaplusin ng pasko ang puso hanggang di nalalagot tanikala ng pang-aalipin at pagsasamantala! . 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) magsasayaw kita sa lagablab ng apoy ng sigang sinindihan ng mga aninong kalansay na ngayon magsasanib ang ating mga gunita di mapipigtal ng mga panahon mga bulaklak ng lunggating .

magsasayaw kita sa lagablab ng apoy at kikiwal sa ating mga dugo nagbabagang lunggati ihahatid iyon ng sumisikdong amihan sa burol man o dalampasigan imumulat ang mga alipin sa gabi ng paglalamay ng pumikit-dumilat na mga bituin habang naglalakbay .sa dibdib bumukad mga talulot iyon ng sanlaksang gumamela mga pulang petalya sa pader ng alaala lebadura sa panata ng madugong pakikibaka. magsasayaw kita sa lagablab ng apoy tulad ng mga zulu ng timog aprika tulad ng mga incas ni manco capac sa imperyo ng tahuantinsuyo tulad ng mayan ng chiapas yucatan at tabasco ng sibilisasyong mesoamerikano palasong maglalagos sa ating puso titig ng mga matang inaapawan ng luha ng dalamhati ng lahi maglalandas sa ating mga ugat ngitngit ng butuhang mga bisig himagsik ng impis na mga dibdib.

Ordonez (Tula — tugon sa panawagan ni Pia Montalban para sa taludturan ng LRP) naglumot na ang mga dekada. magsasayaw kita sa lagablab ng apoy hanggang isabog ng mga alipato maningning na pag-asa hanggang isakay ng mga dahon matimyas na pagsinta hanggang hinahabol ng sumisingasing na hininga layang ibinartolina ng mga panginoon ng dusa di mamamatay ang apoy di mapipigilan ng daluhong ng mga punglo mula sa kuta ng inhustisya at pagsasamantala ang lagablab ng apoy habang nagsasayaw kita! T iyo Sa m November 19.sa kalawakan balumbon ng ulap ng nilumot na mga pangarap. oo. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. tiyo sam pero hayok ka pa rin sa laman ipinapatay sa congo si patrice lumumba ibinilanggo si nelson mandela para masipsip mo suso ng aprika! kinubabawan mo ang puklo ng cuba kaya nag-alipato mahabang tabako supa-supa ni fidel castro bumalikwas ang mga cienfuegos maging si che guevara taga-argentina .

sinlinaw ng kristal. jose marti. sa aking gunita walang habas mong panggagahasa sa angking alindog ng maraming bansa nananambitan tuloy sa kanyang libingan kaluluwa ni ho chi minh ng vietnam iyong nilaklak dugo ng korea dibdib ngayo‘y hati sa dalawa isang saddam hussein iyong ibinagsak bagong babylonia ganap nilamutak.pinaglagablab apoy ng paglaya mulang sta. laos at grenada puklo ng thailand. guardia de honor nitong aking bansa ginawang lahat de susing manyika kinasabuwat mo sa mga pakana upang suso‘t puklo nitong aking sinta . yemen at chad utong ng albania. at kauri nila. tiyo sam. ang pinakahahangad? singit ng seychelles. tiyo sam. clara hanggang sa havana tinadyakan kang parang asong-gala pero ngayo‘y operation mongoose di makataong embargo sa cuba‘y iginapos nagmumulto tuloy sa amerika latina simon bolivar. kailan magwawakas iyong pagkahayok sa laman ng iba makahindot ka lang sa tuwi-tuwina? kinalantari mo‘t nilaspag noon pa pinakasisinta kong la tierra pobreza hinubarang ganap laya‘y kinadena. tiyo sam. timor at angola bibig ng malaysia saka indonesia gustong dalirutin at piga-pigain sa udyok ng libog ng imperyalista! o. ano pa.

puwerta‘t bunganga may kutis porselanang alaga sa palitada ng gatas at krema may panty at brang libo ang halaga may barong na jusi o pinya o tuxedong nanlilisik ang ganda silang may mansiyong nakasisilaw liwanag ng mga aranya at waring hayok na dambuhala nag-aabang ng sinumang masisila sa malawak na asyendang dinilig ng pawis at dugo ng mga sakada kami pala‘y kapamilya. Ordonez (Tula) sa imperyo ng elitista‘t pinagpala mga nilikhang may gintong kutsara sa puwit.iyong magahasang walang patumangga mga kapatid ko‘y kalansay ng dusa kinabukasan ko‘y burak ang kapara pero. tiyo sam. iyong isaisip mayroon ding hindi umiidlip mga bonifacio‘y hahawak ng tabak panggagahasa sadyang wawakasan taling tanikala sa leeg ng madla lalaguting lahat puputul-putulin at itatanghal ang layang maningning! Kap amil ya P ala Kami November 18. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. santa mariang birheng kabanal-banalan kami pala‘y di ninyo pinababayaan kapamilya pala kami ng pinagpala ninyong mga nilalang . mahabaging diyos ni abraham oo. oo.

kapamilya kami ng mga diyus-diyosan kaming kalimitang pinalilibog ng nanggigitatang paglalambingan at masabaw na pag-iibigan kaming inaakit ng mapuputing hita sa sayawang walang patumangga o binubulag ng susong nagluwa ng mga artistang parang nagwawala kapamilya pala kami kaya inaaliw araw-araw para di mamulat sa katotohanan sa dahilan ng aming kabusabusan kaming pinipiringan ng balatkayong kawanggawa gayong pondo‘y di naman nagmula sa mismong bulsa nilang pinagpala oo. kami‘y lagi‘t laging aaliwin upang di makita totoong bituin nang di tabak ang himas-himasin di gatilyo ang kalbitin at wakasan ang pang-aalipin! kapamilya pala kami kaming buto‘t laman ang puhunan dugo‘t pawis ang pinagmumulan ng sagad-langit nilang kayamanan kaming ginagawa lahat ng paraan pasanin man ang kamera hanggang kabundukan . oo.kaming binabaliw araw-araw sa mga telenobelang hitik sa sigawan o inaagusan ng luha ng kapighatian kaming idinuruyan sa pantasya‘t kababalaghan o pinaglalaruan ang pagkatao‘t karangalan mistulang payaso sa larong kahunghangan habang dinudusta ang karalitaan dahil sa balumbon ng perang panlaman sa tiyan.

kaming ipinapain ang buhay saanman may trahedya‘t sagupaan kaming naghahanda ng tanghalan ng kung anu-anong kailangan para maiduyan sa ilusyon ang bayan kaming parang mga langgam nag-iimpok ng pagkaing pagpipistahan nilang likas ang kasuwapangan! kapamilya nga ba kami ngayong kumakatok sa kanilang puso ng dagdag na kanin o mumo? bakit itinataboy ngayon sa lansangan ibig ipalanghap mga basurahan ayaw ipasamyo kanilang pierre cardin? kapamilya nga ba kami gayong ayaw palagukin ng kanilang alak mula sa hinog na ubas ng aming katawang niligis sa hirap? o. huwag humingi ng dagdag na grasya‘t kaluwagan huwag makibahagi sa umaapaw nilang yaman kahit galing iyon sa dugo ninyo‘t laman itatakwil kayo sa pamilya itatapon sa kangkungan itatambak sa pusalian . huwag mga kapatid kong alipin at basahan huwag. mahabaging diyos ni abraham santa mariang birheng kabanal-banalan kapamilya nga ba kami kinakalinga‘t di pinababayaan ng pinagpala ninyong mga nilalang? o kapamilya lamang kami hanggang pinakikinabangan sa pagdambong nila ng kayamanan para maglublob sa karangyaan? huwag.

10.) ANG BAHAY na iyon sa bukana ng isang bukiring mga dalawandaang metro ang layo sa aspaltado ngunit bakubako nang kalye ng baryo Sabang. mga ilang buwan pa lamang naitayo. na napatay noong Okt. at estudyante sa high school sa Dasmarinas. iisipin mong manedyer ng isang kompanya ang may-ari. lubak-lubak na kalyehong parang malapad na pilapil na nakabalatay sa bukid bago mo iyon makita‘t marating. minabuti naming ilathala sa Pluma at Papel ang artikulong ito. alak at kung anu-ano pa. hindi mo maiwasang maalaala. Isa iyong bungalow na bagung-bago pa. alyas Nardong Putik. ayon sa mga taga-Sabang. baboy. ng mga taga-baryo. Ang mga materyales na ginamit doon. Hindi tanaw ang bahay na iyon mula sa kalye. Angelita at Leonardo. . papasok ka pa sa isang maalikabok. manok. ay sa manugang ni Nardong Putik sa panganay niyang anak na si Estrellita. kilalang ―Kilabot ng Kabite‖ ng kanyang mga kalaban at lokal na ―Robin Hood‖ naman ng mga magsasaka. ay hindi mo iisiping kay Leonardo Manecio. Maliban sa nagkakahugis na balangkas ng isang bagong bungalow sa kanang tagiliran niyon na. at maliban din sa isang bahay na pawid na ikinukubli ng mga punong saging. Nob. Dasmarinas. mula sa kaliit-liitang pako hanggang graba‘t semento. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Kung iyon ay sa Kamaynilaan napatayo. alyas Nardong Putik. Ordonez (Lathalain — inilathala sa magasing ASIA-PHILIPPINES LEADER.ng dusa‘t karalitaan lumuhod na lamang at magdasal at patuloy na maglamay sa gatilyo ng katubusan! P utik: Kilab o t o Ro b in Ho o d? November 5. 1971. sariling-sarili ng bungalow ni Manecio ang kapaligiran ng kabukirang iyon. sa mga anak na sina Estrellita. Bago pa nga ang bahay na iyon. Hindi marahil inakala ni Nardong Putik na matapos maitayo ang kanyang bungalow. ilang buwan lamang ay ganap na niya iyong iiwan sa kanyang pamilya — sa asawang si Aling Fely. mapusyaw na mapusyaw ang pagkaberde. 15 anyos. at may malaking suweldo kada buwan. Kabite. ay pawang abuloy diumano ng kung sinu-sinong tao. na binatilyo na. Dahil marami pa rin ang nagtatanong ng ilang datos tungkol sa maalamat na si Leonardo Manecio.Jr. 1971. prutas. Wala iyong bakod sa paligid at waring ganap na napaaangkin sa kalawakan ng bukid. ng karaniwang mga Kabitenyong diumano‘y kanyang natulungan. Maging sa inyong baryo sa Imus. may maliit na terrace na kinaskas na adobeng inihalo sa semento ang pinakapader. isang araw bago ginanap ang handaang iyon. hindi nag-atubili ang iyong mga kababaryo — kabilang na ang iyong mga magulang — sa pagpapadala ng kanilang makakayanang ihandog. yero‘t tabla‘t pintura. Maging ang mga inihanda nang binyagan iyon ay regalo rin mula sa iba‘t ibang mga baryo‘t bayan sa Kabite — baka. 5.

iba‘t ibang dyip at kotse mula kung saan-saan. Oktubre 10. nagkukuwentuhan. mga kasibulan at uugud-ugod. Kawit. Trias. ang patuloy na ginagatungan. nakahihilam. ang malungkot na ngitian. naghahangad marahil na mapakintal sa kanilang gunita ang mukhang iyong labis na kinatakutan ng mga magnanakaw ng kalabaw. matapos kunin ng kanyang pamilya sa kamay ng mga awtoridad ang kanyang bangkay na tadtad ng bala. Doon nagkakatipon ang maraming tao. NANG MAGPUNTA kami sa bahay na iyon noong katanghalian ng Oktubre 17. mga dating kaklase sa elementarya. Mausok ang paligid. ng ilang pulitiko at kaaway. 1 naman ng Kabite. iniisip marahil kung bakit ikaw na naligaw ―sa kagubatan ng lungsod‖ ay bigla na lamang sumulpot doong parang kabuti. kasama ni Kumander (iyon ang nakagawiang itawag kay Putik ng mga Kabitenyo) ang ilang babaing namumukhaan mo ang iba at. nagsisiksikan din ang mga korona ng bulaklak kaya ang iba‘y sa terrace na itinambak. bawat isa‘y sumisilip sa tila narang barnisadong kabaong. alaala ng mga kakilala‘t kaibigan. Sa tabi ng kabaong. Sa ibabaw ng kabaong. Labas-masok sa salas ang nagsisiksikang mga tao. Maynila at Kalookan. **Matapos siyang subaybayan. sa Dasmarinas. Kapansin-pansin. sa isa. Hen. ilang talyasing ulam. Bakoor. Trias. habang nag-iisang sakay ng isang pulang kotseng Impala galing sa Nobeleta. ng samahan ng mga tsuper sa Nobeleta. ang tanguan. ilang oras bago siya ilibing.Waring ipinatayo ang bahay na iyon para maging maayos ang pagbuburulan ng kanyang bangkay. doon na nga siya ibinurol. Nobeleta. ng pamilya Brosas ng Hen. nakaakbay siya sa isang kabataang lalaking kilalang-kilala mo dahil dati mong kalaru-laro sa basketbol sa inyong . tambangan at mapatay ng magkasanib na puwersa ng NBI. dalawang may kulay na retrato ang nakapatong. sinasariwa ang makulay. sapagkat sa hindi pa natatapos na bungalow ng manugang. Sa tagiliran ng bahay na hinabungan ng lona at ilang pirasong yero. sa isa naman. at agad kang nagtuloy sa salas ng bungalow. naghilera na sa maalikabok at lubak-lubak na kalyehong iyon ang mga sasakyan. bukod pa sa mga taga-Dasmarinas. pinaglamayan ng daan-daang taong mula sa Imus. ang kanilang Robin Hood. sa Binakayan. may tatlong mahahabang mesang pinagdugtung-dugtong at napaliligiran ng mga silya‘t banko. PC at pulis-Imus sa pagitan ng Panamitan at Tabon. mga kababaryo at pininsan. walang kilalang mga pulitiko ng Kabite ang nag-alay ng isa mang bulaklak. na nangapatingin sa iyo nang ikaw ay makita. Alaala ng pamilya Crisostomo ng Kawit. umaga. ngunit Public Enemy No. ng kung sinu-sinong diumano‘y kanyang natulungan. pero minahal ng maraming magsasaka at ng api-apihang mga Kabitenyong di agad makahingi ng hustisya sa mga diyus-diyosan sa gobyerno. magkakilala man o hindi. mga kababata. Kawit noong alas 7:40. may ilang nanggaling pa sa Pasay. sabi ng mga awtoridad. ilang kawang kanin. Saglit lamang ang batian. Mga kilalang mukha ang nabungaran mo malapit sa bukanang mesa. madugo at maalamat na buhay ni Nardong Putik. sa kinabuburulan ng bangkay.

. matagal mong tinitigan ang mukhang iyong pinapangit ng tama ng bala sa may noo. nang may sakit ang isa niyang anak at di niya maipagamot dahil sa karalitaan. namumugto ang mata ng isang dalagang nakaluksa din at laging nakatingin sa kabaong. karaniwang mga magsasakang ninakaw ang mga kalabaw na pang-araro ngunit. nakaupo sa isang sopa si Aling Fely. sa tulong ni Kumander. Sa tabi ng barnisadong partisyong malipaho na nagkukubli sa tatlong silid-tulugan ng bungalow. hindi makalimutan kung paano. Sa dalawang retratong iyon. naibalik ang mga iyon sa kanila o kaya‘y binigyan sila ng pambili ng bagong mga kalabaw. Sa mismong sementeryo. mga tsuper. naka-T shirt si Kumander. hindi na sana nakapagpatuloy sa pag-aaral sa high school ang panganay niyang anak na lalaki dahil walang pangmatrikula pero sinagot ni Kumander ang matrikula niyon. daan-daang mga tao na ang naroroon. isang araw. Parang agos na sumunod sa kabaong ang hugos ng mga taong galing sa iba‘t ibang baryo mula sa iba‘t ibang bayan ng Kabite. nakalaylay nang bahagya sa kaliwang panig ng noo ang ilang hiblang buhok.‖ sabi ng isang peryodistang nakikiusyoso. sampu — at puno na ng mga pangalan ang mga walong pohas ng kuwadernong iyon. sa isang sulok ng sementeryo. doon na nagsipaghintay. May mga lalaki ring lumuha. Matagal kang namalagi sa tabi ng kabaong. Isang matandang babae. Hindi lamang ang pamilya Manecio ang nanangis nang ipasok sa nitso ang kabaong. sa may pagitan halos ng mga mata. dalawang piso. Sa tabi ng pinto. Ang kahabaan ng Sabang papunta sa sementeryo ng Dasmarinas ay napuno ng mga sasakyan. Isa ring babae na mga 32 anyos mula sa isang baryo sa Imus ang umiiyak. at naisip mong iyon marahil si Angelita. mga magsasaka. kundi naka-asul na mangitim-ngitim na amerikana na bumagay sa kanyang matipunong katawan. kinailangang sunungin na ng ilang kalalakihan ang kabaong ni Kumander upang mailapit sa nitso. sakay ng isang pulang kotse kasama ang ilang badigard o sakay kaya ng isang motorsiklo kapag dumadalaw sa inyong liblib na baryo sa Imus. nagmukhang Todos los Santos ang sementeryo ng Dasmarinas. nakatayo. luksang-luksa pero hindi na lumuluha. mga kababaihan. Dahil sa kakapalan ng tao. Aguinaldo sa dami ng tao. may tangang kuwaderno na pinaglilistahan ng mga nagsipag-abuloy — piso. lima. ng mga naglalakad. nakangiti at parang hindi naiisip ang kamatayan. matatanda. Hindi iyon ang mukha ng Kumander na manakanaka mong nasusulyapan. binigyan siya ni Nardong Putik ng P100. sa bungad ng salas. ng mga naghahangad na masulyapan sa huling sandali ang mukha ng kanilang Robin Hood. na may malaki‘t mahabang tahi na parang alupihang nakabalatay mula sa balingusan pababa sa kaliwang pisngi hanggang sa malapit sa bibig. INILAKAD ang libing nang mga bandang alas dos. naalaala na noong sinundang taon. mga bata. Hindi iyon maidaan nang bitbit-bitbit lamang sa hanay at kulumpon ng mga nagsisipag-abang.baryo. ang humahagulhol. ―Luma ang libing ni Hen. Noong araw na iyon. Hindi nakabarong-Tagalog ang bangkay.

isa-isang nangapatay. ng gamot. Naging kaugalian na sa Kabite na kahit kilala ang mga pumatay. isa pa. ―kung kailangan n‘yo ng pera. hindi na nagdemanda ang pamilya Manecio sapagkat wala namang tetestigo. malimit niyang sabihin. tahimik at mapagkumbaba. ―Nang buhay pa ‗yan. kundi pulitika. at siningil ang mga pumatay sa kanyang ama. nalalakad lamang ang lahat. isang gabi.‖ sabi naman ng isang magsasaka. sa isang panig ng sementeryo. mula sa kanilang Robin Hood. inilagay sa sariling mga kamay ang batas. ng pawid. hindi lamang diumano kalabaw ang dahilan ng pagpatay sa matandang Putik. pulis sa Dasmarinas.Ang iba‘y nanakawan ng dyip na pamasada na nalakad din ni Nardong Putik na maibalik sa kanila nang wala ni isang perang gastos. Ayon sa mga nakaaalam. Kinamuhian diumano ni Nardo ang klase ng hustisya sa kanyang probinsiya.‖ Habang patuloy ang gayong usap-usapan ng mga nakiramay at nakipaglibing.‖ sabi ng isang nakarinig. isinumpa ni Nardo na maghihiganti siya. isa namang kapatid ni Nardo ang pinatay din. Sa libing ng ama.‖ ANG MAKULAY. ―iilan ang natuwa. ‗yong isa ay Leonardo Manecio II. ‗yang harangan.‖ usap-usapan ng iba. Imus. ‗yong isa naman ay Leonardo Manecio III. buhat nang muli ‗yang makatakas.‖ ―Sa kanyang pagkamatay. na. nagbitiw si Nardo sa pagka-pulis. marami ang lumuha. naaareglo. at maalamat na pagtahak ni Leonardo Manecio sa landas ng baril at kamatayan ay nagsimula diumano noong 1948 nang. Dalawampu‘t apat na taong gulang pa lamang noon si Nardo.‖ kuwento ng isang matandang uugud-ugod na. ―natigil ‗yang nakawan. pambili ng bigas. ninakaw ang kanilang kalabaw. at iniwang patay ang kanyang ama na kilala na noon sa bansag na Putik sapagkat kayumangging kaligatan. dalawang kasibulang babaing kapwa nakaluksa‘t buntis — ang isa‘y galing pa sa Nobeleta — ang nagtatalo sa magiging pangalan ng kani-kanilang isisilang halimbawang kapwa lalaki ang susulpot na sanggol. sapagkat kilalang lider sa Sabang ng isang malaking pulitiko sa Kabite ang kanyang ama. lumapit kayo sa ‗kin. ―Ang mabuti. Jr. ilang armadong kalalakihan ang sumalakay sa kanilang bahay sa Sabang. . madugo. ―Sa lugar namin. h‘wag kayong magnanakaw. ayon sa kanyang mga kababaryo. kung may kapit sa malalaking pulitiko ang mga kriminal.‖ salaysay ng isang taga-Malagasang. sabi nga ng mga taga-Sabang. ‗Yong kilalang mga magnanakaw. ―Pero may Leonardo Manecio. Jr. Ang iba‘y tumanggap ng mumunting tulong.‖ ―Lalakas na naman ang loob ng mga magnanakaw. Kapwa nila gustong ang ipangala‘y Leonardo Manecio. Bilang ganti ng mga kinauukulan.

Sa panig nina Putik. kabilang na ang ilang di lutas na patayan sa probinsiya. Sa pagtatago. noong 1955. ang isang tenyente. sa mga unang taon pa lamang ng dekada ‘50. Lalo pang lumaki ang kanyang pangalan at kumalat ang bali-balitang mayroon siyang anting-anting. Montano. Trias. himalang nakatakas si Nardong Putik. Dominador Camerino ang mga biktima. nasangkot siya sa madugong pulitika sa Kabite. ang itinuturing na kanang-kamay niya noon. Kor. nasukol ng mga PC sa isang bahay sa baryo Malagasang. Dahil doon. 1957. Lalong naging mataginting ang pangalang Nardong Putik. natigil ang mga nakawan ng kalabaw. Isang puspusang kampanya na malaki pa diumano sa kampanya-militar laban sa bandidong si Kamlon sa Mindanaw ang inilunsad ng PC sa Kabite. Iyon marahil ang simula kung bakit siya tinaguriang Robin Hood din. isang malagim na masaker na napabantog sa bansa ang naganap sa Maragondon. isang dating alkalde. isang sarhento. si Ten. gayundin. ―Itinatago marahil ng mga babae sa loob ng kanilang saya.Nagsimula nang magtago noon si Nardo at tumindi nang tumindi diumano ang galit niya sa mga magnanakaw ng kalabaw. isang tenyente. nakarating siya hanggang Hen. Pagkatapos. Noong malamig na gabi nang Setyembre 2.Constabulary) sa Imus habang inihahanda ang iba‘t iba pang mga sakdal laban sa kanya. 1952. at isang kabo ang sugatan naman. ang tropa ni Putik na binubuo na noon ng mga pusakal na wanted na mula pa ang iba sa mga kanugnog-probinsiya. May kasamang turuang mga aso. Isabel. noong Nobiyembre 12. Sa mga baryong kanyang pinagtataguan. Ang alkalde ng naturang bayan. Biglang lumaki ang pangalan ni Nardo. araw ng eleksiyon. inilipat siya sa kuwartelheneral ng PC (Phil. Isa pang kapitan. 1955. Bakaw at Sta. isa-isang nangapatay ang mga kriminal. mulang Sabang hanggang Malagasang. Kilabot ng Kabite! Ikinulong siya sa Muntinlupa pero. at dalawang sibilyang informer. Wala ni isa mang mamamayan sa mga baryong iyon ang nagturo kung nasaan si Putik. naging napakatunog: Nardong Putik. isang kabo. kabilang ang senador noon ng bansa na si Justiniano S. Sa sagupaang iyon. mulang Alapan hanggang Sambal. Laureano Marana at. Imus.‖ naiinis na sabi pa diumano ng isang opisyal ng PC noon. napatay ang mismong kumander probinsiyal noon ng PC. ang napatay lamang ay si Teodoro Kamantigue. naranasan ng Kabite ang sunud-sunod na patayan. Natuto diumanong dumulog kay Nardong Putik ang karaniwang mga mamamayang hindi mapangalagaan at makahingi ng hustisya sa gobyerno. . at apat na pulis ang natagpuang patay sa isang sabana — kilalang masusugid na tagapagtaguyod diumano noon ni dating Gob. ginalugad ng kompa-kompanyang mga PC ang halos lahat ng baryo sa probinsiya ngunit di nila makita ni anino ni Putik. dalawang sarhento. napasama sa matitigas na mga bataan ng isang malaking pulitiko. Ilang kilalang mga pangalan sa Kabite ang ipinagsakdal sa krimeng iyon. ang mga harangan at holdapan. Buhat noon. Kahit naguguwardiyahan siya nang husto sa kulungan sa Imus noong madaling-araw nang Hulyo 15.

Di naman s‘ya talagang masamang tao. Kaya. lalo na ang maliit na opisina sa loob na pinagtaguan niya. kaya lalong tumibay ang paniniwalang may anting-anting siya. Pero. Gagamitin diumano si Putik para hindi makakilos sa Kabite ang mga Montano. Kor. Kinagulatan siya‘t iginalang maging ng mga kagaya nina Magat at Ben Ulo. Katunayan. kahit hindi umaalis si Putik sa teritoryong Kabite. sakay ng mga kotse at pribadong mga dyip. lumabas na medyo nakataas ang mga kamay tanda ng pagsuko. . inihagis niya sa lupa ang kalibre 45 baril at isang granada. Justiniano S.000 gantimpalang nakapataw noon sa kanyang ulo. at isa sa may tiyan. nakagagala noon sa ilang baryo at bayan doon ang kanilang pangkat. Naging kasangga pa nila ang ilang opisyal ng PC na nagpasalamat pa diumano dahil nasa labas na naman si Putik at muling nasusugpo ang mga nakawan at holdapan sa probinsiya. 1958. Ibinintang iyon ng NBI sa grupo ni Putik sapagkat protektado diumano ng mga iyon ang taniman ng marijuana. Sa loob ng ilang buwan. hinatulang mabilanggo ng 182 taon dahil sa pagkakapatay kay Ten. isinama sa mga bilanggong ―minimum security‖ ang klasipikasyon. ng ilang bayan sa Kabite. kahit araw na araw. isang araw. Montano. nagsimulang mag-ingat ang tropa ni Putik. Pero. Nang salakayin ng ilang ahente ng NBI ang isang taniman ng marijuana sa baryo Malagasang. Nang maubusan siya ng bala.At. Isabel sa Kawit. Marana at ilang opisyal nito noong 1957. noong Pebrero 10. may agimat. Pumapatay s‘ya. 1969. Natadtad ng tama ng automatic carbine ang naturang bigasan. noong Oktubre 2. Pawang daplis lamang ang kanyang mga tama. Nagpakita si Putik ng magandang kondukto sa mga opisyal ng Pambansang Bilangguan kaya ginawa siyang bastonero ng lahat ng preso doon. naging kaibigan pa nila ang ilang alkalde. Kawit. sa Bataan kaya. isa sa kaliwang braso. ayon sa mga nakakita. May nagsabing nasa Bulakan siya. Muli. Delfin Montano noon na ―pinatakas‖ si Putik para ―patayin‖ ang kanyang ama — si Kong. Parang mga paltos lamang iyon. Binigyan siya ng mga kaluwagan. sarisaring balita ang kumalat. pero ang pinapatay n‘ya ay ‗yong masasama. nakubkob siya ng mga PC sa dating Barzaga Rice Mill sa may Binakayan. noong umaga nang Mayo 26. kasama pa ang pinsang si Medardo Encabo. Pagdudusahan niya ng 40 taon ang naturang sentensiya batay sa probisyon ng Binagong Kodigo Penal at Disyembre 15. at mga pulis. 1971.‖ Gayunman. isang matandang babae ang nanungaw sa bintana ng kanyang dampa at sinabi sa ilang sundalong nagdaraan: ―Pabayaan n‘yo naman s‘yang makatulog. bigla. Muli siyang ikinulong sa Muntinlupa. dalawang tauhan ng NBI — sina Rogelio Domingo at Antonio Dayao — ang dinukot at pinatay. May mga naghinalang kusa siyang pinatakas sapagkat malapit na noon ang eleksiyon. nang galugarin ng PC ang baryo Sta. ipinaratang ni Gob. dahil marahil sa P20. Nag-iisa siyang nakipagbarilan nang husto sa mga sundalo sa loob ng 45 minuto. muli siyang nakatakas. lumaki. Imus. o sumapi siya sa Bagong Hukbong Bayan ni Kumander Dante. nabuo ang pangkat ni Putik. isa sa may kanang kilay. 2004 pa siya makalalaya.

at bahagyang binago ngayon) . ——————————————————————** Bagaman mahirap patunayan. iilan ang natuwa. sa baryo Carsadang Bago. Dahil sa teoriyang di siya tinatablan sa katawan. sa pagitan ng Panamitan at Tabon sa Kawit. Di naglipat-buwan. isa naman ang ipinagbili agad ang kanyang kalabaw sa takot na nakawin din. Isang barilan ang naganap at napatay si Boboy. isang araw noong Setyembre 1971. Nilasing nito diumano nang husto si Putik sa loob ng Josephine Resort sa Kawit. pinatay din ang inupahan diumanong pumatay kay Putik. ―Kilabot ng Kabite‖ para sa kanyang mga kaaway at Robin Hood naman sa ordinaryong mga Kabitenyong natulungan niya.‖ sabi nga ng isang nakipaglibing sa kanya. Imus. at sa ulo lamang. isinakay sa kotse nitong Impala saka pinaulanan ng bala ng mga awtoridad. sa ilang mga kandidato. si ganoon at si gayong kandidato sa pagka-alkalde ang diumano‘y sinusuportahan niya rin. gayundin ang kanyang pangkat. Pagkatapos. 1970. habang nag-iisang sakay ng kanyang pulang kotseng Impala mulang Nobeleta papunta sa baryo Alapan. ng isa ring sulat mula kina Putik and delegado noon sa Con-Con na si Juanito Remulla. isang malapit na kaibigan ni Putik ang kinasabuwat ng isang makapangyarihang pulitiko kapalit ang kung anu-anong konsesyon para patayin si Putik. Nagbanta diumano ang grupo ni Kumander na igaganti nila ang pagkakapatay kay Boboy Tibayan. ang naging ugat ng malagim na wakas ni Nardong Putik. alyas Nardong Putik. To d o s Lo s Santo s: Ano B a I to? October 26. Imus. Nob. gayundin ang isang pulisImus na si Rodolfo Bae. sapagkat panahon ng eleksiyon. isang kilalang bata ni Putik — si Emilio ―Boboy‖ Tibayan — ang nasabat ng mga pulis-Imus. sabi ng mga nakaaalam. saka pinagpapalo sa ulo. Isang araw matapos mapatay si Putik. 1971. NBI at pulis-Imus si Leonardo Manecio. Oktubre 10. Pero nagsimulang mapaugnay naman ang kanyang pangalan. 4. Ang pangyayaring iyon. Sa ilang bayan. kilalang tagapagtaguyod noon ni Jamir. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. may ilang pulitikong lihim na nagalit sa kanya. Muling maluwag na nakapaglibot sa ilang lugar sa Kabite si Kumander. napagkalooban ng hustisya at kalinga na hindi basta maibigay ng gobyerno sa mga kakaning-itik at walang impluwensiya. ayon sa mga bali-balita. Natural. Imus. si Lino Bocalan sa pagka-gobernador dahil sa galit niya sa mga Montano. isang magsasaka sa inyong baryo sa Alapan. ―Sa kanyang pagkamatay. Ordonez (Editoryal — unang nalathala sa PILIPINO FREE PRESS. marami ang lumuha. Tumanggap diumano ng sulat mula sa pangkat ni Putik si Alkalde Jose Jamir ng Imus. ang ninakawan na agad ng kalabaw. ayon sa balita. Tumanggap din.Mga ilang buwang waring nagpalamig-lamig ang NBI ng pagtugaygay sa pangkat ni Putik. **tinambangan ng magkasanib na grupo ng PC. Suportado diumano ni Putik. Umaga. lumitaw ang balita nang malaon na hindi talagang tinambangan si Putik.

Hindi bale na kung binusabos mo ang iyong mga manggagawa‘t magsasaka. Puntod na puntod lamang ang iyong libingan. Ang pananda sa iyong puntod — kung mayroon man — ay isang lapidang lata. araw-araw. Maliliit na kandila. kailangang dalhin mo hanggang hukay ang iyong karalitaan. Kung mahirap ka. Todos los Santos na ang bawat araw sa kanila sapagkat. karaniwan lamang na payabangan. malamang na ang kabaong mo ay palotsina. sa sulok marahil ng isang sementeryong para sa mga anakpawis. nangamkam ng mga lupain. marmol ang iyong mausoleong nakalagak sa loob ng kongkretong gusaling marangyang bahay na para sa hukbo ng mga kumain-dili. siyempre pang de klase ang kabaong mo. piling-piling lugar ang libingan mo. ipinangangalandakan ang iyong pangalan. nagkakahalaga na ng daan-daang libong piso ang mismong lupa lamang. Todos los Santos: ano ba ito? Ika w Ang T alahib Ng Mga Alaala October 14. nabuhay at namatay sa kabusabusan. ang hukbo ng mga binusabos na para na ring mga patay.‖ sabi nga ng mga tagabaryo. kahit matagal ka nang pinagpasasaan ng mga uod o ginawang abo sa krematoryo. higit na nangangailangan ng kalinga at pagmamahal ang mga buhay — ang patuloy na inaaliping masang sambayanan. Sa sosyedad na ito ng pagsasamantala‘t inhustisya ng iilang hari-harian o diyus-diyosan sa balintunang lipunan. mamahaling orkidyas at kung anu-ano pang tanda ng karangyaan ang ipinagyayabang ng iyong libingan. at tinatanuran pa ito ng maluha-luhang sementadong anghel sa gabi‘t araw. sa kabilang banda. ipinagkakait sa kanila ng uring mapagsamantala ang karapatang mabuhay bilang tunay na mga tao sa ilalim ng pantay na katarungan at lantay na hustisya sosyal. ilang bulaklak ng amarilyo‘t palong-manok at krus na kahoy — ito ang mga nagpapagunita ng iyong karalitaan at pagkabusabos tuwing Todos los Santos! Pero kung mayaman ka. nagliliwanag na bombilya.MAY kanya-kanya ding klase ang mga patay: may mayaman at may mahirap. Sino ang may sabing pantay-pantay ang tao sa kamatayan? Kung karaniwan kang magsasaka o obrero. pasiklaban ng yaman at pag-insulto sa karalitaan ang naturang araw. Ipinagyayabang ng iyong libingan na hindi ka basta tao — nabuhay ka at namatay na batbat ng impluwensiya. Kung mayaman ka — nakuha mo man ang iyong kayamanan sa panloloko‘t pagsasamantala — pagpapasasaan mo iyon hanggang sa loob ng iyong nitso o mausoleo. Hindi nga masamang alalahanin ang mga patay tuwing Todos los Santos pero. petsa ng kapanganakan at kamatayan. o may burges at may proletaryo. ―nangungusap sa ganda. o nandambong sa pondo ng bayan kaya ka nagkamal ng kayamanan. ipinamumukha ng iyong libingan na isa kang napakakaraniwang tao. Ordonez . Higit sa lahat. iyong kabaong na ―pangmarangal‖ na tao at mahihiyang dapuan ng langaw o amuyin ng mga langgam. Siyempre pa rin. kapangyarihan at pribilehiyo. Tuwing Todos los Santos. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. kailangang maglublob ka pa rin sa iyong kayamanan: naglalakihang kandila.

(Tula) namumulaklak na ang mga talahib puting-puting nakakumot sa burol at sabana kumakaway sa sanlaksang mga alaala oktubre ring gaya ngayon nang abuhin ang kalawakan at malamig ang haplos ng hangin tumimbuwang ka sa kagubatan sa pagliliwaliw ng mga punglo sa iyong ulo. puso at tiyan nakadilat ka‘t nakatingin sa kalangitan habang inaapuhap ang hininga sa pagaspas ng mga dahon sa pakpak ng mga ibon sa tagulaylay ng rumaragasang agos sa ilog ng kaparangan sa balumbon ng nangingitim na ulap inaaninag wari anino ng kalayaan para sa bayang pinakamamahal pumanaw kang wala ni apdo ng pagsisisi sa mamad na mga labi sa niyakap na pakikibaka laban sa naghaharing inhustisya dahil noon pa man sa pagbabanyuhay ng puso‘t isipan nakapagkit na sa iyong kabuuan kakambal na ng iyong pangarap at layon ligaya at laya ng masang alipin ng dalita‘t dusa. namumulaklak na ang mga talahib nang ika‘y ilibing ng mga kasama walang dinalit na mga ave maria ni inusal na mga ama namin sapat nang papurihan iyong kagitingan parangalan mga karanasan sa paglalahad ng mga katotohanan .

ikaw ang talahib ng mga alaala sunugin man nang sunugin sisibol at sisibol pa rin muli‘t muling iindak ang puting bulaklak di luhang mangalalaglag sa masukal na damuhang dinilig ng iyong dugo mananariwa ang lahat maging naluoy na mga pangarap muli‘t muli kang mamumulaklak sa puso‘t isipan ng bawat sawimpalad ikaw. oo. ikaw na talahib ng aming mga alaala! Ulo Mo ‘y G usto Ko ng P alakuli n.at pagsamba sa altar ng katarungan sapat nang walang hanggang kilalanin idambana sa puso‘t isipan buhay na inialay sa gabi ng mga paglalamay. Dib d ib Ay Lap lap in October 11. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) ulo mo‘y gusto kong palakulin parang niyog ang bungo‘y biyakin utak ay himay-himayin gusto ko ring dibdib mo‘y laplapin dukutin ang puso at saka suriin dinalaw ka ba ng awa‘t sagimsim nang maralita‘y lamunin ng dilim? o uring asendero/kapitalista laging iniisip talaksan ng pera? tao ba‘y mayroon pang halaga sukdang busabusin sa iyong pabrika alipining lubos sa iyong asyenda? .

ulo mo‘y gusto kong palakulin dibdib mo‘y gusto kong laplapin naisip mo ba mga inalipin silang sandakot na kanin at asin ang laman ng tiyan habang ikaw naman ay nabubulunan bundat na‘y ayaw pang tigilan sagana‘t marangyang hapunan gayong dugo nila‘t laman kinatas at iyong pinagpipistahan o likas sa iyo itong kasuwapangan kaya lugaw nila‘y gusto pang lamunin suso ng bagong panganak gatas nais pang sipsipin? kung bungo mo‘y mabiyak sumabog ang utak nakaukit ba sa himaymay niyon mga sawimpalad? naisip ba ang walang tahanan habang palasyo mo‘y laging kumikinang? saan ba nanggaling iyong kayamanan kundi sa inaliping masang sambayanan? kung dibdib mo‘y malaplap at puso‘y mahantad nadama mo ba katiting na habag sa mga nilikhang yakap ng bagabag? pinitik ba ng awa ang puso habang manggagawa‘t magsasaka mo sabaw ng sinaing ang ipinasususo sa nagpapalahaw bunsong balat-buto? matapos bungo ay mabiyak dibdib ay malaplap at walang makita sa puso at utak kahit anino ng habag sa mga nilikhang inaliping ganap .

lumalaslas sa kamalayan kong laging naglalamay naririnig ko ang iyong panambitan kung mga gabing nagdarasal malungkot na buwan kung mga umagang luhang pumapatak mga butil ng hamog sa damuhan kung mga katanghaliang humihiyaw aspaltadong lansangan ng kalunsuran kung mga dapithapong dumaramba mga alon sa ulilang dalampasigan. Ordonez (Tula) naririnig ko ang iyong panambitan la tierra pobreza lupain ng dalita‘t dusa lupaing tinigmak ng dugo ng mandirigma ng masa na dinusta ng inhustisya na inalipin ng pagsasamantala inihahatid ng naglalakbay na amihan sa saliw ng huni ng langay-langayan ang iyong tagulaylay tumatarak. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. naririnig ko ang iyong panaghoy la tierra pobreza sa dagundong ng kulog sa kalawakan sa sagitsit ng kidlat sa karimlan sa lagaslas ng tubig sa kabundukan oo.katawan mo‘y dapat nang tadtarin buto mo‘y dapat nang pulbusin dugo mo‘y dapat nang sairin upang magbanyuhay ang uring alipin! Naririnig Ko Ang I yo n g P anamb ita n September 25. naririnig ko ang iyong hinagpis la tierra pobreza . oo.

sa bulong ng mga babaing asawa‘y nalibing sa kung saang talahiban naririnig ko sa taginting ng mga dalangin sa nobena‘t decenario ng mga sisa si crispin ay di na makita ibinaon kung saan ng kampon ng kadiliman o binulok sa mga tagong bilangguan o naagnas sa pusod ng karagatan wala ni anino ng kalansay. naririnig ko ang iyong panambitan la tierra pobreza sa tagaktak ng pawis ng manggagawa‘t magsasaka sa lagunlong ng sikmurang walang laman sa kalantog ng mga lata sa basurahan sa pagtutol ng tinuklap na mga yero sa langitngit ng tinungkab na mga tabla sa lagabog ng ginibang barungbarong sa gilid ng namamahong estero mulang tripa de gallina hanggang canal de la reina naririnig ko ang hinaing mo la tierra pobreza sa binuldoser na mga bahay sa mga lote diumano ng gobyerno na lalong dapat mapunta sa masa di sa mga ayala at mga kauri nila na walang sinasamba kundi kuwarta patayin man sa hilahil at dusa gawin mang naglipanang aso‘t pusa milyun-milyong maralita! oo. oo. umuukilkil sa pandinig ko ang panambitan mo la tierra pobreza saanmang sulok ng planeta ipinadpad ng daluyong ng dalita .

pumila parang treng walang katapusan hawak ang nakababa namamahingang mga bandila upang muling masilayan ang naninilaw niyang mukha at medalyang pula sa ibabaw ng dibdib. Ordonez (Malayang salin ng inyong lingkod sa tula ng makatang Rusong si Vera Ibner na ipinadala ni Ka Dan Borjal bilang alay-parangal kina Ka Alexander Martin Remollino at Ka Medardo Roda na kapwa namayapa kamakailan lamang) Bago siya tuluyang ibinilanggo sa kanyang mausoleo at ulilahin ng sikat ng araw limang araw at gabing singkad siyang nakaburol sa Bulwagan ng mga Columna.mga anak mong nagdurusa ikinalat silang parang layak sa banyagang mga bansa dahil kalansay na ang pag-asa at ginutay na ang ligaya sa lupain mong binaog ng uring mapagsamantala oo. la tierra pobreza ―di lahat ay natutulog sa dilim ng gabi‖ at naririnig nila iyong panambitan at panawagan nagliliyab ang mga mata ng mga anak mong magigiting bartolina mo‘y wawasakin! LIM ANG AR AW AT GAB I ( sa kamata ya n ni Len in) September 8. At sa kalupaan nananalasa‘t sumisikdo . Humugos ang mga tao. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.

Limang gabing walang natulog sa Moscow dahil sa pagtulog siya lumisan buong kabanalang nagbabantay ang maputlang buwan. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) kinatarata na ang mga sakada sa pagsuyod ng mga mata sa katawan ng asyenda pinaglumot na ng mga dekada mga daing nila‘t protesta di na makita mukha ni anino ng tumakas na pag-asa sumanib ba iyon sa balumbon ng mga ulap habang dapithapo‘y namamaalam? yumakap ba iyon sa katawan ng karimlang humahalik sa pisngi ng maputlang buwan habang gabi‘y nagdarasal nakaluhod sa paglalamay? kalansay na lamang ang pag-asa nailibing na sa damuhan ng tubuhang di maabot ng mga mata nasipsip na noon pa man ng hayok na mga tubo pawis at dugo ng sakada . Niligis Na Ap d o La man g An g As ukal August 31.ang nagyeyelong kapaligiran waring tuluyan niyang tinangay ang isang bahagi ng init ng aming mga katawan.

ngayo‘y parang gatas iyon hinihigop ng asendero mula sa susong malusog ng bagong panganak naglalanding dalagang-ina o. kay tamis niyon sa dila niya singlinamnam ng pulot-gata sa mga birheng kinalantari niya habang binubudburan ng asukal ang puklong matambok ang susong maumbok singtamis ng pulut-pukyutang dumaloy sa galit na utong sa uhaw na singit at gutom na tiyan! singpait naman ng apdong niligis sa dila‘t ngalangala ng sakada asukal na iniluwa ng asukarera di nito mapatamis kapeng walang gatas sa mahalumigmig na umaga di nito mapawi pakla ng bubot na bayabas at alat ng asing iniuulam sa malamig. nanigas nang kanin o kinayod na tutong na humalik sa puwit ng kalderong inulila ng saya‘t ligaya singpait din kaya ng apdong niligis asukal na inihalo‘t tinunaw sa tubig na maligamgam at ipinasususo sa bunsong mapintog ang tiyan kahit hangin lang ang laman? singpait ng apdong niligis sa dila ng sakada mga asukal pang iluluwa .

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) nilalanggam namutla mo nang mukha fernandina habang nakatimbuwang sa masukal na kakahuyan katawang tinadtad ng punglo di nahugasan ng tikatik na ulan fernandina dugong bumulwak sa dibdib sa hita at tiyan humahalik na ang namuong hamog sa gilid ng mga matang nakakilala sa pait at dusa ng buhay ng masa. wala ni isa mang bituin ang gabing nagdaan fernandina .ng asukarera mapait na rin pati pawis niya singlansa rin ng hilaw na apdo dugong itinigis ng mga panahon sa bawat hagkis ng machete sa masukal na damuhan sa bawat taga sa pinutol at kinatas na katawan ng laksa-laksang tubo tatamis pa ba ang asukal kung ni isang dipang lupa‘y di kanya at alipin lamang siya sa malawak na asyenda? niligis na apdo lamang ito sa dila niya‘t ngalangala! Fernand ina August 9.

mananatili kang monumento sa alaala banayad mang humalik sa lupa mga tuyong dahon ng gunita fernandina muli‘t muling sisibol sa pusod ng bundok o dibdib ng lungsod binhi ng pag-ibig sa layang pinakamimithi habang dinidilig ng dugo ng mga kagaya mo fernandina lupaing binaog ng inhustisya‘t pambubusabos.nagtago pati mukha ng buwan umiwas sa mga putok ng baril ngunit di ka umurong fernandina di natinag sa pagtatanggol di binitiwan ang gatilyo ng kalayaan pinatakas ang nakubkob na mga kasama alang-alang sa bansang pinakasisinta tagulaylay ng hangin ng giniginaw na umaga sa iyo ngayo‘y naghaharana fernandina. fernandina muli‘t muli kang mabubuhay sa magkakarugtong na mga ugat ng mga biktima‘t inalipin ng uring mapagsamantala! magniningning din ang mga bituin sa pusikit na karimlan manunumbat ang buwan at aawitin ng marahas na hangin kadensa ng martsa .

mea maxima culpa ni hindi ko man lamang nakita ang tiara ng santo papa nang magpunta siya sa luneta at magmisa ako po‘y umiinom ng hinebra sa restawran ni san da wong sa ermita . Nob. ave.) giovanni battista montini servus servorum dei nang iluwa ka ng alitalia mga magnanakaw naghaleluya viva! viva! viva il papa! hosanna in excelsis benedictus qui venit in nomine domini diyos ama. fernandina! Ave. Kasama na ito sa mga piyesa sa plumaatpapel pero nahihirapan daw ang ilang mananaliksik na makita agad sa archives kaya minabuti naming ilagay ito ngayon sa bandang unahan. pater patrum inodoro‘y nagkumunyon nangumpisal pa sa poon. ave. Ave. ave. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. birheng maria ipinalangin ang anak mong nagkasala mea culpa. mea culpa. P ater P atr um! July 30. 1970. 1970 sa PILIPINO FREE PRESS. mea maxima culpa nang sa kanto‘y magdaan ang santo papa ako po‘y nasa kubeta nagbebendita‘t nagdaraos ng sariling misa ave. mea culpa. 27. si Papa Pablo VI o Giovanni Battista Montini.ng milyung-milyong mga paa sa bantayog ng laya… mabuhay ka. Inilathala ito noong Dis. diyosa espiritu santa! patawarin ang anak mong nagkasala mea culpa. 7. Ordonez (Tula — sinulat noong dumalaw sa bansa. diyos anak.

diyos anak. bawat araw kampana‘y kumakalembang sit laus plena. sit sonora sit jucunda. sit decora mag-antanda at magdasal ave. mea maxima culpa krusipiho at rosaryo‘y ipinanguya ko sa basura. pater patrum . ave maria! ang pari‘y nagbibilang ng pilak sa sakristiya diyos ama. santo papa! puto seko‘t puto maya inuuod ang kumbento‘t mga mongha bawat santo‘y nakanganga sa isusubong ostia ave. ave. ave. diyosa espiritu santa! ipinalangin kaluluwa ng anak mong nagkasala mea culpa. diyosa espiritu santa! ako po‘y huwag bulagin ng mga kalmen at estampita habang ang kandila‘y bangkay na naaagnas sa bawat kandelabra kahit ako po‘y di lumuhod sa santo papa nakita ko naman ang kanyang anghel de la guardia sa bote ng la tondena michaelem archangelum nakaamba kumikislap na espada sa plato ng espagheting piccolinong may bendita ng ketsap papa. diyos anak.diyos ama. pater patrum! ako po‘y nagugutom sitsiritsit alibangbang salaginto‘t salagubang bawat oras. ave. santo papa. mea culpa. ave.

kalyehon ko‘y inaagiw barungbarong at estero‘y nakatanghod sa kopita‘t kandelabra araro ko‘y nakapangaw sa tumana armalite ay umaawit sa candaba ave. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. ave. Ordonez (Tula) nang magpaalam ka walang luhang pumatak sa mahamog na damuhan o isang butil man lamang na sumanib sa tikatik na ulan walang hikbing sumalit sa langitngit ng punong kawayan walang mapait na ngiting sumilay sa labing nakakilala ng mga halik ng dalamhati isinasayaw ng hanging marahas . diyosa espiritu santa! kagabi. diyos anak. ave maria! quod in carnem transit panis et vinum in sanguinem quod non capis quod non vides animosa firmat fides diyos ama. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. santo papa ang utak ko‘y talahib na naglagablab at nagsayaw ang mga alitaptap! So na No o n At Nga yo n S a Rep ub likan g Ma mo n July 27. Ordonez (Tula) S A N A! Nang Magp aala m Ka July 19.

buhok mong hanggang baywang di nagdaop ang ating mga palad di naglapat ang ating mga katawan sa mahigpit na yakap ng pamamaalam ngunit nasa mga titig sa isa‘t isa muhon ng pakikiisa sa matagal nang adhikain ng masa ilang tapik lamang sa balikat ang ipinabaon ko sa iyo kalakip niyon ang laksang mensahe sa iyong paglalakbay patungo sa malayang bundok na naghihintay. . nang magpaalam ka di isinaysay ang laman ng puso di ipinaliwanag ang kapasiyahan nakapinid ang labi ng mahalumigmig at lumuluhang madaling-araw ngunit nag-aapoy ang mga mata mo para maunawaan ko hagupit ng lintik sa isip daluyong ng dugo sa ugat na di sa katawan mo lamang nagwawakas kundi sa himaymay ng laman ng bawat sawimpalad ng mga itinanikala sa asyenda at malawak na kabukiran ng mga inalipin ng makina saanmang pabrika at empresa o ginutay ng inhustisya ng pambubusabos at pagsasamantala ng di makataong lipunan ng di makatarungang burukrasya oo. di kailangang pabaunan ng agam-agam o dalangin ng kaligtasan ang dakila mong paglalakbay tungo sa mabulaklak na katubusan.

pinapatay bakit ganyan? di naman ako kriminal di naman ako magnanakaw di naman ako nandarambong ng pondo ng bayan . amanda de los reyes di ko na inaasahang magbabalik ka pa sa kuta ng pambubusabos hanggang makulimlim ang panahon at di pa sumisilay mapulang sikat ng araw sa silangan tulad nang ikaw ay magpaalam! B akit Gan ya n? June 25. di ka na makakasalo sa kantina ng isang platong kanin at kapirasong ulam oo. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) minsan lang akong daraan sa mundong estupido pero karapatan ko ayaw irespeto sinisikil.nang magpaalam ka sinasaluduhan ko ang iyong paglisan di ko na inaasahang maririnig pa lagunlong ng tinig mo sa mga lansangan ng protesta di ko na makikita kumpas ng mga kamay mo habang idinidiin ang mga punto mo sa paglilinaw sa nilumot nang mga suliranin ng lipunan na humihiyaw ng kalutasan oo. kinakatay.

anak ng galunggong at kabayo lintik na ‗yan! hayop na ‗yan! karapatan lang nila ang sagrado‘t mahalaga! bakit ganyan? bakit ganyan? ako lang ang laging makasalanan ako ang impakto ako ang demonyo impiyerno ang bagsak ko por dios por santo anong klaseng mundo ito? bawal magsabi nang totoo laban sa mga dorobo sa gobyerno puputulin ang dila mo . maya‘t maya sa macho‘t tigasing binatilyo o sa seksi‘t dalagitang mabango.lupa nang may lupa‘y di kinamkam at lalong di nanggahasa ng sinuman ako pa nga ang laging ginagahasa ng lipunang di makatarungan bakit ganyan? bakit ganyan? sobra-sobra ang ipinagbabawal sabi ng mga banal sa simbahan bawal magmura kahit galit na bawal magsalita nang malaswa bakit nagkaroon pa ng gayong mga salita? para saan at paano iyon mailalabas sa bunganga? lintik na ‗yan! ano ba ‗yan! bawal malibugan sa iba maliban sa asawa sila namang mga santo‘t santa puwedeng-puwedeng magnasa magpasasa‘t magpakasawa oras-oras.

bawal mithiin ang pagbabago sa layuning lipuna‘y di magago at di dumami ang agrabiyado pero birheng inang mahabagin bubulukin ka pa sa kalaboso! bakit ganyan? bakit ganyan? dahil ba silang nagbabawal ang iilang hari-harian ang pinagpalang diyus-diyosan at kaming maralita‘y tungaw layak lamang ng lipunan? lintik na ‗yan! hayop na ‗yan! bakit ganyan? bakit ganyan? pati katiting kong kaligayahan lagi‘t laging pinakikialaman pobre lamang ako di kaya ang maluhong bisyo di mayamang tulad ninyo puwedeng bumabad sa casino magpakaligaya kaya sa paraiso sa puklong matambok sa susong maumbok ng kinakalantaring kalaguyo ligaya ko‘y simple lamang ang manigarilyo lamang para mapayapa ang damdamin at ligalig na isipan sa hilahil na pasan-pasan makasulat din ng kung anu-ano kapag nababaliw ako pero por dios por santo bawal manigarilyo diyan bawal manigarilyo kahit saan bawal sa gusaling iyan bawal sa pampublikong sasakyan .

tinambangan o biglang nasagasaan sa daan nagkalasug-lasog ang katawan nauna pang namatay . lintik na ‗yan! hayop na ‗yan! karapatan daw nila iyon pero paano naman ang karapatan ko ang mga kagaya kong naninigarilyo? bakit ganyan? bakit ganyan? bakit nagkaroon pa ng pabrika ng sigarilyo bakit di pa sunugin ang mga ito tupukin pati ang lumikha nito? para di parang ketongin ang mga gaya kong naninigarilyo itinataboy kung saan-saan pinagbabawalan sa maraming lugar parang mundo lang nila ito parang di sila mamamatay kahit di manigarilyo kahit di makaamoy ng usok nito parang kami lang naninigarilyo ang maglalaho agad sa mundo. pero itatanong din ninyo: bakit ganyan? bakit ganyan? tinodas agad ng diabetes ng alta presyon o atake de corazon ng kanser sa atay o lalamunan ng kanser sa baga‘t bituka sa bayag o suso o obaryo siyang kailanma‘y di nanigarilyo o nakasinghot ng usok nito siyang di nanigarilyo ni minsan ay binaril naman. mararangal na nilalang.bawal makaamoy ng usok malulusog.

bakit ganyan? bakit ganyan? lintik na ‗yan! ano ba ‗yan? hayop na ‗yan! ang mundo ba‘y estupido o ako ang naloloko? basta irespeto na lamang ninyo ang karapatan ko huwag lamang ang inyo anak kayo ng galunggong at kabayo! masarap iyap ak a ng hub ad na p aa June 22. tulad sa forbes at alabang-ayala mga bahay na naghilera parang dambuhalang kabaong walang laman . 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) sa magkakrus na mga kalye ng via pescara at via firenze mansiyon.sa impaktong gaya ko apatnapung taon nang naninigarilyo. bakit ganyan? bakit ganyan? siyang sigarilyo ang pamatid-gutom ang iniiwasan ng lipunan pati ni kamatayan siyang sigarilyo‘y iniwasan pero nagpakabundat sa katakawan at nagsamantalang lubusan para yumaman nang yumaman pundilyo nila‘y hinahalikan masaklap nga lamang maaga silang kinakain ng libingan at isinusuka ng kasaysayan.

iluluwa pagpikit ng matamlay na dapithapon manlilisik malalaking bombilya magpuprusisyong pabalik nagliwaliw na mga bangkay muling hihimlay sa kabaong na naghihintay! sa teritoryong iyon ng el diablo di ko masalat ang buhay nagkalat na parang layak buhay na tuwinang namamatay kahit muli‘t muling nabubuhay di makahalina sa ilong halimuyak ng pierre cardin o hugo boss at issey miyake gusto pa ring masinghot anghit sa kilikili ng manggagawa‘t magsasaka sa lupang dinilig ng dugo‘t luha ng dantaong magiting na pakikibaka di yakapin ang pandama masangsang na karanasan ng masa manapa‘y robot at plastik sa lansangan bumubulaga sa matang nilalanguyan ng sanlaksang mapapait na alaala! magneto ngayon ang hangin ng ipuipo buong lakas na binabatak paang naglagalag pabalik sa nilisang la tierra pobreza paang pinaglintos ng kuwerong sapatos sa pagtahak sa nagsalabat na kalsada mga lansangang walang simula‘t wakas di gaya ng estupidong buhay .pagngiti ng giniginaw na umaga naglakbay ang mga bangkay hinigop ng mga buntala idadahak.

ibinuga ng mga makina sa mga pabrika masarap iyapak ang hubad na paa sa humihingang lansangan sa init ng katanghalian sa martsa ng mga protesta laban sa inhustisya‘t dusa masarap iyapak ang hubad na paa sa gubat at bundok sa nayon at lungsod sa lupaing luha‘y bumabalong sa lupaing dinidilig ng dugo itinitigis ng ugat ng mga mandirigma ng laya‘t ligaya para sa dinustang buhay ng masa .na tiyak na mamamatay… paang niluom ng hinulmang goma sa paglusong-ahon sa lupaing matatambok sa mga burol na mauumbok. masarap iyapak ngayon ang hubad na paa pagbalik sa la tierra pobreza sa malagkit na tiningkal ng naararong sangkal sa nagpuputik na pilapil sa kabukirang dinilig ng humagulhol na ulan masarap isudsod sa mahamog na damuhan o sa sukal ng tubuhan masarap pa ring iyapak ang hubad na paa paglaruin sa langis at grasa isinuka.

oo, lagi‘t laging naroroon ang himagsik ng puso sa dibdib ng buhay oo, madarama ng hubad na paa nakaukit na testamento‘t muhon sa saganang minahan ng mga brilyanteng katotohanan! . Sa P antalan Ng Hava na, I sang Gab i Ng P anagi nip June 10, 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) isang gabi, napanaginipan ko sinisiil ng halik ng mga ulap naghihingalong buwan sa pantalan ng havana lahat magdamag na umiindak sa kadensa ng guiro ng maracas at marimba sa salon rojo at la cecilia sa gato tuerto at la farandula nagliliyab ang mga katawan sa salsa, mambo at rumba himig ng son mula sa aprika sumisigid sa ilong halimuyak ng tabako ng vultabajo o pinar del rio thompson man o don pepin garcia arturo fuente man o vegas de fonseca hayok na sinisinghot hininga ng bawang, oregano‘t cumia sa paglalandi ng dila sa mga utong ng moros at pagsipsip sa katas ng ropa vieja nagliliwaliw, nababaliw ang utak ko sa espiritu ng rhum at cola

gustong humimlay na sa el vedado sa saratoga man o melia cohiba. napanaginipan ko rin, opo namatay, inilibing din ang buwan paghikab ng nagmamadaling umaga sa pantalan ng havana mga barko‘y pumitada at bumulwak rumaragasang tubig ng alaala sa kasaysayang naligo sa dugo sa panahong umagas iyon sa obaryo ng tinawag na isla juana mula nang mayabang na dumaong sa pasigan ng baracoa krus ni columbus na kolonyalista naghari-harian sumulpot na criollos lubos nambusabos sa ngalan ng ginto at diyos inaliping ganap lantay na ciboney at taino pati nakakadenang mga aprikano kinubabawan ang lupang matambok nilamutak ang pisnging maburok pinanggigilan dibdib na malusog hanggang masaid ang libog ng pusod. opo, napanaginipan ko isang dekadang paghihimagsik ng lahi ng mga carlos de cepedes kolonyalistang moog di agad nadurog apat na dantaong naghasik ng lungkot saglit, napilitang magkuta sa new york makabayang nagrebelde sosyalistang jose marti placenta ng layang ipinaglihi sa sto. domingo‘y sabik na nagbalik manipesto ng montecristi ay isinatitik

pinaglagablab ang naipong ngitngit umangil ang punglo, machete‘y tumalim ngunit siya naman ang sinawing-palad dugo‘y idinilig, buhay inialay sa sagupaang walang puknat sa dos rios lupa‘y nagkulay-pulang parang gumamela sa daluyong ng rebolusyong sumiklab na. opo, napanaginipan ko rin, opo nang asul ang liwanag ng buwan sa pantalan ng havana biglang sumabog ang barkong u.s.s. maine nagliyab, naglagablab mahigit dalawandaang tripulanteng tulog katawa‘y natupok hininga‘y nalagot pakana diumano ng kolonyalista sulsol ng dambuhalang kapitalista para giyera‘y ideklara laban sa espanya tratado ng paris ang naging resulta cuba, guam at tierra pobreza ginawang kolonya cuba‘y pinalaya noong 1902 naging manyika naman ang mga machado grau at socarras naging diktador fulgencio batista nandambong, hinuthot ang cuba sinalaula ang hustisya ipinampunas sa tumbong at paa soberanyang banal agad ibinenta milyong mamamaya‘y sinagad sa dusa. opo, napanaginipan ko rin, opo pagdaong ng granma habang umiindak tubo sa asyenda sakay ang walumpu‘t dalawa nang tambangan ng militar labindalawa ang natira

nagkuta ang mga fidel castro camilo cienfuegos at che guevarra sa pico turquino sa malawak na sierra maestra pinaglagablab ang matanzas hanggang sta. clara ang camaguey hanggang oriente ang las villas hanggang las tunas hanggang mapasok ang havana tutop ang puwit na tumakas mga batista‘t kampon ni satanas! huling napanaginipan ko, opo nagliwanag ang pantalan ng havana nang itayo lipunang sosyalista ari-ariang pribado‘y binura sa mapa inatado naglalawakang asyenda isinakamay ng mga magsasaka dayuhang empresa‘t pabrika negosyong hawak ng imperyalista isinabansa‘t sosyalismo ang gumiya nagwala‘t nagdabog ang imperyalista look ng mga baboy, gustong masakop na ngunit di umurong, estado ng masa sa napabantog la batalla de giron di natinag si fidel hanggang ngayon di lumuhod sa santo ng imperyalismo kahit di makataong embargo sa diplomasya‘t komersiyo tinawag na operation mongoose ang sa cuba‘y iginapos. kailan naman daraong sa pantalan ng la tierra pobreza armada ng granma? kailan dudurugin flotilla ni dewey roosevelt at obama? tugtog ng silindro‘t himig ng gitara

ng laya‘t ligaya sa panaginip ko, sana‘y maghosana! Sa J up i ter, Mga Daga‘ y Na wa wala June 8, 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) sa jupiter, aywan ko, aywan ko kung kinulaba ang mga mata ko piniringan kaya ng susong nagluwa o binulag ng hitang bukaka? wala akong makita ni isa mang daga. nasaan ang mga daga? walang sumusungaw sa bintana walang gumagapang sa kusina walang tumatawid sa kalsada walang nakasubsob sa basura. nasaan ang mga daga? sa kanal man at imburnal walang kumikiwal-kiwal walang ulong nagdarasal walang paang nagkakalkal. nilason kaya sila ng mga kemikal tulad ng mandirigmang taliban sa kuweba ng afghanistan? o kinanyon ng mga tangke tulad ng gerilyerong iraqi sa modernong babyloniang sinakop ng mga yankee? nasaan ang mga daga? binomba kaya sila‘t nilitson ng napalm gaya ng bayani‘t magiting na vietcong sa ginahasang suso‘t puklo ng saigon? wala, wala akong makitang daga sa jupiter ngayon. o kasama silang naglakbay ni lot

sa rumagasang balighong dantaon matapos gunawin gomorrah at sodom? nagliwaliw kaya sila sa ibang planeta matapos isakay sa barko ni noah nginasab, nilamon ng mga buntala? sa jupiter, mga daga‘y nawawala nasa venus kaya, pluto at saturno o nasa lambak ng mars at merkuryo? pero bakit hahanapin pa? hintayin na lamang ang muling pagyapak paang naglagalag hintayin na lamang pagsiil ng halik paghigpit ng yakap sa musa ng dusa‘t bagabag sa tierra pobrezang luha‘y naglalatak… di na pipiringan ng susong nagluwa di na bubulagin ng hitang bukaka tiyak makikita, dagang naglipana sa nilisan kong patria adorada nagkukumahog, nagkakarera sa bangketa ng carriedo‘t avenida palikwad-likwad sa kanto‘t eskinita nagkakalkal sa nagkalat na basura naglulungga sa ilalim ng mga tulay namamaybay sa mabahong bituka ng tripa de gallina‘t canal de la reina o naglulublob sa langis at grasa dinidilaan granahe‘t makina o pasukut-sukot sa lahat ng pook ng damuhang nilulumot sa gubat ng inhustisya sa maisan, sa tubuhan, sa palayan sa asyendang sementeryo ng pag-asa! sa mga mansiyon at palasyo ng diyus-diyosang pusa‘t aso lahat sila‘y nagbabantay

naghihintay. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) naglalakbay ang maghapon at magdamag sa beranda ng mga alaala lumalangoy sa dagat ng kamalayan mga kuwadrong nanlilisik ang larawan eksena ng pelikulang nagdaraan sa telon ng balintataw binibiyak ang bungo ng kaisipan bakit ganyan? bakit ganyan? nagnaknak na larawa‘y gumigimbal sa mukha kong natulala‘y sumasampal sa dibdib kong sumisikdo‘y tumatambol sa dugo kong kumukulo‘y sumisipol? sa beranda ng mga alaala lagi‘t laging naroroon larawang singlungkot ng hubad na bangkay lansetang matalas sa aking kalamnan lilok sa utak ko ng tusong eskultor obra sa mata ko ng gahamang pintor mga lasog na katawan dugong nilalanggam sumabog na utak brasong buto‘t balat basurang nagkalat matang lumalim na . naglalaway dagang madadakma dugo‘y sisipsipin dagang mahuhuli lama‘y kakarnihin gugutay-gutayin ngangasab-ngasabin! Sa B erand a Ng Mga Ala ala June 5.

huwag nang itanghal sa mata mga retratong inulila ng ligaya mag-aalimpuyo ang dugo sa ugat magliliyab himaymay ng utak di gitara ang nais kalbitin ng daliring pinitpit ng dusa di kundiman ang nais awitin tinig na namaos sa laksang protesta! sa beranda ng mga alaala ibang larawan na. huwag na akong dalawin pa huwag.pisnging humumpak na binting hinalas na paang maalipunga palad na naglintos pudpod na sapatos batang nakahiga sa mga bangketa batang nakayapak sa mga kalsada bunsong walang gatas inang umiiyak amang nagdarasal dampang nakaluhod sa mga bakuran bahay sa esterong gumagapang batis ng pawis sa noo‘t katawan butong lumagutok sa kasukasuan abuhing tanawin sa katanghalian itim na pintura sa mukha ng buwan mga larawan kang ayaw humiwalay sa kamalayan kong laging naglalamay! bakit ganyan? bakit ganyan? sa giniginaw mang umaga o gabi ng mga ave maria sa beranda ng mga alaala lagi‘t laging nakabalandra ang mga larawang ayaw nang makita huwag. sana‘y maipinta ng mga pintor ng bagong hustisya .

saka lamang matutupok. Ordonez (Tula) nasaan ang mga gumamela? sa pader ng mga alaala gumagapang ngayo‘y cadena de amor masukal na bonggabilya nasaan ang mapupulang petalya kakulay ng dahak kung umaga ng inaliping manggagawa‘t magsasaka? kakulay ng dugong bumulwak sa dibdib buong lugod na idinilig ng mandirigma ng pag-ibig sa lupain ng pagsinta at pag-asa na binaog ng dusa‘t inhustisya! nasaan na ang mga gumamela? nasaan na? di na tuloy madampian ng palad bulaklak na namumukadkad di na madapuan ng isa mang alitaptap . 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. moog ng ligaya sa dibdib ng lungsod sa burol at bundok sa tigang na bukid at lupang nabaog sa beranda ng mga alaala delubyo ang hinihintay daluyong ng dugo sa mga palasyo hagupit ng kidlat sa mga impakto lagablab ng apoy sa mga demonyo saka lamang.sana‘y malilok na. maglalaho sa beranda ng mga alaala ang mga larawang ayaw nang makita! Nasaan An g Mga Gu ma mela? June 2.

nasaan ang mga gumamela? di ko kailangang mamalas korona ng matinik na rosas o kuwintas ng mga orkidyas sa hardin ng burgesyang inaamag… masangsang ang hininga ng sampagita nakapapaso ang lilim ng punong akasya kung naririnig ay laging plegarya! nasaan ang mga gumamela? bulaklak ng utak na naglalagablab mapulang petalya ng laksang pangarap sulong umaalab sa dugong humilab nasaan na? saan kita makikita? sa singasing ba ng hanging marahas o alipato ng sigang nagliyab? sa halik ba ng mga alon sa isipan o daluhong ng ipuipo sa katawan? sa titig ba ng araw sa katanghalian o kindat ng alitaptap sa karimlan? sa paghihilamos ng dugo ng silangan .di na maitapal sa nagdurugong sugat di na masilayan ng langay-langayan o ng maya-kapra sa puno ng mangga tumakas na sa gunita mga aninong walang mukha mga puntod na walang pananda hinahanap kita sa gumagapang na kalsada sa pagtula ng bawat hamog sa paghikab ng umaga hinahanap kita sa hininga ng dapithapon sa paghagok ng karimlan sa maisan at palayan sa pag-indak ng talahib sa burol at kapatagan.

mahal na mahal nila ang mga aso pinaliliguan. sa jupiter. ganoon din ba nila kamahal mga tao ng aking planeta . hinahalikan magdamag na kasiping sa higaan. pinagpala ang mga aso kahit ang iba‘y mukhang estupido ang ilan ay masarap na estopado sa mundong planeta ng mga tao. Ordonez (Tula) sa jupiter. sariwang gatas ang ipinaiinom makatas na karne ang ipinalalamon ipinapasyal tuwing umaga sa maaliwalas na parke‘t bangketa. laway.sana‘y makita ko na sa lambak ng kaluluwa sa gilid ng pader ng mga alaala ang pamumukadkad ng mga bulaklak ng gumamela! P inagp ala An g Aso Sa J up iter May 29. tumutulong sipon. sinasabon. pag-ihi‘y sinusubaybayan pagdumi‘y binabantayan pinupulot ibinuga ng puwit isisilid sa supot na plastik kung maaari‘y magiliw na sahurin utot. pinagpala ang mga aso parang sinusuyong kalaguyo pipisil-pisilin makinis na mukha lalo na ang dibdib at hita hihimasin ang singit pati puwit para manatiling masunurin at mabait. pinababango hinihimas. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. niyayakap.

anong pait di lamang aso ang pinapatay. inaadobo sa marangyang kusina ng mga dorobo lalo‘t kalaban ng inhustisya lalo‘t nagmimithing mabago na ang lipunang mapagsamantala! sa jupiter. ano. kinakatay pati tao‘y inaatado. taong nandayuhan sa jupiter huwag kang hangal. binasbasan ang mga aso ng mapagpalang grasya‘t milagro di gaya ng masang nalunod sa dusa sa sinisintang la tierra pobreza mga robot sa asyenda mga robot sa pabrika mga anak nagbubungkal ng basura mapalad na kung galunggong ilang subong kanin at bagoong ang lantakan ng pamilya sa maghapon. huwag kaming pagsabihan mga pinuno ninyong kasapakat .lalo na ang dayukdok na masa sa pinakasisintang la tierra pobreza? sa lupain kong inulila ng ligaya anong lungkot. mga nilikhang jupiteriano kami bang tao‘y mahal din ninyo tulad ng inyong mga aso? o baligtad ang utak ninyo ang silangan ay kanluran ang umaga‘y gabi naman ang puso‘y nasa bumbunan ang tao‘y robot lamang? ako po‘y simpleng tao lamang at simple din ang aking buhay hangad ko‘y hustisya sosyal lamang para sa masang sambayanan! o.

diyos ama. madre de dios… sa bawat pihit ng granahe sa bawat baon ng turnilyo sa bawat pakong minartilyo sa bawat nilagaring tabla at inihulmang bisagra sa bawat ibinuhos na semento sa bawat gusaling dinisenyo demonyo! impakto! naririnig ko ang langitngit ng mga ngipin ang singasing ng hininga at atungal ng binalumbong bituka naliligis tuloy ang utak ko sa oda ng dalita‘t dusa. diyos anak. magwawakas din ang imperyo at pagiging diyos ng naghaharing-uri… sa sementeryong kabukiran at asyenda sa kabaong na pabrika at empresa sa morgeng simbahan at kapilya demonyo! impakto! santa maria. madudurog din. diyosa espiritu santa… .ng mayaman at gahaman ay amin ding mahal na mahal sila‘y amin ding mga aso sumisinta sa dikta nami‘t gusto ipagkanulo man kayo at ipako sa kalbaryo! Mag wa wakas Di n An g N agha har ing -Uri May 27. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) demonyo! impakto! sa tierra pobreza.

sa bawat kagat ng araro sa bukid na tinamnan sa bawat hagkis ng machete sa masukal na damuhan at malawak na tubuhan sa bawat lupaing binungkal demonyo! impakto! por dios por santo… nakikita ko ang bumubukal na pawis sa noo at pagdausdos sa sentido ang paggapang sa dibdib at tiyan ang paglalandas sa gulugod at paglulundo sa kuyukot o. diyos ni abraham… agua benditang ihihilamos sa singit at bayag ng indio nabubutas tuloy ang puso ko sa ulos at taga ng pang-aabuso! demonyo! impakto! magwawakas din ang naghaharing-uri kuta ng pang-aalipi‘y mapupulbos din… sa di malipad-uwak na asyenda maninikluhod din ang mga don at donya hahagulhol din ang mga panginoon sa mga pabrika at empresa mamumulaklak din ang mga talahib sa dalisdis at talampas ng kabundukan sa tumana‘t sabana ng kapatagan sunugin man nang sunugin at abuhin parang phoenix na mabubuhay at muli‘t muling magbabanyuhay at sa lawiswis ng sumisikdong habagat muli‘t muling iindak ang puting bulaklak di mananatiling bulag ang mga alipin pagpitada ng rumaragasang umaga .

sa tierra pobreza demonyo! impakto! bibingihin ang mga diyus-diyosan ng lagunlong ng matinis na trumpeta at kalansing ng naputol na kadena! T ap o s Na Ang P ista‘t Ka r nab al May 18. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) natapos na ilang araw na pista sa tierra pobreza pinagpahinga na sa simbahan mga santo at santa nalustay na multi-bilyong piso ng mga juan at juana kailan uli ang susunod na pista? giniba na tanghalan ng kahangalan ng ilusyon at kasinungalingan nagsara na beto-beto sa peryahan itinupi na telong asul ng karnabal hangal na mga payaso‘y wala na mala-tipaklong na sirkero‘y umalis na anino ng salamangkero‘y di na makita nasaan na ba sila? naglakbay ba sa ibang planeta? nagwakas na ang karnabal sa tierra pobreza tsubibo ng panghihilo‘y binaklas na usok na lamang apoy ng buladas naluoy na bulaklak ng palabas gabundok ngayon ang basura tinanggal na banderitas sa kalsada polyeto‘t kartolina sa plasa .

balik-tabas ng tubo sa malawak na asyenda ang laksang sakada balik-sagwan sa dibdib ng dagat mangingisdang dilim at lamig ang yakap . namalikmata bata-batalyong masa sa nagdaang pista sa tierra pobreza muling isinakay sa hangin ang pangarap pinalipad sa balumbon ng alapaap pilit na inahalik sa maputlang buwan at baka marinig na ng diyos ni abraham kukumutan na kaya sila ng kaluwalhatian? ilang ulit na silang naglitanya tuwing pista sa tierra pobreza ilang ulit na silang lumunok ng ostiya nagrosaryo‘t nagnobena ilang ulit na silang sumawsaw sa agua bendita ilang ulit na silang naghosana para makalaya sa hirap at dusa. talagang ganyan sa tierra pobreza tuwing pista lamang sinusuyo‘t inaaliw ang masa huwag nang asahan ang laksang ligaya pagkatapos ng multi-bilyong pisong pista balik-pasada sa gubat ng mga kalsada kampon ng mga johnny pantera balik-banat buto manggagawa sa pabrika balik-araro sa bukid na di kanya hukbo ng mga magsasaka balik-hawan ng damo.retratong dikit-dikit sa kuryente paskel na binakbak sa pader at poste kartelon at tarpulinang hinablot ng masa ginawang piring sa mata ng dinding ginawang trapal sa bintanang nakanganga naging palda ng barungbarong at dampa o naging salawal at panty kung katsa ng gusgusing mga hijo y hija de puta sa nakadipa‘t nagsalabat na eskinita.

Ordonez (Tula) tatlumpu‘t walong milyong piso presyo ng kabayo ng babaing anak ng asendero nuwebe pesos at singkuwenta sentimos pawis na idinilig ng sakada‘t magsasaka sa tubuhan at kabyawan ng asyenda nuwebe pesos at singkuwenta sentimos dugo ng brasong naging katas ng talatalaksang tubo sa asukarera sabi nga ni antonio jacinto ng angola: ―sa malawak na lupaing iyon ay bihirang umulan pawis ng aming noo ang nagdidilig sa tubuhan… .isang kilong bigas. isang latang sardinas listahan ng isang kilometrong utang iaalay sa pamilyang naghihintay. o diyos ni abraham. aataduhin ang kanilang mga katawan ng mga biktima ng kanilang panlilinlang? kailan magdaraos ng sariling pista sa tierra pobreza mga alipin ng pagsasamantala? Kab ayo n g Asend er o April 28. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. nasaan na ang mga payaso‘t sirkero‘t salamangkero matapos ang pista‘t karnabal sa tierra pobreza? nagdaraos naman sila ng sariling pista sa mansiyon ng saya‘t ligaya nagpapakalunod sa pawis at dugo ng masa nginangasab ang tiyan at dibdib ng bayan sa mesa ng pribilehiyo‘t kapangyarihan kailan naman kaya.

‖ nuwebe pesos at singkuwenta sentimos lamang iyon kada araw at milagrong maragdagan pa sa kabila ng nag-aalab na protesta. marinig pa kaya ng kanilang patron sa altar ng dusa ang laksang nobena? maulinigan pa kaya ng diyos ni abraham inusal nilang mga decenario para sa namayapang kapwa sakada na halos hangin lamang at dusa ang nagkarambola sa bituka? milyong ulit na rin silang nagrosaryo pero di narinig maging ng kabayo kyrie eleyson. kristi eleyson kristo pakinggan mo po kami diyos ama sa langit diyos anak na tumubos sa sanglibutan diyos espiritu santo santa maria santang birhen puno ng mga birhenes ina ng grasya ng diyos tone-toneladang asukal nalilikha namin para sa asendero gabutil lamang ng hamog ang asukal ng namumutla naming tabo ng kape sa giniginaw at nananangis na umaga sinong diyos ang tatawagin pa maisabaw man lamang sa kanin at malasahan ng gilagid at dila pulot na espesyal na may gatas pa yata para sa kabayo ng babaing pinagpala? .sa malawak na lupaing iyon matataas na ang mga tubo dugo ng aming katawan ang katas ng mga tubong iyan.

tatlumpu‘t walong milyong piso halaga ng kabayo ng babaing anak ng asendero kabayong tinuruang magilas na lumakad magmartsang parang heneral ng hukbo sintulin ng kotseng porsche at ferrari ng asendero kung tumakbo habang uugud-ugod sa tubuhan at kabyawan ang sakadang si pedro kabayong tinuruang lundagin hilera ng mataas na barandilya sa larong pangmilyonaryo‘t elitista equestrian ng mga nakapasak sa nakatatakam na puwit at mapang-akit na bungangang pinakikipot gintong tenidor. . nagdarasal ang dampang kugon sumisigaw utak ng sakadang si pedro paano pa nga ba siya mangangabayo sa bagong ligo sa posong bukid ng kasuyo? tatlumpu‘t walong milyong piso presyo ng kabayo ng babaing anak ng asendero kabayong kapag medyo matigas ang ulo umaalma‘t tinatamad sumunod sa amo agad na magiliw na hihimasin susuyui‘t hahalikan pati nguso kapag bahagyang bumahin-bahin natutuliro‘t nagkukumahog ang beterinaryo kung anu-anong bitamina‘t gamot isasaksak agad at isusupalpal sa kabayo. kutsara‘t kopita… sa takipsilim pag-uwi ng sakada halos gumagapang na kung umakyat sa nakadipa‘t mababali nang mga baytang ng binubukbok na hagdang kawayan… nakaluhod.

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. kristi eleyson kristo pakinggan mo po kami diyos ama sa langit diyos anak na tumubos sa sanglibutan diyos espiritu santo santa maria santang birhen puno ng mga birhenes ina ng grasya ng diyos tubusin mo na po kami sa dusa iligtas mo po kami sa mga disgrasya nang di alayan ng decenario ng mga kasama… o. lalatiguhin kung minsa‘y pauulanan pa ng bala nang malagutan na ng hininga di maibili ng kahit ataul na palotsina… mabuhay man sa kadadasal ng mga kasama o sa paghihilamos ng agua bendita di naman makatikim ng kahit decolgen at aspirina… kyrie eleyson.nuwebe pesos at singkuwenta sentimos presyo ng sakada‘t magsasaka sa asyenda kapag umalma‘t nagprotesta dudukutin. bubugbugin. Ordonez (Tula) . diyos ni abraham hahawakan na namin ang espada ni san miguel upang di tubuhan lamang ang tabasin at putulin kailan bubutasin ng punglo ang ulo ng tatlumpu‘t walong milyong pisong kabayo ng babaing anak ng asendero para ang espesyal na pulot naman nito isaksak sa lalamunan ng bunso at magliwaliw sa wakas sa bituka ng dayukdok naming pamilya? Rahi ma J amal. 1 9 April 10.

tatlong buwan nang nasa morge sa ospital ng saif obaidullah sa ras al-khaimah ang bangkay ni rahima jamal di maiuwi sa mindanaw maiyakap man lamang sa kalansay ng punong kabalyero mabenditahan man lamang ng sampagita‘t ilang-ilang .kalansay na nakatingala sa langit ang punong kabalyero wala ang naglalagablab na mga bulaklak berde pa iyon noong enero pero ngayo‘y tinakasan ng mga dahon hinipan at itinaboy sa naninilaw na damuhan ng nilalagnat na marso at abril di na makikita ni rahima jamal ang muling paghihilamos ng dugo ng punong kabalyero di na maririnig ang musika ng dasal sa bawat takipsilim sa lupang binaog ng pambubusabos di na malalasap ang lamukot ng durian ang tamis-asim ng pinya‘t dalandan. tatlong buwan nang nasa morge sa ospital ng saif obaidullah sa ras al-khaimah ang bangkay ni rahima jamal labing-siyam na taong gulang nang lagutan ng buhay matapos alilain ni mohammad sala sultan labis na napinsala ang ulo namuo ang dugo sa nabasag na bungo di malaman kung binambo ng amo o ilang ulit na iniuntog sa semento dahil tumangging maging kabayo.

ilan na ba ang rahima jamal na ikinalat na parang layak ng buhawi ng dalita‘t inhustisya nandayuhan saanmang sulok ng planeta makatakas lamang sa bartolina ng mga pangarap sa tierra pobreza? nagdurugo tuloy ang utak ko tuwing lumalangoy sa mga ugat nito ang lahat ng rahima jamal sa mundo nag-aalimpuyo tuloy ang sirit ng dugo tulad nang agasang walang humpay at mamatay si elham mahdi shuee ang dose anyos na dalagitang yemeni . kugon at damong-ligaw.maalayan man lamang ng galyetas at biskotso bago ihatid sa huling hantungan sa gubat ng amarillo‘t cadena de amor ng makahiya. nakahimlay pa rin sa morge si rahima mahimbing namang natutulog ang buratserong konsul na pilipino katalik sa pangarap ang birhen ng antipolo sa palasyo naman ng mga indio ngiting-aso si gloria arroyo nilalaro sa isip pagkapit-tuko sa puwesto sino ba si rahima jamal? alila lamang mula sa mindanaw di naman anak ng dugong bughaw o apo man lamang ng ―mararangal‖ sa gobyerno bakit pasasakitin ang bumbunan di man maiuwi ang kanyang bangkay? bumulwak sana ang habag sa puso ng emir ni sheik saqr bin mohammad al-qassimi baka siya na lamang ang pag-asa upang makauwi sa wakas si rahima sa tierra pobreza.

Dubai.) Hij o y Hij a d e P uta March 30. bise-presidente ng Migrante-United Arab Emirates. opisyal nilang peryodiko doon. anak ng indio… ano ang birtud mo para hadlangang buntisin ka ng banal na espiritu? .na sapilitang ipinakasal kahit bubot pa ang katawan at puri tatlong araw lamang. at inilathala sa espesyal na edisyon ng Dakilang Migrante. Deira. 2010 sa kanilang pangkalahatang asamblea sa Samaya Hotel. que barbaridad. damaso at camorra sa harap ng europeong mga santo at santa humahagulhol ang mga pia alba. juli at maria clara pahintulutang uminom ng pildoras ang mga hija tulad ng mga madre noong dekada sisenta sa giyera-patani sa dating belgian congo upang gahasain man ng mga sundalo di lumobo ang tiyan magkumot man ng abito pero por dios por santo. caramba! di ka madre at hinulma lamang sa obaryo ni petrang kabayo. Ordonez (Tula) hijo y hija de puta. tatlong araw lamang makaraan ang marahas na pulot-gata sumabog ang kanyang bahay-bata inulila ng hininga sa ospital ng hajja mapalad si elham mahdi shuee kaysa banyagang mga rahima jamal di na kailangang iuwi pa sa yemen ang parang yelo niyang bangkay kailan naman iuuwi ang embalsamadong mga rahima sa tierra pobreza? (Binasa ni Yuri Cipriano. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. noong Abril 16. caramba! di pa tapos ang panahon ng mga padre salvi.

huwag kang mag-IUD at pildoras ipahid na lamang sa sutana ang likidong pumiglas at tumagas sa puerta at maglitanya ng sanlaksang rosaryo baka maging tiyanak pa sa kampanaryo at magtawag iyon ng milyong deboto. huwag kang magkokondom hija de puta. caramba! ayokong marinig ang koro ng ave maria sa pulpito at sakristiya iparinig na lamang sa akin ang kadensa ng martsa ng laksa-laksang mga paa sa sementadong lansangan ng mendiola iparinig sa akin ang singasing ng pulbura . caramba! kumutan na lamang ng amihan ang buo kong katawan habang naglalamay sa karimlan. caramba! ayokong marinig ngayon sa inyo kundiman ng tagulaylay ng pagsuyo at lirika ng luha ng dalamhati‘t pagkabigo di ko kayang kulungin sa mga palad alon ng karalitaan sa bukid at kanayunan o ang ipuipo ng dusa sa bayan at kalunsuran huwag isampal sa akin ang maputlang buwan o bulagin ako ng bilyong bituin hijo y hija de puta. hijo y hija de puta. hijo y hija de puta. caramba! huwag pigilan ang pagliliwaliw ng semilya bayaang maglambada sa bahay-bata ng ina hanggang umuha‘t wisikan ng agua bendita hijo de puta.hija de puta! magagalit ang kabanal-banalang santo papa isusumpa ka ni monsignor sgreccia parang kababaihang kosovar noong dekada nubenta sa kasagsagan ng digmaan laban sa serbia hijo y hija de puta.

juli at maria clara pahintulutang uminom ng pildoras ang mga hija tulad ng mga madre noong dekada sisenta sa giyera-patani sa dating belgian congo . halika… hijo y hija de puta… caramba! kasama ng malayang mga langay-langayan kawit-bisig. damaso at camorra unggoy pa rin tayo. hijo y hija de puta ng mga taft at harrison at obama busabos pa rin tayo.sagitsit ng mga punglo at himno ng mga bomba kaluluwa ko‘y matagal nang nakabartolina nagdurugo sa latigo ng inhustisya‘t pagsasamantala alipin pa rin tayo. caramba! di pa tapos ang panahon ng mga padre salvi. magkayakap-diwa nating tatahakin sa mahamog mang umaga o pusikit na karimlan sa alimpuyo ng dugo at lagablab ng apoy sa saliw ng musika ng kulog at kidlat lansangan ng ating katubusan at ligaya! Hij o y Hij a d e P uta March 30. damaso at camorra sa harap ng europeong mga santo at santa humahagulhol ang mga pia alba. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) hijo y hija de puta. hijo y hija de puta sa bawat kuta ng uring mapagsamantala! hijo y hija de puta sa pamumulaklak ng mga talahib sa kaparangan at nagsalikop na sabana halina. hijo y hija de puta ng mga padre salvi. hijo y hija de puta ng mga diyus-diyosan sa hacienda ng mga panginoon sa pabrika at empresa nakabilanggo pa rin tayo.

caramba! di ka madre at hinulma lamang sa obaryo ni petrang kabayo. huwag kang mag-IUD at pildoras ipahid na lamang sa sutana ang likidong pumiglas at tumagas sa puerta at maglitanya ng sanlaksang rosaryo baka maging tiyanak pa sa kampanaryo at magtawag iyon ng milyong deboto.upang gahasain man ng mga sundalo di lumobo ang tiyan magkumot man ng abito pero por dios por santo. hijo y hija de puta. huwag kang magkokondom hija de puta. que barbaridad. anak ng indio… ano ang birtud mo para hadlangang buntisin ka ng banal na espiritu? hija de puta! magagalit ang kabanal-banalang santo papa isusumpa ka ni monsignor sgreccia parang kababaihang kosovar noong dekada nubenta sa kasagsagan ng digmaan laban sa serbia hijo y hija de puta. caramba! huwag pigilan ang pagliliwaliw ng semilya bayaang maglambada sa bahay-bata ng ina hanggang umuha‘t wisikan ng agua bendita hijo de puta. caramba! kumutan na lamang ng amihan ang buo kong katawan habang naglalamay sa karimlan. . caramba! ayokong marinig ngayon sa inyo kundiman ng tagulaylay ng pagsuyo at lirika ng luha ng dalamhati‘t pagkabigo di ko kayang kulungin sa mga palad alon ng karalitaan sa bukid at kanayunan o ang ipuipo ng dusa sa bayan at kalunsuran huwag isampal sa akin ang maputlang buwan o bulagin ako ng bilyong bituin hijo y hija de puta.

damaso at camorra unggoy pa rin tayo. Ordonez (Tula) . halika… hijo y hija de puta… caramba! kasama ng malayang mga langay-langayan kawit-bisig. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. caramba! ayokong marinig ang koro ng ave maria sa pulpito at sakristiya iparinig na lamang sa akin ang kadensa ng martsa ng laksa-laksang mga paa sa sementadong lansangan ng mendiola iparinig sa akin ang singasing ng pulbura sagitsit ng mga punglo at himno ng mga bomba kaluluwa ko‘y matagal nang nakabartolina nagdurugo sa latigo ng inhustisya‘t pagsasamantala alipin pa rin tayo. hijo y hija de puta ng mga padre salvi. hijo y hija de puta sa bawat kuta ng uring mapagsamantala! hijo y hija de puta sa pamumulaklak ng mga talahib sa kaparangan at nagsalikop na sabana halina. magkayakap-diwa nating tatahakin sa mahamog mang umaga o pusikit na karimlan sa alimpuyo ng dugo at lagablab ng apoy sa saliw ng musika ng kulog at kidlat lansangan ng ating katubusan at ligaya! Nasaan Si Svet lana T ar asko va? March 23. hijo y hija de puta ng mga diyus-diyosan sa hacienda ng mga panginoon sa pabrika at empresa nakabilanggo pa rin tayo. hijo y hija de puta ng mga taft at harrison at obama busabos pa rin tayo.hijo y hija de puta.

Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria wala na ang halimuyak ng mainit na tsaang vanilla wala na ang mesita kung saan isinusulat ang mga linya ng pangungulila at pakikibaka wala na ang siniserang himlayan ng naupos kong mga sigarilyo wala na ang malaking kuwadro ng ipinintang eksena ng Rebolusyong Bolshevik sa Rusya wala na ang kalantog ng kopita ng vodka nasaan na kaya si Svetlana Taraskova? nasaan na kaya ang malalim niyang mga mata na nilalanguyan ng matulaing mga alaala ng parang bulak na dagat ng niyebe sa mga lansangan ng Moscow kung saan pinagulong na parang piso pinutol na ulo ng kanyang Lolo ng berdugong sundalo ng mga Romanov sa paglalagablab ng apoy ng paglaya sa maunos at kumikidlat na panahon ng mga Tsar Nicholas at Tsarina Alexandra? Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria pero naroroon pa rin tindahan ng mga traje de boda isa kaya sa mga iyon ang isinuot na ni Svetlana Taraskova? o nagbalik siya sa Rusya dahil ayaw palamon sa bituka ng Amerika? di gaya ng maraming Juan at Juana na kulturang Amerikano na at waring di na maalaala .

Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria nasaan na si Svetlana Taraskova? Sa maraming umagang sinasamyo ko halimuyak ng tsaang vanilla ilang ulit kong narinig sa kanya maalab na pagmamahal at pangungulila sa bansang himlayan ng sanlaksang alaala pinalangoy niya rin sa aking tsaa sa loob ng maraming mahalumigmig na umaga sina Vladimir Ilyich Ulyanov o Lenin at ibang nakaukit na bayani ng Rebolusyong Bolshevik ng Rusya isinaysay ang mga buhay at obra ng dakilang mga manunulat ng lupang sinilangan mga Tolstoi at Gorky at Dostoevsky mga Chekov at Pasternak at Turgenev di gaya ng mga Juan at Juana doon na walang kilala kundi sina Cristeta at mga sikat na artista sa pelikula gayundin ang mga nabuntis na o tinorotot ng asawa. Nasaan na si Svetlana Taraskova? kapiling kaya siya ng mga Pancho Villa at Emiliano Zapata .kabundukan ng Cordillera kabukiran ng Bulakan at Nueva Ecija karagatan ng Batanes at Sulu at lalong banyaga sa alaala mga Andres Bonifacio mga Lorena Barros o Tanya Domingo o iba pang buhay ay inialay para sariling bansa‘y magbanyuhay at maghari demokrasyang tunay at lantay na hustisya sosyal.

sa bayan ni juan… pakatandaan huwag kang magsasabi ng katotohanan basta paniwalaang umuunlad ang kabuhayan kahit lugaw at asin ang nagliliwaliw sa bituka ng maraming mamamayan dumarami man nagkakalkal ng basura para magkalaman ang tiyan milyun-milyon man damit ay basahan .o katalik nina Simon Bolivar at Che Guevara? o kasamang naglalakbay nina Goyo del Pilar at Jacinto o nakikipagpiging kina Ho Chi Minh at Mao? Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria pero naroroon pa rin tindahan ng mga traje de boda dumadaluhong sa gunita si La Gloria at malinaw kong nakita sa balintataw naghihimagsik mukha ni Svetlana Taraskova nasaan na nga ba siya? Sa B ayan Ni J ua n February 12. Ordonez (Tula) sa bayan ni juan mortal na kasalanan ang maging makabayan baka pulutin ka sa kangkungan o saanmang basurahan lasug-lasog ang katawan utak at mukha‘y pinagpipistahan ng mga langaw at langgam baka di ka na rin makita kailanman kapag isinilid sa dram sementuhan at ipalamon sa pusod ng karagatan. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.

. sa bayan ni juan malupit mga senturyon ng unano .bata-batalyon man palaboy sa lansangan mga parke‘t damuhan man ang himlayan o nagtitiis paalipin sa banyagang bayan basta isiping mahalimuyak ang buhay sa bawat pagsikat ng araw sa bayan ni juan ugaliing itaas ang mga kamay maghosana sa kaitaasan maghaleluya sa mga diyus-diyosan laging may glorya daw sa bayan ni juan. sa bayan ni juan huwag na huwag makipagkaisa sa mapagpalayang adhikain ng manggagawa‘t magsasaka huwag makipagtaling-pusod sa masa sa uring alipin at ibinartolina ng balintunang sistema huwag kang sasama sa kanilang sagad-langit na protesta laban sa uring mapagsamantala babansagan kang subersibo‘t terorista banta sa seguridad ng republika. sa bayan ni juan huwag mong isasaysay sa sambayanan hokus pokus at kahiwagaan ng kung anu-anong pandarambong sa pondo ng bayan huwag palalabasin sa lalamunan inhustisya‘t kasuwapangan ng iilang hari-harian sa lipunan baka dila mo‘y hiwain mga ngipi‘y lagariin pati mata ay dukitin iturnilyo mga labi‘t pasabugin.

kaya huwag matigas ang ulo kapag dinampot ka‘t pinalad na ikalaboso at hindi naging desaparecido bababuyin ka ng mga utak-kurtado paaaminin kang rebelde laban sa estado ingungudngod ang mukha mo sa mataeng inodoro hubo‘t hubad kang pahihigain sa bloke ng yelo pipilitin kang uminom nang uminom ng tubig na naninilaw sa mikrobyo hanggang pumintog nang pumintog ang tiyan mo saka biglang tatadyakan ng demonyo di ka titigilan kapag di umaamin sa nilubid na mga kasalanan bayag mo‘y kukuryentihin isasaksak sa titi mo bagong sinding palito ng posporo o bibigtihin ng kuwerdas ng gitara lupaypay na ulo nito o diyos ni abraham malilibog ang senturyon ng unano kung babae kang isinalampak sa kalaboso lalaruin ang suso‘t kiki mo saka kakabayuhin ka nang husto matapos laspagin ang puri mo at hingal-aso ang berdugo iiwan pang nakapasak sa ari mo anumang boteng nakatuwaan nito. talagang ganyan sa bayan ni juan dinuduhagi‘t sinisikil ang mga makabayan ipinagkakait ang demokratikong proseso mapapalad lamang ang basalyos ng unano at kauri nilang salabusab at tuso mga payaso‘t sirkero .

sa bayan ni juan… talagang ganyan mortal na kasalanan ng masang sambayanan ang maging makabayan at maghayag ng sagradong katotohanan pero di habang panahong laging ganyan sa bayan ni juan naglalagablab na ang liwanag sa silangan bumabangon na sa dilim ng nagdaang gabi ang mga alipin upang sa wakas mga sarili‘y palayain! Mula Ka y T an ya January 25. Ordonez (Tula) salamat sa mga oda sa halimuyak ng bungkos ng mga salita salamat sa pumpon ng mga bulaklak ng pangungulila at pakikiisa ng mga fudge tajar at kislap alitaptap .mga batikang salamangkero nilalaklak nila ang dugo ng bayan nilalamon ang laman ng mamamayan sa paulit-ulit na pagtatanghal sa karnabal ng kasinungalingan isasakay sa ruweda ng panlilinlang hinihilong masang sambayanan iduruyan sa ilusyon ng huwad na kaunlaran at doble-karang katarungan talagang ganyan sa bayan ni juan ang taksil sa pambansang kapakanan at interes ng kumain-diling mamamayan silang mga tulisan sa kalunsuran silang nagpipista sa mesa ng kawalang-hiyaan may lakas ng loob pang mangalandakan na sila‘y lantay na makabayan. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.

ng mga kapusod sa hilahil at dusa ng masa ng mga kadugo sa pakikibaka. hindi ako nawawala mga kasama huwag itangis ang pagkakalayo sa batis ng mapagpalayang mga layunin mukha ko‘y masasalamin sa bawat pintig ng puso ng mga inalila sa bukid man sa kanayunan o pabrika sa kalunsuran pag-ibig ko‘y madarama sa kalyo sa palad ng manggagawa ako‘y masasalat sa anghit sa kilikili ng magsasaka ako‘y malalanghap. salamat mga kasama huwag ikalungkot ang aking paglisan hindi ako nawawala madarama ninyo ang labi ko sa halik ng hangin sa inyong mukha maririnig ninyo ang tinig ko sa dagundong ng mga protesta sa mga lansangan at eskinita laban sa inuuod na sistema. lagi‘t lagi akong naririyan sa dibdib ng mga kapanalig sa pakikibaka kasama akong umiindak ng mga talahib na namumulaklak kasama ako ng mga hamog sa damuhan kasama ako ng bawat uhay ng palay kasama ako ng langay-langayan kasama ako sa paglalamay ng nagkakaisang hanay kahit alitaptap ang tanging ilaw sa pusikit na karimlan. magkasama pa rin tayo mga kasama alalahaning di nasasayang ang anumang buhay .

sa masang sambayana‘y inialay huwag bayaang tupukin ng kidlat ang ating pagmamahal sa bayang dibdib nati‘t tiyan angkinin man ng lupa ang ating laman dugo tayong di titigil sa pananalaytay sa bawat ugat ng paghihimagsik sa inhustisya‘t kabusabusan diwa tayong patuloy na maglalakbay para mapairal ang hustisya sosyal diwa tayong patuloy na kakampay upang bansa‘y magbanyuhay. Ordonez sana‘y di na magsalubong ang aming landas sa bangketa man ng raon at avenida lalo na sa lansangan ng protesta at liwasan ng progresibong mga ideya sana‘y di na muling magkasalo sa mesa ng ideolohiya at pag-usapan pa ang pambansang katubusan o dignidad ng masang sambayanan ayoko nang makita ang mga putang‘na! ayoko na silang makita silang matapang na mandirigma sa panahon ng diktadura silang nangalandakan ng pagkalinga sa masa silang pambansang pagbabago ang ninasa . salamat sa mga oda mga kasama salamat sa mahalimuyak na pag-alaala salamat sa kamanyang ng pagpapahalaga magkalayo man ang ating mga katawan magkakaugnay pa rin ang ating mga ugat magkadugo‘t nagkakaisang-diwa sa paglalagablab ng apoy ng paglaya! Ayo ko Nang Ma kita An g Mga P utang ‘na ! December 26. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L.

ayoko nang makita ang mga putang‘na ano pa ang karapatan nila kundi bolahin na lamang ang masa? magkunwaring may paninindigan pa umastang prinsipyo‘y di lumuluhod sa pera? ang mga putang‘na ngayo‘y mandurugas pa tindero ng kasinungalingan sa palengke ng lipunan para makapanlinlang sa busabos na masang sambayanan bentador pa ng pambansang kapakanan sa pasilyo ng kapangyarihan magkamal lamang ng grasya‘t yaman kahit mabuhay sa kahihiyan. ayoko nang makita ang mga putang‘na baka tumalim ang dila biyakin mga dibdib nila‘t tiyan tadtarin ang atay at puso paluwain ang bituka dukitin ang mga mata putulin ang mga kamay at paa ataduhin ang mga bangkay ipataba sa palay .silang noo‘y nakibaka pero ngayong makaamoy ng limpak-limpak na kuwarta lahat-lahat ay ibinasura naging tagapagtaguyod pa ng inhustisya‘t pagsasamantala sa balintuna‘t inuuod na sistema arogante na kung magsiporma kala‘y mundo‘y kanila na gayong lalamunin din sila ng lupa o sa krematoryo‘y gawing abo na.

ayoko na silang makita. ngayong magwawakas na ang pamamayagpag niya sa poder bilang Presidente ng tinatawag niyang ―Matatag na Republika. impluwensiya‘t sangkatutak na mga pribilehiyo ang pinanggigigilang yakapin nang husto. Ordonez (Kolum) LALONG LUMIIT sa mata ng opinyon publiko ang pagkatao ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo nang maghain siya ng kandidatura sa pagka-kongresista ng Ikalawang Distrito ng Pampanga. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Gaya ng maraming hunyangong pulitikong nakaugalian nang sangkalanin ang ―paglilingkod sa bayan‖ kahit. ayoko nang makita ang mga putang‘na lalamunin din sila ng lupa o sa krematoryo‘y maging abo na magbabanyuhay pa rin ang pag-asa ng masa sa patuloy na pakikibaka hanggang lipuna‘y mabago na mapairal tunay na hustisya‘t demokrasya mapupulbos din ang uring mapagsamantala ang mga putang‘na! Sugap a sa Kap ang yar iha n December 4. lalo na para sa kanyang mga kabalen sa naturang distrito. idinahilan ni La Gloria na ―matapat‖ pa rin niyang layuning ipagpatuloy ang serbisyo publiko.‖ . sa katotohanan. ayoko na… maglalagablab lamang ang utak susulak ang dugo sa mga ugat babaligtad ang sikmura sa alingasaw ng katawan nila di ko sila matatagalang pagmasdan o kahit sulyapan man lamang mga huwad na makabayan mga kampon ng kasakiman mga manlilinlang kuwarta lamang pala ang katapat ng kanilang yabang at paninindigan.o isabog sa lupang binaog ng mga alagad ng pambubusabos. ang pagkasugapa lamang sa kapangyarihan.

binigyang-diin ng kanyang mga kritiko. Sino pa nga ba sa kanila ang marunong pang magpahalaga sa sariling dangal o dignidad o pagkatao? Malinaw na magkakabalahibo sila at sementado ang mga pagmumukha kaya. hinihingi ng pagkakataong umalis na sa Malakanyang si La Gloria ngayong kumandidato na siyang kongresista. marapat lamang na magbitiw na siya ngayon sa tungkulin at. hindi nag-uutos na patayin ang sinumang mga kalaban at mahihigpit na kritiko. sa anumang paraan. ipapapatay ang mga magsasaka kapag sinabing ipatutupad ang reporma sa lupa o magpapakalunod kaya sa korupsiyon kapag ipinangakong susugpuin ito. Ayon sa kanila. at dapat lamang asahan. legal naman at lehitimo niyang karapatang tumakbo sa higit na mababang puwesto — senador man o kongresista. ang delikadesa at palabra de honor ay basahan lamang nila sa pasilyo ng kapangyarihan o pamunas pa ng puwit araw-araw. lalo na nga laban sa mga katunggali sa pulitika. puspusang paglilingkuran ang pansariling interes kapag sinabing matapat na paglilingkuran ang bayan. nagagawa pa nilang magpakamatay. Higit na masama. Kahit hindi na nga siya puwedeng kumandidato ngayon bilang Presidente. Sapagkat kalimitang kabaligtaran ang kahulugan ng mga salitang nagmumula sa bibig ng mga pulitiko. Kung minsan. sa nakababaliw na kapangyarihang pampulitika. wala na yatang pulitiko sa ilalim ng Republikang Mamon ang hindi naghahangad na manatili sa kapangyarihan habang panahon kaya nga. yumabong at lumaganap ang mga dinastiyang pampulitika. pribilehiyo at kapangyarihan ng kani-kanilang puwesto laban sa sinuman. sa ngalan din ng delikadesa. halimbawa‘y asahang kakandidato pa kapag binibigyang-diing di na kakandidato. bukod pa bilang Bise-Presidente noon — lalo lamang dumami ang nagdududang ang pagkandidato niya bilang kongresista ay bahagi ng isang makasariling planong mangunyapit habang-buhay. produkto lamang ng mapaglarong imahinasyon — at walang malinaw na mga batayan — ang . hindi na dapat gawin ni La Gloria ang gayon kung mayroon pa siyang natitirang delikadesa o pagpapahalaga sa sariling dangal at sa dignidad ng pagiging pangulo at. dahil sa labis na kahihiyan sa publiko. sasalaulain ang batas at demokratikong mga proseso kapag ipinangalandakang pangangalagaan at ipagtatanggol ang katarungan. sino pa nga ba sa naghambalang na mga pulitiko ang may delikadesa? Sabi nga. at iba pa. at lalo na nga kung sila pa mismo ang pinaratangan ng katiwalian. Natural. sa punto ng mga kritiko. isa pa. gayundin ang iba pang opisyal ng gobyerno na kumakandidato. sa kabilang banda. mahirap tuloy paniwalaan agad ang ipinangangalandakan ng mga salamangkero at tambolero ng Malakanyang. Sa pagkandidato ngayon ni La Gloria bilang kongresista ng Ikalawang Distrito ng dakilang nasyon ng mga kabalen. kung talagang sagad-buto ang pagnanasa niyang makapanatili sa ruweda ng nakasusulukasok na pulitika. hindi kailanman maaari silang itulad sa mga opisyal ng bansang Japan na nagbibitiw agad sa puwesto kahit miyembro lamang ng kanilang pamilya ang nasangkot sa anumang eskandalo. upang hindi nila magamit ang anumang pondo. sa kabilang banda. Pero.Bagaman binibigyang-diin ng mga tambolero ng Malakanyang na taos sa puso ni La Gloria na paglingkuran pa diumano ang sambayanan — kahit siyam na taon na siyang naging Pangulo ng Republikang Mamon. gobernador man o alkalde o konsehal o maging kapitana de barangay. impluwensiya. lumilitaw tuloy ngayon na ang imposible ay maaari nang mangahulugang napakaposible. at iba pa.

na maging Espiker muna ng Mababang Kapulungan ng Kongreso si La Gloria saka . Sapagkat Mafioso at utak-pulbura ang maraming pulitiko. kung gayon. gaya nang ginawa noon ng yumaong diktador na si Ferdinand E. idinakdak nila. na hadlangang maging parlamentaryo ang sistema ng pamahalaan upang hindi mauwi sa bula ang pagigi nitong Presidente. imposible bang mamaniobra ni La Gloria at ng kanyang masusugid na basalyos ang resulta ng eleksiyon pabor sa kanila? Preparasyon ba para sa isang parlamentaryo-pederal-unikameral na sistema ng gobyerno ang pagkandidato ni La Gloria sa pagka-kongresista — tanggapin na ring magkaka-eleksiyon sa susunod na taon — kaya hindi rin imposibleng maging Punong Ministro naman siya sa ilalim ng bagong sistema? Sabi ng mga salamangkero ng naghaharing rehimen. Pero. Matagal nang nabibili ang mga prinsipyo‘t paninindigan. dugtong nila. Pero wala na ngang imposible sa ilalim ng Republikang Mamon. kapag pinairal na sa buong bansa ang naturang batas. na mangunyapit sa pagkapresidente ang Reyna ng Malakanyang sa pamamagitan ng pagdedeklara ng Batas Militar. hindi papayag ang susunod na Presidente ng bansa na magkagayon dahil gumastos ito nang husto at nagpakahirap sa pangangampanya maging Presidente lamang at gagawin nito ang lahat. at malinis na prosesong magluluklok sa poder sa mga susunod na opisyal ng bansa. halimbawa‘y ang paglaganap ng mga karahasang pampulitika sa iba‘t ibang panig ng bansa. isang malaking kahangalan ang iparatang na hindi magkaka-eleksiyon sa Mayo 10. Marcos. sa pamamagitan ng limpak-limpak na kuwarta at masaganang mga konsesyon. inaasahang lalaganap pa ang gayong mga karahasan habang papalapit ang eleksiyon dahil pera pa rin at baril at mga mamamatay-tao ang hindi maikakailang hukom ng bawat halalan sa bansang ito. Una.nilalarong pambansang mga senaryo ng mga palasuri at sumusubaybay sa mala-telenobelang pulitika sa lupain ng mga Indio. katunayan. Nariyan na nga ang kasumpa-sumpang masaker sa Maguindanao na ikinasawi ng 57 katao — peryodista ang 31 sa mga ito — bukod pa sa paisa-isang mga pagpatay kaugnay ng nakasusukang pulitika sa iba‘t ibang panig ng kapuluan. at marami pang posibleng mangyari. binigyang-diin ng mga tambolero ng Malakanyang. Tanggapin nang suntok sa buwan na ipailalim ang bansa sa Batas Militar. 2010 at. natural. hindi naman kaya sumunod ang biglang mga pambobomba sa maraming lugar? (May pambobomba na ngang nangyari sa Jolo nito lamang Dis. hindi na basta mapapaknit ang kanyang puwit sa inodoro ng kapangyarihan. maayos. Imposible ba. at inutil ang AFP at PNP na walisin ang nagkalat na pribadong hukbo ng makapangyarihang mga pulitiko — bagaman ipinakikita ngayon ni La Gloria ang ngipin ng batas sa kaso ng kaalyado niyang mga Ampatuan (o pakitang-tao lamang ito?). 5). napakadali nang pangatuwiranang kailangan nang ipailalim sa Batas Militar ang Matatag na Republika ni La Gloria (idineklara na nga ito. maging karangalan. Imposible. may imposible pa nga ba sa Pilipinas? Limang buwan pa bago mag-Mayo 2010. sa kabilang banda. maliban na lamang kung magkudeta ang mulat na sektor ng militar o matagumpay na magrebolusyon ang sambayanan. Sa malao‘t madali. Dis. kung gayon. higit sa lahat ay kung sino nga ang hahalili kay La Gloria sa Malakanyang. handang-handa na ang tanghalan ng halalan kaya nga nagkukumahog ang Comelec sa mga dapat gawin para sa isang de-makinang (automated) eleksiyon na gagarantiya diumano sa mapayapa. kahit sa Maguindanao lamang) at. sabi nila. 5 rin. Kung magkagayon.

sino pa nga ba ang hindi nabibili sa tamang halaga? At isaalang-alang din na nanggigigil si Uncle Sam na baguhin nga ang Saligang-Batas upang lalo nitong maisulong ang masiba nitong imperyalistang mga patakaran kung maibabasura na ang mga limitasyong pang-ekonomiyang nagtatakda ng dayuhang pamumuhunan dito para. Ano pa nga ba ang delikadesa‘t kredibilidad. at lalong hindi ikatitigatig ng konsensiya ng mga kinauukulan kung walang patumangga man nilang itambak lamang at bulukin ang sagradong mga bagay sa poso negro ng nakasusuka‘t nakapaghihimagsik na pambansang pulitikang patuloy na kontrolado‘t sinasalaula ng uring mapagsamantala‘t diyus-diyosan tungo sa higit pang kapinsalaan ng bansa na. at prinsipyo o paninindigan basta nakataya ang masidhing pagnanasang makapanatili sa kapangyarihan mapinsala man ang pambansang kapakanan? Punyeta lamang ang katumbas ng mga iyon. makapagmay-ari na sila ng mga lupain at gusali dito. ang usapang pangkapayapaan sa pagitan ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) at ng gobyerno tungo sa katuparan ng BJE (Bangsamoro Juridical Entity) na. Malakan ya n g: Nag hub ad Na November 17. magka-eleksiyon man o hindi. legal o ilegal. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. bukod sa sinasabing masidhi nitong hangaring mangunyapit sa inodoro sa kubeta ng kapangyarihan. Isang bagay ngayon ang hindi na mapag-aalinlanganan: tiyak. lalo namang magbubulid sa masang sambayanan sa kaalipinan at higit na miserableng pamumuhay. etikal o garapal.puspusang isulong na mag-Cha-Cha (charter change) o pagbabago sa 1987 Konstitusyon tungo sa gobyernong parlamentaryo. Sultan Kudarat. palabra de honor o dignidad. Ordonez . Hindi kaya ito ang ibinulong ni Sekratarya Hillary Clinton ng Estado ng Amerika nang makipag-ututang -dila siya kamakailan kay La Gloria? O ang pagbabago sa Konstitusyon ang pangunahing dahilan din kung bakit sinusuportahan ng mga opisyal na Amerikanong dumalaw kamakailan sa Camp Darapanan. sa kabilang banda. 100% makontrol ang mga korporasyon at negosyo. hindi na presidensiyal? Sa kawan ng bastardong mga pulitiko. di nga kasi. natural at dapat asahan. at mapasok pa‘t makalantari maging ang pambayang mga utilidades na dapat na nasa kamay lamang ng mga Pilipino alang-alang sa pambansang seguridad at makabayang ekonomiya. Sa ngalan nga ng pagkasugapa sa kapangyarihan. puspusan at tuluy-tuloy na igigilgil ng mga basalyos ni La Gloria at ng mga tuta ni Uncle Sam ang pagbabago sa Konstitusyon at paiindakin sa Cha-Cha ang payaso‘t sirkerong mga pulitiko — anuman ang mangyari o anumang konsesyon ang isupalpal sa kanilang mga bunganga o gaano mang pera ang ipalamon sa mala-imbudo nilang bulsa — maikamada lamang o maikasa ang mga baraha tungo sa katuparan ng masidhi‘t nakababaliw na makasariling mga ambisyon. malabong mangyari kung hindi pederalparlamentaryo ang sistema ng gobyerno? Marami pang masalimuot na mga katanungan ang dapat sagutin at linawin ng naghaharing rehimen kaugnay ng posibleng mga senaryong kinakaharap ng bansa — lalo‘t kaugnay ng pagkandidato ngayon ni La Gloria sa pagkakongresista. wala na ngayong moral o imoral.

lalo na laban sa mga kritiko ng rehimen at sumasalungat sa mapandambong na kapitalismo at nagsulong din. pagsamantalahan at pagharian para makapagluklok sa poder ng mga papet na gobyerno at maisulong naman ang mapandambong na imperyalista nitong mga patakaran — pampulitika man. mga krimen laban sa bansa‘t sambayanan.TULUYAN nang naghubad ng palda‘t panty ang Malakanyang at ipinakita na ang lahat-lahat nang italaga ni Pres. Nang biglang tumuntong sa lupain ng mga Indio kamakailan si Sekretarya ng Estado Hillary Clinton ng Amerika. maghahari ang militarisasyon sa bansa. Gloria Macapagal-Arroyo ang dati niyang tagapayo sa pambansang seguridad.. lalo na sa Mindanaw. lalo na nga‘t mukhang tagilid nang maigilgil pa ang pagbabago sa umiiral na Konstitusyon. iminungkahi na ni Gonzales na magbuo ng isang gobyernong transisyonal na patatakbuhin ng isang konsehong pamumunuan ng Punong Mahistrado ng Korte Suprema para mag-Cha-Cha (charter change) bago mag-Mayo 10. Sinasabi ding itinalaga si Gonzales sa naturang puwesto upang tiyakin ang panalo ng masusugid na basalyos ni La Gloria sa darating na sarsuwela ng hunyangong mga pulitiko kung hindi nga tatangkain ng administrasyon na idiskaril ito sa pamamagitan ng pagpapalaganap ng mga karahasan sa bansa upang mapangatuwiranan namang ideklara ang Batas Militar. ―at inaasahang titindi‘t lalaganap ang extra-hudisyal na mga pagpatay. kaugnay nito. O bahagi ito ng pakana ng Estados Unidos ng Amerika na kilala nang likas na pakialamero sa kasarinlan o soberanya ng mga bansang gusto nitong panghimasukan. noon. si Norberto Gonzales. tinuligsa agad ng makabayang mga sektor ng lipunan na nagmamahal sa kalayaan at nagpapahalaga sa demokratikong mga proseso at mga karapatang sibil ng sambayanan ang pagkakahirang kay Gonzales sa naturang puwesto. layunin nitong mapanatili pa sa poder ang naghaharing rehimen upang mailigtas naman sa naghihintay na santambak na kaso. pangkultura man at. ng maruruming taktika at imbestigasyon sa mga pinaghihinalaan niya lamang na mga Komunista. Natural. Jr. isang pulitikong Amerikano noon na mahilig magpakalat ng mapanirang mga propaganda sa mga itinuturing niyang kaaway ng Estado. na naghahangad namang maging Presidente ng Republikang Mamon. bilang bagong kalihim ng Tanggulang Bansa o DND. Jr. higit sa lahat. kapalit ni Amboy Gibo Teodoro. pang-ekonomiya (balik-suriin na lamang ang mga ginawa nitong kaguluhan sa Korea at Vietnam. gusto niya ang isang ‖ pamahalaang rebolusyonaryo‖ tulad nang ginawa ni dating Pres. sa Iraq at Afghanistan. Ngayon naman. Maliwanag.‖ Kilala pa nga si Gonzales bilang reinkarnasyon diumano ni McCarthy. dadami ang mga desaparecido at. Ayon nga kay Lito Ustarez. ang Reyna ng Malakanyang kung mawala na nga ito sa kapangyarihan. 2010. at sa ibang mga bansa sa Amerika Latina at Aprika). naghubad na rin ng palda ang Amerika at ibinuyangyang na rin ang labis na pagnanasang mapanatili ang kontrobersiyal na VFA (Visiting Forces Agreement) at mabago ang umiiral na Konstitusyon para maibasura ng . Cory Aquino (SLN) para mabalangkas agad ang isang bagong Konstitusyon nang hindi na kailangan ang suporta o pagsang-ayon ng makulit na Senado o ng buong Kongreso ng mga payaso‘t sirkero. gayundin. Matatandaan. pangalawang pangulong tagapagpatupad ng KMU (Kilusang Mayo Uno). ―muling binuhay si Adolf Hitler‖ ni La Gloria.

na hindi maaaring pirmahan at pagtibayin ang mga dokumentong kaugnay niyon nang hindi muna . tulad ng Guam. noon pang 2008. lalo na ng mga Amerikano. bigla ring sumulpot doon ang ilang opisyal ng Embahada ng Amerika dito — sina Leslie Basset (charge d‘affairs). Michael Pignatello (poilitical officer). gahasain. kahit gustong ilihim. sinasakyan ng mga diyus-diyosan sa Washington ang isyung ipinaglalaban ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) — ang pagkakaroon ng isang nagsasariling Bangsamoro. 1946 ang kinulimbat nitong kasarinlan ng bansa. una na ang mga Amerikano. at halatang pang-uuto. Kamakailan naman. Maaalaala. higit na masama. Sa maikling salita. mga ospital at paaralan. ipinangalandakan nila sa mga opisyal ng MILF. at Elzaida Washington (US-AID country director). ang lubos nilang pagsuporta at paghahandog ng anumang ayuda sa naunsiyaming usapang pangkapayapaan tungo sa katuparan ng BJE (Bangsamoro Juridical Entity) na mapanlinlang na inilawit-lawit noon ng mga negosyador ng gobyerno gayong alam na alam naman nila. na makapagmay-ari na rito ng mga gusali‘t lupain. nagpalaganap ng inhustisya‘t karalitaan hanggang ngayon sa ating bansa. Anthony Senci (embassy defense minister).walang gulugod na pambansang liderato ang mga limitasyong pang-ekonomiyang nakapaloob sa 1987 Konstitusyon na. Natural. radyo‘t telebisyon). at nakipag-usap sa mga opisyal ng MILF bilang pagpapahayag ng suporta sa usapang pangkapayapaan sa pagitan ng gobyerno at ng nagrerebeldeng grupo. Hindi kaya isa ito sa ibinulong at idinikta ni Hillary kay La Gloria kapalit ng mga ipinangalandakang ayuda sa mga napinsala ng mga bagyong Ondoy at Pepeng. nang panghimasukan nito at agawin ang tagumpay ng Rebolusyong 1896 ng Pilipinas at ibalik noong Hulyo 4. Sultan Kudarat. lalo na ang likas na mga kayamanan nito. pinatutunayan ng kasaysayan na ikinamada muna ni Uncle Sam ang kung anu-anong tratado na maliwanag na pabor lamang sa mapandambong at mapaghari-harian nitong imperyalistang mga patakaran na. niliwanag na noon pa man ng masusugid na basalyos ni La Gloria na pahihintulutan na ang dayuhang mga kapitalista. bakit hindi pa ibenta ang Republikang Mamon at ipasakop nang lubusan at gawing isa pang bagong Estado ng mga Amerikano. 100% kontrol sa mga korporasyon at negosyo at. transportasyon at telekomunikasyon. maliwanag. at kahit ―mass media‖ (peryodiko. at laspagin nila ang pambansang pulitika‘t kabuhayan. lubusan na nilang mamaniobra‘t mapagsasamantalahan ang pambansang kapamuhayan. Hawaii at Alaska? O disimulado na ngang nangyayari ito? Kailan ba tumulong ang Amerika sa diumano‘y ―mga kaibigan‖ nito nang walang hinihinging kapalit? Maaalaala. dumalaw si Embahador Kristie Kenny sa Camp Darapanan. hindi mapapasubalian. na kalantariin. kina Ebrahim Murad at Ghazali Jaafar. Kung ganito rin lamang. humahadlang pa kahit paano sa lubos na kalayaan ng dayuhang mga kapitalista. Maisulong nga lamang ang gayong mga interes. maaari pa nilang pasukin maging ang pambayang mga utilidades sa kapinsalaan ng pambansang seguridad tulad ng tubig at kuryente. dahil hindi naman sila hangal at bobo. sa pakikipagsabuwatan na rin ng naghaharing rehimen. bukod sa iba pang ipinangakong anumang tulong sa naghaharing rehimen para matiyak na isa na namang papet ni Uncle Sam ang susunod na hahalili kay La Gloria kung hindi na ito patuloy na magpakasugapang mangunyapit sa inodoro ng kapangyarihan? Natural. kung maipalulunok agad sa titiguk-tigok na lalamunan ng sambayanan ang minimithing Cha-Cha.

ang pagdagsa ng kung anuanong tulong sa mga napinsala — pera. Kapuri-puri din ang pagkilos ng mga kapwa Pilipino sa iba‘t ibang bansa na nagpaabot ng anumang makakayanan upang makatighaw man lamang. Ordonez (Kolum) NAKALULUNOS ang serye ng mga larawang bumulaga sa telebisyon sa kasagsagan ng mga pagbaha sa Kamaynilaan at iba pang panig ng kapuluan bunga ng mga bagyong Ondoy at Pepeng. damit. at dapat mataos na pasalamatan at saluduhan. lalo‘t naghubad na ng palda‘t panty ang Malakanyang.‖ si Gonzales ba ang puspusang magmamaniobra at magpapatupad ng mga pakana ng kutsabahang Amerika-La Gloria? Kung ganito nga. mga mukha ng gutom at dalamhati sa bubong ng mga bahay. Para iyong mga eksena ng malagim na pelikulang nagsasalimbayan sa balintataw at mahirap basta-basta mabura sa gunita — mga bangkay na natabunan ng gumuhong mga bato at maputik na lupa o nilunod kaya ng rumaragasang mga pagbaha. Sa nabanggit na mga eksena. sa pagdurusa ng mga biktima ng malagim na pagbaha. del Pilar noong panahon ng kolonyalismong Kastila. at mga nakaligtas nga ngunit wala namang mga ari-arian at kabuhayang maaaring balikan. mga pananim na ganap na napinsala.babaguhin ang 1987 Konstitusyon tungo sa isang parlamentaryo-pederal-unikameral na sistema ng gobyerno. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. — # Sino An g Mga Dap at P arusaha n? October 19. na ginagamit nila ang isyu ng usapang pangkapayapaan para maisulong din ang Cha-Cha at maitatag ang isang pederal o nagsasariling Bangsamoro. .‖ sabi ng propagandistang bayaning si Marcelo H. kung magagawa nila ito. kahit bahagya. burukrata kapitalismo at piyudalismo tungo sa pagkakaroon ng minimithi nilang pambansang katubusan at pagbabago. Isa rin itong taktika ng Amerika na putulin ang ugnayan ng MILF at ng CPP-NPA sa Mindanaw at. saka naman ibubuhos ang anumang puwersa laban sa may apat na dekada nang rebolusyonaryong pakiklbaka ng CPP-NPA laban sa imperyalismong Amerikano. pagkain. hindi na presidensiyal tulad ngayon. sinasabing naglalaway na itong makapagtayo ng estratehikong base militar sa Mindanaw at magahasa ding lubusan ang masaganang likas na yaman ng naturang teritoryo. at iba pa — mula sa iba‘t ibang sektor ng sambayanan. sa biglang pagsulpot doon ng naturang mga opisyal na Amerikano. mga lupasay na katawan ng mga taong nagsisiksikang parang mga sardinas sa mga sentrong-likasan. Maliwanag din tuloy. mga musmos na nag-iiyakan. gamot. lalo na mula sa mismong masa o ordinaryong mga mamamayang laging handang dumamay sa mga kapwa nila maralita o kapus-palad. mga sumagasa sa baha malimusan lamang ng anumang tulong. ano naman nga — kung gayon — ang papel na gagampanan ng bagong sekretaryo ng DND? Gaya ng pelikulang ―The Executioner‖ at ―The Terminator. Nakakaantig din naman ng damdamin. mga bahay na nawasak. Hindi pa nga natutupad ang mga layunin ng Amerika. ―kaiingat kayo.

Wala na nga yata sa bokabularyo ng mga ganid na lingkod ng bayan ang praseng ―pambayan o pampublikong kapakanan‖ at ang paborito nila ngayong mga salita ay: ―Magkakapera ba ako diyan? Magkano ang akin diyan?‖ Sino nga ang dapat sisihin. naipon at nagkapatung-patong na ang mga kasalanan ng kinauukulang mga opisyal ng gobyerno. may inilalaang malaking pondo para sa paglilinis at pagpapalalim sa naturang mga daluyan ng tubig. pinahintulutan din ang walang habas na pagmimina sa maraming kabundukan ng Republikang Mamon kaya lalong lumalala ang pagkawasak ng kalikasan. higit na masama. May mga pasiklab na imbestigasyon pa nga sa Kongreso upang linawin kung sino ang nagpabaya o nagkasala — at dapat managot.Nakasusuka naman. Bagaman. Sabi nga. na mabisang pumipigil noon sa mga pagbaha. magkumahog man sila ngayon sa paglalapat ng mga solusyon. sa pangunguna ni La Gloria. sa kabilang banda. at pati nga ngayon. Idagdag pa nga. Noon pa mang nagdaang mga rehimen. nagsasa-makabagong mga Pilato gayong. pinabayaan lamang ito ng mga henyo sa DPWH (Dept. at parusahan. ang mga buladas at pagpapabida sa harap ng gumigiling na kamera ng telebisyon ng mga opisyal ng pamahalaan.kasabuwat pa o protektado pa ng bastardo‘t gahaman at makapangyarihang mga pulitiko ang grupo o kompanya ng mga ilegal na nagtotroso. dahil sa nakaugaliang ―lagay‖ o suhol at walang malinaw na pagpaplano o tinatawag na ―zoning. huling-huli na ang lahat at patay na ang kabayo bago pa dumating ang kakaining pulot at damo. ibinasura lamang at hindi mahigpit na ipinatupad ang batas laban sa ilegal na pagtotroso na.‖ sinertipikahan ng tiwaling mga opisyal na industriyal ang talagang lupaing agrikultural kaya nagsulputang parang mga kabute sa mga dating palayan at maisan. Nariyan din ang kumipot at bumabaw na mga ilog. lalo na sa Gitnang Luson at Timog Katagalugan. sa kabilang banda. Bilang pangangayupapa sa dayuhang mga korporasyon. habang ibinabandila ang mga pagpupulong at talakayan at ang ipinagdadakdakang mga nagawa na at mga hakbang na dapat gawin agad upang malunasan diumano. ang grabeng mga kapinsalaan at problemang idinulot ng naturang trahedya. hinawan at pinatag upang gawin ding subdibisyon maging ang makahoy na dalisdis ng mga bundok at dating mga burol. kanal at estero na daluyan ng tubig tungo sa karagatan. maraming tusong mga negosyante ang agarang pinagkalooban ng mga konsesyon sa pagtrotroso at. kalimitan. at nakasusulak ng dugo. kaya patuloy pang naging tapunan ito ng mga basura o sinasarahan o binabarahan kaya ng nagsulputan pang mga bahay. katiwalian at kainutilan. sa aba naming palagay. ang naghambalang na mga pabrika‘t subdibisyon. sa mga trahedyang dulot ng grabe‘t malaganap na mga pagbaha? Paano na ang mga bahay na nawasak at inanod? Paano na ang nawasak na mga tulay at kalye at iba pang imprastrukturang . kung tutuusin. Sa kabila ng magandang imaheng pilit na ipinipinta ng mga awtoridad sa mata ng opinyon publiko. of Public Works & Highways) o kung kumilos man sila ay pakitang-gilas lamang. at mahadlangan sa hinaharap. halatang-halata namang naghuhugas-kamay sila sa mga nangyari. Hindi man lamang pinag-aralang mabuti ang magiging epekto sa kalapit na mga komunidad. matagal na nilang ipinapako sa krus ang masang sambayanan dahil sa kanilang mga kapabayaan. at wala ring masusing pag-aaral. sa sambayanan: paupuin kaya sa silyaelektrika o lunurin sa baha o habangbuhay na bulukin sa bilangguan– upang makatighaw man lamang sa pagdurusang umaalipin pa rin hanggang ngayon sa mga naging biktima. Higit na masama.

tinutulan na ng mga tagaCordillera. huwag na ang pagsasaayos sa nawasak na mga tulay. Pag-aari ang 75% ng San Roque Dam ng Marubeni Corporation at 25% ng Kansai Electric Power Co.13 kilometro. bukod pa sa nalikom na abuloy mula sa iba‘t ibang mga bansa at organisasyon? O dudugasin lamang ito ng mga palsipikadong makabayan para sa kanilang kampanya sa darating na sarsuwela ng mga hunyangong pulitiko sa Mayo 10. may sakop na habang 1. isang organisasyong nagtataguyod sa pangangalaga sa kalikasan at kapakanan ng mga campesino (peasant) sa buong mundo. kaugnay ng mga nabanggit. may kriminal na pananagutan ang rehimeng Macapagal-Arroyo. Noon pang 1998 nang sinisimulan pa lamang ang konstruksiyon. 250 ang namatay at nagkaroon ng mga 40 insidente ng pagguho ng lupa. bukod pa nga sa mga ibinuwis na buhay at ari-arian sa binahang mga lugar sa Kamaynilaan. Kapag nagpakawala ito ng tubig (may kapasidad itong 850 milyong metro kubiko ng maiimbak na tubig na makalilikha naman ng 345 megawatts na kuryente). raragasa ang tubig nito sa Ilog Agno sa Cordillera at daraan sa tinitirhan ng mga tribong Ibalois at Kan-kanaey doon bago dumaloy sa mga ilog sa Gitnang Luson. kalye. gayundin ng mga taga-Pangasinan at iba pang probinsiya sa Gitnang Luson. ang NAPOCOR (National Power Corporation). sabi ng Peasants-USA.2-bilyon ng JBIC (Japan Bank for International Cooperation) at bahagi ng kontrobersiyal na PPA (Power Purchase Agreements) na hindi maikakailang labis na nagpataas sa singil ngayon sa kuryente. Ltd. sa kabila ng mahigpit na pangangailangang lawitan agad ng tulong ang napinsalang mga pamilya. Pinondohan ang pagtatayo nito ng $1. sa Cordillera na lamang at Pangasinan. at ibang imprastruktura. at ang iba pang opisyal ng gobyerno sa labis na kapinsalaang idinulot ng nagdaang trahedya. paano na ang ibinuwis na mga buhay maging ng mga musmos pa lamang? Paano na ang mumunting pangarap ng mga pamilyang naging biktima? Kasalanan ba ito ng malakas at matagal na pag-ulan lamang? Kasalanan ba ito ng Diyos ni Abraham o malinaw ding kasalanan ng mga diyus-diyosan sa lipunan at pamahalaan? At. lalo na ng mga taga-Benguet.galing sa buwis ng nagdaralitang sambayanan? Paano na ang mga pananim na hindi na pakikinabangan? Higit sa lahat. Nang manalasa ang mga bagyong Ondoy at Pepeng. Sa nagdaang trahedya. May taas itong 220 metro. at may kabuuang sakop na 12. mulang Antipolo at Marikina hanggang Pasig hanggang sa mga bayan-bayan na malapit sa umapaw na Laguna de Bay. bakit waring napakabagal ang pagpapalabas ng gobyerno sa P10 bilyon pondo sa kalamidad. 2010? Kung ang pagbabatayan tuloy ay ang pahayag kamakailan ng Peasants-USA. ang pagtatayo ng San Roque Dam dahil nakita na nila ang kapahamakan at kapinsalaang idudulot nito sa nabanggit na mga komunidad.8 kilometro kuwadrado. Sa itaas ng San Roque Dam ang naunang itinayo noong dekada ‘50 na Ambuklao Dam at ang Binga Dam na itinayo naman noong dekada ‘60. na nagbebenta naman ng kuryente sa Napocor. ipinaratang ng Peasants-USA na kailangan nang magpakawala ng tubig ang mga awtoridad ng Napocor dahil umabot na ng 280 . Pinakamalaki diumanong prinsa sa buong Asya ang San Roque Dam bago itinayo ang Upper Yangtze River Dam sa China.

madamdamin at maalab na nagtatalumpati ang rebolusyonaryong si Fidel Castro. ang kasuwapangan at kawalang-puso ng mga kapitalista. binulungan siya ni Ernesto ―Che‖ Guevara. kabilang ang kanilang mga pamilya. Paano kaya kung sila naman. Bakit hindi unti-unting nagpakawala na ng tubig ang San Roque Dam noong Oktubre 4 nang 280 metro na ang taas ng naimbak na tubig niyon at hinintay pang maging 288?. Bilang protesta at isang paraan ng paglaban sa malupit. marahas. inuudyukan niya ang mga Cubano na sunugin ang lahat ng tubuhan doon at. kung gayon. 4-5) pero nag-atubili ang kinauukulang mga awtoridad na pakawalan iyon nang unti-unti. Hindi matatawaran noon ang matapat na layunin at dedikasyon ni Fidel Castro na palayain ang masang sambayanang Cubano hindi lamang sa diktatoryal na rehimen ni Batista. mapanikil at mapandambong na rehimeng iyong kasabuwat ng lokal na malalaking kapitalista‘t asendero at ng dayuhang interes.‖ Hindi nag-atubili si Fidel at madiin at mataginting na sinabi: ―Ang una ninyong sunugin ay ang tubuhan namin!‖ At parang apoy na kumalat sa tuyong talahiban ang suportang inani ni Fidel mula sa masang sambayanang Cubano. Maliwanag. ayon sa kanila. Sino. ang dapat managot at parusahan sa bagay na ito? Ang Diyos ba ni Abraham o ang mga diyusdiyosan sa pamahalaan at lipunan? Ayon nga sa paratang ng Peasants-USA. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. isang doktor mula sa Argentina na umanib sa isinulong na rebolusyon ni Fidel: ―Sabihin mo… ang unang sunugin ay ang tubuhan ninyo. Ordonez (Kolum) SA pamamagitan ng isang nakatagong estasyon ng radyo sa kabundukan ng Sierra Maestra. gayundin ang kapabayaan at kainutilan ng kinauukulang mga opisyal ng pamahalaan kaya naganap ang nakalulunos na trahedya. lalo na nga sa Cordillera. Sa labis na panghihinayang sa mawawalang kuryenteng maiimbak. kung gayon. Pangasinan at Kamaynilaan. mariing tanong nga ng Peasants-USA. Hinihimok niya ang mga mamamayan ng Cuba na puspusang kumilos at tuluyan nang maghimagsik para wakasan ang kasumpa-sumpang diktatoryal na rehimen ni Fulgencio Batista. hinintay pa iyong tumaas ng 288 metro saka libu-libong metro kubiko ng tubig ang biglang pinakawalan bawat segundo. habang binibigyang-diin niya iyon. kundi maging sa iba pang mga puwersang .metro — na siyang ultimong kapasidad — ang taas ng tubig sa dam o prinsa (Okt. at ng iba pang opisyal ng burukrasya sa mahirap makalimutang nagdaang trahedya. kaya hindi nga katakatakang biglang grabeng bumaha sa maraming lugar na tutuluyan ng rumaragasang tubig. ang malunod sa baha? — # Fid el Castro : Reb o lus yo nar yo September 22. Umiral. Alam na nga natin ang naging malagim na resulta niyon sa maraming komunidad ng bansa. malaki ang kriminal na pananagutan ng rehimeng Macapagal-Arroyo. ng NAPOCOR. inuna pa ang kapakanan ng negosyo bago ang kapakanan at kaligtasan ng maaapektuhang mga mamamayan at komunidad.

umaalipin o bumubusabos sa kanila, una na sa mapandambong na interes ng imperyalismong Amerikano at, gayundin, sa pagsasamantala at inhustisya ng iilang diyus-diyosan sa lipunan — mga makasariling pulitiko, mga tusong asendero/komprador at ganid na malalaking kapitalista/negosyante na pawang kasabuwat ng naghaharing rehimen — at maitatag, sa wakas, sa buong Cuba ang isang mapayapa, maunlad at sosyalistang lipunan para sa kapakanan ng higit na nakararaming ordinaryong mga mamamayan. Sabi nga ni Fidel: ―Naniniwala akong naririto ang bansa hindi para sa esklusibong kapakinabangan at pribilehiyo ng iilan, kundi ito‘y para sa lahat.‖ Sa panahong iyon — gaya rin sa Pilipinas ngayon — nakita ni Fidel ang maliwanag na pambansang kalagayan ng Cuba: ―Sawang-sawa na ang mga campesino (peasant) sa mga talumpati at pangakong reporma sa lupa. Alam nilang walang maaasahang anuman mula sa mga pulitiko. Alam ng isang milyon at limandaang libong mga Cubanong walang trabaho bunga ng kainutilan, kasuwapangan at kakulangan ng bisyon ng lahat ng masamang gobyernong dinaanan natin, na walang dapat asahan mula sa mga pulitiko. Alam din ng libu-libong pasyenteng walang kama ni gamot sa mga ospital na talagang walang maaasahan mula sa mga pulitikong sinusuyo ang kanilang boto kapalit ng mumunting pabor — mga pulitikong nabubuhay ang mga negosyo sa tangkilik ng mga maralitang nililimusan ng mga ito ng kaunting halaga kapag halalan. ―Alam din ng daan-daan libong mga pamilyang nakatira sa mga dampa, sa anumang masisilungan, sa mga bakanteng lote, o nagbabayad ng napakataas na renta sa inuupahang tirahan na wala silang maaasahang anuman mula sa mga pulitiko; alam din ito ng mga manggagawang pantawid-gutom lamang ang suweldo, na ang mga anak ay walang damit ni sapatos na pamasok sa eskuwela; alam din ito ng mga mamamayang nagbabayad ng kuryente na may napakataas na presyo kaysa halaga nito sa alinmang bansa sa mundo, o matagal nang nagpapakabit ng telepono pero wala pa rin hanggang ngayon at, sa huli, alam ito ng mga nagdusa o patuloy na nagdurusa dahil sa kanilang matagal nang miserableng kalagayan. ―Alam ng mga mamamayan na daan-daan milyong piso ang inilalabas sa bansa ng dayuhang mga korporasyon, gayundin ang daan-daang milyong dinambong ng mga mandurugas, saka ang limpak-limpak na halagang nakulimbat ng mga kinauukulan dahil sa katiwalian ng libu-libong parasitong wala namang nagawang mabuting serbisyo o naiambag na anuman para sa komunidad. xxxx Kung hindi sa mga nabanggit, maaaring ang Cuba ay maging isa sa pinakamaunlad at pinakamayamang bansa sa Amerika, walang mandarayuhan sa ibang bansa, walang disempleyo, walang halos mamatay sa gutom, walang maysakit na walang mahigaang kama, walang hindi marunong bumasa‘t sumulat, at walang mga pulubi.‖ Binigyang-diin pa ni Fidel: ―Matagal na tayong nakikibaka laban sa gang ng mga pulitikong malinaw na walang malasakit o interes na magkaroon ng radikal na pagbabago sa bansa at, sa halip, ibinubulid pa nila ito nang husto sa kamatayan sa pamamagitan ng balintunang mga patakaran gayong labis-labis na mga biyaya ang kaakibat ng mga puwesto sa lehislatura, at ang matataas na poder na pampulitika, kakambal ang limpak-limpak na grasya, ay ginagawang panghabang-buhay o maaari kayang ipamana pa. Nakikibaka tayo laban sa mga intriga at maniobra ng mga taong nagsisipagsalita sa ngalan ng sambayanan pero wala namang suporta sa mga mamamayan; nakikibaka

tayo laban sa bulaang mga propetang nangangalandakan laban sa rebolusyon sa ngalan ng kapayapaan gayong, sa kabilang banda, kinakalimutan nilang sa mga tahanan ay namumugad ang gutom at pangamba, at wala namang kapayapaan sa nagdaang apat na taon.‖ Idinagdag pa ni Fidel na ―nilalason‖ lamang ng mga pulitiko ang kaisipan ng mga mamamayan, lalo na nga sa panahon ng halalan, sa pamamagitan ng kanilang madamdaming mga buladas at pangako pero, sa kabila ng nagdaang mga taon, hindi naman nalunasan at naputol ang ugat ng panlipunang mga problema. Sa halip, ang ibinunga pa‘y ―nakapanghihilakbot na pagdurusa ng mga campesino at karalitaan ng mga lungsod industriyal.‖ Ibinunga ng hokus pokus ng mga pulitiko ang ―libu-libong pamilyang wala ni kapirasong lupa at milyun-milyong mga walang trabaho‖ samantala, sa kabilang banda, naglulublob sa kayamanan at karangyaan, mga propiyedad at palasyo, ang mga pulitiko. ―Mga salaping dinambong, pinuhunan sa negosyo sa Cuba, sa Estados Unidos, at sa buong mundo‖ habang dayukdok ang masang sambayanan, dugtong pa nga ni Fidel. Ano nga ba ang ipinagkaiba pa ng Cuba noon sa Pilipinas ngayon? Napatalsik nga sa poder ang diktador na si Fulgencio Batista sa pamamagitan ng rebolusyong pinamunuan nina Fidel Castro, Che Guevara, Camilo Cienfuegos, at iba pang magigiting na rebolusyonaryo sa Cuba at, pagkatapos, pinairal doon ang sistemang sosyalista na nagtaguyod sa radikal na mga pagbabagong panlipunan, mulang pagpapatupad ng tunay na reporma sa lupa, paglilinis sa gobyerno sa dating talamak na katiwalian, at pagpapairal ng pantay na katarungan para sa lahat, hanggang sa pangangalaga sa mga karapatang sibil ng sambayanan. Sa kabila ng embargong pinairal ng Estados Unidos laban sa Cuba, lalo na sa larangang pang-ekonomiya, hindi sumuko hanggang ngayon ang naturang bansa sa imperyalistang mga patakaran ni Uncle Sam at hindi napakasangkapan si Fidel o nagpakatuta sa mga kagustuhan nito. Kahit sinasabing ang Cuba ang tanging bansa sa kanlurang bahagi ng mundo na hindi yumakap sa isinusulong na demokrasyang tatak-Amerika, at sa buong panahon ng rebolusyon sa Cuba mulang 1959 magpahanggang ngayon, hindi nasaksihan sa naturang bansa ang walang patumanggang paglabag sa mga karapatang pantao, ayon kay William Blum sa kanyang aklat na Rogue State. at inamin ito ng administrasyon ni dating Presidente Bill Clinton ng Estados Unidos. Sa buong Amerika Latina, nasaksihan ang kabi-kabila at garapalang paglabag sa naturang mga karapatan — ―sistematiko, mga labis na pagpapahirap o tortyur, libu-libong mamamayang nangawala na lamang o desaparecidos;at gobyerno pa ang nagtataguyod sa tinatawag na mga ‗death squads‘ at pagdampot sa mga itinuturing na kritiko‘t kalaban ng pamahalaan; nariyan din ang pagmasaker sa mga campesino, estudyante at iba pang grupo. Pinakamasidhi pang nagsagawa nang gayon ang mga militar at kaugnay na mga tropang mamamatay-tao sa El Salvador, Guatemala, Brazil, Argentina, Chile, Colombia, Peru, Mexico, Uruguay, Haiti at Honduras pero hindi sa Cuba,‖ sabi pa ni Blum. Hindi naiparatang sa gobyerno ni Castro maging ng mga pinakamahigpit na kaaway ng Cuba ang gayong mga paglabag sa karapatang pantao. Sa larangan ng edukasyon at kalusugan ng mga mamamayan na isinulong ng UN (United Nations), isa ang Cuba sa may pinakamagandang rekord sa buong Amerika Latina hinggil sa pangangalaga sa mga karapatang pantao, ayon pa nga kay dating Presidente Clinton ng Estados Unidos.

Sa Pilipinas naman, sa pamamagitan ng malawakang protesta ng disgustadong mga mamamayan na naglundo sa tinatawag na EDSA 1 (hindi rebolusyon sa aba naming palagay), naibagsak nga noong Pebrero 1986 ang diktatoryal na rehimeng Marcos na pinagharian ng kabi-kabilang katiwalian at pandarambong sa pondo ng bayan, bukod sa walang patumanggang mga paglabag ng mismong Estado sa mga karapatang sibil ng mga mamamayan, at garapalang pagsalaula pa nito sa demokratikong mga proseso gaya ng mga nangyari sa Cuba sa ilalim ng rehimen ng diktador na si Fulgencio Batista. Napatalsik nga sa poder ang diktadurang Marcos pero, masakit at nakalulungkot, wala namang naipasok at napairal na radikal na mga pagbabagong panlipunan ang humaliling demokratiko diumanong mga rehimen mula kay Tita Cory hanggang ngayon kay La Gloria. Sumidhi pa nga ang dati nang mga grabeng sakit na panlipunan — talamak na katiwalian sa burukrasya, paghimod ng pambansang liderato sa kuyukot ng dayuhang mga interes, paghahari ng mga dinastiyang pampulitika, paglabag sa Konstitusyon at pagsalaula at paninikil sa lehitimong mga karapatan ng mga mamamayan lalo na laban sa mga kritiko at kalaban sa pulitika ng umiiral na rehimen at, gayundin, laban sa mga puwersang makabayan at progresibo na patuloy na humihingi ng pambansang papagbabago na, di nga kasi, marami na ang kinasuhan, dinukot, labis na pinahirapan, ibinilanggo, nangawala na lamang at sukat at, higit na kasuklam-suklam, basta na lamang pinatay ang iba. (Tingnan na lamang ang datos ng grupong KARAPATAN kaugnay nito.) Nanatiling palsipikado pa nga ang reporma sa lupa, dayukdok ang masang sambayanan, kumain-dili ang pamilya ng mga manggagawa‘t magsasaka‘t mangingisda at iba pang ordinaryong mga mamamayan na pawang biktima ng mapambusabos na sistemang kapitalista at ng iilang mga diyus-diyosan sa lipunan. Dahil sa kawalan ng oportunidad sa sariling bansa bunga na rin ng balintuna at makadayuhang mga patakaran ng gobyerno, lumulubha nang lumulubha ang migrasyon ng mga manggagawang Plipino saanmang sulok ng mundo sila itaboy ng marahas na hangin ng disempleyo‘t karalitaan at napakamiserable nilang buhay. Sa kabilang banda naman, nagtatampisaw sa pondo ng bayan, sa pawis at dugo ng mga mamamayan, at naglulublob sa grasya‘t pribilehiyo at karangyaaan ang makasariling mga pulitikong nasa kapangyarihan ibenta man nila at ipagkanulo ang pambansang kapakanan. Kung tutuusin, karamihan sa kanila ang promotor pa ng inhustisya laban sa patuloy na binubusabos na masang sambayanan. Ang Pilipinas nga ngayon ang Cuba noon ni Fidel. Sa gayong mga pulitiko, ano pa nga ba ang dapat asahan ng masang sambayanan? Sino sa mga pulitiko-asendero ang tandisang mangungunang boluntaryong ipailalim sa reporma sa lupa ang malawak niyang asyenda? Si Noynoy Aquino ba at Mar Roxas at mga kauri nila? Sino sa mga pulitiko-kapitalista-negosyante ang kusang-loob na itataas ang miserableng suweldo ng kanyang mga manggagawa upang mahango ang mga ito sa kaalipinan? Si Manny Villar ba at mga kagaya niya? Sino sa mga pulitiko ang mangangalaga at isusulong ang tunay na kalayaan at soberanya ng Pilipinas laban sa imperyalistang mga bansa tulad ng Amerika? Si Gilbert Teodoro ba na, batay sa kanyang mga pahayag, ay nangangayupapa na sa kagustuhan ni Uncle Sam, o ng iba pang mga pulitikong noon pa man, hanggang ngayon, ay tagapangalaga na ng interes ng Estados Unidos, pampulitika man o pang-ekonomiya,

dito sa Republikang Mamon? Sino sa mga lider-pulitiko ang ganap na susugpo sa katiwalian sa burukrasya? Si Erap Estrada ba? Sino pa ba sa gang ng mga pulitiko ang hindi tiwali at walang bahid-dungis ng korupsiyon habang nasa poder? Si La Gloria ba at ang kanyang masusugid na basalyos? O, Diyos ni Abraham, may aasahan pa nga ba mula sa kawan ng mga pulitiko ngayon ang masang sambayanan para sa tunay na pambansang kapakanan? Sa mga lider-pulitiko sa Pilipinas, may isa bang Fidel Castro, ang rebolusyonaryo, na matapos iluklok sa poder ay pinagsikapan namang baguhin ang napakasamang kalagayan noon ng Cuba at ng sambayanang Cubano sa pamamagitan ng pagpapairal ng radikal na mga pagbabagong panlipunan tungo sa pambansang katubusan mula sa kamay ng uring mapagsamantala‘t mapang-alipin at mapaghari-harian? Sino sa naghambalang na mga pulitiko ang tunay na magtataguyod sa pambansang kapakanan — hindi ng kanilang mala-imbudong bulsa at pansariling mga interes — o totoo nga kaya, gaya nang ipinaratang ni Padre Jose Burgos sa panahon pa man ng kolonyalismong Kastila, na ―ipinanganganak na parang lumot ang mga pulitikong ito sa kahihiyan at kapinsalaan ng bayan?‖ — # (Mula ang ilang datos sa ―Fidel Castro: Rebel-Liberator or Dictator?‖ ni Jules Dubois, March 1959) Sa Nap akaingat Na Mak ata August 21, 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula — handog ni John Carey sa mga makatang ayaw makisangkot sa lipunan at takot magpalaganap ng katotohanan laban sa inhustisya at pagsasamantala ng iilang diyus-diyosan) maaari mong isulat ang iyong mga tula sa kurtinang venetian saglit na ipakita-itago sa mundo. balang araw makikita ka mula sa lansangan ng mga lalaking may mga baril at mantekilya, magkukumahog silang aakyat sa hagdan tungo sa iyong silid, bibigtihin ka ng kordon ng iyong kaingatan. pagkatapos, pupurihin ka bilang isang malagim na henyo hahangaan ng iyong mambabasa ang iyong mga tula

habang nakabitin ang iyong bangkay sa likod ng kurtinang venetian. Nailib ing Na Si T ita Co ry August 7, 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala dating presidente ng republika dating asendera ng hacienda luisita asawa ni ninoy na may monumento sa ayala dahil lumaban sa diktadura hanggang patayin ng mga pasista. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala ina diumano ng demokrasya tagapagtanggol ng hustisya ina rin ng artistang si cristeta at amiga ng mga madyungera sa mansiyon ng saya‘t ligaya. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala sa ospital noon pa man umalingawngaw mga dasal pumailanlang mga misa tinutukan ng kamera mayayaman at elitista sa mga simbahan at kapilya dumagundong kabi-kabilang nobena ng mga banal at santo santita ―diyos naming mahabagin, buhay ng aming tita‘y pahabain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala

matapos bumaha ng mga bulaklak sa katedral ng maynila matapos ulanin ng papuri, ng paghanga‘t pagdakila ng kung sinu-sinong nalawitan niya ng grasya sa mabulaklak niyang paglalakbay sa lupa mga alaala‘y madamdamin ngang sinariwa at nangalaglag mga talulot ng luha sumabog sa maamo‘t mabangong mukha ng mga babaing kutis porselana at may tapalodong sutla rin yata mulang puklo hanggang balakang mulang dibdib hanggang baywang may mga daliring hubog-kandila na mahihiyang isawsaw sa suka o ilamas sa maputik na lupa ―o diyos na mahabagin kaluluwa ng aming tita‘y kalingain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala di nga nahiyang sumilip sa kanyang bangkay sa mamahaling kabaong sa katedral maging doble-karang mga nilalang na pawang mukhang banal habang gumigiling ang kamera sa mukha nila‘t katawan tumitig din at nakiramay maging mga sagad-buto ang kawalang-hiyaan laban sa pambansang kapakanan nakamaskarang nakidalamhati sa pamilyang namatayan ―o diyos na maawain kaluluwa ng tita nami‘y pagpalain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala sa kahabaan ng lansangan hanggang sa huling hantungan inihatid siya ng tanaw

ng nagtiis sa ulanan at arawan na masang sambayanan silang noo‘y dumagsa sa edsa para suportahan ang mga bida silang iniwan ang mga labada silang tumakas sa pabrika silang hindi pumasada silang mangingisda‘t magsasaka silang estudyante‘t intelektuwal na nakialam sa lipuna‘t pulitika silang alipin ng burukrasya na pawang nagsakripisyo sa edsa wakasan lamang ang diktadura. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala hanggang ngayo‘y sinusuob siya ng insenso at kamanyang ng papuri at paghanga‘t pagdakila siyang mahinhin at relihiyosa na laging lumulunok noon ng ostiya siyang matulungin at mapagkumbaba siyang mapagpatawad at mapagkalinga siyang batbat ng kabanalan bawat salita sabi tuloy ng mga hunyango pambansang bayani siya sabi ng mga ipokrito‘t ipokrita karapatdapat na santa siya pero sabi ng makatang sumulat ng Gera paano ang mga magsasakang minasaker sa mendiola? paano ang mga napatay sa hacienda luisita? paano rin ang mga magsasaka sa hacienda san antonio sa isabela? paano ang mga isneg sa dumalneg? paano ang mga taga-lupao sa nueva ecija? paano ang mga katutubo sa marag at paco valley? paano rin ang ora pro nobis ni lino brocka? .

maunlad. progresibo at tunay na demokratiko.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala mula noon hanggang ngayon sa kabila ng ibinandilang diwa ng edsa nakatunganga‘t dayukdok ang masa nilulunod sa ilusyon ng pag-asa ng iilang hari-harian sa ekonomiya‘t pulitika tuloy ang laban… tuloy ang laban… sigaw maging ng mapagkunwaring mga elitista at tagapagtaguyod ng burges na demokrasya tuloy ang laban hanggang makalaya ang masa sa kabusabusan at inhustisya tuloy ang laban hanggang mapatid ang tanikala ng pang-aalipin at pagsasamantala tuloy ang laban hanggang mapairal ang lantay na hustisya sosyal tuloy ang laban hanggang maghari ang lipunang makatao makabayan. kaluluwa ng aming tita‘y patawarin. higit sa lahat. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala ―o diyos na mahabagin.‖ sa bawat madulang eksena kaming masa‘y laging mga ekstra walang mukha ni pangalan mga anino sa karimlan at basura ng mga bida pagkatapos ng pelikula sila ang laging pinagpapala kaming masa ang laging kaawaawa ―o diyos ni abraham. ang bilyun-bilyong dolyar na pambansang utang na maaari sanang di na bayaran nang itatag niya rebolusyonaryong pamahalaan? ―o diyos na mahabagin. talaga bang . kami naman ang iyong pagpalain.paano.

2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Humagupit din sa aming isip ang 6. Kuta Ng Ip o kr is ya July 30. Sa panahon pa nga ng kolonyalismong Kastila. gayundin ang libu-libong ektaryang lupain ni Danding Cojuangco sa Pontevedra. lalo na nang pagtibayin ang Batas Maura na nagtadhanang kailangang iparehistro ang . Naisip din namin ang libu-libo ring ektaryang lupain ng Simbahan sa iba‘t ibang lugar ng bansa.000 ektaryang Hacienda Luisita sa Tarlak nina Tita Cory Cojuangco-Aquino.000 ektarya o 1. hindi namin naiwasang maalaala ang isang Ted Turner na kinilala sa Estados Unidos ng Amerika na may pinakamalawak na lupain doon — mga 800. Ordonez Kolum — Hulyo 30. at halos kumain-dili ang kanyang pamilya‘t wala ni isang dangkal na lupa.7 milyong acre na nasa limang iba‘t ibang estado. na kapwa hindi nasakop ng reporma sa lupa dahil ginawang korporasyon. Negros.mapapalad ang maralita at kukumutan sila ng grasya‘t kaluwalhatian sa paraiso mo sa kalangitan? at di bale nang magpasasa sa lupa ang mayayaman mong nilikha kahit pawis at dugo at laman ng masang sambayanan ang kanilang pinagpipistahan sa mesa ng grasya at kapangyarihan?‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala tuloy pa rin ang laban… tuloy… kahit kaming masang sambayanan araw-araw nang dinarahas at inililibing sa inhustisya‘t kaalipinan sa gutom at karalitaan sa dusa‘t kapighatian habang magarbong nagsasayaw mga diyus-diyosan sa lipunan at masigabong kumakalembang kampana ng bawat simbahan! nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala. 2009) NANG mamatay kamakailan na walang-wala pa rin ang isang magsasaka sa aming baryo.

batay sa datos ng Estadistikang Pang-agrikultura. 10 pamilya naman ang may hawak ng halos lahat ng lupain doon at. mga bangko at imprenta.‖ Sapagkat inutil pa nga ang pamahalaan. Katunayan. Sa Negros Oriental. nakamkam ng korporasyon ng mga prayle ang maraming malalawak na lupain. hindi naiparehistro ng mga kinauukulan ang kanilang mga lupain at. ayon sa isang tula. mga kolehiyo at unibersidad. ibig sabihin. Higit na masama. kaninong santo‘t santa pa nga ba dudulog ang nagdaralitang mga magsasaka? Sa pamahalaan ba at kay La Gloria na matagal nang patawing-tawing at waring . at nagagawa pang salaulain ng mga kinauukulan ang CARP (Comprehensive Agrarian Reform Program) at ginagawang korporasyon ang kanilang mga asyenda upang malusutan ang batas at hindi iyon masakop ng repormang pang-agraryo. o kahit paglilibingan. kontrolado naman ng dayuhang mga korporasyon ang mahigit na 207. sa Cebu. mga bahay man o gusali o anupaman — kaya patuloy na nanatili sa kamay ng Simbahan at ilang tao ang pagmamay-ari sa malalawak na lupain. sa maraming dako ng kapuluan.000 ektaryang taniman ng palmera‘t pinya. ―kapag hinugasan sa poso ay babalik din sa lupa ng asendero. kaya hindi ganap na maipatupad ang reporma sa lupa. at sa iba pang bahagi ng katawan ang maituturing nilang sariling lupa ngunit. ang may-ari ng 26. Sa maraming panahon. sa Mindanaw. sekretaryo-heneral ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas. 835 tao ang may-ari ng 70% ng lupaing agrikultural — 16 na pamilya lamang. at lumilitaw na kasabuwat pa ng interes ng mga propiyetaryo‘t asendero. sa halip.lahat ng lupain upang mapagkalooban ng ―titulo torrens‖ o katibayan ng pagmamay-ari. napalawak pa nang napalawak ng Simbahan ang kanyang mga lupain sa bansa dahil na rin sa mayayamang Indio na labis na naniwala sa aral ng Simbahan na ―madali pa sa isang kamelyo na makapasok sa butas ng karayom kaysa sa isang mayaman sa pinto ng langit‖ at ―mapapalad ang mga maralita at mapapasakanila ang kaharian ng langit‖ kaya inihandog sa mga prayle ng naturang mga Indio ang iba‘t iba nilang lupain. sa kabilang banda. binayaran ng Amerika ng $20-M ang Espanya upang ang mga Amerikano naman ang sumakop sa bansa pero.000 ektaryang tubuhan sa Batangas. hindi maaaring galawin o kumpiskahin o pakialaman ng mga Amerikano ang mga propiyedad ng mga Kastila dito — lupain man o negosyo. hindi na nga katakatakang milyun-milyong magsasaka at iba pang ordinaryong mga mamamayan ang wala ni isang dangkal na lupa. halimbawa. Batay sa mga nabanggit. at iba pa. ang mga prayle ang nagparehistro niyon. 21% ng lupaing agrikultural sa bansa ang pag-aari lamang ng 500 tao habang. ayon kay Danilo Ramos. sa Timog Katagalugan. at tanging libag lamang sa singit at kilikili. Bukod sa Simbahan. kailangang irespeto ng pamahalaang Amerikano ang karapatan sa mga ari-arian ng mga Kastila dito. sa kabilang banda. hindi naibalik sa mga Pilipino ang pagmamay-ari niyon matapos maibagsak ang kolonyalismong Kastila. 155 tao lamang ang may-ari ng lahat ng maisan at niyugan. Dahil nasusulat sa wikang Kastila ang naturang batas at hindi naunawaan ng maraming mamamayan. sa leeg at paa. Sa pamamagitan ng Tratado ng Paris sa pagitan ng pakialamerong Amerikano at ng mga opisyal na Kastila. 2 milyong magsasaka ang nagtitiis bungkalin at pagkunan ng ikabubuhay ang hindi pa kanilang tig-kalahating ektaryang bukid bawat pamilya.

sa ilalim ng reporma sa lupa. higit naming pinagkaabalahang panoorin ang laban sa bilyar ni Efren ―Bata‖ Reyes kaysa pakinggan sa telebisyon ang SONA noon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. sa bawat tumbok. sa kabila ng desisyon ng Korte Suprema noong Disyembre 21. sa kabilang banda.5 ektaryang lupain nitong pansakahan sa Nueva Caceres. opo. huwag ka nang umasa sa dalawang institusyong nagpapayabong pa ng ipokrisya! — # SON A: Nakas us uka Na July 19. Virginia. na makinig pa ng mga SONA (State of the Nation Address). at lalo na sa panahon ngayon ng pamamayagpag sa kapangyarihan ni La Gloria. Opo. 2009) NAKASUSUKA na. of Agrarian Reform). Bukidnon hanggang Malakanyang upang hinging ibalik sa kanila ng San Miguel Corporation ang 144 na ektaryang lupaing agrikultural na naipagkaloob na sa kanila ng DAR (Dept. kilala na ang Simbahan bilang matibay na kuta ng ipokrisya at huwad na kabanalan. . perpekto ang kinakailangang kalkulasyon upang matagumpay na maibuslo ang tinitirang bola o maitago kaya sa kalaban at hindi direktang matumbok ang bolang dapat tirahin at ihulog. Ordonez (Kolum — Hulyo 19. Gaya rin ito ng pamahalaang lubos na nangangakong matapat na paglilingkuran ang sambayanan ngunit siya pang nandarambong sa mga mamamayan.pakitang-tao lamang ang pagpapatupad sa naturang batas? O sa Simbahan na waring paimbabaw naman o pagkukunwari lamang ang ipinangangaral na kawanggawa at pagkalinga sa mga maralitang hindi pinagpala ng sinasamba nilang Diyos sa kaitaasan? Kung usad-pagong ang pamahalaan sa bagay na ito. malinaw sa isip ng manlalaro ang detalyadong plano sa bawat tira — hindi padaskul-daskol o bara-barang gaya ng maraming malabo. ang mga lupaing hindi pag-aari ng Simbahan? Ang sa Diyos ay sa Diyos at ang kay Cesar ay kay Cesar. Camarines Sur. Diyos ni Abraham! Ano pa nga ba ang maaasahan ng pobreng mga magsasaka mula sa Simbahan kaugnay ng bagay na ito? Sabagay. Natatandaan namin. Ano na nga ba ang nangyari sa kasong ito? O malinaw na pumapayag lamang ang Simbahan na ipamahagi sa mga magsasaka. sa panahon pa ng kolonyalismong Kastila. O. higit na makatotohanan ang bilyar dahil kitang-kita kung paano tinitira ang bola para papasukin sa kinauukulang buslo. Maaalaala. Sa palagay namin. mga ilang taon na ang nakalilipas. Ngunit. sa ilalim noon ng iba‘t ibang rehimen. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. kitang-kita rin kung paano kinokontrol ang bola y mano para sa eksaktong preparasyon tungo sa tamang direksiyon upang matumbok nang maayos ang susunod na bolang ihuhulog at. ayaw namang ipasakop ng Simbahan sa reporma sa lupa ang 268. Higit sa lahat. pinagmalasakitan at tinulungan ng mga alagad ng Simbahan ang 55 magsasakang Higaonon na naglakad mulang Sumilao. magulo at mapandambong na mga plataporma at proyekto ng gobyerno — upang mahusay na makamit ng kinauukulang manlalaro ang layuning magtagumpay. 2007 pabor sa mga magsasaka. doble-kara naman ang Simbahan.

napaghahari ang kapayapaan at kaayusan sa maraming dako sa pamamagitan ng kunwa-kunwariang pagsusulong ng usapang pangkapayapaan sa MILF at NDF-CCP-NPA mapabango lamang ang administrasyon at. Una. Thailand. nangangahulugan na . karaniwan nang hitik lamang sa hungkag na retorika at mga buladas at pinaganda o inimbentong estadistika ang SONA. para sa ikauunlad pa ng bansang ito.Sa kabilang banda. Natural. bakit lumagabog ang bansa at nakalalamang na lamang ito nang bahagya sa Bangladesh at Pakistan? Naunahan na nga ito ng Tsina. na ihahatid niya at iluluklok ang kanyang tinaguriang ―Matatag na Republika‖ sa piling ng mauunlad at industriyalisadong mga bansa (First World)? Ilang ulit na rin ba niyang ipinangalandakan na talagang sumusulong ang bansa tungo sa minimithing kaunlaran at. Malaysia. unti-unting nakaaahon diumano sa dagat ng karalitaan ang masang sambayanan sa pamamagitan ng kanyang supergaling na mga programa‘t proyekto sa iba‘t ibang rehiyon? Reyalidad nga ba ito o ilusyon? Lubhang balintuna o kabaligtaran nga ang mga iyon kung susuriin ang naghuhumindig ngayong mga katotohanang puwedeng isampal sa magkabilang pisngi ng mga salamangkero‘t tambolero ng rehimen. nalulunasan na diumano ng rehimen ang grabe nang mga sakit ng bansa. Korea. higit sa lahat. palilitawing bida o bayani at nagsasakripisyo nang husto ang ―kahabaghabag‖ na Presidente ng bansa para ―matapat‖ na mapaglingkuran ang sambayanan kaya kinakailangang magkaisa na ang lahat. India. bumagsak nang bumagsak ang halaga ng piso kontra dolyar at mahigit na itong P48 ngayon? Kung pangalawa na ang Pilipinas noon sa Japan sa larangang pangkabuhayan. nababawasan ang talamak na katiwalian sa burukrasya. di nga kasi. magtulungan. Kung P2 lamang ang katumbas ng $1 noong panahon ni dating Presidente Elpidio Quirino. bakit sa sumunod na mga rehimen na pawang nangalandakang umuunlad ang pambansang ekonomiya. sa pamamagitan ng madamdaming mga pangakong karaniwang suntok sa buwan. hindi ng bulsa lamang ng uring naghahari-harian na patuloy na naglulublob sa kayamanan at kapangyarihan sipsipin man nang husto ang pawis at dugo ng sambayanan at ibenta man at ipagahasa sa salabusab na dayuhang mga interes ang pambansang soberanya‘t kapakanan. sa pamamagitan ng mga SONA. Ilang ulit na nga bang ipinagyabang ni La Gloria. walang pangunahing layunin ang mga salamangkero at tambolero ng Malakanyang kundi kung paano pagagandahin ang pangit na reyalidad o tunay na pambansang kalagayan upang patuloy na iduyan sa ilusyon at isakay sa ruweda ng panlilinlang ang dayukdok at busabos na masang sambayanan at. Indonesia at Brunei Darusalam sa maraming larangan. napapangalagaan at hindi nasasalaula ang demokratikong mga proseso at sagradong mga karapatang pantao. Di nga kasi. Natural din. palilitawing papaunlad ang ekonomiya. Sa kabila ng kung anu-anong mga buladas na maririnig sa bawat SONA. maipinta lamang sa mata ng publiko na maganda‘t mahalimuyak ang pambansang kalagayan. pipiliting lunurin naman ang mga ito sa balon ng walanghanggang pag-asa habang nilalatigo ng inhustisya at nakadipang nakangudngod sa hindi matakasan at malupit na karalitaan. lumilitaw lamang na lalo pang ibinubulid ng bawat rehimen sa kumunoy ng karalitaan at kawalang-pag-asa ang Republika at lalong nagiging kahabag-habag ang buhay ng nakararaming ordinaryong mga mamamayan.

1-B ang itinakdang pambayad-utang agad — P295. sa pamamagitan din ng mga maniobra at pakikipagsabuwatan ng kinauukulang mga kontratista. Hindi pa nga nasiyahan . Kung totoo ang ipinangangalandakan ng kasalukuyang rehimen — hindi nambobola lamang upang pahupain ang tumitinding disgusto ng malawak na sektor ng sambayanan sa dispalinghadong liderato ni La Gloria na pinatutunayan ng lumalaganap na mga protesta.bang umuunlad at tumatatag ang ekonomiya dahil lamang sa halos $15-B taun-taon na ipinapasok sa bansa ng kahabag-habag na migranteng mga manggagawa (OFW) na patuloy na biktima ng inhustisya‘t kalupitan. Sa pambansang badyet na lamang noong nakaraang taon na P1. maliwanag na hindi nito natugunan ang maraming pangunahing pangangailangan ng mga mamamayan — lupa‘t pabahay. nariyan din ang tinatawag na ―intelligence fund‖ na hindi maabot ng isip ng karaniwang mamamayan kung paano niwawaldas ng mga kinauukulan. edukasyon. ibinubulsa ng mga mandurugas at mandarambong sa pamamagitan ng mga hokus pokus sa kung anu-anong proyekto at kontrata bukod pa sa maalingasaw na ―pork barrel‖ (P70-M bawat kongresista at P200-M bawat senador taun-taon na. mumo lamang mula sa isang platong kanin ang umento sa suweldo ng mga empleyado ng pamahalaan at hindi maibigay ang matagal na nilang hinihinging buwanang karagdagang P3. kumain-dili pa rin ang milyun-milyong manggagawa at hindi maibigay ang hinihingi nilang umento sa sahod na P125 bawat araw? Bakit lumulubha ang disempleyo? Bakit sa kabila ng napakalaking halagang ginugugol ng gobyerno sa kung anu-anong walang kapararakang biyahe sa ibang bansa ng pambansang liderato. nariyan din ang kung anu-ano pa. trabaho at seguridad.8-B sa interes lamang at P328. baka hindi na nga maayudahan ang lumalaking depisito o kakulangan sa pambansang badyet sa bawat taon. Saan iyon napunta? P624.000 korporasyon sa bansa.000? Bakit nadaragdagan taun-taon ang bilang ng mga manggagawang nandarayuhan sa ibang bansa kung maganda‘t maraming oportunidad sa sariling bayan upang maluwag at desenteng makapamuhay? Bakit patuloy at patuloy ang migrasyon ng mga Pilipino at nakakalat na silang parang mga layak sa iba‘t ibang panig ng mundo? Higit na masama.2267-T (P1.3-B sa prinsipal. at patuloy na pangungutang ng rehimen. 30% pa ng pambansang badyet ang napatunayang nauuwi lamang sa talamak at garapal na katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng gobyerno. at iba pa na pawang mapagkakakuwartahan sa kapinsalaan ng bansa at masang sambayanan. at iba pa. nagagawang ataduhin upang mapunta sa mala-imbudong bulsa ng ―mararangal‖ na lingkod ng bayan). gayundin ng -31% grado niya sa pinakahuling sarbey — bakit sa masusing pag-aaral sa pambansang kalagayan. ng pangaabuso‘t pagsasamantala sa banyagang lupang kinaroroonan nila ngayon? Kung hindi nga sa naturang halaga. sa kabila ng paglaki ng 20% taun-taon ng tinutubo ng pangunahing 1.415-T naman ngayong 2009). pagkain at kalusugan. bukod sa iba pa. lumilitaw na 80% ng mga mamamayan ang nagtitiis mabuhay sa halagang $2 sa isang araw? Bakit mulang 15% hanggang 20% ng sambayanan ang siya lamang nagpapasasa at nagpapakabundat sa 50% ng pambansang kita? Bakit. kahit kulang at kulang ang badyet ng bansa taun-taon at kinakailangang patuloy na mangutang (mga $60-B na ang kabuuang utang ng bansa).

ano pa nga ba kundi kakarampot na lamang nito ang naiukol sa lubhang kinakailangang maayos na serbisyo publiko? O. sa . ano nga ba ang inaatupag pang pag-ukulan ng panahon ni La Gloria at ng kanyang masusugid na basalyos? Maliwanag pa sa sikat ng araw sa disyerto na pansariling interes at ambisyon ang labis nilang pinagsisikapang mapangalagaan kaya. nabawasan na nga ba ang mga katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya. tubig at kuryente. Sa halip nga na pagsikapang balangkasin ng pambansang liderato ang lantay na makabayang mga patakarang pangkabuhayan at panlipunan — hindi sa pamamagitan lamang ng hungkag na retorika‘t mga buladas — upang ganap na maisulong ang bansa‘t sambayanan tungo sa matagal nang minimithing kaunlaran. o pinatay pa? (Tingnan na lamang ang datos ng grupong KARAPATAN kaugnay nito. tiyak na patuloy na makapamayagpag.5-B bilang ―pork barrel‖ din! (Ginawa rin ito noong 2005 sa kasaysayan ng Kongreso ng Estados Unidos na isinalaksak din ng mga Republikano sa badyet ng kanilang DPWH ang karagdagang ―pork barrel‖ na $24-B na mahigpit na tinuligsa ng mamamayang Amerikano sa pamamagitan ng Citizens Against Government Waste. unang-una.) May nalutas na ba sa mga kasong ito? May naparusahan na bang mga kriminal? Marami pang halimbawang maaaring banggitin upang mapatunayang nagdudumilat ang reyalidad laban sa ipinangangalandakan sa mga SONA na bumubuti‘t gumaganda kaysa rati ang pambansang kalagayan. sa kabila ng tumitindi‘t lumalawak na mga protesta. Franklin Drilon — ang karagdagang P13. radyo‘t telebisyon na dapat lamang na nasa kamay at kontrolado ng mga Pilipino alang-alang. nilinaw nang aalisin ang mga probisyong naglilimita sa karapatang pang-ekonomiya ng dayuhang mga kapitalista at pahihintulutan na silang magmay-ari ng mga lupain dito. laspagin ang likas na mga yaman ng bansa. of Public Works & Highways) — batay sa paratang ni dating Sen. sa kubeta ng kapangyarihan si La Gloria bilang Punong Ministro naman.2-B. 100% kontrolin ang mga korporasyon at negosyo kabilang ang pambayang mga utilidades tulad ng transportasyon at telekomunikasyon. buong giliw pa nga nitong ibubukaka ang bansa upang kontroling ganap at gahasain ng mga banyaga ang ating ekonomiya. Diyos ni Abraham. gayundin ang mga lider at kasapi ng makabayan at progresibong mga organisasyong naghahangad ng pambansang pagbabago. parang mga bampirang uhaw sa dugo na isinalaksak nila sa badyet ng DPWH (Dept. at maging mga peryodiko. Sa halip nga na kumawala ang pambansang liderato sa dikta ng mapandambong at mapambusabos na dayuhang mga interes na pangunahing bumabansot at lumulumpo sa pambansang ekonomiya. ang walang habas na dinukot. ibinilanggo. lalo na ng mapagsamantalang mga patakaran ng imperyalismong Amerikano. sa malapit na hinaharap. ospital at mga paaralan.) At dahil hindi pa napuputulan ng kamay ang mga mandurugas. Ilan na bang peryodista at komentarista o miyembro ng ―mass media‖ at ilan na bang kritiko ng rehimen. at 30% ng pambansang badyet ang nahokus pokus. nawala. Kung matagumpay ngang maisasalaksak ito sa lalamunan ng tumututol na malawak na sektor ng sambayanan. patuloy at patuloy pa rin nilang ipinampupunas ng tumbong ang demokratikong mga proseso at sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan.ang diumano‘y mararangal na mambabatas sa regular nilang ―pork barrel‖ noon na P12. lalo na sa Kongreso at Malakanyang? Habang naglulublob sa grasya‘t pribilehiyo ang pambansang liderato. Sa babaguhing Konstitusyon. puspusan pa rin nilang isinusulong ang Cha-Cha o pagbabago sa umiiral na Konstitusyon para gawing parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan ang sistema ng gobyerno.

di gaya kahapon. ang kinabukasan ay huwag nang isilang. ay nagmamadali nang umaagos patungo sa abangan ng mga sasakyan. sa mga sinehan.napakahalagang pambansang seguridad. at bigla ang nadama niyang pagnanasa na ang gabi ay manatiling gabi magpakailanman at. ang kalansing ng mga baryang iyon ay nagdudulot sa kanya ng lakas at ng pananabik na makita agad ang magpipitong taong gulang na si Totong sa barungbarong na nakikipagsiksikan sa kapwa mga barungbarong na nangakalibing sa makalabas ng lungsod sa gilid ng kalawangin at malamig at mahabang-mahabang daangbakal na iyon. nang nakaupo pa si Andong sa harap ng simbahan ng Quiapo at nakalahad ang kanyang mga kamay sa naglisaw na mga taong waring nangalilito at hindi malaman ang patutunguhan. saka iglap na lumatay sa diwa ni Andong ang katotohanang iyon. na lubhang nakahahabag ang kanyang kalagayan. Virginia. pumasok-lumabas sa mga restawran. Dati-rati. uminom ka muna ng tabletas na gamot sa hilo upang hindi mo isiping ikaw ay nasa ibang planeta! — Kap ayap aan Sa Mad alin g . sa mga tindahan. Hindi niya malaman ngayon kung ano ang gagawin sa kanyang napagpalimusan. Kung malaki-laki na ang halaga ng laman ng baul na iyon. Ordonez (Maikling Kuwento — sinulat noong 1961 at ayaw ilathala ng mga komersiyal na magasin dahil brutal daw at hindi makatao ngunit malimit nang nangyayari ngayon. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. na kapag sumapit na ang gayong oras. at wala siyang nadamang kasiyahan nang bilangin niya iyon. Ngunit ngayong sibsib na at nagsisimula nang pumikit-dumilat ang neon lights sa mga gusali. hindi niya naisip. opo… kung mapilit ka pa ring makinig ng mga SONA. kahit saglit. At ang labis sa kanyang napagpalimusan ay isasama niya sa mataas-taas na ring salansan ng mga barya sa loob ng munting baul na nasa pinakasulok ng kanyang barungbarong. kung maaari. nagtutungo . di tulad noon. Ano ba ito? Bakit hindi pa muling gawing kolonya ng Estados Unidos ng Amerika ang Pilipinas at italaga si La Gloria — masunod lamang ang makasariling ambisyon — na Punong Ministro ng Republikang Mamon? Opo.) KANGINA. Iniahon ni Andong sa kanang bulsa ng kanyang halos gula-gulanit nang pantalong maong ang mga baryang matagal din bago naipon doon. at ang mga taong datirati‘y huminto-lumakad sa mga bangketa. Naitatago pa niya ang natitirang piso kung nahahabag ang konduktor ng bus na sinasasakyan niya na siya‘y singilin pa. Hindi dumalaw sa kanyang pang-unawa na sisimulan niya ang kinabukasan at marahil ang maraming-marami pang kinabukasang darating sa pagpapalimos sa pook ding iyon mulang umaga hanggang hapon. Ibinibili niya ng pansit ang dalawang piso sa maliit na restawran ng Intsik na malapit sa palengke ng Quiapo at pandesal naman ang piso sa panaderyang nasa gilid ng tulay.Ar a w July 9. inilalaan niya ang apat na piso sa kanilang hapunan at almusalan ni Totong kung hindi siya makahingi ng tira-tirahang pagkain ng mga nagpapakabundat sa mga restawran.

Humihiwa sa kanyang kamalayan ang katotohanan na mga ilang oras pa at madaling-araw na at. Mula noong sumuka siya ng dugo nang pasan-pasan niya sa palengke ng Paco ang isang malaking tablang kahon na puno ng patatas. Tinatanglawan lamang iyon ng nag-indak-indak na ningas ng mga gasera sa pusod ng mga barungbarong. Alam niyang maaaring biglang umulan. Parang nais niyang sa bakuran na ng simbahan magpahatinggabi. marusing at malamig na pader nito. Ibig niyang matagpuan ang kapayapaan. at umupo roon. kasinglamig ng pangungulila niya kay Tasya. nilayasan siya nito isang gabi. para kay Aling Petra na kalapit-barungbarong niya na tagapag-alaga ni Totong kung siya‘y wala. at siya‘y hindi na nakapagkargador. Mabuti pang doon na siya hamigin ng gabi. halos anag-ag na lamang ang sinag ng pag-asa. Tinungo niya ang kaliwang sulok ng simbahan. Sinalatsalat niya ang mga baryang nasa bulsa ng kanyang pantalon. na ang kinakasama ngayon ni Tasya ay isang tsuper ng bus na nagyayao‘t dito sa Maynila at Laguna. hanggang sa mapansin niyang ang sementadong bakuran nito ay inulila na ng mga paang kangina ay langkay-langkay na nagsalasalabat at nangagmamadali. ng saglit na kaligayahan. Kasinglamig ng malapit nang pumanaw na gabi. at mapadpad siya kahit saan. kung maaari nga lamang. lumakad nang lumakad. Saglit siyang huminto sa panulukan. Lumalamig ang gabi. at ang mga baryang nasa kanyang bulsa ay huwag nang sikatan ng araw na nasa bulsa pa rin niya. Naisip niya. ng paghumpak ng kanyang pisngi. nabalitaan niya. o kahit sa nagbabanta nang mga patak ng ulan. Lumabas siya sa bakuran ng simbahan. at isinandal ang butuhan na niyang katawan sa makapal. doon na siya bayaang matulog at makalimot at. at ang pagdalang ng mga nilikhang lamunin-iluwa ng mga bunganga ng underpass. panoorin ang unti-unting paglugmok ng gabi — ang pagkikindatan ng mga neon lights sa mukha ng mga gusali. Ibig niya ngayong galugarin ang lungsod. at walang maaninaw si Andong ni isa mang bituin. At marahil. Parang wala sa sariling tinumbok niya ang kalye Evangelista. ang pagnipis ng magulong prusisyon ng mga sasakyan sa kahabaan ng Quezon Boulevard. At magdadalawang buwan na. tumitindi ang kanyang pagnanasang huwag nang makita ang umaga. at . ang iluluwal na umaga ay huwag na niyang makita magpakailanman. iniwan ang noon ay mag-aanim na taong gulang lamang na si Totong. Madilim na madilim na sa kalangitan. kahit sa madidilim at makikipot at mababahong mga eskinita. dahil napaggugutom na si Tasya at hirap na hirap na sa paglalabada. laging madilim ang gabi sa daangbakal. Malamig na malamig ang mga baryang iyon. kahit sa dilim ng naghihingalong gabi.siya sa Central Market at bumibili ng pinakamurang damit na itinitinda doon — para kay Totong. kahit sa tabi ng umaalingasaw na mga basurahan. at pagiging buto‘t balat ng kanyang mga braso. malimit na siyang dalahitin ng ubo na naging dahilan ng pagkumpis ng dati‘y bilugan at malaman niyang dibdib. at malimit pa silang mag-away. at kasinglamig din ng pagdaralitang matagal nang nakayakap sa kanya. mula sa isang kakilala. hindi niya maunawaan. at saglit na kapayapaan. at alam din niyang masama siyang maulanan at malamigan. At naramdaman niyang nagiginaw ang kanyang kaluluwa. MATAGAL na namalagi si Andong sa sulok na iyon ng simbahan. naghahanap ng timbulan. at sa kalangitan ang maiitim na ulap ay naghahabulan.

Bakit kinakailangan pa niyang mangarap nang mangarap? Masarap mangarap. dalawang ulit niyang dinaklot at iniabot sa binatilyo. nakuha pang sumuno ang damdaming iyon. ―Sobra ho ito. Ginaygay niya ang bangketa. igugupo siya ng kanyang karamdaman. Sa manipis na karimlan. may utak. Kangina pa naghihintay si Totong… natutulog na marahil si Totong. Magkasunod na nilamon ng madilim at makipot na eskinita na nasa pagitan ng dalawang lumang aksesorya ang yayat na kabuuan ni Andong at ng binatilyo. Huminto siya at inaninaw niya sa manipis na karimlan ang mukha ng binatilyo. at sa suluk-sulok. at may inianas. Paano si Totong kung wala na siya? At nang lumiko siya sa isang panulukan.‖ Paos ang tinig ni Andong. isang binatilyo ang sumulpot sa dilim. Nagkislap-kislap ang mga baryang iyon nang bilangin ng binatilyo sa tama ng liwanag ng bombilya ng posteng malapit sa panulukan. Lalong humihiwa sa kanyang kamalayan ang kahabag-habag niyang kalagayan. Tinalunton nila ang nagpuputik na eskinitang iyon hanggang sa sumapit sila sa kalagitnaan. Sinalat-salat niya ang mga baryang nasa kanyang bulsa at nang maisip niyang pinagpalimusan niya iyon. Marahil. lumapit sa kanya. Bakit wala si Tasya? At hindi niya maunawaan kung bakit sa kalagayan niyang iyon. At naalaala niya si Totong. naisip niya. At bigla ang pagbabangon ng damdaming sumuno sa kumpis nang dibdib ni Andong. Pumako ang tingin ng mga iyon sa kanya at naghagikhikan. Bakit wala si Tasya? Ibig niyang makita. Huminto ang binatilyo. Ibig niyang madama ang init ng katawan ni Tasya. At.‖ sabi ng binatilyo. ―Magkano?‖ Ngumisi ang binatilyo at itinaas ang kanang palad na nakatikom ang hinlalaki at nakaunat ang apat na daliri. nabanaagan niya ang ilang babaing magkakatabing nakaupo sa bungad ng isang pinto ng aksesorya. hindi na marahil magtatagal.inaninaw niya ang mga mukha ng dalawang batang lalaking magkasiping sa loob ng munting kariton. ngunit mapait kung alam mong hindi na matutupad. himasin ang mukha ni Tasya. hindi iilang pagal na katawan ng mga bata at matanda ang inilugmok ng gabi sa pira-pirasong karton at pinagtagni-tagning diyaryo. sapagkat siya‘y may puso. ―Iyo na. may laman at buto at dugo. Iniahong lahat ni Andong sa bulsa ng kanyang pantalon ang mga baryang naroroon. . iglap na lumusob sa kanya ang di mawaring paghihimagsik. at huminto rin si Andong.

MALAMIG at madilim at malungkot ang daangbakal at. ‗Tay? ―Bibili tayo. kinusut-kusot ang mga mata. Sumunod siya nang pumasok ang babae sa aksesorya at.Itinuro niya ang babaing nasa gilid ng pinto.‖ paos ang tinig ni Andong. Payat iyon. lumungkot ang mukha nito nang mapansing walang nakapatong na supot sa mesitang yari sa pinagputul-putol na tabla. singkit.‖ lumuhod si Andong sa tabi ng anak at hinimas ang payat na kabuuan ni Totong. Bumangon si Totong. Tumango si Andong. ―Totong. ―Kelan?‖ Nangulimlim ang mukha ni Totong. At sumanib sa sunud-sunod na pagubo ni Andong ang matinis na halakhak ng mga babaing nasa bungad ng pinto ng aksesorya. sa langit. ―Totong. manipis ang labi. sa ulunan ng radyo-ponograpong hindi tumutugtog. Tumayo ang babaing iyon. Ang madaling-araw ay nailuwal na ng gabing nagdaan. kahit sa malalaki at masinsing patak ng ulan na ngayon ay naglagi-lagitik sa kalawanging bubong ng mga barungbarong. mataas. ―Ba‘t ‗ala kang uwing pansit ngayon. ‗Tay?‖ Namilog ang mga mata ni Totong. Ba‘t ‗ala kang uwi ngayon. Ibig pa niyang lumakad nang lumakad hanggang sumisigid sa kanyang kaluluwa ang lamig ng pagdaralitang hindi niya matakasan. lagi kang me uwi. at isasama niya si Totong upang hanapin nila ang kapayapaan. nakapako sa dinding ang karatulang tisa na may pulang mga titik na GOD BLESS OUR HOME. saka noon pa. ―Me uwi kang pansit. ‗Tay? Kahapon. ha.‖ ―Senga. ha. Kumislot si Totong nang pumasok si Andong sa barungbarong. .‖ Napalundag si Totong. ―Ngayon. ngunit madilim na madilim pa at waring hindi na daratal pa ang umaga. ang bunton ng makakapal at maiitim na ulap ay bibitin-bitin na lamang sa kalawakan. ‗Tay?‖ Iginala ni Totong ang tingin sa kabuuan ng nagiginaw na barungbarong. tumingin sa malamlam at waring namamaalam na ningas ng gasera. Dumilat si Totong. pango. Nangilid ang luha ni Andong. At dinalahit ng ubo si Andong nang lumabas siya sa silid na iyong marusing at marumi at may kakaibang alingasaw at nakakalatan ng lukut-lukot na tissue paper ang mahina nang suwelong tabla.

kukurap-kurap. ang ulan ay patuloy sa malakas na pagbuhos. ‗Tay?‖ pamuling tanong ni Totong. pahapay-hapay na inakay ni Andong si Totong. . nagtutumining ang isang kapasiyahan. at waring hindi kayang bigyang-init ng nag-indak-indak na ningas ng mga gasera. ‗yon bang masarap. nalalaru-laro ang masinsing mga patak ng ulan. Muli siyang inubo. Dinalahit ng ubo si Andong paglabas nila ng barungbarong. ha. at ang maraming-marami pang umagang darating. Inakay niya ito palabas ng barungbarong. ‗Tay. kahit mag-uumaga na. Ang mga barungbarong ay nagiginaw. nagsisiksikan. nagtatanong ang mga mata nito. ‗Tay! Saka ‗yong tulad nang uwi mo noong ‗sang gabi. tumututol sa sunud-sunod. Sa labas. ‗yong me lamang keso!‖ Hinawakan ni Andong ang kamay ni Totong. Lumuksu-lukso pa si Totong. ‗Tay? Tuwang-tuwa si Totong. naramdaman ni Andong. tuyot. hawak-hawak pa rin niya ang kamay ni Totong at. Darating na ang kapaypaan… darating na iyon. Nagsayaw-sayaw sa kanyang katawan ang malamig na malamig na patak ng ulan. nagsisikip. kahit nanlalabo ang kanyang paningin. sunud-sunod.‖ Hindi sumagot si Andong. ‗Tay. Totong. ngunit mapait kung alam mong hindi na matutupad. ―Umuulan. at lalong humihiwa sa kanyang kamalayan ang kahabag-habag niyang kalagayan. saka ‗yong me palamang keso. ―Malayo pa. Pansit. ‗Tay? Sa‘n me tindang pansit. Sumampa sila sa daangbakal. Nagpatuloy sila sa paglakad. nababanaagan niya ang malungkot nang mukha ni Totong. Tinalunton nila ang riles na iyong hindi alam ni Andong ang puno at dulo. Sa diwa ni Andong. Napaupo siya sa riles. nagmamadaling mga patak ng hindi masawatang ulan. Humigpit ang pagkakahawak niya sa kamay ni Totong. ―Malayo pa ba.―Saka pandesal. Uubu-ubo.. Tumingin siya sa pinagmumulan ng dagundong ngunit madilim pa. Ang kalawakan ay lalong pinadidilim ng masinsin at malalaking patak ng ulan na waring galak na galak sa pagbuhos. sunud-sunod. Masarap mangarap. Lalong lumalakas ang ulan. at humigpit ang pagkakahawak niya sa kamay ni Totong. ―Ma…malapit na. mahahaba. mahahaba. Yumayanig na ang riles. ―Gutom na ‗ko.‖ Pamuling dinalahit ng ubo si Andong. Lalong tumitindi ang pagnanasa ni Andong na huwag nang makita ang umaga. ha. Maliligo tayo sa ulan. Waring nananangis ang mga bubungang yero ng mga barungbarong. at waring hindi na niya kayang magpatuloy sa paglakad. Nangangati ang kanyang lalamunan. Naramdaman niya na waring hinahalukay ang kanyang dibdib. ha?‖ mayamaya‘y tanong ni Totong. ha.

lumilitaw na igigiit at igigiit pa rin ng masusugid na basalyos ni La Gloria sa Kongreso ang bagay na ito kahit pagbabambuhin pa ang kanilang mga ulo o kasuklaman man sila nang husto ng mulat na sambayanang Pilipino. mayorya ng mga basalyos niya ang inaasahang miyembro ng mabubuong Parlamento at sila ang maghahalal ng Punong Ministro at seremonyal na Presidente ng Republikang Mamon. at malinaw na ang mga senyales. Ordonez (Kolum — Hunyo 13. papabilis. 2009) SA KABILA ng lumalawak at tumitinding mga protesta ng iba‘t ibang sektor ng sambayanan — bukod pa sa mga miyembro ng Senado na malinaw ang pansariling mga interes — laban sa iginigilgil na Con-Ass (Hole) o asamblea constituyente para baguhin ang umiiral na 1987 Konstitusyon ng bansa (tulad nang ginawa ng lehislatura ng Pransiya noong 1789-1791). Dumapa si Andong sa riles ng tren. Naramdaman niyang nagwawala si Totong sa kanyang pagkakahawak. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L.Sa malayo. Nagdudumilat sa harapan ang dalawang ilaw ng rumaragasang tren. Yumupyop na si Totong sa tabi ni Andong. imposible pa bang maging Punong Ministro naman si La Gloria lalo‘t masidhi ang ambisyon niyang makapangunyapit na parang tuko sa nakababaliw na kapangyarihan. ‗Tay. Rikitik…rikitik…rikitik…rikitik…woooo…woooo! ―‗Tay!‖ Nilamon lamang ng malakas na malakas nang dagundong ng tren ang sigaw ni Totong. ‗Yoko na ng pansit. sa kabilang banda. Natural.‖ parang maiiyak si Totong. sapagkat. gagawin namang parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan ang sistema ng gobyerno. hindi na presidensiyal tulad nang umiiral ngayon. Rikitik…rikitik…rikitik…wooo… wooo! Papalapit iyon. ang dagundong ng tren ay papalapit. Salo np as P ar a S a Kanser June 23. Samakatuwid. papalakas. impluwensiya‘t pribilehiyo hanggang siya‘y humihinga? . hindi imposibleng kumandidato si La Gloria bilang kongresista sa kanyang distrito sa Pampanga at. at kahit napakakontrobersiyal na gawin ito kung Kamara lamang ang magsasagawa at lalabagin nito ang mga probisyon ng Konstitusyon ayon sa mga dalubhasa sa Saligang-Batas. uwi na tayo! ‗Yoko na sa ulan. Patuloy siyang dinadalahit ng ubo. maliwanag ang posisyong ipinangangalandakan ng masusugid na tagahimod ng kuyukot ng Malakanyang: hindi isasaksak sa babaguhing Konstitusyon ang pagpapalawig sa termino ng panunungkulan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo o ng sinuman pero. papalakas.

malulunasan ba ang grabe nang mga sakit na panlipunan mulang doble-karang hustisya hanggang palsipikadong demokrasya kung ang uri pa ring naghahari-harian at mapagsamantala ang mamamahala at uugit sa bansa. na alisin sa babaguhing Konstitusyon ang mga limitasyon sa pagmamay-ari ng mga lupain at negosyo o mga korporasyon dito upang lubusan nang magahasa ang ekonomiya ng Republikang Mamon. at nakababahala. lalo‘t mahigpit nilang kontrolado o monopolyo nila ang pambansang pulitika‘t ekonomiya? Sabi nga. kakandidato naman siyang kongresista ng Pampanga bilang paghahanda sa malililikhang parlamento dahil. magka-eleksiyon man taun-taon. Una. batay sa takbo ng mga pangyayari ngayon. sukdulan nilang igigilgil sa Kongreso na mag-Cha-Cha na ngayon na. o pagbabago man sa Konstitusyon tulad noong 1970. kung hindi magkakagulo o SADYAING palaganapin ng mga salamangkero ang karahasan sa bansa upang maideklara ang Batas Militar. USA noong 1787 o noong 1970 sa Pilipinas sa ilalim ng rehimeng Marcos). Katunayan. {Gusto naman ng Amerika. Masidhi nga ang pagisisikap na gawing parlamentaryo ang sistema ng gobyerno para maging Punong Ministro si La Gloria. magbubunsod at magpapasiklab ng higit pang mga protesta ng iba‘t ibang sektor ng sambayanan na maaaring mauwi sa mga kaguluhan at karahasan sa buong bansa na pabor pa rin kay La Gloria sapagkat may katuwiran naman siyang ideklara ang Batas Militar (tulad nang ginawa noon ng yumaong diktador na si Marcos) at. paulit-ulit na napatunayang salonpas lamang para sa kanser ang lahat ng ito. sa pamamagitan ng tuso o disimuladong mga pamamaraan. Gayunpaman. samakatuwid. Pero.) Ikatlo. natural lamang na puspusan nilang pangalagaan ang pansarili nilang mapandambong na mga interes sa kapinsalaan ng bayan at masang sambayanan. nagkakarambola na ang mga nag-aambisyong maging kahalili ni La Gloria sa poder at. Malinaw na kinakasangkapan lamang ng uring naghahari-harian. Sa pagpapalit ng mga rehimen sa pamamagitan ng mga eleksiyon simula pa sa panahon ni dating Presidente Elpidio Quirino hanggang sa ngayon. Ikalawa. ng mga elitista‘t kinatawan ng oligarkiya at dayuhang mga interes ang suporta ng masang sambayanan at. sa anumang paraan. pagkatapos na maluklok sa poder ang mga diyus-diyosan. tiyak. kung mabigong maisakatuparan ito bago mag-eleksiyon sa darating na Mayo 2010. mukhang nakatuon na ang mata ng mga diyus-diyosan sa eleksiyong pampanguluhan sa Mayo 2010 at. o malimit mang baguhin ang Konstitusyon ng bansa sa bawat panahon. sa dikta ng imperyalista nitong mga patakaran. tulad ng mga bayad na anunsiyo sa telebisyon — sarili mang pera o pondo ng bayan ang ginastos — ibinabandila na nila ang kanilang mga pagmumukha at adhikaing ―mapaglingkuran ang bayan‖ kahit hindi pa sila opisyal na kandidato at labag sa reglamento ng inutil na Comelec na mangampanya na sila ngayon pa lamang. agad nilang inilalampaso sa . itutuloy at itutuloy pa rin ng mga basalyos niya ang pagsusulong sa Cha-Cha lalo na‘t may basbas pa ito ng Amerika. tiyak na ngang idaraos ang sarsuwela o malakarnabal na pagtatanghal ng bastardong mga pulitiko mga ilang buwan na lamang mula ngayon.Napakatuso nga ngayon ang taktika ng mga diyus-diyosan ng balintunang lipunan. garantisadong mapapalawig ang pananatili niya sa poder — maliban na lamang kung magkudeta ang militar o matagumpay na magrebolusyon ang sambayanan. isulong nang husto ang Cha-Cha o pagbabago sa Konstitusyon sa pamamagitan ng nilalarong asamblea constituyente o kahit kombensiyon konstitusyonal (tulad nang ginawa sa Philadelphia. o sa pamamagitan ng Edsa 1 at Edsa 2.

Sa kabila ng mga kilusan para sa isang mapayapa. baguhin man ang Konstitusyon oras-oras. Wala ngang naganap. bentador ng pambansang kapakanan. Virginia. noon hanggang ngayon. hindi makalilikha ng banal na kasulatan ang grupo ng mga impakto! Opo. maka-Pilipino at progresibo ang hahawak sa renda ng pambansang kapangyarihan o hindi tangan ng masang sambayanan ang pampulitikang kapangyarihan. ngayon pa lamang.kubeta ng kapangyarihan ang pambansang kapakanan. Ordonez TIYAK. ano pa nga ba ang maaasahan ng bayan at masang sambayanan sa mga halalang tulad nito na lagi‘t laging kinakatawan at pinaghaharian ng dati at dati ring mga diyus-diyosan sa umiiral na lipunan gayong lumilitaw na pasimuno pa ang mga ito ng inhustisya. makatao. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Hanggang hindi lantay na makabayan. na radikal na mga pagbabagong panlipunan. Nananatiling dayukdok at busabos o inaalipin ng gahamang mga kapitalista ang uring manggagawa habang walang sawa silang nagtatampisaw at nagpapakabundat sa pawis at dugo ng mga ito. Lumulubha pa nga nang lumulubha ang disempleyo at karalitaan habang sumisidhi nang sumisidhi ang talamak at garapal na katiwalian ng mga nasa poder sa salapi ng bayan. malinis at kapanipaniwalang eleksiyon. nakatutok na ang mata ni Uncle Sam sa mga ambisyosong maging Presidente ng bansa kung matutuloy nga ang eleksiyong pampanguluhan sa Mayo 2010.– # P akana Ng CI A May 17. Higit pang masama. at masugid na mga kaaway ng lantay na katarungang panlipunan? Ano pa nga ba ang maaasahan din ng bayan at masang sambayanan sakaling baguhin man ang Konstitusyon kung ang magpapasok ng mga pagbabago ay ang naturan ding uri na dumadaloy na sa dugo at nakatanim na sa mga puson at puklo ang mapagsamantalang pribadong mga interes para sa kapakanan lamang ng kanilang uri? Sabi nga. opo: magka-eleksiyon man araw-araw. Nakatanikala pa rin sa lupa ng mga asendero‘t propiyetaryo at kumain-dili ang mga magsasaka at ni hindi man lamang mabanaagan ang tunay na repormang agraryo habang masaganang nagpipiging at nagkakamot lamang ng bayag ang mga kinauukulan sa loob ng kani-kanilang alpombradong mansiyon at palasyo. mananatiling salonpas lamang para sa kanser ang naturang mga proseso at mananatiling paghaharian ng kampon ng kadiliman ang pinakamamahal nating bayan. lalo na sa masibang imperyalistang mga patakaran ng Amerika. Kung hindi nga maisalaksak sa lalamunan ng sambayanan ang Cha-Cha o pagbabago sa umiiral na Konstitusyon dahil sa tumitinding mga protesta at tuluyang mabigo ngayon ang layuning gawing parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan — hindi na presidensiyal — ang . hindi magkakaroon ng radikal na pambansang mga pagbabago — lalo na sa buhay ng masang sambayanan — hanggang hindi nababago ang napakasamang balangkas ng lipunang kontrolado lamang ng iilang naghahari-harian ang ekonomiya‘t pulitika ng bansa. lalo na nga ang nilulumot nang adhikan ng masang sambayanan na makalaya sa kabusabusan. makamasa. paulit-ulit na itinitihaya at ibinubukaka ang Pilipinas ng nagririgodong pambansang liderato upang ipagahasa at ipalaspag ang ekonomiya‘t pambansang kapakanan sa mapandambong na dayuhang mga interes.

at lagi naman itong ginagawa. wala nang dahilan pang kapunin o patayin ang nakatakdang eleksiyon. Manuel Villar. hindi mapapasubaliang malaki ang papel na ginampanan — at patuloy na ginagampanan — ng mga ahente ng CIA (Central Intelligence Agency) nito. mga 3. gayundin ang isyu sa tunay na reporma sa lupa. Noon pa man. naging mababaw ang kanilang mga pahayag. at wala silang pinagtuunang lamutakin kundi ang pagsugpo sa katiwalian lalo na sa burukrasya. o putulin ang dila para ibenta ang sarili sa mga diyus-diyosan sa Washington. mangalap ng mga impormasyon. Sa proseso ng pagsusulong at pagpapairal sa imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa alinmang bansa. Hindi nila sinaling man lamang ang isyu tungkol sa ganap na kasarinlan o soberanya ng bansa na ipinampupunas lamang ng puwit ng Amerika. Loren Legarda at Chiz Escudero?. tiyak na alam nilang pangunahing dahilan ng paglaganap ng karalitaan sa bansa ang mga galamay ng imperyalismong Amerikano at. maliban na lamang kung sadyaing lumaganap ang mga karahasan at kaguluhan sa bansa upang mapangatuwiranang kailangang ideklara ang Batas Militar gaya nang ginawa noon ng yumaong diktador na si Ferdinand E.porma ng gobyerno upang maging Punong Ministro o Presidente na naman si La Gloria. Nang magharap sa programa ni Tina Monzon Palma sa telebisyon kamakailan sina Roxas. dahil alam nilang kailangan nila ang bendisyon at suporta ni Uncle Sam upang maisakatuparan ang nakababaliw nilang ambisyong pampulitika. militar. Pero.Si Sekretaryo Gilbert Teodoro ba ng DND (Dept. dahil sa mapambusabos nitong mga patakaran. Natural. pang-ekonomiya man o pampulitika. Marcos. Escudero. Gordon. sa kabilang banda. manabotahe ng . Eddie Villanueva ba ng JIL (Jesus is Lord) o si Bro. kung bakit wala ni isa sa mga nabanggit ang bumabatikos sa mapambusabos at mapanggahasang imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa Pilipinas — pangkultura man. Panfilo Lacson. hanggang ngayon. natural nga lamang na huwag nilang salingin man lamang ang gayong usapin o sadyain nilang embalsamuhin ang sariling utak. of National Defense)? Si Gobernador Ed ―Among‖ Panlilio ba ng Pampanga? O si Alkalde Jojo Binay ng Makati? Si Tagapangulong Bayani Fernando ba ng MMDA (Metro Manila Development Authority)? O si Bro. Panlilio at Teodoro. magwasak ng unyon ng mga manggagawa at ng mga organisasyong makabayan. imposible tuloy na maisulong ang pambansang kapakanan at kaunlarang minimithi ng dayukdok na sambayanan. Si BisePresidente Noli de Castro ba? Isa ba kina Sen. Mar Roxas. magbagsak ng mga rehimeng anti-Amerikano. sinusuri na ng Amerika kung sino ang mamanuking susunod na Presidente ng Republikang Mamon upang maging tagapagtaguyod ng imperyalista nitong mga patakaran sa Pilipinas. Nakakalat sila sa mundo upang maniktik. pulitiko at maging peryodista — ang sinusuwelduhan ng CIA bilang mga ahente. Dick Gordon. Sapagkat walang sinuman sa kanila ang bobo. Malinaw na ibinunyag ang lahat-lahat sa mga aklat na ―Who‘s Who In The CIA‖ ni Jules Mader at ―Rogue State‖ ni William Blum.000 katao na — mga sibilyan. kandaduhan ang bibig. Mike Velarde ng El Shaddai? O sinumang impaktong handang maging masugid na tagahimod ng kuyukot ni Uncle Sam? Hindi na tuloy katakataka.

hepe noon ng CIA sa Asya-Pasipiko. Iniluklok muna siyang kalihim ng Tanggulang Bansa at ginamit nang husto laban sa rebelyon ng mga Huk. Kilalang makabayan si Recto at mahigpit na kritiko ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa Pilipinas matapos ang kolonyalismong Kastila. bukod pa sa mga 100 ahente sa iba pang mga bansa. 72 sa Indonesia. marahil. pinakamahusay na piloto rin ang inaatasang magpalipad niyon. lumilitaw na inalagaan at pinasikat ng CIA hanggang maging Presidente ng bansa ang mekanikong si Magsaysay sa ilalim ng pagmamaniobra ni Col. 34 sa Afghanistan. makatuwirang isipin. Edward Landsdale. na banggitin ang nangyari kay dating Presidente Ramon Magsaysay. Nariyan ang pagpatay kay Ngo Dinh Diem ng Vietnam (tinulungan muna ng CIA na maging presidente saka nilikida nang ayaw nang sumunod sa kagustuhan ng Amerika noong 1963). sa anumang paraan. Manunggal ang sinasakyan niyang eroplanong pampangulo gayong lagi iyong sinusuri‘t tinitiyak na ligtas bago paliparin at. Sa isang piging sa Roma. 16 sa Nepal. ang pagpatay kay Patrice Lumumba. 86 sa China. sa paglipas ng mga panahon. bigla ngang bumagsak sa Mt. 11 sa Malaysia. tinatayang mahigit sa 200 ang naglisaw na mga aso ng CIA. maaari pa silang magpakana ng mga pagpatay. 26 sa Cambodia. 90 sa Timog Korea. 140 sa Japan. mga 100 na ang ahente ng CIA sa India. at magluklok sa poder ng mga lider na kayang pilipitin ang leeg upang maging papet ni Uncle Sam. Maraming pangyayari nga sa ibang mga bansa ang pinaniniwalaang minaniobra ng mahiwaga at makapangyarihang kamay ng CIA. Natural. Nariyan. unang Punong Ministro ng Congo. halimbawa. Pero. Claro M Recto noong dekada ‘50 sa Roma. noong 1961. 80 sa Hongkong. dapat na manyikang de susi o papet ni Uncle Sam ang susunod na maupo sa inodoro ng kapangyarihan sa Malakanyang. hindi iilang ulit na ring pinagtangkaang patayin ng CIA sina Fidel Castro ng Cuba at Moammar Qaddafi ng Libya. at nagsisimulang sumuway sa kagustuhan ni Uncle Sam. 15 sa Ceylon. lubos na naragdagan ang naturang bilang sa masidhing ambisyon ng Amerika na makontrol at mapagharian ang buong mundo. nang Presidente na siya. . Makabuluhan din. lalo na‘t inihahanda na ang tanghalan ng malakarnabal na eleksiyon sa 2010 at. kung kinakailangan. Malinaw din ang pagmamaniobra ng CIA sa kudeta sa Guatemala noong 1954 at pagpapatalsik sa kapangyarihan kay Francois ―Papa Doc‖ Duvalier ng Haiti noong dekada ‘60. Batay sa aklat na ―The Invisible Government‖ nina David Wise at Thomas Ross. mapangalagaan lamang ang mapandambong na interes ng Amerika. 85 sa Pilipinas. 100 sa Thailand. Dekada ‘60 pa. Sa Pilipinas ngayon. Higit sa lahat. Nariyan ang pagpapabagsak sa maka-Komunistang rehimen diumano ni Sukarno ng Indonesia noong 1962 at pagluluklok sa poder kay Suharto na nagpakatuta sa Amerika. Tumibay ang paniniwalang nilason siya ng CIA. Bukod sa mga nabanggit. 150 sa Vietnam. pinag-iisipan pa rin hanggang ngayon ng mga palasuri sa pandaigdig na pulitika na bahagi ng teroristang mga pakana ng CIA ang biglang pagkamatay ni Sen. Nariyan ang pagpapatalsik sa makabayang rehimen ni Mohammed Mossadegh ng Iran noong 1953 hanggang sa mailagay sa kapangyarihan ang papet na si Shah Reza Pahlavi.ekonomiya. 44 sa Burma. bigla na lamang diumanong inatake sa puso si Recto gayong sinasabing wala siyang sakit sa puso. Sa mga naging lider na lamang ng Pilipinas. 40 sa Laos.

Kung kinakailangan pa. hindi ng Birhen ng Edsa. Noong 1968 na lamang. Helikopter nga ng Amerika ang sumundo sa Unang Pamilya at kanilang pangunahing mga basalyos sa Malakanyang at dinala sila sa Haway. makatuwiran nga lamang asahang mag-iibayo rin ang pagkilos. pagmamaniobra. magpahirap at manggipit ng itinuturing na mga kaaway. walang patumanggang pinatay si Resureccion Nazareno. gayundin ng dalawang tangkang pagpatay noon kay dating Presidente Jose Figueras ng Chile. tuluy-tuloy ang masugid na pagkilos ng CIA sa Libya at Iran.tuwirang pakikialam ng Amerika — sa pamamagitan ng CIA — sa mga bansang gusto nitong kontrolin at gahasain gaya na nga lamang ng paghokus pokus sa mga eleksiyon. . bigla ring pinatay sa isang restawran si Konsehal Jose M. progresibo at sinasabing maka-kaliwa na. Pagkatapos. presidente ng Clark Field Labor Union matapos ang isang malaking kilos-protesta laban sa mga opisyal ng base militar ng Amerika sa Clark Field. No bloodshed!‖ nang nasa kasagsagan na ang Edsa 1. naglulunsad din ito ng lantarang agresyon tulad sa Iraq at Afghanistan madamay man ang inosenteng mga sibilyan sa pamamagitan ng paggamit ng mapamuksang mga sandatang kemikal at bayolohikal. ginagawa ng CIA ang lahat — magpakalat ng mapanlinlang at baluktot na mga propaganda. bukod sa Iraq at Afghanistan ngayon. nang nasa kainitan ang welga ng mga empleyado sa Clark. Katunayan. Masugid na papet din ng Amerika si Marcos pero nang labis na umabuso sa kapangyarihan at tumindi na‘t lumawak ang galit ng sambayanan. mga pakana at pakikialam ng mga ahente ng CIA sa bansa. Bukod sa mga nabanggit. tiyak. malaki rin ang papel na ginampanan ng CIA. karaniwan na lamang ang tuwiran o di. Jr. Ayon nga kay Blum. Sapagkat lumalakas ngayon sa Pilipinas ang mga puwersang makabayan at progresibo. sa Syria at Hilagang Korea at iba pang mga bansang hindi nito basta mapilipit ang leeg para mangayupapa sa altar ng imperyalismong Amerikano. at tumitindi ang mga protesta kontra sa imperyalistang mga patakaran ng Amerika dito. palitan ng bagong papet na katanggap-tanggap sa mga mamamayan. mangidnap at pumatay.Mahalaga ring sariwain kung paano niwawasak ng CIA ang gulugod ng unyonismong anti-Amerikano sa bansa. Ipinasiya nga ng mga diyus-diyosan sa Washington na maniobrahing patalsikin na si Marcos. magsalamangka sa mga halalan. ikawawasak ng lahat ng mapandambong na interes ng Amerika sa bansa. manabotahe sa makabayang pamahalaan. Ibinunyag pa ni Blum na ang CIA ang nagmaniobrang ipakulong ng 28 taon si Nelson Mandela ng Aprika. Asahan nang sasalamangkahin nito ang eleksiyon sa 2010 — kung hindi matagumpay na mailulunsad ang Cha-Cha sa Kongreso ng mga sirkero‘t payaso — matiyak lamang na tuta ni Uncle Sam ang susunod na Presidente ng Republikang Mamon. at magpakana ng kung anu-ano pang maruruming taktika para sa interes ni Uncle Sam. magpalaganap ng droga. Roman. natakot ang Amerika na magkarebolusyon sa bansa at maluklok sa kapangyarihan ang mga makabayan. Maisulong nga lamang ang gahaman at mapang-aliping interes ng Amerika sa alinmang bansa. Pampanga. kaya tinawagang ―You better pack-up. ng Angeles ng naturang probinsiya makaraang pamunuan ang dalawang matagumpay na demonstrasyon laban sa mga opisyal ng Clark at interes ng Amerika sa bansa. sa mapayapang pagpapatalsik sa diktadurang Marcos.

ayon kay Embahador Kristie Anne Kenny. diumano. Maliwanag. mabilis pa sa alas kuwatrong napawalang-sala si Smith at parang ipu-ipong nakauwi agad sa Amerika. Napatunayan siyang nagkasala at nasentensiyahang mabilanggo ng mga 40 taon. Sadyang binimbin ang pagpapatupad ng naturang kautusan. hindi sakop ng mga batas at hurisdiksiyon ng Pilipinas. ang nabaligtad na pahayag ni Nicole ang isa sa mga matibay na batayan ng tatlong babaing mahistrado ng CA — bukod sa iba pa marahil na mahiwagang mga kadahilanan. bigla rin ang ipinalabas niyang bagong pahayag na hindi na niya tiyak kung ginahasa nga siya o hindi ni Smith dahil ―lasing na lasing‖ siya noong gabing iyon. sa wakas. Sa paniniwala ng mga mulat at progresibo. kasama diumano ang konsensiya — kaya. sa wakas. at gayundin ang opinyon ng ilang opisyal ng pamahalaan natin. Sa RTC (Regional Trial Court) ng Makati. kahit parang dumaraan sa butas ng karayom ang sinumang aplikante para mapagkalooban ng visa sa Embahada ng Amerika dito. sa tamang proseso ang lahat. mga dalawang taon nga siyang ikinulong noon sa Embahada ng Amerika dito na. ngayon pa lamang ay paniwalaan mo na ito! Huwag mo nang sangguniin ang iyong horoscope araw-araw. maliwanag. puspusang nilitis si Smith ni Hukom Benjamin Pozon sa kasong panggagahasa sa isang Suzette ―Nicole‖ Nicolas na nangyari noong malibog na gabi ng 2005. Maaalaala. ibinitin at pinatawing-tawing sa hangin kaya.Opo. diniktahan ng mga diyus-diyosan sa Washington ang diyosa ng Malakanyang para aregluhin ang lahat pabor kay Smith. sabi nila. Matapos magdesisyon ang Korte Suprema na dapat nang ilipat ng kulungan si Smith sa sakop ng teritoryo ng bansa — halimbawa‘y sa Pambansang Bilangguan sa Muntinlupa — hindi naman iyon naipatupad kahit isang minuto dahil kailangan pa diumanong ―linawin‖ ang ilang teknikalidad sa mga probisyon ng nakasusukang VFA (Visiting Forces Agreement) na sumalaula na naman sa soberanya o kasarinlan ng bansa. Ordonez (Kolum) HINDI na dapat ikagulat pa kung bakit napawalang-sala sa CA (Court of Appeals) ang marinong Amerikanong si Daniel Smith at walang kaabug-abog na nakauwi na sa Estados Unidos ng Amerika. kasama ang Nanay. Dumaan.‖ sabi nga sa wika ng mga Yankee. # Rep ub likan g Ma mo n April 29. lalo na si Sekretaryo Raul Gonzalez ng Katarungan kaya. biglang-bigla na lamang pumutok ang balitang nasa Amerika na si Nicole. namaniobra o nasalamangka ng makapangyarihang mga kamay ang lahat-lahat at nagmukhang tanga ang Republikang Mamon. Virginia. . ―Tell it to the marines. Pagkatapos. Habang nakaapela sa CA ang kanyang kaso. walang dapat hinalaing iregularidad o hokus pokus sa mga bagay na ito. upang doon na magsimula ng panibagong buhay matapos ang madamdamin niyang pagsasalaysay noon kung paano nilaspag ni Smith ang kanyang puri. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. opo.

ibinunyag ang sumusunod na mga pangyayari sa Clark Field: . sa Clark Field sa Pampanga. Lane. Ramos.Batay sa kasaysayan ng Republikang Mamon. maliwanag na papet lamang o manyikang de susi ni Uncle Sam ang mga naging presidente ng Republika (basahin ang aklat na ―In Our Image‖ ni Stanley Karnow) kaya kalimitang ibinebenta ang pambansang kapakanan at labis na nasasalaula ang tunay na kasarinlan o soberanya maisulong lamang ng mga kinauukulan ang makasarili‘t nakasusugapang mga interes na pampulitika. sa Subic Bay sa Olongapo — itinambak lamang sa kangkungan ang maraming kasong kinasangkutan ng mga marinong Amerikanong kagaya ni Daniel Smith. Aquino. Erap at La Gloria. noong mga huling taon ng dekada ‘60. Cecil Moore. isang mala-pistolerong marinong Amerikanong tumutugon naman sa pangalang Kenneth Smith ang hindi napitik man lamang sa ilong ng batas ng Pilipinas at agad na pinawalang-sala ng mga awtoridad na Amerikano kaugnay ng pagkakapatay sa isang pobreng Pilipinong limpiya bota na nagnanakaw diumano ng bisikleta. Mula pa sa panahon ng mga Quezon. isang Pilipinong trabahador. nang malaon. Kailan nga ba naipatupad ang mga batas ng Pilipinas laban sa mga nagkakasalang sundalong Amerikano sa sakop ng teritoryo nito? Nang namamayagpag sa bansa ang mga base militar ng Amerika dito — sa Sangley Point sa Kabite. 1970). Olongapo. Averill Holman ang siyang kumander ng naturang base militar na nahaharap noon sa kasong desakato sa Hukumang Unang Dulugan ng Lungsod ng Angeles kaugnay ng kaso namang tangkang pangingidnap at panggagahasa ng apat niyang sundalong sina Ronald McDaniel. Ang biktima. Noong 1970 naman. hanggang sa mga rehimen ng mga Marcos. Hindi man lamang napitpit ng batas ng Pilipinas ang kanyang mga daliri at nakauwi din agad siya ng Amerika. Sa isyu ng THE WHIG (Agosto-Setyembre. Ibinaon na rin lamang sa limot ang nasabing mga kaso. Noon ding mga panahong iyon. matagal nang nangangayupapa at tagahimod ng pundilyo ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika ang walang gulugod na pambansang liderato ng Pilipinas. Ikinatuwiran ni Moomey na napagkamalan niyang ―baboyramo‖ si Amor kaya niya binaril agad. Sariwa pa sa alaala. Bisikleta lamang ng Amerika ang katumbas ng kanyang buhay nang basta na lamang ibinasura ang naturang kaso. si Glicerio Amor na ―nakatalikod at nakatalungko at umiinom‖ sa isang sapa na sakop ng base militar ng mga Yankee sa Subic Bay. ay basta na lamang binaril at napatay ni Smith sa tarangkahan ng Sangley Point. kundi maging sa ibang mga bansa. iba‘t ibang makahayop na kalupitan ang dinanas ng ilang manggagawang Pilipino sa Clark Field. isang peryodikong Amerikanong lumilitaw na tutol noon sa masamang pamamalakad ng Amerika hindi lamang sa Pilipinas. na nagkakamot na ng bayag sa Estados Unidos ng Amerika. ang basta din lamang binaril at napatay ng marinong si Michael Moomey. si Rogelio Gonzales. Walang kaluskos na nakalayas agad ng Pilipinas ang mga kinauukulan at lumitaw na lamang. Bernard Williams at Hiawatha R. Roxas at Osmena. Pampanga sa kamay ng binansagang Holman‘s Gestapo Unit — si Col.

basta na lamang ito binaril at napatay. Ayon pa rin sa THE WHIG. pangekonomiya man o pampulitika — hanggang nakatali sa asintos ng imperyalistang mga patakaran ng Estados Unidos ng Amerika ang nagpapanggap na makabayang mga lider ng Republikang Mamon.Isang alas kuwatro ng hapon. ipinagyabang pa nito diumano na 15 Pilipino ang kanyang napatay sa loob ng panahong nakadestino siya sa Pilipinas. opo…maniwala ka na lamang sa mga milagro at horoscope upang maparatangan namang may hangal kang kaisipan. tinadyakan ang bibig na ikinalagas ng tatlong ngipin. bukod pa sa patuloy nitong pakikialam sa Afghanistan. ang nabanggit na mga halimbawa ng pag-abuso‘t kalupitan ng mga sundalong Amerikano sa ilalim naman ngayon ng dapat nang ibasurang VFA? O mananatili lamang mga gulugod-dikya ang pambansang liderato at hahayaan na lamang manatiling ang bansa‘y isang Republikang Mamon sa mata ni Uncle Sam na puwedeng basta na lamang salaulain ang mga batas at lamutakin ang soberanya o kasarinlan nito? Sabi nga. Hindi kaya paulit-ulit na mangyari. Sa tanggapan ng seguridad ng Clark. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Nang makabalik sa Amerika ang naturang marino. nang malaon. saka muling pinagsisipa. Marami pang obrerong Pilipino ang walang kadahidahilang binugbog ng mga sundalo ni Holman. inihagis ito sa loob ng bakod. humingi ng saklolo. isang hapon. isang Pilipinong nangungumpay ng damo sa labas ng bakod ng Clark ang nilapitan ng dalawang marinong Amerikano. Isang Pilipino namang patungo sa tore ng radyo ng Clark ang hinabol at nang malapit nang abutan ng sundalong Amerikano. ang tinalian at ipinakaladkad sa kabayo ng isa pang miyembro ng Holman‘s Gestapo Unit. sa labas ng bakod ng Clark. kinaladkad sa malapit na gusali ang apat na lalaki at basta na lamang pinaggugulpi. Walang kaabugabog na pinaghihipuan ang dalawang babae sa mga iyon. hindi tuloy namumutiktik sa mayabang na retorika tungkol sa pakikidigma ang mga talumpati ni Presidente Barrack Obama ng Estados Unidos ng Amerika — di gaya noon ni dating Presidente George W. at basta na lamang sinipa. # Sakit n g Ulo ni Ob a ma April 17. nilapitan ng anim na sundalo ng Holman‘s Gestapo Unit ang anim ding sibilyang empleyado ng base militar na nakatayo sa tarangkahan ng terminal ng Clark at hiningan ng mga ID. Virginia. huwag mong asahan Virginia. isinakay sa dyip. 18 pang marino ang halihaliling bumugbog sa kanya at itinapon siya. muli. Bush na hitik sa mga pagbabantang kaya nitong salakayin at pagharian ang mga bansang sumasalungat sa imperyalista nitong mga patakaran. Pagkatapos. o nangyayari na. na maisusulong ang pambansang kapakanan — pangkultura man. Opo. pero tinakpan ang kanyang bibig. . Sumigaw ang biktima. Ordonez (Editoryal) DAHIL sa kahihiyang inaani ngayon ng Amerika sa hindi makatuwirang pananakop nito sa Iraq. batay pa rin sa ibinunyag ng THE WHIG. Isang Pilipinong nakatira sa tapat ng base.

baka tuluyan nang lisanin ng tropang Amerikano ang Iraq. ng tropang Amerikano sa Iraq at Afghanistan. Dahil dito. na iiwasan nitong maglunsad pa ng panibagong agresyon sa alinmang bansang gusto nitong makontrol. Muna Coobtee. Batay sa mga nabanggit. makatuwiran lamang na magdalawang-isip si Obama bago magbunsod ng anumang giyera nito saanmang panig ng mundo. hawanin ang landas tungo sa kanilang hinaharap. gayundin marahil ang Afghanistan. lumilitaw ngayon. Michael Prysner. Sakit pa ng ulo ni Obama ang hindi mapapasubaliang katotohanan na nagiging inspirasyon pa ng makabayang mga mamamayan ng ibang mga bansang pinanghihimasukan at kinokontrol ng Amerika ang magiting at rebolusyonaryong pakikibaka ng mulat na mga Iraqi laban sa hindi makatuwiran. Higit sa lahat. Bilyun-bilyong dolyar na nga ang ginasta — at patuloy pang ginagasta — ng Amerika sa Iraq para lamang mapanatili ang mga tropa nito doon kaya. Ipinahiwatig pa nga niya sa ilan niyang pahayag na. Preston Wood. dahil sa lumagabog nitong ekonomiya bunga ng labis na kasuwapangan ng kapitalismo. natural. sa malapit na hinaharap. lalo na nga‘t lumalawak at tumitindi na rin ang protesta ng mismong mga mamamayang Amerikano sa patuloy pang pananatili. maaaring itinatanong ngayon sa sarili ni Obama: hanggang kailan mapananatili at mapaghahari ang mapandambong na kapitalismo at imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa mundo? — # Dinasti yan g P amp uliti ka: Lu mo t . sumisigla‘t sumusulong ang mga nagtataguyod ngayon sa sosyalismo. Jacqueline Villagomez. Higit sa lahat. Niluwagan na nga ni Obama ang mapanikil o mapanggipit na polisiya ng Amerika sa Cuba at hindi na basta-basta pinagbabantaan ang Hilagang Korea. maglalagablab nang husto ang apoy ng paglayang tutupok sa mapambusabos na mga patakaran nito. Arturo Garcia. Maliwanag na dagdag problema ito ngayon kay Obama. idagdag pa nga sa mga problemang ito ni Obama na sa mismong kuta ng mapambusabos na kapitalismo.‖ Nakalinyang tumalakay sa naturang isyu ang mga kinatawan ng iba‘t ibang sektor tulad nina Richard Becker. Marylou Cabral at Stevie Merino. lumalaganap ang disempleyo at tanggalan sa trabaho. pagsamantalahan at pagharian.Sa kabila ng modernong mga armas at superyor na tropang militar nito. hindi malayong lumaganap ang paglaban sa imperyalismong Amerikano sa iba pang panig ng mundo at. libu-libong sundalong Amerikano na ang nagbuwis — at patuloy na nagbubuwis — ng buhay dahil sa ganting-salakay ng makabayang mga Iraqi sa pamamagitan ng mabisang taktikang-gerilya. at panghihimasok. sa Los Angeles City College. nakatakdang idaos ang isang seminar-talakayan na may temang ―Sosyalismo: Panahon na Ngayon — Wakasan ang Digmaan at Militarismo. Sapagkat lumalaki ang kakulangan sa badyet ng Estados Unidos. sa Abril 25. Juan Jose Gutierrez. gayundin. Pete Lindsay. malupit at marahas na pananakop ng puwersang Amerikano sa kanilang bansa. tandisan nang hinihingi ng milyun-milyong mga mamamayan ng Iraq ang agarang paglayas doon ng tropang Amerikano sapagkat sila mismo — kaysa sinumang lahi — ang may lehitimo at sagradong karapatang pamahalaan ang kanilang bansa at. Lucille Esguerra. Katunayan.

Kung naging bahagi nga siya nito. higit sa lahat. mula pa sa panahon ng kanilang mga lolo hanggang sa mga apo ngayon. Sino ang hindi makakakilala sa Kamaynilaan sa mga Asistio. nariyan ang mga Roxas at Osmena at Magsaysay o Marcos. Lagman. Estrada at Enrile at. sa mga Villafuerte. Recto. na paulit-ulit na manawagan para sa isang ―maayos. Sa pambansang tanghalan. Nakatatawa tuloy na parang hindi pa naranasan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang katotohanang dugo‘t terorismo. sa Partido ng Masang Pilipino o anuman) masunod lamang ang makasariling ambisyong makapanatili sa kapangyarihang balon yata ng kayamanan. sa Kampi man o Laban. baka ikandidato pa nila ang kanilang mga pusa at aso at iba pang alagang mga hayop. o sa iba pang pawang nabibilang sa Kamag-anak Inkorporada? Marami na ngang patunay na ang mga dinastiyang pampulitika — sapagkat pare-parehong ayaw magpatalo — ang pinagmumulan ng mga dayaan o hokus pokus at mga karahasan o patayan sa bawat eleksiyon sa bansa. lokal man o nasyonal. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. ano kung gayon ang kanyang karapatan. Monopolyo na nga ng mga pamilyang ito. ang nakasusugapang pulitika sa kani-kanilang lugar at maging sa buong bansa. parang mga buwayang nakaabang sa anumang halal na puwestong puwedeng sakmalin ng mga miyembro ng pamilya — asawa man o anak o apo o maging mga bayaw at hipag — at kulang na lamang na magpatibay sila ng batas na maaari nang ipamana sa kanilang kadugo ang kanilang poder sa gobyerno: presidente man o senador. sa mga Lapid at Macapagal ng Pampanga. Pimentel. Revilla at Maliksi ng Kabite. mapayapa. Nakasusukang tradisyon na yata — noon at ngayon — na magrigodon sa kapangyarihan ang ilang maimpluwensiya‘t mayamang pamilya.Villar.March 25. Ordonez (Kolum) KUNG MAYROON mang batas na tandisang nagbabawal sa dinastiyang pampulitika (mayroon na nga ba?). Cayetano at bagong kapipisang itlog tulad ng mga Zubiri at Escudero. Atienza at Binay? Sino ang hindi pamilyar sa kani-kanilang lugar sa mga Remulla. Walang mahalaga kundi muling maibandila ang apelyido ng pamilya sa tanghalan ng sarsuwelang pulitika kahit magtaling-pusod at mag-amuyan ng kilikili ang dating magkalaban o sukdulang magsaksakan sa sikmura‘t magputulan ng bituka ang dating magkaibigan. maging ng kanyang mga basalyos. Kung maaari nga lamang. Biazon. Imperial at Escudero ng Bikol. malinis at kapanipaniwalang eleksiyon‖ kung matutuloy nga ito sa . sa mga Joson ng Nueva Ecija.o promotor pa. Nariyan sila. Nadagdag pa ang mga Angara. kongresista man o gobernador. pera at dayaan ang namamayaning batas ng mga halalan sa bansa. Sa kampo man ng Administrasyon o ng Oposisyon — at sapagkat pamunas lamang nila ng puwit ang prinsipyo‘t karangalan — madali sa kanilang magsatipaklong o magsahunyango sa pagpapalipat-lipat ng bakod-pampulitika (sa Liberal man o Nasyonalista. impluwensiya‘t pribilehiyo. Hindi na kailangan ang malinaw na mata upang makita ang pami-pamilyang namamayagpag sa poder. waring imposible nang mahadlangan ang talamak nitong pag-iral sa iba‘t ibang bahagi ng bansa. alkalde man o konsehal o maging kapitan de barangay. nakabalandra‘t namamayagpag ngayon ang mga Macapagal-Arroyo. Aquino.

Garci‖ kaya lumagabog ang kanyang kredibilidad. bago o mismong sa 2010. Seksiyon 5) na dapat hindi lumampas ng 250 ang bilang ng mga kongresista. Sa pagkontrol na ito ng iilang pamilya hindi lamang sa pambansang pulitika. higit na masama. sino pa nga ba ang naniniwala sa kredibilidad din ng Komisyon sa Halalan o Comelec palitan man ang mga komisyoner nito araw-araw? Gawin mang de makina (automated) ang darating na eleksiyon. malinaw na ang pagbabalyahan at pagbabatikusan ng putik ng mga posibleng magbanggaan. maimpluwensiya‘t makapangyarihan ang mga kandidatong marami ang nabibilang sa mga dinastiyang pampulitika? Alam na alam ng mga nanalo sa bawat eleksiyon. noon pa man — bagaman hindi nila aaminin — na nabibili at nasasalamangka sa tamang presyo sa Comelec ang resulta ng mga halalan. walang habas pa ngang nasasalaula ang sagradong demokratikong mga proseso. ang dayaan lalo‘t mapera. hindi maikakailang maruming papel ang ginagampanan ng mga dinastiyang pampulitika kaya patuloy na nasisikil ang tunay na tinig ng sambayanan sa bawat halalan at. nagkukumahog ngayon ang Kongreso na lumikha ng bagong mga distrito-kongresiyonal at paabutin ng 300 ang kinauukulang mga kinatawan o representante. kundi man tuluyang mawala. malinis at mapayapa ang eleksiyon sa bansa? Tiyak. At. masusugpo nga ba. lalo na sa pagka-presidente na. kundi maging sa ekonomiya. lalo pang madaragdagan at titindi ang katiwalian sa burukrasya sa pamamagitan ng kung anuanong pagsalamangka sa buwis ng sambayanan. Hindi na nga tuloy katakataka kung bakit namumutiktik sa kabi-kabilang protestang-elektoral ang mga eleksiyong ito. Ito ba‘y para palawakin pa ang kanilang mga dinastiyang pampulitikang mandarambong sa pera ng bayan sa pamamagitan ng ―pork barrel‖ (P70-M bawat kongresista at P200-M bawat senador taun-taon)? Tiyak. .Mayo 2010. ay mauuwi sa tuso‘t maruming mga pakanang baka magbunga ng terorismo‘t mga patayan. kung magigi pang 300 ang mga kongresista. di nga kasi. sa kabilang banda. Kahinahinala tuloy kung bakit kahit malinaw na itinadhana ng Konstitusyon (Artikulo VI. Ngayon pa lamang. madaragdagan ang mga biktima ng karahasan kaugnay ng halalan. Kailan nga ba walang dayaan sa eleksiyon? Maging ang muling pagkakahalal nga ni La Gloria noong 2004 ay nakulapulan ng eskandalong ibinunga ng napabantog na ―Hello. at hindi maigigilgil o mamamaniobra ng kasalukuyang rehimen ang pagbabago sa Konstitusyon upang maging parlamentaryo-pederal-may isang kapulungan ang sistema ng gobyerno bago matapos ang termino ng Reyna ng Malakanyang? Kailan nga ba naging kapanipaniwala. Tumibay ang paniniwala ng maraming mamamayan na talagang may garapalang dayaang naganap noon sa pamamagitan diumano ng pagmamaniobra ng isang Garcellano at ilang nasangkot na opisyal ng militar na waring ginantimpalaan pa ngang itaas ng ranggo o pagkalooban ng sensitibong mga puwesto sa gobyerno matapos ang lahat-lahat.

iniluwal naman ang Republika ng Pilipinas dahil din sa mga karahasan ng Rebolusyong 1896 na pinamunuan ni Andres Bonifacio at. ―ipinanganganak na parang lumot ang mga pulitiko‖ (pami-pamilya na nga) ―sa kahihiyan at kapinsalaan ng bayan. Nakamit ng Tsina ang maunlad na katayuan nito ngayon matapos wakasan ang mga dinastiya dahil naman sa rebolusyong pinamunuan ni Mao Tse-Tung. ni Hen. bakit . maliwanag na isang marahas na pagbabagong panlipunan ang tinutukoy niya. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. laban sa kolonyalismong Kastila. Natural. nasabi niya: ―Isang paliligo na lamang ng dugo ang maaaring makalinis sa mga sakit na panlipunan‖ ng bansang ito. ang sinabi ni Padre Jose Burgos (isa sa tatlong paring martir na ipinabitay ng mga Kastila noong 1872) sa kanyang obrang LA LOBA NEGRA (1869) na sa bansang ito. Isama na rin ang Cuba na naligo ng dugo sa pamamagitan ng rebolusyong pinamunuan ni Fidel Castro bago napatalsik ang malupit at mapanikil na rehimen ng diktador na si Fulgencio Batista. Emilio Aguinaldo at ng iba pang magigiting na Pilipino. Matapos ibalik ng mga Amerikano ang palsipikado pa ring kalayaan at kasarinlan ng bansa noong Hulyo 4. huwag asahang magkakaroon ng tunay at makabuluhang panlipunang mga pagbabago para sa kapakanan ng bansa‘t masang sambayanan magka-eleksiyon man oras-oras.Totoo na nga marahil. –# B akit May Kar aha san? March 15. 1946. nang malaon. Sa kasamaang. Virginia. Hitik nga ng karahasan ang maraming bansa sa mundo bago nakamit ang minimithing mga pagbabago sa kanilang katayuang pangkabuhayan. pangkultura o panlipunan. Nakamit ng Amerika ang sinasabing demokrasya at progreso matapos ang mga karahasan ng kanilang giyera sibil. Sa pahayag na iyon ni Myrdal. kapalit ang di makatarungan at mapagsamantalang mga tratado at pagiging papet ng pambansang liderato.‖ Opo. hindi naiiwasang mauwi sa karahasan ang mga tunggalian na nagdulot naman ng mga reporma‘t pagunlad sa gustong baguhing masama‘t balintunang sistema ng umiiral noong mga lipunan. Hindi mapapasubalian. sa pagsulong ng sibilisasyon at kamulatan. inagaw naman ng mga Amerikano ang tagumpay ng naturang rebolusyon na nagbunga rin ng matinding mga karahasan sa panahon ng Digmaang Pilipino-Amerikano. pampulitika. kaugnay nito. Ordonez (Kolum) NAAALAALA namin. Halimbawa na lamang. Narating ng Pransiya ang katayuan nito ngayon sa daigdig makaraang pabagsakin ang Bastille dahil sa Rebolusyong Pranses. umunlad ang Rusya matapos maibagsak ng Rebolusyong Bolshevik ang mapang-aliping Tsaristang rehimen ng mga Romanov. lalo‘t parang lumot na nakakapit — at sumisibol pa — sa katawan ng bayan ang mga dinastiyang pampulitika. nang dumalaw sa Pilipinas sa panahon ng rehimeng Marcos ang ekonomistang taga-Sweden na si Gunnar Myrdal at makita‘t masuri niya ang umiiral noong mga sakit na panlipunan ng bansa. Nariyan din ang kasaysayan ng Vietnam na batbat ng karahasan bago nakalaya sa dayuhang pang-aalipin sa pamamagitan ng liderato noon ni Ho Chi Minh.palad nga lamang o bunga ng gahamang interes.

pabahay. kung kumilos man. . ang may apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA? Bakit matapos noon ang madugong rebelyon ng MNLF (Moro National Liberation Front) sa Mindanaw sa ilalim ng liderato ni Nur Misuari. mulang malaganap na disempleyo at karalitaan. hanggang ngayon. hanggang sa palsipikadong demokrasya‘t kasarinlan at pangangayupapa at pagpapakasangkapan ng pambansang liderato sa mapandambong na dayuhang mga interes. magpapatuloy ang mga karahasan hanggang lumalaganap ang karalitaan at inhustisya. Bakit nga ba tuloy pa rin ang mga karahasan. isang paring taga-Colombia na umanib sa mga gerilya sa kanilang bansa. Ayon sa kanya. Magpapatuloy ang mga karahasan hanggang nagbibingi-bingihan at usad-pagong ang katarungan at. na malubha nang mga sakit na panlipunan mulang matinding mga inhustisya at katiwalian. kalimitan. ay nagiging padalus-dalos at kalimitang pumapabor sa mga maimpluwensiya‘t makapangyarihan. mapanikil at mapandambong na diktadurang Marcos sa pamamagitan ng mapayapang pagkilos ng iba‘t ibang sektor ng lipunan na naglundo sa tinatawag ngayong EDSA 1 — hindi angkop na tawaging rebolusyon sa aba naming palagay — pero hindi naman nito nabago ang tiwaling balangkas ng lipunan at lalong hindi nga nito nagamot ang umiiral na. tuloy pa rin hanggang ngayon ang rebelyon ng humaliling MILF (Moro Islamic Liberation Front) kaya nagaganap ang marahas na pakikipagsagupa nito sa mga puwersa ng gobyerno? Maaaring banggitin. halimbawa‘y sa pagitan ng mga puwersa ng CPP-NPA o ng MILF at ng gobyerno sa kabilang banda? Nauuwi pa rin nga sa mga karahasan. noon pa man. mulang pag-abuso sa kapangyarihan ng mga nasa poder at paglabag at pagsalaula sa sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan. masasabing angkop na angkop sa Pilipinas ang kanyang mga obserbasyon at binigyang-diing mga punto na makabubuting pag-aralan ngayon ng pambansang liderato. naglulublob sa mga pribilehiyo at walang pakundangang kinokontrol ng naghaharing-uri ang pambansang ekonomiya at pulitika sa kapinsalaan ng masang sambayanan. Hindi masasawata ang mga karahasan hanggang itinatanikala sa lupa ang mga magsasaka mabundat lamang ang mga propiyetaryo‘t asendero at. sa kabilang banda. natutulog ang gobyerno at ayaw ipatupad ang tunay na reporma sa lupa. mulang dinastiyang pampulitika at pagkontrol ng iilang piling grupo sa ekonomiya ng bansa. sa kabilang banda. na naibagsak ang halos 14 na taong paghahari sa bansa ng malupit. Kung susuriin ang kanyang mga pahayag. mga ospital at paaralan. sa pagitan ng mga demonstrador at pulisya o militar ang sa simula‘y mapayapang demonstrasyon o protesta ng mga kabataan at estudyante laban sa umiiral na nakasusulukasok na pambansang kalagayan? Malinaw na nailahad ni Camilo Torres. hanggang nagmamalabis sa kapangyarihan. gaya ng pagkain. tuluy-tuloy naman.nagrebelde at naging marahas ang mga Huk sa kasagsagan ng dekada ‘50 na maituturing na nawakasan lamang sa rehimen ni Magsaysay? Bakit pagkatapos ng mga Huk. ang kasagutan kung bakit may mga karahasan sa iba‘t ibang panig ng mundo. Magpapatuloy ang mga karahasan hanggang inutil ang Estado na maipagkaloob sa mga mamamayan ang pangunahing mga pangangailangan.

at pagpapel na bida sa mga imbestigasyong walang malinaw na wakas at labis lamang pinagaaksayahan ng salapi ng bayan. Iiral at iiral ang mga karahasan. hanggang napakasasangkapan ang Estado sa dayuhang mga interes at patuloy na ibinibenta ang pambansang kasarinlan at kapakanan at kinabukasan ng susunod na mga henerasyon. mga palatandaan iyon ng mga kuko ng kamatayan. Ko ngreso ng Sar s u wela‘ t Mo r o -Mo ro March 5. binigyang-diin pa ni Camilo Torres. Katakataka pa ba. pataasan ng ihi. . Hindi tuloy naming maiwasang isalin ngayon sa sariling wika ang naturang editoryal upang makita ng sambayanan ang maliwanag na mga pagkakatulad: ―Hindi mapag-aalinlanganan. insultuhan. may petsang Hulyo 15. Espanya sa panahon ng kolonyalismong Kastila sa Pilipinas (unang naging patnugot nito si Graciano Lopez Jaena at. bagaman dito binabalangkas ang mga batas na makagagamot diumano sa grabeng mga sakit ng bansa kagaya na lamang ng paglaganap ng disempleyo at karalitaan at pagbagsak ng pambansang ekonomiya. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. patalsikan ng laway. kung bakit patuloy at patuloy ang mga karahasan sa bansa? Malinaw na ngang sinagot ni Camilo Torres ang lahat-lahat. pagkatapos. Ordonez (Kolum) SA NAGDAANG regular na mga sesyon ng diumano‘y marangal na Kongreso — ngayon at sa nagdaan mang mga rehimen — karaniwan nang napapanood ng sambayanan sa bulwagan nito ang sarsuwela‘t moro-moro ng mga payaso‘t sirkero ng bulok at nakasusulukasok na ―status quo‖ at. kung gayon. waring wala halos ipinagkaiba ang Kongreso noon sa Kongreso ngayon. malubha at mapanganib ang kahulugan ng mga kaguluhan at paulit-ulit na pag-aaway sa Kongreso. pag-iinsultuhan at pagiiringan na labis na ikinawawala ng dangal ng buong Kongreso.Hindi mapipigil ang mga karahasan hanggang ginagatasan ng Estado ang sambayanan sa pamamagitan ng pagpapataw ng di makatuwiran at sobrang mga buwis para mapalamon ang mga mayayaman at may madambong ang mga opisyal ng pamahalaan. 1889 na inilalathala noon ng mga propagandistang Pilipino sa Barcelona. del Pilar naman). Nang mabasa namin tuloy ang isang editoryal ng LA SOLIDARIDAD. si Marcelo H. Katulad ng paghihingalo ng isang sambayanang malapit nang mamatay ang maiinit na mga diskursong iyon. Ipinamamalas sa mga mamamayan ng alingasngas at eskandalo na ang kanilang mga kinatawan at ang mga namumuno sa kanila — na hindi naman nagsisikap para malutas ang pangunahing mga problema ng bansa at mapaunlad ang kalagayang pangkabuhayan — ay walang inaatupag kundi maglunoy sa kanilang pagpipintasan at walang kawawaang pagdedebate. sa bulwagan din nito malimit itanghal –sa Kamara man o sa Senado — ang mga palabas at buladas at karnabal ng walang kawawaang mga debate o balitaktakan.

at nananatiling nakalutang ang putik na ito para salaminin ng mga mamamayan.―Saksi sa nakalulungkot na kalagayang ito ang nagdaang mga pangyayari sa Kongreso. ituring o gawing isang malaking biro lamang ang buong bagay na ito. maliban sa pagbubunyag ng mga katiwalian ng isa o ibang partido. malamang kaysa hindi. Ito ang pangunahing layunin: lumikha sa mga mamamayan ng isang malaking isyung pampulitika sa pamamagitan ng mga palabas. noon pa man. ang mga dakilang adhikain.‖ Bukod sa napagtibay ng Kongreso ang mahigit na isang trilyong pisong pambansang badyet na. ―Pagkatapos nito.‖ walang patumanggang pagpatay ng mga awtoridad sa pinaghihinalaang mga holdaper. ―Mula sa lahat ng mahahabang diskursong pampulitika ng mga lider. anu-ano nga bang mga batas ang naisulong nito para sa tunay na pambansang kapakanan? Sa pagsisimula ng Semana Santa. ititigil nga ang regular na sesyon ng Kongreso para mangilin at magpakabanal ang ―mararangal‖ na mga miyembro nito. ay mauwi lamang ang 30% sa malaimbudong bulsa ng mga mandarambong sa pamahalaan sa pamamagitan ng kung anu-anong katiwalian. Ano pa ba ang susunod? . Buong ligayang magpapahinga maging ang tamad na mga mambabatas na bihirang dumalo sa sesyon. pinag-uusapan na magkakasundo ang mga koalisyonista at mga rebelde sa partido. sa wakas. Hello. walang narating na anuman. transaksiyong ZTE na ibinulgar ni Jun Lozada. labis na putik ang hinalo mula sa kailaliman ng puwit ng partido. ang maanomalyang pagbagsak ng Legacy na libu-libong kliyente ang lumilitaw na naonse. o magliliwaliw at magpapasarap nang husto sa ibang bansa habang nakatunganga at titiguk-tigok ang lalamunan ng matagal nang inuulol na masang sambayanang patuloy at patuloy na umaasang makatitikim din sila ng glorya sa ilalim ng liderato ni La Gloria at. ng mga rebelde sa partido. sa kung anu-anong imbestigasyon — jueteng payola. magbabakasyon kaya ang iba sa piling ng lihim nilang mga kulasisi. at ng mga konserbatibo. ng isa o ibang grupo. karnaper at ―drug pushers. nitong dakong huli. milagro ng mga milagro. ―fertilizer fund scam.‖ pagkakasangkot diumano ni Unang Ginoo Mike Arroyo sa ―lutuan‖ ng kontrata sa mga proyektong pinondohan ng World Bank at. alam ng mga mamamayan na walang maaasahan sa isang partidong ang mga adhikain at balak ay magkamit ng kapangyarihan sa pamamagitan ng anumang paraan para mabigyang-kasiyahan ang mga ambisyong personal. baka mahango na rin sila sa karalitaan at kabusabusan. ―Putik. ipangalandakan ang mga prinsipyo. pagkatapos ng labis na ingay at bahagyang kabuluhan.‖ ―euro generals. Garci. pagtagal-tagal. habang ipinagtatanggol sa pamamagitan ng mabulaklak na mga salita ang mga patakarang pangkabuhayang makabubuti diumano sa mga mamamayan at. ng mga miyembro ng partido mayorya. Ano bang talaga ang nagawa ng Kongreso? Umusok ang buong Kongreso.

Nariyan pa rin. Matapos ang halos 14 na taon ng paghahari sa bansa ng malupit. sa wakas. marahas. at mapandambong na Batas Militar. mapanikil. ang mabilis na pagbasura agad ng masusugid na basalyos ng Malakanyang sa mga kasong ―impeachment‖ na iniharap ng mga kinauukulan laban kay La Gloria. may naisulong na bang mga batas kaugnay nito upang masugpo o hindi na paulit-ulit na mangyari ang nakasusuka nang pandurugas at pandarambong sa salapi ng bayan. at maging si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na naluklok sa kubeta ng kapangyarihan sa pamamagitan . malaya‘t progresibo at demokratiko. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Nasa paligid na diumano ang mailap na anino ng lantay na hustisya sosyal. Sa nabanggit na litanya ng mga imbestigasyon ng Kongreso. naghosana sa kaitaasan at masigabong nagbunyi nang malamang lumayas na ng Malakanyang ang diktador kasama ang pamilya at pangunahing matatapat na basalyos. ang malabayaning pagkilos ng sambayanan noon na naglundo sa kilala ngayong Edsa 1. Enrile at Honasan. waring lumakad tuloy sa alapaap ang marami. Nariyan ang mga Cory. sa naturang mga petsa. ang mga basalyos ng yumaong si Jaime Kardinal Sin. Natural. huwag nang banggitin pa ang niluluto‘t iginigilgil na Cha-Cha (pagbabago sa Konstitusyon) na minamaniobra ng mga kapit-tuko sa poder at tagahimod ng kuyukot ng dayuhang mga interes. ang mga Lopez at Ayala. Maaalaala. Nasilayan nga sa papawirin ang bahagyang liwanag matapos ang paghahari ng dilim sa isang yugto ng kasaysayan ng bansa. Ramos. Kuya Juan at Ate Kulasa? Hindi tuloy namin maiwasang hinalaing marami sa ―mararangal‖ na mambabatas ang nagbuburat lamang (naglalasing lamang ang kahulugan sa Kabikulan) o talagang dalubhasa silang magtanghal ng mga sarsuwela‘t moro-moro? Nasalaula: Di wa n g Ed sa 1 February 9. di nga kasi. tuwing sasapit ang Pebrero 22-25. ipinagpasalamat nga ng mga madasalin at naghihilamos ng agua bendita sa sinasabing milagrosong Birhen ng Edsa ang pagbagsak. Hindi nga masamang gunitain. ng diktatoryal na rehimeng Marcos. may nalinawan ba ang bayan? Lumabas ba ang katotohanan? O pinalabo lamang ang lahat-lahat? Bagaman paulit-ulit na binibigyang-diin na para makatulong sa pagbalangkas ng mga batas — hindi pasiklab lamang sa mga mamamayan — ang naturang mga imbestigasyon. hindi maiiwasang sariwain ng mga bida — kahit sa kanilang pag-iisa — ang mga papel na ginampanan nila sa Edsa 1 na waring isang madulang pelikula na walang kawawaang wakas. mapayapa‘t maunlad. gayundin ang hindi masawatang paglabag sa lehitimo‘t sagradong demokratikong mga karapatang sibil ng sambayanan? Ano ba talaga ang nagawa ng Kongreso. Ordonez (Kolum) MARAMI ang nag-akala noong 1986 na ang buwan ng Pebrero ang simula ng pambansang pagbabago tungo sa isang lipunang makatao‘t makabayan.

matapos ang pagsuong sa anumang panganib at manindigang handang ibuwis ang buhay kung magkaroon man ng madugong sagupaan. panlipunan at pang-ekonomiyang ganap na magsusulong sa kapakanan ng bansa at ng masang sambayanan upang makalaya. sa aklat ng kasaysayan ng Edsa 1. walang mukha ni pangalan. Nanatili nga silang mga anino lamang. hindi napasama sa aklat ng mga tula ―ng mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika ng aking bansa. . napatalsik nga sa poder ang diktador at naibalik sa bansa ang dati ring palsipikadong kalayaan at kasarinlan at kunwa-kunwariang demokrasya. Higit pa ngang masama. magpahanggang ngayon. Naibagsak nga ang diktadura ngunit. ng tuso‘t salanggapang na mga kapitalista‘t asendero.naman ng Edsa 2 na. sa wakas. hindi mapapasubalian. nanatiling ekstra lamang ang libu-libong ordinaryong mga mamamayang buong giting na sumuporta sa mga bida. wala naman sila noong malinaw na mga programa o patakarang pampulitika. ng mala-asong mga tagahimod ng kuyukot ng dayuhang mga interes. ipinampunas nga ng paa at puwit ng mga diyus-diyosan ang dignidad ng bayan at ng masang sambayanan. mula sa rehimen ni Cory hanggang sa administrasyon ngayon ni La Gloria. sa kabila ng apat na rehimeng humalili sa diktatoryal na rehimeng Marcos. Pinatunayan noon sa buong mundo na maaaring patalsikin sa poder ang sinumang abusadong lider ng bansa kung nagkakaisa sa pagkilos ang malawak na sektor ng sambayanan. Maaaring nagising ng Edsa 1 ang matagal na nakatulog na damdaming makabayan at naisulong ang kamulatan at pagiging militante ng maraming mamamayan laban sa anumang uri ng inhustisya at pag-abuso sa kapangyarihan ng mapanikil at mapandambong na rehimen. Ano nga ba ang dapat ipagpasalamat ng sambayanan sa Edsa 1? Piknik ba lamang ito o tunay na rebolusyon? Nabago ba ang nakasusulukasok na pambansang kalagayan? Matapos ang magiting na pagharang sa mga tangke at sundalo ng Estado habang madamdaming inaawit ang Bayan Ko. sa tanikala ng kabusabusan o karalitaan at makaamoy man lamang — kahit bahagya — ng lantay na hustisya sosyal. Nakalulungkot. kung susuriin. kinalimutan o ibinasura ng uring mapagsamantalang nagrigodon sa kubeta ng kapangyarihan ang lehitimong mga karapatan at kapakanan ng mismong karaniwang mga mamamayang sinikil at sinalaula sa panahon ng diktadura. di nga kasi.‖ sabi nga ng makatang si Otto Rene Castillo. at nakasusulak ng damdamin. ay ibinunsod ng impluwensiya ng karanasan sa Edsa 1. paulit-ulit pa ring itinatanong: Naisulong ba ang tunay na pambansang kapakanan? Maliwanag na nagkaisa lamang ang mga bida sa Edsa 1 na ibagsak sa poder si Marcos para sila naman ang umugit o mamahala sa bansa ngunit. lumitaw na ang Edsa 1 ay isang yugto lamang ng waring walang katapusang sarsuwelang patuloy na ginagampanan ng mga naghahari-harian sa lipunan tulad ng bastardo‘t salabusab na mga pulitiko. Ano nga ba ang diwa ng Edsa 1 na dapat gunitain at ipagbunyi taun-taon? Matapos nga ang lahat-lahat. at ng iba pang pawang lumalaklak sa pawis at dugo ng masang sambayanan.

at sila naman ang namayagpag sa kapangyarihan kaakibat ang mga grasya‘t nakalalasing na mga pribilehiyo habang. malinaw na namamayani pa rin. Samakatuwid. at iba pang nabibilang sa uring api‘t busabos. paulit-ulit na nasalaula ang diwa ng Edsa 1. Mahirap mapasubalian. Ikinatakot ng Amerika na kung magkaroon ng giyera sibil at manalo ang malakas nang puwersa noon ng mga makabayan at progresibo at kung ang mga ito na ang hahawak sa renda ng pambansang kapangyarihan. ang hustisya‘t demokratikong mga proseso. kundi ANG MGA BATAYAN NG PAGKAKAISA. lagi‘t lagi lamang pumapabor sa uring hari-harian at mapagsamantala sa kapinsalaan ng bansa‘t masang sambayanan. Kung tutuusin. kahit nagkaroon pa ng Edsa 2 at nabigong Edsa 3. Hinog na hinog na noon ang rebolusyonaryong mga kondisyon sa bansa para sa isang tunay na himagsikan. at dinala sa Hawaii. Unang-una. gayundin ang kanilang pagkasalabusab sa pondo ng bayan. hanggang ngayon. Nakita ng Amerika na hindi na epektibo si Marcos bilang tuta nito para pangalagaan pa ang kapakanan ni Uncle Sam sa Pilipinas sapagkat galit na galit na hindi lamang ang masang sambayanan. Mula sa rehimen ni Tita Cory hanggang ngayon kay La Gloria. ang mga dinastiyang pampulitika. Kaya. baka hindi agad napatalsik ang diktador at kailanganin pa ang talagang madugong rebolusyon kung hindi minaniobra ng mga diyus-diyosan sa Washington — hindi ng Birhen ng Edsa — ang umiiral na kalagayan noon. sa kabilang banda. maliwanag nga na nagkaisa lamang ang lumitaw na mga bida na wakasan ang diktadura. sa kabilang banda. at malalim na susuriin. Mula nga noon. Ang pinabagsak na masamang rehimen ay napalitan lamang ng masama rin. sinundo nga ng helikopter ni Uncle Sam sa Malakanyang si Marcos at ang buo niyang pamilya. tinawagan nga ng Amerika si Marcos. kundi maging ang mga elitista‘t mayayamang sinagasaan ni Marcos ang makasariling mga interes. hindi sa Paoay. pilipitin ang leeg. hindi naman nabago ang tiwaling balangkas ng lipunang kontrolado‘t pinaglalaruan lamang ng iilang piling grupo ng mga tao ang pambansang pulitika‘t ekonomiya. at tumindi pa nga. Lalong sumidhi ang pagkasugapa sa kapangyarihan ng mga nasa poder. sa kasagsagan ng Edsa 1. kasama ang ilang piling basalyos. o paikuting parang trumpo upang maging masunurin sa imperyalistang mga kagustuhan ni Uncle Sam. tiyak na mawawasak ang lahat ng mapandambong na interes ng Amerika dito. naibalik nga lamang sa bansa ang sinasabing palsipikadong kalayaan at demokrasya na. batay sa marami nang pangyayari. lalo na nga ang buhay ng dayukdok na masang sambayanan –mga manggagawa‘t magsasaka. binalaang hindi dapat dumanak ng dugo at makabubuting iwan na ang puwesto. nanatiling titiguk-tigok ang lalamunan ng dayukdok na masang sambayanan. mga ordinaryong empleyado sa gobyerno. Naiwan sa kangkungan ang kapakanan ng nakararaming karaniwang mamamayan mula noon hanggang ngayon. kailangan nang ibasura si Marcos at palitan ng isang personaheng katanggap-tanggap sa mga mamamayan — si Tita Cory nga na madasalin at mahinhin — ngunit. kayang-kayang diktahan.Kung maituturing ngang rebolusyon ang Edsa 1 — hindi waring isang madulang pelikula lamang — mahalaga tuloy ang sinabi ng rebolusyonaryong si Fidel Castro ng Cuba: ―Ang mahalaga sa isang rebolusyon ay hindi ang mismong PAGKAKAISA LAMANG.‖ At sa Edsa 1. o higit pang masamang mga rehimen. Naging higit pang garapal ang .

hindi na nga ito dapat ipagtaka. Nemesio E. iisa ang kulay. nakabalik naman sa inodoro ng kapangyarihan — at namamayagpag ngayon sa pribilehiyo‘t impluwensiya — ang ilang piling basalyos ni Marcos na lumilitaw na kinukupkop pa‘t kaalyado ng kasalukuyang mga namumuno sa bansa. Kailan nga kaya ito magwawakas para sa tunay na pambansang katubusan? # T agalikha ng P agb ab ago January 31. at ipinangangalandakang demokrasya‘t hustisya sosyal. kahit pinatalsik sa poder ang diktador. nananatiling kahabaghabag na ekstra ang masang sambayanan sa masalimuot na sarsuwela ng mga bidang mandurugas. Hindi tuloy naming maiwasang maaalaala ang mga nilalaman ng nobelang ―The Revolutionists‖ ng yumaong si Dr. talagang dayukdok hanggang ngayon. Ordonez (Kolum) MATAPOS ang malakarnabal na eleksiyon noong 2004 na pinamayanihan pa rin ng terorismo. api‘t busabos ang nakararaming ordinaryong mga mamamayan. Ano nga ba ang dapat na gunitain at ipagpasalamat sa Edsa 1? Ang mapalitan ang dating mapanikil at salabusab na rehimen ng bago‘t mapanikil at salabusab ding mga rehimen? Habang patuloy na sinasalaula ng mga nasa poder.pangangayupapa ng pambansang liderato sa dayuhang mga interes na lalong ikinalulugmok ng pambansang ekonomiya tungo sa higit pang gutom at karalitaan ng ordinaryong mga mamamayan. silang bumubuo ng uring naghahari-harian at mapagsamantala. Higit pang masama. Habang namumuwalan sa grasya‘t pribilehiyo ang bibig ng mga diyus-diyosan sa lipunan sa pamamagitan ng kung anu-anong hokus-pokus at garapal na katiwalian. Sabagay. Natural. sapagkat magkakabalahibo naman sila. makabayan at progresibong edukador na naging biktima ng Batas Militar sa ilalim ng diktadurang Marcos at ng dalawang tangkang pagpatay sa ilalim naman ng rehimen ni Cory Aquino. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. . Ginagamit lamang ang eleksiyon upang patuloy na makapagrigodon sa poder ang mga hari-harian sa lipunan at patuloy na mapagsamantalahan ang bayan. ng mga diyus-diyosan at hari-harian sa lipunan ang diwa ng Edsa 1. gayundin ng sinasabing kalayaan at kasarinlan. bilihan ng boto. patuloy at patuloy din lamang nilang iduruyan at lulunurin ang masang sambayanan sa ilusyon ng buladas na pambansang kaunlaran. habang nagririgodon lamang sa poder ang uring mapagsamantala. dating Presidente ng Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas at nakilala bilang makatao. maniobra sa listahan ng mga botante at mga paglabag sa sinasabing mga batas ng Comelec maisulong lamang ang ambisyong pampulitika ng mga kinatawan ng uring mapagsamantala. luminaw nang luminaw ang paniniwala naming talagang inutil ang eleksiyon upang magkaroon ng pambansang pagbabago. Prudente.

na laging nasa ilalim ito ng dikta ng imperyalistang mga polisiya ng Amerika. kahit bahagya. pangisdaan at panggugubatan. upang walang mamamayang niyayapak-yapakan lamang ng mga promotor ng inhustisya‘t pagsasamantala. Hindi maikakaila. sapagkat nakaugalian na nilang pangalagaan ang makasarili‘t mapandambong na mga interes — bukod sa pagiging tagahimod pa ng kuyukot ng dayuhang kapakanan — mukhang imposibleng isulong nila ang mga programang nilinaw sa naturang nobela tungo sa pambansang pagbabago. at balitaktakang walang kawawaang labis na pinag-aaksayahan ng pera ng bayan. unang-una. kinakailangang magkaroon ng masaklaw na programa sa pabahay. kasabay nito.Sinuman ang maluklok sa inodoro ng kapangyarihan sa Malakanyang at kung sinu-sino man ang mamayagpag sa bulwagan ng Kongreso na karaniwang tanghalan lamang ng mga buladas. na higit na kinakalinga ng hustisya ang mahihina at kapos-palad.‖ panahon nang pairalin ang demokrasyang hindi elitista kundi panlahat o pambansa. Dapat. ang panggitnang-uri. kung gusto rin lamang maisulong ang pag-unlad ng pambansang ekonomiya. Ang mahirap nga lamang. sapagkat ito ang pangunahing batayan ng tunay na demokratikong gobyerno. Maisasakatuparan ito kung magkakaroon ng tunay na repormang pansakahan na magpapalaya sa mga magsasaka at obrerong-bukid na matagal nang inaalipin o binubusabos sa ilalim ng mala-piyudal na sistema at. kung tutuusin. kalusugan. Dapat ding kilalanin at patuloy na igalang ang karapatan ng mga katutubo sa kanilang kinagisnang mga lupaing minana pa sa kanilang mga ninuno. Binigyang-diin ng ―The Revolutionists‖ na dapat na patuloy na pangalagaan ang pambansang soberanya at dignidad kaya kinakailangang manuntunan sa malayang patakarang panlabas. . edukasyon. kinakailangan din ang modernisasyon ng agrikultura. pinakamahalaga nga ang pambansang interes kaya nararapat na ring ibasura ang di makatarungang mga tratado sa pagitan ng Estados Unidos at ng Pilipinas bagaman. Kailangan din ang isang pambansang Kongresong may sapat na representasyon ang masa. Ayon pa rin sa naturang akda. at iba pa. pataasan ng ihi. trabaho. ayon sa naturang nobela. Maliwanag ding doble-kara ang kasalukuyang hustisya — iba para sa mayaman at makapangyarihan at iba rin para sa maliliit at kakaning-itik. Kailangang itaguyod din at paunlarin ang mga kooperatiba. at itinataguyod at ipinagtatanggol sa lahat ng oras ang demokratikong mga karapatang sibil at pantao ng sambayanan. sa kabilang banda. at mga kabataan. matagal nang kinakalawang at palsipikado ang umiiral na demokrasya sa bansa at malinaw na pumapabor lamang sa mga naghahari-harian sa lipunan kaya. di gaya ngayon. Bilang testamento ng lantay na hustisya sosyal. Higit sa lahat. upang balangkasin ang isang bagong Konstitusyon ng Pilipinas na magbabasura sa opresibo o mapanikil na mga batas na iginigiit ng mga elitista. kinakailangang ding makipagkaibigan sa ibang mga bansa — anuman ang ideolohiya at kredo — pero batay sa prinsipyo ng pagkakapantay-pantay at paggalang sa isa‘t isa. ayon sa ―The Revolutionists. ang kanilang mga kaisipan ng adhikaing baguhin ang napakasama at nakasusuka nang pambansang kalagayan. lubhang kinakailangang paunlarin ang agrikultura at mga kanayunan. makabubuting isaalang-alang ng mga ito ang mga puntong binigyang-diin sa ―The Revolutionists‖ kung nalahiran man lamang.

Sa gawaing ito ng pagsusulong sa de kalidad na edukasyon. Sa kasalukuyang panahon. at tiyakin ang ganap na trabaho o empleyo at makatarungang suweldo ng mga manggagawa upang maitaas ang kalidad ng kanilang pamumuhay. Nararapat. Pero.‖ na lubhang bigyang-diin ang siyensiya at teknolohiya at pananaliksik. P AGK AB US AB OS January 22. dapat na laging pangalagaan ang kapakanan ng bansa at masang sambayanan. ang masang sambayanan naman talaga ang lumilikha ng pambansang pagbabago. Ang pagkakaroon ng de kalidad na edukasyon — praktikal at teoritikal — ang ipinunto pa rin ng nobela ni Dr. unang-una. unang-una. Isang pragmatiko at progresibong ekonomiya ang dapat diumanong pairalin sa panig man ng dayuhang kapitalista o ng mismong gobyerno. sports at magkakaibang kultura. ayon sa ―The Revolutionists. pangmoral at espirituwal. Ito ang tinatawag na edukasyong makatao. kahit paano. na isaalang-alang man lamang ng mga ito ang makabuluhang mga punto ng nabanggit na akda. sining. Sa pagsusulong ng pamahalaan sa ikauunlad ng ekonomiya. Mulang kinder hanggang unibersidad. sa kabilang banda. o suntok sa buwan. ang makasariling interes ng uring mapagsamantala. Ordonez (Kolum) DAHIL sa talamak o litanya ng kawalanghiyaan at katiwalian sa halos lahat ng tanggapan ng gobyerno — na kalimitang ang pambansang liderato pa ang pangunahing nasasangkot — dumating na ang sandali sa aming buhay na higit pa naming iginagalang ang mga puta kaysa maraming opisyal ng burukrasya. lumilitaw — maliban sa mangilan-ngilan na parang ginto sa tambak ng nabubulok na mga dayami — na bentador pa nga sila ng pambansang kapakanan sapagkat kinakatawan nila. pangkatawan. malaki ang papel dito ng siyensiya at teknolohiya at. pampulitika‘t pangkabuhayan. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. makabayan. gayunman. hindi dapat manaig ang kasuwapangan ng mga kapitalista sa sobra-sobrang tubo na labis na ipinaghihirap ng bansa at ng ordinaryong mga mamamayan.Iminungkahi din ng ―The Revolutionists‖ ang isang sistema ng ekonomiyang hindi kontrolado ng iilang kapitalista (monopoly capitalism) na mayayaman lamang ang nakikinabang. Natural. gayundin. Samakatuwid. Prudente. sa takbo ng mga pangyayari at sa uri ng mga pulitikong namamayagpag sa kapangyarihan. dapat na maipagkaloob ito ng gobyerno sa lahat ng Pilipino para sa kanilang kaunlarang pangkaisipan. ang mga aklat sa kasaysayang sinulat ng mga elitista at imperyalista at patuloy ding linangin at paunlarin ang literatura. ginigiyahan ito at pumapailalim sa mga regulasyon ng pamahalaan. progresibo at siyentipiko kaya kinakailangang rebisahin at baguhin. Makabubuti tuloy ngayon na limiin ng pambansang liderato ang pitong puntong programang inilahad ng ―The Revolutionists‖ kung talagang matapat ang adhikaing mabago ang nakasusulukasok na ―status quo‖ at masagip ang bansa. maituturing na imposible. Sabagay. Sa mga madasalin at nagbabanal-banalan at kinakalyo na ang mga daliri sa karorosaryo maging sa loob ng kani-kanilang marmol at . katuwang dapat ang pampribadong mga paaralan pero. ang wastong pangangalaga sa kalikasan at mga likas na yaman. sa kinalulublubang krisis na panlipunan.

ospital at mga paaralan) na nararapat na nasa kamay lamang ng mga Pilipino alang-alang. unang-una. habang nagkakalkal sa mga basurahan ang mga patay-gutom. telekomunikasyon at mass media. dinagsa at patuloy na dinadagsa ng dayuhang kapital ang China at Vietnam nang hindi na kailangang iakma sa interes ng mga negosyanteng iyon ang mga probisyon ng Konstitusyon ng naturang mga bansa tulad. lumilitaw na para lamang sa iilang mandurugas at mandarambong sa burukrasya‘t lipunan ang sinasabing sangkatutak na grasya‘t pribilehiyo mula sa diumano‘y mahabaging Diyos sa langit. dahil biktima siya ng masama‘t tiwaling sistema ng lipunang ipinagkakait sa maraming maralita ang karapatang mabuhay nang marangal bilang tunay na mga tao at. inamin na kamakailan ni Espiker Prospero Nograles ng Kamara sa isang panayam sa isang estasyon ng radyo na talagang aalisin nila sa iginigilgil na pagbabago sa Konstitusyon (Cha-Cha) ang mga probisyong pang-ekonomiya na naglilimita sa kapangyarihan ng dayuhang mga kapitalista upang dumagsa o ibuhos diumano sa bansa ang puhunan ng mga iyon.alpombrado at pinabangong kubeta. habang nagtitiis sa mga barungbarong at makikipot at maruruming entresuwelo ang mga trabahador na hindi pinasusuweldo nang husto at kinakailangan pang magbuwis ng buhay sa mga demonstrasyon at welga para marinig ng mga kinauukulan ang inaamag na nilang mga karaingan. higit na marangal at moral ang puta kaysa naglisaw na mga payaso‘t sirkero sa gobyerno. higit na masama. isang napakasamang babae ang puta. isang latak ng lipunan na nakasisira sa diumano‘y kabanalan at kalinisan o moralidad ng umiiral na lipunang kontrolado lamang ng iilang ganid at salanggapang. sa Kongreso man o sa Malakanyang na itinuturing na santuwaryo ng diumano‘y mararangal na tao na wala na yatang ginawa. Sa kabilang banda. noon pa man at hanggang ngayon. unang-una. . habang namamaluktot sa malamig na bangketa at mga damuhan ng parke ang mga walang bahay. Sa kabilang banda. Katunayan. kung saan. habang nakabalandra ang anino ng karalitaan sa humpak na pisngi ng mga pulubi at sa pudpod na takong at suwelas ng sapatos ng mga naghahanap ng trabaho. Naghuhumindig tuloy ang katotohanang ang itinuturing na mararangal na tao sa gobyerno ang sila pang bentador ng pambansang kapakanan at ng kinabukasan ng susunod pang mga henerasyon sa pamamagitan ng kanilang pamamanginoon sa dayuhang mga interes kaya hindi man lamang nila mailabas ang kanilang dila upang tutulan ang mapaminsalang mga kahingian at patakaran ng IMF-World Bank at ng iba pang mga instrumento ng imperyalismong Amerikano. Sa aming abang palagay. babayaang pasukin din maging ang pambayang mga utilidades (tubig at kuryente. sa pambansang seguridad. habang binabaril pa ang mga magsasakang humihingi ng tunay na reporma sa lupa o pinuputulan ng dila ang mga tinig na humihingi ng pambansang pagbabago. 100% kontrol sa mga korporasyon at negosyo at. Mismong katawan lamang ng puta ang kanyang ibinibenta dahil sa karalitaan. kundi isangkalan ang pambansang kapakanan para lamang patuloy na mapagsamantalahan ang dayukdok o busabos nang sambayanan. ng pribilehiyong makapagmay-ari ng mga lupain at gusali doon. Pahihintulutan na silang bumili at magmay-ari ng mga lupain at gusali dito. nagbibingibingihan naman ang ―mararangal‖ na tao — lalo na sa Kongreso — at kinakailangan pa yatang pagbabambuhin sa ulo upang maisip ang tunay na kapakanan ng bayan. transportasyon.

na nakasusulak ng dugo ang makitang sa sariling bayan ang mga Pilipino‘y alipin pa rin ng mga dayuhan. Singapore. mapribilehiyo at makapangyarihang mga tao — tulad ng mandarambong na negosyanteng mga pulitiko. sa sarili nilang bayan. kusinerong Intsik o Pranses. tablerya‘t tindahan ng piyesa ng mga sasakyan. Lubhang napakalalim na nga ang pagkakabaon at napakahigpit na ang pagkakapit ng ugat ng kaisipang alipin sa pambansang kamalayan kaya. Hindi tuloy naming maiwasang mangarap na sana‘y magkaroon kami ng tsuper na Amerikano. Kung tagahugas man sila ng puwit ng mga pasyente sa mga ospital sa Amerika. ang kanilang katayuan sa buhay at patuloy pa ngang ipinagkakait sa kanila ang karapatang mabuhay na parang tao sa ilalim ng tunay na hustisya sosyal at pagkakapantay-pantay. Amerikano (sangkatutak din ngayon ang mga Koreano) — at mga Pilipino ang katulong o inaalila. Pranses. Hongkong. lumuhod pagkatapos. sakang man o piki. labanderang Espanyola. Bombay. Sa halos lahat ng larangan ng ekonomiya. para matikman naman ng isang Pilipino na amo siya ng mga dayuhan sa mismong sarili niyang bayan.Sino nga kaya ang higit na marangal? Sino nga kaya ang higit na imoral? Ang putang nagbebenta ng sarili niya lamang katawan o ang pambansang lideratong patuloy na ipinagbibili ang buong bayan at ang mismong kapakanan ng sambayanan? Bunga marahil ng mahigit na 300 taon na pagkakakulong ng pambansang kamalayan sa loob ng kumbento ng kolonyalismong Kastila at halos 50 taon namang pagkakabartolina natin sa wika. basar. matagal nang inilibing ang kanilang pag-asang mapaunlad. edukasyon at kulturang Amerikano at nakapagkit na sa marami ang kaisipang kolonyal. at ng mga basalyos at tau-tauhan ng dayuhang mga interes — hindi na gaanong nakasisiklab ng damdamin at nakamamanhid ng utak kung bakit nagpapabusabos ang maraming Pilipino kapag sila‘y nandarayuhan sa ibang mga bansa. nang magsarbey ilang taon na ang nakararaan sa Unibersidad ng Pilipinas — na . Aleman. Canada o Bretanya. Higit. sa dambuhalang mga pabrika‘t korporasyon hanggang sa maliliit na restawran. ng mga santo-santito ng kung anu-anong relihiyon. Higit pa nga kung tayo ang nandarayuhan sa Gitnang Silangan at Europa at Amerika o maging sa mga kanugnog-bansa natin sa Asya. kung para man silang mga kalabaw na pantrabaho sa mga minahan sa Aprika o sa minahan ng langis sa disyerto ng Gitnang Silangan. masahistang Haponesa at hardinerong Arabo. Puti man o dilaw. Hapon. Japan o iba pang bansa. sa kabilang banda. at lumilitaw nga na ang Pilipinas ay hindi isang bansa para sa nakararaming maralitang mga mamamayan kundi para lamang sa iilang pinagpalang grupo ng maimpluwensiya. o kahit dating mga bagamundo lamang sa sarili nilang bayan ang mga dayuhang ito. hindi sila masisisi sapagkat. kung labis man silang pinagmamalupitan ng kanilang mga amo bilang mga katulong sa bahay sa Dubai. amoy-bawang man o may anghit. hindi na dapat ipagtaka tuloy kung bakit tayong mga Pilipino ang lumilitaw na pinakasanay at pinakamatapat mamanginoon at magpabusabos sa sinumang dayuhan sa mismong sarili nating bayan. pinapanginoon natin sila pagdating sa ating bansa at kulang na lamang na magpatirapa tayo sa kanilang harapan. ng hindi mabusug-busog na mga asendero‘t kapitalista. Dahil sa kakulangan ng mailap na oportunidad sa sariling bayan bunga ng napakatiwaling balangkas ng lipunan. kahit bahagya. dayuhan ang mga amo — Intsik. at himurin ang kanilang kuyukot.

ang dating naninilaw na bukirin ay naging luntian. wala ni isa mang punongkahoy. Nagkagulo ang mga ibon. Dapat nating muling buhayin ang ating makasaysayang nagdaan. Ingles. Claro M. Dapat nating maabot ang mga ideya at pangyayari ng mga panahong iyon. Australyano. Habang pinapatay ng mga puwersang dayuhan ang ating pambansang pagkalahi. Malinaw kaya itong palatandaan na labis na nating ikinahihiya ang pagiging Pilipino sapagkat. tayo‘y lahi na ng mga busabos? Hindi pa marahil huli ang lahat at higit na hinihingi ng panahon na gisingin at pag-ibayuhin ang mga puwersang makabayan. Canadian. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa pamamagitan ng pakikipagsabuwatan at lubos na pamamanginoon ng ating walang gulugod — at masahol pa sa puta — na pambansang liderato sa kanilang mga among dayuhan sukdulan mang ibenta ang pambansang kapakanan. Recto.ipinalalagay na makabayan at progresibo ang mga estudyante — at itanong kung anong lahi ang gusto nila kung ipanganganak silang muli. Nag-utlawan ang mga damo sa dibdib ng lupa at sa loob lamang ng ilang araw. sapagkat sa bukiring iyon. . nahaharap tayo sa ganito ring mga suliranin at dapat natin itong harapin sa pamamagitan din ng pamamaraan ng makabayan nating mga kababayan noon. at iba pang kilalang lahi. hindi ang liblib na panahon ng ating mga ninunong Malay kundi ang rebolusyonaryo nitong panahon taglay ang nag-aalab at matapat nitong propaganda at ang maluningning nitong paghantong sa larangan ng labanan. Sinabi niya na tungkulin ng mga makabayan noong panahon ni Rizal na labanan ang ganito sapagkat alam nila na ―hindi isang bansa ang isang sambayanang walang tatak ng pagkalahi‖ at ―isang makabayang tungkuling hinihingi ng pangangailangan ang pangalagaan natin ang ating pagkalahi. Pranses. sa pananaw ng daigdig. nagliparan patungong kanluran. Ordonez (Maikling Kuwento — sinulat noong dekada ‗60 ngunit malaganap na nangyayari ngayon) 1. sapagkat ang mga iyon ang nagsilbing inspirasyon at nagpatibay sa isang buong lahi para hanapin at matagpuan ang paglaya mula sa tanikalang dayuhan. pambansang karangalan o dignidad. LUPA MAAGANG TUMAKAS ang ulan sa mga ulap at ang nakangangang mga bitak ng bukiring iyon na nasa makalabas lamang ng lungsod at malapit sa daangbakal ay unti-unting nagsitikom. iilan lamang ang sumagot na gusto pa rin nilang maging Pilipino at ang karamiha‘y gustong maging Amerikano.‖ # INUUOD NA B I SI G SA TI YAN NG B UW AY A January 9.‖ Binigyang-diin pa ni Recto: ―Ngayon. Tumingala sa langit ang nanginginaing mga kalabaw at ang mga kuhol na nagbaon sa buong panahon ng tag-araw sa gilid ng nangagdipang mga pilapil ay nagsimulang umahon at gumapang patungo sa mga pinitak. nararapat lamang na higit nating dinggin ang panawagan noon ng yumaong makabayang Sen.

Kabesa. Kabesa? Nakapagpunla na kami. Pinalalayas na kayo rito ng me-ari. Kabesa.‖ sabi nito. Kabesa. ang nalalabing mangilan-ngilang magsasaka‘y nagsipaglinis na agad ng mga yugo at araro at suyod. at nabasa ang mga sahig na kawayan. Saka ang aanihin namin sa taong ‗to ang s‘ya po lang naming inaasahan.‖ ―Maawa kayo sa amin. nagsipamintana sila. isiningkaw ang mga kalabaw at sinimulan na nilang sugatan ang malambot at hindi na tumututol na dibdib ng lupa hanggang isang araw. di rin naman akin. nagpagulung-gulong at nagtampisaw sa may tubig nang mga pinitak. Saka matagal na naming sinasaka ‗to. Natuwa at naghubad ang mga bata. lumubid ng mga pamitik. pinasan ang mga araro. umulan nang umulan. Ma‘wa po kayo sa amin. at pinagmasdan nila ang masinsing mga patak ng ulan at ang luntian nang kabukiran. Inihanda na rin ng mga babae ang mga basket na sisidlan ng pagkain.‖ ―Pero. Parang awa n‘yo na po sa amin!‖ ―Talagang wala na tayoing magagawa. Sabihin po n‘yo sa me-ari na pagkatapos na ng anihang ito. naghabulan at naligo sa ulan. nangalumbaba.‖ ―Di na po kami kakain sa taong ito. umiyak ang mga bubong na pawid. ―H‘wag na kayong mag-araro pa.‖ ―Ano‘ng magagawa natin? Di naman inyo ang lupang ito. bigla na lamang sumulpot sa kabukirang iyon ang katiwala ng may-ari ng mayamang lupang iyon.Sa mga dampa na halos nakikipagtanawan lamang sa nagsisiksikang mga barungbarong na nasa magkabilang gilid ng daangbakal. Inayos na ng mga magsasaka ang kanilang mga salaan at punlaan. Naararo na namin ang ilang sangkal.‖ ―Naaawa nga ako sa inyo.‖ ―Wala tayong magagawa. Kabesa!‖ . Kabesa. pero talagang wala akong magagawa.‖ ―Ba‘t po. Me katrato na raw siyang bibili nito. at ng mumunting mga pangarap. nakapagpunla na kami. hanggang ang kabukirang iyon ay nagmistulang isang munting karagatang hindi umaalon. Pakiusapan po ninyo siya. Naginaw ang mga dampa. Kabesa.‖ ―Pero h‘wag po muna ngayon. inihanda ang mga binhi. Tulungan n‘yo po kami. Gawin po ninyo ang inyong magagawa. Kabesa. Kabesa? Ba‘t po?‖ ―Namahal na raw ang lupa dito at gusto na niyang ipagbili. ‗Ala po kaming malilipatan agad. Ipakiusap n‘yong huwag muna kaming paalisin dito. Parang awa n‘yo na po.‖ ―Ba‘t po. Maliit daw naman ang inaani ng bukid na ito. ―H‘wag na kayong magtanim ngayon. Umulan. Sa Agosto na sila magbabayaran dahil gusto noong nakabili na makapagtayo na agad dito ng pabrika. ‗Yong parteng silangan ay gagawin namang subdibisyon.

‖ sabi minsan ni Lino. Lumabas din sa bukid ang mga babae. Subukan lang nila! Pagpuputulan ko sila ng bayag!‖ ―Basta‘t huwag tayong umalis ke matapos man ang anihang ito!‖ 2. Hindi iilang ulit na nagbalik ang Kabesa sa kabukirang iyon. paulit-uilit din namang nagmakaawa ang mga magsasaka. Iniwasang lapitan ni kausapin ng mga babae ang kani-kanilang asawa. at muling sinugatan ang dibdib ng lupa. muling pinasan ang kanilang mga araro. sa bawat araw. Kumakaway na ang mga hutok na uhay nito para anihin. isinaksak sa takyaran. dahil matagal na nating sinasaka ito.NANG gabing iyon. isa sa ilang kasibulang magsasaka sa bukiring iyon. nakatikom ang kanilang mga labi at. hindi iilang ulit na sinabi sa mga magsasaka na ipagbibili na ng may-ari ang lupang iyon. Araw-araw kong inihahasa ang aking itak!‖ ―Ang dugo naman niya ang ipatataba ko sa palay!‖ ―Subukan lang nilang palayasin tayo rito. at tahimik na nagsibalik sa kani-kanilang dampa. nakatungo. matagal na pinagmasdan ng mga magsasaka ang madilim na kalawakan ng bukid. Ngunit kinabukasan. Matagal silang namalagi sa bintana ng kanilang mga dampa. ―Alam kong me karapatan tayo sa lupang ito.‖ sabi naman ng isang matandang mga animnapung taong gulang na. tumalim nang tumalim ang dati‘y maaamo nilang mga mata at tumigas nang tumigas ang dati‘y malalambot nilang mukha. at manakanakang sumusulyap sa nag-indak-indak at waring namamaalam nang ningas ng mga gasera. malimit humigpit ang pagkakakapit ng lipakin nilang mga palad. at ang mga mayang umalis noong panahon ng tag-ulan at naglakbay kung saan ay langkay-langkay na nagbalik sa kabukirang iyon at umali-aligid sa papawirin. ―di ako mangingiming ibaon siya sa pinitak. MAKINA GININTUAN na ang bukirin at amoy hinog na palay na ang hangin. Matagal nang nagsipagbaon sa gilid ng mga pilapil ang . halos hindi sila kumukurap. inihasa ang kanilang mga itak. akay-akay ang kanilang mga kalabaw. at paulit-ulit. Pero di ko nga lang alam kung ano ang karapatan nating iyon. lalo na nang maitanim na nila ang mga palay at magsimula na iyong tumaas nang tumaas at lumunti nang lumunti. nakatunganga sa kanilang ama‘t ina. Tahimik maging ang mga bata. ―Subukan nilang ngayon tayo palayasin! Di nila tayo mapalalayas dito hanggang di tayo nakakagapas. hanggang sa sumawa na sila sa pagmamakaawa at. sa palababahan. maagaqng nagsibangon ang mga lalaki. at maagang nagsitulog nang mapansing ang katahimikan ay nakakumot sa kapaligiran. tinalunton ang madulas na mga pilapil. nakaupo lamang sila sa pinakamadilim na sulok ng kanilang dampa. Malabong latay na lamang ang liwanag sa kanluran nang umuwi ang mga lalaki.‖ ―Kapag nagkamaling magpunta rito ang anak ng putang me-ari ng lupang ‗to o ang sinumang demonyong nakabili nito. sa mga palay na iyan. dahil matagal na tayo rito. muling isiningkaw ang mga kalabaw. hinatiran ng pagkain ang mga lalaki.

nakatiim ang kanilang mga bagang. At makaraan lamang ang ilang buwan. at ang iba nama‘y tumakas patungong lalawigan at napadpad kung saan. Kinagat nang kinagat ng matalim na ngipin ng mga buldoser ang mga puno ng palay. ngunit naroroon din ang aali-aligid na mga pangamba. ang mga mata‘y nakapako sa kawalan habang sa tabi nila. at natakpan ang mga bakas ng buldoser. hanggang sa maglaho ang mga damo at sariwa pang mga puno ng palay na dating sumususo sa dibdib na iyon. at sa harap ng kanilang mga dampa. at nakumutan ng bato ang buong disyertong bukid na iyon. kasama ang ilang armadong sundalo ng gobyerno. hanggang sa pumikit ang mga bitak at umalimbukay ang alikabok at nagmistulang isang maliit na disyerto ang dating ginintuang kabukiran. ang mga babae ay nagpapanangisan samantalang ang mga bata ay nakatingin lamang sa dambuhalang mga makinang iyon na patuloy sa pag-usad at pag-atungal. Tinungkab nang tinungkab ng mga buldoser ang nangakadipang mga pilapil. At isang umaga. Lumisan ang mga buldoser pagkaraan ng ilang araw. Malimit ding manaog. pumikit-dumilat na baga ng kanilang mga sigarilyo. Nasa hinog na mga butil ng palay ang mumunting mga pangarap. nang malapit na nilang anihin ang mga palay. ang mga lalaki. nagkahugis ang isang malapad at mababa ngunit mahabang gusali na parang isang nakadapang dambuhalang nag-aabang ng anumang masisila. . Sumunod na dumating ang tala-talaksang tabla at yero at bakal at semento. parang umaatungal na mga dambuhalang balang na sumalakay sa bukid na iyon ang ilang buldoser. Higit ngayong pinagmasdan ng mga magsasaka ang kabukiran at inihanda na nila ang kanilang mga lingkaw at karit. umpuk-umpok na magsisiupo sa gilid ng daangbakal. kinayod nang kinayod ang bitak-bitak na dibdib ng lupa. bigla na lamang iyong sinalakay ng maraming trabahador na buhat kung saan.mga kuhol. at lumisan na rin ang mga magsasaka. at nagtayo ang mga ito ng bodega doon. saka nila manakanakang sinusulyapan ang mga lalaki. tumaas-bumaba. Tanging naiwan sa dating bukiring iyon ang nagbalatay at salasalabat na bakas ng mga gulong ng buldoser. tititig sa gusaling iyon at sa kadiliman ng daangbakal na tinatanglawan lamang ng naggalaw-galaw. pagkahapunan. matagal na tititig sa gusaling iyon na parang malaking kabaong na batbat ng ilaw kung gabi. at halos sa araw at gabi. ang mga magsasaka‘y parang itinayong mga bangkay. at ang mga palaka ay hindi na nagsayaw at hindi na umawit. nilamon nang nilamon ang mga uhay. Mula sa bintana ng nagsisiksikang mga barungbarong kapag parang dugo nang kumukupas ang mapupulang latay ng liwanag sa kanluran at nagsisimula nang umindak-indak ang malamlam at malungkot na ningas ng mga gasera sa pusod ng mga barungbarong. ang iba‘y sumiksik sa nagsisiksikan nang mga barungbarong sa magkabilang gilid ng daangbakal. sumunod na dumating doon ang rumaragasang mga trak na may kargang eskombro at graba at buhangin. biglang-bigla. malimit mangalumbaba ang mga babae. hanggang isang umaga. hanggang isang katanghalian. mahigpit lamang nilang hawak ang nagkikislapang mga itak. halos paanas silang mag-uusap. umaangil ang makinang lumalamon ng graba‘t buhangi‘t semento na isnusuka nito pagkatapos sa uhaw na mga timba‘t baldeng isinasahod ng mga trabahador sa malaking bunganga nito. at nagsimula ang kalantugan at pukpukan.

mataas daw magpas‘weldo ang mga Kano. Me kotse‘t bahay na raw agad. sapagkat iisa ang uri ng biyayang hatid sa kanila ng bawat pagsikat at paglubog ng araw — ang gulanit na karalitaang sa kanila ay nakabalabal. sa kanila.‖ ―Matanggap sana tayo kahit kargador.‖ ―E kelan kaya magtatanggapan?‖ ―Ewan.‖ ―Totoo?‖ ―Oo! Tiyak na maraming trabahador ang tatanggapin. Waring nagkabuhay ang mumunting mga pangarap na matagal na matagal na nilang inilibing sa bukid at sa kalawanging riles ng daangbakal.―Pabrika daw ng tela ‗yan at Kano ang me-ari. madilim na madilim nga. ‗Yon ngang isang pinsan ng asawa ko.‖ ―Saka. Talos ni Lino. Sa inyo ko lang sinabi ito dahil gusto kong sama-sama tayong magtrabaho doon. basta‘t trabaho. Basta‘t malapit na raw. gaya rin ng iba pang mga taga-daangbakal. At alam din nila. na madilim ang gabi sa daangbakal.‖ ―Di kelangan pala. Pare. sapagkat anagag na lamang ang sinag ng pag-asa. Saka mabait daw ang mga Kano. kahit d‘yanitor. nasa Amerika daw ngayon. sawa na ako sa pagbubungkal ng basurahan. magprisinta na tayo agad para di tayo maunahan ng iba?‖ ―Aba.‖ ―Sana nga.‖ ―Senga?‖ ―Oo. naisip noon ni Lino.‖ ―Pag natanggap ako. Nag-aamoy basura na ako!‖ ―Ipapasok ko naman sa eskuwela ang panganay ko para di lumaking gago. Doon nagtatrabaho. ilang hapon na ring malimit niyang tititigan ang kabuuan ng gusaling iyon. ngunit lagi ring may gabi at. higit nilang ibig ang gabi .‖ ―Senga?‖ ―Oo. makabibili rin seguro ako ng bagong sapatos. kelangan na huwag muna nating ipamalita ito sa iba. Pare Malapit na raw buksan. Putrang ‗na. UOD ISA si Lino Fajardo sa ilang magsasakang hindi tumakas sa kapaligirang iyon at mula sa kanilang barungbarong ng asawang si Marta at ng kanilang dalawang anak na lalaki. ang gabi at ang umaga ay iisa. Talos din nilang lagi ngang may umaga. kalimitan. di gaya sa pusod ng lungsod. oo! Kaya nga. Butas-butas na ang s‘welas ng anak ng putang sapatos ko!‖ 3.

nasabi niya sa sarili. Alam niya namang pambili lang ng pandesal ang suweldo natin. numipis nang numipis ang kanyang dibdib at unti-unting tumakas ang laman ng kanyang mga bisig. Sila‘ng me-ari. Dahil sa ‗tin kaya sila nabubundat. tumaba at lumaki ang tiyan ng tagapamahalang si Mr. ―Wala yatang kaluluwa! Matagal na tayo rito. sapagkat mabait at mapagmahal ang gabi. At nang buksan ang pinto ng pabrikang iyon para tumanggap ng mga trabahador. dahil pinahihintulutan silang matulog at makalimot. Galing na ‗ko sa putang ‗nang impiyernong ‗yon!‖ ―Pero paloloko na lang ba tayo sa kanila?‖ ―‗Ala tayong magagawa kundi magtiis. Ipalamon natin sa makina!‖ ―Mahirap ‗yan.‖ ―Putang ‗na! Ba‘t ‗ala? Magtayo tayo ng unyon!‖ ―Di pinatalsik agad tayo ng mga anak ng puta? Aba!‖ ―E kung patayin na lang natin si White?‖ ―Senga. ‗Ala tayong magagawa. makalalayio din sila ni Marta sa marusing at pangit na mukha ng daangbakal. ―Putang ‗nang White ‗yan. Sa wakas. kaya sila yumayaman. yumaman nang yumaman ang may-ari. di gaya ng araw.kaysa araw. matatakasan din nila ang nakabibinging dagundong ng tren at ang madilim na gabi sa kapaligirang iyon.‖ ―Talagang gano‘n. di man lang tayo inuumentuhan. Nang magsimula siyang magpasan ng mga balumbon ng tela. sa bawat taon naman. Malaki naman ang kinikita ng pabrika. isa si Lino sa hukbo ng mga tagabarungbarong na sumalakay doon. Tayo rin ang mawawalan ng trabaho at impiyerno ang buhay sa kalaboso. White at. Magtiis. At ubod pa ng s‘wapang.‖ sabi minsan ng isa nila kapwa trtabahador isang dapithapong magkakasabay silang lumalabas sa dambuhalang pabrikang iyon. waring namalas niya sa kabuuan ng pabrika ang katuparan ng kanilang mumunting pangarap ni Marta para sa dalawa nilang anak na lalaki.‖ .‖ ―Pero pinakikinabangan naman nila tayo. mga Pare.‖ ―Magtiis?‖ ―Oo.‖ ―Tagahimod kasi ng pundilyo ng me-ari ang putang ‗nang White na ‗yon!‖ ―At ‗ala ring konsensiya ang me-ari. Ngunit lumaki nang lumaki ang pabrikang iyon.

waring natadtad ng mga sugat ang buo niyang katawan. kung maaari. Alam niya. gayundin ang mga makinang panghabi ng tela. Si Mr. White at ayaw na ayaw nitong makitang wala silang ginagawa kahit isang saglit. parang matalim na itak na tumaga sa utak ni Lino ang kabuuan ng maitim at pandak at mataba nilang kapatas na kung tawagin nilang mga trabahador ay Mr. Alam niyang nangangaloig ang kanyang tuhod — matagal-tagal na rin niyang napapansin na numinipis ang kanyang dibdib at parang may lumalamon sa laman ng kanyang mga bisig — at waring hindi na nga nya kayang magbuhat pa ng gayong kabibigat na mga bagay.‖ ―Magtiis pa rin? P‘we!‖ ‗DITO. waring saglit na ngumatngat sa kanyang laman at tumupok sa kanyang kaluluwa. alam niyang kasunod niya si Mr. sapagkat hindi panayan ang pag-andar. Cruz. ngunit laging nakatambad sa kanyang harapan ang hapis na larawan ng kanyang asawang si Marta at ng dalawa nilang anak na lalaki na magpipitong taong gulang na ang panganay. Naramdaman niya ang paglalaban ng kanyang mga tuhod at ng bigat ng balumbon ng telang kanyang pasan nang tunguhin niya ang naghihintay na trak ng pabrika sa bunganga ng bodega at. baka di pa tayo makabili ng kahit palotsinang kabaong sa s‘weldo natin.‖ ―Pero sa ngayon. Cruz. Cruz sa pagbuhat ng mga balumbon ng telang jikakarga sa naghihintay na trak ng pabrika. natitiyak niya. naglulumiyad ang malaking tiyan sa pahilahod na paglakad at nakapako sa kanya ang medyo singkit na mga mata. Cruz . huwag na silang hihinga sa paggawa. makikita niya ang pangit na kabuuan ni Mr. Marahil. nakita na naman siyang nagpapahinga ni Mr. pinagpapahinga rin at nilinis at nilalangisan. sapagkat sa loob ng limang taong ipinaglingkod niya sa pabrikang iyon. pagharap niya sa bunganga ng bodega. hindi p‘wede ang tamad! Konting bilis! Konting bilis!‖ Bigla. Kahit nakatalikod siya sa bunganga ng bodegang pinagmulan ng tinig na iyon. sa nakikita niya. Marahas na sumugat sa kanyang pandama ang alingawngaw ng tinig na iyon. parang mga kalabaw na pang-araro ang tingin sa kanilang mga trabahador nina Mr. talagang ‗ala tayong magagawa kundi magtiis. Fajardo! Masyado kang mabagal! Masyado kang tamad!‖ Nasa likod na ni Lino ang tinig na iyon at. dali ka. White at Mr. kahit hindi siya lumilingon. at nadama niyang nangapos ang kanyang paghinga at humigpit ang kanyang pagkakayapos sa balumbon ng telang akma niyang papasanin. Saglit na nag-apuhap ng hangin ang kanyang bibig at ilong at bahagyang nabawasan ang init na humahalukay sa kanyang dibdib. at hindi miminsang nasabi niya sa sarili na mabuti pa marahil kaysa kanila ang mga kalabaw. Waring may init na humalukay sa kanyang dibdib at hindi niya napigilan ang abut-abot na paghingal matapos niyang maibaba sa maruming suwelo ng trak ang pasan niyang balumbon ng tela. at parang hindi niya . sa iglap na sandaling iyon. sapagkat nakapagpapahinga. Cruz.―Lintik! Magtiis? Habang panahon tayong lolokohin ng mga dermonyong ‗yon! P‘we! At pag namatay tayo. Cruz ang mga tainga at mata ni Mr. ―Putang ‗na.

―Pero bakit masyado ka nang mabagal? Isang balumbon ng tela. Magpahinga ka muna. Malakas pa ho ako. at lalo niyang nadama na higit na kailangang apuhapin ng bibig niya at ilong ang amoy-telang hangin sa loob ng bodegang iyon. at nabakas niya sa mata ng mga iyon ang isang uri ng pangamba. Saka… saka…‖ Ngunit nabilanggo lamang sa kanyang lalamunan ang iba pang mga salita nang nakangising tumalikod si Mr.magawang takasan ngayon ang nakatatakot na alalahaning gumigiyagis sa kanyang katatagan. Pinilit niyang lupigin ang mga alalahaning iyon at. Lino. Sa kanyang utak. Parang ibig niyang pasukin ang opisinang air-conditioned ni Mr. ―Namumutla ka. bigla. Payat na payat ka na. Parang di mo na kayang magtrabaho. ang malamlam at malungkot na mga mata ni Marta na waring humihingi ng awa sa nag-indak-indak na ningas ng mga gasera sa pusod ng mga barungbarong na nangakalibing sa magkabilang gilid ng kalawangin at mahabang-mahabang daangbakal na iyon. ang kapeng walang gatas at matigas na pandesal kung umaga. Mister Cruz. parang di mo na kayang buhatin.‖ ―Kaya ko pa ho. Cruz.‖ ―Saka humihingal ka. Cruz at wala siyang nagawa kundi sundan ng tingin ang pahilahod nitong paglakad patungo sa plantang habihan ng tela at. humarap siya ngunit napauntol siya sa paghakbang nang lumagom sa kanyang paningin ang naglulumiyad na tiyan ni Mr. ―Parang mahina ka na. Fajardo. ang medyo singkit nitong mga matang may ibig ipahiwatig at ang pagkakangkisi nitong nagpalabas sa malalaki at naninilaw na mga ngipin. At sa saglit na iyon hinamig ng kabuuan nito ang nakataatakot na mga alalahaning iyon. lalong naging marahas ang pagdaluhong ng mga pangamba. Kaya ko pang magtrabaho. Malakas pa ho ako!‖ Alam niyang hindi iyon ang ibig niyang sabihin. White at kahit sa papilipit na Ingles na nalalaman niya. buong tapang na sabihin sa harap nito: ―Go to hell! You dog! You salumbebet!‖ MULING nadama ni Lino ang pangangalog ng kanyang mga tuhod nang magbalik siya sa bodega ng tela at sumisigid at humahalukay na naman sa loob ng kanyang dibdib ang hindi mawaring init na iyon na nagpapasikip sa kanyang paghinga. ang lugaw na inuulaman ng tuyo o asin kung gabi.‖ ―Malakas pa ho ako. Mister Cruz. Warfing may matitigas na daliring unti-unting sumakal sa kanya. Cruz na maraming pumedido sa araw na iyon — handa na ang mga iyon para ikarga nila sa trak. at nagsimulang maglandas mula sa kanyang noo at sentido ang malalamig na mga butil ng pawis. naggigitgitan ang maraming salitang hindi magkapuwang sa kanyang lalamunan. Kami na ang bahala dito. ngunit iyon ang iglap na lumabas sa kanyang bibig. ngayon.‖ . Napansin niyang pinagmamasdan siya ng kanyang mga kasamahan nang damputin niya ang kahoy na pag-iikiran ng tela. Kailangan nilang apurahin ngayon ng tatlong trabahador na kasama niya sa bodegang iyon ang pagbabalumbon at pagkakamada upang kung dumating ang trak — na natitiyak niyang darating sapagkat sinabi ni Mr. Di pa naman seguro darating ang trak.

waring nilalagom ang kanyang kamalayan ng manipis na karimlang lumukob sa kanyang mga mata.‖ Bigla. hinimas-himas niya iyon na parang ibig niyang maibalik ang tumakas na laman doon. Walang anuman ito. hindi na niya kayang tagalan pa sa araw na iyon ang paghahakot sa mga balumbon ng tela. at ang nakatatakot na larawan ng mga alalahaning gumigiyagis sa kanyang katatagan. ―Sabi na sa iyong magpahinga ka na muna. lumakas ang atungal na iyon. Bukas ka na bumalik. tiningnan niya ang kanyang mga kasamahan na patuloy sa pag-aayos ng mga balumbon ng telang dadagan sa tumututol nilang mga balikat. Hindi niya malaman kung gaano katagal siyang namalagi sa pagkakasandal sa kamada ng tela hanggang sa madama niyang parang ganap nang tumakas ang matitigas na daliring sumakal sa kanyang kangina. ang malamlam at malungkot na mga mata ni Marta. hindi p‘wede ang tamad! Konting bilis! Konting bilis!‖ Ginagap niya ang impis na niyang dibdib. kahit hindi pa niya gaanong mabanaagan ang mukha nito. Baka tanggalin ka pa ni Mr. at naidalangin niyang huwag sana munang dumating ang trak. umuwi ka na muna. parang may nabuhay na lakas na nagbigay-init sa kanyang dugo. Minasdan niya ang kanyang mga bisig na parang itinatanong kung kaya pang pumigil at magbaba ng balumbon ng tela sa trak. alam niyang may kung anong makapangyarihang lakas na sumasaklot sa kanyang dibdib tuwing siya‘y mahahapo. Aba. . at pilit na umiwas ang kanyang utak sa pagyakap sa katotohanang ipinaghuhumindig ng impis na niyang dibdib at ng nangangalog niyang mga tuhod. Putlang-putla ka. ngunit sa kanyang utak. Cruz. sumisid sa isang kalalimang hindi niya maarok. Nahilo lang ako. napatayo siya. waring tumakas na rin ang humihiwang init sa kanyang dibdib. ngunit hindi pa siya nakatatatlong hakbang. Bigla. At nang dumilat siya. alam niya. hanggang muling marahas na dumaluhong ang mga pangamba. h‘wag n‘yong sasabihin sa kanya ito. hanggang ligisin niyon at dikdikin ang kanyang utak.‖ Hindi siya nahilo lamang. ―Kung kaya mo na ang katawan mo. sumiksik sa kanyang kamalayan. Baka kung mapaanio ka pa. At kung makita siya ni Mr. nakasandal siya sa isang panig ng kamada ng mga tela at pinapaypayan siya ng kanyang mga kasamahan.―Senga. Naramdaman niyang parang idinuruyan siya sa hangin. e!‖ Tinig iyon ni Kardo. huwag sana munang pumasoik sa bodegang iyon si Mr. Humagupit sa kanyang pandinig ang atungal ng dumarating na trak. Kami na ang bahalang magpaliwanag kay Mister Cruz. Hiigit na malinaw na nakikita niya ngayon ang hapis na mukha ni Marta at ng kanilang dalawang anak na lalaki. pinilit niyang lumapit sa kamadahan ng tela.‖ ―H‘wag. at naisip niyang kapag dumating ang trak. ang madilim na gabi sa pangit na mukha ng daangbakal. mahirap na ang magkasakit. nakabilanggo pa rin ang kapeng walang gatas at matigas na pandesal kung umaga. Cruz? Maririnig na naman niya ang tinig na iyon: ―Dito. ang lugaw. Ilang saglit din siyang nag-apuhap sa kawalan. Cruz. iginupo siya ng nangangalog niyang mga tuhod at napalugmok siya sa sementadong lapag ng bodega.

―Karga bola! Karga bola!‖ Nakatayo na sa bunganga ng bodega ang tsuper ng trak na iyon, at natambad sa kanya ang nakaabang na puwit ng trak sa di kalayuan sa bungangang iyon. ―Maghintay ka! H‘wag kang apurado!‖ Si Kardo ang sumigaw at nakita niyang nasa balikat na nito ang isang balumbon ng tela. Saglit itong tumigil sa tabi niya. ―D‘yan ka na lang muna hangga‘t ‗ala ang demonyong si Mister Cruz.‖ Tiyak, naisip niya, darating si Mr. Cruz, sapagkat ugali na niyon na gumala-gala sa buong pabrika na parang hayiop na nag-aabang ng sinumang masisila. Lagi nang mahaba ang dila niyon, lagi nang nanlilisik ang medyo singkit na mga mata kapag nakakikita ng mga trabahador na walang ginagawa. Ilan na sa kanila ang isinumbong nito kay Mr. White na agad na itinaboy at pinalayas sa pabrikang iyon. ―Karga bola! Karga bola!‖ Naisip niya, siya marahil ang sinisigawan ng tsuper na iyon. Baka akalain niyon na nagtatamad-tamaran lamang siya at isumbong siya kay Mr. Cruz. Nilapitan niya ang isang balumbon ng tela sa kamada; saglit niyang minasdan iyon at hindi nya naiwasan ang mangamba. Pilit niya iyong pinasan at muli niyang nadama ang pangangalog ng kanyang mga tuhod at waring pagsuko ng kanyang mga balikat. Dinalangan niya ang kanyang paghakbang; parang ibubuwal siya ng bigat ng kanyang pasan at biglang humiwa na naman sa loob ng kanyang dibdib ang hindi mawaring init na iyon jna nagpapasikip sa kanyang paghinga at bahagyang nagpapalabo sa kanyang paningin. Unti-unti, parang may matitigas na daliring sumasakal na naman sa kanya, at hinabol niya ang kanyang paghinga. Tumindi ang pangangalog ng kanyang mga tuhod at, nang malapit na siya sa puwitan ng trak, bigla siyang nasungaba. Ngumudngod ang kanyang bibig sa lupa at nabitiwan niya ang balumbon ng telang kanyang pasan. Sa kanyang dibdib, nag-aalimpuyo ang init na iyon at napakagat siya sa maputik-putik na lupa. Naramdaman niyang may gumagapang na kung ano sa naputikan niyang labi. Dinilaan niya iyon at nang kanyang ibuga, nakita niya ang isang malaking uod na pakiwal-kiwal na gumagapang palayo sa kanya. Nang iangat niya ang kanyang tingin, tumambad sa kanya ang naglulumiyad na tiyan ni Mr. Cruz. Pinilit niyang tumayo, ngunit muli siyang nasungaba. ―Talagang mahina ka na, Fajardo. Talagang di mo na kayang magtrabaho.‖ Malinaw na malinaw sa kanyang pandinig ang sinabing iyon ni Mr. Cruz at parang matalim na itak iyong sumugat sa buo niyang katawan at kaluluwa. Nabanaagan niyang papalayoi ang mga paa ni Mr. Cruz at gumagapang, gumagapang na pilit niyang sinundan ang mga paang iyon. ―Hintay, Mister Cruz! Malakas pa ho ako! Malakas pa ho ako! Sabihin n‘yo kay Mr. White, malakas pa ho ako!‖ Iyon ang pilit na isinisigaw ng kanyang utak, at pilit siyang nagpatuloy sa paggapang.

LIT ERAT URA NG URI NG AN AKP AW IS December 12, 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (LATHALAIN)

(Iniantolohiya sa NATIONALIST LITERATURE at KILATES ng Unibersidad ng Pilipinas) AYON kay Nadine Gordimer, isang puting babaing manunulat sa Timog Aprika, ―ang sining ay nasa panig ng mga binubusabos.‖ Matapos niyang mabasa ang nobelang The Jungle ni Upton Sinclair, isang nobelang naglalarawan ng marawal at nakapanlulumong kalagayan ng mga manggagawa sa industriya ng karne at mga pagkaing de lata sa Chicago noong 1906, isinulat naman ni Gordimer ang kahabaghabag at nakapaghihimagsik na katayuan ng mga obrerong Negro sa mga minahan sa Aprika, gayundin ang sarisaring inhustisya ng pamahalaan sa itim na populasyon ng naturang bansa dahil sa apartheid kaya ipinagbawal ng mga awtoridad ang kanyang nobelang Burger’s Daughter noong 1979. ―Hindi puwedeng sabihin kong ako‘y isang manunulat lamang,‖ pahayag niya, ―at mga paksang tungkol lamang sa manunulat ang tatalakayin ko. Isa rin akong tao at kung basta na lamang inaagawan ng karapatan ang isang tao, basta na lamang ikinukulong, binibimbin sa kulungan nang walang kaukulang paglilitis at hindi pinalalaya ni ipinagsasakdal, dapat na mahigpit na tutulan ng sinuman ang bagay na ito.‖ Mula noon at magpahanggang ngayon, naging mapaghimagsik na tinig si Gordimer ng uring api‘t anakpawis ng kanyang bansa. Noong mga 1920 naman sa Amerika, isang Hudyong lumaki‘t nabuhay saghetto ng New York, si Itzok Isaac Granich, na nakilala nang malaon bilang si Mike Gold, ang nagbunsod ng tinatawag na literaturang proletaryo sa naturang bansa. Sa kanyang sanaysay na Towards Proletarian Art na nalathala

sa Liberator noong Pebrero 1921, narinig ang unang makabuluhang sigaw tungo sa paglikha ng isang malinaw at militanteng kulturang proletaryo sa isang bansang kinikilalang kuta ng mapambusabos na sistemang kapitalista. Sapagkat lumaki siya sa ghetto ng New York sa piling ng mga kapwa maralita, sapagkat nabuhay siya bilang isang manggagawa sa mga lagarian ng troso, sa mga minahan, sa mga pabrika ng asero, sa mga kampo, sa mga bukirin at kabundukan ng Amerika, sapagkat naging biktima siya ng malupit na kapitalismo at, sa ilalim ng sistemang ito, narinig niya ang panalangin ng mga batang nagugutom at mga daing ng karalitaan, at nakita niya ang pagdurusa ng mga naghahanap ng trabaho, gayundin ang paghihirap ng mga biktima ng naturang sistema sa mga ospital, sa mga kulungan at pabrika, naghuhumiyaw ang kanyang mga akda para sa karapatan at kapakanan at dignidad ng uring api‘t anakpawis, gaya ng kanyang inilarawan sa kanyang nobelang Jews Without Money at sa kanyang mga kuwentong A Damned Agitator at Love On A Garbage Dump kung kaya inihanay siya ng ilang kritiko sa mga manunulat na tinawag na ―budhi ng kanilang bayan‖ gaya nina Theodore Dreiser ng Amerika, Maxim Gorky ng Rusya. at Romain Rolland ng Pransiya. Pinangarap ni Gold ang pagdating ng isang panahong ang mga magsasaka‘y sumusulat ng mga soneto, ang mga manggagawa‘y nagtatanghal ng mga dula sa mga pabrika, nagpipinta, umaawit at

isinasalin sa musika ang kanilang busabos na kalagayan at mapapait na karanasan, gayundin ang kanilang mga adhikaing makatao‘t mapagpalaya. Bagaman namamayani pa rin sa ating bansa, lalo na sa komersiyal na mga babasahin sa sariling wika, gayundin sa mga pelikula at programa sa telebisyon, ang literatura ng kababalaghan at kahangalan na nagbabandila ng kagulatgulat na pakikipagsapalaran ng mga may agimat, ng mga kalabaw at kabayong nagsasalita‘t lumilipad, ng mga bibing nangingitlog ng ginto, ng mga biyenang engkantada at mga nobyong mamaw, habang nagtatampisaw sa nagahasa nang tema ng mautog na paglalambingan at pag-iibigan, upang patuloy na aliwin at lunurin sa balon ng mga pangarap ang busabos na sambayanan sa ilalim ng isang sistemang mapang-alipin at mapanikil para makalimutan ng mga ito ang kanilang gutom at mga dahilan ng kanilang pagkabusabos nang, sa gayon, di sila mamulat at maghimagsik, hindi rin naman maitatatwa na noon pang kalagitnaan ng dekada ‗50, makabuluhang nailunsad ng dalawang manunulat na nabibilang sa matandang henerasyon ang literatura ng uring anakpawis. Sa mga nobelang Maganda Pa Ang Daigdig (1955) at Daluyong (1962), nailarawan ni Lazaro Francisco bilang tagapagsalita ng mga magbubukid sa Gitnang Luzon, ang reyalidad ng isang sistemang piyudal — ang pagkakatanikala sa lupa ng uring magsasaka at ang patuloy na pambubusabos ng mga propiyetaryo sa mga ito. Bilang tagapagsalita naman ng mga anakpawis, hinalukay ni Amado V. Hernandez sa kanyang mga nobelang Mga Ibong Mandaragit (1959) at Luha ng Buwaya (1960) at kalipunan ng mga tulang Isang Dipang Langit at Bayang Malaya ang katotohanang naghahantad sa piyudal at neokolonyal na kalagayan ng bansa sa ilalim ng pagmamaniobra ng mga imperyalistang Amerikano at ng lokal na burukratang mga kapitalista, gayundin ang patuloy na paninikil o opresyon ng naghaharing-uri laban sa uring anakpawis. Malinaw na gusto ni Hernandez na itaas ang dignidad at palayain ang uring manggagawa tulad ng ipinahihiwatig ng kanyang tulang Bayani: ―Sa wakas, dapat na ngayo‘y mabandila ang karapatan kong laong iniluha ang aking katwiran ay bigyan ng laya ako ma‘y anak din ng isang Bathala at bayaning higit sa lalong dakila… Taong walang saysay ang di Manggagawa!‖ Sa larangan ng maikling kuwento na nabibilang sa naturang henerasyon, ipinakita ni Brigido C. Batungbakal sa kanyang kuwentong Aklasan, kagaya ng inilarawan ni John Steinbeck na patuloy na pagtutunggali ng obrero at kapitalista sa kanyang mga nobelang In Dubious Battle at Cannery Row, ang di makatarungang mga patakaran sa paggawa sa isang pabrika ng tabako kaya nagwelga ang mga manggagawa at, kung saan, ginamit pang instrumento ng kapitalista ang peryodismo sa pambubusabos sa mga trabahador. Sa kuwentong Gutom ni Clodualdo del Mundo, inilarawan niya ang inutil na katarungang panlipunan at ang palsipikadong batas tungkol sa minimong pasahod. Pagpasok ng dekada ‗60 hanggang mga huling taon ng dekada ‗70, pinasigla‘t pinayabong ng sumunod na henerasyon ng mga manunulat ang literatura ng uring anakpawis. Sa kanilang mga nobela, dula, tula,

kuwento at mga sanaysay, ibinandila nila ang kabusabusan ng uring maralita, hindi upang panatilihin, kundi upang imulat ang mga ito sa mga dahilan ng kanilang kaapiha‘t pagkaalipin sa isang balangkas ng lipunang pinaghaharian ng iilan lamang na mapribilehiyo, maimpluwensiya‘t makapangyarihan, isang lipunang ang hustisya‘y doble-kara at ilusyon lamang ang demokrasya. Sa mga nobelang Dilim sa Umaga at Mga Kaluluwa sa Kumunoy ni Efren R. Abueg, Dugo sa BukangLiwayway ni Rogelio R. Sikat, Sa Mga Kuko ng Liwanag atSa Kagubatan ng Lungsod ni Edgardo M. Reyes, Mga Halik sa Alabok ni Dominador B. Mirasol, at Apoy sa Madaling-Araw nina Mirasol at R. L. Ordonez, inilarawan at pinaghimagsikan ang patuloy na kaapiha‘t kabusabusan ng masa na ang maliliit at kakaningitik ay palagi nang biktima ng inhustisya‘t kasibaan ng naghaharing-uri. Sa mga kuwento naman nina Domingo Landicho, Epifanio San Juan, Jr., Wilfredo Virtusio, Edgar Maranan, Jose Rey Munsayac, Ave Perez Jacob, at iba pang kuwentista ng naturang dalawang dekada, gayundin sa antolohiyang Mga Agos Sa Disyerto, binusbos ang ninanana at inuuod na mukha ng lipunang Pilipino, dinalirot ang mga sanhi ng patuloy na pagdaralita ng sambayanan, lalo na ng uring anakpawis, at parang bombang pinasabog sa mukha ng establisimiyento ang natipong ngitngit at paghihimagsik ng masang sambayanang patuloy na pinagsasamantalahan ng bastardong mga pulitiko, ng suwitik na mga propiyetaryo‘t asendero, at ng salanggapang na mga kapitalista. Halimbawa, Sa Mga Aso sa Lagarian ni Mirasol, inilarawan niya ang kalunuslunos na kalagayan ng mga trabahador sa lagarian ng troso sa ilalim ng isang tusong negosyanteng Intsik; sa kanyang kuwentong Mga Bangkay sa Dalampasigan ng mga Uwak, inihantad niya ang doble-karang hustisya sa bansang ito na ang laging inilalampaso at ipinagngungudnguran sa karalitaan ay ang uring anakpawis. Sa Senka ni Virtusio, ipinakita rin ang panggigipit at pang-aapi ng naghaharing-uri sa maliliit, ang pagbabanggaan ng mayaman at mahirap, ng mahina at maimpluwensiya. Sa Kalampag ng mga Inuuod na Bituka ni Ely de Guzman, tinalakay ang dumating na sandali ng pagkamulat sa buhay ng isang iskirol at kung paanong ang takot na magutom ang humahadlang sa isang hindi mulat na manggagawa upang hindi umanib sa unyon habang ―umaasam sa tuyong buto na ibinibitin ng kompanya, sa tuyong buto na tinatanghurang parang aso, sa tuyong buto na dapat lamang na mapasaatin.‖ Hindi lamang ang paghahantad sa mga inhustisya ng naghaharing-uri laban sa uring anakpawis ang gustong isampal sa mukha ng nagbabanalbanalang lipunan ng naturang mga akda kundi ipinakita pa rin, kagaya ng kuwentong Sa Pagitan ng Dilim at Liwanag ni Munsayac ang untiunting pagkamulat ng masa sa kanilang kaapihan at ang napipintong pagbabangon ng mga ito tungo sa madugong rebolusyon. Ang pagtalakay sa mga problemang panlipunan at sa mga puwersang mapang-alipin ay malinaw na naipinta sa kuwentong Anay ni E. San Juan, Jr.; hindi ang mga anay na sumisira sa mga kahoy at gusali ang kanyang nais ilarawan, kundi ang mga puwersa at uring mapangwasak sa ―nakatayong buhay ng tao,‖ ayon kay Landicho, lalo na sa lipunang Pilipino. Maging sa larangan ng tula sa loob ng naturang dalawang dekada, hindi iilang makata gaya nina Jose F. Lacaba, Lamberto Antonio, Rogelio Mangahas, E. San Juan, Jr., Gelacio Guillermo, Elynia Mabanglo, Bayani S. Abadilla, Domingo Landicho, Jess Santiago, Lilia Quindoza, at iba pa ang tumalikod sa tema o

mga paksang inuuod sa poso negro ng panitikan, gaya ng pag-awit sa simoy ng hangin, sa buwan at mga bituin, o pag-aalay kaya ng desperadong pagmamahal sa nakapanggigigil na mga dilag o mga musa ng pangarap. Sa halip, ang mga tula nila‘y tuwirang nakisangkot sa mga problemang pangkabuhayan, pampulitika‘t panlipunan, at inawit nila ang alipunga at halas sa binti ng mga magsasaka, ang anghit at kalyo at ugat ng braso ng mga obrero, ang armalite sa Tarlak at Pampanga at mga kabundukan, ang laksang sapatos ng paghihimagsik, ang reyalidad ng mala-piyudal at neokolonyal na lipunan. Dinakila nila ang uring anakpawis, inawitan, at inalayan ng hosana at kamanyang, kagaya ng Ang Pasyon ng Isang Manggagawa ni San Juan, Jr. na iniukol niya sa alaala ni Crisanto Evangelista kung saan isinaad ng isang bahagi ng tula: ―Nagngingitngit, nagpupumiglas Ang dugo sa ugat ng damdaming hinasa sa pagdurusa‘t gutom… Pinaglumot na ang marmol na bantayog ng mga bayaning huwad Sa Hacienda Luisita, Canlubang at iba pang kuta Ng mapagsamantalang klase. Crisanto Evangelista… Silakbo ng Indiyo! Birtud mo‘y kakulangan at katuparan Ng mundong ito. Sa bisig mo Sasabog ang tagumpay ng masa.‖ Hindi lamang nagmumulat sa uring anakpawis ang kanilang tula kundi minsa‘y nanghihikayat pa kagaya ng isinasaad ng isang bahagi ng tulangKasama ni Bayani S. Abadilla: ―kapag ang pithaya ng ‗Internasyonal‘ ay tumitibo sa dibdib at sa kuko ng pasismo buhay ay handang pumuti hihintayin kita sa krus na daan ng kaliwa at kanan halina sumanib sa lawa ng sulo sa kanayunan sa talahib-sabana ng isang dugong hanay ating itayo daigdig ng proletaryo.‖ Ang iba, dahil sa pagkapoot, ay nagbabanta kagaya ng sinasabi ng ilang linya ng tulang Sigaw ng Anakpawis sa Naghaharing-Uri ni Domingo Landicho: ―Pagdatal ng paghuhukom, dadagsa sa iyong kristal na kaharian ang nakabukang kamao ng masa; ang nakangangang bungangang tuyot;

ang hungkag na tiyan ng sanggol; ang lagablab ng mga mata; ang ipuipo ng binaog na pangarap. lahatlahat tatayo. ang aklat mo ay bubuksan; hustisya ng tinig-lahi ang titibag ng iyong hukay!‖ Sa katipunan ng mga tulang Maliwalu at Iba Pang Tula ni San Juan, Duguang Plakard at Iba Pang Tula ni Mangahas, at Hagkis ng Talahib ni Antonio, malinaw na makikita ang kamalayang sosyal na nagtatangkang itaas ang dignidad ng uring anakpawis, gayundin ang maaaring malawakang pagbabalikwas ng mga ito dahil sa kaapihan. Maging sa dula, ang pakikisangkot at pagmumulat sa uring manggagawa ay isinatinig ni Ave Perez Jacob sa kanyang dulangGising at Magbangon na ipinakikita na panahon na upang ipaglaban ng maliliit ang kanilang mga karapatan at kapakanan para makalaya sila sa pagkaalipin at pagkabusabos. Sa nabanggit na dalawang dekada, napansin noon ng kritikong si Dr. Bienvenido Lumbera na ―sapagkat halos lahat ng bagong manunulat sa Pilipino ay kasangkot sa kilusang makabayan, ang pinapaksa ng kanilang mga akda ay mga suliraning tulad ng paghihikahos ng marami sa pagpapasasa ng iilan, kabulukan sa pagpapatakbo ng gobyerno, kawalan ng katarungan para sa limot na mga mamamayan, at pang-aalipin ng mga negosyanteng dayuhan at ng kanilang kasabwat na burgesya. At sapagkat mabigat na pataw ang mga ito sa puso‘t isip ng mga manunulat, nagpuputok sa pagkapoot ang kanilang mga akda.‖ Sa maikling salita, sapagkat isinatinig nila ang daing ng kumakalam na mga sikmura, ang hagulhol ng mga biktima ng inhustisya, ang sigaw ng mga humihingi ng katarungan, at ang mismong lehitimong karaingan ng masa, malinaw na ang kanilang mga akda‘y tagapagtaguyod ng mga karapatan at kapakanan ng uring anakpawis. Pagpasok ng dekada ‗80, nakilala ang ilang kabataang manunulat na ang sigla ng panulat ay puno rin ng mithiing maimulat at mabigyan ng dangal ang uring anakpawis. Kabilang sa mga ito ang mga kuwentistang sina Reynaldo Duque, Ernie Yang, Chit Balmaceda Gutierrez, Tomas Agulto, Cyrus Borja, Reuel Aguila, at Jun Cruz Reyes; ang mga makatang sina Fidel Rillo, Rowena Festin, Romulo Sandoval, Mike Bigornia, Danton Remoto, Aida Maranan, Aida F. Santos, P.T. Martin, Pepito Frias, Renato Agulto at Fermin Salvador; mga mandudulang sina Jose Cruz Papa, Richie Buenaventura at Chris Millado. Sa kanilang mga akda, masasalamin din ang kanilang simpatiya sa aping uri — ang karaniwang mga mamamayan at hukbo ng mga kumain-dili. Halimbawa, sa kuwentong Walang Lubay na Istasyon ng Pag-asa at Paghahanapni Tomas Agulto, naipakita ang aping kalagayan ng mga manggagawa sa palaisdaan. Sa Sugat sa Dagat ni Cyrus Borja, naihantad ang di makatarungang nangyayari sa buhay ng mga mangingisda — ng mga busero at mangangabog na, dahil sa karalitaan, ay napipilitang sumama sa mga barotos sa pangingisda sa pamamagitan ng dinamita sa malawak na karagatan. Sa kuwentong Kulas ni Chit Balmaceda Gutierrez, ipinakita kung paanong itinulak ng mga puwersa ng lipunan upang gumawa nang masama ang isang karaniwang taong kagaya ni Kulas na ―kulang

kagaya ng ipinahihiwatig ng Elihiya Kay Olalia ni Fermin Salvador. kailangan din ng mga ito ang mga karapatang iyon. Pagpipinta sa Baradero ni Hernan Melencio. walang-wala. at Buhay Saudi ni Renato Agulto. nabubuhay at natutulog sa basurahan xxx na makaligtas lang sa gutom ng isang araw ang pangunahing ambisyon sa buhay.Basyador ni Ariel Borlongan. kulang sa damit.‖ Sa Hindi Mapigil sa Pagdami ang mga Uod Hangga’t Mayroong Pagkaagnas ni Ernie Yang. ipinamukha sa mambabasa ang marawal at nakapanlulumong buhay ng mga iskuwater o mga walang lupa sa sariling bayan. Sa Kung Saan Naglalagablab… isinigaw ni Sandoval: ―kasama ng mga kapwa api mga magsasaka‘t manggagawa at ng iba pang mga kapanalig sila‘y lakas na babalikwas Uusigin nila kayong sa kanila‘y nandaraya: kayong nasa inyuinyong tierra inmaculada habang sila‘y nasa gitna ng nagbuntong mga bundok-basura. sa tabi ng nakasusulukasok na estero at tambakan ng basura. walang yaman. kulang sa kaalaman. Sa ilan pang mga tula. Ang Magbubukid. kulang sa pera. o ng Luksang Parangal sa Isang Magbubukid ni Rowena Festin. Isang Manggagawa na tungkol sa manggagawa sa tubuhan ni Kris Montanez. o ng Tagulaylay Kay Liza Balando ni Edgar Maranan. Bangungot ng Lunsod na tungkol sa mga pulubi ni Aida Maranan. kayong nagpaparaos sa inyuinyong kubetang alpombrado habang sila‘y nasa piling ng nagbalatay na estero.sa ulam. iba‘t ibang nakalulunos na buhay ng uring anakpawis ang inawit tulad ng Ikaw. walang lupa.‖ Ipinahiwatig ng akdang ito na magpapatuloy ang paghihimagsik hanggang ―hindi maayos ang sistemang umiiral sa lipunan xxx hanggang ang demokrasya‘y nakabatay hindi sa higit na nakararaming mamamayan na napagsasaantalahan ng iilang nasa kapangyarihan. nakakintal ang mataos na pagpapahalaga sa uring anakpawis. Sa mga tula naman ng nabanggit na mga makata. kayong walang ginawa . Marami pang halimbawang maaaring banggitin ngunit ang mensahe ng mga tulang iyon ay malinaw na naikapsula marahil ng dalawang tulang naisulat noong dekada ‗70 — ang Kung Saan Naglalagablab ang Apoy ng Paglaya ni Romulo Sandoval at Alay Kay Kumander Tangkad ni Bienvenido Lumbera.‖ Isinisigaw din nito na ―sa ganitong sistema ng lipunan ang karapatan ay para lamang doon sa may kakayahang bumili nito at ang mga may pera ay nababalutan ng mga karapatan at kapangyarihan‖ pero dahil tao rin naman ang uring anakpawis. Barungbarong sa Sampaloc ni Mat Vicencio. kayong naglulunoy sa inyuinyong swimming pool habang sila‘y binabaha sa mga eskinita‘t lansangan. Muli ni Danton Remoto. sa mga lugar na ―parang bangungot ang mukha ng kahirapan xxx ng mga taong nangangamoy.

Ang patuloy na paglahok na ito ng uring anakpawis sa paglikha ng panitikan ng kanyang uri ay matulaing nailarawan ng makatang si Fidel Rillo. kanila ang pagod. xxx At tuwing lumilikha ang kanyang bisig. inyo ang biyaya. Sinabi niya: ―Bawat karanasan ay naiimpok na hibla sa dibdib ng manggagawa. Isang ikot ng gulong at isang pangungusap ng pagtutol.kundi ang sa masa‘y magsamantala Kanila ang pawis. isang maskuladong akda na nagbabandila ng kanyang di mapupuwing na panata at kapangyarihan sa paglikha. may kinang ng salamin.‖ Nang itatag ang Amado V. kuwento at sanaysay — nasabi ng manunulat na si Ave Perez Jacob: ―xxx matitiyak na ngayon lamang sa ating panahong ito mayroong namumuong tunay at matapat na pagtatangkang makapagparami at makapagpalaganap ng mga obrang ang oryentasyon at tunguhin ay talagang proletaryo. At samasama. kapansinpansin na ang mga obra‘y likha ng mga manunulat at makatang mula na rin sa uring anakpawis. Kasabay ng paglabra sa molabe‘y isang titik ng pagkabatid. sasabog na kulog. ang nalilikha nilang panitikan — bagaman kulang pa sa kinis o estetika ng sining — ay hindi matatawarang isang mapagpalayang testamento ng mga hinaing at mithiin at pagkamulat ng uring anakpawis. inyo ang ginhawa. at palalayain ang uring dayukdok. Isang haliging maitindig at isang talata ng paniniwala. Hibla bawat hibla. sa impis na tiyan ng mga busabos.‖ . o kaya‘y gawa ng mga taong ganap at lubos ang pakikiisa sa kilusang paggawa — sila na pawang malikhaing tagapagtaguyod ng ideolohiyang proletaryo. makina. Isang pindot ng buton at isang prase ng mithi. tela. may timpi ng sinulid. isang timpalak pampanitikang naggagawad ng parangal sa mga obra ng uring anakpawis — tula.‖ Ang pinangarap ni Mike Gold noong dekada ‗20 sa Amerika ay nagsisimulang magkahugis nga ngayon sa ating bansa. gusali at salapi. Bato bawat bato. Hernandez Resource Center at ilunsad nito noong 1986 ang taunang Gawad Ka Amado. may silakbo ng krudo — ay bumubukal na kasaysayan. may salimuot ng kahoy. At sa kaganapan ng silya. Untiunti. Sapagkat ang mismong buhay at mga karanasan ng uring anakpawis ay mayamang minahan ng mga brilyanteng katotohanan. ang lahat na naiimpok na karanasan — may gaspang ng bakal. nakita niya ang maaaring babala sa hinaharap: ―Sa tisikong dibdib. sila‘y apoy sila‘y apoy ng paglaya na sa inyo ay tutupok!‖ Sa isang bahagi naman ng tula ni Lumbera. At sa nagaganap na ito. partikular sa larangan ng panitikan. dugong naging tinig babahid sa langit. kasabay nitong pumipihit ang mga gulong at bolitas ng kanyang kamalayan at ang kanyang isip ay nalilikhang aserong palihan. Kasabay ng paghahabi ng hibla‘y isang salita ng pagkamulat. pigil na kamao ang kuyom na poot.

‖ Ang mga organisador ng BAYAN sa Pasay — ang mag-asawang Cesar at Olivia Cervantes — ay sumulat ng sanaysay. Inihandog niya ang kuwentong iyon sa alaala ng isa niyang kasama. isinisigaw ang paglaya ng uring anakpawis sa kanyang mga tulang Tambuli ng Kalayaan. malinaw na naihayag ang lehitimong karaingan ng uring manggagawa laban sa mga kapitalista sa pamamagitan ng mga linyang ito: ―Ang hinihingi natin ay kapiraso lang sa tonetoneladang tinapay na nalikha natin. Sa kuwentong Mga Huling Yugto sa Buhay ng Burges na Manggagawa ni Olivia. barya lang sa milyunmilyong pisong tinubo ng kapitalista upang tayo‘y may makain…‖ Isinatinig din nito ang nararapat gawin ng uring anakpawis: ―Dapat pa tayong magpalakas. yumayabong at namumunga sa naguguho o nabubulok na lipunan hanggang ang uring ito ay mamulat. isinigaw naman ni Pepito Frias sa kanyang mga tulang Sundot. Pag malakas na tayo. Tiyaga at Tapang at Demokrasya. Manggagawa. manggagawa sa Filsyn. hanggang nagpapakabundat sa pawis at dugo ng mga manggagawa ang salanggapang na mga kapitalista. sekretaryo ng isang unyon.. sumulat ng sanaysay ang manggagawa ng San Miguel Corporation sa Polo Brewery — si Rafael Rivera — at sinuri niya ang nakaraang kasaysayan ng bansa at sinabing ―ang masa ang tagalikha ng kasaysayan. Ikinuwento rin ng isa pang nabibilang sa uring anakpawis — ni Abelardo Cruz – sa kanyang kathang Ningas ng Apoy —kung paanong pinapatay ng puwersa ng estado ang isang nagmamalasakit sa mga karapatan at kapakanan ng maliliit. bilang uring anakpawis. magorganisa at. Isinulat naman ng isang magsasaka — ni Virgilio Buenaflor — tagasuri ng Pagkakaisa ng mga Manggagawa sa Timog Katagalugan (PAMANTIK) at pangulo ng Sandigan at Tinig ng Sityo Maligaya (SANTISIMA) — ang isang kuwentong mismo niyang karanasan sa maramihang pagpatay ng mga puwersa ng gobyerno sa walang labang mga magsasakang nagsipagmartsa noon sa Mendiola. kuwento at tula. tayo na ang mananaig sa pulitika…‖ Sumulat naman ng mga tula si Cesar Francisco. na isa sa naging mga biktima ng naturang malagim at kasuklamsuklam na insidente. hanggang ipinahihintulot at nagpapakasangkapan pa ang estado sa pagkubabaw ng mapang-alipin at mapandambong na dayuhang mga interes. Sipag. ang siya lamang makapagpapalaya sa kanilang sarili. hanggang itinatanikala at ipinangungudnguran sa lupa ng mga tusong propiyetaryo at asendero ang kinabukasan ng mga magsasaka. isinigaw rin ang pagnanasa ng uring anakpawis na malagot ang tanikala ng kanilang pagkaalipin sa kanyang mga tulangAnakpawis. at hanggang ang . kundi maging sa welgang pampulitika. Inc. at tinuligsa rin niya ang panloloko ng mga pulitiko sa sambayanan sa kanya namang tulang Ang Tanghalan ng Halalan. bilhin o bolahin. at Ang Nais Kong Gantimpala. Tumula rin si Tito Miralles. Gayundin.Bunga nito. Isang nobela naman na pang-uring anakpawis na pinagkalooban ng Gawad CCP — ang Sibol sa mga Guho ni Jacob — ang masusing dumalirot at tumalakay sa mga dahilan ng patuloy na kaapihan at pagkabusabos ng masa. Anupa‘t hanggang umiiral ang inhustisya at pagsasamantala ng naghaharing-uri laban sa nakararaming dayukdok na masa. Kulit Kay Pedro at Malaki na ang Sanggol ang pangangailangang patatagin at patalasin ang isip ng uring manggagawa hindi lamang para sa welgang pangkabuhayan. magising. kung saan ang uring anakpawis ay itinulad sa mga sibol na umuusbong. pag mulat na ang karamihan sa atin at di na kayang takutin. trabahador sa Manila Paper Mills. si Abet Laquindanum . sila.

maririnig ang isang nangingibabaw na tinig: ―Mga pasista.dignidad ng uring anakpawis ay ginagawa lamang pamunas ng puwit at paa sa palasyo ng iilang makapangyarihan. 22 taong gulang. lalo na sa mga Amerikano. karaniwang estudyante. maimpluwensiya‘t mapribilehiyo. kabulukan at katiwalian sa pamahalaan. aktibistang estudyante. Sa pagsisimula ng dula. ikinukulong. 19 na taong gulang. nobya ni Ador. mababanaagan ang bahagyang liwanag. Ang ipinaglalaban namin ay kapakanan n‘yo rin bilang mga Pilipino. pambansa ALING ESTER. sa likod ng telon. Abadilla ILAN PANG MGA SUNDALO AT MAMAMAYAN TAGPO 1 (Mangyayari ang dula sa kasalukuyang panahon na laganap ang karalitaan. inhustisya. at patuloy din naman ang tumitinding pagsupil ng mga puwersa ng estado sa anumang tunay na makabayan at mapagpalayang pagkilos ng sambayanan kaya dumarami ang basta na lamang hinuhuli. 2 at 3: mga tauhan ni Lt. Pinalitan lamang ng Gloria ang Cory) MGA TAUHAN ADOR. ABADILLA: isang imbestigador-militar ng AFP SUNDALO 1. makikitang sarado pa ang itim na telon ng tanghalan bagaman. AIDA. aktibo sa mga kilusang pambayan kapatid ni Ador. PASISTA. kaibigan ni Ador GRACE. TUTA! IBAGSAK… IBAGSAK! Sa mikropono. 45 taong gulang. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. BERDUGO NG SAMBAYANAN! GLORIA. habang patuloy na umiinit at umiigting ang kilusan ng mulat na mga mamamayan sa hanay ng mga estudyante. trabahador sa pabrika ng kape. PAHIRAP SA MASA! GLORIA. biyuda na buhat nang mapatay sa welga ang asawang dating tsuper sa isang kompanya ng taksi LINO. Maririnig ang sigawan: PALAYASIN ANG MGA KANO! IMFWORLD BANK. ina nina Ador at Aida. manggagawa‘t magsasaka. pinahihirapan o nagiging biktima ng makahayop na pagpatay. hindi mahahadlangan ng mga multo at puwersa ng reaksiyon ang paglaganap at pagsulong ng literatura ng uring anakpawis tungo sa kanilang pambansang katubusan. 23 taong gulang.#& Saan P ap unta Ang M ga P uto k? November 27. putang ‗na n‘yo! Pabayaan n‘yo kaming maayos na magpahayag ng tunay na damdamin ng bayan. pagpapakasangkapan ng pambansang liderato sa dayuhang mga interes. 21 taong gulang LT. Ordonez (Dula na sinulat noong rehimen ni dating Presidente Cory Aquino pero makatotohanan pa rin ngayon. Ginagamit kayo ng estado hindi lider-estudyante. aktibistang estudyante rin. walang pakialam sa mga isyung . pag-abuso sa kapangyarihan.

Kuya… magsisigaw man ako sa kalye kagaya n‘yo kahit araw-araw. Susundan iyon ng sunud-sunod na putok ng baril. naka-T shirt na puti. Mabuti‘t nabatuta ka lang sa kilay. ngunit hindi ito tumutugtog. demo na kayo nang demo. Kuya. KAILAN PA? May plaster ang kaliwang kilay ni Ador. ang ilang hagulhol at iyakan at pagmumura. Kuya? Napaaway ka ba? ADOR. May isang munting radyong nakapatong sa mesita katabi ng ilang libro. SINO ANG KIKILOS? KUNG HINDI NGAYON. ) AIDA: (magugulat) Ano‘ng nangyari sa ‗yo. MGA PUTANG ‗NA N‘YO… KAMI LANG ANG KAYA N‘YO! MAY ARAW DIN KAYO… MGA PUTANG ‗NA N‘YO! MAY ARAW DIN KAYO… MGA PUTANG ‗NA N‘YO! Biglang tatahimik ang tanghalan. nakatatak ang pulang mga letra: KUNG HINDI TAYO KIKILOS. ano‘ng magagawa ko? Sino ako para baguhin ang sinasabi n‘yong masamang sistema ng lipunan? ADOR: (parang nanlalambot na uupo sa sopang yantok. iiling-iling) Talagang wala na nga yatang pag-asa ang bansang ‗to dahil maraming Pilipino na ang isip ay kagaya ng isip mo… isip-lugaw. Hanggang alas singko pa ang aming permiso. papunta sa likod ng tanghalan. Tigilan mo na nga ‗yan. Mayamaya‘y maririnig ang awiting BAYAN KO. Maririnig ang sigawan at tilian. may isang mesitang aralan kung saan nakaupo sa harap si Aida. si Grace… di ba nagpunta rito? AIDA: (bibitiwan ang binabasang libro) Wala naman… wala. isip-abo! AIDA: (pasigaw) Oo… kayo lang ang matalino! Pero. piyudalismo at burukrata kapitalismo at kung anu-ano pang ismo. maririnig ang isang pagsabog. Kagaya ka ng marami nating kababayan… walang iniintindi kundi ang kanilang sarili! Walang pakialam kung ano ang nangyayari sa bayan. Marunong ba kayong tumingin sa relo?‖ Bigla. tahimik na nagbabasa ng mga aralin. namatay na rin sa atake sa puso. Lalong lalakas ang tilian at daing ng mga nasaktan. AIDA: (mapipikon) Oy. ano? ‗Yan ang nakukuha mo sa kadedemo. May nangyari ba? Panay ang sigaw n‘yo ng ibagsak! Ibagsak! Ibagsak ‗yung sinasabi n‘yong imperyalismo. Makikita ang isang simpleng sala ng isang karaniwang bahay: may lumang sopang yari sa yantok. Binatuta kami ng mga pasista. Seguro nagdemo na naman kayo. E kung nabaril ka‘t namatay? Baka pati Nanay. ano? Panahon pa yata ni Matusalem. Mula sa pinto. basta kumakain sila nang tatlong beses maghapon kahit tuyo‘t lugaw. Ang mga hayop na ‗yon… talagang mga hayop! Wala bang naghahanap sa akin? Si Lino. parang mga asong pinagbabaril. may bahid ng natuyong dugo. Naintindihan ba kayo? . Ginagamit kayo upang mapangalagaan n‘yo ang interes ng mga tunay na kaaway ng bayan: silang iilang nagpapasasa sa kayamanan ng bansa! Silang mga pulitikong nagpapayaman sa tungkulin! Silang nagpapakabundat sa kapangyarihan! Silang iilang nagmamay-ari ng malalawak na lupain kaya iskuwater sa sariling bayan ang maraming maralitang Pilipino! Silang mga suwapang na negosyante! Silang mga mandurugas! Silang iilan ang tunay na mga kaaway ng bayan… silang nangangamkam ng ating kinabukasan! Pabayaan n‘yo kami… huwag n‘yong guluhin ang aming hanay. Aywan ko kung ilan ang tinamaan sa amin… kung ilan ang nasa morge. humahangos na papasok sa sala si Ador.upang pangalagaan ang mga mamamayan at ipagtanggol ang Konstitusyon. ADOR: (halatang inis) ‗Yan ang hirap sa ‗yo. di bale sa kanila. Magkaletse-letse man ang bayan. Unti-unting bubukas ang telon.

Pinakinggan ba kayo? Ang hirap nga kayo ang bumabagsak. (tatawa) Nangarap ka na naman. Suntok sa buwan sa mga ayaw sumuntok. tayong mga walang koneks‘yon ay nananalo lamang laban sa makapangyarihan sa mga pelikula ni Fernando Poe? ADOR: (mapapasuntok sa mesita. Kundi sa ospital at sementeryo. (Bubulung-bulong na lalakad si Ador papunta sa pinto. (dadamputin ang libro. Aida. AIDA. Pero bakit nangyari sa panahon ng Tsaristang Rusya? Nangyari rin sa Tsina. mas mulat s‘ya sa inyo. kailangang may natapos kang kurso. ADOR. noong nagtatayo pa s‘ya ng unyon sa kompanya nila. Kaunting panahon na lang. kapag ganap nang nagkaisa. Kahit ano pa ang sabihin mo. Mangyayari rin ‗yan dito. May kapatid pang militar. ang mabuti pa. wala naman talaga tayong magagawa. bubuksan) Kung sisipagin ka naman. Noong nabubuhay pa s‘ya. mas mabuti pa ang Tatay. baka maunahan pa kita! ADOR. Ilusyon ‗yan. Ipagpapatuloy ni Aida ang pagbabasa. walang asenso. ‗Yung iba sa inyo. halatang pagod. alipin tayo ng mga dayuhan sa sarili nating bayan. Kuya… suntok sa buwan. Kahit tsuper lang s‘ya ng taksi. AIDA. Sayang at namatay agad s‘ya… ipinapatay ng mga hayop! (kukuyom ang mga kamao ni Ador. ang mga kagaya n‘yo. Basta ngayon. Kuya… ilang taon ka na sa kolehiyo? Dapat tapos ka na noong isang taon pa. Banggain ba naman si Mr. H‘wag mo ngang masisi-sisi ang Tatay. babagsak ang ilang libro) Ang mga putang ‗na n‘yon! Parurusahan din sila ng bayan! Dapat sa kanila‘y ihilera sa pader… lahat sila! Lahat ng kagaya nila! Kapag namulat na ang sambayanan. Kuya. mananalo rin ang maliliit. AIDA. May test kami bukas at mag-aaral pa ako. Aba. maligo ka na. tutal nakasaing na ako. Tingnan mo na lang ang Nanay… si Tatay. Parehong walang natapos kaya ano? Si Nanay. Tigilan mo na nga ako. magpahinga ka na. Aida! Kung sa inyo lang na paesko-eskolar. Major ba ‗yon o Colonel? Sabi nga. Panay ang bagsak n‘yo sa kalye kapag binatuta kayo. may pasalubong na isang balot ng . sa kanya ko unang natutuhan ang kaapihan ng manggagawa sa kamay ng mga kapitalista. Ayun nga. maghain ka muna. sa Cuba. napatay sa welga! ADOR. Alam naman nilang bayaw ‗yon ni Congressman Santos. Kuya. hanggang ngayon. ADOR. Ilang saglit lamang. Kayo… kayong paeskoeskolar. Mas naiintindihan pa nga n‘ya noon kaysa sa akin ang mga problema ng bansa. ano‘ng natutuhan n‘yo? Kaisipang alipin! Kaisipang kolonyal! Kaya mula pa ng panahon ng Kastila hanggang ngayon. ipinapatay. Si Tatay. sa kulungan ang bagsak n‘yo. papasok si Aling Ester. H‘wag mong pababayaang walang takip ‗yung mga pritong isda… baka maunahan pa tayo ng pusa. (tatayo) Di bale nang di ako makatapos kung magiging utak-alipin lang ako. Baka dumating na ang Nanay. Mabuti pa nga. ano‘ng nangyari? Tsuper ng taksi at dahil kagaya mong mahilig makialam sa isyu-isyu. Mahirap talagang kausap ang mga tanga… ang mga embalsamado ang utak. trabahador pa rin sa pabrika ng kape. Ilusyon sa mga ayaw magising. Alvarez. Ikaw na lang. lalabas na iiling-iling. ayun.. Kuya. kalimitang bagsak pa sa klase. parang gustong isuntok) AIDA. tayong mahihirap at api.

pansit. Ilalapag ang supot ng pansit sa mesita. Simple lamang ang damit nito, nakapaldang maong at karaniwang blusa at may bitbit sa kaliwang kamay na plastic bag. Ilalapag din sa mesita ang bag.) ALING ESTER: O, Aida… kumain ka na ba? Ang Kuya Ador mo, nariyan na ba? AIDA: (bibitiwan ang aklat, tatayo at magmamano sa ina) Mano po, Inay. ALING ESTER; Ang Kuya Ador mo ‗kako… nariyan na ba? AIDA; Opo, kararating din lang. Baka naliligo pa. ALING ESTER; Salamat naman. Alalang-alala ako dahil kangina, natrapik kami nang husto sa may Liwasang Bonifacio. May demo raw doon at nagkagulo at ilan daw ang napatay. May mga hinuli pa raw. Ay, salamat naman at narito na si Dominador. Tiyak ko, kasama ang Kuya mo doon. Alam mo naman ‗yan. AIDA; Seguro, Inay, makabubuting pagsabihan n‘yo ang Kuya Ador. Tigilan na ang pagsama-sama sa demo at baka kung mapano pa ‗yan. Kung nag-aaral na lang s‘yang mabuti, mas magaling pa. Dapat nga tapos na s‘ya ngayon at nagtatrabaho na para makatulong naman sa inyo. ALING ESTER; Wala na tayong magagawa sa Kuya Ador mo, Aida. Kuhang-kuha ‗yan sa ugali ng Tatay n‘yo. (lulungkot ang mukha nang maalaala ang namatay nang asawa) Ang Tatay n‘yo noon, kahit ano‘ng mangyari, paninindigan at ipaglalaban ang paniniwala. AIDA; Kaya naman, ayun… ipinapatay. Kung buhay sana s‘ya ngayon, di na sana kayo nahihirapang malimit na mag-obertaym. Kung bakit nakisali-sali pa s‘ya sa unyon-unyon na ‗yon. ALING ESTER; H‘wag mong sisihin ang Tatay mo, Aida. Dapat mo pa nga siyang ipagmalaki, ikarangal. Para sa akin, bayani siya, marangal siya. Kung di siya nagtayo ng unyon sa kompanyang iyon ng taksi, malamang na hanggang ngayo‘y inaabuso pa rin ni Mr. Alvarez ang mga tsuper niya. Gumanda na raw ang palakad ngayon doon, ‗yon bang kooperatiba na. Nagkaroon na ng sariling taksi ang mga tsuper. Tama ang Tatay mo, ang Kuya Ador mo, ‗yung sinasabi nilang tayong maliliit ay dapat mag-organisa, magsama-sama, magkaisa, para di yapak-yapakan ng iilang mayayama‘t makapangyarihan. AIDA; O, pinakinabangan ba naman ni Itay? Ano‘ng nakuha natin? Noong mamatay si Itay, oo, sikat nga siya sa mga manggagawa. Sabi n‘yo‘y bayani. Nakipaglibing sa kanya ang mga kilalang lider, gaya ni Beltran at iba pa. Nabigyan tayo ng kaunting abuloy. Iniyakan si Itay. Pero, pagkalibing… ano? ALING ESTER; Buhay pa rin ang Tatay n‘yo, Aida. Buhay pa rin. Para ko siyang nakikitang lagi sa aming pabrika. May nagtatayo rin ng unyon sa amin dahil pinagsasamantalahan din kami ng may-ari. Mataas na ang lahat ng presyo, ayaw pa ring taasan ang s‘weldo namin kahit malaki ang tinutubo ng pabrika. Pati obertaym namin, kulang ang bayad. Sabi nga noong lider namin, kailangang mag-unyon kami, kailangang lumaban kami. Talagang para siyang Tatay mo, Aida. Talagang buhay ang Tatay mo, Aida, buhay na buhay! AIDA; Ay, naku, Inay… baka nagugutom na kayo? Baka ma-in love na naman kayo dahil parang Tatay ko ‗yong lider n‘yo. Aba, mabibiyuda na naman kayo. (hahawakan ni Aida ang supot ng pansit na uwi ni Aling Ester, bubuksan, sisilipin) Aba… pansit! Kumain na muna kayo ni Kuya Ador saka kayo parehong mangarap.

ALING ESTER; (uupo sa sopa, parang saglit na mag-iisip, malungkot) Buhay pa siya… buhay pa siya. (halos pabulong) AIDA: (mapapansin ang ina) Ay, naku… sabi ko, kumain na muna kayo ni Kuya Ador. Tamang-tama at mainit-init pa ‗tong pansit na uwi n‘yo. May prito pang isda doon. ALING ESTER; (mapapatayo) Aba… ang Kuya Ador mo nga pala? Dominador! Dominador! (Papasok si Ador. Bagong t-shirt na puti na ang suot, naka-short, nakasandalyas de goma, at halatang bagong ligo. Lalapit agad ito sa ina, magmamano. May plaster pa rin ang kaliwang kilay nito. Mapapatitig si Aling Ester sa kilay ni Ador.) ALING ESTER; (hihipuin ang kaliwang kilay ni Ador, iilag si Ador) Tanggalin mo ang plaster, Dominador. Malinis ang sugat at mapahiran kahit gamot na pula. (babalingan si Aida) May gamot na pula pa ba tayo, ha, Aida? Kunin mo… ‗yung ginagamit mo kapag nagmamanikyur ka. AIDA; (lalakad papunta sa pinto ngunit biglang titigil) Wala na nga pala, Inay. Ubos na nga pala noon pang ‘sang araw. Kung gusto n‘yo, bibili muna ako saka tayo kumain. ADOR; H‘wag na… h‘wag na. Walang anuman ‗to, Inay. Kapiraso lang naman ang putok. Ang grabe nga‘y ‗yung katabi ko kangina… talagang putok ang ulo. Binatuta talaga nang binatuta at kahit nakahiga na sa lupa, tinadyakan pa ng mga pasista. AIDA; Walang k‘wenta ‗yan sa Kuya Ador, Inay. Pangkaraniwan na lang po ‗yan sa kanya. Sanay na ‗yang mabukulan o mabali ang tadyang. Di ba noong ‘sang araw, umuwi ‗yan na akala ko‘y di s‘ya dahil magang-maga ang mukha. Di titigil ‗yan. ADOR; (paangil) Ako… mukha‘t katawan ang nabubukulan dahil may ipinaglalaban para sa kapakanan ng sambayanan. Pero ikaw, at mga kagaya n‘yong walang iniintindi kundi ang kanilang sarili, ano? Nagkakabukol ang utak n‘yo, nagkakapigsa dahil sa katangahan… dahil sa inaamag na mga paniniwala! AIDA; (dadampot ng libro at akmang ibabato kay Ador) Ang hayop na ‗to… sobra ka nang mang-insulto! ‗Kala mo kung sino! ALING ESTER: (aawatin ang dalawa) Hoy,,, hoy… tama na ‗yan! Mabuti pa‘y magpahinga na kayo. Kumain na tayo. (Iirapan ni Aida si Ador, akmang sasampalin. Iilag si Ador, pandidilatan si Aida. Papagitna sa dalawa si Aling Ester at hihilahin ang mga ito papunta sa pinto. Ngunit sunud-sunod na malalakas na katok sa pinto ang maririnig. Bubuksan ni Ador ang pinto at humahangos na papasok sina Lino at Grace, halatang takot na takot) LINO at GRACE: (halos magkapanabay) Magandang gabi po, Aling Ester. ALING ESTER: Magandang gabi naman sa inyo. Maupo kayo. Naghapunan na ba kayo? LINO at GRACE: (magkakatinginan, saka titingin kay Ador na nakatayo sa tabi ng mesitang aralan ni Aida. Mauupo si Aida sa silyang naroroon) Opo… opo. H‘wag na kayong mag-abala. ALING ESTER: (ngingiti) Ow, mukhang gutom na gutom kayo. Malimit kang ikuwento sa akin ni Ador, Grace. (mapapatgungo si Aida, tatawa si Ador)Pasasaan ba‘t di miyembro ka na rin ng magulo naming

pamilya. O, siya… d‘yan na muna kayo at aayusin ko ang pagkain nang makapaghapunan tayo bago kayo magkuwentuhan. (Lalabas si Aling Ester, ngunit maiiwan ang pansit na nakapatong sa mesitang aralan. Magkakatinginan sina Ador, Lino, Grace at Aida. Biglang tatayo si Lino, lalapit kay Ador ngunit pasulyap-sulyap kay Aida) AIDA: O, sige… mag-usap na kayo. Baka ayaw n‘yong marinig ko dahil di naman ako m‘yembro ng magigiting. D‘yan na kayo at tutulungan ko na lang si Inay sa kusina. (lalabas si Aida, tatayo si Grace at lalapit kina Lino at Ador) LINO: Alam mo na ba ang nangyari… ang mga balita? ADOR: Alin? GRACE: Natatakot ako, Ador. LINO: Oo, Ador, parang may mga susunod pa. ADOR: Ano ba kayong dalawa? Para kayong mga asong di mapaihi. Linawin n‘yo nga ang mga sinasabi n‘yo! LINO: Alam mo, noong nagkagulo kangina at magkahiwa-hiwalay tayo, tumakbo kami ni Grace papunta sa National Press Club. ‗Yung iba, nagtakbuhan papuntang Quiapo. Sa baba ng Press Club, may

nagkukuwentuhang tila mga reporter. May mga sugatang dinala raw sa ospital. Karamihan daw ay sa PGH. Marami rin daw ang nadampot at isinakay sa trak ng militar. ADOR: O, e ano ang dapat n‘yong ikatakot? Ligtas nga tayo. GRACE: (parang maiiyak) Masama ang nangyari sa HQ natin, Ador. Katatawag lang namin ni Lino doon… si Mely ang sumagot sa telepono, umiiyak. Dinampot daw sina Ave at Edwin, pinagbintangang mga Sparrow. Isinigaw daw noong dalawang nahuli kangina sa demo. Dadalhin din daw sana si Mely, pero sabi n‘ya, nagmakaawa s‘ya at napapaniwala n‘ya ang mga militar na siya‘y isa lang maid. Nakahinga nga ako nang maluwag nang malaman kong di ka kasama. LINO: Tumawag nga kami doon para malaman kung doon ka nagtuloy. Pagkatapos nga, pilit nang pilit ‗tong si Grace na puntahan ka namin dito. ADOR: O, e bakit nga kayo matatakot? Di naman tayo Sparrow. Di rin naman Sparrow sina Edwin at Ave. LINO: E kung ganoon ngang isinigaw? ADOR: Sino naman ‗yung dalawang kumag na sumigaw? Baka mga kasama din natin na pinitik lang ang bayag ay kung anu-ano na ang ikinanta. LINO: E kung pahirapan din sina Edwin at Ave? Si Ave, alam ko, matibay ‗yon. Pero si Edwin, duda ako. Mababaw ang luha noon. Baka biglang mag-La Paloma. ADOR: Masyado kayong alarmista. Di pa nga natin alam kung totoo ‗yang mga bali-balita. Kung dinampot man sina Ave at Edwin ay baka naman tatanungin lang sila tungkol sa nangyari kangina, di dahil sila‘y pinagbibintangang mga Sparrow. LINO: Pero, Ador, alam mo naman ang mga militar. ‗Pag may napatay sa kanila, sasabihing Sparrow ang pumatay. ‗Pag may nahuli sila, sasabihing Sparrow ang nahuli nila. Di ba noong minsan, nang maghabulan

din sa demo sa Mendiola, ‗yung malas na ice cream vendor na nakitakbo rin dahil sa takot ang nadampot. Ano… di ba hanggang ngayo‘y nakakulong pa? Dahil pinahirapan seguro nang husto, kahit di totoo‘y napilitang umaming siya‘y Sparrow. GRACE: Ador, talagang mabuti‘y umalis ka muna. Sa grupo natin, ikaw ang kilalang-kilala. Magtago ka muna hanggang di pa malinaw ang lahat tungkol kina Ave at Edwin. Kung gusto mo, sasamahan kita sa Batangas… doon sa lugar ng Tiya ko. Di ka basta matutunton doon. ADOR: Ano ba kayo? Kung magtatago ako‘t di naman ako hinahanap… di nagmukha lang akong gago! Ang hirap sa inyo, natatakot kayo sa sarili n‘yong anino. LINO: Mabuti na rin ang nag-iingat, Ador. Alam mo naman ang hustisya ngayon. ADOR: Hustisya? Meron pa bang hustisya? GRACE: ‗Yon nga, e. Di bale kung anak ka ni Congressman. LINO: O anak-mayaman ka. Malamang na nasa d‘yaryo ang retrato mo at di ka gagalawin. Pero tayong maliliit, tayong mahihirap, Ador, di tayo tao sa kanila kaya dapat na mag-ingat na lang muna tayo. ADOR: Putang ‗na nila! Tayo lang ang kaya nilang hulihin. Ba‘t di ‗yung mga nagbebenta ng ating kinabukasan? Pero, teka, wala ba tayong mga kasama doon sa mga napatay, doon sa mga dinala sa ospital? LINO: Ewan… ewan. Sana‘y wala. Alam ko, nang magtakbuhan tayo, nang magputukan, malayo ang tropa natin sa sentro ng gulo. Pero, ikaw, ba‘t nadale ka sa kilay? ADOR: Di ba humiwalay ako sa inyo dahil ako sana ang susunod na speaker bago nagputukan? Nandoon ako sa tabi ng monumento ni Bonifacio. Kami ang napuruhan ng mga putang ‗na! (Mapapatingfin si Grace sa mesang aralan kung saan nakalagay ang munting radyo sa tabi ng supot ng pansit at mga libro. Mapapansin ni Grace ang radyo at biglang lalapitan, hahawakan.) GRACE: May radyo pala. Ba‘t di tayo makinig ng balita? Ano ba ‗to… de-baterya o de-koryente? ADOR: De-baterya ‗yan. Ilagay mo sa DZRH… 666 sa dial. (Bubuksan ni Grace ang radyo, pipihitin ang dial. Sa simula’y maririnig ang sari-saring awit at tugtog hanggang sa marinig ang tila boses ni Joe Taruc.) LINO: D‘yan nga… d‘yan! Lak‘san mo, Grace. (Bigla silang matatahimik, matamang pakikinggan ang radyo) ―Deo… Deo. Masama ang signal mo. Umiba ka ng location. Babalikan kita mamaya. Mga kababayan, iyon po si Deo Macalma na maghahatid sa atin ng mga sariwang balita tungkol sa mga kaganapan sa madugong demonstrasyon kangina sa may Liwasang Bonifacio. Ayon po kay Lt. Abadilla nang makapanayam ng reporter nating si Jennifer Postigo, kasalukuyan pa nilang iniimbestigahan ang dalawang nahuli nilang naghagis diumano ng molotov bomb sa hanay ng mga pulis at sundalo kung kaya nagkagulo. Ayon sa kanya, mga Sparrow ang dalawang iyon, sina Conrado Torres, alyas Ka Pepe, at Juanito Perez, alyas Ka Lando, ng Alex Boncayao Brigade. May mga kasamahan pa diumano ang dalawa na kasalukuyan ngayong tinutugaygayan ng militar at maaaring mahuli anumang sandali. Deo… Deo… ayos ka na ba? Come in, Deo! Come in!‖ ―Hello, Pareng Joe! Hello!‖

―Ok na ang signal mo, Deo. Go ahead, Deo! Go ahead!‖ ‖Ito po si Deo Macalma na naghahatid sa inyo ng mga sariwang kaganapan sa nangyaring demonstrasyon kangina. Narito po ako ngayon sa emergency room ng PGH kung saan naroroon ang mga sinamang-palad na masugatan. Sila po‘y sina Evelyn Mondragon, estudyante ng FEU, Rico Moran, estudyante ng UP, Cirilo Montanez, estudyante ng PUP, Mauro Mendoza, isang manggagawa, Pedro Ramos, manggagawa rin, at Teresita Bello, isang batang sidewalk vendor. Ang iba pa‘y di pa natin makuha ang mga pangalan, wala pang mga malay at nasa malubhang kalagayan.‖ ―Deo… Deo! ‗Yung mga napatay? Di mo ba nakuha ang mga pangalan? Wala ba d‘yan sa morge ng PGH?‖ ―Wala, Pareng Joe. Wala dito. Aalamin ko sa ibang ospital o sa mga funeral parlor. Pansamantala, hanggang dito na lang muna ako, Pareng Joe. Back to you, Pareng Joe.‖ ―Mga kababayan, iyon po si Deo Macalma. Habang hinihintay natin ang mga sariwang balita mula sa labas, pakinggan muna natin ang awiting HELP ME MAKE IT THROUGH THE NIGHT na inihahandog namin sa mga kababayan nating manggagawa sa Middle East.‖ ADOR: (biglang papatayin ang radyo) Putang ‗na! Mga m‘yembro natin sa LFS sina Conrado at Juanito. Paano magiging Sparrow ang mga ‗yon? LINO: Tiyak, tinort‘yur ang mga ‗yon! GRACE: Baka isinigaw ka rin, Ador? Magtago ka na muna! Magtago ka! LINO: Senga, Ador. Kung ayaw mo sa Batangas, sasamahan kita sa Kabite, doon sa Alfonso. Marami akong kakilala doon na p‘wede nating matuluyan. ADOR: Putang ‗na! Bakit nga ako magtatago? Ano ba ang kasalanan ko? Nagdedemo lang tayo para ipahayag ang mga karaingan ng bayan, ng masa! Wala na bang karapatan ang mga mamamayan, ang mga kagaya natin, na magsalita nang totoo? Nasa Konstitusyon ang karapatan nating ‗yan! LINO: Papel lang ang Konstitusyon, Ador, sa panahong ito. May Konstitusyon pa bang kinikilala ang mga pasista? Ikaw na nga ang nagsabi na meron pa bang hustisya ngayon. Malimit mo ring sabihin noon na mas masahol pa sa puta ang mga nagpapatakbo ng ating gobyerno… mas marangal pa ang mga puta dahil katawan lang nila ang kanilang ibinibenta dahil sa pangangailangan, dahil sa karalitaan… pero sila, ano ang ibinibenta? Ang buong bansa! Ang kinabukasan ng susunod pang henerasyon! ADOR: (parang nag-iisip, tutungo at sasapuhin ang ulo) Ang mga hayop! Ang mga hayop! Pero di ako magtatago. Bakit ako magtatago? GRACE: (parang maiiyak na lalapit kay Ador at halos yakapin ito) Ewan ko, ewan ko, Ador. Talagang kinakabahan ako. Paano kung hulihin ka? Sino, sino ang tatakbuhan namin para tulungan ka? Ang mass media? Kanila rin ang mass media. Mabuti kung bigyan ka man lang ng kahit kapirasong espasyo sa d‘yaryo at ibalitang hinuli ka. Baka palitawin ka pang NPA at lalo kang idiin. ADOR: Hulihin na nila kung huhulihin! Putang ‗na… matatakot na lang ba tayo nang matatakot? Tatakbo nang tatakbo?

{Bigla, magkakagulo sa likod ng tanghalan. May magsisigawan: ―Raid! Raid! May mga sundalo! May mga pulis! May huhulihin yata! Takbo! Takbo! Mahirap na!‖ Hintakot na papasok sa sala sina Aida at Aling Ester. May hawak pang sandok si Aling Ester, may hawak namang baso si Aida, may lamang tubig.) ALING ESTER: Dominador! Dominador! Mga sundalo raw ‗yung nasa labas.(parang natataranta at hindi malaman kung ilalapag o hindi ang tangang sandok; aagapayanan ito ni Aida, pilit paiinumin mula sa tangang baso) AIDA: Tubig, Inay. Uminom po muna kayo at baka kung mapa‘no pa kayo.(iduduldol ang baso sa bibig ni Aling Ester na iinom ng ilang lagok) ALING ESTER: (bubuntung-hininga) Dominador, baka nga kayo ang hinahanap? Alis muna kayo… alis na! Doon kayo dumaan sa may kusina. Dali! Dali! AIDA: Sige na, Kuya. Sige na! Ako na ang bahala kay Inay. (Itutulak palabas nina Aling Ester, Aida, Lino at Grace si Ador, ngunit magpipilit itong maupo sa sopa.) ADOR: Bakit nga ako aalis? Ano ba ang kasalanan ko? (muli, ipagtutulakan nina Lino, Aida, Grace at Aling Ester si Ador) ALING ESTER: (halos patili na) Umalis ka na sabi, Dominador! Umalis ka na! AIDA: Umalis ka na, Kuya! Umalis ka na! Papatayin mo sa nerbiyos ang Inay! (Muling hihilahin nina Grace at Lino si Ador, ngunit magpipilit pa rin itong maupo. Biglang may tatadyak sa pinto. Mabilis na papasok ang tatlong sundalong nakauniporme ng fatigue, nakatutok agad ang mga baril kina Ador.) SUNDALO 1: Ito ang bahay ni Dominador Robles, ano? ALING ESTER: Ito nga po. Ito nga po… pero bakit po? SUNDALO 2: (babalingan sina Lino at Ador) Sino sa inyo si Dominador Robles? ADOR: (biglang tatayo) Ako… bakit? Ano‘ng kailangan n‘yo? (Bigla itong susunggaban ng Sundalo 3, pipiliting posasan. Magwawala si Ador, sisikmuraan ito ng Sundalo 2 habang nakatutok naman ang baril ng Sundalo 1. Yayakap si Grace kay Ador ngunit tatabigin ito ng Sundalo 2 at mapapasadsad sa sopa si Grace. Yayakap naman si Aling Ester kay Ador at pilit itong hihilahin ng Sundalo 1. Mapoposasan si Ador.) ALING ESTER: (umiiyak na) Bakit n‘yo hinuhuli ang anak ko? Bakit? Di naman ‗yan kriminal! Di naman ‗yan magnanakaw. SUNDALO 1: Sabi ko na‘t ang lugar na ‗to ang taguan ng mga Sparrow.(mapapatingin ito sa mesang aralan na kinaroroonan pa ng supot ng pansit, munting radyo at ilang libro; babalingan ang Sundalo 2) Tingnan mo ‗yang mga libro. Baka subversive documents ang mga ‗yan! AIDA: (susunggaban ang mga libro) Mga libro ko ‗to sa esk‘wela! (pilit na aagawin ng Sundalo 2 ang mga libro kay Aida hanggang mabitiwan ni Aida) SUNDALO 1: Bulatlatin mo… baka may nakaipit na mga dokumento. (mabilis na iwawagwag ang libro, ngunit walang makikitang anumang dokumento ang Sundalo 2 at marahas na bibitiwan ang aklat)

makikita ang isang kuwartong naiilawan ng isang maliwanag na bombilyang nakalawit. Sir. Makikita rin ang tatlong sundalo kangina. ABADILLA: (muling iinom ng alak) O. Mukha namang di Sparrow. tinodas ko na sana ‗yan at itinapon sa Pasig River. pagmamasdan ang mukha ni Ador) SUNDALO 1: Matapang.) MGA SUNDALO: Mission accomplished. May isang malapad na mesa doon. ayaw pa. gayundin ang labi ni Ador. Magpapalahaw ng iyak si Aling Ester. Sasaluduhan siya ng tatlong sundalo. Aida at Grace habang nakatingin si Lino. Alisan n‘yo ng posas. Maririnig ang umaatungal na tunog ng tambutso ng dyip sa likod ng tanghalan. nakauniporme rin ng fatigue. Biglang papasok si Lt. nakaposas pa rin. may dalawang karaniwang silya sa harap ng mesa. may bote ng alak at basong nakapatong sa mesa. Sir. Babagsak iyon sa sahig. LT. Nag-iiyakang pagtitiyagaang likumin iyon nina Aling Ester. Bago tuluyang umalis ang Sundalo 1. Parang natitigilang nakahawak sa braso ni Aling Ester si Lino. tatabigin nito ang supot ng pansit sa mesitang aralan. Sir. ABADILLA: (hihithit ng sigarilyo. tatadyakan at sisipain ng Sundalo 1. magsisindi ito ng sigarilyo. Mahahalatang may bahid na ng dugo ang t-shirt. ABADILLA: Good… good. uminom ka muna… baka nauuhaw ka? (ilalapit ang baso kay Ador. ha? Talagang matapang kayong mga Sparrow. (mauupo si Lt. Sir. LT. Marami na nga kayong napapatay sa amin kahit araw na araw! ALING ESTER: (paiyak) H‘wag n‘yong saktan ang anak ko… di ‗yan Sparrow!(muli nitong akmang yayakapin si Ador ngunit itutulak ito ng Sundalo 3 at maaalalayan naman ni Lino para hindi mabuwal) ADOR: Mga putang ‗na n‘yo! Pati ba naman babai‘y di n‘yo iginagalang! SUNDALO 1: (itutulak si Ador) Sige… ibaba na ‗yan at isakay sa d‘yip! ALING ESTER: Saan n‘yo dadalhin ang anak ko? Maawa kayo sa kanya… maawa kayo! Dominador! Dominador! (Hihilahing palabas ng dalawang sundalo si Ador. ibubuga ang usok sa mukha ni Ador) A. Ayaw umamin. may isa ring makinilya. Magdidilim ang tanghalan at isasara ang telon. Abadilla. sasalinan ng alak ang baso at lalagok. . (lalapit ang Sundalo 3 kay Ador. ‗yan pala ang sinasabing si Ka Ador. Umiiyak na rin sina Aida at Grace. Kundi ako nakapagpigil kangina. Makikita si Ador na nakaupo sa isang silya.SUNDALO 3: (habang nakatutok ang baril sa ulo ni Ador) ‗Yung supot sa mesa… ano ‗yon? Baka molotov bomb… tingnan n‘yo! ADOR: Pansit ‗yan… lamunin n‘yo! SUNDALO 1: (sasampalin si Ador) Matapang ka. Sir! LT. nakayapak na at iyon pa ring dating short at t-shirt ang suot. Abadilla sa silyang nasa likod ng mesa paharap sa manonood. aalisin ang posas nito) SUNDALO 3: Panay ang mura n‘yan sa amin kangina. at sasabog ang pansit. titingnan lamang ni Ador ang baso) SUNDALO 2: Suplado. At ease. Sir. Chivas na ang ipinaiinom mo.) TAGPO 2 (Sa muling pagbubukas ng telon.

sa Immigration. Lalabas lang ako‘t magpapalamig ng ulo. ADOR: Bakit ko pipirmahan ‗yan? Alam kong puro kasinungalingan ‗yan! LT. sa BIR. Abadilla. Ka Ador. igalang mo ang Sir namin! ADOR: Ang Nanay ko. (lalabas si Lt..LT. Abadilla at agad na lalapitan ng tatlong sundalo si Ador) SUNDALO 1: (iduduldol ang papel at ballpen kay Ador) O. ‗yon na lang lider n‘yo dito ng Alex Boncayao Brigade. bubunutin ang papel sa makinilya at iaabot kay Lt. Pangalan lang at address. Mayroon din sa Malakanyang! LT. Sir. O. (Mabilis na magmamakinilya ang sundalong nakasibilyan. ADOR: Talagang wala akong alam! Ang hirap sa inyo. Madali lang ‗yon… pipirmahan mo lang. Mesa. sinu-sino pa ang mga kasama n‘yo dito sa Metro Manila? Saan-saan ang hideout n‘yo? ADOR: Di ako Sparrow… at talagang wala akong alam sa mga pinagsasabi n‘yo. ABADILLA: Mukhang tama kayo… talagang matigas nga yata. Ipasyal na kaya namin. Tawagin ang typist. Kung ayaw mong sabihin ang iba mo pang kasama. ABADILLA: (muling magsasalin ng alak sa baso. muli itong papasok kasama na ang isa pang sundalong nakasibilyan. sa Customs. iaayos ang makinilya sa mesa. Sir. Sir? LT. ABADILLA: (tatayo. pahapyaw na babasahin ang nakamakinilya sa papel) SIBILYAN: Ayos ba. lalagok) Ka Ador. Dudukot ng ballpen sa kanyang bulsa si Lt.) SIBILYAN: Umpisahan ko na. ABADILLA: Good… good. lalapitan si Ador. Kung ayaw mong kumanta. Ano ang address mo. Pipiliin n‘yo naman ang huhulihin n‘yo! SUNDALO 1: (dadagukan si Ador sa likod at muntik na itong mahulog sa pagkakaupo sa silya) Bastos. papipirmahin na lang kita ng tula. hahawakan sa balikat) Di bale. Bakit di ‗yung mga malalaking kriminal sa gobyerno ang hulihin n‘yo? Nasa Kongreso ang iba. Hihilahin ng nakasibilyan ang silya. Abadilla) SUNDALO 2: Tinatanong ka ni Sir… hoy. pirmahan mo na. Ka Ador?(mukhang galit na titingnan lamang ni Ador si Lt. Medya-medya lang. ang kapatid kong babae… iginalang ba ninyo kangina? SUNDALO 2: (tututukan ng baril sa ulo si Ador) Pilosopo pa. kaming mga walang kasalanan ang kaya n‘yo lang hulihin. ABADILLA: Dominador Robles ‗yan. Sta. Hoy. pirmahan mo na! Masama ang matigas ang ulo… baka sumabog ‗yan. Anonas St. Sir? LT. Sir. Pero pagbalik ko. (Lalabas ang Sundalo 1 at makaraan ang ilang saglit. sumagot ka! (akma nitong dadagukan si Ador) ADOR: (pagalit) 124 Interior 1. ABADILLA: Ka Ador. ADOR: (tatabigin ang kamay ng sundalo. kaming maliliit. sagutin mo na lang ang mga tanong ko… di ka sasaktan ng mga ‗yan. (magsusubo ito ng papel sa makinilya) LT. Abadilla. Sir. mabibitiwan nito ang ballpen) Kayo ang pumirma! . kailangang pirmado na ‗yan. Kayo na ang bahala d‘yan. Alam n‘yo namang masama akong magalit.

Ipasyal nga natin! (papasok si Lt. ABADILLA: H‘wag na… pipirma ‗yan. Sisikmuraan ito ng Sundalo 1. hihilahin papunta sa pinto.) SUNDALO 1: Ang hayop na ‗to… pahihirapan pa yata tayo! (biglang isasalya ng dalawang sundalo sa silya si Ador. biglang aagawin ni Ador ang nakasukbit na baril ng isang sundalo. e. Dalawang beses pa siyang sisikmuraan ng Sundalo 1. (kukunin ni Lt. mahilamusan at mapatikim naman ng special hamburger sandwich. talagang ayaw. Mapapaigik si Ador at akmang lalaban. SUNDALO 3: Sir. iupo n‘yo sa silya at mapitpit na ang bayag. Bigla siyang tatadyakan sa tagiliran ng Sundalo 1. mabinyagan na rin. LT. Muling tatabigin ni Ador ang kamay ng sundalo. SUNDALO 2: Kung hubaran na lang natin. Halos malungayngay ang ulo ni Ador. ano? Di nakatikim ka ng juice ni Sir. Ibuka n‘yo ang bibig. Kahit nanghihina. (Itatayo ng Sundalo 1 at 2 si Ador. ngunit pigil-pigil siya ng dalawa pang sundalo. ABADILLA: Aba… mapipilitan yata akong magalit. ngunit nanlilisik siya. Baka nagugutom na kasi ‗yan. Tingnan natin. Magtatawanan ang mga sundalo) SUNDALO 2: O. ABADILLA: Tama na! Ipasyal na ‗yan! Ipasyal n‘yo na! (Itatayo ng mga sundalo si Ador. mabubuwal ito at sisipain siya ng Sundalo 1} SUNDALO 2: Pirmahan mo na sabi. kukunin ang papel at iduduldol sa mukha ni Ador. ABADILLA: O. Kundi naman. Baka supot pa. Mahahandusay si Ador sa lapag.) SUNDALO 3: Sige… sige. ADOR: Mga putang ‗na n‘yo! Mga hayop kayo! (Bigla siyang sasampalin nang sunud-sunod ng Sundalo 2. Lalapit si Lt. may tatadyak. Abadilla. biglang pagpupunit-punitin) ADOR: (pasigaw) Mga putang ‗na n‘yo! Mga putang ‗na n‘yo! May araw din kayo! May araw din kayo! Mga demonyong pasista! (Pagtutulungan siyang bugbugin ng mga sundalo. Abadilla) Sparrow talaga. parang gustong isuntok) SUNDALO 3: Ang putang ‗nang ‗to! Gusto pa yatang lumaban. saksakan natin ng may sinding palito ng posporo ang butas. Abadilla. Mapapaduwal si Ador na parang masusuka. e. Pilit na pauupuin sa silya. May sisipa sa kanya. dalhin na kaya natin sa kubeta. Ka Ador(matalim na tititigan lamang ni Ador si Lt. Pirmahan mo na. e… para di na kami mahirapan! (Dadamputin nito ang ballpen sa lapag. Abadilla ang papel at ballpen.) SUNDALO 1: Aba… malaki! Sayang naman at baka di na makaanak. may dalang isang basong puno ng manilaw-nilaw na likido) LT.(Biglang itatayo ng dalawang sundalo si Ador. pahablot na aabutin iyon ni Ador. . iaabot kay Ador. Sir! LT. kuyom ang mga kamay. ano… pinirmahan na ba? SUNDALO 1: Sir. Matigas. sasalat-salatin ang bayag nito.) LT. ibubuhos ang laman ng baso sa bibig ni Ador. (Pipigilan ng Sundalo 2 at 3 si Ador.

Magtatayuan ang mga manonood. maikakatwirang sinensor ang kanilang sinulat o walang publisistang maglathala ng mga iyon. minabuti namin na ang naturang paksa ang maging kauna-unahang testamento ng aming pakikiisa at pakikisangkot sa anumang adhikaing makabayan at mapagpalaya ng sambayanan. Sinasabing ang manunulat ay ―mambabatas ng daigdig‖ at ―direktor ng konsensiya ng bayan‖ kung kaya hindi lamang siya dapat na maging matapat na tagapaglarawan ng buhay. sa halip. Taglay ang mataos na paniniwalang ang sining ay hindi dapat na para sa sining lamang kundi dapat na makatulong sa paghubog at pagbubuo ng isang lipunang makatao. upang mapangatwiranan niyang may karapatan siyang ipabasa sa sambayanan ang kanyang obra — tula man iyon. ng paninikil at kalupitan. maging tagabenta lamang siya o tindero ng mga kasinungalingan at kahangalan sa palengke ng lipunan ay isang napakalaking kasalanan hindi lamang sa kanyang sarili kundi maging sa buong sambayanan. Ordonez TUNGKULIN NG MANUNULAT (Pambungad na pananalita sa Kongreso Nasyonal ng Pambansang Linangan at Ugnayan ng mga Manunulat) TUNGKULIN muna ng manunulat sa kanyang lipunan ang dapat talakayin at linawin. .)# Li #T alu mp ati November 7. malaya at progresibo. Higit sa lahat. Bigla ring tutugtugin ang PAMBANSANG AWIT ng Pilipinas. ngunit kung sinadya niyang sumakay sa ruweda ng panlilinlang at ang totoo lamang sa kanyang sinulat ay ang kanyang pangalan — na minsa‘y hindi pa rin totoo — makabubuti pa marahil na itinapon niya sa basurahan ang kanyang makinilya at baka napakinabangan pa ng mga magbobote‘t magbabakal at ang mapagbibilhan ay maibili man lamang ng tinapa‘t galunggong at ilang kilong bigas. sa isang banda. Maaaring ituring pa siyang bayani kung pinutol niya ang kanyang mga daliri kaysa maging kasangkapan iyon ng panloloko sa sambayanan ng masusugid na tagapagtaguyod ng bulok at mapambusabos na ―status quo‖ at ng mga basalyos ng inhustisya‘t pagsasamantala. kinakailangan ng manunulat na maging matapat sa kanyang sarili. kuwento o nobela. ng pang-aalipin at pagmamalabis sa kapangyarihan. kundi dapat din siyang maging pinakamahigpit na kritiko nito. dula man o sanaysay o artikulo at maging balita. Kung naduwag man siya. at sa kanyang sinulat. hindi iilang manunulat — lalo na sa larangan ng peryodismo — ang waring inurungan ng bayag bagaman. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ang talikdan niya ang tungkuling ito at.Biglang isasara ang telon at maririnig ang sunud-sunod na putok. Mapatatawad ang manunulat kung totoo ang kadahilanang ito. Sa nagdaang dalawang dekada ng pasista‘t diktatoryal na rehimeng Marcos. makabubuti pa marahil na hindi na siya sumulat at maaaring mapagkamalan lamang siyang tamad o kinakalawang ang utak.

o ng mga Amado V. nilalaklak ang dugo‘t binubusabos nang husto at pinasusuweldo nang hindi pa sapat na pambili ng kahit palotsinang kabaong kapag sila‘y namatay. ang kasalukuyang henerasyon ng mga manunulat ang unang-unang dapat makahulagpos sa sapot ng pambubusabos sapagkat nasa kanyang pluma at papel ang maso‘t pandayang huhubog hindi lamang sa panitikan at kultura. hindi maitatatwang marami pa ring mga obrang iniluwa ng mga ―vendo machine‖ at naghambalang sa mga bangketa na diumano‘y para sa sining ang puwedeng ihalo sa darak at ipakain sa mga baboy. Ang tinig niya‘y tinig ng sambayanan. o magagawa pa kaya niyang makipagsarsuwela sa mga puwersang umaalipin at bumubusabos sa masang sambayanan? Sa kabila ng mga problemang pangkabuhayan at panlipunan — mulang doble-karang hustisya hanggang palsipikado‘t kinakalawang na demokrasya — magagawa pa kayang aliwin ng mga manunulat ang sambayanan sa pamamagitan ng pagsasakay sa mga ito sa mga saranggola ng pantasiya‘t kahangalan upang dalhin sa daigdig ng mga multo at agimat at lunurin pagkatapos sa balon ng mga pangarap?: Sa yugtong ito ng maagiw na kasaysayan ng bansa. Ang dignidad niya‘y dignidad ng bayan. kundi maging sa ideolohiyang pangkabuhayan at pampulitika. hindi malayong lumawak ang impiyerno ng mga busabos mulang Tondo at Sapang Palay hanggang sa bawat sulok ng kanayunan habang. at. sa palasyo ng iilang makapangyarihan. Naglulunoy pa rin ang mga ito sa kabalbalan at kababalaghan sa ―swimming pool‖ ng mga Captain Barbel at Darna. Sa ganitong mga paksang nilalangaw at inuuod sa poso negro ng panitikan.Maging sa kasalukuyan. nilalamon ang ugat at laman ng braso ng mga trabahador. at pinuputalan ng dila ang laksang tinig ng paghihimagsik. Sa Mga Manunulat . ginagawang pamunas lamang ng puwit at paa ang dignidad ng sambayanan samantalang sa dambuhalang mga pabrika‘t korporasyon. Sa kalunsuran. nagdudumilat ang malapulmonyang mga sakit ng bayan na hindi na basta-basta magagamot sa pamamagitan ng karaniwang mga tabletas tulad ng decolgen at aspirina. sa kabilang banda. makokonsensiya pa kayang awitin ng kasalukuyang henerasyon ng mga manunulat ang mga buwan at bituin. kung gayon. Hernandez at Lazaro Francisco ng kanila namang panahon — ano. Kung tunay ngang tagapaglarawan at tagapagsalita ng kani-kanilang panahon ang mga manunulat — gaya halimbawa nina Marcelo del Pilar at Lopez Jaena at Jose Rizal noong panahon ng pananakop ng mga Kastila. wala kaming masalat ni gahiblang dahilan upang sabihin na ang kinauukulang mga manunulat ay naging matapat na tinig ng budhi ng bayan. at tulyapis at ilang subong kanin lamang ang gantimpala. Habang mga gulugod-dikya at may kaisipang alipin ang mga namumuno sa gobyerno at parang mga pulgas na ayaw humiwalay sa kolyar ng imperyalismong Amerikano. ang dapat namang isatinig ng kasalukuyang henerasyon ng mga manunulat? Matagal nang inilalampaso ang bayan sa sariling kalbaryo. sa mga kanayunan naman. sa kabilang banda. maimpluwensiya‘t mapribilehiyo. ang mga magsasaka‘y parang mga kalabaw lamang na itinatanikala sa lupa. ng mga salamangkero at drakula at aswang. habang parang mga baboy na inuulaol ng mga diyus-diyosan ang kayamanan ng bayan at binubutas ng mga punglo ang mga utak at dibdib ng pagtutol. o nagpapakalunod kaya sa masabaw at malibog na pag-iibigan habang.

Ordonez (Kolum) NAKALULUNGKOT at nakasusulak ng dugo ang mga kaapihan at pambubusabos na matagal nang dinaranas ng migranteng manggagawang Pilipino sa Malaysia man o sa Taiwan o sa Japan. pag iyong nakatas ang pait at dusa ng patak ng ulan sa bubong na pawid.ikaw. Ilan na nga ba sa kanila ang biktima ng makahayop na kalupitan ng kanilang mga amo: walang patumanggang binugbog. ikaw. ginutom at ginahasa? Ilan na ba sa kanila ang nakabilanggo ngayon dahil napilitang .hab ag na Mi gr anten g Man gga ga wa October 22. sahig na kawayan. sa ugat ng brasong kinain ang laman. ikaw na utak manunulat ay dapat mamulat sa mga larawang sa kuwadro‘y nagsugat isang subong kanin at ulam na hangin ang tinititigan ng matang malungkot sa mesang lansangan ng humpak na pisngi‘t butuhang daliri‘t pudpod na sapatos palad na naglintos sa pambubusabos. pinaso ng plantsa. ikaw na kasiping ng pluma ay saan nga ba pupunta? manungaw ka sa bintana ng kaluluwa at butasin ng mga mata ang pader ng pagkaaba. sa dugong tumigis sa mga lansangan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa bundok at parang… saka malalaman ang siklab at alab ng isang paglayang iyong pupuntahan! Kahab ag. sa langis at grasang sa mata‘y humilam. inginudngod sa kubeta. sa Singapore man o sa Gitnang Silangan. sa Europa man o sa Amerika o sa Aprika. bawat mansiyon at palasyo‘y silipin ang mga kuwarto at matutong mag-atado ng bituka‘t mga apdo.

hinuthot nito ang likas na yaman ng bansa na nagpalaganap ng karalitaan hanggang sa kanayunan at tuluyang nagbunsod sa migrasyon ng manggagawang Pilipino. at maging sa Singapore. ngunit inagrabiyado rin sa suweldo kung ihahambing sa sahod ng mga manggagawang Amerikano sa parehong trabaho. nandayuhan na rin sila sa Thailand at Malaysia sa mga huling taon ng 1960. sa Angola man o sa Ethiopia at Nigeria sa Aprika. katiwalian at makadayuhang patakarang pangkabuhayan ng walang gulugod na pambansang liderato. umabot ng 120. Matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. libu-libong manggagawang Pilipino ang dumagsa sa mga konstruksiyong militar ng Amerika sa Pasipiko. Ang iba. Cebu at Ilokos kung kaya madaling nalinlang sa mga kontratang kanilang tinanggap. Nagsimula ito matapos ang digmaang Pilipino-Amerikano. lalong humilahod ang pambansang ekonomiya. kahit salat sa kaalaman at karanasan. Sa kasaysayan ng pandarayuhan ng manggagawang Pilipino — na kilala ngayon bilang OCWs (overseas contract workers) — maaaring ang kauna-unahang napatalang migrasyon ng mga ito ay ang pagdating sa Hawaii noong Disyembre 20. at lalong tumaas ang halaga ng dolyar kontra sa piso kaya lalong tumindi ang migrasyon ng mga manggagawang Pilipino — babae man o lalaki — at napadpad sila sa iba‘t ibang lupalop. 26 na araw sa isang buwan. Japan at Korea sa Asya. sa Ontario at Winnepeg sa Canada. dahil sa pagbabakasakaling matagpuan ang hinahanap na ginto upang maiahon sa gutom at karalitaan ang iniwang nalulungkot at nangungulilang mga pamilya. sinasaktan pa minsan ng mga katiwalang Kastila at Portuges. lalong naghirap ang ordinaryong mga mamamayan. binitay o nakatakda nang bitayin? Ilan na ba sa kanila ang umuwing baliw o iniuwing bangkay na lamang? Tingnan na lamang ang detalyadong mga datos ng grupong MIGRANTE kaugnay nito. pinasuweldo nang agrabiyado. higit pang masama. Hongkong. Naging kolonya tayo ng Amerika at ipinatupad ng gobyerno ang mga patakaran ng malayang kalakalan kaya naging tambakan ang bansa ng sobrang mga produkto ng Estados Unidos at. Napadpad ang iba sa California at Chicago sa Amerika. Kahit hindi tiyak ang kasasapitan. Dahil bagsak nga ang ekonomiya ng bansa bunga ng kainutilan. sinigaw-sigawan at ininsulto ng mga tagapamahalang Haoles — mga Amerikanong Caucasian — at kapag nagkamali o saglit na nagpahinga. nakarating ang iba sa Alemanya. at napilitang lunukin ang hindi makatarungang mga kondisyon sa paggawa. Karamihan sa kanila‘y mga magsasakang hindi nakapag-aral mula sa Pangasinan. at lubhang mailap ang oportunidad para sa karaniwang manggagawang Pilipino. sa Iraq man o sa Iran. 1906 ng grupo ng 15 kalalakihang Ilokano upang magtrabahong parang mga sakada sa plantasyong Olaa. Nang pairalin pa ang Batas Militar ng diktadurang Marcos noong 1972. mula ng huling taon ng dekada ‘40 hanggang dekada ‘60. dahil sa masidhing pangangailangan ng Amerika sa hilaw na mga materyales. Italya at Pransiya. Pinagtrabaho sila ng 10 oras sa isang araw. Pagsapit ng 1934. lalo na sa mga isla ng Guam.000 ang nagkakandakubang manggagawang Pilipinong nagkalat sa mga taniman ng tubo at pinya at iba pang produktong agrikultural sa Hawaii. at iba pang mga bansa sa Europa. sa Bahrain man o sa Kuwait o sa Dubai sa Gitnang Silangan. Taiwan. Okinawa at Wake. ay napilitang sumuot at .ipagtanggol ang sariling karapatan sukdulan ngang makapatay? Ilan na ba sa kanila ang pinutulan ng ulo.

Sa kasalukuyan nga. hanggang hindi maabot ng kurtadong utak ng estado ang tungkulin nitong lubos na pagmalasakitan. Dahil sa kontra-manggagawa at makadayuhang mga patakarang pangkabuhayan ng umiiral o naghaharing rehimen. laspagin at babuyin sa mga bahay-aliwan sa Japan. kaukulang mga benepisyo sa paggawa tungo sa maluwag o komportableng buhay — patuloy at patuloy na ipapadpad ng hangin ng karalitaan at kakalat na parang mga layak sa iba‘t ibang panig ng mundo ang manggagawang Pilipino. ng mga umuwing baliw o bangkay na lamang. naglayag saanmang sulok ng mundo taglay ang mumunting mga pangarap na malimit namang nilalamon lamang ng dambuhalang mga alon sa malawak na karagatan. patuloy at patuloy ding mararagdagan ang mahaba nang listahan ng mga inabuso‘t ginahasa. Marami nga sa kanila — lalaki man o babae — ang umalis ng bansa nang luhaan o humahagulhol hanggang sa loob ng eroplano at. di nga kasi. ng karahasan at kamatayan. ng mga pinatay at nagpakamatay. sa kanilang mahaba‘t marawal at nakahahabag na kasaysayan. tiniis nila ang malarya at iba pang nakamamatay na sakit sa mga minahan sa Aprika ngunit. bugbog at panggagahasa sa Singapore. higit sa lahat.maglingkod sa pandaigdig na industriya ng pagbabarko. pangalagaan at ipagtanggol ang interes ng uring manggagawang Pilipino — narito man o nasaan mang panig ng mundo. sipa‘t tadyak. inaasahan pa ngang lalong titindi ang pandaruhayan ng manggagawang Pilipino kahit hitik na ang kasaysayan nito ng inhustisya‘t kalupitan at kaalipinan. kung hindi man bumalik na bangkay na lamang. makatarungang sahod. Bagaman nasusuhayan nga nila ang bumabagsak na pambansang ekonomiya sa pamamagitan ng bilyunbilyong dolyar na ipinadadala nila taun-taon sa bansa. mabulid sa prostitusyon. tiniis nilang magsayaw nang hubo‘t hubad. nakapaghihimagsik na hindi naman sila ganap na pinangangalagaan o tinutulungan ng sariling gobyerno hinggil sa mga problemang kaugnay ng kanilang mga trabaho sa iba‘t ibang banyagang lupaing kinaroroonan nila ngayon. umuuwi namang bigo‘t halos masiraan ng bait. milyun-milyon na silang parang mga layak na nakakalat sa iba‘t ibang mga lupain at kayakap nila ang pangungulila‘t kalungkutan. Hanggang inutil ang gobyernong mabigyan ng sapat na oportunidad ang kanyang mga mamamayan — desenteng trabaho. tiniis nila ang makadurogbutong lamig sa pabrika ng salmon at sardinas sa Alaska. ng mga ikinulong. pinahirapan at binitay. Hongkong at mga bansang Arabo. Patuloy lamang silang binobola o inuutong ―mga bagong bayani‖ ngunit wala namang kongkreto‘t makabuluhang mga programa ang pambansang liderato upang sila‘y maalalayan at sagipin sa kumunoy na kanilang kinasadlakan. tiniis nila lalo na ng mga kababaihan ang pagmamalupit ng kanilang amo — ang suntok. Tiniis nila ang nakapapasong init sa mga konstruksiyon at minahan ng langis sa disyerto ng Saudi Arabia. Kahabag-habag na uring manggagawa! . biktima ng inhustisya‘t kaalipinan. tiniis nila ang nakapanlulumong kalungkutan dahil sa matinding pangungulila sa iniwang mga mahal sa buhay. durog ang mga pangarap at pira-piraso ang kinabukasan dahil sa mapait at malagim na karanasan sa banyagang lupang pinuntahan sa paghahanap ng kahit kapirasong langit para sa mga mahal sa buhay. At.

Kinailangan tuloy ipanukala ng diumano‘y henyong mga opisyal ng naturang kagawaran ang napakakontrobersiyal na ―bridge program‖ na tandisan nang tinututulan hindi lamang ng mga estudyante kundi maging ng mga guro sa pampublikong mga paaralan. isang dayuhang wikang nagsisimula pa lamang nilang pag-aralan. at salat sa kakayahan sa banyagang wikang ito. isang sulat noong nabubuhay pa si Dr. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa siyensiya ng pagtuturo. binigyang-diin niya. ang iginigiit noon pa mang 2003 ng Kagawaran ng Edukasyon na wikang Ingles ang gawing pangunahing wikang panturo sa elementarya pa lamang bilang pag-alinsunod sa balintunang patakaran ng rehimen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Ordonez (Kolum) ISANG MALAKING kahangalan. nakilalang makabayan. progresibong intelektuwal at edukador. at sa mga prinsipyong sikolohikal. Prudente ang pagtutol niya sa nabanggit na patakaran ng Kagawaran ng Edukasyon sa ilalim ng rehimen ni La Gloria. kainutilan at katiwalian ng mga opisyal ng gobyerno at ng burukrasya.‖ Natural. Prudente. ―isa sa pinakamalaking problema nga ang wikang ginagamit sa pagtuturo sa elementarya. Prudente. kundi man ganap na katontonhan. ang iginigiit na wikang Ingles agad ang gamiting wikang panturo sa elementarya pa lamang ay ―sapilitan at pulitikal. matematika at siyensiya ang mga mag-aaral sa pamamagitan ng Ingles.‖ gayundin ng ―kolonyal na mentalidad. ‖repleksiyon ng mababang kalidad ng pamumuhay sa bansa ang sistema ng edukasyon. Bukod dito. Ganito rin nga ang karaniwang nangyayari ngayon sa mga estudyante sa hayskul. at naging Presidente ng Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas. Nemesio E. minimemorya at hindi maipaliwanag ng mga bata ang kanilang aralin. sa punto ni Dr.‖ . Dahil hindi nila nauunawaan. Ayon sa kanya. napakaliit na porsiyento tuloy ng mga nagsipagtapos sa Grade VIang pumapasa sa pambansang pagsusulit para matanggap sa mataas na paaralan. sa wikang Kastila tinuturuan ang mga bata gayong hindi pa naman sila nakakaintindi ng wikang iyon. Sa nasabing kabanata. at may sapat na kakayahang mga guro. Kaugnay nito.‖ Niliwanag at binigyang-diin ni Dr. Naalaala tuloy namin ang isang kabanata ng Noli Me Tangere ni Rizal (Mga Suliranin ng Isang Guro). mga pasilidad. ang tinanggap namin mula sa kanya. mabilis na nakakalimutan ang sinaulong mga leksiyon kaya nagsisipagtapos na kabisote. makatao. Dahil wikang Ingles nga ang ginagamit na panturo sa elementarya pa lamang.Kab iso teng Ed ukas yo n October 12. Pinipilit ng mga may kaisipang kolonyal na matuto ng pagbasa. kolehiyo at unibersidad sa bansa na dahil sa Ingles nagsipag-aral. hindi nakabatay sa pananaliksik. Unang-una. kapos ang badyet para sa edukasyon na niwawaldas pa nga‘t kinukurakot ng mga kinauukulan kaya kulang na kulang din sa mga paaralan.

Nagkaroon tuloy ng nakasusukang pakahulugan ang mga elitista‘t may kolonyal na kaisipan na ―hindi edukado‖ at ―bobo‖ ang sinumang hindi marunong o mahina sa Ingles at ―nasisiraan na ng ulo. noon pa man. bunga nito. sarisari ang nagiging problema ng dayuhang mga estudyante — pangwika man o pangkultura.Batay sa mga pagsusuri sa Amerika at Canada. Fookien at Mandarin sa Tsina. Prudente ang sistema edukasyonal ng Japan. Sa hayskul na simulan.‖ Sa naturang antas. ng mga oplsyal ng edukasyon. laging nangunguna sa Silangan at Timogsilangang Asya sa mga pagsusulit ang kanilang mga estudyante at nangungulelat ang mga tinuruan agad sa Ingles gaya ng ating mga estudyante. lima hanggang pitong taong ipinaiilalim sa mga programa sa pag-aaral ng wika ang mga estudyante bago maabot ang kahusayang pang-akademiko. sa nasabing mga bansa. kaya nga dapat na isa itong asignatura sa lahat ng antas ng pag-aaral mulang elementarya hanggang kolehiyo. Hinahamon niya tuloy. sa nabanggit na mga grado. Kaya. ang paggamit sa Ingles bilang wikang panturo (medium of instruction). at marami pang halimbawang mababanggit — bukod tangi ngang nasa banyagang wikang Ingles ang sistema ng edukasyon sa ating bansa. ―Isang malaking kabobohan. Katunayan. Aleman sa Alemanya. China at Korea na sariling wika ang ginagamit na panturo sa lahat ng asignatura — kabilang ang matematika at siyensiya — at. ―na gamitin ang Ingles na wikang panturo agad sa mga mag-aaral sa elementarya na tinuturuan pa lamang ng Ingles bilang ikalawang wika o ikatlong wika sa mga rehiyong di-Tagalog.‖ binigyang-diin niya.‖ ayon noon sa isang Max Soliven sa . lalo na‘t sa nabanggit na dalawang araling akademiko. dapat na magtayo ang Kagawaran ng Edukasyon sa ilang piling lugar sa bansa ng tinatawag na ―pilot schools‖ na wikang Filipino — katulong ang katutubong mga diyalekto — ang gagamiting panturo sa mga mag-aaral sa elementarya. tinitiyak niyang magiging mahusay ang resulta nito sa kabuuan. mulang Grade I hanggang Grade VI. binigyang-diin niya. Inihalimbawa ni Dr. lumikha pa sila ng mga ―calculator‖ at ―computer‖ na nasa sarili nilang wika bagaman ginagamit din sa kolehiyo ang nasa wikang Ingles. samakatuwid. at hindi pa ganap na humuhusay sa banyagang wikang Ingles. sabi niya. Batay sa kanyang pagsusuri. Tinututulan tuloy ng progresibong mga edukador doon na ipailalim sa gayong programa sa loob lamang ng tatlong taon ang migrante o dayuhang mga estudyante bago pahintulutang isabak sa iba‘t ibang asignatura. ayon pa rin sa kanya. Bahasa Indonesia sa Indonesia. dapat ding ituro bilang isang asignatura (subject) ang Ingles tulad din ng wikang Filipino. Pranses sa Pransiya. Nippon-Go sa Japan. Hindi ito nangangahulugang kakaligtaan na ang Ingles. Ruso sa Rusya. Ayon sa kanya. tauntaon. dapat na wikang Filipino ang gamitin kaagapay ang katutubong diyalekto bagaman. sa Filipino dapat ituro ang siyensiya at matematika na maaaring salitan ng katutubong diyalekto sa mga rehiyong di-Tagalog. Habang nasa kani-kanilang sariling wika ang edukasyon ng halos lahat ng bansa sa mundo — Kastila sa Amerika Latina. sabi niya. ang mga opisyal ng gobyerno at mga edukador na may kolonyal na mentalidad na magbago ng mga patakaran at paninindigan at huwag igiit na Ingles ang gamiting wikang panturo agad sa elementarya. lalo na nga sa siyensiya at matematika. ayon nga sa kanya. Dahil tatlong taon nga lamang.

sabi nga. ―hindi na katakatakang talagang ayaw nilang paunlarin ang kalidad ng pamumuhay ng masang sambayanan kabilang na ang pagkakaloob ng de kalidad na edukasyon.‖ Dahil nga sa makadayuhang mga patakarang pang-edukasyon — bukod sa iba pang larangan — na idinidikdik ng gobyerno. Prudente. lalo na ang mga SUC (State Universities and Colleges) sa bansa ngayon upang mapasok ng salanggapang na mga kapitalistang nakabalatkayong edukador na matagal nang nagsisipaglaway sa negosyong edukasyon.‖ Binigyang-diin pa niya na sa dispalinghadong mga patakaran ng gobyerno. higit sa lahat. Sapagkat balintuna‘t makadayuhan . habang namamayagpag sa kayamanan at glorya ang mayayaman. pinaaasa lamang kung eleksiyon at. maliwanag na bangkarote ang kasalukuyang edukasyon — sapagkat kinopya nang pira-piraso mula sa edukasyong Amerikano – kaya. walang karapatang mag-aral doon ang anak ng isang Juanang Basa at Pedrong Tigas (ibig sabihin ang mga anakanak ng karaniwang mga manggagawa. magsasaka‘t mangingisda o nabibilang sa hukbo ng mga walangwala). ni Emilio Sy ang CEU (Centro Escolar University). ―ang problema‘y nasa sistema at balangkas: elitista. nananatiling nagdaralita. Prudente. Pinaglalaruan lamang nila ang mga maralita at iliterado. hindi nga malayong magsara at isapribado sa malapit na hinaharap ang maraming paaralang pinatatakbo ng gobyerno sa kapinsalaan. Ano nga ba ang narating ng edukasyon sa bansang ito sa pamamagitan ng wikang Ingles? Lumilitaw ngang pababa nang pababa ang kalidad ng edukasyon sa Pilipinas. De La Salle at Unibersidad ng Santo Tomas. Mulang kindergarten hanggang kolehiyo. hindi naman nito matugunan ang pambansang mga pangangailangan at problema para pasukin ang daan ng kaunlaran tungo sa kinakailangang industriyalisasyon. ng maralitang mga mamamayang walang kakayahang pag-aralin sa mandurugas na pribadong mga paaralang pag-aari ng mga santo-santito at diyus-diyosan sa lipunan.‖ ayon kay Dr. at ni Henry Sy ang Asia-Pacific College. hindi pa napabilang sa unang 40 ang pangunahing mga pamantasan sa bansa tulad ng Unibersidad ng Pilipinas. Nang suriin ang uri ng mga kolehiyo at unibersidad sa Asya. batay sa obserbasyon noon ni Dr. ―sa ilalim ng kasalukuyang sistema — at pababa nang pababa pa nga ang kalidad ng edukasyon — halos wala nang pag-asa ang masang makaahon sa kinalulublubang burak.‖ Ayon tuloy sa kanya. English Out: Are We That Nutty?) kapag niyakap natin ang sariling wika at pinabayaan ang Ingles. kalilimutan na. sa kabilang banda. maka-kapitalista. Bukod sa mga nabanggit. napasok na ng kilalang malalaking negosyante ang larangang ito: kontrolado na ni Lucio Tan ang UE (University of the East). maka-pribadong mga paaralan.isang kolum niya sa Manila Times (Pilipino In. Dahil sa ganitong kalakaran. Higit na masama. kolonyal. lumilinaw tuloy ang idinidikta noon pa man ng IMF-World Bank at ng mga instrumento ng imperyalismong Amerikano na isapribado ang mga paaralang pampubliko. Katunayan. puspusan din ang pagsisikap ng ordeng relihiyoso — lalo na mula sa kampo ng Simbahan — sa pagtatayo at pagpapalawak ng kani-kanilang mga paaralang sagad hanggang langit ang matrikula sa lahat ng antas ng edukasyon. pagkatapos. ―Kung susumahin. Ateneo University. ni Alfonso Yuchengco ang MIT (Mapua Institute of Technology).

mapagpalaya at siyentipiko. Prudente. at sa alinmang punto tingnan at suriin. naghuhumindig na kandila ang bawat poste. Maaaring gawing makabuluhang gabay ang nakaraang kasaysayan nito na hitik ng kapabayaan dahil na rin sa mga elitista at may diwang kolonyal na lantarang kumukontrol sa sistemang pampulitika at pang-ekonomiya ng bansa. Maliwanag. .pa nga ang mga patakaran ng gobyerno hindi lamang sa larangan ng edukasyon. Iyon ay isang panahong labis kong pinaghihimagsikan ang kawalanghiyaan ng buhay sa siyudad at ni hindi ko na makilala kung sino ang kaaway at kung sino ang kaibigan at. makatao. kundi maging sa iba pang larangan. ―kinakailangang pagtuunan ng pansin at malalim na suriin ang kasalukuyan at hinaharap pang mga problema ng pambayang edukasyon. patuloy lamang ibinubulid ng umiiral na elitista at kolonyal na edukasyon ang bansa sa kumunoy ng kamangmangan at kaatrasaduhan.‖ sabi ni Dr. Ordonez (Isinalin sa wikang Ingles at inilathala sa TENGGARA-MALAYSIA at iniantolohiya nang malaon sa ―Stories From Southeast Asia‖ bilang isa sa pinakamahuhusay na kuwento sa loob ng 30 taon sa naturang rehiyon. # (Kolum) Si Anto October 1. sa bawat gabi. mga kabaong ang mga eskinita. binubulungan ng mga talahib. Iyon ay isang panahong ang kaluluwa ko‘y nilalagnat. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.‖ Sa kabuuan. ayon kay Muhammad Haji Salleh. progresibo at demokratikong mga puwersang nagmamalasakit sa pampublikong edukasyon para sa kapakanan ng masang sambayanan.) SI ANTO NAKILALA ko si Anto sa isang panahon ng paglalagalag. ―lubhang napapanahong sama-samang kumilos. ang nakikita ko sa tagpitagping dingding ay isang matahimik na kapaligirang matagal ko nang pinangungulilahan. sa aking pag-iisa sa inuupahan kong marumi‘t makipot na kuwarto ng nakaluhod na entresuwelo sa gilid ng nangangalingasaw na estero. nagdedeliryo‘t nag-aapuhap ng mga bituin habang patuloy akong tinutugis ng karalitaang hindi ko matakasan. mga nitso ang mga bangketa. at patuloy akong kinakawayan ng mga punong niyog. at inaawitan ng mga alon. at prusisyon ng mga robot at plastik ang nasasalubong ko sa bawat panulukan at lansangan. ng mauunlad na mga bansang nagmamahal sa sarili nilang wika at kultura. lubhang napapanahon na ngang baligtarin naman ang sistema — ang wikang Filipino naman ang gawing wikang panturo sa halos lahat ng asignatura tulad nang ginawa. at patuloy na ginagawa. Naglalagablab na mga dambuhalang kalansay ang tingin ko noon sa mga gusali ng lungsod at nanlilisik ang mga neon lights. Panahon na ngang buwagin ito at igiit ang isang edukasyong makabayan. ―ang lahat ng makabayan. editor ng nasabing antolohiya.‖ Sa punto niya.

―Di ako bumabarik. pinasan.‖ muli kong alok. Nagulat pa ako nang kumislot sa loob ng bangka sa tabi ng paa ko ang isa sa mga isdang iniwan ni Anto. ―Ala‘y katamtaman lamang. nagkislut-kislot ang huli niyang mga isda na marami-rami rin sa tingin ko at baka umapaw sa isang timba kung isasalin. Tinitigan ako ni Anto at napansin ko ang malalaking matang iyon na waring laging nagtatanong. ―Ala‘y nagiisa na siya. ―Sigarilyo. isang mahalumigmig na madaling-araw.‖ . Dinampot nito ang lambat.‖ malumanay na sagot ni Anto sabay lapag ng lambat sa tabi namin. ―Si Manong Roger… nagbabakasyon dito.‖ Saka lamang binawi ni Anto ang pagkakatitig sa akin. Doon ko nakilala si Anto.‖ pakli ni Mando. at nagpatuloy sa paglakad. ―Ang mabuti pa. ―Ala‘y marami ka yatang huli ngayon. mahalimuyak maging ang karalitaan.Bitbit ang aking makinilya at isang maletang damit. Anto. sinulyapan kami. ―Pamulutan man lamang ninyo.‖ alok ko at pinuno ko ng tuba ang tangan kong baso at akma ko iyong iaabot sa kanya. Malagihay na ako nang mapansin ko ang isang matipunong binatilyong sunog ang balat sa araw na dumaong malapit sa amin. ‗bigan. Manong. ―Uminom ka muna. Manong.‖ parang nahulaan ni Mando ang iniisip ko. sa gayon palang matapat na kapaligiran. Anto?‖ bati ng pinsan kong si Mando.‖ halos pabulong nitong sabi. Napatawa ako. isang dapithapong umiinom kami ng tuba ng pinsan kong si Mando sa nakatiwangwang na bangka sa pasigan. nanunuri. naisipan kong magtungo. Kumuha ito ng ilang isda at inilagay sa loob ng inuupuan naming bangka. sa isang liblib na lugar sa Batangas na hindi abot ng atungal ng mga tambutso at ng alimura ng kuwarta at ng tinatawag na makabagong sibilisasyon. ―ay iuuwi ko muna ang mga ‗yan. Nakipanuluyan ako sa isang kamag-anak ng pamilya. ―Ala‘y di rin ako naninigarilyo. At nadama ko. sa isang karaniwang bahay na pawid sa tabing dagat na niyugan ang paligid. sa piling ng mga karaniwang taong walang pagpapanggap. iniahon sa tubig at sa loob ng pasan-pasan niyang lambat. na parang ibinagay sa medyo sarat niyang ilong at maluwang na bibig na nanatiling nakalapat. maiihaw at nang mapulutan na natin. Hindi ko siya naiwasang sundan ng tanaw hanggang sa ikubli siya ng makapal na niyugan sa di kalayuan.‖ sabi ni Mando. Ni hindi man lamang ngumiti si Anto. ‖Pinsan ko ‗yan.‖ Lumulundag-lundag pa ang mga isda.‖ ―Ala‘y walang bisyo ‗yan kundi mangisda at magtanim. Manong.‖ Tumungga ako ng tuba at naglaro ang mga mata ko sa kalawakan ng dagat na mapayapang-mapayapa ngayon at parang isang dibdib na hindi humihinga. ―Doon lang nakatira si Anto sa kabila ng niyugan. Manong.‖ sabi ni Mando. Parang walang anumang hinila niya ang kanyang bangka.

Mga ilang araw. Ala‘y pagkalibing naman ni Ka Benita. Bago siya nabaril ng mga pulis ay dalawa ang napatay niya. ―Si Anto. ―ay dumating isang araw ‗yong mga tauhan ng taga-bayan. ―Ay ano pa ga?‖ patuloy ni Mando. sa saglit na sandaling iyon.‖ ―Anong masaklap?‖ Nagsindi ako ng sigarilyo. kanila ‗yon. may kasama pang mga pulis.‖ patuloy ni Mando. nasaan ngayon ang bahay?‖ Dumahak si Mando. Manong. may dumating dito na taga-bayan. ―Ala‘y di giniba na ng bagong may-ari. Tinaningan sina Anto para umalis doon. Manong. Manong. nanghabol ng taga. ala‘y muntik . Manamis-namis ang mga isda at sana‘y nakapagpasalamat man lamang ako kay Anto. Ay. ‗Yong isa. ―Ay. kangina. Ay. Kumuha ng gulok. muling dumating dito ‗yong taga-bayan. Kanya raw ang lupang ‗yon. Manong. ―Sinong siya. at pinaaalis doon sina Anto. Ala‘y di nagalit si Ka Basilio. di gaya sa siyudad na bilasa ang lahat pati na mga kaisipan at pangarap.‖ parang nanghihinayang na patuloy ni Mando. oo. ―Nakikita mo ga ang niyugang ‗yon?‖ at itinuro ni Mando ang karatig na niyugang dinaanan kangina ni Anto. Ano ga‘t isang araw. masaklap ang nangyari sa pamilya nila. mamangu-mango. Ay. ―Sabi mo‘y nag-iisa na siya?‖ parang wala sa sariling bigla kong naitanong kay Mando. mainit na mainit pa. Manong… kung hindi agad nakatakbo at nakasakay sa kotse ‗yong taga-bayan. ‗yong ama ni Anto. Manong. laslas ito!‖ sabay turo sa kanyang tiyan. Natalo si Ka Basilio dahil wala raw titulo. at naisip kong sa probinsiya nga pala ay talagang sariwa ang mga isda. Manong.Hindi ako umimik.‖ at muling itinuro ni Mando ang niyugan na nakukumutan na ngayon ng manipis na karimlan. at sa sama ng loob ay biglang inatake sa puso… namatay noon din. sana‘y nakita mo. ―Ay. talagang masaklap. Nakabalot sa dahon ng saging ang inihaw na mga isda.‖ ―Ang mga magulang niya?‖ Muling lumagok ng tuba si Mando. Manong. ―Inurakan nang inurakan… ala‘y luwa ang bituka at ‗yong isa naman. Ay. Alam mo ga. gayundin ang mga tao. Hindi ko maipaliwanag kung bakit. naisaloob ko. putang ina. nakakotse pa. Manong. ―E. nang titigan ako ni Anto. Manong?‖ Napatigil sa paglagok ng tuba si Mando.‖ ―Ay. Hindi ko namalayan ang pag-alis ni Mando at mapupulang latay na lamang ang sikat ng araw sa kalawakan nang magbalik ito. putang ina. mga sampung taon na siguro noon si Anto. Manong. ‗yong ina ni Anto. may kasama na namang mga pulis. Ala‘y may kagandahan din ang bahay nila noon… doon. ―nagisnan ko nang sa ama ni Anto ang niyugang iyon. ―Dati. malamang na naundayan ng taga ni Ka Basilio. Ala‘y di sa galit ni Ka Basilio ay binunot ang kanyang gulok. nag-iiyak si Ka Benita.‖ ―Pagkatapos?‖ Sinaid ko ang tubang laman ng aking baso.‖ muling lumagok ng tuba si Mando. parang may nakita akong kung anong kahiwagaan sa likod ng malalaking mga matang iyon at sa pagkakalapat ng maluwang na bibig na waring may gustong sabihin at isigaw. ―Ala‘y di nagdemandahan. at gigibain na ‗yong bahay nina Anto.

‗yan ga‘y kalooban ng Diyos. Ay. Sa kabila ng mga pagbibiro kong iyon. putang ina. kinupkop ni Ka Masyong… ‗yon gang inuuwian niya ngayon. Anto.‖ MULA noon. sa bahay ng isang mayaman. Ala‘y putang ina. Ay. si Juliana. Di mapuknat-puknat ng mga pulis si Anto sa pagkakayakap sa bangkay ni Ka Basilio at hinimatay ‗yong kapatid niyang dalaga. putang ina… masaklap din ang nangyari. Parang wala nang lasa ang tuba.‖ Hindi umimik si Anto. kinuha ko ang aking makinilya at sa tulong ng aandap-andap na ningas ng gasera. Ibinalik nito sa lambat ang mga isdang ibibigay sa akin.nang matanggal ang ulo. Nasa bayan si Mando. waring tuwang-tuwa at hindi ko sila mapupulutan. .‖ napabuntong-hininga si Mando. Minsa‘y tinudyo ko pa siyang baka siya tumandang binata kung pangingisda at pagtatanim ang lagi niyang inaatupag sapagkat. sinasabi kong sa kanila na ako uuwi upang maging lubos na ang kanyang kagandahang-loob sa akin. nang magpunta sa bayan si Mando at maghatid ng mga gulay at niyog doon. kahit nag-iisa. Manaka-naka. sa tabing dagat. kahit minsa‘y hindi napatawa. parang naging ugali na niya na bigyan kami ng ilang isda. nakasulat ako ng dalawang linya. Manong. ―Walang mag-iihaw niyan ngayon. waring may nagbabantang sigwa. Mabuti na lang si Anto. Manong?‖ Matagal akong napatitig sa kawalan. at naging ugali ko naman ang magpasalamat. Maagang dumaong si Anto sapagkat maalon ang dagat. si Juliana?‖ ―Ay. ni ngumiti man lamang si Anto. ‗yon gang magandang bahay malapit sa munisipyo. nakapako sa aking balintataw ang malalaking mata ni Anto at kahit masakit ang aking ulo.‖ tanggi ko. Luminga-linga ito nang mapansing ako‘y nag-iisa ngunit hindi siya nag-atubiling lumapit sa akin upang bigyan ako ng ilang isda. Manong. ―E. lagi ko nang inaabang-abangan ang pagdaong ng bangka ni Anto sa dalampasigan at tuwing daratnan niya ang pag-iinuman namin ni Mando sa nakatiwangwang na bangkang iyon. Sinunud-sunod ko ang pag-inom. talagang naguguluhan ako sa nangyari sa pamilyang ‗yan. hindi man lamang daw nanliligaw si Anto. Manong. Hindi na manamis-namis ang isdang iniwan ni Anto. hindi pinapansin at lalong hindi kinakausap ang mga kadalagahan sa lugar na iyon. aywan ko ga… sabi‘y ginahasa raw ng anak na binata noong kanyang amo. Kursunada ko pa nga sana. Hindi ko na makain. binibiro ko siya. ―Huwag na lang. Nang gabing iyon. ala‘y magandang dalaga ‗yong si Juliana.‖ parang maiiyak si Mando. uminom din ako. Manong. ―Ikaw ang mga mata ng budhi ko… ―Ikaw ang bibig ng mga layunin ko. ayon kay Mando. Kumislut-kislot ang mga isda pagsayad sa lambat. Isang hapon. Ala‘y isang araw natagpuan siyang nakabitin sa silid… nagbigti raw. Walang paalam na umalis si Anto at inisip kong baka ipinaghinanakit niya ang hindi ko pagtanggap sa ibinibigay niya. Ay. ―Ano ga‘t nanilbihan siya sa bayan.

―Ala‘y ako na ang bibili. Katunayan. saka tuyo o bilasang bangos kung minsan. Tumatalab ang init sa mga daliri at dila ko. lalo na‘t itinatanong mo sa sarili kung sino ka. Anto. ngunit hindi ko pa napangangalahati ang isang galong tubang iniwan sa akin kangina ni Mando bago ito nagpunta sa bayan pero iisa na ang inihaw na isda sa dahon ng saging.‖ parang nag-aalaala niyang sabi.‖ Parang hindi makapaniwala si Anto sa kanyang narinig. ayaw mong tumikim man lamang. Ang utak ko‘y unti-unti nang pinamamanhid ng tuba nang gulantangin ako. Anto. ng pagpapahalaga sa nagawa niya.‖ sabi ko. wala akong pera sa bulsa. ay sa bahay ka na bumarik. Ang pulutan namin doon ay sipol… kung may kaunting pera ay inihaw na mabahong tuyong pusit na parang kuwero ng sapatos.‖ Tinitigan lamang ako ni Anto at naupo ito sa gilid ng bangka.Dumidilim ang kalawakan at nag-iipun-ipon ang maiitim na ulap. ―Gusto ko ngang maligo sa ulan. umaambun-ambon na. Malakas na ulan ‗yan. at kung para ano ka. gagabihin ‗yon. tiyak na may uwi iyong sigarilyo. Anto. Manong. at napansin ko sa malalaking matang iyon ang bahagyang kasiyahan. Manong. ―Ala‘y ang mabuti pa. at napansin niya iyon. Kumurot ako ng isda.‖ pakli ko. sa likuran ko. . ―O. ―Nakakatiis nga akong di manigarilyo kahit ilang araw. Masarap uminom. Manong. Pagdating ni Mando galing sa bayan. isa pa. laging galunggong ang kinakain ko. Anto.‖ parang nahihiya ngunit masiglang sabi ni Anto. ng malumanay at malamig na tinig na iyon na waring sumasanib sa ihip ng hangin at hindi kayang lupigin ng ragasa ng mga alon. Alam kong malayo ang tindahan. Ikaw kasi.‖ paliwanag ko. Ala‘y wala ka nang mahihithit. dumadagundong sa pagdamba ang naglalakihang alon. sa Maynila. Hindi na nagpumilit si Anto. kung ano ka. sa ulanan.‖ Nasa tabi ko na si Anto. ―Ala‘y uulan. ―Hindi na bale. Waring ngayon lamang siya nakarinig ng papuri. ―Alam mo ba. Manong. sumulyap sa karagatan at tumingala sa kalawakan.‖ Tumingin siya sa akin na waring sinasalamin sa mga mata ko kung totoo sa loob ko ang sinabi ko. Makapal na makapal na ang maiitim na ulap. Akma akong dudukot ng sigarilyo sa kaha ngunit wala na palang laman. Manong. ―Ala‘y pagpasensiyahan mo na ‗yan. mga kalahating kilometro siguro mula kina Mando at. Manong. ―Ikaw pa ang nag-ihaw ng mga iyan.‖ ―Ay.‖ at tumayo ito sa pagkakaupo sa gilid ng bangka. Muli itong tumingin sa kalawakan ng dagat na ngayo‘y marahas.‖ parang wala sa sariling sabi niya. kapag inabot ng ulan. Masarap uminom. Mababasa ka dito. ―Nakakahiya sa iyo. Iilan kasi ang huli ko kangina. Manong… pamulutan mo. ―Masarap ka palang mag-ihaw. Anto.‖ Tinatangay na ako ng aking utak dahil marahil sa impluwensiya ng tuba. nagbabantang bumagsak anumang oras. lalo na sa isang gaya kong alam niyang galing sa balitang marangyang lungsod.‖ mungkahi ni Anto. ―Aba… suwerte ko pa nga ito.

sa mapayapang lugar na iyon na paraiso ng mga punong niyog at kahalikan ng mga alon. matapos ang aking pagkukuwento. ng bagong katatagang harapin ang anumang hamon ng buhay. Akala ko‘y iiwan ako ni Anto.‖ sabi ko sa kanya. hanggang sa malimit na ako‘y napaggugutom. buhat noon. halimbawa‘y sigarilyo o inumin. Ano ga‘t parang mailap na manok-labuyo na napaamo mo. ―di ka igagalang ng gutom. sa saliw ng dagundong ng mga alon. sa gitna ng ulanan. At.pinapanood ang aming pag-iinuman. parang mga palasong ibininit mula sa kalawakan. pira-piraso na lamang at tinangay na ng mga alon. may dalang isang boteng gatas ng kambing para sa akin. ―Ala‘y naging malapit na malapit sa iyo. sinisipon ako at nilalagnat. Namalayan ko na lamang. ni hindi man lamang tumatawa si Anto. maliban na lamang kung may iniaalok siya sa akin. At naramdaman kong parang ako‘y bagong silang. HALOS ISANG buwan na ako kina Mando.‖ Halos alipin na ako ng bisa ng tuba at ni hindi ako giniginaw sa kabila ng patuloy at malakas na ulan. kikisap-kisap. ―Lumagok ka nang kaunti para di ka ginawin. hindi niya nabanggit ang mapait at malagim na nangyari sa kanilang pamilya na pinakaiwas-iwasan ko ring ungkatin sa kanya.‖ sabi ko. Ngunit ang higit kong ipinagtataka. Bigla. kundi ka marunong makibagay sa tugtog at kalakaran ng kaisipan at ng lipunan doon. komentaryo at mga tula. Manong.‖ ―Ako man ay nagtataka rin. At. ―Ala‘y talagang hindi ako bumabarik. Laging mamata-mata lamang siya sa amin ni Mando. Anto. Kinabukasan noon.‖ Hindi ko alam kung gaano kami katagal noon ni Anto sa ulanan ngunit naalaala ko. ang mga pangyayaring nagbunsod sa akin upang talikuran ko ang kursong binuno ko sa loob ng limang taon sa isang pamantasan at ganap kong harapin ang pagsusulat ng mga katha. At. sa . ―Alam mo. masisinsin at malalaki ang mga patak. namumula ang malalaking mata ni Anto. Ang larawan ng iniwan kong lungsod ay malabo na. lalo na‘t kung ako‘y malagihay at nagkukuwento ng mga kabalbalan at katatawanan. Agad siyang dumating sa bahay nina Mando. nakamata sa akin habang sinasalinan ko ng tuba ang baso. matamang nakikinig sa aming usapan at kapag napansin niyang kailangan namin ang anumang bagay. maging ang pagkakatanggal ko bilang kagawad ng patnugutan ng isang pambansang magasin dahil natutuhan kong ipaglaban ang karapatan ng mga kapwa ko trabahador. Naisalaysay ko marahil sa kanya ang lahat.Matagal akong tinitigan ni Anto. isang araw. ng kahirapan sa siyudad. sa harap ng basang-basa‘t nakahalukipkip na si Anto. bumuhos ang ulan. Kung hindi namin siya kausapin ay hindi siya kumikibo. ngunit hindi ito tuminag sa pagkakaupo. artikulo. hindi lamang kakilala ko si Anto — kaibigan ko na siya. at nabalitaan iyon ni Anto. sa kabila ng mga araw ng pakikisalamuha niya sa amin ni Mando. waring inaarok ang ibig kong sabihin. ―Ala‘y nagtataka ako sa iyo. ng bagong mumunting pangarap. nasalinan ng bagong lakas. agad siyang kikilos at parang tungkulin na niyang gampanan ang mga bagay na iyon. Bihira ang kinakaibigan ni Anto dito.‖ sabi minsan ni Mando. ikinukuwento ko sa kanya ang maraming bagay — ang kalupitan at kawalanghiyaan ng buhay sa lungsod. ni hindi man lamang ngumingisi o napapangiti.‖ natatandaan kong nasabi ko noon sa kanya. Manong. ang mga pagsasamantalang dinanas ko sa iba‘t ibang trabahong pinasukan ko. ni minsan.

Ang totoo nga. Sa may tarangkahan pa lamang ay sumisigaw na siya. . Magkakasarapan ang inuman. agad siyang tumalikod. Ngunit kinasabaduhan. Mayamaya. sabi niya. ―Ikakaldereta namin ni Manong Mando. Manong. ―Ala‘y bago ka man lang umalis bukas ay makatikim ka naman ng isa sa mga alaga ko. at parang walang sigla ito sa pag-iihaw ng pulutan. Dalawang araw na hindi ko siya nakita at naisip kong hindi siya nangisda dahil masamang-masama ang panahon. Aywan ko kung sa mga araw na ikinalapit sa akin ni Anto ay nasalamin niya sa mga mata ko ang aking malalim na pagkaunawa sa trahedya ng kanilang pamilya. ayon sa kanya. kailangang isagad namin ang barikan sapagkat aalis na nga ako bukas.‖ bungad ko. nasabi ko: ―Baka sa darating na Linggo‘y magpaalam na ako sa inyo. Malimit na nakatuon ang tingin nito sa kalawakan ng dagat. sa bukid. Pagkaabot na pagkaabot ko ng bigay niyang sigarilyo. ―Ito‘y para sa iyo. isang araw bago ako umuwi sa kinamulatan kong probinsiya. ang isang galong tuba at pasan-pasan niya ang isang bagong kapapatay na kambing na hindi pa nababalatan. si Mando‘y sa paghahanda ng mga rekado. Matagal bago ito nagbalik.‖ Nangulimlim ang mukha ni Anto.‖ Hindi na pinanood ni Anto ang pag-inom namin ni Mando. Abalang-abala naman si Anto sa pagkatay sa kambing. Uuwi na lang ako sa probinsiya ni Itay. sa kaliwang kamay. at malamig ang kanyang tinig. diumano‘y may bibilhin sa tindahan. Manong. ―Ala‘y di ka naman namin pinaaalis. Sa harap ng dalawang galong tuba at umuusuk-usok at namamangong kaldereta. ―Manong Roger! Manong Roger!‖ ―Aba‘y para ano ‗yan? Wala namang handaan dito. pabugsu-bugso ang hangin at gising ang mga alon sa karagatan. sa harap ng isang galong tuba. Anto. at isa pa. Bitbit ni Anto.‖ Nagniningning ang kanyang malalaking mga mata. lumakad patungo sa niyugang dinaraanan niya pauwi.‖ sabi ni Mando. balang araw. ―O baka nalulungkot ka dito at hinahanap-hanap mo na ga ang buhay sa siyudad?‖ ―Hindi naman. hindi ko malaman kung paano ko pasasalamatan ang isang taong halos ay paglingkuran ako sa hindi ko maisip na kadahilanan. halos ubos na ang tubang iniinom namin ni Mando.‖ nasabi ko sa kanya. sa harap nina Mando at Anto.‖ Nagpabili pa ng isang galong tuba si Mando. ayokong-ayoko nang manirahan sa Maynila.nakatiwangwang na bangkang iyon sa pasigan. ―Makagaganti rin ako ng utang na loob sa iyo. Mahusay akong magluto ng kaldereta. parang may kinikimkim na kahiwagaang mahirap arukin. sa Kabite. nagpaalam si Anto. May dalang isang kahang sigarilyo si Anto at iniabot sa akin. maaga pa‘y biglang sumipot si Anto sa bahay ng pinsan kong si Mando.‖ mahinang-mahina ang kanyang tinig. Manong.

kundi kapatid ko na. ako‘y may ipakikiusap sa iyo. upang sabi ko ay makapagbigay-galang man lamang ako sa matanda. hinatian sa gilid. KINABUKASAN. hindi lamang kaibigan. Bago kami tuluyang naglakad papunta sa kabayanan. at naisip kong maglakad-lakad sa baybaydagat. patingin-tingin siya sa dalampasigan at. Waring may saglit na balasik na dumalaw sa malalaking matang iyon na parang laging nagtatanong. umagapay siya sa akin. Tumungo siya. bagaman malinis. kina Ka Masyong. hindi pa naglalagos ang sikat ng araw sa niyugan. maayos na maayos ang mahabang buhok ni Anto. Napatigil ako. ―Manong. Manong?‖ lalong lumaki ang malalaki nang mga mata ni Anto.‖ parang nabubulunan si Anto.‖ Nangingilid ang luha ni Ka Masyong nang iwan namin. ―ay ala‘y sa iyo na ako makikipanirahan. sadyang sinuklay. Kung hindi iyan mawili sa iyo. ay halos puputok sa kanyang katawan. habang nginunguya niya ang isang pirasong kaldereta. Ala‘y hindi ko naman iyan kinagagalitan.‖ sabi sa akin ni Ka Masyong.‖ Napatitig ako sa kanya. ay matagal siyang napapatitig sa niyugang iyon na dating kanila sa di kalayuan. sumulyap lamang sa akin. at nalahiran ng pomada. aba‘y oo!‖ ―Ay hindi mo ako naiintindihan. ―Ala‘y utoy. Napansin kong sinundan ako ni Anto at nang malayu-layo na kami sa kinaroroonan ni Mando. ngunit napansin kong parang may malalim siyang iniisip. Ala‘y hindi ko ga maintindihan kung ano ang nakain niyan at hindi ko mapigil sa pag-alis. . kalimitan.‖ Napanganga ako. BUHAT NOON ay hindi ko kakilala lamang si Anto. sa pagbubungkal ng kapirasong lupang iyon na minana pa namin kay Lolo. ―Ako ga‘y puwede mong isama bukas?‖ ―Iyon lang pala. Gayunman. ―Ala‘y talaga ga. Tumango ako. ako‘y talagang walang kapatid at. ―Ang ibig ko gang sabihin. suyurin ng tingin ang mapayapang kapaligirang iyon na mahal ko na ngunit iiwan ko bukas. nanunuri. makatutulong din siya kay Itay sa paghahalaman. Marami na akong nainom at tumatalab na sa utak ko ang tuba. Napansin ko na matagal na tinitigan ni Anto ang makapal na niyugang iyon na dating kanila karatig ng niyugan ni Ka Masyong. Ang totoo. naisip ko. Ang suot niyang polong puti.‖ parang nagmamakaawa ang tinig ni Anto. ala‘y ipinakikiusap kong ihatid mo man lamang dito. Manong. nasa may hagdanan na ng bahay nina Mando si Anto at bitbit ang isang bayong ng mga lumang damit. ngunit walang medyas.Hindi siya umimik. pinilit ko muna siyang dumaan sa dati niyang tinutuluyan. ―ikaw na sana ang bahala sa batang iyan. Bitin ang kupasin niyang pantalong maong at naka-sapatos na de goma siya. utoy.‖ nakangiti kong sabi. Manong. ―Sa akin ay di mo na kailangang makiusap.

―Nakikita mo ga ang mga ito?‖ at bahagya pa niyang iwinasiwas ang mga patay na daga. parang gustong tumawa. ―Pero di ba marunong tumawa ‗yan?‖ ―Napansin din ho pala ninyo. habang hawak sa buntot ang dalawang malalaking dagang muntik nang malasog ang katawan sa pagkakapalo. para na ring anak. kundi malakas.‖ nasabi ko. Alagang-alaga ni Anto ang mga sisiw. Manong. hindi ko pa siya nakikitang tumawa ni ngumiti man lamang. napatay ko ang mga putang ina!‖ sabi ni Anto. ―Ala‘y papatayin ko ang mga dagang ‗yon!‖ Mga limang sisiw marahil ang patay sa kulungan. naupo sa madilim na sulok habang mahigpit na tangan ang isang malaki-laki rin namang piraso ng kahoy. nakita kong nagtuloy siya sa kulungan ng mga sisiw. kundi galit. Manong. habang kasama ni Itay sa bukid si Anto. . saglit itong makikinig ng radyo. kinagabihan. parang nawiwili at nasisiyahan na rin si Anto sa paninirahan sa amin. hindi natulog si Anto. Ngunit sa kabila niyon. Napanganga ako.‖ lagi niyang idinadahilan sa buo. Dala-dala ang isang lente at pamalo. kinagat ng mga daga. ―Ala‘y. ni ayaw manood ng sine sa kabayanan kung Linggo. Pagkatapos. maganda naman ang pakikitungo sa kanya ni Itay. nagbibigay ng mga katha o artikulo sa mga pasulatan at hindi iilang ulit na niyakag ko si Anto upang makarating man lamang ‗ka ko siya sa lungsod. at pagkatapos ay matutulog na. hindi mahina. isang oras makaraang tumilaok ang mga manok sa madaling-araw. Manakanaka. ―Ala‘y dito na lamang ako. halos ayaw na ayaw niyang gagapangan man lamang ng langgam ang kulungan o bahay ng mga iyon na mismong siya ang gumawa mula sa mga kawayang siya rin ang pumutol ngunit. napakain na niya ang tatlo naming alagang baboy. at lalong hindi nga umiinom. alisin ang anumang sukal. hindi malamig.Paggising na paggising ni Anto. Ang maluwang na bibig na iyon ay waring ganap nang inulila ng kahit bahagyang pagngisi. Ako‘y kalimitang sa bahay lamang nagbubumabad sa harap ng aking makinilya. ngunit malamig na tinig na iyon. bago mag-almusalan. halos kagigising ko lamang. halos sagad hanggang tainga ang pagkakangisi. At. Sa tingin ko.‖ minsang nasabi sa akin ni Itay. lumuluwas ako ng Maynila. ―Masipag na bata ‗yang si Anto. didiligin niya ang mga tanim na gulay ni Itay at. gayundin ang tatlong baboy na halos si Anto na ang nagpalaki. ―Talaga bang ganyan ‗yan?‖ parang hindi makapaniwala si Itay. ―Ala‘y putang ina!‖ noon ko rin lamang siya narinig magmura. walisin ang nangalaglag na mga tuyong dahon ng mangga. gayundin ang mga manok. nakaugalian na niyang linisin ang bakuran. ang bumungad sa akin ay si Anto. isang umaga. mga awitan at tugtugan. Matapos kaming makapag-ani noon sa bukid at maibenta ni Itay ang ilang kabang palay. Walang makakatulong si Itay. Kung gabi. narinig ko ang tinig ni Anto. Nang magising ako kinaumagahan. bumili si Itay ng ilang damit para kay Anto saka dalawang daang sisiw upang diumano ay maging aliwan ni Anto sapagkat ni hindi man lamang nakikibarkada si Anto.

pinabili ko siya ng hinebra sa tindahang malapit sa amin. Biglang-bigla. pagkagaling ni Anto sa bukid. kung sakaling maisipan niyang mamasyal sa kabayanan. at walang iginagalang na damdamin o kaisipan. At nang sabay-sabay kaming kumain ng hapunan nina Itay. naisip ko. malalaki‘t sunud-sunod. isang dapithapon. at ang karalitaan ay talagang mahirap matakasan. Sapagkat malayo ang kabayanan at ni wala namang doktor sa nayon namin. Ilang saglit lamang. Ngunit nasira ang pagka-albularyo ni Ka Mento. dala ang isang boteng hinebra. ―Ay. Matagal bago ako nakatulog nang gabing iyon. parang tubig na ayaw umagos ang aking utak. Ni hindi man lamang niya itinanong kung ano iyon. nakangisi na naman at maligayang-maligaya ang malalaking mga mata. namimilipit sa sakit ng tiyan. Ni hindi binuksan man lamang ni Anto ang kahon ng sapatos. Naglalaro sa utak ko ang ngisi ni Anto. ―Pasalubong ko sa iyo. humahangos na dumating si Anto. at ipinainom kay Itay. Manong?‖ agad niyang tanong sa akin. Uminom na lamang ako. may maisuot naman siyang maayus-ayos dahil butas-butas na ang dati niyang sapatos at parang mahihirapan magkahusto sa malalaki niyang mga paa. Manong.‖ parang gustong bumunghalit ng tawa si Anto. ―Ay. ―Nabalitaan mo na ga. nanlalamig ang halos buong katawan. parang may mga bakal na dumadagan sa aking dibdib. ay napakatuso sa partihan at iniuuwi pati tulyapis at kung maningil ng pautang. Manong. ―Ang alin?‖ ―Ala‘y. ginawang parang kape. Manong… tiyak na hindi mo pa alam. Ang pangyayaring iyon ay naulit isang araw na galing ako sa Maynila matapos magdala ng isang katha sa isang diumano‘y sikat na magasin. Hindi ko maituluy-tuloy ang sinusulat ko noon. ―ano pa ga? Ala‘y namatay si Ka Berta… iyon gang usurera sa lugar natin. maganang-magana si Anto sa pagsubo. Sapagkat pinalad akong makasingil. Nagsangag kami ng bigas.‖ Ngunit ni hindi man lamang niya pinansin ang iniaabot ko sa kanya. ipinasundo ko kay Anto si Ka Mentong allbularyo. sinalab sa apoy. kakambal na namin. saka itinapal sa tiyan ni Itay. ANG KAMALASAN ay ipinagkaloob na yata sa amin. Nagpakuha pa si Ka Mento ng ilang dahong banaba. parang isang aninong laging aali-aligid saka biglang sasalakay. waring tumatawa pati mga mata.‖ halos lumitaw ang buong gilagid niya sa pagkakangisi.Isang hapon naman. Ano ga‘t ni damit ay walang nailigtas. kagat-kagat pa raw ang dila. nakabungisngis siya. ayon sa kanyang mga magsasaka. bayad sa artikulo kong nalathala. Ala‘y hanggang ngayon daw ay iyak nang iyak si Ka Ignacio… para daw maloloko!‖ Ang tinutukoy ni Anto ay isa sa mayayamang propiyetaryo na may-ari ng mga dalawampung ektaryang bukid sa lugar namin na. . Binangungot daw at nakangiwi daw. walang pinipiling oras ni pagkakataon. Ala‘y nasunog kangina ang bahay ni Ka Ignacio… tupok na tupok. akay-akay na iniuwi ni Anto buhat sa bukid si Itay. Manong Roger. naisipan kong ibili ng sapatos de goma at dalawang medyas si Anto upang.‖ Lalong hindi ko naituloy ang aking sinusulat. Anto. hahakutin ang ani ng kanyang mga magsasaka kahit walang matira sa mga iyon makabayad lamang agad sa kanya. Agad akong sinalubong noon ni Anto. Ay.

parang may inaaninaw sa madilim na kalawakan sa labas. Maayos na si Itay. bunutan ng mapaminsalang mga damo. Napakalaki ang utang na loob natin kay Anto. Napilitan naming isangla kay Ka Mamerto. Nanalasa ang isang malakas na bagyo. at naghihintay lamang ng tamang panahon para pitasin. hindi agad natulog. Ngunit. Manong? Saan ga tayo lilipat?‖ Hindi na malamig ang tinig ni Anto noong gabing iyon mga tatlong araw bago nakatakdang ilitin ni Ka Mamerto ang lupang iyong waring mahal na mahal na ni Anto. sinakmal at nginatngat maging ang kaliit-liitang hibla ng aming pag-asa. Umarkila ako ng karitela at pinagtulungan namin ni Anto na maisakay doon si Itay. Kung umaga.‖ Masiglang-masigla si Anto nang gabing iyon. may karapatan si Ka Mamerto na ilitin iyon. ―makababayad tayo kay Ka Mamerto. Mauunawaan niya tayo. parang sinasadya ng pagkakataon o kalooban diumano ng Diyos. ―Hindi bale. dinala namin sa bayan sa isang diumano‘y mahusay na doktor. Si Itay ay nasa may bintana. Nakita ko sa mukha ni Anto ang matibay na kapasiyahang gawin ang lahat niyang magagawa. at ganap na napinsala ang lahat ng mga pananim ni Itay at ang matatabang manok ni Anto ay dinapuan ng peste. alisan ng mga insekto. nakapangalumbaba.‖ sabi minsan ni Itay isang gabi sa harap ng hapag-kainan. ―Makikiusap ako kay Ka Mamerto na sa susunod na anihan na tayo magbabayad. isaisang naghingalo at nangamatay. diumano‘y malala na ang ulser at kailangang operahin. Laging sibsib na ang araw kung siya‘y umuwi ng bahay. sa isang kasulatang kung hindi namin matutubos ang lupa pagkaraan ng anihan. Sa bukid. ―Kung papalarin tayo. Hindi na rin siya nakikinig ng radyo kung gabi. Ngunit iminungkahi lamang sa amin ng doktor na dalhin agad sa ospital si Itay. ang kamalasan. malulusog ang mga gulay. kung kasama niya si Itay upang linisin ang mga pininsala ng baha. embarguhin. kinabukasan. sumubo-dili.‖ matibay pa rin ang loob ni Itay. Napilitan akong pumirma. Mahalimuyak ang magandang ani. mabubulas ang mga palay. sa kapahintulutan na rin ni Itay. Hindi napakiusapan ni Itay si Ka Mamerto. naging tamilmil na sa pagkain si Anto. mga isang buwan na lamang bago mag-anihan. Inihatid ng ambulansiya ng munisipyo sa ospital ng probinsiya si Itay.Maagang-maaga pa. . nailabas na ng ospital. ngunit kailangan niyang magpahinga ng mga ilan pang buwan sa bahay kaya si Anto ang bumalikat ng lahat niyang gawain sa bukid. agad na hihiga at isusubsob ang mukha sa unan. ay waring dambuhalang buwayang nanibasib. mapangalagaan nang husto ang mga pananim. kinuha ko sa munting baul sa sulok ng silid ang kaunting halagang naimpok ni Itay. isa ring propiyetaryo sa bayan namin ang kapirasong lupang iyon na minana pa ni Itay mula sa kanyang ama. bibitin-bitin. ―Ala‘y paano ga tayo ngayon. matagal na nakinig ng awitan at tugtugan sa munti naming radyo. malimit ding nauupo lamang siya sa pilapil. Ang pag-asa‘y naroroon lamang.‖ BUHAT NOON. bumaha. at matataba na ang mga manok ni Anto. tititig sa kalawakan. hindi na niya pinagkakaabalahang walisin ang bakuran at malimit siyang natitigilan.

buksan na lamang ang lokal na mga estasyon at mapatutunayan ang tawag ni McLuhan na isang ―idiot box‖ ang telebisyon. diumano. magalit at maghimagsik ang sambayanan laban sa uring mapagsamantala. Hindi na kailangang banggitin pa ang mga programang iyon. nariyan ang mga telenobela ng malalapot na paglalambingan at nanggigitatang pag-iibigan kasama na ang dayuhang mga dramang pinamamayanihan ng de kahong mga paksang pobreng lalaki at mayamang babae o maralitang dalaga at mayamang binata. Nakasasawa na ang santambak na mga kahangalan at kabalbalan. upang mapangalagaan ang . nilaslas ang tiyan. ginilit ang leeg. maaari ding magwasak sa nakasusulukasok na pambansang kalagayan. at hindi ko matandaan kung uminom nga o hindi si Anto.―Bahala na. nakakaalibadbad at nakasusuka nang manood ng lokal na mga programa sa telebisyon. at dalawang anak. Malabong anino ang reyalidad sa nabanggit na mga palabas. Buhat noon ay nawala na si Anto. maaari nang pagdurug-durugin at itapon sa basurahan.‖ mariin ang pagsasalita ni Anto at may balasik sa malalaki niyang mga mata. # Matino B a Ang T r i-Med ia? September 22. kaapihan at kabusabusan. ang bawat telebisyon sa buong bansa. Sino nga ba ang kumukontrol sa tri-media? Ilang mayamang pamilya lamang. ―Ang mabuti pa‘y ibili mo ako ng hinebra. maimpluwensiya‘t mayamang mga diyus-diyosan sa tri-media (radyo. telebisyon at babasahin) ang naghuhumindig na mga katotohanang magpapalaya sa mga mamamayan sa kamulalaan at. di nga kasi. at lumuwa. Nakadalawang boteng hinebra ako nang gabing iyon. Kung wala marahil ang mga programa sa balita (puwera ang mga estasyon ng gobyerno na batbat ng propaganda‘t kasinungalingan). pilit na itatago ng ilang makapangyarihan. kasama na ang tuso‘t negosyanteng mga pulitiko — maliban marahil sa tagapaglathala ng PINOY WEEKLY — ang batbat ng impluwensiya‘t kapangyarihan at nagmamay-ari ng pangunahing mga publikasyon at mga estasyon ng radyo‘t telebisyon. At magpahanggang ngayon ay hinahanap ko siya. Ordonez KALIMITAN. ang bituka. May asawa na ako. Nariyan ang mga drama ng iyakan at sigawan na inaagusan ng balun-balong luha ng kapighatian. Manong… mga dalawang tagay lamang.‖ ―Ala‘y pabarikin mo ako ngayon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. nariyan ang mga pantasiya‘t kababalaghan na namumutiktik sa mga drakula at aswang. Malinaw na lantarang inilalayo sa katotohanan ang sambayanan at isinasalaksak sa kanilang kaisipan ang iba‘t ibang ilusyon upang patuloy silang maaliw at makalimutan ang nagdudumilat na mga dahilan ng kanilang karalitaan. nariyan din ang walang humpay na sayawan at awitan at kung anu-anong palarong ginagago ang mga kalahok na naglalaway sa premyong pera bunga ng malupit na karalitaan.‖ parang wala sa loob kong sabi. Sa layuning hindi mamulat. gaya ng naghambalang na mga babasahing komersiyal. Kinabukasan ay kumalat ang balitang pinatay si Ka Mamerto. Natural.

binabaluktot nila‘t sambayanan. may misa kung Linggo sa iba‘t ibang estasyon. Lumilitaw tuloy na sa sinasabi nilang kalangitan — saanman iyon — may kani-kanila na silang esklusibong subdibisyon para sa nananampalataya nilang mga kampon. walang habas nilang pilit na ang inililigaw ang damdaming-bayan gago‘t o opinyon ang publiko. magsipagtayo ng unyon. kung magkano din ang tinanggap niya mula sa sindikato ng ilegal na sugal at droga. nagpapaligsahan. pribilehiyo‘t kapangyarihan. kung gayon. kung magkano ang kinulimbat niya sa pondo ng bayan. Bukod pa ang mga nabanggit sa naghambalang na mga pastor at ministro na nagdudumakdak sa mga estasyon sa radyo man o telebisyon na para bang mga henyo sa Bibliya at tanging may karapatang mangalandakan kung ano ang tamang interpretasyon ng sinasabing ―banal na mga salita‖ ng itinuturing nilang Diyos. Sa telebisyon na lamang. May pakulo ang El Shaddai. inaalipin at binubusabos ang kanilang mga magsasaka? Ipalalabas kaya ng ganid na kapitalista sa estasyon ng kanyang telebisyon kung paano niya kinakatas sa kanyang pabrika‘t korporasyon ang pawis at dugo ng kanyang mga trabahador upang magkamal lamang siya ng limpak-limpak na tubo? Papayagan kaya niyang ibandila sa mga programa sa kanyang estasyon na mag-organisa ang mga manggagawa. tungkol sa kasuwapangan at kawalanghiyaan ng mga propiyetaryo o katusuhan ng mga asendero. Alin nga ba ang totoo pa sa mga babasahin at sa mga programa sa radyo‘t telebisyon? Sinalakay pa nga ang tri-media ng isa pang matinding ilusyon — ang naghambalang ngayon na iba‘t ibang sektang panrelihiyon. bukod sa mahihigpit niyang kritiko? Sabagay. Batay sa kanilang pagmamaniobra at makasariling interpretasyon ng mga bagay-bagay. na ilathala sa kanyang magasin o ibalita sa kanyang peryodiko kung paano siya nangamkam ng mga lupain o kung paano niya sinasalaula ang batas sa reporma sa lupa? Maglalathala kaya siya ng mga kuwento o nobela. hindi na dapat ipagtaka.mapandambong nilang mga interes — lalo na ang imperyo ng kanilang nagkalat na mga negosyo — pakikialaman at pakikialaman nila‘t didiktahan ang kanilang mga publikasyon at estasyon at. Malaking oras ang nilalamon ng iba‘t ibang grupong relihiyoso na patuloy na nagsisiraan. may pasiklab ang Dating Daan. sa prinsipyo ng mga diyus-diyosan at basalyos ng masusugid na tagapagtanggol ng bulok na status quo. at kung sinu-sino din ang kanyang ipinapatay lalo na ang mga kalaban niya sa pulitika. at kung paano nila patuloy na pinagsasamantalahan. higit pang masama. katotohanan upang manatiling bulag pinaglalaruan . drama o tula. may karnabal ang JIL (Jesus Is Lord). makatuwiran nga lamang na baluktutin nila ang lahat mapangalagaan lamang ang kanilang impluwensiya. kung paano siya namili ng boto. may sarsuwela ang INC (Iglesia ni Cristo). ipaglaban ang kanilang lehitimong mga karapatan at magwelga kung nagbibingi-bingihan sa kanilang mga karaingan ang salanggapang na kapitalista? Ipahihintulot kaya ng bastardong pulitiko na ibalita sa estasyon ng radyong kontrolado niya kung paano siya nandaya sa eleksiyon. Ipahihintulot kaya ng isang asendero. nagpapagalingan at nang-aakit ng posibleng mga miyembro. ang totoo‘y puwedeng maging kasinungalingan o puwedeng maging kabulaanan ang lantay na katotohanan.

Umiiral tuloy. Higit pang masama. Nagsulputan ang makabagong mga Donya Victorina ng Noli at Fili ni Rizal — nagpatangos ng ilong. . at iba pa. ayon nga sa mananalaysay na si Stanley Karnow. pinanatiling tagahimod ng kuyukot ni Uncle Sam kaya sunud-sunuran sa dikta ng mga diyus-diyosan sa Washington — pampulitika man o pangkabuhayan o anumang mga patakarang pabor lamang sa makasariling interes ng Amerika. wika. kalimitan. banyagang wikang Ingles pa rin ang nangingibabaw sa ating edukasyon. ang elitistang pananaw na ―hindi edukado‖ at itinuturing nang bobo ang hindi mahusay sa lengguwahe ni Uncle Sam gayong ang sukatan ng katalinuhan ay wala sa wikang ginagamit kundi nasa laman ng isip. sa halip. dahil mga Amerikano ang naggiit ng kasalukuyang edukasyong Pilipino.Sa kasalukuyan tuloy. Sa larangang pangkultura. Pransiya. mga korporasyong multi-nasyonal at dayuhang mga interes ang nakikinabang lamang sa talino at lakas-paggawa ng mga nagsisipagtapos sa kolehiyo na hindi naman tinutumbasan ng makatarungang suweldo. Natural. lumikha tayo ng mga Pilipinong Elvis Presley. kasaysayan at kultura kundi maging ang kanilang mga produkto. isinalaksak sa ating utak ang mga pagpapahalagang maka-Amerikano kaya dinadakila natin hindi lamang ang kanilang lahi. Ikinadena pa ang pambansang liderato. Kahit sa mga awitin at pelikula. Kung mayroon man. makatotohanan. Samantalang umunlad. nagpalaki ng suso at pabalbal na nagpipilit mag-Ingles kahit mga Pilipino ang kausap. Natural. mapagmulat at mapagpalayang mga kaisipan. Frank Sinatra. Wala na nga yatang puwang ang katinuan sa Republika ng mga Ilusyon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. at patuloy na umuunlad. hindi nito matugunan hanggang ngayon ang mga pangangailangan ng bansa tungo sa kaunlaran at. nagpa-blonde ng buhok. Ko lo n yal at Elitistan g Ed ukas yo n September 11. naging instrumento pa ito ng pang-aaliping pangkaisipan. malinaw na hinuhuwad natin ang kultura ng mga Yankee. agad na naghihingalo. Rusya. nagpaputi ng kutis. wawasakin at dudurugin ng uring naghahari-harian sa lipunan at namumunini sa tiwaling establisimiyento ang anumang daluyan ng matino. ang maraming bansa sa daigdig — tulad ng Alemanya. waring isang damong sumibol sa disyerto ang magkaroon sa tri-media ng mga babasahin at programa sa radyo‘t telebisyon na matapat na tagapaglarawan ng reyalidad o tagapagbandila kaya ng mapagmulat at mapagpalayang katotohanan. pasaglit-saglit lamang ang buhay nito at. Ordonez (Kolum) SAPAGKAT KINOPYA nang pira-piraso mula sa edukasyong Amerikano ang ating edukasyon gayong hindi naman katugma ang ating ekonomiya ng industriyalisadong ekonomiya ng Estados Unidos. Tom Jones o Michael Jackson. Tsina at Japan — hindi sa pamamagitan ng paggamit ng wikang Ingles sa kanilang edukasyon kundi ng kani-kanilang wika. at isang malaking kahangalan.

Ano nga ba ang naidulot sa bansa ng edukasyong Pilipinong kinopya nang pira-piraso sa edukasyong Amerikano? Malinaw na pinatindi lamang ng edukasyong ito ang kaisipang kolonyal at elitistang pananaw. sabi nga. pait. makatao. Kahit sagana ang bansa sa mina ng bakal at asero. at naging pabrika lamang ang pangmayamang mga kolehiyo at unibersidad ng henerasyon ng mga lider na mandurugas. huwag maging industriyalisado. na pagsumikapang isulong at pairalin ang isang edukasyong tunay na maka-Pilipino. Kung may ―cosmonaut‖ at ―astronaut‖ ang Rusya at Amerika na nakapaglalakbay sa kalawakan o nakararating sa buwan. pinanatiling atrasado ang bansa. makadayuhan at may kaisipang-alipin. May ―ballistic missile‖ ang Hilagang Korea. katam at martilyo mula sa ibang mga bansa. (Kolum) W ikang Na kab ar to lina September 4.Sa halip na isulong ng walang gulugod na pambansang liderato ang siyensiya at teknolohiya tungo sa industriyalisasyon ng bansa. gusto namang talaga ng mga bansang industriyalisado — lalo na ng Estados Unidos — na manatiling bitukang agrikultural lamang nila ang Pilipinas. lason man o gamot o pagkain. o ng iba pang mga produktong puwede namang tayo na ang lumikha. mayroon daw naman tayong mga aswang at manananggal. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. tagapulot naman tayo ng basurang mga makina at piyesa ng sasakyan upang lagyan ng kaha at maging mga behikulong pamasada. hindi pa tayo makagawa ng simpleng pako o karayom at bumibili pa ng lagari. ngunit tayo‘y kuwitis pa rin magpahanggang ngayon na hindi pa sumasagitsit paitaas kung minsan. walang pambansang damdamin o malasakit para sa pambansang kapakanan. Ordonez (Kolum) . naiiwan tuloy ang Pilipinas sa larangang ito ng mga 50 taon kung ihahambing sa mauunlad na bansa sa Asya at mga 100 taon naman ng industriyalisadong mga bansa sa Kanluran. Lubhang napapanahon na. eroplano man o tangke. makabayan at siyentipiko na makatutugon at angkop sa pambansang mga pangangailangan tungo sa tunay na kaunlaran. upang palaging umasa sa importasyon at maging tambakan ng sobra nilang mga produkto. Rebentador lamang at dinamita ang nagagawa natin samantalang bomba atomika ang nalikha ng India. Nakakainsulto tuloy na saranggola pa lamang ang kaya nating gawin gayong nagmamanupaktura na ng kanilang mga eroplano ang Tsina. Sabagay. makabubuti marahil na ituwid muna ang ating kasaysayang kolonyal at ganap na wasakin ang balangkas o sistema ng umiiral na edukasyon at lipunan. Samantalang gumagawa at nagbebenta ng mga sasakyan — bus man o kotse — ang Korea at Japan. kalayaan at kasarinlan. punglo man o baril. Kung hinahangad din lamang na umunlad ang bansa at makita kahit anino ng industriyalisasyon. Japan o Korea.

mga 1. matagal na ring nakabilanggo ang sariling wika (tawagin mang Tagalog. nang itadhana niyang ibatay sa diyalektong Tagalog ang pagbubuo. Waray. at waring isang kabalintunaan. Bakit hindi Sebuwano. lalo na‘t gagamitin nga sa mga pangalan ng tao at lugar. radyo. higit na masama. Pero. kung saan ang sentro ng gobyerno at komersiyo. Hiligaynon.GAYA ng pambansang kaisipan na ibinartolina ng relihiyon sa doble-karang moralidad.‖ gaya rin ng dating diyalektong Italyano na naging pambansang wika ng Italya (Latin dati) matapos sulatin ni Dante sa Italyano ang ―Divine Comedy‖ at gayundin ang diyalektong Ingles na naging pambansang wika ng Inglatera (Latin din dati) matapos namang sulatin ni Chaucer sa Ingles ang ‖Canterbury Tales. Malay. ang Pranses at Aleman. ang Ingles at Pranses. naghihiraman ng mga salita ang mga wika — ang Arabe at Turkiya. lalo na‘t may kinalaman sa seks at mga itinuturing na kalaswaan ng nagbabanal-banalang lipunan. taksi. isang kaululan nang gawin . sa kabila ng paglaganap at unti-unting pag-unlad ng pambansang wika mula sa dampa‘t kubeta ng mga anakpawis hanggang sa palasyo at alpombradong banyo ng naghaharing-uri. hindi nakita ng mga tumututol ang katotohanan at aral ng kasaysayan. at iba pa. pagpapaunlad at pagpapalaganap ng wikang pambansa. Katunayan. v at z. na may Buwan ng Wika sa bansang ito na para bang ang sariling wika‘y ginugunita lamang at ipinagbubunyi tuwing malapit na ang kapanganakan (Agosto 19) ni dating Presidente Manuel L. Ilokano. Kahit naging lengguwahe pa ng Rebolusyong 1896 ang Tagalog o itinampok na noong una ni Francisco Baltazar o Balagtas sa makabuluhan niyang obrang pampanitikan na ―Florante at Laura. Patuloy pa nga itong binabansot ng rehiyonalismo. Pilipino o Filipino) sa selda ng ipokrisya at. Walang masama kung idagdag sa alpabeto ang mga letrang c.000 salita sa Tagalog ang mula sa Kastila. Sebuwano. at iba pa. sa kabilang banda. bus. sa halos lahat ng bansa. natural na manaig ang Tagalog kaysa ibang umiiral na mga diyalekto at maging batayan nga ng pambansang wika. ang wika sa sentrong iyon ang nagiging dominanteng lengguwahe ng sambayanan. ketsap. Sapagkat ang Kamaynilaan na sakop ng Katagalugan ang sentro ng bansa mula pa sa panahon ng kolonyalismong Kastila. ngunit isinunod lamang ang baybay o ispeling sa sarili nating ortograpiya tulad ng dyip. j. ginugulo pa ng mismong makawika diumano ang umiiral at tinatanggap nang mga salita. Higit na masama. tumutol at nanggalaiti ang mga kinatawan ng rehiyong di-Tagalog. pinipigilan ang paglaganap at. hanggang umuunlad ang sibilisasyon. Natural. ng edukasyon at sibilisasyon. Arabe. kinikilalang Ama ng Pambansang Wika. Wala namang purong wika sa mundo. Ilokano o Bikolano? Maliwanag. q. at marami pang ibang ginagamit na‘t naiintindihan hindi lamang sa Tagalog kundi maging sa Hiligaynon.500 ang mula sa Intsik. nangingiming magmura kahit galit na galit na o hindi magamit ang eksaktong mga salita sa tinutukoy na mga bagay. Marami na ring salitang hiniram sa Ingles. impertinenteng kombensiyon at inaamag na tradisyon. Bukod-tangi tuloy. Panggalatok at Pampango. Sanskrit. f.‖ ipinaparatang pa hanggang ngayon ng mga kalaban ng sariling wika na puro ang Tagalog at maiintindihan lamang diumano sa Katagalugan. ibinabasura ng mga ―edukado‖ at elitistang patuloy na sumususo sa wikang Ingles at narerendahan pa ng kaisipang kolonyal. kendi. sabi nga. binabago ang katawagan at sinasangkutsa ang baybay. mga 5. Quezon. maliban marahil sa halos patay nang wikang Latin Katunayan.

natural. hindi maiwasang himurin ang mga itinuro ng makawikang mga henyo diumano sa pagpapalaganap ng pambansang wika.pang telefono ang nakagawian nang telepono. ang wikang malapit sa puso. ekonomya ang ekonomiya. timbuluging sukgisan (geometric interpretation). eleksyon ang eleksiyon. Isang dokumento ng MAN (Movement for the Advancement of Nationalism) ang isinalin niya mula sa Ingles at ginamit niya ang inimbentong mga salita. Tulad sa Malaysia at Thailand. at likha ng pananakop ng Kastila noong panahong wala pang kalalang (industry) at nitong ika-20 dantaon ay likha ng imperyalismong Amerikano na naghatid sa Asya ng mapagsamantalang sarilakal (monopoly) na itinaguyod ng napakamaunlad na sakalalang (industrialization)…‖ Kung hindi isiningit ang mga salitang Ingles. Nakakatorete pang ginawang hatidwad ang telegrama. sino nga ba ang makakaintindi niyon? Nasabi tuloy ng isang magsasakang taga-Nueva Ecija: ―Di bale nang sa Ingles. ang batayang sakit ng Pilipinong ulnong (society) ay may uring pang-ulnong at pangkabuhayan. Bagaman maganda ang layunin. lenggwahe ang lengguwahe. kwento ang kuwento. industriya. at industriyalisasyon — bakit kailangan pang palitan ng ulnong. Gonzalo del Rosario o Ka Along. mga salitang walang malinaw na salitangugat (root word) at pinagkabit-kabit mula sa mga pinagkunan. monopolyo. ulnokalnagin ang sosyo-kultural at ulnoagimatim ang sosyoekonomiko. Sabagay. ―Sa pagsusuri ng MAN. lalo kaming naguluhan at nagdudang nasa ibang planeta nang mag-imbento ng mga salitang pansiyensiya at panteknolohiya mga ilang dekada na ang nakararaan ang Lupon sa Agham sa pamamagitan ni Engr. ginawa pang pwersa ang puwersa. ang siyang wikang mananatili at gagamitin ng bayan. at nauunawaan ng bayan. ka-ke-ki-ko-ku o ta-te-ti-to-tu). o television ang telebisyon. kalalang. hatinig ang telepono. at marami pang ibang nagwasak sa tinatanggap nang alituntunin sa balarila tungkol sa paghahanay ng katinig (consonant) at patinig (vowel) kaya. Lalo pang gumulo ang baybay at niwawasak ang silabiko o pantig-pantig na katangian ng sariling wika nang magpakahenyo ang mga opisyal ng Komisyon ng Wika. sa isang banda. ang haykapnayanon ay mula sa sangkap (element) ang kap. at dinugtungan ng hulaping (suffix) na on mula sa Bisaya. Kahit itinuro na sa elementarya sa mga bata ang Abakada at pantig-pantig na pagbasa (ba-be-bi-bo-bu. makabubuti pang manghiram na lamang mula sa dayuhang mga wika at iangkop sa ponolohiya at ortograpiyang Pilipino ang . sa mga babasahin. kahanginaning diin (atmospheric pressure). Ayon nga kay Direktor Ponciano Pineda ng dating Surian ng Wikang Pambansa. mula sa hanayan (system of arrangement) ang nayan. sarilakal at sakalalang? Higit na makapalipit-dila at utak ang ilan pang inimbentong terminolohiya tulad ng mga sumusunod: sugadagitbing tambisa (photo-electric effect). salipawpaw ang eroplano. ang sambayanan lamang ang makahahatol sa katumpakan o hindi ng mga bagay na ito at. isinusunod nila sa kanilang baybay o ispeling ang hiniram nilang mga salitang walang katapat sa kanilang wika. haykapnayanon (biochemist). Halimbawa. gayong hindi sanay ang dilang Pilipino sa pagbigkas ng mga letrang f at v. huwag lang ang Tagalog ni Ka Along!‖ Tanggap na nga naman ang mga salitang lipunan. dekano noon ng Inhinyeriya ng Araneta University.

sa malawak na lupaing iyon ay bihirang umulan pawis ng aming noo ang nagdidilig sa tubuhan. ―Maaaring hiraming buung-buo ang tunog (sa sistema ng normalisasyon). tinawag pang sarigawa ang pagsasalsal. ngunit sinadyang binago maiangkop lamang sa diumano‘y maselang na pandinig ng mga moralista‘t nagpapanggap na mga banal gayong. lalo na sa larangang seksuwal samantala. at marami pang iba. Lawrence at Lolita ni Vladimir Nabokov. iniiwasang tawaging alas ang alas. Sa inimbentong mga salita ni Ka Along. sa malawak na lupaing iyon matataas na ang mga tubo dugo ng aming katawan ang katas ng mga tubong iyon. kung nakabartolina ang wika. halimbawa: mathematician–matematiko o matematisyan. tunod ang titi.mga hiniram. Sa mga obrang pampanitikan na lamang. paano mapalalaya ang kaisipan — lalo na nga ang bansa? Tunod ng ama mo.‖ Sapagkat nakabartolina pa nga ang pambansang wika sa moralidad ng nagbabanal-banalang lipunan. kung tutuusin. psychologist–sikologo o saykolodyist. decimal fraction–praksiyong desimal. malayang nagagamit ang ―talking‖ o ―laughing cunt‖ sa Tropic of Cancer at Tropic of Capricorn ni Henry Miller. sa kabilang banda. Timog Aprika) 1. sa katatapos na Buwan ng Wika. at kung anu-ano pang mga katawagang matagal nang naiintindihan maging ng mga bata pa lamang. at masaklaw na tinalakay ng mga akademikong makawika ang patuloy na pag-unlad nito diumano sa kung anu-anong larangan tungo sa sinasabing pambansang kaunlaran. Natural. Pero. kaluban ng ina mo. punyeta! (Kolum) Haciend a Magd alena August 23. napakalaya ng ibang mga wika sa bagay na ito. kundi ang matindi at malaganap na karalitaan dahil sa inhustisya at walang habas na pagsasamantala ng uring naghahari-harian sa masang sambayanan o pandarambong ng imperyalistang mga bansa sa kabuhayang-bansa ng iba. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Sinariwa ang kasaysayan ng pambansang wika. . Ordonez (Tula) (Pasintabi sa mga linya ni Antonio Jacinto ng Angola. hindi ang mga salitang iyon ang tunay na kahalayan at kalaswaan. iba‘t ibang programa at pagtatanghal ang ibinandila sa maraming kolehiyo at unibersidad. sariing talamitan ang hindutan. kaluban ang kiki. H. tunay na kalayaan at kasarinlan. o gayunding mga paglalarawan sa Lady Chatterley‘s Lover ni D. original score–orihinal na eskor.

tanungin mo ang nagliliparang ibon ang nagluluksuhang agos at malakas na hangin sa kaparangan: sino ang gumigising bago magbukang-liwayway? sino ang nagbabanat ng buto hanggang halos sumuka ng dugo? sino ang mga kamay sa paggapas ang sapin-sapin ang kalyo at pilat? sino ang sunog ang balat ng braso‘t mukha sa tindi ng sikat ng araw? sino? 3.masdan mo: puputulin na ang mga tubo dudurugin at gigilingin hanggang maging kayumanggi sintingkad na kayumanggi ng mga sakada. sino ang nag-aalaga sa mga tubo sa mga palayan at manggahan? sino? at ano lamang ang kabayaran: alipusta at paghamak panis na lugaw kapirasong galunggong damit na basahan singkuwenta pesos at gulping katakut-takot kapag umangal at nagdabog! 4. amerika at europa? sino? sino ang nagpapayaman sa mga dayuhan ang nagpapalaki sa malabutete nilang tiyan? . sino ang nagkakandakuba sa trabaho may maibili lamang ng kotse mansiyon at babae ang asendero at makapagliwaliw pa sa hongkong. 2.

Malaysia kamakailan sa pagitan ng mga kinatawan ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) at ng Republika ng Pilipinas na magpapalawig sa teritoryong bumubuo ngayon sa ARMM (Autonomous Region in Muslim Mindanao) na magiging isang nagsasariling Bangsamoro. magkaroon ng administratibong hurisdiksiyon. Katunayan. maliwanag na ginagamit lamang na instrumento ng Reyna ng Malakanyang ang usapin ng Bangsamoro upang makapanatili siya sa poder matapos man ang kanyang termino ng panunungkulan sa 2010. Alam na alam nila na kung hindi pansamantalang ipinatigil ng Korte Suprema at natuloy agad ang pirmahan ng kasunduan sa Kuala Lumpur. Jr. binigyang-diin ni Sekretaryo Hermogenes Esperon. Idinagdag pa nga ni Esperon na ―hindi kasarinlan‖ ang ipagkakaloob ng gobyerno sa . na ―hindi sakop ng kasalukuyang Konstitusyon ang pagkakaloob ng kapangyarihan sa BJE (Bangsamoro Juridical Entity) na mangulekta ng lokal na buwis. ayon na rin sa kanya.sino ang tagaktak ang pawis habang nagkakamot lamang ng bayag ang puting dayuhan? 5. at kontrolin ang mga minahan at iba pang likas na yaman sa sakop ng lupain nilang katutubo. hindi naman agad maipatutupad ang mga nilalaman ng naturang kasunduan. Kailangan pang lumikha ng isang batas ang Kongreso. magdaos ng isang plebisito at susugan o baguhin ang Konstitusyon ng bansa upang maisakatuparan ang pagkakaroon ng isang Bangsamoro na may sariling lehislatura. hukuman at pulisya. Ordonez (Kolum) BATAY sa maniobra ng mga basalyos ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo.. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. punong negosyador ng gobyerno hinggil sa kapayapaan. tagapayong pangkapayapaan ni La Gloria.‖ Samakatuwid. tanungin mo ang nagliliparang ibon ang nagluluksuhang agos at malakas na hangin sa kaparangan… sino? at sila‘y sasagot: putang-ina n‘yoooooooooo hacienda magdalena! nababanaagan na namin ang isang madugong bukang-liwayway! (Tula) J ihad At B angsa mo r o August 10. at karapatang makinabang sa likas na mga kayamanan sa katutubong lupain (ancestral land) ng mga Muslim doon. kailangang susugan o baguhin ng Kongreso ang kasalukuyang Konstitusyon at ganito rin ang opinyon ni Rodolfo Garcia.

Kung parlamentaryo na nga ang sistema ng gobyerno. ng libu-libong pamilyang Muslim. sa pambansang seguridad at makabayang ekonomiya. hindi ito kuwestiyon lamang ng usapin sa teritoryo o kultura o paniniwalang panrelihiyon kundi. Zamboanga at Iligan. Hindi maikakaila. kung tutuusin. sa kabilang banda.Bangsamoro kundi gagawin lamang itong ―isang estado sa loob ng isang estado‖ na tinatawag na pederalismo. kuwalipikado pang muling maging presidente o punong ministro si La Gloria. at maging ―mass media. sa dikta ng imperyalismong Amerikano. ang minimithing Cha-Cha sa udyok na rin ng makasarili‘t gahamang interes sa kapangyarihan. telekomunikasyon at transportasyon. Masisisi ba. lalo‘t susuriin ang mga pahayag at hakbang ng lokal na mga opisyal doon – maaari tuloy mauwi sa armadong mga karahasan o sagupaan ang bagay na ito. kung gayon. sa kabilang banda. kung maaari. Higit sa lahat. ng libu-libong pamilyang Muslim doon. unang-una. ipinagdaralita naman. ang lubos na nakikinabang sa likas na mga kayamanan ng lugar sa kapinsalaan. malubhang usapin ito ng labis na kapabayaan at kainutilan ng gobyerno — ngayon at noon pa mang nagdaang mga rehimen — na paunlarin ang Mindanaw kaya atrasado at alipin ng karalitaan at inhustisya ang maraming lugar doon. Sapagkat. at patuloy na nagrerebelde. Puwede ring palawigin ng bastardong mga pulitiko ang termino ng kanilang panunungkulan. na mithiin ng mga Muslim na magkaroon sila ng isang nagsasariling Bangsamoro upang pangalagaan ang kanilang kapakanan at kinabukasan? Dahil sa ipinamamalas na armadong tunggalian ngayon ng mga puwersa ng gobyerno at ng MILF — na ginagatungan pa nga ang apoy ng iresponsableng mga pahayag ng lokal na mga opisyal doon upang tingnan ang lahat bilang labanan ng mga Muslim at Kristiyano – hindi tuloy malayong mauwi sa banal na pakikidigma o jihad ang pakikibaka ng kapatid nating mga Muslim tungo sa kanilang mithiing pamahalaan . Maliwanag naman na tutol lamang sila sa pagkakaroon ng isang Bangsamoro dahil mababawasan ang kanilang pampulitikang teritoryo at limpak-limpak na pakinabang sa puwesto tulad din ng pagtutol ng dayuhang mga kapitalistang namumunini sa likas na mga kayamanan ng Mindanaw at. noon pa man. at tinitingnan pa ng maraming pulitiko sa apektadong mga lugar sa Mindanaw na tunggalian ito sa pagitan ng mga Muslim at mga Kristiyano — halimbawa sa Hilagang Kotabato . magawa ito bago matapos ang termino ni La Gloria. unang-una. higit sa lahat. talagang dapat na hawak o kontrolado lamang ng mga Pilipino alang-alang. 100% makontrol ang mga korporasyon at pasukin maging ang pambayang mga utilidades — tubig at kuryente. hindi tuloy maiwasang hinalain ngayon na talagang hindi ang paglutas sa problema ng mga Muslim sa Mindanaw ang layunin ng kasalukuyang rehimen kundi. ilang grupo lamang ng maimpluwensiya‘t makapangyarihang mga tao. mga kolehiyo at unibersidad na. ang kapatid nating mga Muslim sa Mindanaw? Kung uugatin. isinusulong na ng kasalukuyang rehimen ang Cha-Cha (Charter Change) o pagbabago sa Konstitusyon at gawing parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan — hindi na presidensiyal — ang sistema ng gobyerno at. aalisin sa bagong Konstitusyon ang mga limitasyon upang makapagmay-ari na ng mga lupain dito ang dayuhang mga kapitalista.‖ mga ospital. Dahil nilalaro lamang sa dulo ng mga daliri ng pambansang liderato ang usapin ng Bangsamoro. Bakit nga ba nagrebelde. kasama na ang mapandambong na dayuhang mga kapitalista.

Mabilis na nasakop ng hukbong Bedou ang Syria. Pinagkaisa noon ng bagong pananampalatayang ito — na tinatayang halos milyon na ngayon ang mga tagasunod — ang marahas na mga tribong Bedou ng peninsulang Arabiano. ang likas na yaman ng lupain nilang katutubo na pinagpapasasaan lamang ng mapandambong na interes ng iilang piling grupo ng mga tao. dila at kamay. Noong mga 1880.ang kanilang sarili sa pamamaraang angkop sa kanilang mga pangangailangan at kultura at pangalagaan at pakinabangan. Bago ito. panahon na marahil na maunawaan ng pambansang liderato ang napakahaba nang kasaysayan ng kanilang banal na pakikidigma o tinatawag na jihad. sa ibang panig ng mundo. higit na magiging masalimuot ang lahat — at hindi kayang lutasin maging ng susunod na rehimen — kung mauwi sa jihad ang lahat. malinaw na inilahad na makatuwiran ang armadong jihad bilang kasangkapan ng ebanghelismo. Batay sa nabanggit na kasaysayan ng mga jihad. higit sa lahat. hanggang maitayo nila ang makabago ngayong kaharian ng Saudi Arabia. una laban sa mga tribong tumalikod sa Islam at pagkatapos ay laban sa mga kanugnog-bansa. Matapos mamatay si Mohammed noong taong 632. minasaker ang mga kalaban ng Islam. Ehipto at Persia (Iran ngayon). hindi dapat laruin lamang — at guluhin — ng pambansang liderato ang usapin ng Bangsamoro o gawin lamang itong instrumento ng kanilang makasarili‘t gahamang interes sa kapangyarihan. itinuloy ng pumalit sa kanya ang banal na pakikidigma hanggang talunin ng magkasanib na hukbong Ingles-Ehipto ang puwersa nito. Kung dahas pa rin ang itutugon ng pamahalaan sa lehitimong mithiin ng mga Muslim sa Mindanaw. bagaman ipinahihintulot din ang di-marahas na jihad sa pamamagitan ng puso. sa rehiyong Nile ng Sudan. ipinoroklama ni Muhammad Ahmad ang sarili bilang Mahdi o pinapatnubayan ng banal na espiritu at nagdeklara siya ng jihad laban sa mga ―hindi nananampalataya‖ at dinurog ng kanyang puwersa ang 10. Kapag nagkataon. Palestina. dumanak din ng dugo dahil sa mga jihad. Sinakop ng propetang si Mohammed ang Mecca sa pamamagitan ng dahas. Nang idikta niya ang mga nilalaman ng Koran. at sila ang naging panagupang tropa sa mga pakikidigma para sa Islam. Noong mga unang taon ng 1900. Pransiya. Sa loob lamang ng isang araw. dahas pa rin ba ang itutugon ng pamahalaan sa lumulubhang usapin ng Bangsamoro? Lubhang napapanahon na nga na matapat na harapin ng pambansang liderato — hindi laruin at gawing tuntungan ng makasariling mga interes — ang . Nakipaglaban siya sa siyam na pakikidigma at iniutos ang marami pang ibang mga pakikipaglaban. Iraq.000 Mahdista ang napatay ng isang pangkat ng naturang hukbo na nasa ilalim ni Sir Herbert Kitchener at ng isang batambatang opisyal na si Winston Churchill dahil sa kanilang mga baril na Maxim o ―machine gun‖ ngayon. nilipol pagkatapos ang mga nagtanggol sa Khartoum. nanalasa ang hukbong Wahhabi Bedou. 20. Isinulong ang jihad hanggang Hilagang Aprika at Espanya at nasugpo ang paglaganap noong 732 sa napabantog na labanan sa Tours. kabilang ang Ingles na heneral na tinawag na ―Chinese‖ Gordon. kakambal na nito ang pakikidigma. naglunsad ng sunud-sunod at waring walang katapusang mga jihad ang mga kalipang humalili sa kanya. Sa maikling salita. Sa simula pa ng kasaysayan ng Islam. Pagkamatay ni Ahmad. sa pamamagitan ng madugong mga jihad.000 sundalo ng hukbo ng Ehipto.

kung hindi diumano ―magigising ang naghaharing-uri sa mga pangangailangan ng masa. Higit sa lahat. ang pagkakaroon ng mga subersibo at gerilya sa kabundukan.‖ Idinagdag pa niya na ―napakaliit ng minoryang mahigpit na pumipisil‖ o kumokontrol sa kayamanan at pulitika ng bansa at nagigising na ang masa.pakikipagnegosasyon sa MILF upang malutas ang deka-dekada na ring rebelyon ng mga Muslim sa Mindanaw. dating direktor ng US Information Agency.‖ dagdag niya. Panahon nang aminin. binigyang-diin niya na kagaya nga ng Cuba ang Pilipinas bago napatalsik sa poder si Batista. at lunasan ng mga kinauukulan. ng Philippines Free Press. Ordonez (Kolum) MGA ILANG dekada na ang nakararaan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.‖ Kung hindi diumano mababago ang masamang kalagayang ito. Katunayan. para makapanatili sa kanilang pribilehiyadong katayuan. Mananatiling nakabalandra ang mukha ng rebelyon doon hanggang biktima ng karalitaan at inhustisya ang kapatid nating mga Muslim sa naturang rehiyon. ―maaaring magkaroon ng malaking gulo sa bansa. Ano ang mga kalagayang umiiral noon sa Cuba na masasabing namamayani rin ngayon sa Pilipinas? Sabi nga ni Rowan: ―ang pagwawalang-bahala ng naghaharing-uri. maraming mga palaaral sa lipunan at pulitika ang naghambing sa bansa sa isang bulkang sosyal na maaari diumanong sumabog anumang oras kagaya ng Mt. Recto — namayapa na rin at kinilalang makabayang senador noon ng Republika — ang pambansang kalagayan sa umiral na mga pangyayari sa Cuba bago nagkarebolusyon doon na pinamunuan ni Fidel Castro at nagbagsak sa malupit at mapagsamantalang rehimen ni Fulgencio Batista. Sr. ang sambayanan. Mula pa sa nagdaang mga rehimen dahil sa napakasamang kalagayang panlipunan.‖ . Nakikita na ng mga mamamayan. Sa isang artikulo rin sa Reader‘s Digest ni Carl Rowan. ayon kay Rowan. sa katotohanang ito. at umuupa ng mga mamamatay-tao. kung sinu-sino na ang humula na puputok na sa wakas ang naturang bulkang sosyal kapag hindi nabago ang grabeng kalagayang panlipunan. na nag-ugat ang lahat-lahat sa kapabayaan at kainutilan ng pamahalaan na isulong ang kaunlaran ng Mindanaw noon pa man. nilinaw niyang inihambing na noon ni Claro M. lalo na sa panahon ng diktadurang Marcos. ang patuloy na pag-ungol ng disgustadong mga estudyante at intelektuwal sa mga siyudad. Pinatubo kahit mga 600 taon na itong natulog. Locsin. sa isang artikulo ng yumaong Teodoro M. ―ang kasalanan ng isang oligarkiyang gumagamit ng katiwalian. hindi dapat ipinta sa mata ng sambayanan ng ambisyoso‘t bastardong mga pulitiko na tunggalian ito ng Muslim at Kristiyano upang hindi mauwi sa jihad ang lahat. (Kolum) B ulkan g So s yal Ang B an sa July 28. pampulitika man o pangkabuhayan.

Locsin. Sinabi ni Ninoy Aquino: ―Ang Pilipinas ay isang lupain ng nakalilitong pagkakaiba. O nabago na ng kasalukuyang rehimen ang napakasamang kalagayang panlipunan at kontento na ang sambayanan? Sinasabing lalo pa ngang naging malaganap ang karalitaan ngayon. ang 85% ng populasyon na halos kumain-dili. Narito ang isang lupain ng pribilehiyo at ranggo — isang republikang diumano‘y para sa pagkakapantay-pantay pero sinasalaula ng isang sistema ng pag-uuri-uri. Katunayan. Mga 85% ng sambayanan ang talagang pobre at lubhang miserable na ang pamumuhay. Sa kabila ng mayabang na ipinangangalandakan ng mga tambolero o propagandista ng kasalukuyang rehimen na ―maganda‘t papaunlad ang buhay ng mga mamamayan at ang ekonomiya ng bansa. ang kumokontrol sa kabuhayan ng bansa. bukod pa sa mapaminsalang galamay dito ng imperyalismong Amerikano. ayon naman sa manunulat-mananalaysay na si Stanley Karnow. sa isa niyang pagtatalumpati sa Amerika noon ang naturang marawal na pambansang kalagayan.Pero bakit hindi pa nga pumuputok ang bulkang sosyal? tanong noon pa man ni T. batay sa pananaliksik ni John Doherty — Amerikanong Heswita — isang ikalimang (1/5) bahagi lamang ng populasyon ang nakikinabang sa 50% ng pambansang kita at 60 pamilya lamang. ang bastardong mga pulitiko. Bunga ng naturang katotohanan. ang iilang grupo ng maimpluwensiya‘t mapribilehiyong Pilipino. Sr. Narito ang isang lupaing ang kalayaan at mga biyaya nito ay totoo lamang para sa iilan at isang ilusyon lamang o pangarap para sa nakararami. M. Patuloy na tumataas ang mga buwis. at nakikisiksik sa nagsisiksikan nang mga barungbarong sa mga suluk-sulok ng lungsod habang. Marami sa kanila ang walang bahay. Jr. Mahirap nang mapasubalian ang katotohanang patuloy na lumalaganap ang kawalang-trabaho o disempleyo. Hindi na rin katakatakang lalong lumaki ang agwat na naghihiwalay sa mayaman at sa mahirap at lalo pang maghirap ang milyun-milyong maralitang Pilipino.‖ . patuloy na bumabagsak ang halaga ng piso kontra dolyar habang patuloy namang ibinabaon sa utang ang bansa — kaya patuloy at patuloy ngang nagiging miserable ang kalagayan ng masang sambayanan. Narito ang isang lupaing iilan ang labis na mayaman habang lubos na nagdaralita ang masa. at nag-iimbento pa ng mga bago. Bagaman ang katayuan ng bansa sa ilalim ng diktadurang Marcos ang tinutukoy niya noon. sa kabilang banda. Narito ang isang lupaing nananalig sa demokrasya ngunit pinatatakbo ng isang matibay na plutokrasya. kapansin-pansin na parang wala ngang ipinagbabago ang mga problemang pangkabuhayan at pampulitika o panlipunan ng bansa magpahanggang ngayon. Hindi na maikakailang marami sa kanila ang kulang sa masustansiyang pagkain. nagtitiis sa kanin at asin o lugaw na hangin ang ulam. walang-wala. hindi na dapat ikagulat kung manatiling busabos ang malaking bahagi ng sambayanan. nagtatampisaw sa kayamanan ng bansa ang dayuhang mga negosyante. Malinaw nang nailarawan ng yumaong Senador Benigno ―Ninoy‖ Aquino.‖ hindi na kailangan marahil ng sinuman ang may mataas na gradong salamin upang makita ang tumitinding mga kontradiksiyon sa ating lipunan. patuloy na tumataas ang presyo ng mga bilihin at serbisyo nang walang kaukulang pagtaas sa suweldo lalo na ng ordinaryong mga manggagawa. walang lupa.

walang layunin. sa katotohanan ay higit ang pagmamahal sa kani-kanilang sarili. Kahit malimit na hindi na sila kumakain nang tatlong beses sa maghapon. nakasanayan na daw ng masang sambayanan ang kahirapan at kilalang-kilala na nila ang mukha ng karalitaan. Kung mataas man daw ang pasahe sa mga sasakyan.Idinagdag pa niya na ang pamahalaan nito‘y ―halos bangkarote sa pananalapi‖ at ang mga sangay nito‘y ―pinaghaharian ng mga utang at katiwalian‖ at. Kung hindi man daw sapat ang kanilang suweldo o kinikita sa kanilang pang-araw-araw na mga pangangailangan dahil sa patuloy na pagtaas ng presyo — bigas man o mais. ang mahalaga daw ay may natutulugan pa rin sila . ang mahalaga daw ay may kinakain pa rin sila at sanay naman silang kumain ng kahit ano. ayon noon kay Locsin. ito‘y dahil na rin sa ating ―mga lider na nangangalandakan ng pagmamahal sa bayan ngunit. sa kabilang banda. tubig man o kuryente. patuloy pang hinuhuthot ng mga dayuhan pero. anuman ang dumating na rehimen. Sa punto ng mga konserbatibo. Kung totoo mang binubusabos ng mga kapitalista sa dambuhalang mga pabrika‘t korporasyon ang mga manggagawa. Ikinakatuwiran ng mga palaaral sa pulitika na ang sambayanang Pilipino ay hindi naman kasing miserable ng sambayanang Ruso bago ibinagsak ng mga Bolshevik. Kung sa dampa man daw sila nakatira. ―wala namang pagpaplanoing pangkabuhayan.‖ Pero bakit hindi pa nga pumuputok ang bulkang sosyal? tanong nga noon pa man ni Locsin. kahit kamote‘t mais. may trabaho pa naman daw sila kahit papaano at higit daw mahirap ang wala silang pinagkakakitaan lalo na ngayong laganap ang disempleyo. higit sa lahat. o kung inaalipin man ng mga propiyetaryo‘t asendero ang mga magsasaka. Hindi rin sila diumano kasing miserable ng sambayanang Tsino bago naluklok sa poder ang rehimeng Komunista nina Mao Tsetung. binigyang-diin ni Ninoy. totoong patuloy na yumayaman ang mayaman at talagang lalong naghihirap ang mahirap dahil kontrolado nga ng iilang pamilya ang ekonomiya‘t pulitika ng bansa habang. kahit lugaw at asin ang kanilang kinakain.‖ Sa kabila ng lahat. o sa mga barungbarong sa mga suluk-sulok ng lungsod. o natutulog na lamang sa mga bangketa. bakit nga ba magagalit at maghihimagsik? dagdag na tanong pa ni Locsin. Kung hindi pa nga ganap na miserable at kahabaghabag ang sambayanang Pilipino. o sa mumurahin at masikip na entresuwelo. at walang pagtitiwala sa sarili. ang rehimeng Tsarista ng mga Romanov sa Rusya. sa pamumuno ni Vladimir Ilyich Ulyanov o Lenin. puwede daw naman silang maglakad na lamang dahil hindi pa naman sila pinuputulan ng mga paa. sabon man o mantika — may kinikita pa rin daw sila kahit paano. Makabibili pa rin daw sila ng kape‘t ilang pandesal na pantighaw sa kumakalam na sikmura. ―bagsak ang mga industriya. walang disiplina. basta puwedeng kainin. kung kaya nanlulupaypay ang mga Pilipino… nakakulong sa kawalang-pag-asa. At.‖ Sabi niya. sa mga kariton at mga damuhan ng parke. lalong hindi sila napakamiserable kagaya diumano ng milyun-milyong taga-India na hindi naman naghimagsik laban sa kanilang sistema sosyal at sa gobyernong dahilan ng kanilang pagkamiserable. sa bawat panahon. walang pagtatangkang paunlarin ang ekonomiya. O hindi pa totoong miserable ang sambayanan? Maaaring kontento pa nga ang sambayanan at nakangingiti pa sa kanilang kabusabusan.

nariyan pa naman ang Simbahan kung saan puwedeng magdasal kahit minu-minuto. walang uhaw. kung tutuusin. ng damit at pera para sa sambayanang dayukdok. ang busabos nilang buhay at magiging maganda na‘t maunlad ang pambansang kabuhayan. pinahihintulutan daw ang sambayanang ipahayag ang anumang pagtuligsa sa masama‘t tiwaling administrasyon. puro kaligayahan naman daw ang naghihintay sa kanila sa sinasabing kabilang-buhay — walang gutom. magtiis at magsakripisyo sila nang husto sa lupa sapagkat. kung banta na ito sa katatagan o kapangyarihan at kaayusan ng uring naghahari-harian. at buhay na walanghanggan basta‘t manuntunang lubos sa mga aral ni Kristo. M. Sa bawat eleksiyon. kung anuman ang lahat ng kahirapang ito. malamang na ipasara ang mga iyon tulad noong rehimeng Marcos. muling tanong ng mga konserbatibo. sa wakas. Baka nga mahabag din ang maawaing langit at kahit hindi kami naniniwala sa mga milagro. Puwede ngang tiisin ang lahat — kung gayon. Sa pamamagitan daw ng eleksiyon. Mapapalitan diumano ang isang masama‘t abusadong rehimen at maparurusahan ang mapagsamantalang mga opisyal. marahil. ang mahalaga daw ay nabubuhay pa rin sila kahit ipinagkakait sa kanila ng tiwaling lipunan ang karapatang mabuhay nang parang tao sa ilalim ng isang tunay na hustisya sosyal. sabi ng mga relihiyosong nag-uunan ng Bibliya. sa kabilang banda. . Bakit nga ba maghihimasik. nagkakaroon daw ang sambayanan ng pag-asang bubuti rin. Bakit nga ba magagalit pa? tanong ng mga konserbatibo. Ayon nga sa artikulo ni T. kung puwede namang parusahan ng mga mamamayan sa bawat eleksiyon ang sinumang salanggapang na lider ng bansa? Pero.at puwede bang lumikha ng bata. mas malaki daw naman ang kanilang gantimpala sa kalangitan. ang pagpipilian. ang sinasabing demokrasya. ipinahihintulot daw naman nito na makapamili ang sambayanan ng mga manunungkulan sa gobyerno kahit pare-pareho naman. Pero. Kahit hindi nga nababago ang tiwaling balangkas ng lipunan. baka bigla ngang umulan ng bigas at talong na may kasama pang bagoong. Maaaring ipakulong pa — o ipapatay — ang masusugid na kritiko ng nakasusulukasok na rehimen. maipahahayag ng sambayanan ang kanilang galit at pagkasuklam – sa bisa ng balota — laban sa mga lider na nagpapakabundat sa kapangyarihan at nagbabasura lamang sa tunay na pambansang kapakanan. Matitiis pa naman daw. noon. Locsin. isa pa. Kahit kontrolado ng mga hari-harian sa lipunan ang ―mass media‖ — radyo. huwag lamang libelo. Sr. Nariyan naman daw. batikusin man ng maaanghang na mga salita ang kinauukulang mga opisyal o isumpa man ang umiiral na sistema sa lipunan. ang lahat-lahat. kaiingat. Hindi na bale daw na maghirap. diyaryo at telebisyon — iplnahihintulot naman daw ang mga pagtuligsa upang mabawasan sa pamamagitan nito ang galit ng sambayanan. mapapalad daw ang mga maralita. Bakit nga ba maghihimagsik kung puwede namang malayang ipahayag ang matinding galit? muling tanong ng mga konserbatibo. Isa pa. Kung nagdaramit daw sila ng animo‘y basahan. sa kabilang banda. Mas matindi diumano ang paghihirap nila sa lupa. oras-oras o araw-araw. Sabi nga. kung hindi man daw nila mapag-aral ang kanilang palabuy-laboy na mga anak. Nariyan din daw ang kalayaan sa pamamahayag at binubuhay nito diumano ang ilusyong may kalayaan.

may totoo bang malinis na eleksiyon sa bansa upang maibandila ang tunay ding damdaming-bayan? Puputok na nga ba ang bulkang sosyal? O talagang hindi pa napakamiserable‘t kahabaghabag ang masang sambayanan? (Kolum) P akana ng Amer ika? July 17. paano nito masusubaybayan ang buong operasyon niyon gayong lumilitaw na sinasalinan ito ng dugo sa isang kuweba sa Afghanistan dahil sa sakit sa bato? Na. Sa kanyang aklat na ―Stupid White Men. at nagkaroon ng matibay na dahilan si Presidente George W. nakipagpulong sa mga pinuno ng Unocal para sa planong paglalagay ng mga . Walang gulo. ang pamilya Bush at kilalang mga kaalyado nito. Iran. Dahil nasa negosyo ng industriya ng langis. lumilinaw ang katotohanang ginugulo ng Amerika ang Gitnang Silangan hindi upang iligtas ang mundo sa terorismo kundi upang mapagharian iyon at makontrol ang mayamang langis ng rehiyon. reporter ng diyaryong ―Journal‖ ni Hearst.‖ hinihingi tuloy ni Michael Moore na ipaliwanag nang husto ni Bush ang mga sumusunod: Na.‖ at parang nahuhulaan ang mangyayari. ilang lider ng Taliban ang nagpunta sa Houston. nang gobernador pa lamang si Bush. lalo na nang mabunyag ang sulat ni Frederick Remington. hindi malayong gawin din nito sa Syria. Cuba na ibinintang sa mga Kastila. batay sa mapandigmang utak ni Bush. kung talagang utak ng Setyembre 11 si Osama bin Laden. batay sa ulat ng BBC.‖ Marami tuloy ang naghihinala magpahanggang ngayon na pakana rin ng Amerika ang malagim na nangyari noong Setyembre 11. unang-una.‖ Nang itelegrama ni Remington kay Hearst: ―Payapa ang lahat dito. Ulo noon ng balita ng ―Journal‖ sa New York: ―Sa Wakas Ang Ating Bandila Sa Havana. Texas. Hindi magkakagiyera…‖ agad na itinugon ni Hearst: ―Basta ibigay mo ang mga retrato at ako ang magbibigay ng giyera. sa Iraq at Afghanistan. noong 1979.tanong naman ng mga radikal. Ibinintang kay Osama bin Laden ang lahat. Bush na relihiyosong ibunsod ang sinasabi nitong ―giyera kontra sa pandaigdigang terorismo‖ kaya walang patumanggang sinalakay at sinakop ang Iraq sa hinala lamang na may WMD (weapons of mass destruction) si Saddam Hussein at banta ito diumano sa seguridad ng Estados Unidos. 2001 nang banggain ng dalawang eroplanong pampasahero ang Twin Towers ng World Trade Center sa New York na ikinasawi ng mga 3. At. at ginagawa pa nito. na ipinadala sa Cuba upang kumuha ng mga retrato. binansagan itong numero unong terorista. lalo na si Bise-Presidente Dick Cheney.000 katao. hindi iilang palaaral sa pulitikang pandaigdig ang naghinalang mismong Estados Unidos ang may pakana niyon upang makatuwirang ideklara ng Amerika sa sulsol ng malalaking kapitalista ang giyera laban sa Espanya. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez NANG pasabugin noong 1898 ang bapor pandigmang USS Maine sa pantalan ng Havana. sinabi sa balita na ―handa na ang lahat para sa pangwakas na tagpo. Hilagang Korea at iba pang mga bansang kasalungat ng mapandambong na interes ng Amerika ang ginawa. at inaasahang mangyayari agad ito.

makaraan ang ilang linggo matapos ang Setyembre 11. Ano naman kayang pakana ang gagawin ni Bush at ng Amerika sa Pilipinas ngayong lumilitaw na naglipana sa bansa ang maraming espiyang Amerikano? Ito ang dapat ding puspusang bantayan ng mga puwersang makabayan at progresibo. ang pinakamalaking taga-suporta ng pondo sa kampanya ni Bush sa pagkagobernador noon at pagka-presidente nang malaon. Ayon kay Admiral .? Tatlong libong buhay ba ang katumbas ng milyun-milyong galon ng gasolina? naitanong tuloy ni Moore. isang dating kasangguni ng isang kompanya ng langis ang itinalaga ng Amerika na ―pansamantalang lider‖ doon. ayon sa ―London Times. Isa sa nagsagawa ng masusing pag-aaral tungkol sa planong iyon ang Enron. Pebrero 2. Isa ang kompanyang Haliburton — tagapangulo nito noon si Dick Cheney na bise-presidente ngayon ni Bush — ang kontratista niyon. at magulo pa ang lahat.‖ ipinahintulot ni Bush na lumipad sa himpapawid ng Amerika ang isang pribadong eroplanong mula sa Saudi Arabia upang sunduin at ilabas ng Estados Unidos ang halos dalawang dosenang miyembro at kasama ng pamilya bin Laden. Hilagang Kotabato ang pagsasanay militar na binansagang Balance Piston kontra terorismo. Malaysia sa Agosto ang susunod na talastasang pangkapayapaan sa pagitan ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) at ng gobyerno ng Pilipinas. Kolum. Isa ring kasangguni ng kompanyang Unocal ang itinalaga namang bagong embahador sa Afghanistan. pero bakit ang ipinabomba ni Bush ay ang Afghanistan? O napakahirap bombahin ang isang bansang pinagkukunan ng 25% ng gasolina ng Amerika at kinaroroonan ng maraming kasosyo sa industriya ng langis ng kanyang amang si dating Pres. Ordonez (Kolum) SAMANTALANG nakatakdang idaos sa Kuala Lumpur. 2005 P anghi hi ma so k n g mga Amer ika no July 7. Ni hindi iyon hinarang at inimbestigahan ng pulisya o ng FBI para malaman kung ano ang alam ng mga ito sa naganap na trahedya. Sr. nagawa pa ni Bush na tiyaking ligtas ang mga bin Laden. Bakit ipinahintulot ni Bush na makipagpulong sa Texas ang mga kinatawan ng isang diumano‘y teroristang gobyerno? Ano ang nangyari sa transaksiyong iyon? Na. Habang maraming eroplano sa Amerika ang ayaw pahintulutan para makalipad. nang matapos ang kampanya ni Bush na makontrol na ang Afghanistan. Sa loob lamang ng ilang buwan. na pauwiin na ang tropang Amerikano mula sa naturang bansa. ayon kay Moore. Ngayong nakuha na ni Bush ang gusto niya. kadudadudang isasagawa naman ng puwersang Amerikano-Pilipino sa katapusan ng Hulyo sa Carmen. George Bush. mga 15 sa 19 na terorista ng Setyembre 11 ang mula sa Saudi Arabia. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. 2001. Na. panahon na.tubo ng langis sa malaking bahagi ng Afghanistan. Bakit iyon ang inuna ni Bush? Bakit espesyal na trato ang ipinagkaloob sa mga Arabo at sa mga bin Laden? Na. isang bagong kontrata ang pinagtibay upang ibaon sa Afghanistan ang kinakailangang mga tubo ng langis.

binigyang-diin ni Lt. sa kabilang banda. bumabagal lamang ang negosasyon para sa kapayapaan dahil sa hindi pagtupad ng gobyerno ng Pilipinas sa mga napagkasunduan na. hindi nga malayong igiit nito ang mapaghari-hariang mga patakarang lalong ikalulubha pa ng mga problema doon gayong. Dahil sa naturang paratang na tiyak na sasangkalanin ng Amerika para pakialaman o panghimasukan ang tunggalian sa Mindanaw at lalong salaulain ang soberanya ng bansa. ibinibintang naman agad nitong nakikipagugnayan ang MILF sa internasyonal na mga organisasyong sinasabing mga terorista. kung tutuusin. ilang araw lamang ang nakararaan. lalo na sa Jemaah Islamiya na nakabase sa Indonesia at nasa ilallim diumano ng Al-Qaida ni Osama bin Laden. Daniel Lucero. tagapangulo ng lupong pangkapayapaan ng MILF. na walang dapat ikabahala diumano ang mga mamamayan sa naturang rehiyon. na lumang tugtugin na ang ipinaparatang sa kanila. Kahit pangunahing layunin diumano ng USIP ang ―mapayapang paglutas sa pandaigdig na mga tunggalian. ayon na rin kay Eid Kabalu. Batay sa ulat. pampulitikang oplsyal ng Embahada ng Amerika dito.Thomas Fargo. Dahil sa bagay na ito na malinaw na dikta ng mga diyus-diyosang Amerikano at pikit-mata namang nakaugaliang lunukin ng pambansang liderato. Kahit. ang mga lider ng MILF kaugnay ng bintang na nakikipag-ugnayan ang MILF sa Jemaah Islamiya at Al-Qaida na pawang tinatakang terorista. Kaugnay nito.‖ hindi maiiwasang hinalaing instrumento ito ng imperyalistang mga patakaran ng Estados Unidos. nang kausapin nila sina Mohagher Iqbal. Kahit wala pang matibay na batayan. gaya rin nang pagbintangan nitong nag-iingat ng mga sandatang lubos na mapamuksa (weapons of mass destruction) ang rehimen ni Saddam Hussein. May mga senyales ding baka gawing munting Iraq ng Estados Unidos ang Mindanaw. napabalitang pinuntahan ng ilang opisyal ng USIP (United States Institute of Peace) ang pangunahing mga lider ng MILF. Nasabi tuloy ni Eid Kabalu. kasama pa nga si Joseph Saus. baka lalo pang sumiklab ang mga karahasan at tumindi ang sagupaan sa pagitan ng tropa ng gobyerno at ng puwersa ng MILF. Kasama pa ng dalawang pinuno ng USIP si Joseph Saus. Astrid Tuminez ng USIP. Isang pederal na institusyong hindi diumano partisano ang USIP. tagapagsalita ng MILF. pero ang mismong Presidente ng Amerika ang nagtalaga sa lupon ng mga direktor nito kalakip ang kompirmasyon ng Senado. isa lamang ito sa serye ng gagawing mga pagsasanay upang mapahusay ng mga sundalong Pilipino ang kanilang kakayahang labanan at puksain ang mga terorista. at ang mga abogado nitong sina Lanang Ali at Michael Mastura. tulad unang-una ng pag-atras ng tropa ng pamahalaan sa Buliok Complex. Col. tagapagsalita ng militar. . kumander ng US Pacific Command. maliwanag na kinausap nina Dr. marami na ang nagsasabing hindi malayong mabiktima ang inosente at kaawa-awang mga sibilyan na hindi miminsang napatunayang malimit mangyari sa mga operasyong militar sa iba‘t ibang panig ng kapuluan. hinihinalang sa halip na malunasan ang inaamag nang mga problema sa Mindanaw at magkaroon ng tunay na kapayapaan doon. gaya rin ng iba pa nitong nakamaskarang mga ahensiya tulad ng USAID at Peace Corps.

000 sundalo. . Makabubuti rin. gayundin. hindi pa rin nangangahulugang tapos na ang tunggaliang ito. unanguna. Malinaw na nakatanim sa kamalayang Amerikano ang hindi malunok na kahihiyan kung bakit ang isang bansang kinikilalang napakamakapangyarihan ay parang mabagsik na asong pinatakbo lamang ng isang pusa. Dean Rusk at McGeorge Bundy para mapangalagaan diumano ang demokrasya. Richard Nixon at Gerald Ford ang isang giyerang lubos nitong pinanghimasukan. gayundin ang inilikas na kaalyadong mga 50. Madurog man ang mga kampo ng MILF. 1975. kaisipan at kaugalian o kultura ng mga kapatid nating Muslim doon tungo sa pangmatagalang solusyon upang maiwasan ang mararahas na hakbang na malinaw na isinusulong ng imperyalistang mga patakaran ng Estados Unidos. sa kabila ng superyor nitong mga kagamitang pandigma at 500. bilyun-bilyong piso na ang nagagasta ng gobyerno mula pa nang sumiklab ang mga kaguluhan sa Mindanaw na lumilitaw na wala namang positibong resulta hanggang ngayon. bumagsak ang Saigon at nasakop ng mga Vietcong kaya tutop ang puwit na iniwan iyon ng mga Amerikano. Sa kabila nga ng bilyun-bilyong dolyar na ginasta doon ng Amerika. hindi naman Vietnam ang Mindanaw. makabubuting masusing suriin — lalo na ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo — ang ugat ng nagkapatung-patong nang mga problema sa Mindanaw na bunga. tumakas pauwi kasama si Embahador Graham Martin at Frank Snepp ng CIA. untiunting nalubog sa kumunoy ng kahihiyan ang Estados Unidos hanggang sa manahin pa ng sumunod na mga administrasyon nina Lyndon Johnson. na pag-aralan at isaalang-alang ng kasalukuyang rehimen ang likas na paniniwala. lalo‘t pinapatnubayan ng mga kaisipan at prinsipyong Islamiko ang MILF at hindi malayong suportahan pa sila. hinding-hindi na nga yata ito magbabago sa kanyang pagiging likas na pakialamero kahit sariwa pa sa alaala ang mga aral ng kasaysayan sa kahihiyang inani nito sa Vietnam at. sa nilulunok nitong negatibong mga karanasan ngayon sa Iraq.000 Vietnamese. at hindi rin Iraq pero kung talagang lubusang makikipaggiyera ang puwersa ng gobyerno laban sa MILF dahil sa dikta at panghihimasok ng Amerika. Isa iyong trahedya sa loob ng aking isipan>‖ Sabagay. Nang magsimulang makialam ang Amerika sa giyera-sibil sa Vietnam sa panahon ni dating Presidente John F. armas man o pondo. di nga kasi. Nasabi tuloy noon ni dating Presidente Gerald Ford: ―Isa iyon sa pinakamalungkot na araw sa aking buhay… ang makitang ang Estados Unidos ay literal na sinipa at tinalo ng mga North Vietnamese. tatagal ba itong mantinihin o pondohan ang pakikidigma lalo na‘t digmaang-gerilya — tulad ng ginawa ng mga Vietcong — ang isasagawa ng MILF? Hindi maikakaila. hindi matanggap ng Amerika magpahanggang ngayon kung bakit noong Abril 20. ng mga bansang naninindigan para sa mga aral ng Islam. ng matagal at labis na kapabayaan ng mismong gobyerno sa kapakanan ng naturang rehiyon. Kennedy at puspusang isinubo doon ang kanyang puwersa militar sa udyok ng malalapit na tagapayong sina Robert McNamara. Sa halip tuloy na padikta at maging sunud-sunuran ang pambansang liderato sa makasariling interes ng likas na pakialamerong mga Amerikano.Sapagkat pumapapel na siga-sigang pulis ng mundo ang Amerika sa ngalan ng ipinangangalandakan nitong demokrasyang angkop sa kanyang makasariling mga interes. bukod sa tropa ng Timog Vietnam at iba pang mga kaalyado.

Tiyak. Tinutugis din nito diumano ang sinasabing mga terorista kahit marami ang mga makabayan lamang at tumututol at lumalaban sa mapandambong na mga patakarang pangkabuhayan at pampulitika ng Amerika kaya. Hulyo 21. Ninanasa rin nitong maibalik ang kadakilaan at luningning ng lumipas na mga imperyong Umayyad at Abbasid. Noong 1508. Halimbawa na lamang ang matagal na nitong pakikipag-iringan sa Persia — ngayo‘y Iran — dahil sa pagtatalo sa hangganan ng teritoryo. samantalang wala namang makitang malinaw na mga ebidensiya hanggang ngayon sa Iraq. sinakop ang Iraq ni Shah Ismail ng Persia. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Kalimitang mulang $8 hanggang $15 ang tanghalian o hapunan ng bawat isa sa isang ―buffet‖ na nakadadalawa o tatlong balik sila at itinatapon lamang ang sobrang pagkain kapag bundat na bundat na. ang sekularista at makabayang ideolohiya ang naging pangunahing gabay ng Iraq. ngayon pa lamang. Gayon din ang kasibaan ng Amerika sa pagsasamantala nito sa ekonomiya ng maraming bansa sa loob ng ilang dekada. santambak sa plato at sapat nang kainin ng tatlong tao sa nagdaralitang Pilipinas. Gaya rin ng naunang mga papet na rehimeng minaniobra ng Amerika sa Pilipinas. makontrol nito ang bilyun-bilyong dolyar na industriya ng langis sa Iraq. puspusan nitong isinusulong ang Balikatan — sa Sulu man o Mindoro o iba pang lugar — na agad namang sinasakmal at nilulunok ng papet na rehimen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo.Giyera nga ba o negosasyon? Kolum. Nang itatag ni Michel Aflaq noong 1968 ang Partido Sosyalistang Ba‘ath makaraang ibagsak ang monarkiya sa pamamagitan ni Gen. sa ating bansa. 2004 Kasib aan ng Amer ika June 30. Ordonez MALALAKI yata ang bituka ng mga tao sa Amerika kaya lamon kung sila‘y kumain. sa wakas. naglalaway na agad ito sa Syria at iba pang mga bansa sa Gitnang Silangan tulad na lamang ng Iran at Jordan. Kung susuriin ang naunang kasaysayan ng Iraq. Abdul Karim Kasim. tigib iyon ng maraming pagsakop ngunit muli‘t muli ring pakikilaban upang mabawi sa kamay ng dayuhang puwersa. Naniniwala silang ang kanilang bansa‘y ―isang bansang Arabong may walanghanggang misyon‖ batay sa ideyang isang bansa lamang ang iba‘t ibang bansang Arabo sa kabila ng pagkakahati-hati ayon sa kasalukuyan nitong kasaysayan. Muling sinakop ito ng Persia noong 1529 pero nabawi noong 1543 ng Ottomang Sultan . Laging isinasangkalan ang pagdurog sa nakakukulili nang WMD (weapons of mass destruction) o mga sandatang lubusang mapamuksa. malinaw na isa ring tautauhang gobyerno ang gusto nitong pairalin sa Iraq upang pasunurin sa makasarili nitong mga interes — pampulitika man o pangkabuhayan — at. ngunit nabawi ni Sultan Salim I matapos ang labanan sa Jaldiran noong 1514. hindi papayag ang makabayang mga Iraqi na kontrolin ng sinumang dayuhan ang kanilang bansa kaya. Matapos ang unang bugso ng agresyon nito at pagsalaula sa soberanya ng Iraq. tumitindi na ang mga protesta upang palayasin ang mga Amerikano doon.

sekretaryo-heneral (dati) ng UN (United Nations). Hindi pa nga nito ganap na kontrolado ang Iraq. Ayon nga kay Prof.‖ ayon naman kay Kofi Annan. makaraan ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Sa takbo ng mga pangyayari. Pinalala pa ito ng CIA ng Amerika nang ibagsak sa Iran ang makabayang rehimen ni Dr. kontrolado naman ito ng Amerika magpahanggang ngayon dahil 25% ng trilyun-trilyong dolyar nitong pondo ang nanggagaling sa Estados Unidos. pansamantalang natigil ang labanan ng dalawang bansa ngunit sumiklab na naman noong 1890 hanggang ngayon. mukhang talagang mahirap mahadlangan ang kasibaan ng Amerika maging ng UN (United Nations). 2003 Amerika Nga yo n Ang R o ma No o n June 23. lalong sumidhi ang pakikialam nito o panggugulo sa iba‘t ibang bansa maisulong lamang ang mapaghari-harian at mapandambong nitong mga interes. upang magsilbing pinakamalaking bikig sa lalamunan ng Estados Unidos na tuluyang susupil sa kasibaan nito.‖ ayon kay Presidente Mubarak ng Ehipto. di-makatarungan at mapaminsalang agresyon ng Amerika sa alinmang bansang gusto nitong lamunin. Kolum. Abril 23. kundi maging ang mga bansang nabibilang sa Third World. hindi malayong magkaisa laban sa Amerika hindi lamang ang mga bansang Arabo. Nagaganap na ngayon at magpapatuloy ang paggamit ng makabayang mga Iraqi ng taktikang gerilya laban sa mapanakop na puwersang Amerikano-Ingles. o maging sa Europa. California noong 1945 sa layuning maiwasan ang digmaan ng mga bansa. Matapos ang tratado ng Amassia noong 1555 — na tumagal lamang ng 20 taon — muli itong pinagharian ng Persia at napalaya naman ni Sultan Mudrad IV noong 1638 matapos makuha ang Baghdad. ―Lalong gugulo ang buong Gitnang Silangan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ernest van den Haag ng Fordham University sa pakikipagdebate noong 1987 kay John P. Mohammed Mossadegh at iluklok sa kapangyarihan ang tau-tauhan nitong si Shah Reza Pahlavi na pinatalsik nang malaon ng rebolusyong pinamunuan ni Ayatollah Ruhollah Khomeini. pinupuntirya na ring lamunin ang Syria at pinagbibintangan nang nag-iingat ng WMD at kumukupkop sa diumano‘y mga terorista kaya ―lalong papangit ang imahen ng Amerika kapag isa-isang tinarget ang mga bansang Arabo. kaya nananatililamang na instrumento ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika ang UN. Conrad. matagal nang inutil ang UN na mahadlangan ang anumang di-makatao. Sa Pilipinas na lamang.Sulaiman. Sa kabilang banda. nagsimula ang garapal nitong pagsalaula sa kasarinlan ng bansa matapos ang kolonyalismong Kastila at. sa Amerika Latina man o Aprika. . Sa pamamagitan ng tratado ng Zuhab noong 1639. Ordonez (Kolum) HINDI NA bago ang panghihimasok ng Estados Unidos sa soberanya o kasarinlan ng mga bansang gusto nitong pagsamantalahan — sa Asya man o Gitnang Silangan. Nang ilunsad ang UN sa Opera House sa San Francisco. Batay sa mga nabanggit. tiyak na mahihirapan nga ang Amerikang tuluyang pagharian ang Iraq.

Kolum. hindi malayong madamay na naman ang bansa sa isang giyerang hindi nito giyera. dahil sa disimuladong mga baseng panalakay. Kung hindi man ang kapakanan ng Roma ang nasasangkot. lumilitaw namang nakabalatkayo nitong itinutuon sa Asya ang makapangyarihan nitong puwersa militar at mga kagamitang pandigma. napatunayan na nga ang pagiging katulad ng Estados Unidos ng Amerika sa Roma noon. isinulong ng patakaran ng Roma ang hindi pagkakapantay-pantay. sa katotohanan. iba‘t ibang mga pasilidades na panglohistika ang isinasagawa nito. lubhang kahinahinala tuloy ngayon ang hakbang ng Amerika na palitawing binabawasan nito ang kanyang tropang militar sa iba‘t ibang bahagi ng mundo. sa Iran at Gitnang Silangan. upang patuloy itong makapaghari-harian sa mga bansang kakaning-itik lamang nito. Tinawag ang mga base militar nito doon na ―Lily Pads‖ o ―Warm Bases‖ na kahit maliit at kakaunti ang tropa. Laging sinuportahan ng Roma ang mayayaman laban sa mga maralita sa lahat ng dayuhang mga komunidad na napailalim sa impluwensiya nito. unti-unti namang nawawala ang ating kasarinlan. mag-iimbento ng mga kaalyado. batay sa kasaysayan. batay sa mga ulat. matagal nang naging lunsaran ang Pilipinas ng mga puwersang panalakay ng Amerika. Gaya ng Roma noon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Agosto 25. at kung walang mga kaalyado ang Roma. Katunayan. Kagaya siya ngayon ng Roma noon. halimbawa‘y sa pinakialaman nitong giyera sibil sa Korea o sa Vietnam nang malaon at. sa Albania at Alemanya. Sa kabilang banda. isinusulong lamang nito at pinangangalagaan ang anumang mapagsamantala‘t mapandambong nitong interes. naihambing na ni Joseph Schumpeter (Imperialism and Social Classes) noon pa mang 1919 ang Estados Unidos sa dating makapangyarihang imperyong Romano. hindi natututo sa mga aral ng kasaysayan ang walang gulugod na mga lider ng bansa. Nasabi naman ni Arnold Toynbee (America and the World Revolution and Other Lectures) noong 1961 na: ―Ang Amerika ay lider ngayon ng pandaigdig na kilusang anti-rebolusyonaryo bilang pagtatanggol sa makasarili nitong mga interes. pampulitika man o pang-ekonomiya. idinadahilang interes naman iyon ng mga kaalyado nito. mabisa namang magagamit sa pananalakay sa sinasabing mga terorista o sa mga bansang kakontra ng Amerika dahil sa makabago nitong teknolohiyang pandigma. maliwanag na nangyayari ngayon sa bansa ang sinabi noon ng dating Premier Paul Ramadier ng Pransiya: ―Sa bawat utang na nakukuha natin sa kanila (Amerika). Ang Amerika nga ngayon ang siyang Roma noon pero. sapagkat lagi at sa lahat ng dako. Kahinahinala rin. una na sa Europa. at. samakatuwid. Sa Gen. Tingnan na lamang ang ginagawa nito ngayon sa Iraq o balik-suriin ang mga ginawa nito sa Korea at Vietnam. at sa Subic sa Olongapo. ang inhustisya.‖ Dahil sa ganitong mga bagay. Sabagay. bumagsak din nang malaon ang makapangyarihang imperyong Romano. Kung malinaw na imposibleng maipakana ang gayong interes — ano pa kundi ang idahilang ang pambansang karangalan ang nainsulto‖ o nakataya. at malinaw ang pagkakahawig. Santos sa Mindanaw.‖ Sa maraming pagkakataon. o sa iba pang mga bansang malinaw na iniulat ni William Blum sa kanyang aklat na ―Rogue State. ―laging sinasabing nanganganib diumano o sinasalakay ang interes‖ ng Roma ―sa anumang sulok ng mundo. kung tutuusin. batay sa takbo ng mga pangyayari.000 tropang Amerikano doon at pinagsisikapang gawing baseng lohistikal ang Pilipinas. ang tuluy-tuloy na mga pagsasanay-militar ng tropang Amerikano-Pilipino sa iba‘t ibang lugar ng bansa dahil sa ipinalunok na VFA (Visiting Forces Agreement) sa pambansang liderato noon pa mang rehimeng Estrada. isasangkalan ng Amerikang ibinabahagi nito sa kanyang mga kaalyado — sa kapakanan ng mga ito diumano — ang kanyang modernong panggiyerang teknolohiya kahit. pangmilitar man o pangkultura. At. Pinauunlad din nito ang rampa ng eroplano sa Fort Magsaysay sa Nueva Ecija upang mabisang malunsaran ng panghakot na eroplanong C-130. at ang miserableng kalagayan ng higit na nakararaming mamamayan. Ayon sa kanya. nakararami ang maralita kaysa mayaman. Ordonez . lalo na‘t pikit-matang nangangayupapa — gaya ng rehimen ngayon ni La Gloria — ang pambansang liderato sa anumang dikta ng Estados Unidos. Binigyang-diin ni Schumpeter na pinalilitaw na laging legal ang hakbang ng Roma sa anuman nitong pananakop ng ibang mga teritoryo at hindi ito isang paladigmang bansang may militaristang oryentasyon. nagtatayo diumano ang Amerika ng pantalan sa ilalim ng karagatan. pananatilihin naman nito sa Japan ang 47. o sa Costa Rica at Guatemala. sa Laos at Indonesia.Dahil sa katotohanang ito. bukod sa paliparan. 2004 P asasalamat at P a ma maa la m June 19. sa Clark sa Pampanga.‖ Sa ginagawang pagbabawas ngayon ng tropang Amerikano sa ibang kontinente. Nadamay na nga tayo sa pakikipaggiyera ng Amerika sa Japan dahil sa mga base militar niya dito noon pero.

walang-wala‖ – dahil lamang kontrolado ng iilang mapagsamantalang grupo ang pambansang pulitika‘t ekonomiya at tagahimod pa ng pundilyo ng mapambusabos na dayuhang mga interes. sa wakas. higit na masama. ang isang lipunang mapayapa at maunlad. 2008 . mapagpalaya at progresibo. Gayunpaman. lalo na ang kasibaan sa kayamanan. mapagmulat. at nakiisa sa matapat. Sa madlang mambabasa. maraming salamat at paalam muna. Editoryal.(Editoryal) NANG isilang sa daigdig ng peryodismo ang Pinoy Weekly noong Agosto 7. Masagasaan man ang interes ng iilang naghahari-harian sa lipunan. kahit tuloy ang Pinoy Weekly Online. bukod pa sa walang habas na pagtaas ng presyo ng langis kaya tuluy-tuloy ang pagtaas din ng mga bilihin at serbisyo – hindi maiwasang maging biktima rin ng naturang krisis ang diyaryong ito. sa kapangyarihan ng mga nasa poder. tumangkilik. dalirutin at suriin ang importanteng mga isyung kaugnay ng pambansang kapakanan – mulang pagpapakasangkapan ng walang gulugod na pambansang liderato sa mapandambong na dayuhang mga interes hanggang sa talamak na katiwalian sa burukrasya. walang bahay. muli. palsipikado ang demokrasya‘t katarungan. sila pa ang bentador ng pambansang kapakanan dahil lamang sa masidhi nilang makasariling ambisyon at interes. at pag-abuso. mulang inhustisya ng uring mapagsamantala laban sa binubusabos na masang sambayanan hanggang sa pagkasugapa. Nakalulungkot man. isinulong ng mga nilaman ng Pinoy Weekly sa halos anim na taon ang pambansang kapakanan at interes ng uring patuloy na pinagsasamantalahan at binubusabos ng iilang naghahari-harian sa lipunan. at ang iba pang nabibilang sa uring mapang-alipin at mapagsamantala. gaya ng milyun-milyon ngayong mamamayang tuliro na‘t hindi na malaman kung paano pa mabubuhay sa bawat araw. walang lupa. Naging kabalikat ang munting diyaryong ito ng mumunting mga pangarap at adhikain ng masang sambayanan – mga magsasaka‘t manggagawa o uring inilarawan ng isang makata na ―kulang sa pera. makatao at demokratiko – hindi ang uri ng lipunan ngayong nagpapakabundat sa pawis at dugo ng sambayanan ang tiwaling mga opisyal ng pamahalaan. Nanindigan ang peryodikong ito sa diwang makabayan. sa katotohanan. Tandisang isinatinig din nito ang matagal nang adhikain ng masang sambayanan na umiral. kulang sa kanin. lalo na ang minimithing kaunlaran at hustisya sosyal. sinikap nitong manuntunan sa landas ng katotohanan. dahil sa matinding krisis pang-ekonomiyang umiiral ngayon sa bansa – bunga na rin unanguna ng balintuna‘t makadayuhang mga patakarang pangkabuhayan ng kasalukuyan at nagdaang mga rehimen. ipinababatid ng pamunuan ng peryodikong ito sa madlang mambabasa na matapos ang isyung ito. Anuman ang mangyari – tuluyan mang mawala sa sirkulasyon o muling mabuhay ang Pinoy Weekly – ipinaaabot nito ang walang hanggang pasasalamat at maalab na pagpupugay sa lahat ng mambabasang masugid na sumubaybay. mapanuri at makabayan nitong mga simulain. Sa maikling salita. pansamantala munang ihihinto ang paglalathala nito. puso at isip ng uring maralitang patuloy na inginungudngod sa kahirapan at kaalipinan na. ngayon at noon pa man. hindi nangimi ang PW na ugatin. ang mga suwitik na kapitalista‘t asendero. pribilehiyo at kapangyarihan. kulang sa damit. ang pambansang lideratong laging nagpapanggap na mga makabayan ngunit. makatao. Naging kakabit ito ng pusod. June 19. 2002. patuloy pang sinisikil at sinasalaula ng mga diyus-diyosan ang sagrado‘t lehitimo nilang mga karapatang sibil lalo na kaugnay ng adhikain nilang magkaroon ng pambansang pagbabago sa ilalim ng nakasusukang pambansang kaayusang palsipikado ang kasarinlan at kalayaan.

kay lupit isipin ang pamamaalam dahil tiyak kong pagkatapos ng lahat dadalawin ako ng mga gunitang magpapakirot sa kaisipan at papaso sa kalamnan susundan akong lagi ng iyong anino sa mga lansangang niyapakan sa mga pook na naging kastilyo ng ating mga katawan paano nga ba mapag-aaralan ang paglimot kung sa bawat sandali ng pag-iisa parang tubig na bumubulwak ang mga alaala? ngunit maalaala mo pa kayo ako sa paglipas ng mga panahon lalo na kung mga dapithapong ang karimlan ay nagpapatindi sa pangungulila at ang kalungkutan ay singlamig .#Tula KAY LUPIT ISIPIN ANG PAMAMAALAM alam kong matatapos ang lahat sa isang iglap lamang sa isang sandali ng pagkamulat madudurog na parang salamin ang ilusyon ng pagmamahal gayundin ang mapang-akit ng mga ngiti at titig at masuyong haplos sa bisig. alam kong mapapawi ang lahat kagaya ng mga bakas ng paa sa buhanginan o saglit na pagguhit ng kidlat sa kalawakan.

Ordonez Tulad mo minamahal ko ang pag-ibig. ang bughaw na tanawin ng mga araw ng Enero.ng mga madaling-araw ng disyembre? maalaala mo pa kaya ako sa paglipas ng mga panahon sa iyong daigdig ng mga pangarap kahit malabo na ang mga larawan at banayad na nangalalaglag at humahalik sa lupa ang mga tuyong dahon ng gunita? maalaala mo pa kaya ang isang lumang balabal na kinailangan sa mga sandaling ang kaluluwa‘y nagiginaw sa pagmamahal? kung wala ka na at tuluyang ayaw na akong makita ano pa nga ba ang magagawa kundi yakapin ang pag-iisa at patuloy na asahang sa isang iglap na sandali ng buhay ay muli kang magdaraan kagaya ng musikang paulit-ulit na pinakikinggan kahit humihiwa sa puso at nagpapamanhid sa kaisipan… kay lupit isipin ang pamamaalam! T ULAD MO June 18. at halimuyak ng mga bagay. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. At sumisilakbo ang aking dugo tumatawa ako sa pamamagitan ng mga matang . buhay.

at idagdag pa ang buwis na ipinapataw ng gobyerno dito (12% VAT). ang tula ng bawat isa.31 ang dapat lamang bayarang nakonsumong elektrisidad. tulad ng tinapay. subsidies. hanggang sabon at mantika. taxes. aabot iyon ng P5. lalong hindi na katakatakang umalagwa naman ang halaga ng kung anu-anong produkto mulang bigas at gatas. manok. other charges). hangal na lamang marahil ngayon o nangangarap nang dilat ang maniniwala sa katumpakan ng naturang buladas ng administrasyon. baboy at karne. kondom at pasador. At hindi nagwawakas ang aking mga ugat sa aking katawan lamang kundi sa nagkakaisang dugo ng mga nakikibaka para sa buhay. ang katiwalian sa pamahalaan. . Idagdag pa nga ang napakataas pa ring singil sa kuryente dahil na rin sa VAT. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ay para sa lahat. tanawin at tinapay. transmission. kaya kung P2. Araw-araw mang ipalabas sa estasyon ng gobyerno sa telebisyon ang estupidong propagandang ―Ramdam na Ramdam‖ na ng ordinaryong mga mamamayan ang pag-unlad ng kanilang buhay sa ilalim ng naghaharing rehimen. higit sa lahat. Nakaamba pa nga sa bansa ang muling dagdagpasahe. nababawasan ang paglaganap ng gutom at karalitaan at nasusugpo. Ordonez HINDI na kayang linlangin o patuloy pang isakay sa tsubibo ng ilusyon ng mga tambolero‘t salamangkero ng Malakanyang ang masang sambayanan para pilit na papaniwalaing umaasenso ang kanilang buhay dahil umuunlad diumano ang ekonomiya ng bansa. Naniniwala akong maganda ang daigdig at ang tula.584. gamot. govt. pagmamahal. (salin kay Roque Dalton) Magka ka mo t La ma ng ng P uklo ? June 4. universal charges.525.25 (higit sa doble) matapos idagdag ang naturang waring hinokus-pokus o sinalamangkang mga bayarin. system loss. distribution. na pinatataas pa – unang-una – ng kasuwapangan sa tubo ng mala-kartel na mga korporasyong kumukontrol sa industriya ng langis sa Pilipinas. mabubuting mga bagay. at maaaring umabot na ng P10 ang minimong singil.nakakilala sa mga usbong ng luha. bukod pa sa kung anu-anong nakahihilong singil na ipinapapasan ng Meralco sa mga parukyano nito (generation. dumarami ang trabaho. Bunga ng walang patumanggang paglobo ng presyo ng mga produktong petrolyo sa bansa dahil diumano sa pagtaas din ng presyo ng langis sa pandaigdigang merkado.

Ano naman. tiyak. titiguk-tigok naman ang lalamunan – lalo na ngayon – ng milyun-milyong masang sambayanan at hindi matiyak. ang ginagawa ng pambansang liderato upang makahinga – kahit bahagya – ang sisinghap-singhap nang mga mamamayan sa gitna ng umiiral na matindi nang krisis pangkabuhayang sa kanila‘y sumasakal. pabahay at iba pang serbisyong panlipunang lubhang kailangan ng mga mamamayan? O nakulimbat lamang ang malaking bahagi ng kinauukulang mga mandarambong sa burukrasya dahil. dahil sa tumitinding krisis pang-ekonomiya sa bansa.72 bawat kwh (kilowatt-hour) ng kuryente. manok at pangunahing mga pangangailangan. marapat lamang na alisin muna ng gobyerno ang VAT. Naiukol ba naman ng gobyerno ang naturang nakulektang buwis sa edukasyon.9-B kasama ang ibang produktong sakop ng VAT. mababawasan ng P5 – P6 bawat litro ang presyo ng krudo at gasolina.Ang hirap nga. kung gayon. at mga P0. katiwalian sa burukrasya. araw-araw. at iba pa) na. matagal nang dapat pinagsikapang ibasura na ng pambansang liderato ang batas sa deregulasyon ng industriya ng langis at puspusang isulong naman ang pagsasabansa o nasyonalisasyon nito. kung ibabasura ang nasabing buwis. Sa Mindanaw na lamang na itinuturing pang ―basket ng pagkain. ano na ang limos na P20 bawat araw na dagdag sa sahod ng mga manggagawa sa pribadong sektor sa Kamaynilaan (P10 – P15 sa ibang rehiyon). Habang nagpapakabundat sa nakukulekta namang VAT at iba pang buwisang mga hari-harian sa burukrasya at kinauukulang mga mandurugas at mangungulimbat sa pondo ng bayan. kredibilidad ni La Gloria.‖ napaulat kamakailan na marami na rin ang nagugutom dahil sa napakamahal nang presyo ng mga bilihin unang-una na ang bigas. kung lulubha pa. at ginigiyagis na ng matinding krisis pangkabuhayan ang milyun-milyong ordinaryong mamamayan at sukdulang naghihimagsik na ang . isda. Batay nga sa hinihingi ng makabayang mga sektor ng lipunan. batay sa pagsusuri. alang-alang sa pambansang kapakanan. Ayon sa pagsusuri ng Kontra KulimVAT. sa asintos ng globalisasyong idinidikta ng mapandambong na interes ng imperyalistang mga bansang tulad na lamang ng Amerika. at mga P113-B noong 2007.Sa kabilang banda. ay magpapalala sa krisis pang-ekonomiyang ngumangatngat sa sinasabing Matatag na Republika? Sabi nga. kalusugan. kung buhay pa sila kinabukasan dahil sa gutom at labis nang karalitaan. noong 2006. lalo na si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. gayundin ang iba pang mahalagang mga industriya. P18-B sa langis lamang ang inaasahang makukulekta ng gobyerno ngayon dahil sa VAT. ng P69 ang isang tangke ng LPG. nakalikom ito ng P76. mga 30% ng pambansang badyet ang nilalamon ng katiwalian taun-taon sa iba‘t ibang sangay ng pamahalaan? Dahil sa napakataas nang presyo ng pangunahing mga bilihin at serbisyo. o 10% dagdag-suweldo sa mga kawani ng gobyerno. upang makahabol ang mga ito sa umaalagwang presyo ng mga bilihin at serbisyo? Higit pa nga nilang gugustuhin tuloy na paalila sa ibang bansa upang mabigyan ng desenteng buhay ang pamilya sa sariling bayang lumilitaw na malupit ang reyalidad nang mabuhay bilang tunay na mga tao sa isang lipunang hindi mabanaagan man lamang ni anino ng lantay na hustisya sosyal. lalo na sa kuryente at mga produktong petrolyo o langis. bukod pa sa krisis pampulitika (dayaan sa eleksiyon. nakatali pa ang mga ito. maanomalyang mga kontrata ng gobyerno.

Victorino Mapa. Sa kanilang mga pahayag sa Schurman Commission sa panahon ng pananakop ng mga Amerikano. 2008 Mga Amerika nista ng T aksil sa B a yan May 30.‖ Bilang pagsisipsip agad sa mga Amerikano. kinakailangang palawakin at gawing panlahat ang kaalaman sa salitang Ingles upang maangkin natin ang kanilang ugali at kabihasnan sapagkat ito lamang ang ating ganap na katubusan. lubusan silang nakipagsabuwatan sa Pamahalaang Amerikano. Felipe Buencamino.‖ Hindi nasiyahan sa mga pahayag lamang. Sa ilang lalawigan. paaralan at pampublikong mga lugar. Cayetano Arellano. 1898 sa balkonahe ng kanyang mansiyon sa Kawit. ipinagkanulo ang kapakanan ng masa. humimod agad sa tumbong ng Amerika ang mga ilustradong nakapaligid at nang-uto kay Aguinaldo sa Kongreso ng Malolos. tuwirang sinabi ng Kapampangang si Arellano: ―May bahagyang kakayahan ang ilan. kung maaari. Macario Adriatico. liwanag ng araw ay aking ipinalalagay na Amerikano. at iba pang patuloy na itinuturing na mga ―makabayan‖ at nakabalandra pa nga magpahanggang ngayon ang mga pangalan sa mga kalye. gawin . gaya nina Pedro Paterno. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. June 04. Benito Legarda. halimbawa ang Pampanga. Halimbawa. hindi sila maaaring magsarili. Ordonez MATAPOS ideklara ni Hen.mga sikmura. sinabi naman ni Tavera: ―Pagkatatag ng Kapayapaan. Pardo de Tavera. lahat ng ating pagpupunyagi ay dapat iukol sa ating pagiging maka-Amerikano. ang mga mamamayan ay may sapat na kaalamang magpalakad ng kanilang pamahalaan ngunit hanggang doon lamang. Emilio Aguinaldo ang sinasabing kasarinlan ng bansa noong Hunyo 12. Florentino Torres. Kabite — makaraang makalaya sa kolonyalismong Kastila — at nang luminaw ang gahamang layunin ng Amerikang sakupin at pagsamantalahan ang Pilipinas. marami agad ang bumalimbing sa uring ilustrado‘t elitista.‖ Higit na nakasusuka ang sinabi ni Buencamino: ―Ako‘y isang Amerikano at lahat ng salapi ng Pilipinas sampu ng hangin. sinalaula nila‘t ipinampunas ng paa at puwit ang dignidad ng mga Pilipino at walanghiyang ipinahayag ang labis na pamamanginoon agad sa dayuhang mananakop. pinagtaksilan ang pambansang soberanya at naging garapalang Amerikanista. nang tanungin ng Schurman Commission si Arellano kung kaya na ng mga Pilipinong magsarili at pamahalaan ang bansa. nagtatag ng mga partidong lubos na kikilala sa kapangyarihan ng mga Amerikano at. Jose Luzurriaga. Pinangalagaan ang oportunistang mga interes. magagawa pa kaya ng pambansang liderato na magkamot na lamang ng puklo at unahing atupagin ang pagkagahaman sa poder at kayamanan ipagkanulo man ang pambansang kapakanan? O hihintayin pa nilang malunod sila sa daluyong ng mga protesta? Editoryal.

Hindi na tuloy katakataka. liberalisasyon. Felipe Buencamino. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. hitik ang kasaysayan ng bansa sa pagtatraydor ng mga lider-pulitiko sa tunay na pambansang kapakanan. sa kabilang banda. sa aba naming palagay. Guerrero. dinakila pa rin ng mga hindi mulat sa tunay na kasaysayan ng bansa bunga ng mga aklat pangkasaysayang sinulat ng mga historyador na nakukubabawan ng utak-kolonyal. Osmena at Roxas. Sa maikling salita. at makapagmay-ari din ng media. makabayan at progresibong mga mamamayan ang mga Amerikanistang taksil sa bayan. B ahag An g B unto t Sa Sa b ah May 21. Kasunduang Laurel-Langley. isinalaksak sa lalamunan ng sambayanan ang kontrobersiyal na VFA (Visiting Forces Agreement) na ginawang tuntungan ngayon ng mga pagsasanay-Balikatan dahil sa walang habas na suporta ni Presidente Gloria MacapagalArroyo sa bawat plataporma at teroristang pakana ni Presidente George W. at iba pang maka-Amerikanong programang tuluyang lalamon sa pambansang ekonomiya at tuluyang maglulubog sa bansa sa malaganap na karalitaan. pribatisasyon. na iaangkop lamang sa interes ng Amerika ang isinusulong na muling pagbabago sa Konstitusyon ng bansa o Cha-Cha. Aquino at Ramos. hindi natutulog ang kasaysayan at patuloy na isusumpa ng mulat. Justo Lukban. Gregorio Singian. Leon Ma. Pero. Joaquin Lara at iba pang ilustradong nagsipagtaksil sa masa ngunit. Malamang kaysa hindi. Rafael Palma. buung-buong ipalalamon ng mga Amerikanista ang bansa sa mapambusabos na dayuhang interes. Ito ang Partido Federal. Sa rehimen ni Erap. pahihintulutan ang kapitalistang mga Amerikano na makapagmay-ari dito ng mga lupain. gaya nang iginigiit na noong panahon pa ni Erap. Sa panahon lamang nina Quezon.nang isa sa mga estado ng Estados Unidos ang Pilipinas. Enrique Barredo. kontraktuwalisasyon. agad na ipinalulunok sa sambayanan ng pambansang lideratong nakaugaliang maging palagiang tagahimod ng tumbong ng Estados Unidos ang mapandambong at mapang-aliping globalisasyon. Partido Conservador at Asociacion de Paz na pinangunahan nina Pedro Paterno. Lubusan mang mapinsala ang kapakanan ng bayan at ibenta man ang kinabukasan ng susunod pang mga henerasyon. Maging sa sumunod na mga rehimen mulang kay Quirino hanggang kina Marcos. nagkasunud-sunod ang mapaminsalang mga tratadong pabor lamang sa mga Amerikano. Minana ng sumunod na pambansang liderato ang pagiging Amerikanista. Ordonez (Editoryal) . mga kolehiyo at unibersidad. at iba pa. Macario Adriatico. Bell Trade Act. tuluyan nang ibenta ng mga Amerikanista ang pambansang soberanya at ipagahasang lubusan ang kabuhayang-bansa at. Pascual Poblete. transportasyon at telekomunikasyon. makapagpatakbo ng mga serbisyo publiko gaya ng tubig at kuryente. Nazario Constantino. at lohikal na isipin. Bush ng Amerika. gaya ng Parity Rights.

Dekada ‘60 sa panunungkulan ng yumaong Presidente Diosdado Macapagal (ama ni La Gloria) nang isulong ng gobyerno ang paghahabol sa Sabah. Sa kabila ng kasuklam-suklam na pangyayaring iyon. Nang maluklok sa poder si Presidente Ferdinand E. hindi sila nandayuhan doon dahil. umastang nagpoprotesta.000 milya naman mula sa Kuala Lumpur. sa Phnom Penh. 1963 sina Pres. Sabah. Sa Sabah naninirahan ang karamihan sa mga Pilipinong nandayuhan sa Malaysia. higit pa nilang ninanais na manatili doon kaysa sa sariling bansang napakailap ang oportunidad na matugunan nila ang pangunahing mga pangangailangan ng pamilya dahil na rin sa kainutilan.000 milya kuwadrado ang Sabah at 18 milya lamang ang layo sa Pilipinas gayong 1. pero hindi man lamang nagharap ng kaso laban sa Malaysia sa ICCJ (International Criminal Court of Justice) si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. katiwalian at balintunang mga patakarang pangkabuhayan at panlipunan ng kasalukuyang rehimen. noong 2002. pinagulong sa kubeta. ipinagkaloob ng Sultan ng Brunei sa Sultan ng Sulu ang Hilagang Borneo o Sabah bilang pagtanaw ng utang na loob nang matulungan siya ng Sultan ng Sulu na masugpo ang rebelyon sa Brunei. Maaalaala. ipinalabas ni Rahman ang isang dokumentong naglalahad na ipagpapatuloy ang talakayan ng dalawang bansa tungkol dito. ginutom. Macapagal. parang mga hayop na pinagmalupitan ang mga Pilipinong ikinulong sa Malaysia at pinababalik sa Pilipinas bilang ilegal na mga dayuhan. Sukarno ng Indonesia at Ministrong Panlabas Tunku Abdul Rahman ng Malaysia at. Mindanaw at Arkipelago ng Sulu. Ito ang bumubuo ng isang-ikaapat (1/4) na bahagi ng Karagatang Sulu at nag-uugnay sa mga isla pakanan mula Palawan hanggang Kanlurang Bisaya. sa kabilang banda. Lubhang napapanahon na tuloy na seryosong harapin ng gobyerno ang paghahabol sa Sabah ngunit waring bahag ang buntot ng pambansang liderato na gawin ito. hindi pa malaman kung ano na ang nangyari sa kanila sa kamay ng mga Malaysian. hanggang ngayon. sa Republika ng Pilipinas naman talaga ang teritoryo ng Sabah na tuluyang inangkin na ng Malaysia matapos itong lumaya sa mga Ingles. Sa kulungan doon. gayundin ng mga nauna pa. Pero. at ginahasa pa ang ilang kababaihan. pero noong 1704. batay sa malinaw na mga datos. Dati itong pinamamahalaan ng Sultan ng Brunei. gayundin. Malaysia. at nagpulong nga sa Maynila noong Hulyo 3 – Agosto 5. noong nagdaang Biyernes (Mayo 15) na 24 na mangingisdang Pilipino ang dinakip ng mga awtoridad sa Kudat.INIULAT ng Embahada ng Pilipinas sa Kuala Lumpur. noong Enero 12. binuhusan ng kumukulong tubig. bakit. Pres. sa sumunod na mga rehimen hanggang ngayon. batay sa mga ulat. dahil diumano sa ilegal na pangingisda sa sakop ng karagatan ng Malaysia. . Marcos. ipinagpatuloy nito ang paghahabol sa Sabah kaya. nanggalaiti lamang ang pambansang liderato. Abril 2008 pa nang sila‘y hulihin doon sakay ng F/V Princess na pag-aari ng isang Janet Policarpio ngunit. Kung tutuusin. ibinasura na – at hindi man lamang nababanggit ng waring walang gulugod na pambansang liderato – ang naturang isyu? Nabahag ba ang kanilang buntot dahil kakaning-itik na lamang ang tingin ngayon ng Malaysia sa Pilipinas? May sukat na 29. pinaghahagupit sila ng yantok ng mga pulis. Cambodia noong Pebrero 5-12. 1968. kapabayaan. Sa kabila ng mga kalupitang dinaranas nila. 1964 sina Macapagal at Rahman at napagkasunduang isampa sa World Court ang isyu ng Sabah.

Ordonez (Kolum) NAKATUTUWANG makakita ng mga Pilipino — bagaman matagal nang mga mamamayan ng ibang mga bansa saanmang panig ng mundo — na hindi pa rin nakalilimot sa ugat ng kanilang lahi. sabik na sabik na makakita at makipag-usap sa sariling wika sa sinumang kalahi at. pinarentahan ng Sultan ng Sulu kina Baron de Overbeck at Alfred Dent ang Sabah sa halagang $5. Nang itatag ng Ingles na negosyanteng si Dent ang British North Borneo Co. sa British Crown ang lahat nitong karapatan at obligasyon sa Sabah.300 nang malaon. ng pambansang liderato ang hangganan ng teritoryo ng Pilipinas at aangkinin pa ang Spratlys o grupo ng mga islang tinawag na Kalayaan kung hindi man lamang ito makapagpakita ng pangil sa lehitimong isyu ng Sabah? O matapang lamang ito laban sa mulat. 25 – Okt. gayundin laban sa mga kritiko ng rehimen? Amerika nisas yo n Ni J ua n May 16.‖ PINOY WEEKLY. sa isyu ng pagmamay-ari sa Sabah? Paano itatakda. lalo na si La Gloria. sa kabilang banda. Kung totoo man o pagbibiro lamang ang lumabas sa Internet. matapos nitong pagkalooban ng kasarinlan ang Malaysia. at ng ilang mga taong naglulublob sa impluwensiya. kapangyarihan at pribilehiyo. Malinaw na tandisan na nilang ikinahihiya ang pagiging Pilipino na kahit palitan pa ang kanilang . mag-aasal-aso na lamang bang bahag ang buntot ng gobyerno ng Pilipinas. ganap nang inangkin ng Malaysia – hanggang ngayon – ang Sabah. basahin ang ―Balik-tanaw sa Sabah.S. nangungulilala sa bansang napilitang layasan dahil sa napakasamang kalagayang pangkabuhayan at panlipunan bunga ng tiwaling gobyernong lumilitaw na instrumento lamang ng pagsasamantala at inhustisya ng mga kapitalista‘t asendero. 1946 – anim na araw matapos ibalik ng Amerika ang inagaw na kalayaan ng Pilipinas – iginiit na ng British Crown ang ganap nitong mga karapatan sa soberanya ng Hilagang Borneo o Sabah. nagpalit ng pangalan ang naturang mga Pilipino nang maging mga mamamayan na ng Estados Unidos bago naganap ang Setyembre 11 pagkadurog ng Twin Towers sa New York. Nang inilipat naman noong 1946 ng British North Borneo Co. Nakasusuka naman. Higit pa ngang masama. makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan. Citizens‖ na pinagbatayan ng artikulo ng isang Matthew Sutherland sa London Observer. 1.000 (Malaysian) na itinaas sa $5. nagprotesta ang pamahalaang Espanya at gobyernong Olandes sa Bretanya ngunit binigyang-diin ng Bretanya na ―MANANATILI SA SULTAN NG SULU ANG PAGMAMAY-ARI SA SABAH‖ at tungkuling administratibo lamang ang gagampanan ng kompanya ni Dent. may titulong ―Filipino Names = U. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Batay sa nabanggit na malinaw na mga datos.Noong 1878. at mapagkalooban ng Karta Royal noong 1881. ng bastardong mga pulitiko. Set. ang ilang Pilipinong mamamayang Amerikano na ngayon na nagpipilit na maging mas Amerikano kaysa tunay na mga Amerikano. (Para sa detalyadong mga datos. at noong Hulyo 10. higit sa lahat. 2002). sa kabilang banda.

Let-let o Pekpek. Higit sa lahat. nakahibangan din ang dinodobleng pangalan. naging George Bush ang Gregorio Madawag. Bagaman tulad siya ng maraming migranteng Pilipinong parang layak na ipinadpad ng hangin sa Amerika.mga pangalan. ayon na rin sa mananalaysay na si Stanley Karnow. at hindi nga lamang sa pangalan kundi maging sa wika. Sa bagay na ito. Ang ilan sa kanyang angkan ay pinugutan ng ulo ng mga sundalo ng Tsar. maging sa sariling bansa. Dekada ‘80 nang itaboy ng hangin sa Amerika si Svetlana Taraskova sa pamamagitan ng isang tiyo na mamamayang Amerikano na. biktima rin ng inhustisya‘t pagsasamantala ng uring naghahari. Para hindi magtunog Pinoy. Sugar. Johnnie Walker ang Juanito Lumacad. nakakulong pa rin tayo magpahanggang ngayon sa ekonomiya man o pulitika. ―ikinulong ang mga Pilipino sa kumbento sa mahigit na 300 taon. ayon kay Sutherland (at sinadyang gawing katawatawa). Honey. Remington Steel ang Remigio Batungbacal. Tom Cruise ang Tomas Cruz. Mga magsasaka‘t manggagawa ang kanyang mga ninuno. tagatapon ng naupos na mga sigarilyo sa sinisera. ngunit nakiisa sa mga kauri at nakilahok sa 1917 Rebolusyong Bolshevik doon. naging Frank Porter ang Francisco Portero. Orange at Pepsi. Bingbing. halimbawa‘y Jon-jon. kultura at kaugalian bunga ng napakatinding impluwensiya ng Amerika at pagiging labis na maka-Amerikano ng pambansang liderato. kalayaan man o kasarinlan ng bansa sa poder ng Amerika. Ben Hur ang Bienvenido Jurado. sinalaula ng naturang mga Pinoy-Amerikano hindi lamang ang kanilang buong lahi kundi maging ang buo nilang pagkatao sa sinadya nilang pagpapalit ng pangalan upang maitago ang talagang pinagmulan. Apple. Jay-jay. Nagbibiro man o hindi si Sutherland. lumalangoy pa rin sa malalim niyang mga . Jay-Anne o Marie-Anne. ikinararangal pa rin niya ang pagiging Ruso kahit malagim ang sinapit ng kanyang mga ninuno sa panahon ng paghahari ng mga Romanov — nina Tsar Nicholas at Tsarina Alexandra. Bingbong. tulad din marahil ng ginagawa ng mga militar ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa Mindanaw at Mindoro o sa iba pang panig ng nagdaralitang bansa laban sa mulat at nagpoprotestang uring maralita at kakaning-itik. tuloy ang Amerikanisasyon ni Juan lalo na sa antas ng mayayaman at elitista. kultura o kaugalian. pinutol na nila ang anumang ugat na mag-uugnay sa dati nilang bansa — wika man. Mai-mai. Roger Moore ang Rogelio Dagdagan. Kahit 22 taon na sa Estados Unidos. Lovely. Len-len. hinangaan namin si Svetlana Taraskova habang ilang umagang umiinom kami ng tsang vanilla sa Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria. tinadtad ng mga punglo ang iba. Tingting o Bongbong. at marami pang mga pangalang lubusang ikahihiya ng isang tunay na Pilipino. maging sa sarili nating bayan. Tiger Woods ang Leon Mangubat. Cathleen o Jocelyn. Victoria Secret ang Victoria Malihim. Sa obserbasyon nga ni Sutherland. Kung sa panahon ng kolonyalismong Kastila. Halimbawa. gaya ng Precious. itinatakwil na rin natin ang tatak-Pilipino at pinipilit ng bagong henerasyon na maging tunog-dayuhan ang kanilang mga pangalan. pinagulong na parang mga bola sa maniyebeng lansangan ng Moscow. Ginger at Milky. Serbidora siya roon. 50 taon naman silang ikinulong sa Hollywood‖ sa panahon ng pananakop ng mga Amerikano. hindi naman maikakaila ng kanilang mga mukha na sila‘y Pilipino. tagapunas ng mesa. Ang iba‘y katunog daw ng ―doorbell‖ gaya ng Dingdong. Higit pang masama. Sabagay. Pinahihirapan naman ng iba ang baybay o ispeling tulad ng Jeanette o Suzette.

maaaring umabot ng $150 ang bawat bariles ng langis sa pandaigdigang pamilihan o baka maging $200 pa sa susunod na taon. kahit papaano. Hinding-hindi siya nalamon ng Amerikanisasyon at malalim pa ring nakabaon sa puso niya‘t kamalayan ang kinagisnang wika. ay hindi na rin makahahabol sa mabilis na pagtaas ng presyo ng pangunahing mga bilihin at serbisyo at. batay sa pananaliksik kamakailan ng ADB (Asian Development Bank). sardinas. gayundin ang mga ―kickback‖ o kupit o pandurugas sa mga pagawaingbayan. Sa bawat 10% pagtaas lamang sa presyo ng langis. . Sa kabila ng naghuhumindig na mukha ng karalitaan sa bansa. ilang beses na bang nilimusan ng dagdagsahod ang karaniwang mga manggagawa? Itinaas nga ng gobyerno ng 10% ang suweldo ng mga empleyado ng pamahalaan – at sa Hulyo pa diumano ibibigay – na. Ilang ulit na bang itinaas ang presyo ng mga produktong petrolyo sa bansa? Inaasahang muli‘t muling tataas pa nga ito kung tama ang hula ng Goldman Sachs – isang kompanya sa pagbabangko – na bago matapos ang 2008. o tuluyan nang alisin. ang matataas na opisyal lamang ng burukrasya na may malalaking suweldo ang higit na makikinabang sa bagay na ito. mga 2. elektrisidad at iba pang pambayang utilidades? Natural. Di gaya ni Svetlana Taraskova ang maraming Juan at Juana na ngayo‘y mga John at Jhoanna sa bituka ng Amerika. tradisyon at kultura.3 milyong Pilipino ang nadaragdag sa hukbo ng maralitang mga mamamayan sa Pilipinas. 2003 Kasu wap an gan May 14. hindi na rin nila kayang magpagamot at mapag-aral ang kanilang mga anak o matugunan man lamang. ang maanomalyang ―pork barrel‖ ng mga piranha sa pondo ng bayan. kung susuriin. isda at baboy. Bakit hindi ibigay ang inamag na‘t matagal nang hinihingi ng mga kawani ng gobyerno na dagdag na P3.000 bawat buwan para sa lahat ng empleyado nito upang maiangat – kahit bahagya – ang antas ng pamumuhay ng ordinaryong mga kawani? Bakit hindi bawasan. ugali. Ilang beses na rin bang tumaas ang halaga ng bigas. higit na masama. Mayo 14. Ordonez (Editoryal) SA TUWING 10% ang itinataas ng presyo ng pagkain. sa kabilang banda. ayon kay Hyun Son – ekonomista ng ADB – ang mapapabilang sa mga maralita. tataas ang lahat – maliban sa mga unano‘t talagang bansot o pandak – kapag tumaas nang tumaas ang halaga ng langis. 160.mata ang pangungulila sa pag-ulan ng niyebe sa matulaing mga lugar sa Rusya. upang matugunan man lamang ito? Sa pribadong sektor. manok. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang pang-araw-araw na pangunahing mga pangangailangan. ilang Mayo Uno na ba ang nagdaan na paulit-ulit na isinisigaw ng uring manggagawa ang hinihinging karagdagang P125 bawat araw sa kanilang minimong sahod? Patawing-tawing pa nga hanggang ngayon ang RWB (regional wage board) para magdesisyon sa bagay na ito at. gatas. Hindi lamang sila magpipisil ng sikmura kundi. kung tutuusin.000 mamamayan na.

makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan na itinuturing pang mga ―kaaway‖ ng Estado. gayundin sa mulat. Bakit hindi suriin ng gobyerno ang limpak-limpak na tinutubo ng mga kompanyang ito taun-taon na. kundi ang patuloy silang mamunini‘t magpasasa sa anumang grasya ng kanilang kasuwapangan. na isisi sa ―media‖ at mga kritiko ng rehimen. halimbawa na lamang. Sa kabila ng mga kasalanan sa lipunan at masang sambayanan ng uring mapagsamantala dahil sa kanilang kasuwapangan – sa kayamanan man o kapangyarihan – nagagawa pa ng pambansang liderato. ng tatlong dambuhalang korporasyon ng langis sa bansa (Caltex. Editoryal W alanghi ya! May 7. at lalong mawawalan diumano ng trabaho ang maraming mamamayan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. di nga kasi. Ordonez . lalo na sa Aprika at Asya. at kasuwapangan naman sa limpak-limpak na tubo ng pribadong mga kompanya‘t korporasyon ang malinaw na nagtatakda sa buhay at kinabukasan ng uring manggagawang patuloy nainilulublob sa karalitaan. kalimitan. hindi ang pagka-makatao. halimbawa na lamang ang idinikta nilang globalisasyon at liberalisasyon sa agrikultura na asal-aliping isinusulong at niyayakap pa ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at ng masusugid niyang basalyos. hindi na balita – sa hinaharap – kung lalong mabansot ang pambansang ekonomiya at tuluyang lumubog sa kumunoy ng kahirapan at pagdaralita ang nakararaming mamamayang kumain-dili na lamang ngayon sa ilalim ng naghaharing rehimeng bentador ng pambansang kapakanan at kinabukasan. Lalo tuloy nagiging totoo ang sinabi ng pilosopo-manunulat na Pranses na si Honore de Balzac na ―sa likod ng napakalalaking kayamanan. Ano nga ba kung maghirap nang maghirap ang bayan? Ano nga ba kung dumami nang dumami ang inginungudngod sa karalitaan?Walang mahalaga sa uring mapagsamantala. nandaraya pa sa pagbabayad ng tunay na buwis? Magkano ang tinubo. Kasuwapangan din ng mayayaman at mauunlad na mga bansang kapitalista – tulad na lamang ng Amerika at Bretanya – ang nagtutulak sa karalitaan sa mahihina‘t atrasadong mga bansa. lalo na ni La Gloria. Shell at Petron) nito lamang 2006? Kasuwapangan nga sa pera ng bayan ng gobyernong pinaghaharian ng katiwalian. bukod sa nagkalat na iba pang mga kompanya ng negosyo. pampulitika man o pang-ekonomiya o maging pangkultura. Sapagkat kasuwapangan sa tubo.lumilitaw pa itongkasapakat at pumapabor sa mga kapitalista. kapag itinaas nila ang suweldo ng mga manggagawa. naroroon din ang napakalalaking krimen‖ laban sa sambayanan. ang laging pangunahing batayan ng mga patakaran ng mga negosyante‘t kapitalista. Sa pamamagitan nga ng mapandambong at mapambusabos na mga instrumentong pangkabuhayan ng imperyalistang mga bansa. ang anumang pambansang krisis. hindi na nga katakataka kung laging idinadahilan nilang magsasara ang maraming kompanya.

Pero. tagapamahalang direktor ng CPJ. Iba ang propaganda o pambobola. lalo na sa mga mamamahayag at mga miyembro ng makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan. Sabi nga. ni Sekretaryo Romulo Neri – ang mga mamamahayag pa kaya ang hindi nito piliting sikilin ang kalayaan at mga karapatan. Mexico. halimbawa.‖ Ano. waring nasisiyahan na itong tambulin ang sariling dibdib at patuloy na ipagyabang ang palakpak na inani diumano ng ulat ni Kalihim Tagapagpaganap Eduardo Ermita kamakailan sa UNHRC (United Nations Human Rights Committee). lalo na sa mga probinsiya.Pinakatanyag sa mga pinatay ang mga peryodistang sina Anna Politkovskaya ng Rusya. Una sa listahan ang Iraq. Tulad lamang iyon ng sinabi ni Sen. sabi nga. batay sa ulat ng grupong Karapatan. Mabilis ngang ipinakahulugan ng mga tambolero ng Malakanyang na ―wala talagang ebidensiya‖ ang praseng ―walang direktang ebidensiya‖kaya ipinangalandakan agad nila na ―walang kasalanan‖ ang kanilang mga amo sa bagay na ito. sa kabilang banda. krimen at pulitika. ―may malaya‘t masiglang pamamahayag (press) ang Pilipinas. sa anumang paraan. ibinunyag ng CPJ (Committee to Protect Journalists) na ika-6 ang Pilipinas sa mga bansang biktima ng mga pagpatay ang mga mamamahayag – komentarista man sa radyo o peryodista – ngunit. Rusya. Bagaman. kung nagagawa ng Malakanyang na susian ang bibig ng matataas pang opisyal ng gobyerno – tulad. Mula nang maibalik ang huwad na demokrasya sa bansa mataposmaibagsak ang diktadurang Marcos noong 1986. Lalong hindi iyon nangangahulugang seryosong sinisikap ng gobyernong lutasin at wakasan ang naturang mga karahasan. Bangladesh at Pakistan. bukod pa sa mga pampulitikang pagdukot at pagpatay na.‖ lalo na nga‘t inutil ang mga awtoridad na lutasin at wakasan ito. Nepal. ang kongkretong hakbang ng gobyerno?May nahuli na ba? May naparusahan na ba? Sino sa mga biktima ang napagkalooban na ng hustisya? ―Dapat ikahiya ng anumang gobyerno. sa halip. 901 na ang pinatay at 180 na ang dinukot sa ilalim lamang ng rehimen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. ―ang gayong mga kaso. Sierra Leone. saka sumunod ang Afghanistan. hindi dahil pinalakpakan ang ulat ni Ermita ay nangangahulugan nang nalutas na ang mga kaso ng pampulitikang pagpatay.(Editoryal) NANG gunitain kamakailan ang Pandaigdig na Linggo ng Kalayaan sa Pamamahayag. Guillermo Bravo ng Colombia at Atwar Bahjat ng Iraq. upang hindi ibunyag ang sagradong mga katotohanan? . kung gayon. Colombia at Sri Lanka bago ang Pilipinas. Sa kabila ng naturang mga pangyayari. Somalia. wala halos nahuhuli at naparurusahang kriminal. Allan Peter Cayetano na ―walang direktang ebidensiya‖ laban kay La Gloria at sa Unang Ginoo sa maalingasaw na $329-M nabugok na kontratang ZTENBN. ayon sa CPJ. at karaniwang kasangkot sa mga kasong ito ang mismong pulis at militar. sa kabilang banda.‖ sabi nga ni Joel Simon. lumilitaw na 93 na ang walang awang pinaslang. walang kongkreto at seryosong mga hakbang na ginagawa ang naghaharing rehimen upang lutasin ang nasabing mga kaso at. patuloy at paulit-ulit na biktima ng mga karahasan ang mga mamamahayag na nag-uulat tungkol sa katiwalian. kaysa naghuhumindig na reyalidad.

‖ ―Ritualets Idolatricos de la Santificacion.‖ ―Filipinas. may mga linya at bahaging hindi maikakailang hinango niya mula sa mga akda ni Burgos. Sa mga obra nga ni Rizal. Estelas de Sangre. Hindi siya ipinabitay dahil sa pangyayaring iyon kundi kinainggitan siya ng mga prayle sapagkat siya ang kura paroko ng Katedral ng Maynila.‖ at marami pang iba. halimbawa. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Dahil sa kanyang mga akda. mga pagsalakay laban sa sangkatauhan. at walang parangal na idinaos para sa kanya ang kinauukulang ahensiya ng gobyerno. lalo na ang ―La Loba Negra. Isinilang noong 1837 sa Vigan. ang binigyang-diin ni Sekretaryoi-Heneral Ban Ki-moon ng UN: ―Ang anumang mga pagsalakay sa kalayaan sa pamamahayag ay mga pagsalakay sa pandaigdig na mga batas.‖ ―La Lucha de la Religion Contra La Ciencia.‖ nalathala noong 1869. Enero 20. nagbalik sa Pilipinas upang maghiganti sa mga prayle. sina Melgar (pangunahing tauhan sa La Loba) at Simoun (pangunahing tauhan sa Fili) at. Naging malaking inspirasyon nga ni Rizal si Burgos kaya inihandog niya ang ―El Filibusterismo‖ sa alaala ng tatlong paring martir kaya marahil parehong magaalahas na hindi malaman kung saan nanggaling. Jose Rizal. Pinag-initan siya dahil isinulong niya ang sekularisasyon at sinikap ngang ipabitay nang malaon sapagkat ibinunyag niya at mahigpit na tinuligsa ang pangunguwarta ng Simbahan Sa palagay namin. laban sa mismong kalayaan. naimpluwensiyahan niya nang husto ang kaisipan ni Gat. laban sa lahat ng prinsipyong kinakatawan ng UN. 1872).‖ O talagang walanghiya na ang umiiral na rehimen? ALAY K AY P AD RE B URGOS April 30. Ilokos Sur. ng mga sumusunod: ―Es Verdad Los Milagros. Nakasulat si Burgos ng mga 44 na aklat na karamiha‘y naghahantad at tumututol sa pandurugas ng Simbahan noon gaya. Ordonez (Kolum) SAPAGKAT lumilitaw na wala man lamang nakaalaala na kapanganakan noong Pebrero 9 ni Padre Jose A. isa siyang pangunahing intelektuwal at eskolar ng kanyang panahon.‖ ―Mare Magnum. malinaw din ang pagkakahawig ng wakas ng nabanggit na dalawang obra. minabuti naming ialay sa kanyang alaala ang kolum na ito ngayon.‖ ―Los Conflictos de la Religion y El Estado. bukod dito.Kaugnay ng patuloy at inaamag nang mga kaso ng pagpatay sa mga komentarista‘t peryodista – bukod pa nga sa nararagdagang mga biktima ng pampulitikang pagdukot at pagpatay sa mga miyembro at lider ng makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan – makabuluhan tuloy na itanim sa isip ng pambansang liderato (kung matino pa ang kaisipan ng mga ito at hindi alipin ng pansariling interes lalo na ng pagkasugapa sa kapangyarihan at kayamanan). Pangunahing naisalba ang ―La . Burgos. isa siya sa tatlong paring martir — sina Mariano Gomez at Jacinto Zamora ang dalawa pa — na ipinabitay ng mga Kastila dahil sadyang pinagbintangang kasapakat ng nag-alsang mga trabahador sa baradero (Cavite Mutiny.

nag-iimbento ng mga milagro ang Vatican: ―ang mga hiwaga ng Batikano ay isang kumpol na pananalaysay ng mga laboratoryo.‖ Batay sa mga pagsusuri ni Padre Burgos — sinangguni pa niya ang sumusunod na mga aklat: ―Los Milagros y Sus Variados Origenes‖ ni Joanes Marcellious (Lieja. 1568). punung-puno ng di mabilang na katangi-tanging mga aparato. at ang talino ng tao ay para-parang nagtutulungan sa mga laboratoryo ng Batikano. batay sa aklat ni Padre Leon Taxil. nagkaroon ng isang kawanihang napakaayos.‖ Binigyang-diin pa ni Burgos na batay sa aklat ni Lifenberg Layden. ayon sa kanya. 1570). 1610) at ―Orbis Milagrorum Act‖ ni Sigismund Giancourt (Leipzig. tinig o boses.‖ 1566. pati ng luha.‖ Makabuluhan din. pati ng isang lupon ng mga paring nag-aaral sa sistema ng pagpapalitaw ng mga milagro xxxxx para mapayaman ang Batikano xxxxx nagsisigamit ng isang mahabang listahan ng mga aparatong lihim na isinisilid sa loob at labas ng katawan ng mga santo. pati ng pamamaraan kung paano mapalalago ang kayamanan ng Simbahan at ng relihiyong Katolika Apostolika Romana. Maluwag na nalilikom ang salaping ninanais na makamit nang hindi na kailangang pagurin ang isip at bibig sa pananalangin sa misa at mag-akyat-manaog pa sa mga kumbento.‖ Nang makilala ni Burgos sa Maynila si Padre Miguel de Machuca na nanunungkulan sa isang otel malapit sa kuweba ng Birhen ng Monserrat. Ang industriya o pangangalakal. ―Orbis Miraclii. at malalaking krus na ginagamit sa pagpapalitaw ng mga bagay na kahanga-hanga gaya ng dugong artipisyal. at ikinamulat namin: ―ang mga milagro ay isang maliwanag na panlilinlang sa mga taong kapos sa pagmumuni at may sirang kaisipan. ―Los Milagros Sanctii‖ ni Cuatro Fois Tulien (Baslo. mga lihim na silid at iba pang pook sa loob ng palasyo ng Papa. 1703) — sinabi niya. at para sa luho. kapritso at karangyaan ng mga paring may mga tiyang nagsisitaba dahil sa kasaganaan sa mga pagkain at masasarap na alak. ngunit nakalulungkot na pahirapang makita sa mga aklatan ang marami niyang mga obra.Loba Negra‖ kaya may mga sipi pa ngayon. ang kimika. Pinag-aaralan nila araw-gabi ang pinakamahusay na paraan upang makuha ang salapi ng bayan. na ―sa Batikano sa Roma. ang kanyang payo: ―mahalin nang higit sa lahat ang bayan at ihanda ang sarili sa higit pang madugong pakikibaka laban sa mapagpanggap na mga pulitikong ipinanganganak na parang lumot sa kapinsalaan at kahihiyan ng lipunan na ang tanging layunin sa buhay ay walang iba kundi ang kapakanang pansarili sa pawis at sakripisyo ng sambayanan. natandaan niya na sinabi ng nabanggit na paring Kastila: ―Walang napakabuting negosyo gaya ng mga milagro. at iba‘t ibang artipisyal ding kilos ng katawan ng mga santo. Pinamamahalaan ito ng matatalinong pari na iniuukol ang buong buhay sa pag-aaral at paglikha ng mga milagro. Espanya.‖ Ayon kay Burgos.‖ . Subalit kailangang gamitin ito ng Simbahang Katoliko para sa kanyang kayamanan. ―ay hawak lamang ng iilang malalaking negosyante. ―Organum Milagrorum Orbis Catalicuom‖ ni Silvious Doane (Paris. ang parmasya. Hinangaan namin si Burgos sapagkat siya marahil ang kaunaunahang Pilipinong nagtaguyod sa sosyalismo kontra sa mapang-aliping kapitalismo (nasa La Loba) na. lalo na sa kasalukuyang henerasyon.

natuklasan ni Burgos na labis na pinagkakakitaan ng Simbahan ang mga santo — gaya nina San Vicente at San Isidro — dahil milagroso diumano. Batay sa datos ng NSO (National Statistics Office).Sa mismong mga parokya noon sa Ilokos. ang magiging resulta nito? Tiyak. Makatuwiran lamang na patuloy siyang parangalan ng sambayanang Pilipino bilang mapagmahal sa katotohanan at huwaran ng makabayan at progresibong kaisipan. mahigpit na tinututulan ng Simbahan at itinuturing nitong imoral ang artipisyal na ―birth control‖ o paggamit ng kondom. sa kabilang banda. Samantalang ipinangalandakan ni Papa Benedict XVI sa kanyang pagdalaw sa Amerika kamakailan ang kapakanang panlipunan at kahalagahan ng mga karapatang pantao. lupa‘t pabahay. walang bahay. ―kulang sa pera. mamamawis ang mukha sa kalaunan dahil sa init ng panahon. Ano. dinadala sa bukid at pinuputikan saka ibabalik sa altar upang makita ng mga nagsisimba kinaumagahan na nagmilagro nga ito. milyun-milyong mamamayan ang masasadlak sa higit pang karalitaan. kulang sa pagkain. 2007. higit sa lahat. Sapat na marahil ang mga nabanggit upang gunitain at papurihan si Padre Jose Apolonio Burgos. Lumitaw na inuka ang loob ng ulo ni San Isidro. mahirap pa ring pasubaliang responsabilidad ng Simbahan na tumulong – sa pamamagitan ng pulpito at mga patakaran nito – sa pagkontrol sa mabilis na pagdami ng populasyon habang. nilagyan ng asin at ilang patak na tubig saka sinakluban ng maayos na peluka na.1% ang patuloy na madaragdag taun-taon kung hindi mahahadlangan ang mabilis na produksiyon ng sanggol sa bansa. hinahaluan ng artipisyal na dugo ang asin. IUD (intra-uterine device). mga 2. kulang sa damit. kalusugan at edukasyon. at iba pang pangangailangan ng nakararaming miserableng mga mamamayan. walang-wala. umabot na ng 88. kaya tiyak na luluha iyon ng dugo at sasabihing milagro. 2007 Maghalel u ya Sa Kaitaas an April 23. gayong 76. Ibig sabihin. ayon sa pagsusuri. ang tiwaling balangkas ng lipunang kontrolado lamang ng iilan ang pambansang ekonomiya‘t pulitika. Lihim na binubuhat naman ng sakristan si San Vicente kung gabi.5 milyon lamang ito noong 2000. pildoras at iba pang panghadlang sa . magpahanggang ngayon.07 milyon sa loob lamang ng pitong taon at.57 milyon ang populasyon ng Pilipinas noong Agosto 1. lubhang balintuna naman na. kung gayon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. lumulubha ang krisis sa pagkain. Pebrero 11. binubutasan pa nang maliit ang gilid ng mga mata ng santo. di nga kasi. Sa ganito ring proseso.‖ sabi nga ng isang makata. naragdagan na agad ito ng 12. Ordonez (Kolum) KAHIT hindi ang pagdami ng populasyon ang pangunahing dahilan ng paglaganap ng karalitaan kundi. walang lupa.

lalo na‘t ang gumahasa sa kanila‘y mismong pumatay sa kanilang mga asawa at kapatid. noong dekada ‘90. hindi makatarungang ilaglag mula sa obaryo ng ina ang nabubuong sanggol kung bunga ng mataos na pagmamahalan. halimbawa‘y gaya ng nangyari diumano sa ina ni Noah at sa ina naman ni Jesus nang malaon? Natural. na ibasura na ng Simbahan ang napakamoralista‘t panatikong paniniwala nito tungkol sa aborsiyon at. Sagad nga hanggang langit ang pagtutol ng Simbahan sa aborsiyon o puwersahang paglalaglag sa nabubuong ―fetus‖ sa obaryo ng ina pero aborsiyon na ba ang hadlangan lamang na magtagpo ang semilya ng lalaki at itlog ng babae? O baka ang onanismo o pagsasalsal ay aborsiyon na rin sa makitid na pananaw ng Simbahan? Waring doble-kara tuloy ang paninindigan ng Simbahan sa bagay na ito. Sa naturang teksto. sa digmaan ng Serbia at Kosovar. ―pinakamasamang magagawa ng Vatican na payagang isilang ng mga babaing iyon ang bunga ng panggagahasa. sa halip. at lubhang napapanahon. Pero kung produkto ng panggagahasa. IUD. kung tutuusin. ang sinasabi ni Papa Benedict XVI na kapakanang panlipunan. Ano nga ba ang pagkakaiba ng mga madre sa kababaihang Kosovar? O banal na espiritu lamang ang puwedeng bumuntis sa mga madre. Maisusulong pa ng Simbahan.‖ Nabanggit nga lamang sa Bibliya ang aborsiyon sa Exodus 21:22-25 na napakalayo sa pakahulugan ngayon ng Simbahan at waring itinuturing na nitong aborsiyon na rin ang artipisyal na ―birth control‖ kaya tinututulan at tinututulan nito ang paggamit ng kondom. Eva Sabachi ng Marie Stopes International tungkol sa mga babaing Kosovar. tinuligsa naman ni Monsignor Elio Sgreccia – tagapayo ng Papa noon – ang pag-inom din ng pildoras ng kababaihang Kosovar upang hindi mabuntis dahil ginagahasa ng mga sundalong Serbian. IUD. pildoras at iba pang panghadlang sa pagbubuntis para mahadlangan ang mabilis na pagdami ng populasyon. Alin nga ba ang higit na imoral at kasalanang mortal: ang paggamit ng kondom. pinahintulutan ng Vatican na uminom ng pildoras ang mga madre doon upang hindi mabuntis kung sakaling magahasa ngunit. Noong dekada ‘60 nang kainitan ng giyera sibil sa dating Belgian Congo.pagbubuntis. sabi nga ni Dr. parurusahan ang sinumang lalaking nanakit ng buntis na naging dahilan upang ito‘y makunan o malaglag ang ipinagbubuntis. ipahintulot na nito sa kanyang mga deboto ang artipisyal na ―birth control‖ upang mahadlangan ang mabilis na pagdami ng populasyon at paglaganap tuloy ng karalitaan. Makatuwiran tuloy. pildoras at mga katulad nito o ang pagpapahintulot na lumaganap ang karalitaan at gawing higit pang miserable ang pamumuhay ng nakararaming mamamayan? . Wala namang sinabing aborsiyon na ang paghadlang pa lamang sa pagbubuntis.

unang-una na ang papalubha‘t lumalaganap na karalitaan. sa panahon na lamang ni dating Presidente Joseph Estrada. Sa kabila ng debosyong ito sa kapangyarihan o bisa diumano ng mga dasal at ritwal ng Katolisismo. pagpuprusisyon. Batay sa pinakahuling mga datos.000 pari nito sa Amerika lamang. pagpapabendisyon at pagdaraos ng pista para sa kinikilalang mga patron sa mga bayan-bayan sa buong kapuluan. ngunit P250 pa rin nga nang siya‘y magising. O talagang mapapalad ang mga maralita at mapasasakanila ang kaharian ng langit kaya tinututulan ng Simbahan ang artipisyal na ―birth control‖ at doble-kara. Maaalaala. Hindi tuloy naming maiwasang maalaala si Juli ng ―El Filibusterismo‖ ni Rizal na nangailangan ng P500 upang matubos sa kamay ng mga tulisan ang amang si Kabesang Tales. taimtim na ipinanalanging maging P500 iyon kinaumagahan. lumilitaw namang pinakamaralitang mga bansa ngayon sa mundo ang mga nahumaling sa bendisyon ng . nagdasal nang nagdasal hanggang sa makatulog. Sabagay. mga $1 trilyon na ang yaman nito ngayon at. hanggang ngayon. nagawa pa nga nitong magbayad ng $2 bilyon mula lamang noong 1950 sa mga biktima ng pagmomolestiyang seksuwal ng mga 4. AN AK NG G ALUNG GO NG April 17. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. dahil sa kayamanan nito. nakaugalian na ngang idulog sa kung sinu-sinong santa at santo ang anumang mga problema. Dinaraan sa mga ritwal at seremonyas ang lahat na yata ng bagay kaya karaniwan na ang pagnonobena. sa mga bansang naduran ng Katolisismo. ang paninindigan nito sa bagay na ito? Hindi bale na ngang dumami nang dumami sa mundo ang miserable ang buhay – sa punto ng Simbahan – basta‘t huwag kalilimutang maghaleluya sa kaitaasan. pagpapamisa. patuloy namang yumayaman ang Simbahan sa pawis at dugo ng milyunmilyon at mabilis na nararagdagan nitong mga deboto hindi lamang sa Pilipinas kundi sa buong mundo. nakalikom lamang siya ng P250 inilagay sa altar ng kanilang bahay. personal man o pambansa.Sabagay. sa kabilang banda. Matapos maibenta ang ilang alahas. lagi‘t laging nananawagan ang pambansang liderato ng isang araw na pagdarasal sa tuwing tumitindi ang mga problema ng bansa. DAS AL ANG S OLUSYO N. Ordonez (Kolum) HINDI namin maunawaan hanggang ngayon kung bakit matapos maibagsak ang diktadurang Marcos dahil nagmilagro diumano ang Birhen sa Edsa batay sa paniniwala ng mga nagmumumog ng agua bendita. nag-aalmusal ng ostiya at nag-uunan ng Bibliya. idineklara pang pista opisyal ang Nobiyembre 13 bilang ―pambansang araw ng pagdarasal at pag-aayuno‖ sa paniniwalang malulutas sa pamamagitan ng mga panalangin ang naghambalang at grabeng problema ng bayan.

ang mga paniniwalang panrelihiyon ang nagbunsod pa ng karumaldumal na mga pagpatay at pag-iiringan ng maraming tao noon pa mang naunang mga sibilisasyon. ang pagdurog sa mga buto ng kasukasuan. pinutulan ng ulo. nagpatuloy ang kagimbal-gimbal na mga pagpatay sa mga kalaban ng paniniwala ng Simbahan. Katunayan. at iniuwi sa kanilang kampo ang mga ulong iyon at itinuring na ―kalugud-lugod na tanawin para sa mga anak ng Diyos. Nang mapasok ng mga Kristiyano ang Jerusalem. nang ilunsad ni Papa Urbano II ang Unang Krusada noong 1095 para agawin ang Lupang Banal sa kamay ng mga hindi Kristiyano. ―lampas tuhod ng mga kabayo ang bumahang dugo sa templo ni Solomon. ayon sa eskolar-manunulat na si James A. hindi monopolyo ng Katolisismo ang gayong mga kalupitan at hindi nagwakas sa panahon ng Lumang Tipan ang paghahandog ng buhay para masiyahan diumano ang mga diyus-diyosan. Sa panahon naman ng Inkisisyong Romano na nagsimula noong 1542. pugutan ng ulo. higit na masama. Sinilaban siya nang buhay sa Roma noong 1600. at iba pang paraang nakapangingilabot isipin.‖ Hanggang sa Ikaapat na Krusada. kumilala‘t nagpahalaga sa nagagawa ng siyensiya at teknolohiya. silaban. kung bakit sa mga kulturang pinagharian ng relihiyon at mga pari. hinangad ni Papa Pablo III na burahin ang lahat ng impluwensiya ng Protestantismo sa Italya at lalong naghari ang lagim doon nang pumalit pa sa kanya si Papa Pablo V. Noong 1252. Ginawa .Simbahan tulad na lamang ng Pilipinas sa Asya at ng maraming bansa sa Amerika Latina. Hindi tuloy maunawaan ng makabagong kaisipan. Kung tutuusin. Sa panahon ng Inkisisyong Kastila noong mga huling taon ng 1400 sa ilalim nina Haring Ferdinand at Reyna Isabella. Sabagay. ayon sa mananalaysay na si Raymond ng Aguilers. Libu-libong erehe ang pinatay kabilang ang pilosopong si Giordano Bruno na nagsulong at nagtaguyod ng teoriya ni Copernicus na bilog ang mundo at umiikot sa paligid ng araw ang mga planeta.‖ Pinakamalagim din sa kasaysayan ng Kristiyanismo ang panahon ng sinasabing Banal na Inkisisyon laban sa itinuturing na mga erehe o kalaban ng pananampalatayang Katoliko. Haught. lunurin. nakilala ang prayleng Dominikong si Tomas de Torquemada bilang simbulo ng kalupitang panrelihiyon sapagkat libu-libong mga biktima ang labis na pinahirapan at mga 2. Sa kabilang banda. naging maunlad at industriyalisado ang mga bansang hindi nangunyapit sa mga teoriyang panrelihiyon ng Simbahan at. ipinahintulot ni Papa Inocencio IV ang labis na pagpapahirap sa mga erehe. ang pag-upo sa silyang puno ng nagbabagang mga pako. Iba‘t ibang pamamaraan ang isinagawa gaya ng pagipit ng mga daliri sa gato hanggang sa pumulandit ang dugo. Isa iyong kahanga-hangang paghuhukom ng Diyos na umapaw sa lugar na iyon ang dugo ng mga hindi nananampalataya. balatan at patayin bilang alay sa pinaniniwalaan nilang mga diyos. sa halip. nagawa ng mga taong bigtihin ang kanilang mga anak.000 pa ang sinilaban nang buhay. isinigaw nila sa buong Europa na ―kagustuhan ng Diyos‖ iyon kaya libu-libong Hudyo at Muslim — kabilang ang mga bata — ang walang patumanggang pinatay.

ng Bon sa Tibet. huwag mo nang gahasain ang vietnam huwag mo nang sipsipin ang kanyang suso nagnanaknak pa ang kanyang mga sugat at di pa natutuyo ang mga bakas ng dugong likha ng iyong mga pangil sa kanyang tiyan amerika. amerika. Sa ating bansa. amerika. ng Hindu at kultong Thuggee sa India. kundi maging ng iba pang mga sektang panrelihiyon. lumilitaw tuloy na isang kahangalang iasa sa mga relihiyon ang kalutasan ng grabe nang pambansang mga problema at isang hakbang na paurong ng pambansang liderato ang laging pananawagang magdasal at magdasal pa para diumano sa ikauunlad at ikapapayapa ng bansa. Amer i ka April 17. 2004 Merry C hrist mas. dahil sa paniniwalang panrelihiyon. Dahil sa mga paniniwala‘t paninindigang panrelihiyon.rin ito. amerika. ang mga Kristiyano at Muslim sa maraming panig ng mundo. amerika sa puso ng isang puting kabayong sinasakyan ni kristo ang pasko. Ordonez (Tula) hanapin mo ang pasko. ay wala sa naglalaway na bunganga ng isang lobo. huwag mo nang kubabawan ang amerika latina nagdarasal ang guatemala at sa bolivia nagmumulto pa ang kaluluwa ni che guevarra huwag mo na ring tangkaing sipingan pa ang cuba . Incan at Aztec sa Amerika Latina. nagpapatayan pa rin ang mga Katoliko at Protestante sa Hilagang Ireland. amerika. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ng Ashanti sa Aprika. Batay sa mga nabanggit. hindi maikakailang patuloy ang pagsisiraan at pag-iiringan hindi lamang ng mga Katoliko at Iglesia ni Cristo. amerika. sa bawat dapithapon naririnig ko ang kanyang panambitan tumatangis ang mga bulaklak ng vietnam sa pananawagan bumabangon si ho chi minh sa kanyang libingan. ng Khond sa Bengal. anak ng galunggong! Marso 17. Dasal ang solusyon. sa mga lipunang Mayan. ang mga Palestino at Israelitas. amerika.

matagal mo nang hinihindot ang aprika maawa ka ang kanyang itim at kulot na kulot na bulbol ay huwag mong gawing peluka ng iyong mga aso alalahanin mo. 1970 P amb o b o la P a Rin April 16. sa puso ng puting kabayong sinasakyan ni kristo tumatangis sina racquel at magdalena habang nag-uunahan ang mga bolang apoy tungo sa iyong mauseleo. 16. amerika. del pilar at asedillo nagdaraos sila ng sariling kulto binabalaan kita. amerika. amerika. aguinaldo. Ordonez . Dis. sa kagubatan ng aprika naglalamay ang mga buhay na kalansay at dumaramba ang nagdurugong anino ng isang patrice lumumba. amerika. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. wala ang pasko sa naglalaway na bunganga ng isang lobo hanapin mo ang pasko. amerika. putang ‗na. wakas mo‘y malapit na ihanda mo ang iyong kabaong at ililibing ka namin sa impiyerno.ang balbas ni fidel castro ay puno ng mga alipato habang supa-supa niya ang kanyang malaki at nagbabagang tabako. sakay. amerika. amerika. amerika. sa mga kabundukan at kabukiran naglalamay ang mga bonifacio. amerika. amerika. amerika. amerika. amerika. ang bayan ko‘y matagal nang nagdurusa sa kanyang kandugan nagpapaligaya ka. PILIPINO FREE PRESS. huwag mong gawing unan ng iyong mga alila ang kanyang kayumangging hita kabahan ka.

halimbawa na lamang ang kaso ng isang Jonas Burgos? Paano na ang kaso ni retiradong Hen. hindi patuloy na nasasalaula. kinatawan ng UN na ipinadala dito upang imbestigahan ang mga paglabag at pagsalaula sa mga karapatan at kalayaang sibil ng mamamayan. pangalawa ang Pilipinas – una ang Iraq – sa pinakamapanganib na bansa sa mundo para sa mga mamamahayag. ikalawa. mulang ―jueteng payola‖ at Jose Pidal hanggang ―Hello Garci‖ at ―fertilizer scam. Jovito Palparan at iba pang pulis at militar na isinasangkot sa gayong mga kaso? Paano na ang 12 peryodistang pinatay noong 2006 at 5 iba pa noong nagdaang taon? Kamakailan lamang. at tiyak na nasuri ng UNHRC. Sa naturang mga kaso. lalo na nga‘t patuloy ang paninikil nito at pandarahas sa lehitimong mga kilos-protesta kaugnay ng paghingi ng masang sambayanan ng tunay na pambansang pagbabago tungo sa isang mapayapa. sa ulat ni Kalihim Tagapagpaganap Eduardo Ermita sa UNHRC (United Nations Human Rights Council).(Editoryal) TATAK na yata ng liderato ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang kahusayan sa pambobola at paglulubid ng kasinungalingan upang palitawing katotohanan. mulang ZTE-NBN hanggang Spratley. Sabagay. mulang 7. maitatanong tuloy ang mga sumusunod: Ilan na ba ang nalutas sa napatalang 901 biktima ng pampulitikang mga pagpatay at 180 dinukot mula lamang nang maluklok sa poder noong 2001 si La Gloria. pinalitaw niyang maayos na napangangalagaan. pambobola pa rin nga‘t . unang-una. sa ngalan ng sagradong katotohanan at pambansang kapakanan. ang mga karapatang pantao sa Pilipinas. maaari din namang pangangantiyaw at panunuya. may dalawang uri ng palakpak: isa ang lubos na papuri dahil humahanga at naniniwala at. hindi ang batas lamang ng uring mapagsamantala‘t naghahari-harian na walang labis na pinangangalagaan kundi ang pansariling mga interes at pagkadayukdok sa kapangyarihan. maunlad at demokratikong lipunang namamayani ang tunay na hustisya sosyal. kung pagbabatayan ang nandudumilat na reyalidad. Kaugnay ng maulap na ulat ni Ermita sa UNHRC. Makatotohanan nga ba ang iniulat doon ni Ermita upang hangaan at ipagbunyi ng naturang konseho? Paano na. nakasusulukasok ang larawan ng naghaharing rehimen kaugnay ng isyu sa mga karapatang pantao. ―naramdaman naming para kaming nasa Cloud 9‖ nang marinig ang mga palakpak matapos niyang basahin ang sinalamangkang ulat.‖ mulang maanomalyang mga transaksiyong Piatco at Venable LLP hanggang NorthRail at SouthRail. Masigabo ngang pinalakpakan ng UNHRC si Ermita kaya tuloy para siyang isang Arhat o Buddhistang narating ang ―nirvana‖ o lubos na kaluwalhatian. Kamakailan lamang. lalo na kaugnay ng kampanya ng gobyerno laban sa rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA? Tiyak. ang mga nilalaman ng ulat noon ni Philip Alston. isa na namang mamamahayag. Acabal ng Pilipino Newsmen ng Cavite ang binaril at napatay sa Pasig. lalo na ng FRWB (French Reporters Without Borders). Sabi nga niya. wala pa yatang mga pinaghihinalaang dinakip ang nahatulang nagkasala? O may nadakip nga bang kriminal at nakasuhan at naparusahan? Sa opinyon tuloy ng pandaigdig na mga organisasyon sa pamamahayag. Sa takbo tuloy ng mga pangyayari.3% GDP (gross domestic product) noong nagdaang taon hanggang sa kung anu-ano pang nangangalingasaw na mga isyu. si Benefredo Y.

lumaganap din ang rayot sa Bangladesh at Ehipto nang dumami nang dumami ang mga nagugutom dahil sa kakulangan ng pagkain. hindi lamang sa mga 80 parokya ng Simbahan at 400 palengke ng Kamaynilaan. Maaari ngang eksperto ang mga propagandista ng rehimen sa pagkakamada ng mga kasinungalingan pero.2 milyong metriko tonelada). Pinatalsik nga sa poder kamakailan lamang si Punong Ministro Jacques Edouard Alexis ng Haiti dahil sa naturang krisis na nagbunga ng mga kaguluhan at karahasan sa naturang bansa at. O pambobola‘t pambobola pa rin – sa lahat ng antas ng pambansang kapamuhayan — ang lagi‘t laging patuloy na itutugon ng naghaharing rehimen sa nabanggit na sensitibong mga isyu? Pinatunayan na ng mga aral ng kasaysayan na hindi paulit-ulit na malilinlang ang namumulat na sambayanan. Sa Mga Intelekt u wal Na W alang P akiala m Sa P ulitika April 15.hinokus-pokus na mga datos ang ipinambubulag ng naghaharing rehimen sa opinyon publiko upang patuloy itong makapaglublob sa nakasusugapang kapangyarihan at nakababaliw na mga impluwensiya‘t pribilehiyo sa kapinsalaan. kundi sa iba pang panig ng bansa. sa kabilang banda. Makabubuti marahil para sa pambansang liderato na tigilan na ang paglulubid ng buhangin lalo na. dahil sa tumitinding krisis sa bigas (kinakapos na ang suplay at tumataas ang presyo at kailangang bumili sa ibang bansa ng mga 2. bukod sa walang habas na pagsalaula sa mga karapatan at kalayaang sibil ng sambayanan at. ng nagdaralitang masang sambayanan. mahirap bolahin at utuin ang hungkag na mga sikmura at walang kinikilalang batas ang gutom. matapat at lubusang pangalagaan ang kapakanan ng mga mamamayan. Tatanungin sila kung ano ang ginawa nila nang ang bansa‘y dahan-dahang naghihingalo tulad ng mahalimuyak na apoy munti at nag-iisa. tungkol sa krisis sa bigas. Sabi nga. Ordonez (Tula — mula kay Otto Rene Castillo) Isang araw. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika ng aking bansa ay uuriratin ng masa ng aming sambayanan. gayundin. at malinaw na itong nakikita sa humahabang mga pila ng maralitang mga mamamayan makabili lamang ng murang bigas mula sa NFA (National Food Authority). hindi ang makasariling ambisyong pampulitika at bundat na bundat na nilang mga sikmura. mukhang mahihirapan nang pasinungalingan ng mga tambolero ng Malakanyang ang naghuhumindig na katotohanan. unanguna. Walang sinumang magtatanong tungkol sa kanilang mga damit mahahabang siesta makapananghalian walang sinumang magnanais malaman . sa halip.

ngunit iyong araw-araw na nagsipaghatid ng kanilang tinapay at gatas. Walang itatanong sa kanila tungkol sa walang saysay na mga pangangatwiran na iniluwal sa anino ng ganap na kasinungalingan. ng mga tortilla at itlog iyong nagsulsi ng kanilang mga damit iyong nagsipagmaneho ng kanilang mga kotse iyong nagtrabaho para sa kanila at itatanong nila: ―Ano ang ginawa ninyo nang magdusa ang mga maralita nang natupok sa sarili nila ang pagkamasuyo at buhay?‖ Mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika ng aking mahalimuyak na bansa hindi kayo makasasagot lalamunin ng buwitre ng katahimikan ang inyong bituka ngangatngatin ng inyong sariling pagdurusa ang inyong kaluluwa at mapipipi kayo dahil sa kahihiyan. Sa araw na iyon darating ang karaniwang mga tao iyong di nagkaroon ng puwang sa mga aklat ng mga tula ng mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika.tungkol sa mga inutil nilang pakikihamok sa ―ideya ng kawalan‖ walang sinumang magpapahalaga sa kanilang higit na mataas na pinag-aralang pinansiyal. ISANG M AGD AM AG N G KAW ALANG H ANGG AN . Hindi sila tatanungin tungkol sa mitolohiyang Griyego o tungkol sa pagkamuhi sa sarili kapag sa ubod ng kanilang sarili‘y may nagsisimulang mamatay dahil sa karuwagan.

April 13. sa dispalinghado naming pananaw. dumating akong nag-iisa at ulila akong lilisan sa pasigan ng kaluluwa sa isang magdamag ng kawalanghanggan. hindi na iyon magagamot ng mga paglalahad. sa isang magdamag ng kawalanghanggan halikan mo. rebolusyon ang parang itak na susugat sa mga manhid na utak. 19. sa kabilang banda. . nakawakawak ang inuuod na bangkay ng paganismo habang sa iyong mga mata nagniningas ang kandila ng rebolusyon dumating ka sa isang yungib sa disyerto taglay ang ilaw ng madaling-araw habang ang nagiginaw na mga anino sa dilim ay naghahabulan tungo sa kamatayan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. PILIPINO FREE PRESS. taingang-kawali ang mga nasa poder at ayaw dinggin ang matagal nang idinaraing ng dayukdok na masang sambayanan. Bagaman mali. 1969 IMORAL N A LI P UNAN April 13. Ordonez KAGABI. lorena. parang ayaw na naming magsulat ni isang letra tungkol sa umiiral na nakasusulukasok na pambansang kalagayan habang. naisip naming matulog na lamang at huwag nang dalirutin ang nilulumot nang mga problemang panlipunan sapagkat. ang mga sikmurang nilalangaw dinggin mo ang sigaw ng batingaw habang nagbabanyuhay sa aking paanan ang ilang mumong kanin at inaamag na tinapay rebolusyon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. o matindi mang mga panunuligsa sa uring mapagsamantala at naghahari-harian sa bansa. lorena. at isang karuwagan o pagtakas sa katotohanan. sa aking yungib sa disyerto. Ordonez (tula) lorena barros… sa bitak ng iyong utak. Nob. lorena.

Makikita rin ang relasyong seksuwal ng magkadugo sa Samuel 13:1-19 nang gahasain ni Amnon. Sa II Samuel 11:2-27. ngunit waring lalong naligaw sa kagubatan ng mga ideya ang lumulutang at nalilito naming kaisipan. lalo na ang tungkol sa mga milagro. Sa Genesis 19:26-38. Upang maaliw at mapayapa ang damdamin.Z. nanirahan sa isang kuweba si Lot kasama ang dalawa niyang anak na babae sa takot na magahasa ang mga iyon ng mga kalalakihan ng Zoar. kahit nabasa na noon. Maging si Moises. naninirahan na sa Bethlehem sina Jose at Maria hanggang ipanganak si Jesus at naglakbay nang malaon patungong Nazareth. Labis niya itong pinagnasaan hanggang sa makasiping at nang mabuntis. ngunit ayaw haplusin ng antok ang aming kamalayan. Nabuntis ang magkapatid at ipinanganak ng panganay si Moab at ng nakababata si Ben-am‘mi. Sa ikalawang gabi. ang dalawang libro sa pilosopiya: ang ―Tao Te Ching‖ ni Lao Tsu at ang ―From Socrates to Sartre‖ ni T. Kay Mateo. dakilang lider diumano ng Israel. Lalo kaming hindi inantok nang muli naming pasadahan ang ―X-Rated Bible‖ ni Ben Edward Arkeley. isang masusing pag-aaral tungkol sa mga bahagi ng Bibliya na hitik sa mga tagpong seksuwal na itinuturing na kalaswaan at imoral ng nagbanal-banalang lipunan. ay bunga rin ng relasyong seksuwal ng magkapamilya. Kay Lukas naman. pinauwi niya mula sa digmaan ang asawa . nakita niya mula sa bubong ng kanyang palasyo ang naliligong si Bathsheba.Pinilit naming pumikit. sinipingan at binuntis ni Amram ang kanyang tiyang si Joch‘ebed — kapatid ng kanyang ama — at naging mga anak nila sina Aaron at Moises. tulad din ng ipinangangalandakang mga programa at plataporma ng estado tungo diumano sa pambansang kaunlaran at katubusan. Lavine. Sa kagustuhang mapanatili ang kanilang lahi. anak ni Haring David. at umuukilkil pa rin sa kaisipan ang maraming bagay na nagpapasulak ng dugo at nagtutulak sa sariling makisangkot — sa anumang paraan — sa mga proseso tungo sa tunay na pambansang pagbabago. Matapos naming suriin ang ilang pahina. Sa Exodus 6:20. lalo kaming naguluhan at hindi matiyak kung alin ang paniniwalaan. Higit kaming nanatiling gising nang mabasa namin kung paano nakiapid si Haring David at ipinapatay pa niya nang malaon — sa pamamagitan ng isang napakatusong pakana — ang asawa ng kanyang kalunya. matapos gunawin ang Sodom at Gomorrah. Naisip naming bulatlatin. napagkasunduan ng kanyang mga anak na lasingin siya at sipingan. ang nakababata naman ang nakipagtalik kay Lot. minabuti naming muling pahapyaw na basahin ang ―Gospel Fictions‖ ni Randel Helms at napagtuunan namin ng pansin ang mga kontradiksiyon sa mga ulat ni San Mateo at ni San Lukas tungkol sa pagkakapanganak kay Jesus. gayong may higit na imoral na mga bagay. Bilang paghihigangti. ang panganay ang sumiping at nakipagtalik sa kanya. tulad ng patuloy na pambubusabos ng iilang tao sa malawak na sektor ng sambayanan at patuloy namang pandarambong ng mga makapangyarihan sa salapi ng bayan. pinatay ni Absalom — kapatid ni Tamar sa ama‘t ina — si Amnon. Noong unang gabing malasing si Lot. ang kanyang kapatid sa ama na si Tamar. nasa Nazareth na sina Jose at Maria at nagpunta lamang sa Bethlehem nang malapit nang manganak si Maria.

Nakatutuwa naman ang I Samuel 18:6-27 nang mandirigma pa si David sa panahon ni Haring Saul. arsobispo man o kardinal o maging ang Papa sa Roma — sa mga eskandalong seksuwal. Sa Amerika na lamang. ibinigay kay Saul ang balat ng mga titi. Lihim na kinainggitan ni Saul si David sapagkat higit na napabantog kaysa kanya sa buong Israel kaya hinangad niyang mapatay si David sa digmaan. Setyembre 10. apat na taon lamang ang nakararaan. mga 4. Napilitan si Haring David na pabalikin sa digmaan si Uriah. Nang mapatay ito. Ordonez HINDI na nakagugulat sa kasaysayan ng Simbahan at gaya na lamang ng paghihilamos at pagmumumog kung umaga ang masangkot ang mga alagad nito — pari man o obispo. Ilan sa . Kung puno man ang Bibliya ng mga tagpong seksuwal — batay sa pagsusuri ni Arkeley — mulang pangangalunya at pakikipagtalik sa hayop o kadugo.nitong si Uriah upang mapagtakpan ang kanyang ginawa. tuluyan nang kinasama ni David si Bathsheba. Nang makursunadahan ni David ang isang anak na dalaga ni Saul — si Michal — hininging dote ni Saul ang 100 balat ng titi ng mga Philistinong kalaban nila sa digmaan.000 mga pari sa Pilipinas. ngunit nabuhay ang pangalawa — si Solomon na naging hari nang malaon at nagkaroon ng 700 asawa at 300 pang kabit. Ngunit hindi napatay si David at nagawa pa nitong tuliin ang 200 kalaban. maituturing namang higit na imoral ang paglaganap ng karalitaan dahil sa walang patumanggang pagsasamantala at inhustisya ng iilang diyus-diyosan sa umiiral na lipunan.000 sa kanila ang may karelasyon at may mga anak pa nga sa labas ang iba. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. katunayan nga. mulang panggagahasa at prostitusyon. Umalingasaw din sa mga parokya sa ating bansa ang gayong mga eskandalo at. Sa halip na umuwi sa sariling bahay si Uriah upang makipagtalik kay Bathsheba. Namatay ang una nilang anak. nanatili ito sa palasyo bilang isang matapat na mandirigma. Muntik na kaming mabaliw nang mabasa namin ang magulong ulat at mala-sarsuwelang imbestigasyon ng Senado tungkol sa multi-milyong pisong deposito ng isang Jose Pidal. hanggang eksibisyonismo o pagpapakita ng ari sa publiko. inamin ng CBCP (Catholic Bishops Conference of the Philippines) na sa 6. # Kolum. kaya nakuha naman niya si Michal. ngunit inatasan niya ang kumander nito na italaga si Uriah sa unahan ng hukbo nang mapatay agad. may mga anak sa labas. hindi iilang pari ang lumitaw na may mga kulasisi o kabit. batay sa mga ibinunyag ng Time at Newsweek. nanggahasa o nagmolestiya ng lalaki man o babae. Inisip na lamang naming kami‘y nasa ibang planeta upang makalimot at makatulog. 2003 HUW AD N A K AB AN ALAN April 9. mulang onanismo o pagsasalsal. Lalo kami tuloy hindi nakatulog nang muling umukilkil sa isipan ang walang gulugod na pambansang liderato at mga bentador ng soberanya at ng kapakanang-bayan at ng kinabukasan ng susunod na henerasyon.

awtor ng ―Holy Horrors. Ipinapatay ni Papa Boniface VIII ang bawat mamamayan ng Palestrina at ipinasunog ang buong siyudad. kasuwapangan at imoralidad ng Simbahan lalo na noong Edad Media. Matapos suhulan ang mga kardinal upang mahalal siya bilang Papa. kinatawan ng Vatican dito.500 libra ng ginto. iniwan ang kani-kanilang parokya. Batay naman sa pananaliksik ni James A. binulag ang isa pa. Exodus.mga paring ito ang tumalikod na sa tungkulin. nagdaos ito ng piging sa loob ng Vatican kasama ang dalawang bastardong anak. Kasangkot maging ang mga naging Papa sa kung anu-anong eskandalo. Limampung mang-aaliw na babae ang nakipagsayaw sa panauhing mga lalaki matapos ang hapunan. bakit hindi pa nga pahintulutan ng Papa sa Roma na magsipag-asawa‘t makipagtalik ang kanyang mga alagad gayong tao rin naman sila at sinasabing napakahirap supilin ang mga pangangailangang seksuwal? Nagiging ipokrito tuloy ang mga ito. . ipinapatay naman nito ang 8. at tinatawag na sodomy. si Cesare at ang kapatid niyang babaing si Lucrezia. maging ang sinasabing Banal na Bibliya — lalo na ang mga aklat ng Genesis. Diumano. inilarawan niya ang sumusunod: ―Pinamunuan ng Papa ang piging na inihandog ni Cesare sa Vatican. pinanggigilan at pinaghahalikan ni Bacani. Labis na pinahirapan at ipinapatay ni Papa Urban VI ang kanyang mga kardinal at ipinagyabang pa ni Papa Innocent VIII ang ilehitimo niyang mga anak na pinagpasasa sa kayamanan ng Simbahan. tagapayo ni Bro. kinapon ang isang karibal.000 mamamayan ng Cesena. Ibinigay ni Papa Juan XII sa kanyang kabit ang ibang kayamanan ng Simbahan.‖ matindi ang katiwalian. Haught. Nilaspag naman ni Papa Benedict V ang isang dalagita at itinakas ang kayamanan ng Vatican. Leviticus.. Pagkatapos. at iba pa — ay puno ng mga tagpong baka ituring na X-rated ng moralista‘t nagbabanal-banalang lipunan. sa simula‘y nakadamit at hubo‘t hubad na nang malaon. at usap-usapan naman ngayon — totoo man o hindi — ang isinampang reklamo kay Papal Nuncio Antonio Franco. Psalms. naging laman ng mga diyaryo noon ang kasong panggagahasa ni Fr. pati mga bata. eksibisyonismo. Macario Apuya ng Vigan. Napatanyag naman sa kasaysayan ng pornograpiya bilang ―Ballet of the Chestnuts‖ ang ginawa ni Papa Alexander VI. Naroroon ang eksena ng maramihang pagtatalik. Sa ―March of Folly‖ ni Barbara Tuchman. onanismo o pagsasalsal. Jr. pangangalunya o pakikiapid. Corinthians. sina Cesare at Lucrezia Borgia. Hindi na namin nasundan ang resulta. Nang kinatawan pa lamang ng Papa si Clement VIII. Pinatay ni Papa Boniface VII ang dalawang karibal sa trono at gayundin ang ginawa ni Sergius III sa dalawa niya ring kalaban. pakikipagtalik sa hayop. Gaya ng mga basalyos ng ibang mga sektang panrelihiyon. itinatago sa loob ng abito o sutana ang makamundong pagnanasa habang nangangaral kung ano ang moral o imoral. Mike Velarde ng tropang El Shaddai. ng dating sekretarya ni Obispo Teodoro Bacani. niyakap siya. Ilokos Sur. at pinamunuan ang isang hukbo sa pakikidigma. at hayagang nagsipagasawa. Ibinenta naman ni Papa Benedict IX ang kanyang trono sa gustong humalili sa kanya sa halagang 1. Sabagay. Ecclesiastes. isinabog sa lapag ang mga kastanyas kasama ng mga kandelabra na pagapang na dinadampot ng mga babae habang nanonood ang Papa.

ang mga katiwalian ng Simbahan at itinakwil niya ang doktrinang dugo at katawan ni Kristo ang alak at ostiyang ginagamit sa misa. 2003 ALIN ANG I MOR AL? April 7. eskandalo‘t imoralidad at kalupitan noon ng Simbahan kahit itago man sa loob ng mga abito. Pumutok ang matinding paghihimagsik laban sa Simbahan noong 1517 nang ipaskel ni Martin Luther sa pinto ng simbahan ng Wittenberg ang 95 pahina niyang tesis na masasabing ganap na nagluwal sa Repormasyon at nagpasiklab ng pagpapatayan ng mga Katoliko‘t Protestante hindi lamang sa Europa kundi maging sa iba pang panig ng mundo. Sa kasalukuyan. ibitin at sunugin nang buhay noong 1498. Ordonez (Kolum) Hindi namin maunawaan hanggang ngayon. Maging sa Italya na kuta ng Vatican. hinubaran siya ng abito.‖ Dahil sa mga nabanggit. Sa Inglatera naman noong 1300. ginamit pa itong pang-blackmail ng Simbahan sa mga pulitiko at nagbanta ang pangulo ng CBCP (Catholic Bishops Conference of the Philippines) — si Arsobispo Orlando Quevedo noon — na hindi iboboto sa darating na eleksiyon ang agresibong mga sumusuporta sa programa ng pamahalaan sa birth control. tumindi‘t nagkasunud-sunod ang mga protesta at paghingi ng reporma sa herarkiya ng Simbahan. Lumaganap ang kanyang aral hanggang Czechoslavakia sa pamamagitan ng isang paring si John Hus na ipinakulong at ipinasunog ng mga awtoridad ng Simbahan. Hunyo 18. sa kabilang banda. Kamakailan lamang. ibinitin at sinilaban siya nang buhay. tumitindi ang krisis pang- . nagprotesta ang paring si Arnold ng Breccia. upang masugpo ang mabilis na pagdami ng populasyon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ito ang huwad na kabanalan.36% bawat taon habang. ang pagtutol ng mga lider ng Simbahan sa paggamit ng artipisyal na mga pamamaraan. tinuligsa ni John Wycliffe. Noong mga taon ng 1100. Bagaman hindi ang pagdami ng populasyon ang pangunang dahilan ng matinding karalitaan kundi ang napakasamang balangkas ng lipunan na iilan ang kumokontrol sa pulitika at ekonomiya ng bansa. ipinatapon. gaya ng kondom. ineksiyon at pildoras.Sumunod ang pakikipagtalik ng mga panauhin… may gantimpalang mamahaling sutlang tuniko o balabal ang sinumang lalaking pinakamaraming ulit na nakipagtalik sa mga babae. IUD. nakababahala na rin na halos 90 milyon na ang populasyon ng bansa at ika-14 na ito sa pinakamataong mga nasyon sa buong mundo. o ayaw ipaunawa sa amin ng mga anghel sa kalangitan at ng mga basalyos ni San Pedro sa lupa. wisikan man ng agua bendita o tambakan ng ostiya upang hindi umalingasaw. hindi nga malayong maulit ang mga katiwalian. Mabilis pa itong nadaragdagan ng 2. naging ―excommunicado‖ at nang hindi tumigil. pinangunahan naman ng paring si Girolamo Savoranola ang paghingi ng reporma hanggang ikulong siya. isang paring propesor.

sa digmaan ng Serbia at Kosovar. ng panggagahasa. lalong tumibay ang paniniwala ng mga basalyos ng Simbahan laban sa aborsiyon. at 80 araw naman kung babae. Sa kabila nito. isang organisasyong nagtataguyod sa birth control at nagbibigay-payo sa mga nag-aborsiyon. Ano ang pagkakaiba ng madre sa hindi madre? O baka ang madre‘y puwede lamang buntisin ng banal na espiritu. na pinakamasamang magagawa ng Vatican sa naturang mga babae ang payagang isilang ng mga iyon ang bunga ng panggagahasa. at itinuturing pa ngayon na aborsiyon na ang paggamit lamang ng kondom. parurusahan ang sinumang lalaking nanakit ng sinumang buntis na naging dahilan upang ito‘y makunan o malaglag ang ipinagbubuntis. ang aborsiyon o paglalaglag ng fetus o nabubuong sanggol sa obaryo ng ina. Eva Sabachi ng Marie Stopes International. lalo na nga ang sugpuin pa ang paglaganap ng karalitaan.D. pinaniwalaan maging ng Simbahan ang interpretasyong ito. Tanggapin nang imoral at kasalanang mortal. 160-230) na may kaluluwa na ang fetus makaraan ang 40 araw kung lalaki. Pinalubha pa ang kamalian sa bagay na ito nang isalin sa Latin mula sa orihinal na Hebrew ang tekstong iyon ni Eusebius Hieronymus. gaya ng paniniwala ng Simbahan. Sa maraming dantaon. . gaya ng pag-iwas sa pagtatalik kung nasa panahon ng ovulation ang babae. itinuring na eskolar ng Bibliya. Iginiit ni Quintus Septimius Florens Tertullianus (A. bersikulo 22-25. pinahintulutan ng Vatican na uminom ng pildoras ang mga madre doon upang hindi mabuntis kung sakaling magahasa ngunit. noong dekada ‗90. nagsimulang mabago ang gayong paniniwala at pikit-matang tinanggap na tuwirang ipinagbabawal ng Bibliya ang aborsiyon nang magkaroon ng ibang pakahulugan ang isang teologong Carthaginian sa naturang teksto ng Exodus. aborsiyon na ba ang paggamit pa lamang ng kondom at IUD at ng katulad nito upang mahadlangan ang pagbubuntis? Lumilitaw ding doble-kara ang prinsipyo ng Simbahan sa bagay na ito. gaya nang nangyari diumano sa ina ni Noah at sa ina rin ni Jesus? Kailan ba nagsimula ang sarado o panatikong paniniwala ng Simbahan laban sa birth control at aborsiyon? Sa Bibliya. sagad hanggang langit ang pagtutol ng Simbahan sa artipisyal na birth contol at sinasang-ayunan nito ang natural na pamamaraan. IUD at pildoras upang mahadlangan ang mabilis na pagdami ng populasyon na mauuwi sa higit na malaganap na karalitaan. Sa naturang teksto. Noong dekada ‗60 nang kainitan ng giyera sibil sa dating Belgian Congo. halimbawa. tinuligsa ni Monsignor Elio Segreccia — malapit na tagapayo ng Papa — ang pag-inom din ng kababaihang Kosovar ng mga pildoras upang hindi mabuntis dahil ginagahasa ng mga sundalong Serbian. nabanggit lamang ang aborsiyon sa Exodus 21.ekonomiya at inutil ang pamahalaang matugunan ang pangunahing mga pangangailangan ng napakaraming mamamayan. lalo na‘t ang gumahasa sa kanila‘y mismong pumatay sa kanilang mga asawa at kapatid. Natural. Nang ipahayag pa noong 1869 ni Papa Pio !X na isang kasalanang mortal ang aborsiyon at binigyang-diin pa niya ang katawatawang doktrinang ―hindi nagkakamali‖ ang Papa. sinabi nga noon ni Dr. Sa paglipas ng mga taon. hindi dapat supilin at ilaglag ang fetus sa obaryo ng ina kung bunga ng mataos na pag-iibigan ngunit kung bunga. masusunod pa rin ba ang diumano‘y laging tamang Papa sa Roma? Hindi rin kaya makatuwirang hadlangan ang pagbubuntis sa pamamagitan ng artipisyal na mga pamamaraan? Tungkol sa mga babaing Kosovar.

2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. kahit lumaganap nang lumaganap pa ang karalitaan dahil sa pagdami ng populasyon. nakaluhod ngayon ang araro sa silong ng bahay-kubo nagdarasal sa pilapil ang talahib at amorseko sa tarundon at tumana ay nalugmok ang pag-asa .Sa aba naming palagay. yayaman at yayaman naman ang Simbahan at. Sabi nga. katunayan nga. Sabagay. kupasing pantalong maong polong pinaglaruan ng panahon at mga alaala ng abuhing kahapon ang kasama niyang ibinaon sa piling ng itim na daigdig ng palotsinang kabaong. higit na dapat unahin ng Simbahan ang paglilinis nito sa sariling bakuran kaysa pagkondena sa birth control lalo na ngayong nabubulgar na nang husto ang patuloy na pagkakasangkot ng mga basalyos nito sa iba‘t ibang eskandalong seksuwal. Ordonez namumulaklak na ang cadena de amor sa lapidang lata ni ka pedrong magsasaka na pumanaw na ang plema‘y kasing pula ng gumamela sa bawat pagdahak kung umaga kulubot ang mukha‘t maalipunga ang paa. Alin nga ba ang imoral: ang birth control at aborsiyon o ang pagsusulong ng karalitaan at pagpapayaman ng Simbahan sa pawis at dugo ng dayukdok na sambayanan? DUGO ANG I NI LULUH A NG MG A B ULAK LAK April 4. ilang gabi rin siyang pinaglamayan ng mga alitaptap sa punong akasya tinangisan ng uugud-ugod na kalabaw sa ugat ng punong mangga inalayan siya ng kapeng barako. higit na imoral ang karalitaan kaysa birth control at aborsiyon at kasalanang mortal ng mga basalyos ng Simbahan ang hadlangan ang bagay na ito. mga isang trilyong dolyar na ang kabuuang yaman ngayon ng Vatican. ng galyetas at biskotso beninditahan ng sampagita‘t ilang-ilang at ng mga luha ng kandila ng kaalipinan.

sa pagyao ni ka pedrong magsasaka agunyas sa karimlan ang awit ng mga maya hininga ng dapithapo‘y kasing sangsang ng pulbura mga buhay na kalansay sa bukiri‘y naglipana mga nota ng araro hinihimig ay plegarya. 1989 P and esal Kay Magd alena April 3. Ordonez (Tula) nakita ko isang makulimlim na umaga ang anak kong si magdalena nakaupo sa ugat ng punong mangga tangan-tangan ang matigas na pandesal na walang palaman ni asukal. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. dugo ang iniluluha ng mga bulaklak sa bawat paghibik ng buong magdamag sa mga bukiring adhika‘y naglatak kalian itititik ng talim ng tabak sa dibdib ng lupa ang laying mailap? kalian aanihin ng lingkaw at karit ang laksang pangarap upang di dugo ang siyang iluha ng mga bulaklak? matagal nang naglalaba‘t naglalampaso ang anak na dalaga ni ka pedro sa mansiyon ng propiyetaryo! SUNDAY INQUIRER. bawat kagat ay kang ninanamnam habang nakatanghod . Mayo 14.

tumaas pa ito mulang 30% at naging 33%. miserable ang buhay sa . Sa punto tuloy ni MacDonald. sa kabilang banda.3% ang pambansang ekonomiya noong nagdaang taon. tinuligsa naman niya ang paglaganap ng karalitaan dito batay sa ipinalabas na datos ng NSCB (National Statistical Coordinating Board). Umuunlad nga ba ang pambansang ekonomiya sa ilalim ng liderato ni La Gloria? Kung totoo ito. PUP. at hindi mapagkalooban ng kinakailangang edukasyon ang mga anak? Bakit. at kami‘y nagkatinginan siya‘y napangiti ako‘y napaluha at napatadyak sa matigas na lupa. sabi niya. para sa masang sambayanan. hanggang ngayon. (TRENDS.‖ Gayunpaman. sa kabuuan. ―kailangang pagsikapan ng gobyernong maisakatuparan ang mga layunin ng Millenium Development na ating pinagtibay para tiyak na mapagkalooban ng nararapat na serbisyo sa kalusugan at edukasyon at maging kabahagi sa pag-unlad ng ekonomiya ang pinakamahihirap na mga komunidad. waring gusto naman niyang isumbat sa pambansang liderato kung bakit maraming mamamayan ang nagdaralita at nabubuhay sa wala pang $1 sa bawat araw. ―kinikilala namin na pinakamahusay itong makroekonomikong nagawa sa loob ng 50 taon.sa kanyang paanan ang ilang pulang langgam. na lutasin ng pamahalaan ang mga pagdukot at pagpatay na pampulitika sa bansa na tumindi mula nang maluklok sa kapangyarihan noong 2001 si La Gloria. Binigyang-diin pa nga niya na lalong lumalaki ang agwat na naghihiwalay sa mayaman at sa maralita. milyun-milyong Pilipino ang walang bahay at lupa.3% pagsulong diumano noong 2007 ng kabuuang produkto ng bansa o GDP (gross domestic product) at. Sa datos ng NSCB. 1989) T sub ib o Ng P anlilinlan g April 2. bakit lumalaganap pa ang karalitaan? Bakit tuluy-tuloy ang pandarayuhan – magpaalipin man – ng milyun-milyong manggagawang Pilipino kung gumaganda nga ang buhay sa Pilipinas? Bakit mga isang milyong Muslim sa Mindanaw ang umaasa sa donasyong pagkain ng ibang mga bansa (World Food Programme) upang makatawid-gutom sa araw-araw? Bakit. pagkatapos. Ordonez (Editoryal) PARANG HINIMAS saka binatukan ni Embahador Alistair MacDonald ng EU (European Union) ang administrasyon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa Kapihan sa Sulo Hotel kamakailan nang purihin niya muna ang ipinagyayabang ni La Gloria na 7. Ayon nga kay MacDonald.‖ Kailangan din. Kahindik-hindik – kung totoo – na sumulong ng 7. walang trabaho. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.

5% lamang ito. 5. tanong niya. sinalubong agad siya ng nagpoprotestang migranteng mga manggagawa na pawang nakaputing maskara at may nandudumilat na mga titik na: ―sinungaling.‖ at ―mamamatay-tao. di nga kasi.6% lamang ang mararating na GDP ng bansa sa 2008. sa opinyon nito. Kung susuriin. napulot ni La Gloria ang ipinagyayabang na datos – hanggang Hong Kong sa tatlong araw na 11th AIC (Asian Investment Conference. bakit 150. hindi pagwawaldas!‖ at ―Patalsikin si Gloria. dating direktor heneral ng NEDA (National Economic Development Authority) at propesor ngayon ng ekonomiya sa Unibersidad ng Pilipinas. binigyang-diin niya. dapat na tumaas pa kung talagang mabilis ang pagsulong ng pambansang ekonomiya. ayon naman kay Cielito Habito.3% GDP. taliwas sa takbo ng kasaysayan ang ipinagyayabang ng rehimen na 7.sariling bayan. pinakamababa ang naturang bilang na. kung gayon.‖ sabi niya.‖ ―mandaraya. ang binibilog ang ulo o inuutong masang sambayanan? Sa Dagat Ng Ap o y Ng M ga B end ita April 1. Sa maikling salita. ―Maraming mga dahilan upang pagdudahan ang mga datos na ibinibigay ngayon sa atin. hindi tunay na larawan ng pambansang ekonomiya ang ipinipinta sa sambayanan ng naghaharing rehimen. Sa punto nga ng Global Source na nakabase sa New York. sa tingin ng Global Source. Kung totoong umuunlad ang ekonomiya. Saan. mga 5.000 trabaho lamang ang nalikha ng gobyerno noong 2007? Sa nakaraang mga taon.‖ O talagang nasasarapan si La Gloria sa pagsakay sa tsubibo ng panlilinlang habang dayukdok naman at nagdaralita.3% GDP noong nagdaang taon? O mahilig siyang magpunta sa Enchanted Kingdom sa Laguna at nakahiligan niyang sumakay sa tsubibo (ferris wheel) ng panlilinlang upang makapangunyapit lamang sa kapangyarihan? Hindi na tuloy katakataka na sa Grand Hyatt Hotel sa Hong Kong. dati ring direktor heneral ng NEDA.‖ may mga plakard pa ang iba na malinaw na nakasulat ang ―Bigas. Marso 31-Abril 2 ngayon) – na nakamit ng bansa ang 7. sa kabilang banda. Salungat din sa reyalidad ang 7. ―waring isang kathang-isip na estadistika‖ ang sinasabing 7. . lalo ngayong patuloy ang pagtaas ng presyo ng langis at pangunahing mga bilihin unang-una na ang bigas? Ayon nga kay Felipe Medalla.3% pag-unlad ng ekonomiya at.3% pagsulong ng GDP. Ordonez (Tula) sa dagat ng apoy ng mga bendita tayo‘y magmimisa… habang iniluluwa ang may lasong ostiya sa mga simbahan at mga kapilya ating itataas ang kalis na bungo at bubusan ng sariwang dugo ang santong rebulto at mukha ni kristo. binigyang-diin niya. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.

sa dagat ng apoy ng mga bendita tayo‘y magmimisa… bendisyon ng tabak at koro ng bala himno ng pulbura‘t mga dinamita wawasaking lahat mga bartolina ng layang kinulong ng puting demonyo at magbabanyuhay lahing Pilipino. sa dagat ng apoy ng mga bendita bayaang ang bungo‘y mabiyak habang nagmimisa… isabog ang dugo at utak sa mga kalsada sa bukid at lungsod sa burol at bundok sa lupang binaog ng salot na krus ng ubaning santo at ng mga ganid sa mga kumbento. sa dagat ng apoy ng mga bendita dadasalin natin marahas na nota ng pakikibaka… di na tayo luluhod na muli . sa dagat ng apoy ng mga bendita titipunin natin namuong luha ng mga kandila… bawat estampita‘t mga kandelabra sa altar ng dusa butil ng rosaryo sa mga sakristiya mailbag na kalmen sa dibdib ng masa at bibliya ng pera ang ipambabala sa nalikhang kanyon ng pakikibaka.sa dagat ng apoy ng mga bendita tayo‘y magmimisa… pulpito natin ang puso ng masa bayaang magsermon tabak at pulbura papagkumpisalin lahat ng may sala piliting lumuhod ang pari at mongha pahaliking lahat sa paa ng indio himurin ang sugat ng mga anino.

patawarin anak mong nagkasala. mga Barabas naghaleluya. 1995 Ave. Enero 25. Ordonez (Tula) Nang dumalaw sa bansa si Papa Pablo VI. Ave. Diyos Anak. 27. Ave. Diyos Ama. Ave. benedictus qui venit in nomine domini Diyos Ama. Diyos Anak. nangumpisal pa sa poon. Giovanni Battista Montini. Servus Servorum Dei nang iluwa ka ng Alitalia. Mea culpa. nang sa kanto‘y magdaan ang Santo Papa ako po‘y nasa kubeta… nagbebendita‘t nagdaraos ng sariling misa.habang nagmimisa upang maglagablab ang mga bulaklak upang ang amiha‘y humalakhak upang ang talahib ay umindak at sa basbas ng ngitngit ng lintik iwawagayway natin ang nagdurugong bandila sa bawat dampa ng mga inalila bawat luha‘y magiging punglo ng paglaya! Sunday Inquirer. Viva!Viva Il Papa! Hosanna in excelsis. mea maxima culpa. Nob. mea culpa. 1970. ni hindi ko man lamang nakita ang tiara ng Santo Papa… nang magpunta siya sa Luneta at magmisa. Birheng Maria! ipanalangin ang anak mong nagkasala. Pater Patrum! inodoro‘y nagkumunyon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. mea maxima culpa. Ave. Diyosa Espiritu Santa. Diyosa Espiritu Santa! ako po‘y huwag bulagin ng mga kalmen at estampita . mea culpa. P ater P atr um March 31. Mea culpa. Ave. ako po‘y umiinom ng hinebra sa restawran ni San Da Wong sa Ermita.

Ave. Ave. Ave Maria! Quod in carnem transit panis. Mea culpa. Ave. Diyosa Espiritu Santa! ipanalangin kaluluwa ng anak mong nagkasala. Diyos Anak. Ave. Ave. Ave Maria! ang pari‘y nagbibilang ng pilak sa sakristiya. kampana‘y kumakalembang Sit laus plena. Pater Patrum! ako po‘y nagugutom… sitsiritsit alibangbang. sit decora… mag-antanda at magdasal. bawat araw. Diyos Anak.habang ang kandila‘y bangkay na naagnas sa bawat kandelabra. Santo Papa! Santo Papa! puto seko‘t puto maya… inuuod ang kumbento‘t mga mongha bawat santo‘y nakanganga sa isusubong ostiya. sit sonora. quod non capis. Ave. Diyos Ama. salaginto‘t salagubang bawat oras. mea culpa. nakaamba kumikislap na espada sa plato ng espagheting Piccolinong may bendita ng ketsap Papa. Pater Patrum kalyehon ko‘y inaagiw barungbarong at estero‘y nakatanghod sa kopita. Kahit ako po‘y di lumuhod sa Santo Papa nakita ko naman ang kanyang anghel de la guwardiya sa bote ng La Tondena… Michaelem Archangelum. mea maxima culpa! krusipiho at rosaryo‘y ipinanguya ko sa basura. sit jucunda. et vinum in sanguinem. Ave. animosa firmat fides.t kandelabra araro ko‘y nakapangaw sa tumana armalite ay umaawit sa Candaba. Diyos Ama. Diyosa Espiritu Santa! . Ave. quod non vides.

ipinaliwanag ni Sekretaryo Arthur Yap ng Agrikultura kay La Gloria ang hinaharap na kakulangan sa bigas ng mundo. itinigil na ng Vietnam ang eksportasyon ng bigas at isang milyong metriko tonelada na lamang. tuluy-tuloy diumano ang pambansang kaunlaran at maihahatid niya sa piling ng mauunlad at industriyalisadong mga bansa sa malapit na hinaharap ang kanyang Matatag na Republika. Batay naman sa dalawang dokumentong nakuha ng KMP (Kilusang Magbubukid ng Pilipinas) mula sa NFA (National Food Authority) at Kagawaran ng Agrikultura. Lopez upang bumili sa ibang bansa ng 500. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. 50-M MT ang Indonesia at 6-M MT ang Thailand na. ngayon pa lamang. Pampanga na ―hindi kukulangin sa bigas‖ ang bansa sa kabila ng pagbagsak ng pandaigdig nitong suplay at pagtaas ng presyo. Idagdag pa nga ang prediksiyon ng PAG-ASA na. ang kaya nitong ibenta sa Pilipinas Tinatayang hanggang 4. nananawagan na sa Malakanyang sina Sen. 2008. naging 27% mulang 24% buhat noong 2003 hanggang 2006 ang maralitang mga pamilya sa bansa at. limang bagyo ang inaasahang mananalasa sa bansa – bukod sa mga pagbaha sa Gitnang Luson na . 9. natural. kung tutuusin. Santo Papa.000 metriko toneladang bigas at. sa kabilang banda. Dis. Gaya lamang ito ng paulit-ulit na pangangalandakan ni La Gloria na ―patuloy na sumusulong ang ekonomiya at nababawasan ang karalitaan‖ sa kapuluan kaya. gawin na lamang itong kalahati. 1970ve Gasgas Na ng B ulad as March 26. Sikmura nga ng publiko ang nirerendahan gayong sa kabilang banda. noong Pebrero 27. ilang mandurugas lamang sa lipunan ang nakikinabang habang nananatiling may bulser (kanser sa bulsa) ang nakararaming masang sambayanan. sa pamamagitan ng isang memorandum. Maliwanag naman. kung sumulong man ang ekonomiya. Ano ngayon ang buladas at palabas ng Malakanyang na walang krisis sa bigas na nakaamba sa bansa? Una. Noon pa mang Pebrero 11. hanggang Hunyo. Isang malaking kahangalang ipinayo pa nito tuloy kamakailan sa mga mamamayan na sa halip na isang tasang kanin ang kainin. parang bagyong hindi maiiwasan ang krisis sa bigas na nakaamba sa bansa kaya. Mar Roxas at Loren Legarda na pag-aralan at paghandaan ito. batay sa estadistika. Ordonez (Editoryal) GARAPAL at matinding panlilinlang sa sambayanan ng umiiral na rehimen – at nakaugalian na ito – ang pahayag kamakailan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa Mabalacat. walang habas naman ang pandarambong sa pera ng bayan sa napakatiwali na‘t umaalingasaw na burukrasya. ang utak ko‘y talahib na naglagablab at nagsayaw ang mga alitaptap! PILIPINO FREE PRESS. humingi na ng pahintulot mula sa Lupon ng NFA ang administrador nitong si Jessup P. sabi ng mga opisyal nito. hindi kayang sumuporta sa kailangang bigas ng ibang mga bansa sa rehiyon. lamang — na tiyak na pipinsala sa agrikultura.Kagabi.5 milyong metriko tonelada ang aanihin lamang nito sa Abril. sa ilalim ng kabisote niyang liderato at mailusyong diwa.

Ngunit. pinagtatalunan pa ng mga eskolar kung nararapat kilalanin o hindi si Rizal bilang ating pambansang bayani. Si Rizal At An g P amb an sang Kala yaan March 25. halimbawa. Sa kabila ng malinaw na reyalidad. ―ang ating pambansang bayani ay hindi naging puno ng rebolusyon. Hindi nga lubusang malulutas ang paulit-ulit na krisis sa bigas sa pamamagitan ng paulit-ulit ding importasyon nito. kaya pa nilang mag-ilaw ng gasera o magtiis sa dilim ng gabi pero. sa ating bansa. dapat na ring ibasura ang pagpapahintulot sa dayuhang mga korporasyon na gamitin ang malalawak na lupain sa bansa. Hindi nga gasgas nang mga buladas ng naghaharing rehimen para lamang makapangunyapit sa kapangyarihan ang lunas sa krisis na itong kinakaharap ng bansa.Paano. itinanghal na pambansang bayani ang mga naging lider ng kani-kanilang rebolusyon gaya. ni George Washington ng Amerika. tumaas man nang tumaas ang presyo ng elektrisidad. Japan at Amerika. walang kinikilalang batas ang hungkag na mga sikmura. baka kainin na nila maging si La Gloria at iba pang pinagpala‘t naghahari-harian sa lipunan. ipinahihiwatig na ng mga senyales sa lipunan na lubhang maselan ang kinakaharap ng bansa na krisis sa bigas. itinakwil niya ang . Ngayon pa nga lamang. Nararapat lamang. Sabi nga. 120 kilong bigas – kung kumakain pa nang ayos at may ibibili pa – ang kunsumo ng isang Pilipino sa loob ng isang taon. kapag sikmura na nila ang pinipilipit ng gutom. Isa pa. hanggang ngayon. Ayon nga kay Rep. kaya pang maglakad ng ordinaryong mga mamamayan. iukol ang malaking bahagi para pagtamnan ng palay. Sa katunayan. ni Simon Bolivar ng Timog Amerika. Sa ibang mga bansa. ayon pa rin sa kanya. Sikmura ng bayan – lalo na ng masang sambayanan – ang pangunahing nakataya dito. at sensitibong problema ng bansa sa bigas – bukod sa nandudumilat. Rafael Mariano ng Anakpawis at pangulo ng KMP. ipatupad ang tunay na reporma sa lupa para mapaunlad hindi lamang ang produksiyon ng palay kundi ang mismong miserableng buhay ng mga magsasaka at ng kani-kanilang pamilyang matagal nang itinanikala ng mga asendero‘t propiyetaryo ang buhay at kinabukasan sa ilalim ng mapambusabos na sistema. Ordonez (Lathalain) MAGPAHANGGANG NGAYON. batay sa mga aral ng kasaysayan. kung maaari. na krisis pampulitika‘t pang-ekonomiya – lubha ngang napakabalintunang nagkukubli pa rin ang mga makapangyarihan sa likod ng gasgas nang mga buladas o tandisang kasinungalingan sa halip na gumawa ng kongkretong mga hakbang upang puspusang makabayang harapin at lunasan ang pambansang mga problema. kung gayon. ayon sa mananalaysay na si Renato Constantino. ayon sa kanya. matutugunan ang pangangailangang bigas ng bansa? Batay sa pagsusuri. tumaas man nang tumaas ang presyo ng langis at pamasahe. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Sabi nga. ni Ho Chi Minh ng Vietnam. Panahon na ring buwaging ganap ang mapagsamantalang kartel ng bigas sa Binondo at. lalo na ang hawak ng China. higit sa lahat. tapal-tapal lamang na parang ―bandaid‖ ang ginagawang solusyon ng Malakanyang sa problemang ito. na pag- aralang mabuti kung paano wastong magagamit ang mga lupain at. at nina Sun Yat-sen at Mao Tse-tung ng Tsina. ni Lenin ng Rusya.

at ang mga repormang magmumula sa ibaba ay nakakamit nang pabaluktot. nang ilunsad pa rin ang kilusang salungat sa aking payo. at naghimagsik na sa wakas upang putulin ang tanikala ng pagka-alipin sa ilalim ng kolonyalismong Kastila? O naniniwala kaya si Rizal. at inuulit ko ito. Sumulat din ako.rebolusyon. at nang sadyain siya doon nang malaon ni Dr. tinuligsa niya ang himagsikan at ang Katipunan. muling ipinadakip ng mga prayle at ng mga awtoridad na Kastila si Rizal.‖ Bakit ganoon ang pahayag ni Rizal? Bakit hindi niya ikinatuwa na nagising na rin ang sambayanan. ipinalagay ko na isang kapalaran ko kung sa kabila ng anumang pagpapakasakit ay mahadlangan ko naman itong mga walang kabuluhang kapahamakan. maaalaala rin na nagboluntaryo si Rizal na maging doktor ng hukbong Kastilang nakikidigma noon sa Cuba. na maililigtas niya ang kanyang sarili sa mga Kastila? Higit na maituturing natin siyang bayani kung inihandog niya ang kanyang sarili na maging doktor ng mga Katipunero kaysa maging manggagamot ng mga sundalong Kastilang nakikidigma noon sa Cuba. Dahil sa ako‘y naniniwala na magdudulot lamang ito ng maraming kahirapan. Batay sa manipestong ipinalabas niya noong Disyembre 15. kinalaban ko ito. mahigpit na tinanggihan ni Rizal ang alok na iyon. malupit at binalak na lingid sa aking kaalaman. isang paninirang-puri sa ating mga Pilipino at inilalagay sa alinlangan ang lahat ng maaaring magtanggol sa ating layunin. 1896 ang himagsikan ng Katipunan sa pamumuno ni Andres Bonifacio. Ano nga kaya ang ideya ni Rizal tungkol sa pambansang kalayaan? Kung tinutulan niya ang pagkakamit ng kalayaan sa pamamagitan ng rebolusyon. 1896. at walang katiyakan. sa pamamagitan ng nabanggit na manipesto. di maaasahan. at ipinakita ko na ang kilusang ito ay tiyak na hindi magtatagumpay.‖ Maaalaala. At higit pa rito. kusa kong inihandog hindi lamang ang aking mabuting pakikitungo kundi ang aking buhay at pati na rin ang aking pangalan upang ito‘y magamit sa anumang paraang makasusugpo sa paghihimagsik. kagaya ng gusto niyang mangyari sa kanyang mga nobelang Noli at Fili. Ngunit nang papunta na siya doon. nang hulihin si Rizal noong Hulyo 6.Kinasusuklaman ko ang salaring pamamaraang ito at itinatatwa ko ang anumang pakikisali rito. Buong pusong kinahahabagan ko ang mga walang kabatiran na nalinlang upang sumanib sa kilusang ito. hindi ko maiiwasan ang sumpain at isinusumpa ko itong himagsikang ito na itinuturing kong baligho. ―Sa ganitong paniniwala. ano kaya ang ipinalalagay niyang tamang pamamaraan upang .Hindi ba sangayon si Rizal na kailangang makamit ang pambansang kalayaan sa pamamagitan ng himagsikan? O naniniwala kaya siya na hindi pa handa noon ang sambayanan? Nang sumiklab noong Agosto 23. Ipinahayag niya: ―Sa simula pa lamang nang mapansin ko ang binabalak. na ang mga reporma ay dapat magmula sa itaas. tinutulan ko ito. Pio Valenzuela upang himuking maging pandangal na tagapangulo ng Katipunan. 1892 at ipatapon sa Dapitan dahil sa pagkakatatag niya ng La Liga Filipina. Walang pasubali niyang tinutulan ang kilusan nina Bonifacio at ng mga Pilipinong nakibaka upang matamo ang pambansang kalayaan.

iminungkahi noong 1901 ni Gobernador Heneral William Howard Taft sa Philippine Commission na kailangang humirang ng pambansang bayani ang ating bansa. Sa aklat namang ―The Philippine Island‖ ni W. Ipinagdiriwang ang araw ng kanyang kamatayan. gayundin ang marubdob niyang pagmamahal sa kanyang bayan at ang pagiging martir dahil sa pagmamahal na ito. Batay sa kasaysayan. magiging ganap na malaya kaya at nagsasarili .‖ Hindi pinili ng naturang komisyon si Hen. na gusto ng mga Amerikano na hindi marahas at kontra rebolusyon ang ating maging pambansang bayani. Iginiit niya ang pagbabago mula sa loob sa pamamagitan ng propaganda. masyado daw namang radikal si Andres Bonifacio. Sinabi ni Forbes: ―Tunay na karapatdapat na kilanlin si Rizal bilang pambansang bayani ng bayang Pilipino. araw ng kamatayan ni Rizal. bakit siya itinanghal na pambansang bayani? BAGAMAN hindi mapapasubalian ang mga dakilang katangian ni Rizal. pangmadlang edukasyon at pagpukaw sa budhi ng bayan. at sa salapi… at itinuturo sa mga bata sa pambayang paaralan sa lahat ng dako ng kapuluan na igalang siya na pinakadakila sa lahat ng mga bayaning Pilipino. Sa librong ―Between Two Empires‖ ni Theodore Friend. Batay sa naturang mga punto. ipinalabas ng Philippine Commission ang Batas Blg. ang ideyang ito ni Rizal ang ginamit ng mga mananakop na Amerikano sa kanilang mga layuning kolonyal. nang sakupin tayo ng mga Amerikano.‖ Malinaw. kung gayon. Idinagdag pa ni Forbes na ―si Rizal ay di kailanman nagtaguyod sa kasarinlan at hindi rin niya sinang-ayunan ang armadong pakikipaglaban sa pamahalaan. inilagay ang kanyang larawan sa selyong karaniwang ginagamit sa kapuluan. at Jose Luzurriaga. 345 na nagtadhanang maging pista opisyal ang Disyembre 30. Sapagkat binibigyang-diin ni Rizal sa kanyang mga akda ang kahalagahan ng edukasyon tungo sa ikapagkakaroon ng isang bansang malaya. Benito Legarda. 243 na nagpahintulot na magkaroon ng pambansang abuluyan upang maipatayo ang monumento ni Rizal sa Luneta. Idinulot lahat ng pamahalaang Amerikano ang maaaring itulong sa pagpaparangal na ito. 137 na nagtatadhanang ang Morong ay panganlang lalawigan ng Rizal. hindi kagaya nina Bonifacio at Mabini na ang mga ideyang rebolusyonaryo ay salungat sa patakarang kolonyal ng Amerika. lumilitaw na ang mga Amerikano ang nagproklama sa kanya upang maging pambansang bayani ng Pilipinas. malinaw na isinulong nang husto ng mga Amerikano ang pagiging pambansang bayani ni Rizal. sinabi ni Taft: ―Kasama ang ilang pinunong Amerikano at ilang reaksiyonaryong Pilipino. at ang Batas Blg.Kinabibilangan ng tatlong ilustradong Pilipino ang naturang komisyon – sina Pardo de Tavera. pinili si Rizal bilang huwarang bayani higit sa ibang katimpalak.makamit noon ng Pilipinas ang kalayaan? Ang mga ideya kaya niya hinggil sa kalayaan ay angkop pa sa ating panahon? Kung hindi nga naging lider ng rebolusyon si Rizal. Matapos ngang mapili si Rizal. at lubha daw namang suwail si Apolinario Mabini. sinundan ito ng Batas Blg. Cameron Forbes. Emilio Aguinaldo sapagkat lubha raw mapanlaban. maitatanong natin ngayon: Angkop pa kaya sa ating kasalukuyang panahon o lipunan ang mga ideya ni Rizal tungo sa kalayaan at kasarinlan? Kung susundan natin ang kanyang mga ideya.

Hiniling nila na bigyang pagkakataong humawak ng mataas na puwesto sa gobyernong Kastila ang mga Pilipino.‖ Sa kabanata 50 ng nobela niyang Noli Me Tangere. kung maaari. Nang hindi maibigay ang mga repormang nabanggit. kagaya ng pagiging kinatawan sa Cortes o Kongreso ng Espanya. batay sa isa niyang liham kay Andres Bonifacio. Lopez Jaena. ayon kay Renato Constantino. marahil si Marcelo H. kaya‘t nagtayo ako ng paaralan. maaaring ipinahiwatig ni Rizal ang pagtutol niya sa rebolusyon at pagbibigay-diin sa edukasyon para makamit ang kalayaan. kapag walang liwanag ay walang landas. Sinabi ni Ibarra: ―At kung ang madlang taong iyan ay makikita kong may sandata ay pipiling ako sa pamahalaan at sila‘y aking kakalabanin. Higit sa lahat. likas niyang minaliit ang lakas at katalinuhan ng masa. sapagkat di ko aariing bayan ang madlang taong iyan. magkakaroon sila ng sariling personalidad at magiging karapat-dapat silang maging malaya. Naniniwala siya na ang kalayaan ay hindi isang pambansang karapatan kundi isang bagay na ipinagkakaloob sa karapat-dapat tulad ng medalya para sa mahusay na ugali. ayon kay Elias. hindi kolonya. Hiniling nila na pagkalooban ng pantay na karapatan ang mga Pilipino kagaya ng mga karapatang pampulitika at pangkabuhayang tinatamasa noon ng mga Kastila sa Pilipinas. at ninanasa ko pa rin ito. Marcelo H.‖ Samakatuwid.‖ Ganap na nilinaw ni Rizal ang tunggaliang ito ng paniniwala nina Elias at Ibarra tungkol sa kalayaan sa sinulat niyang manipesto noong Disyembre 15. na talagang kailangan nang maghimagsik ang sambayanan upang putulin ang tanikala ng pagkaalipin ngunit.‖ Ang kalayaan diumanong hinihingi ni Rizal. maging probinsiya. sa unti-unting pagkakasulong. 1896. del Pilar at ilan pang Pilipinong nasa Espanya noon. gusto ni Rizal na magkaroon muna ng edukasyon ang mga mamamayan bago maging malaya at naniniwala siyang ang edukasyon at kalayaan ay dapat na laging magkaugnay kagaya ng kanyang sinabi sa sanaysay niyang ―Sobre la Indolencia de los Filipinos‖ na ―kung walang edukasyon at kalayaan na siyang . del Pilar lamang ang ganap na naniwala. ay ―yaong kalayaan lamang na kailangan ng piling uri upang umunlad ang kanilang kabuhayan at hindi inakala ni Rizal na ang pampulitikang kasarinlan ang siyang pangunahing kailangan bago natin makamit ang kalayaan. ayon pa rin kay Constantino.‖ Ngunit.ang ating bansa?At kung hindi na angkop ang kanyang mga ideya. hinahanap ko ang kabutihan niya sa pamamagitan ng pagdunong. makikitang hindi ang paghiwalay ng Pilipinas sa kandungan ng Espanya ang kanilang hinihingi kundi mga reporma lamang sa pamamahala ng gobyernong Kastila sa Pilipinas. Batay sa aklat na ―Pride of the Malay Race‖ ni Ramon Ozaeta. sa usapan nina Elias at Ibarra. ano ang nararapat namang gawin kaya ng sambayanang Pilipino? Ano nga ba ang ideya ni Rizal tungkol sa kalayaan? Ito ba‘y nangangahulugang isang bansang may kasarinlan? SA PANAHON ng Kilusang Propaganda na kinatawan nina Rizal. ―isinumpa ni Rizal ang Rebolusyon sapagkat bilang isang ilustrado. Ibig ko ang kanilang kabutihan. Ngunit ipinalalagay kong pangunahing batayan ang edukasyon ng mga mamamayan upang sa pamamagitan ng edukasyon at pagsisikap. sinabi ni Rizal: ―Mga kababayan. nagbigay ako ng mga patunay higit kaninuman na pinakananasa ko ang kalayaan ng ating bansa. ―kung walang kalayaan ay walang liwanag. ng Espanya ang Pilipinas.

Parang wala pang tiwala noon si Rizal na magagampanan ng sambayanan ang mga tungkulin para sa kalayaan kaya maging sa kanyang mga akda. nagtatalong lagi ang kanyang mga tauhan – halimbawa‘y sina Elias at Ibarra. walang hakbang na magbubunga ng ninanasang resulta. o sina Simoun at Padre Florentino – tungkol sa kung paano mapalalaya ang bansa. at iba pang mga pinag-uusig. Hindi ako naniniwala na ikaw bilang isang malayang mamamayan ng Europa ay magnanais na pagpayuhan ang mabuti mong kaibigan na pagtiisan na lamang ang lahat at kumilos na kagaya ng isang taong duwag. 1896? . Katunayan. sa pamamagitan ng pagmamahal sa katarungan. kasamaan. na kami‘y matiisin at mapagmahal sa kapayapaan… Ngunit may wakas ang lahat sa buhay na ito. ipagkakaloob ng Diyos ang sandata. ang ibig kong sabihin ay kung wala nang nalalabing pag-asa kundi yakapin namin ang aming pagkawasak sa pamamagitan ng digmaan. kundi dapat muna tayong maging karapat-dapat sa pamamagitan ng pagdakila sa katalinuhan ng tao.‖ Naniniwala marahil noon si Rizal na hindi pa handa ang bayan sa pagyakap sa kalayaan at hindi pa iyon ang takdang panahon para maghimagsik ang sambayanan.lupa at araw ng isang tao. sa kabila nito. at sisikat ang kalayaan tulad ng unang bukang-liwayway. gaya nang alam ng lahat. katuwiran at kadakilaan sukdulang ibuwis ang ating buhay – at kung marating na ng bayan ang tugatog na ito. ipinahayag niya: ―Matitiyak ko sa iyo na hindi ko ninanais na makisangkot sa anumang binabalak na paghihimagsik na sa palagay ko‘y hindi pa napapanahon at lubhang mapanganib. kasakiman. Makikita sa Noli at Fili na pabor sina Elias at Simoun sa paghihimagsik. ng isang taong walang katapangan. lumilitaw na pinag-isipan din ni Rizal ang paggamit ng lakas para makamit ang kalayaan. sa punto ni Rizal. sina Simoun at Basilio. walang walanghanggan sa mundong ito. 1896 sa kaibigan niyang eskolar na Austrian na si Dr. madudurog ang paniniil. batay sa aklat na ―The First Filipino‖ ni Leon Ma.‖ Pero bakit nga nang sumiklab ang himagsikan ng Katipunan noong 1896. gayundin sina Kapitang Pablo at Kabesang Tales. at kabilang na rito ang aming pagtitiis. sapagkat hindi mapapasubaliang katotohanan. sa sulat ni Rizal na may petsang Hunyo 19. kapag mamatamisin pa ng mga Pilipino ang mamatay kaysa pagtiisan pa ang kanilang mga kasawian at paghihirap. Guerrero.‖ Sa usapan naman nina Padre Florentino at Simoun sa huling kabanata ng El Filibusterismo. walang repormang posibleng maganap. Ang Espanya ang dapat mamili: kapayapaan o pagkawasak. inamin ni Simoun na nagkamali siyang udyukan ang bayang maghimagsik. gayundin sa kanyang mga pamamaraan upang ilunsad ang rebolusyon. Ngunit kung itinutulak kami ng pamahalaan tungo doon. mawawasak ang mga diyus-diyosan. gaya ng pagpapalaganap ng katiwalian. Gayunpaman. at pagbulok sa lipunan. Lumilitaw tuloy na. ako man kung gayon ay magpapanukalang gumamit ng marahas na pamamaraan. tinutulan at isinumpa ito ni Rizal batay nga sa manipesto niyang may petsang Disyembre 15. Ferdinand Blumentritt. ang tamang paraan upang makalaya ang bansa ay ang mga binigyang-diin ni Padre Florentino: ―Hindi ko sinasabi na ang ating kalayaan ay matatamo sa pamamagitan ng dulo ng espada sapagkat hindi makabuluhan ang papel na ginagampanan ng sandata sa pangkasalukuyang pangyayari.

Ipinahayag ni Rizal: ―… ipinapakahulugan ng marami na ang aking pariralang magkaroon ng kalayaan ay katumbas ng magkaroon ng kasarinlan. may petsang Disyembre 12. ngunit naniniwala ring wala silang sapat na kakayahan kapag iba naman ang kanyang tinitingnan. sa kanyang nawalang Eden. Alemanya. na naniniwalang may ganap na kakayahan ang kanyang mga kababayan kapag tinitingnan niya ang kanyang sarili bilang isa sa kanilang kadugo. ang pagkakaiba ng kalayaan (freedom) at kasarinlan (independence) upang patunayan marahil sa mga awtoridad na Kastila na hindi ninais humiwalay at magsarili ng Pilipinas sa kandili ng Espanya sa pamamagitan ng rebolusyon. na sakupin tayo. at lalo na ng Holland. Sa kanyang sanaysay na ―Ang Pilipinas sa Darating na 100 Taon‖ na paputul-putol na nalathala sa La Solidaridad mulang Setyembre 30. mahalaga tuloy banggitin ang obserbasyon ni Miguel de Unamuno. Sinabi ni Unamuno: ―… sa palagay ko. Maaaring maging malaya ang isang bayan nang hindi nagsasarili. 1889 hanggang Pebrero 1. muling bubuksan at pauunlarin ang mga minahan. sa kanyang pinakamamahal na lupa ng araw at Perlas ng Silangan.‖ Makabuluhan din marahil na banggitin dito ang pananaw ni Rizal tungkol sa isang malayang Pilipinas. magiging malaya tayong kagaya ng ibong nakawala sa hawla. Ito‘y dalawang magkaibang bagay. ―ang dakilang Amerikanong Republika‖ ang ―maaaring mangarap sakupin tayo balang araw. ninanasa niya iyon. isang kaluluwang natatakot sa rebolusyon pero. Pransiya. at ito ay higit na totoo kapag sila‘y nagtatalo.Nilinaw pa nga ni Rizal sa kanyang liham na sinulat sa loob ng bilangguan.‖ At kapag malaya na tayo. 1896. ang pangingisda at maritima. ―maghihimagsik ang mga Pilipino at balang araw ay ganap naidedeklara ng Pilipinas ang kanyang paglaya‖ sa kamay ng Espanya. Ipinahayag niyang ―muli. Ang nabanggit pa ngang liham ang ginamit ng kanyang tagapagtanggol at iniharap sa hukumang humatol sa kanya ng kamatayan. Sapagkat mismong si Rizal ay diwa ng pagsasalungatan. Nakita rin niya na hindi nanaisin ng Inglatera. Manapa. at muling makakamit natin ang . ang kalakalan. at maaari namang magkaroon ng kasarinlan nang hindi malaya. isa siyang taong sa isang sandali ay nagtitiwala at hindi sa kanyang mga kababayan at kalahi.‖ Sa punto ng kalayaan at rebolusyon o tungkol sa pagsasalungatan ng kanyang mga tauhan sa dalawa niyang nobela ukol sa bagay na ito. 1890. Ang lahat ng kontradiksiyong ito ay nagkasanib-sanib sa kanyang mapangarapin at matulaing pag-ibig sa bayan. Ang ibang nagpapatunay na ang sinabi ko ay kasarinlan ay pinauna ang kariton sa kabayo o nagsisinungaling.Lagi kong ninanais ang kalayaan ng Pilipinas at ipinahahayag ko ang aking damdamin. siya ay kapwa si Ibarra at si Elias. ng pananalig at kawalang-tiwala. malinaw na nakita ni Rizal na kung hindi magbabago ng pamamahala ang gobyernong Kastila sa Pilipinas. Si Rizal ay isang taong lagi nang naninimbang sa pagitan ng pangamba at pag-asa. isang eskolar na Kastila na nakasabay ni Rizal sa Unibersidad Central de Madrid.‖ Sinabi pa niyang ―malaya nating papasukin ang malawak na daan ng kaunlaran‖ at muling mabubuhay ang pagsasaka o agrikultura. hinggil sa katauhan ni Rizal. sa kaibuturan ng kanyang sarili. ang ating kalayaan ―ay buong tapang nating ipagtatanggol kahit sa pamamagitan ng dugo at pagpapakasakit. kagaya ng bulaklak na bumubuka sa simoy ng hangin.

Elvis Presley. at marami pang iba. mula nang agawin ng mga Amerikano ang tagumpay ng Rebolusyong 1896 dahil sa panlilinlang kay Heneral Aguinaldo nina Konsul Pratt at Wildman. ay nasa ilalim pa rin kapritso‘t bendisyon ng Amerika. at Komodor George Dewey – batay sa mga ulat sa librong ―Little Brown Brother‖ ni Leon Wolffe at ―In Our Image‖ ni Stanley Karnow.‖ sabi ni Constantino. Sapilitang isinaksak sa utak ng mga Pilipino ang mga pagpapahalagang maka-Amerikano kaya naniwala tayo na ang anumang mula sa Amerika ay magaling kaysa anumang mga bagay sa Pilipinas. gobyerno at komersiyo. nagpipilit naman tayong pilipitin ang dila‘t utak araw-araw sa wikang Ingles. maituturing na ang kanyang iniwan ay isang tagumpay (lamang) sa larangan ng kamulatan. ayon kay Karnow. labis nating pinahahalagahan ang anumang imported. Sapagkat hindi pa tayo malaya at nagsasarili noon matapos sakupin ng mga Amerikano.mga dakilang katangian na unti-unting namamatay. malinaw na sa larangan na lamang ng edukasyon. tinupad niya ang isang kahanga-hangang gawain.Nanatili tuloy na kolonyal ang kasaysayan ng Pilipinas.‖ Malinaw na ang ating sistemang pangkabuhayan at pampulitika.‖ MAGPAHANGGANG NGAYON. namamalimos. malaki ang kanyang naiambag sa tinatawag ni Constantino na ―pagsibol ng pambansang kamulatan. lumilitaw na hindi pa rin ―ganap na nagsasarili‖ ang ating bansa kahit sinasabing ―tayo‘y malaya.‖Maituturing nga siyang dakila sapagkat ―ang mga taong dakila ay yaong mga nakakaunawa ng kanilang panahon at ng tunay na pangangailangan ng madla. kaya maging sa kultura. Sa larangan ng ekonomiya. ―Bilang panlipunang kritiko at tagapagsiwalat ng pang-aapi. hindi naman maitatatwang sa pamamagitan ng kanyang mga akda. Samantalang umunlad ang ibang mga bansa hindi sa pamamagitan ng wikang Ingles kundi sa pamamagitan ng paggamit sa sarili nilang wika sa anumang larangan ng kanilang kabuhayan. dahil hindi lubos sapagkat itinakwil ni Rizal ang tunay na kasarinlan. Michael Jackson. nananatili pa rin tayong nakatanghod sa Amerika. ng pagpapataw ng bagong mga . sa kabilang banda. Tom Jones. lalo na‘t mula sa USA. halimbawa. ―Ang kanyang mga sinulat ay naging bahagi ng ating tradisyon ng protesta na sa wakas ay humantong sa himagsikan… bagaman. Mulang pelikula hanggang pagkain at damit.‖ Bagaman hindi nakita ni Rizal na ang pampulitikang kasarinlan ang higit munang kailangan bago makamit ang kalayaan.Itinuring nating bobo at hindi edukado ang sinumang hindi marunong ng wikang Ingles at nananatiling sa dayuhang wikang ito ang sistema ng ating edukasyon. o maging pangkultura at pang-edukasyon. nangungutang.‖ Utang sa kanya ng kasalukuyang salinlahi ang pag-unlad ng pambansang pananaw at kamulatan at pagyabong ng nasyonalismo o damdaming makabayan. kinopya ito nang pira-piraso sa edukasyong Amerikano samantalang hindi naman angkop ang agrikultural na ekonomiya ng Pilipinas sa industriyalisadong ekonomiya ng Amerika. kaya patuloy nila tayong nadidiktahan bago pautangin o ―tulungan‖ at nagagawa nga ng IMF-World Bank na manduhan ang ating pamahalaan na sundin ang kanilang mga programang pangkabuhayan na nakapipinsala naman sa sambayanang Pilipino tulad. lumikha tayo ng mga Pilipinong Frank Sinatra. isang tagumpay sa diwang panlahi. at muli nating tatamasahin at yayakapin ang kapayapaan.

Sa maikling salita. laganap ang katiwalian sa pamahalaan. ay dapat na para sa lahat ng Pilipino. mula kina Quezon.Narito ang isang lupaing sumasampalataya sa demokrasya ngunit pinatatakbo ng isang matibay na plutokrasya. huwag maging industriyalisado. at walang kontrol na pagpasok dito ng dayuhang mga produkto. upang patuloy na maging tambakan ng kanilang produkto at patuloy pang mapagsamantalahan ang mga likas nitong kayamanan at kabuhayang-bansa. ang iniluwal nating mga lider ay tau-tauhan lamang ng Amerika. isang Amerikanong Hesuwita. Roxas at Osmena hanggang kina Marcos. ―60 pamilya lamang ang kumukontrol sa ekonomiya‖ ng bansa. hindi para sa iilan lamang. Ang Pilipinas. walang disiplina. tulad ng pangarap ni Rizal. Narito ang isang lupaing iilan ang labis na mayaman habang nananatiling lubos na nagdaralita ang masa. Narito ang isang lupain ngpribilehiyo at ranggo – isang Republika na diumano‘y para sa pagkakapantay-pantay pero sinasalaula ng isang sistema ng pag-uuri-uri. hanggang ngayon. Cory at Ramos. Ang mapait na kalagayang ito ay nailarawan na ng yumaong Sen. ang ating .‖ At batay naman sa kuwenta ni Padre John Doherty. Ayon nga kay Karnow. hindi pagtataas sa suweldo ng mga manggagawa. walang pagtitiwala sa sarili. walang pagtatangkang paunlarin ang ekonomiya.buwis. Narito ang lupaing ang kalayaan at ang biyaya nito ay totoo lamang para sa iilan at isang ilusyon o pangarap naman para sa nakararami. hindi katakatakang lumaganap ang disempleyo at tumindi ang karalitaan sa bansa at lalong maging busabos ang malaking bahagi ng sambayanan. nang magtalumpati siya sa Amerika sa panahon ng paghahari sa bansa ng diktadurang Marcos: ―Ang Pilipinas ay isang lupain ng nakalilitong pagkakaiba. Malinaw na gusto ng Amerika na manatiling isang bansang agrikultural ang Pilipinas. walang matinong pagpaplanong pangkabuhayan. Benigno Aquino. ay higit ang pagmamahal sa kani-kanilang sarili. nakakulong sa kawalangpag-asa… ―walang layunin. Jr.‖ BATAY sa mga nabanggit. Dahil sa mga nabanggit.‖ Idinagdag pa niya – at halos kapareho ngayon – na halos bangkarote ang katayuan ng bansa sa pananalapi. ang umiral na lipunan – at patuloy pang umiiral – ay para lamang sa iilang piling grupo ng mga taong mapribilehiyo. ―isang ikalimang (1/5) bahagi ng populasyon ng Pilipinas ang tumatanggap ng kalahati (1/2) ng pambansang kita. maunlad at mapayapa? Marahil. at hindi naman mukhang Kanluranin sa mata ng mga taga-Kanluran. kaya nanlulupaypay ang mga Pilipino. sa katotohanan. Bunga ng katotohanang ito. Sapagkat nasa ilalim ng bendisyon ng Amerika ang kapalaran ng sinumang naging pambansang lider. maimpluwensiya‘t makapangyarihan. hindi pa natin nakikita ang tunay nating pagkalahi. mga manyikang de susing tagahimod ng pundilyo ni Uncle Sam.‖ Idinagdag pa niya na ―isa tayong bansa ng mga Asyano na hindi mukhang Asyano sa mata ng mga kapwa natin Asyano. nasaan ang Pilipinas na pinangarap ni Rizal na malaya. maliwanag na kailangan muna nilang paglingkuran ang interes ng Amerika bago ang kapakanan ng Pilipinas.‖ Isinisi ni Ninoy ang lahat sa ating mga lider – tulad ng pambansang liderato ngayon – na ―nangangalandakan ng pagmamahal sa bayan ngunit. hanggang kina Erap at Gloria.

pagiging Pilipino – sa damdamin. masasabing higit na masaklaw at progresibo kaysa kay Rizal ang ipinakitang pananaw ni Padre Jose A. Maipagmamalaki natin siya bilang Pilipino at bantayog ng lahi sa kabila ng kanyang mga kakulangan. ayon nga kay Constantino. panlipunan at pampulitika ng Pilipinas. at papatagin ng SOSYALISMO ang lahat. ―marami sa kanyang panlipunang puna ay may bisa pa rin ng lipunang piyudal at kolonyal ng kanyang panahon… . Dapat na matagal na nating naunawaan ang tunay na kahulugan ng kalayaan at kasarinlan.Pagkatapos. Naging huwaran siya ng isang uri ng kabayanihang humantong sa pagkamartir. pagpapantayin ang mga bagay sa lahat ng dakong pinaghaharian ng panatismo at relihiyon at makikita natin ang isang tunay na digmaan. at sila ang uugit ng ating kinabukasan. at sa pambansang adhikain. isang araw na maaaring di ko na makita. ang nagdaralitang masa. pamumunuan nila ang tunay na sambayanang Pilipino. sapagkat nababahiran pa ng panatismo at relihiyon ang mga ito.Mangingibang bansa ang iba.‖ Sa kabila nga ng mga kapintasan ni Rizal tungkol sa kanyang pananaw sa kalayaan at kasarinlan – pangkabuhayan man o pampulitika – at kahit higit na progresibo kaysa kanya ang pananaw ni Burgos. Ngunit hindi siya maaaring maging walang habas na tagapagpasiya sa ating pambansang layunin tulad ng tinatangkang gawin ng mga bulag na sumasamba sa kanya.‖ dagdag pa ni Constantino. makakamit natin ang higit na katarungan at mga reporma. uubusin sila – silang nagpapanggap na mga makabayan. Sinabi ni Burgos: ―Darating ang araw. Pero. na iiral sa bansa ang mga pinakabagong ideya. darating ang isang higit na matinding pagbabangon – ang paghihimagsik ng masa laban sa kapangyarihan at kayamanan at pagkatapos ay magigising ang pinakadakilang ideyang natutulog sa loob ng maraming dantaon.‖ Binigyang-diin niya na ang susunod na henerasyon ay ―dapat lamang paalipin sa tungkulin para sa bayan at hindi dapat pakasangkapan sa mapaghari-hariang mga pulitiko ng mapang-aliping kapitalismo na hawak lamang ng iilang malalaking negosyante. na wawasakin ng masa ang kanilang mga sikmura. silang mapanlinlang. ang sambayanan laban sa palsipikadong demokrasya. . makikita natin ang mga mapagpanggap na pulitiko. sa kabilang banda. Burgos sa kanyang akdang ―La Loba Negra‖ na nalathala noong 1869 nang walong taong gulang pa lamang si Rizal. Maaaring masiyahan ang bansa sa ilang mga reporma. makabuluhan pa rin marahil na palaganapin pa rin at bigyang-halaga ang kanyang mga kaisipan sapagkat.‖ Ipinayo pa ni Burgos sa susunod na henerasyon na ―mahalin nang higit sa lahat ang bayan‖ at ihanda ang sarili sa higit pang madugong pakikibaka laban sa ―mapagpanggap na mga pulitikong ipinanganganak na parang lumot sa kapinsalaan at kahihiyan ng lipunan na ang tanging layunin sa buhay ay walang iba kundi ang kapakanang pansarili sa pawis at sakripisyo ng sambayanan. sa isang pamamaraang kasuklam-suklam at nakapanlulupaypay. Sa ganitong marawal na kalagayang pang-ekonomiya. mga mapagmahal sa salapi.‖ ―Hindi natin masasabi na lahat ng kanyang mga ideya ay dapat maging pamantayan ng lahat ng ating hangarin. paiiralin marahil ng mga taong higit na liberal ang kaisipan. sa kaluluwa at kaisipan.

Makabubuti rin marahil na baguhin ang mala-kolonyal na sistema ng ating edukasyon at pairalin ang isang edukasyong maka-Pilipino. mananatiling iilang Pilipino lamang ang makauunawa hindi lamang sa ating kasaysayan. ang Maynila na bahagi ng Katagalugan ang sentro ng lahat. Claro M. ang diyalekto sa sentro ng sibilisasyon. ―pero huminto na siya doon.‖ sabi naman ni Unamuno. Mananatili tayong may kaisipang alipin at makadayuhan at bansang mala-kolonyal.‖ ayon sa yumaong makabayang Sen. Lubhang napapanahon na rin marahil na ganap na isulong ang reporma sa lupa tungo sa pambansang industriyalisasyon. bagaman maaari tayong salubungin ng dambuhalang mga alon sa ating paglalakbay. hindi katakatakang batay sa Tagalog ang kasalukuyang wikang pambansa. Sinimulan nga ni Rizal ang tunggalian para sa kalayaan sa larangan ng mga ideya. at huwag tayong padala sa takot at pag-aalinlangan.―Ang kagitingan ni Rizal ay nasa kanyang pagiging manunulat. makabayan at siyentipiko upang mapawi sa kaisipan ng susunod na henerasyon ang pagpapahalaga sa kaisipang elitista‘t makadayuhan o kolonyal. sa pamamagitan nito.Hindi lahat ng pangarap ay natutupad. makatao. TUNGO sa ikapagkakaroon ng isang tunay na malaya at nagsasariling Pilipinas. malikha natin ang tunay na pagmamahal at pagtatanggol sa kalayaan at kasarinlan tungo sa ikapagkakaroon ng tunay ding malaya‘t nagsasariling Pilipinas. ― matatandaang sinabi ni Elias kay Ibarra sa Noli. Makabubuting ituwid din muna ang ating kasaysayang kolonyal upang makita natin ang tunay na kaluluwang Pilipino at upang matanim sa utak natin kung paano tayo sinakop at pinagsamantalahan ng mga Kastila noong una. Natural lamang na sa diyalektong Tagalog ibinatay iyon sapagkat. Sa larangan ng wika – bagaman nananaig pa rin ang rehiyonalismo sa ilang bahagi ng bansa – panahon na rin marahil na kilalanin ng sambayanan na Filipinong batay sa Tagalog ang ating pambansang wika. makabubuti marahil na pag-aralan natin nang husto ang ating kasaysayan upang ganap nating makilala ang ating sarili. kundi pati na sa lahat ng sangkap ng ating pagkalahi‘t pagkabansa. edukasyon at komersiyo ng naturang bansa ang siyang nananaig o dominanteng wika sa bansang iyon. At hanggang nasa wikang Ingles ang sistema ng ating edukasyon. Nakita ni Recto ang katotohanang ito kaya ipinapayo niya sa ating henerasyon: ―Mangarap tayong kagaya ni Bonifacio. Panahon na marahil na isalin sa Filipino ang makabayang mga aklat upang higit na maunawaan ng masang sambayanan at. Recto. gobyerno.‖ # . Si Bonifacio nga ang nagtuloy ng naturang pakikibaka sa pamamagitan ng rebolusyon sa ikatutubos at ikalalaya ng Pilipinas. Sapagkat sa panahon pa ng Kastila. sa kasaysayan ng mga bansa. Ano pa nga ba ang dapat gawin ng sambayanang Pilipino tungo sa ganap na paglaya at pagsasarili ng bansa? ―Ang tunggalian ay magsisimula sa larangan ng mga ideya upang pagkatapos ay dalhin sa arena na titigmakin ng dugo. pero ang kahanga-hangang mga bagay sa mundo ay nilikha ng mga mapangaraping kagaya ng Dakilang Proletaryong si Andres Bonifacio. at ng mga imperyalistang Amerikano at mga kasabuwat na mayayamang Pilipinong negosyante‘t pulitiko nitong dakong huli. at ipagpatuloy natin ang pakikibaka para sa ganap na kabutihan ng ating lahi mula sa kamay ng bagong pang-aalipin.

husto sa tindig at sukat. ―Ano pa ang gusto nila? Mabuti nga. at biglang nagtungayaw nang mabungaran sa napakalaking telebisyon ang panggabing balita tungkol sa naganap na demonstrasyon sa Mendiola ng libu-libong mga manggagawang idinadaing ang kahirapan ng buhay at miserable nilang kalagayan kaya humihingi ng dagdag na sahod na P125 bawat araw. malakas pa rin at matikas ngunit waring takot mag-asawa. binata pa rin ito. Kung maaari nga lamang. ayaw na niyang paglingkuran ang kanyang amo sapagkat mahaba-haba na ring panahon ang kanyang ipinagtrabaho anumang oras nitong magustuhan. hindi nagdaan sa paborito nitong mamahaling otel sa tabing dagat ni sa pangmayamang kapihan sa Malate upang maghanap ng babaing makakapiling nito sa loob ng ilang oras o sa buong magdamag. alpomprado at naiilawan ng aranyang mula pa sa Paris na salas ng mansiyong iyon sa Forbes Park. tatlong ulit na mabilis na lumagok. . Nagpakuha ito ng isang kopita. pinakamatagal na ang isang linggong pakikipagkalantarian. nilalamulamukot ang puting uniporme sa bandang tiyan at waring bariles na mabubuwal. makikinis. malamig na tubig at isang boteng Dom Perignon. pakikipagtawaran at pakikipagsigawan sa mga opisyales ng unyon sa pabrikang iyon ng tabakong pag-aari ng pamilya Riego de Dios. di gaya kung nagbubumabad ito hanggang madaling-araw sa mga lugar na palipasan ng oras at aliw at pasyalan ng mga babaing mababango. kalimitan. araw man o gabi. naglagos hanggang sa kusina. ―Bakit po?‖ ―Tonta! Di kita tinatawag.Ang M und o Sa P aningi n Ng I san g… March 23. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Maikling kuwento — iniantolohiya sa SUBVERSO ng Alliance of Concerned Teachers o ACT) KAGABI. Ikinatuwa niya ang pag-uwi agad nito sapagkat tiyak niyang hindi siya pipiliting magtrabaho. ―Punyeta! Mga b‘wisit!‖ Umalingawngaw ang mataginting na tinig ni Don Miguel sa kabuuan ng salas. Kahit sitenta anyos na. matapos ang halos kalahating araw na pakikipagpulong.‖ ―Sino pong sila?‖ parang naguguluhang tanong ng namumutlang si Bebang. kaya nagmamadaling bumalik ang katulong na si Bebang. nagmumurang umuwi ang kanyang amo.‖ halos sairin nito ang lamang alak ng kopita. Pagpasok na pagpasok ng kanyang amo sa maluwang. may trabaho pa sila. mataba at kikimbulkimbol na katulong na si Bebang na dose anyos pa lamang yata nang magsimulang maglingkod sa mga Riego de Dios nang ang amo niyang si Miguelito — kilala ngayon sa daigdig ng negosyo bilang Don Miguel na — ay kinse anyos naman. katanghalian man o madaling-araw. kaya parang nasisiyahan na at hindi nagsasawa sa saglit na pakikipagrelasyon sa kung sinusinong babae na. at waring mahihiyang lapitan ni kausapin ng karaniwang mga lalaki lamang na kukulu-kulo ang tiyan at walang maipagyayabang na kayamanan at kapangyarihan. o kahit dapat na muna siyang magpahinga para manumbalik ang sigla niya‘t lakas na matagal nang hinuhuthot at kinakatas. agad nitong tinawag ang pandak.

isang matipuno. hindi dahil sa kagandahang lalaki sapagkat sa edad pa lamang na tatlumpong taon. hinabul-habol ito at inambisyong maangkin ng naggagandahang mga senyorita dahil sa pinakaimportanteng katangian – ang labis na kayamanan. winisikan ang leeg. Bantog na bantog noon diumano ang ama ni Miguelito – si Don Segismundo Manuel Riego de Dios y Echevarria – sa mataas na lipunan ng Andalucia. lalo na kay Antonio Ordonez na naging paborito rin ng mga artistang sina Orson Welles at Rita Hayworth. naging medyo barumbado. humanga nang husto sa mga matador. dalawampu‘t pitong taon lamang ang edad at gupit-Alponsinong binatang Pranses ang malimit nilang bisita. nagsabon nang husto at. at waring hindi iyon pinagsasawaang sariwain noon upang ipagmalaki marahil na hindi sila karaniwang Indio lamang kundi dumadaloy sa kanilang mga ugat at puklo ang dugo ng isang taal na peninsulares. muntik nang matawag na pandak batay sa karaniwang taas. at nagsusumigaw sila at masigabong pumapalakpak kapag nalulugmok na ang sumisingasing na toro dahil sa ulos ng matalim na espada. para namang nasa glorya si Don Miguel at siyang-siya sa ipinagawa sa kanya. malalim at maalingasaw na lugar na iyon na ikinaiigting ng mga ugat ng kanyang leeg. Naisip niyang baka siya piliting magtrabaho. . naging mainitin ang ulo. matapos ang marangyang hapunan habang tumutugtog sa ponograpo ang maindayog na mga awiting Kastila. bahagya na itong nakakalbo. ikinababaligtad ng kanyang sikmura hanggang sa tuluyan siyang masuka at manlupaypay sa sobrang hirap ngunit. nag-aalok kay Don Segismundo ng kung anu-anong negosyo. ginagabi sa pakikipagkuwentuhan sa mag-asawa kahit pilipit ang gramatika sa wikang Kastila ngunit sapat naman para maunawaan ng kausap hanggang. madilim.‖ Muli nitong sinalinan ng Dom Perignon ang kopita at parang walang anumang tinungga.―Letse… di kita kinakausap. matagal na naligo. nang malaon. Napangalahati ng kanyang amo ang lamang alak ng bote. nakaugalian na nilang pag-usapan ang pinagmulan ng semilya ng pamilya sa beranda ng lumang mansiyong iyon sa kalye Arlegui sa Quiapo. medyo usli na ang tiyan. sa kabilang banda. at bilugang parang buwan ang malamang mukha ngunit. matikas. Bago pinakasalan ni Don Segismundo ang pinakamagandang senyorita sa Andalucia – si Donya Flordeliza Luz Montealegre y Mercader na kamukhang-kamukha diumano ng inimbentong larawan ni Birheng Maria at may katawang mala-Venus de Milo – naging kaibigan pa nitong matalik ang bantog na manunulat na Amerikanong si Ernest Hemingway at nakahumalingan nilang manood ng mga corrida de toros. kinuha ang paboritong pabangong Bulgari. ikinapupula ng kanyang ulo sa galit. gaya noong di na mabilang na araw at gabi na para siyang minerong paulit-ulit na palulusungin at paaahunin sa makipot. Nalahiran diumano ng ugali ni Hemingway si Don Segismundo. sa kabilang banda. naging lasenggo at bohemyo. maging ang dibdib at umuusling tiyan. Kailan nga ba nagsimula ang kanyang kalbaryo? Malabo at pira-piraso na ang mga gunita noong anim na taon pa lamang ang edad ni Miguelito – ngayon nga‘y si Don Miguel na – ngunit malinaw niyang natatandaan ang kasaysayan ng pamilya Riego de Dios sapagkat. Wala pa silang isang taong kasal ni Donya Flordeliza. at bigla siyang kinabahan nang magtungo ito sa banyo. pagkatapos.

matingkad na kayumanggi gaya ng maraming Ilokana. nakamana ng mga dalawang libong ektarya nang gilitin ni Kamatayan ang leeg ng kanyang ama. nagpalikwad-likwad sa mga bahay-aliwan at mamahaling mga otel at. ―Bakit bibili ka pa ng lupa? Gamitin mo ang iyong pagka-Kastila.‖ At. isa ring peninsulares na gaya niya ngunit hindi taga-Andalucia kundi mula sa Catalonia at kahit apat na taon pa lamang nanunungkulan sa Vigan. Natural. pinatamnan niya agad iyon ng tabakong mula pa diumano ang binhi sa Cuba hanggang makapagtayo sila ng pabrika sa Marquez de . lalo na ang linyang ―mapapalad ang maralita at mapapasakanila ang kaharian ng langit‖ o ―madali pa para sa isang kamelyong makapasok sa butas ng karayom kaysa sa isang mayaman sa pinto ng langit.‖ nakangising sabi ni Padre Labrador nang nagpapahanap si Don Segismundo ng mga isandaang ektarya upang makapagsimula siya sa naturang industriya. maaga tayong maghapunan. kahit may iniwan siyang asawa sa Andalucia.nagbubumabad ito doon lalo na kung wala si Don Segismundo at kasama ni Hemingway sa mga panggabing aliwan ng mga buhay bohemyo. hanggang anihin at patuyuin ang mga dahon at iluwas sa Maynila. sigarilyo man o abano o maging maskada. Hindi naglipat-buwan. at kailan lamang. Naging interesado si Don Segismundo sa industriya ng tabako sapagkat mahal na naibebenta sa Europa ang mga produkto nito. Wala pang dalawang linggong nagpabalik-balik si Don Segismundo sa malaking bahay-Kastila ng pamilya Baterina sa Vigan at nang buwang ding iyon. may matatapat na katiwala at masisipag na magsasakang sanay na sanay magtanim ng tabako at mangalaga sa mga iyon laban sa mapaminsalang mga insekto. kasa-kasama at kainuman si Hemingway. si Don Segismundo na ang lubos na namahala sa dalawang libong ektaryang lupaing minana ni Petra. ―May isang dalagang India dito. Saglit na nanatili sa Andalucia si Don Segismundo matapos iwan ang asawa. iniwang humahagulhol ang magandang asawa na muntik nang mahulog sa marmol na hagdan nang ipagtulakan at tadyakan niya habang yumayakap sa kaliwa niyang hita at nagmamakaawa. Papasyalan natin at ipakikilala kita. magarbong ikinasal ni Padre Labrador si Don Segismundo kay Petra Baterina na beynte kuwatro anyos na noon. Alam kong gustung-gusto niyang makapagasawa ng isang Kastila batay sa malimit niyang ikumpisal kapag mayroon siyang pinagnanasaan. kalimitan. matulis ang baba. Nagulat na lamang ang alta sosyedad ng Andalucia nang isang umaga. ipinagyabang kung paano niya naloko ang maraming Indio habang pinalalaganap ang Katolisismo at ang mga aral ni Kristo. at halatang tabain lalo na kapag nanganak na. at nang mabalitaan niyang sa Vigan at sa iba pang panig ng Ilokos ang malalawak na taniman. isang prayleng matagal na namalagi at yumaman nang husto sa Pilipinas ang nagbalik sa Espanya. parang apoy sa talahibang kumalat ang balitang nag-alsa balutan si Don Segismundo. debotong Katoliko. agad niyang pinuntahan ang kura paroko doon – si Padre Ramon Labrador. mga limang piye at isang pulgada ang taas. may daan-daan nang ektaryang lupain doon.‖ Tumaginting sa kumbento ang halakhak ng kura paroko. tuluyang iniwan ni Don Segismundo ang Andalucia at sumakay ng barkong papuntang Pilipinas. ilang araw mula noon. Pagkatapos ng agunyas. medyo pango. hindi sinasadyang nakausap si Don Segismundo.

waring iniiwasan ng mga iyong banggitin man lamang ang pamilya Baterina. dala na rin marahil ng edad at lumipas na sulak ng damdamin. Iyon nga si Miguelito. kahit sakalin pa siya nito. Hindi na niya matandaan ngayon kung paano. mulang Andalucia. Hindi niya rin alam kung bumalik ang mga iyon sa Andalucia at doon na hinintay ang pagkaubos ng hininga sa piling ng mga kapwa peninsulares na mahilig magpasiklab sa alta sosyedad at waring ang dugong dumadaloy sa kanilang mga ugat. batay sa kanyang karanasan. ngayo‘y Don Miguel na kahalubilo ng mga Zobel de Ayala. at hindi na nga inaasahang magkaanak pa sa edad na kuwarenta‘y singko na. pusod at puklo ang siya lamang natatanging dugong bughaw sa daigdig ng diumano‘y mga maharlika. doon na nanirahan at naging katuwang sa pagpapatakbo ng negosyo ng pamilya Riego de Dios. tuwang-tuwa ang kanyang amo kapag siya‘y galit na galit dahil agad na napagtatrabaho at napipilit pasukahin kahit namimilipit at mawalan ng ulirat sa hirap. at kung sinu-sino pang kilala sa daigdig ng malalaking kapitalista. Bago ibinalik ng Amerika noong Hulyo 4. mahihirapang paniwalaang ang ina‘y isang taal na Ilokana. ng mga Soriano y Cia. kung nagsipag-asawa pa o nagpakatandang mga dalaga dahil isinusuka noon pa man ang mayayamang binatang Indio na hindi miminsang umaali-aligid sa mga ito. ngayon na lamang. nagagawa niyang payapain ang sarili. Sa mga tiya nga ni Miguelito. malimit niyang marinig ang paulit-ulit na ikinukuwento ng mga ito na kasaysayan ng semilya ng pamilya sa harap nang parang namamalikmatang si Miguelito at. Hindi na rin malinaw sa kanya nang umalis na sa mansiyon sa Arlegui ang dalawang tiya ni Miguelito nang ito na ang nagpapatakbo ng negosyo sa edad na beynte y kuwatro. Ilang araw din siyang nakabenda noon . Kailan nga ba siya nagsimulang maglingkod kay Don Miguel? MALIWANAG ang nakalilito niyang kabataan sa piling ni Miguelito. dalawang nakababatang kapatid na babae ni Don Segismundo ang biglang dumating sa mansiyon sa Arlegui. sa kabilang banda. 1946 ang inagaw nitong kasarinlan ng Pilipinas. magkasunod na namatay sina Don Segismundo at Donya Petra at naiwan sa kalinga ng dalawa niyang Espanyolang tiya ang labing-isang taong gulang pa lamang na si Miguelito. Noon.Comillas sa Maynila at mabili ang mansiyong iyon sa Arlegui kung saan. gayundin ang paulit-ulit at nakapanlulupaypay niyang pagtatrabaho nang magbinatilyo na ito hanggang sa kasariwaan ng sigla ng katawan at daluyong ng mainit na dugo sa singit at puson at. at tumahimik lamang nang bendahan na ang kanyang sugat. Bumunghalit ng iyak si Miguelito nang hinihiwa siya. sa kabila ng dalawampu‘t isang taon nang pagsasama. iniwawaksi ang galit sapagkat. gayundin ang pagpapatakbo sa industriya ng tabako ng pamilya. labis niyang ipinagtaka kung bakit kailangan pang hiwain ang kanyang balat malapit sa ulo para makapanungaw siya at makita ang munti niyang daigdig. biniyayaan sa wakas ng diumano‘y mahabaging Diyos – at itinuring pa ngang milagro ng mga relihiyoso — si Donya Petra ng isang malusog na sanggol na mestiso na walang nakuha ni mata sa ina kundi sa lakas marahil ng dugong Kastila ni Don Segismundo. o ipasakal sa kasama nito. pagkatapos ng marangyang hapunan. Ngayon niya lamang nauunawaan ang kanyang kalituhan sa panahon ng kamusmusan ni Miguelito. malimit na siyang makapagpahinga at nagagawa na niyang tanggihan si Don Miguel kapag pinipilit siyang magtrabaho kapalit ng mga mura at insulto at. noong 1935.

dalawang beses. hatinggabi man o madaling-araw. isinasabak siya sa trabaho at. at bigla siyang masusuka. . at sinasadya yatang ipakita ang maputing mga hita kapag napapansing pinagmamasdan sila ng mga binatilyong hindi mapakali sa upuan at nanlalaki ang mga mata sa katititig sa kanila. tumimo sa kanyang kamalayan ang miserable niyang kalagayan. makisalamuha sa piging at handaan ng mga mayayaman at makahalubilo ang naggagandahang mga kababaihan. pinapalitan ng benda hanggang sa tuluyang mangati-ngati.pero. Nang magsimulang mag-aral si Miguelito sa elementarya ng Ateneo de Manila. sa bawat gabi. lalo na kapag lihim na binubuklat ni Miguelito sa loob ng nakapinid na kuwarto ang ilang de kulay na magasing itinatago nito sa ilalim ng kama. ang sumuka ng madilaw na tubig anumang oras magustuhan ni Miguelito ngunit. manlalambot na waring pagod na pagod kasabay ang impit ngunit nasisiyahang daing o halinghing ng kanyang amo. nang lubusang magbinata na si Miguelito at magbumabad sa mga panggabing aliwan. katanghalian man. Sinasakal siya habang nilalaro nang husto. hanggang maramdaman niya ang pagpupuyos ng damdamin at waring pagbaligtad ng kanyang sikmura. pilit siyang itinatago ni Miguelito. nakakakita ito ng makinis na binti‘t lampastuhod na palda sa simbahan man kung Linggo o sa mga mamahaling restawrang paboritong kainan ng mayayaman kasama ang mga anak na dalagitang mababango‘t makikinis. Kung noon. hinihimas sa ulo. labis niyang ikinagagalit kapag nilalaru-laro siya. at nasusulyapan niya lamang ang kanyang mga kauri sa loob ng mga kubeta sa Ateneo kapag halos sabay-sabay silang pinasusuka ng madilaw-dilaw na likido ng kani-kanilang amo. matuyo at maghilom. lalo na kapag binubuklat ang nakatagong magasin o sa mga pamamasyal. Masakit nga na kahit dapat na oras na ng pagtulog at pamamahinga. ang laru-laruin at galitin siya. kalimitan. Anumang oras na gustuhin nito. iyon lamang. Hanggang maaari. Ayos lamang naman sana sa kanya kung pinagtatrabaho man siya ng kanyang amo pero. tuwing umaga. nang trese anyos na ang kanyang amo. masidhing hinihilang pataas-pababa ang kanyang balat sa may leeg. saka madaliang pasukahin ngunit. kung minsa‘y tatlo sa isang araw. puwede siyang piliting sagad-sarang magtrabaho hanggang manlupaypay siya sa hirap. malimit itong manghabol ng suntok o mambato kaya kapag tinutuksong malaki ang kanyang alaga – siya nga na hindi makahiwalay at kakambal na ng kanyang amo saanman ito magpunta. Malimit nang gawin iyon ni Miguelito. lupaypay sa hirap at halos hindi na makagulapay at manunumbalik lamang ang kanyang lakas kapag naligo na ang kanyang amo at sabunin siya nang husto saka magana at saganang mag-aalmusal sa primera klaseng otel na naging lunduyan ng maligayang daing ng magdamag. madalingaraw na kung siya man ay pinagpapahinga. Magaan lamang ang kanyang trabaho noon. sinasabing hindi siya basta-basta at tiyak na mananalo kung may paligsahan ng mga batuta. ayaw ipakita kaninuman. nilalanggas naman ang kanyang sugat. nang malaon. mahilig sa maarteng pagbungisngis. ikinagagalit ni Miguelito kapag tinutuksong malaki ang kanyang alaga. buong kayabangan namang ipinagmamalaki na siya nito sa mga kabarkada. Natiis pa niya ang gayong trabaho. sumidhi ang daloy ng umaalimpuyo nitong dugo sa puson at.

batay sa nakasusuklam niyang mga karanasan. May mga sandaling kahit ano ang gawin ni Don Miguel – pahiran man siya sa ulo at katawan ng kung anu-anong krema. magsesepilyo‘t magmumumog ng pampabango din ng hininga at sa dinami-dami ng mga damit na pamporma. at magsisimula na nga ang waring walang katapusan niyang kalbaryo ng pag-aahon-lusong. makinis. kahit kababalik lamang ng kanyang lakas.bigla siyang patatayuin at hindi niya maiwasang labis na magalit at maghimagsik na halos ikabalatay ng mga litid niya sa leeg. saka niya lamang unti-unting naipadama sa kanyang amo ang tahimik niyang pagpoprotesta. sakal-sakalin at . Para siyang minerong lusong-ahon. natitiyak niya. dahan-dahan sa simula. Naroroong matagal na dila-dilaan ng kasama nito ang kanyang ulo at wala siyang magawa kundi magalit kahit pilitin niyang payapain ang damdamin. matagal ang oras ng kanyang trabaho. magwiwisik ito ng pabango. makipot. ngunit aapurahin kung malaon. Paulit-ulit na kakausapin siya. padila-dilaan man ang kanyang ulo. nakakailang sukat-palit bago makapagpasiya kung ano ang tuluyang isusuot. malalim at maalingasaw na butas na iyon. ang busabos niyang kalagayan sa mahabang panahon ng paglilingkod kay Don Miguel at nang magsimula itong tumuntong sa edad na sisenta y singko hanggang ngayong sitenta na. At ano lamang ang kanyang pabuya? Ang paliguan at sabunin nang husto matapos ang walang habas na pagtatrabaho? Sa kabilang banda. ang panginginig ng kanyang kalamnan at. kung minamalas. Alam niya. Nasabi niya tuloy sa sarili: mabuti pang hindi na siya sinuotan ng kapote. Patitigilin nga lamang siya ng kanyang amo kapag bumaligtad na ang kanyang sikmura at tuluyan siyang masuka‘t hindi na makagulapay. Kung udyok ng babae o hindi. balingkinitan. Kapag gayon. MATAGAL na niyang pinaghihimagsikan ang gayong buhay. miminsan niyang inakala na pinagmamalasakitan din siya nito nang isang gabi. ipagdidiinang huwag siyang ipapahiya sa kanyang makakasama sa magdamag kaya kailangan niyang pagbutihin ang nakagawiang ipagawa sa kanya. sa madilim. labis niya namang ikinatatakot kapag naligo nang husto ang kanyang amo kahit hindi pa siya nakapagtatrabaho. Sa buong panahon ng kasiglahan ng kanyang amo hanggang unti-unti na itong nakakalbo. matapos ang paulit-ulit. Naroroong sakal-sakalin siya hanggang sa halos hindi na siya makahinga hanggang tuluyan siyang itulak papasok sa entrada ng minahan. waring hindi pinagmamalasakitan ng kanyang amo ang kanyang kalusugan. mula sa isang sikat na kapihan sa Malate. ang pag-igting ng kanyang mga ugat. noon lamang siya maingat na sinuotan ng kapote ng kanyang amo bago pinalusong at pinagtrabaho sa maalingasaw na minahan ngunit. pinilit isama ni Don Miguel sa silid ng isang otel – katumbas marahil ng pabuyang kinse mil pesos – ang isang babaing mestisahin. laruin man siya o ipalaro. biglang-bigla siyang pababangunin ng kanyang amo upang piliting muli na namang magtrabaho. ikapula ng kanyang ulo at ikapanigas ng kanyang kalamnan. halatang wala pang dalawampung taong gulang at maituturing nang apo ng kanyang amo kung ito‘y hindi natakot mag-asawa‘t magpamilya. may naghuhumindig na dibdib. ang pabugso niyang pagsuka na waring saglit niyang paglaya sa buhay-busabos sapagkat matagal-tagal siyang makapagpapahinga ngunit. paulit-ulit na paglulusong-ahon. sa wakas. laking gulat naman niya nang sa mismong mukha niya naman sumambulat ang gustung-gustong ipasuka sa kanya ni Don Miguel.

―Magreklamo ka sa Dole. bago mananghalian. hindi pa rin nagsasawa si Don Miguel sa pagpapalipas ng oras sa paborito nitong primera klaseng mga lugar aliwan kung saan walang itulak-kabigin sa mga babaing nag-aagawang maupo sa tabi nito. lalo na nga kung noong nagdaang gabi. umuwi na kayo! Huwag na kayong babalik. Gayunpaman. nakipagtalastasan nang malaon tungkol sa mga kahilingan. pupunta agad sa opisina nito sa pabrika ng tabako. kaseguruhan sa trabaho. sa payo na rin ng abogado ng kompanya. inutil. Sa takbo nga ng usapan kangina. Kahit hindi na niya magawa ngayon ang dating trabaho. sadyang matigas ang puso ni Don Miguel at hindi na mababago ang pasyang tanggalin sa trabaho ang manggagawang matagal na ring naglilingkod sa kanyang pabrika. gagala sa planta at bubulyawan ang sinumang trabahador na tatamad-tamad diumano at hindi ayos ang ginagawa. Laking gulat na lamang ni Don Miguel nang isang araw. lalo na ang mga umaangal sa suweldong dapat matagal nang naumentuhan dahil lumolobo ang presyo ng mga bilihin at sobra-sobra naman sa kabilang banda ang tinutubo ng kompanya. may sertipiko na at nakarehistro na sa Kagawaran ng Paggawa. kung isama man sa kuwarto ng isang otel. Punyeta. Kahit lumuha at magmakaawa. Noong una.‖ Malimit nitong isalubong sa mga trabahador. may pagkakataong saglit siyang nagagalit ngunit mabilis din naman siyang nanlalambot kahit kalulusong lamang at hindi pa sumusuka sa maalingasaw na butas na iyon na lalong ikinaiinis at ipinanggagalaiti ni Don Miguel. libreng gamot at pagpapagamot. milagro ng mga milagro kung mapilit siyang saglit na magtrabaho. punyeta!‖ pabulyaw pang sasabihin nito. lumilitaw na nagmamatigas si Don Miguel at binigyang-diin pa na utang na . Matigas ang mga opisyales ng unyon sa kanilang mga pahayag at kahilingan. ilang manggagawa ang pumasok sa opisina nito. si Don Miguel ang Diyos at may hawak ng buhay at kapalaran ng mga manggagawa doon. kapag napag-initan ang sinumang trabahador. nagharap sa opisinang pangkomperensiya ang dalawang panig at. ―Kung tinatamad kayo. napilitang kilalanin nito ang unyon. Sa marami nang pagkakataong iyon. Nagmura man nang nagmura si Don Miguel. bihirang-bihira na. may dalang sulat at ipinatatalastas sa kompanya na may unyon na ng mga manggagawa at. katunayan. Waring nasisiyahan na lamang ngayon si Don Miguel sa pakikipag-usap at paghimas-himas sa mga iyon at. hindi siya nito napilit magtrabaho at mapasuka. sukdulang lumuhod man. Ilang beses na nga niyang narinig na wala na siyang silbi.hilahin pataas-pababa ang balat sa leeg – nananatili siyang nakayuko lamang at hindi pinapansin ang anumang pagmumura ng kanyang amo. at bihirang-bihira nang mapakinabangan hanggang dumating ang puntong labis na siyang ikinahihiya ng kanyang amo sa mga pumapatol pa ring makaniig ito. bayad sa sobrang oras ng paggawa. kahit halos maghapong nag-usap at nagpaliwanagan. sisinghalin at papupuntahin sa kahera upang ipakuha ang huling suweldo at anumang karampot na benipisyo. agad iyong ipatatawag ni Don Miguel sa opisina. Uuwi tuloy si Don Miguel na mainit ang ulo at. at iba pang itinadhana na ng batas ngunit matagal nang nilalabag ng kompanya. lumilitaw na wala pa ring malinaw na napagkasunduan. malakas na punyeta at punyeta ang laging lumalabas sa bibig ng kanyang amo habang pigil na humahagikhik ang kapiling nito. Sa pabrikang iyon ng tabako ng mga Riego de Dios. hanggang kangina ngang umaga. lalo na nga ang tungkol sa umento sa sahod.

kahit mabilis siyang nanlalambot gayong saglit lamang ang kanyang paglusong at pag-ahon sa dinadalaw nitong minahan. Akala niya tuloy siya na naman ang minumura nito tulad sa bawat pagkakataong hindi na niya ito mapaglingkuran nang lubusan buhat nang magka-edad. Tuwang-tuwa naman siya sa nangyari sapagkat. parang hindi ito mapakaling palakad-lakad sa kabuuan ng maluwang na salas ng mansiyong iyon sa Forbes Park. ang tanikala ng matagal nang sa kanila‘y pambubusabos ng uring kanilang kinagisnang paglingkuran. saglit na namalagi sa banyo. parang ang muli niyang pinagsisilbihan ay si Miguelito sa panahon ng kamusmusan nito at wala na siyang obligasyon kundi ang magbuga na lamang ng madilaw na tubig sa naghihintay na palikuran ng mga kauri niya ngunit hindi na sumisirit na gaya noon kundi. Kasalanan ba niya kung hinuthot ng kanyang amo ang dati niyang sigla at lakas. upang labanan na ang kani-kanilang amo at putulin. dumeretsong umuwi ang kanyang amo at waring nakalimutan ang nakagawiang aliwan sa piling ng mababango. habang hinihintay ang itim na Mercedes Benz at tsuper na si Mang Benito. ni ipagalit sa sinumang kapareha. Hindi niya tuloy naiwasang itanong sa sarili kung bakit ngayon lamang siya namulat sa kahabaghabag niyang kalagayan. naligo ito nang husto at nagpabango pa ngunit. humingi lamang ng isang basong sariwang gatas kay Bebang. makikinis at malalambing na babaing halatang namumulupot kay Don Miguel hindi na dahil sa husay niyang magtrabaho kundi sa lalo nitong pagiging galante. Naisip tuloy niyang matagal na ngang nahuthot at nakatas ang kanyang lakas sa ilang dekada na rin namang paspasang pagtatrabaho niya para masiyahan lamang ang kanyang amo sa matapat niyang paglilingkod. Iyon ang hindi niya matanggap at ikinasasakit ng damdamin hanggang nagsusumigaw sa kanyang isipan ang paghihimagsik sapagkat. nang humilata na ito sa kama – napagod marahil ang isip sa mga problema ngayon sa kompanya – tiyak na tiyak niyang lubos siyang makapagpapahinga hanggang umaga. matamlay na matamlay sa paglabas at pagpatak. manawagan sa mga kauri niya. sa init ng ulo. kung tutuusin. Ngayon. kung halos hindi na siya pagpahingahin sa walang oras na pagtatrabaho? At ano ngayon ang gantimpala? Ang pagbuntunan ng sisi? Ang paratangang inutil? Gusto tuloy niyang sumigaw. at hindinghindi siya pipiliting galitin. Kalimitan nga – na labis na ipinagtutungayaw ni Don Miguel kasabay ng panlalait sa kanya – ni hindi na siya makapasok man lamang sa entrada ng minahan dahil agad siyang nalulugmok sa panlalambot. Wala na nga ba siyang silbi? Iyon ang malimit niya ngayong marinig na paratang ni Don Miguel. upang pagtrabahuhin pa kahit paano. kalimitan. Bakit hindi noon pa nang malakas siya at masigla? .loob ng mga manggagawa na pinagtatrabaho pa nito ang mga iyon sa kompanya ng tabako ng mga Riego de Dios. Malimit kumunot ang noo nito saka biglang sisigaw ng punyeta habang nakadukot ang kaliwang kamay sa bulsa ng pantalon. gayundin. MAAGANG nagising kinaumagahan si Don Miguel. ni hindi man lamang minamahalaga ngayon ni isinasaalang-alang ng kanyang amo ang matagal na niyang paglilingkod na nagdulot din naman ng ibayong kaligayahan at kaluwalhatian sa sulak ng dugo ng binatang si Miguelito at. pagkabihis. sa wakas. sa abot ng kanyang pang-unawa. ipinahanda ang kulay asul na terno at. nang si Don Miguel na ito. Kinabahan nga lamang siya nang matapos lumaklak ito ng Dom Perignon.

kahit alam nitong agad siyang manlalambot at hindi na mapilit sumuka anuman ang gawin sa kanya ni Don Miguel. may dala-dalang kung anuanong papeles na pahapyaw lamang pinagtuunan ng pansin ni Don Miguel. Mali ba ang rekord sa BIR. Makaraan ang ilang minuto.‖ Sa ilang araw na iyon. saka banayad na sumagot. Ilang ulit pang nakipagnegosasyon ang unyon. pero malinaw namang mga trabahador sa pabrika ang tinutukoy nito. sinabing baka magkawelga sa pabrika at kailangan nito ng ayuda ng mga pulis. nasa kani-kanilang puwesto na ang mga manggagawa. hinuthot iyon nang husto. murahin man at insultuhin. ―Matigas po. Huli niyang narinig ang paulit-ulit nitong salamat. Waring nakalimutan na nito ang nakaugaliang paghahanap ng kaparehang makakausap at mahihimas man lamang habang pinipilit siyang magalit upang mapagtrabaho kahit panandalian man lamang. siya yata ang pinariringgan ng kanyang amo. punyeta! Mag-isip ka ng paraan kung paano sila tatanggaling isa-isa… kahit sinong opisyal nila. Bilhin mo… suhulan mo para iurong ang mga reklamo sa Dole. lalo na nga noong kasiglahan ng kanyang amo at umaalimpuyong . Iyong mga inutil na. at sinabi nitong nalulugi ang pabrika kaya imposibleng maipagkaloob ang hinihinging umento at benipisyo ng mga manggagawa. May tatawagan pa sana ito. salamat. paanas na nag-uusap at ipinagtataka marahil kung bakit gayong kaaga ng kanilang amo dahil. Ilang saglit lamang. Ibig sabihi‘y malaki ang tinubo. lalo na iyong b‘wisit na presidente. Sa wakas.‖ Naisip niya. kalimitan. talaga. ikinatuwa niyang laging mainit ang ulo ng kanyang amo. Idinagdag pa nitong mapipilitang magbawas ng mga empleyado ang kompanya para hindi magsara at malamang na pagretiruhin na ang lampas na ang edad sa sisenta. ―Noong nagdaang taon. o pagtawanan man ng kapareha nito. Tingnan mo rin sa mga trabahador ang p‘wedeng palayasin na… iyong matatanda na at di na gaanong makapagtrabaho. ngunit waring nagdalawang-isip. nagmamadaling pumasok sa opisina nito ang abogado ng kompanya. kaya tuluyan nang ibinaba ang telepono at kumunut-kunot ang lumapad nang noo dahil sa bahagyang pagkakalbo. ―Ipinararating ko lamang sa inyo ang panig ng kompanya. Padaguk-dagok sa mesa si Don Miguel. unti-unti na siyang nakalalaya sa matagal nang pagsasamantala sa kanyang lakas sa ilang dekada nang walang habas na pagtatrabaho. Kakausapin ko nang husto si Don Miguel. ang laki nga ng binayarang buwis ng kompanya. halos alas onse na o makapananghalian bago ito sumulpot sa pabrika. baka magawaan pa natin ng paraan. at ilang beses na tumawag sa telepono. ngunit ang abogado lamang ng kompanya ang humaharap. Nagbanta na nga po silang magwewelga kapag di natin naibigay ang mga hinihingi nila. Tingnan natin. salamat.‖ ―Mga walang utang na loob. nasabi niya sa sarili. may narinig pa siyang tinawagang kung sinong heneral. Attorney? O talagang s‘wapang si Don Miguel?‖ Saglit na hindi nakakibo ang abogado.Kabubukas lamang ng maluwang na tarangkahan ng bakuran ng pabrika nang dumating si Don Miguel at nagmamadaling pumasok sa opisina. ― utos ni Don Miguel sa abogado. ―Nalulugi? Imposible!‖ alsa-boses na sabi ng presidente ng unyon. ―Kausapin mo ngayon ang presidente ng unyon ng mga punyeta.

―May araw din kayo! Mga putang ina n‘yo. walang nagawa kundi magmura at magtungayaw habang tumatakbo at napilitang iwan ang piketlayn. ang duguang tumimbuwang. May mangilan-ngilan ding manggagawang hindi nakiisa sa welga. naisip niya. Lalong nagkapit-bisig ang mga welgista. nagdatingan ang mga isandaang pulis. mga nakabatuta. Pagkaalmusal. Nang magising ang kanyang amo kinaumagahan. Tingnan ko kung mananalo sila sa akin sa korte. sinabihang ilegal iyon. at agad na kinausap ng pinuno nito ang presidente ng nagwewelgang unyon. nagsigawang walang aalis at. papasukin sa tarangkahan ang mga gustong pumasok dahil. isa sa likuran at dalawa sa tagiliran. may mga nabalian ng braso. lumaklak na lamang ng Dom Perignon. babae pa ang isa. Magdemanda sila. at napilitang ipagtanggol ng mga nagwewelga ang kanilang hanay hanggang sa magkahambalusan. walang habas na binatuta ang mga welgista pati mga babae. wala pa si Don Miguel sa pabrika. at nalaman din niya. ―Madadala na ang mga punyetang iyan.‖ Agad na nalaman iyon ni Don Miguel. Ang iba‘y nagpulasang umaagos ang dugo sa mukha dahil sa pumutok na ulo sa hambalos ng batuta. at waring hindi ikinatigatig ang marahas na nangyari sa pabrika. ipinahanda ang Mercedes Benz. ilang sunud-sunod na putok ng baril ang nangibabaw sa kaguluhan. ano pa ang halaga ng kanyang paglaya kung ubos na ang kanyang lakas? Isang umaga. Aba. bihira nga siyang makapagpahinga. Nang palabas na sa bukana ng Forbes Park ang kotse. mapipilitan silang buwagin iyon. dinaluhong ng mga pulis ang piketlayn. agad itong naligo ngunit hindi na siya gaanong sinabon at binanlawan at waring tuluyan na nga siyang nakalimutan. nagtangkang magsipasok. lupaypay na bago sabunin at paliguan. tatlong lalaking nakamotorsiklo ang biglang sumulpot kung saan. namalagi sa mansiyon ang kanyang amo. Sa buong araw na iyon. binarikadahan ang tarangkahan. ipinamukha sa mga nakasulat sa plakard at kartelon ang inhustisyang dinaranas ng mga manggagawa sa pabrika ng tabako ng pamilya Riego de Dios. Pero bago magtanghalian. madali silang palitan. at tuluyang patulugin nang mahimbing habang naglalaro pa sa bilugang mukha ng kanyang amo ang ligaya‘t kaluwalhatian. agad itong nagbihis. Ilan pa sa kanila ang puwersahang dinampot ng mga pulis at isinakay sa mobile car. biglang-bigla.lagi ang dugo sa mga ugat hanggang puson. saka narinig na lamang ang sunud-sunod na mga . ganid at makaharing pamamalakad ni Don Miguel. at magkakapit-bisig – lalaki man o babae – buong tatag nilang hinarang sa pagpasok ang ilang trak ng kompanya. gayundin ang mga kotse ng ilang opisyal nito. sa isang iglap. Gayunpaman. sinabihan ang tsuper na dadaan muna sa pabrika saka may kakausapin sa Manila Hotel. sapagkat walang kalaban-laban. agad na umagapay sa kotse. Noon. armadong parang lalaban ng giyera. Tatlo sa mga welgista.‖ nagyayabang pa nitong sabi sa kausap sa kabilang linya. magkabatuhan at. napilay at halos hindi na makalakad at. magpangbuno. nagkapasa sa katawan. kaya makabubuting itigil na ang piket. ngunit waring nangatakot at umatras nang makitang dudumugin sila ng mga welgista. biglang pumutok ang welga ng mga manggagawa doon. ipinagdiinan ang pagiging tuso. nang magkasunud-sunod ang tawag sa telepono sa mansiyon nito sa Forbes Park. kung hindi.

Jr. Mega Pacific at Piatco.. pagbaba pa lamang sa eroplano mulang Hongkong upang mahadlangan ang pagtestigo nito sa Senado.putok. kundi maging sa halos lahat ng rehiyon ng bansa. OIC ng Phil. sa ilalim noon ni dating Sekretaryo Mike Defensor bago mag-eleksiyon noong 2007? Ano na ang nangyari. gayundin ang P728-M ―fertilizer scam‖ ng isang Joc-joc Bolante. Jr. Hermogenes Esperon. lumitaw na lalong sumidhi lamang ang pagnanasa nitong makita ang maliwanag na katotohanan sa likod ng mga anomalya‘t eskandalong kinasasangkutan ng naghaharing rehimen. Bukod sa kung anu-anong panggigipit kay Lozada at asawa nito. Habang naghihingalo ang kanyang amo. upang tiyakin lamang ang katapatan ng mga sundalo sa Reyna ng Malakanyang. pinalitaw pagkatapos sa estasyon ng telebisyon na pag-aari ng gobyerno ang isang Erwin Santos. bukod sa P500-M ding hiningi sa National Development Corp. Hindi lamang ang katiwalian sa ZTE-NBN at pagkidnap kay Lozada ang itinatanong ngayon ng mulat at namumulat na mga mamamayan. .‖ mga kontratang Northrail at Southrail. Gusto rin nilang linawin nang husto ng rehimen ang ―Hello Garci. tanong pa ng publiko. Rodolfo Noel Lozada. at inilipat pagkatapos ang P1-B iyon sa kamay ng Phil. tanong nila. Nang lumaganap at mag-alab ang matinding protesta ng iba‘t ibang sektor ng lipunan hindi lamang sa Kamaynilaan. at hinihiling na ―patalsikin na si Gloria. Forest Corp. kaugnay nito. para ibunyag ang mga katiwalian diumano ni Lozada sa naturang korporasyon nang ito pa ang presidente niyon. sa P800-M paunang-bayad ng Comelec sa Mega Pacific para sa kontrobersiyal na kontrata kaugnay ng ACM (automated counting machines)?Saan napunta ang taunang P254-M para sa mga kasangguni ng DAR (Dept. Forest Corp.. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa kabila ng pagsisikap ng mga tambolero‘t propagandista ng rehimen na piringan ang mata ng publiko. bukod sa iba pang nangalingasaw na mga transaksiyon. Pero. hepe ng estado mayor ng AFP. of Agrarian Reform)? Saan naroroon ang nawawalang P20-M sa nabawing ilang yaman ng mga Marcos?Saan talaga ginasta ang P5-B para sa Tanggapan ng Pangulo at may di pa nga yatang . Bumulwak ang dugo sa bahagyang nakakalbong ulo ni Don Miguel hanggang tumimbuwang ito sa upuan pisil-pisil ang dumurugo ding dibdib. Tinapatan at kinontra din ng Malakanyang ang idinaos na mga misa sa La Salle at Ateneo para kay Lozada at naglibot pa sa mga kampo-militar si Hen.bigla niyang naitanong sa sarili: ―Malaya na ba ako? Kailan lalaya ang mga kauri ko? Kailan?‖# Sa B utas Ng Kar a yo m February 27. nagbitiw sa tungkulin bilang presidente ng PNOC si Eduardo Manalac (dahil ayaw matulad kay Bolante) nang atasan ito diumano ni dating Sekretaryo Romulo Neri ng NEDA na magpalabas ng P500-M para sa pagtatanim ng jatropha. kay Engr. Ordonez HALATANG-HALATANG natataranta si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at kapit-tuko niyang mga basalyos nang magkakasama silang maglakad sa bakuran ng Malakanyang upang ipamalas sa publiko ang diumano‘y kanilang pagkakaisa sa kabila ng umalingasaw sa katiwalian na $329-M kontratang ZTE-NBN at pagdampot ng mga ahente ng gobyerno. Bakit.‖ inorganisa naman ng Malakanyang ang kaalyado nitong mga gobernador at alkalde upang itambol sa sambayanan na ―ganap ang pagsuporta‖ nila sa administrasyong Arroyo.

Ordonez (Editoryal) KUNG pagbabatayan lamang ang pagsasanib ng mga puwersang dati‘y parang langis at tubig kaugnay ng mga pagbubunyag sa Senado ng isang Engr. nang malaon. Rodolfo Noel Lozada. sa kabilang banda.‖ Sa butas na nga ba ng karayom lulusot si La Gloria? Ma y Ed sa 4 Ba? February 20. matibay na batayan ng panibagong kasong ―impeachment‖ ang pag-amin ni La Gloria na pinirmahan pa rin niya – kahit alam niyang may katiwalian – ang naturang kontrata bagaman kinansela niya iyon nang malaon. bukod sa pangunahing mga basalyos ng rehimen gaya ni dating Komisyoner Benjamin Abalos ng Comelec. at lumilitaw na hindi na basta-basta mahahadlangan ng Malakanyang sa pamamagitan ng mga propaganda‘t buladas o mapanikil na mga hakbang ang dumadambang mga alon ng protesta laban sa mga katiwalian ng naghaharing rehimen. Pero. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Jr. maglulundo ang lahat sa Edsa 4. halimbawa. ang ―cash advance‖ niyang P138. isang garapal na katiwalian ang pagwawaldas sa salapi ng bayan kaya. ipinahayag ni La Gloria – bilang pagtatanggol-puri – na kinansela niya ang kontratang ZTE-NBN nang malaman niyang may katiwalian. Nalusutan na rin ni La Gloria ang tatlo ring pagrerebelde ng ilang grupong militar. Nalaman niya iyon noong sinundang gabi peropinirmahan pa rin niya kinabukasan sa Hainan. . at maaaring hindi nga kinansela kung hindi ibinunyag ni Joey de Venecia ang sinasabing mga katiwalian na pinatibayan pa. ng mga pahayag ni Lozada. Kinansela lamang niya iyon noong Oktubre 2. gayundin ang butihin niyang esposo. ―Patalsikin si Gloria! Pahirap sa masa!‖ isinisigaw nga ng mga nagpoprotesta. tagapayo sa pambansang seguridad. maaaring sabihin agad ng mga palasuri sa pambansang pulitika na. natural lamang na muling mabasura ang kaso gaya ng tatlong naunang―impeachment‖ na itinapon lamang sa poso negro ng pulitika. 2008 makaraan nga ang limang buwan. sa malapit na hinaharap. ni Sekretaryo Norberto Gonzales. Makatuwiran nga lamang ang sinabi noong 1700 ni Francois Marie Arouet o Voltaire – pilosopo-manunulat na Pranses na nakilala‘t napabantog bilang tagapagtanggol ng karapatang pantao – na ―banal na karapatan ng mga mamamayan na ibagsak at palitan ang anumang pamahalaang hindi na makatugon sa mga pangangailangan at kapakanan ng sambayanan. dahil hawak sa pundilyo ng Malakanyang ang mayorya ng Kamara dahil sa kalansing ng pera. sa butas na ng karayom – sabi ng mga kritikong pampulitika – lulusot si La Gloria ngayon upang manatili siya sa glorya.nalilikidang P77-M? Saan talaga ginugol ang P650-M pondo sa paniniktik? Nalinaw na ba ang kuwenta. nitong huli.7-M? Natural. Sa punto tuloy ni Presidente Manuel Villar ng Senado. Sapagkat maliwanag na ang sambayanan pa rin ang may ultimong kapangyarihang magpasiya. China noong Abril 2007. tungkol sa garapal na katiwalian sa $329-M kontratang ZTE-NBN na sangkot mismo diumano si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo.

lumubha pa nang lumubha ang mga problemang panlipunan. Anakpawis. pinapirma pa sa isang apidabit.. 1986. ―Tama na. mga pagpatay na pampulitika. Jr. Simbahan at iba pang sektang panrelihiyon. sa bawat humaliling rehimen. Pamalakaya.Ipinahayag tuloy kamakailan ni Prof.000 – sabi niya – ng Pangalawang Kalihim Tagapagpaganap Manuel Gaite. nabigong patalsikin naman sa poder ng mga kaalyado ni Erap si La Gloria noong Edsa 3 sapagkat lumitaw na personal lamang ang pangunahing mga dahilan kaya hindi sumuporta ang masang sambayanan at iba pang mulat at progresibong sektor ng lipunan. tiwaling pamamahala at paglilihim sa katotohanan ang nagpabagsak din sa rehimeng Estrada noong Edsa 2. Sison. Laban ng Masang Pilipino.‖ Sa kabila ng mga nabanggit.000 lider at miyembro ng nagsanib-sanib na mga organisasyon – pampulitika man o panrelihiyon o pangnegosyo. dinala sa Laguna sa halip na sa bahay niya sa Pasig. at walang habas na pagpatay kay dating Senador Benigno Aquino. at lalong . pampulitika‘t pangkabuhayan. 15 sa demonstrasyon sa Makati ng mga 10. Lumitaw na 92% sa mga nagpadala ng opinyon sa ―HARAPAN‖ sa telebisyon ang naniwalang nagsasabi nang totoo si Lozada at 8% lamang ang nagsabing nagsisinungaling siya. Maglulundo nga kaya ito sa Edsa 4? O sawa at nadala na ang mga mamamayan sa ganitong sistema? Maaalaala. bukod pa nga sa pandaraya sa eleksiyon noong 2004. sobra na. at tandisang paninikil sa lehitimong mga karapatang sibil ng sambayanan sa pamamagitan ng Batas Militar. Nakabalik pa nga sa poder ang mga basalyos ng pinatalsik na mga rehimen at. binigyan ng P500. 25. higit pa ngang masama – sabi ng mga demonstrador – ginagawa pa nga nito ang lahat-lahat upang bulagin ang opinyon publiko at ilibing ang sagradong mga katotohanan.000 tao noong Peb. Jose Ma. Ito rin ang mensahe sa misang idinaos para kay Lozada sa La Salle Greenhills na dinaluhan ng mga 5. 17. tulad ng Bayan Muna. at dinampot siya sa NAIA pa lamang ng mga ahente ng gobyerno nang mapilitan siyang umuwi. paninikil at pagsalaula sa mga karapatang sibil ng sambayanan. nagdesisyon siyang ibunyag na ang nalalaman niya tungkol sa umalingasaw na ZTE-NBN. kahit labag sa kanyang kalooban. 20 taon ng pag-abuso sa kapangyarihan at disimuladong pandarambong sa salapi ng bayan. Nag-alab nga ang opinyon publiko matapos sindihan ni Lozada ang mitsa ng bomba laban sa talamak na katiwalian sa burukrasya sa ilalim ng naghaharing rehimen. UNO. Kabataan. nang malaon. sa kabilang banda. napalitan nga ang abusadong pambansang liderato pero hindi ang sistemang pampulitika‘t pangekonomiya na nananatiling kontrolado ng iilang naghahari-harian sa lipunan sa kapinsalaan ng masang sambayanan. Sa Edsa 1 at 2. ng isang Atty. paglabag sa Konstitusyon. ang tuluyang nagpaalab sa damdaming-bayan sa ilalim ng diktadurang Marcos kaya naganap ang Edsa 1 noong Peb. at matinding tinuligsa ng mga lider at miyembro ng iba‘t ibang grupo ang pananatili sa kapangyarihan ng Reyna ng Malakanyang. Gabriela. Matapos sikapin ng mga makapangyarihan na mahadlangan ang pagtestigo ni Lozada sa Senado kaya pinapunta siya sa Hongkong ng mga kinauukulan. Management Association of the Phil. kilos na!‖ madagundong ngang isinigaw noong Peb. Nagkaisa nilang hinihinging magbitiw na sa tungkulin si La Gloria sapagkat wala na itong moral na awtoridad na pamahalaan ang bansa dahil sa ―talamak na katiwalian sa gobyerno. Makati Business Club. Antonio Bautista. punong kasangguning pampulitika ng NDFP (National Democratic Front of the Philippines) na ―hinog na ang lahat para patalsikin sa poder‖ si La Gloria. Pandarambong din sa pera ng bayan. Maliwanag. Karapatan.

at pananakot sa mga posibleng magbulgar ng katotohanan. dapat na lantay na makabayan at progresibong pambansang liderato – ayon sa mga kritikong pampulitika – ang hahalili o hahawak ng renda ng gobyerno tungo sa ganap na pagbabago ng napakatiwali na‘t naghaharing sistemang panlipunan. Garap al Na February 13. Ni hindi nga anino hanggang ngayon ang minimithi ng mga mamamayan na isang lipunang tunay na makatao. mapayapa. Napatunayan na sa maraming pagkakataon ang pagiging eksperto ng pambansang liderato sa pagpisil sa ilong ng publiko upang hindi maamoy nang husto ang nakasusukang baho ng rehimen kaugnay ng kung anu-anong garapal na anomalya‘t eskandalong bunga ng makasarili‘t tiwali nitong pamamahala. pilit at pilit na pinababango ng mga tambolero‘t salamangkero ng rehimen upang ululin ang opinyon publiko at magmukhang malinis sa mata ng sambayanan ang Reyna ng Malakanyang at. marami pa ngang dapat halukayin ang sambayanan sa poso negro ng ganid na kapangyarihan na. mulang jueteng payola hanggang sa ―Hello Garci. isa sa mabisang paraan ng pambansang pagbabago ang ―People Power‖ pero.lumulubog sa krisis ang bansa.O. maunlad at demokratiko. kailangang maitago ang sagradong katotohanan sukdulan mang baluktutin ang tuwid at ituwid ang baluktot sa kapinsalaan ng pambansang kapakanan. panunuhol.3-B mga makinang pambilang ng boto sa Comelec. Sa anumang paraan. Nariyan ang paniniktik. Matapos gamitin ng mga kinauukulan ang suporta ng masang sambayanan at makabayang mga sektor ng lipunan para diumano sa pambansang pagbabago. Nariyan ang pagbusal sa bibig ng mga kritiko sikilin man ang malayang pamamahayag at salaulain ang mga karapatang sibil ng mamamayan. sa kabilang banda. Ordonez (Editoryal) KILALA na ang naghaharing rehimen sa pagiging garapal sa paglulubid ng kasinungalingan at pagtatakip sa katotohanan kaugnay ng walang habas na mga katiwaliang kinasasangkutan nito. sa kabilang banda. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Higit sa lahat. Nariyan. panggigipit. 464 – upang hindi makatestigo ang mga ito sa mga pagdinig ng Senado tungkol sa kabikabilang nagaganap na katiwalian sa pamahalaan. ibinasura lamang ng bagong lideratong kinatawan din ng uring mapagsamantala ang pambansang kapakanan. mulang maanomalyang mga proyektong SouthRail at NorthRail hanggang sa nangangalingasaw na mga kontratang Transco. nariyan ang pandarahas sa makabayan at militanteng mga puwersang nagmamahal sa katotohanan at matagal nang . ang waring pagputol sa dila ng kinauukulang mga opisyal ng gobyerno – sa pamamagitan ng mapanikil na E. Bukod sa mga nabanggit. ang mapagmahal na esposo nito‘t mga miyembro ng opisyal na maharlikang pamilya kabilang na ang parang garapatang mga basalyos na pawang sumisisipsip sa puklo‘t dugo ng bayan.‖ mulang P728-M ―fertilizer scam‖ hanggang sa P1. May Edsa 4 ba? Sabi nga. unang-una. Piatco at $329-M ZTE-NBN. pampulitika‘t pang-ekonomiya para makamit ang ganap na pambansang katubusan sa kamay ng uring mapagsamantala‘t walang makabayang konsensiya. gayundin.

hindi mapananatili ng rehimen sa arena ng panlilinlang at kamulalaan ang namumulat na mga mamamayan. At. Sapagkat garapal na ang lahat. pinapunta muna siya sa Hongkong para makaiwas sa pagtestigo sa naturang kaso at. Malinaw na makikita ang garapal na sistemang ito ng naghahari-hariang rehimen sa kaso na lamang ng isang Engr. Ordonez . maunlad at demokratikong lipunang pinaghaharian ng tunay na hustisya sosyal. Rodolfo Noel Lozada. dinala siya sa opisina ng isang Atty. na si Lozada pa ang naglulubid ng mga kasinungalingan. Batay sa kanyang salaysay sa Senado. Angel Atutubo. pinapirma sa isang apidabit na hindi niya lubos na sinasang-ayunan pero. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Jr. Ano ang makukuha ni Lozada sa kanyang pagbubunyag? Ang gipitin at iligpit ng mga makapangyarihang baluktot ang kaisipan? Ang madamay ang kaligtasan ng kanyang pamilya? Kung oportunista lamang si Lozada. Paul Mascarinas at napilitang ibalik lamang nang maging maingay na ang lahat sa media. baka italaga pa siyang miyembro ng gabinete ng Malakanyang. Di Natutulo g An g La hat February 6. Sa halip na ihatid sa kanyang bahay sa Pasig. Dir. Avelino Razon ng PNP. kamakailan. Corp. sa pangunguna nina Sekretaryo Lito Atienza ng DENR. hindi idinaan sa karaniwang daanan ng mga pasahero para diumano ―pangalagaan‖ ang kaligtasan dahil peligroso ang kanyang buhay. at iba pa. nang mapilitang umuwi. hindi miminsang tumanggap siya ng mga banta sa kanyang buhay para marahil hindi niya isiwalat ang mga nalalaman sa naturang kontrata. Batay sa kanilang dispalinghadong mga pahayag at retorika. Corp.‖ ay napilitan niyang pirmahan.nananawagan para sa isang mapayapa. hangal na nga lamang ang maniniwalang nagsisinungaling at inimbento lamang ni Lozada ang lahat. Antonio Bautista. Nagbitiw pa nga si Lozada bilang Presidente ng Phil. sa kanyang ginawa. Kinuha na siya paglabas na paglabas sa eroplano. dahil sa takot at ―ikasisiya ng Malakanyang. nagbitiw na Presidente ng Philippine Forest. retirado na pero pinuno sa seguridad ng paliparan ng NAIA. lalo na ang paghingi diumano ni dating Komisyoner Benjamin Abalos ng Comelec ng komisyong $130-M. gaya ng maraming basalyos ni La Gloria. maliwanag na konsensiya‘t nalalabing pagpapahalaga sa dangal ang nagtulak kay Lozada – sa kabila ng matinding takot – na ituwid ang baluktot alang-alang sa sagradong katotohanan at pambansang kapakanan at. Hen. sa pagdinig ng Senado. matinding pinalitaw ng mga guwardiya de honor ni Presidente Gloria MacapagalArroyo.. Natural. Ayon sa kanya. gayundin ang nakaugalian diumanong ipatong na 20% sa tunay na presyo ng iba pang mga proyekto ng gobyerno dahil sa kasuwapangan ng kinauukulang mga opisyal nito. Nagdesisyon tuloy si Lozada na tuluyan nang humarap sa Senado upang ibunyag ang lahat niyang nalalaman sa ipinatong na 100% sa presyo ng nangalingasaw na kontratang ZTE-NBN. kinabukasan. Forest. at naging kasangguni ni dating Sekretaryo Romulo Neri noon sa NEDA (National Economic & Development Authority) kaugnay ng maanomalyang kontratang $329-M ZTE-NBN. malinis. at pinili niyang susian ang bibig. sinalubong agad siya at dinampot ng grupo ng isang Hen. ―ipinasyal‖ siya hanggang Laguna ng tropa ng isang Kor.

kung pakikinggan naman ang mga pahayag ni Rep.‖ gayundin ang hiwaga sa likod ng ―Hello Garci. Hindi na nga bago ito sa kasaysayan ng nakasusukang sistema ng pulitika sa bansa na. tulad ng matinding sikat ng araw sa katanghalian. kung patatalsikin na sa wakas sa puwesto si Espiker Jose de Venecia at pauupuin sa kubeta ng kapangyarihan si Rep. Sa takbo ng botohan. bukod sa litanya ng mga paratang at ganting-paratang ng mga magkakalaban. tiyak na hindi pa ibubunyag ni JDV ang nalalaman niyang matinding mga katiwalian sa pamahalaan alang-alang sa pambansang kapakanan. Bukod sa ibinunyag niyang katiwalian sa pagbebenta sa Transco. magpahanggang ngayon. Dato Arroyo – anak ni La Gloria – gayundin ng himod-pundilyo nilang mga kakampi. kaugnay nito. Pebrero 4. pati si Nograles. Hindi maikakaila. Kahit sinasangkalan ang mga repormang dapat ipatupad sa Kamara kaya magbabago diumano ng liderato. ng Amsterdam Holdings. tapos na ang liderato ni JDV sa Mababang Kapulungan ng Kongreso. Bagaman inamin niyang isa siyang makasalanan. Inc. malinaw na nailarawan ng ilang bahagi ng isang editoryal ng La Solidaridad (Hulyo 15. nagbobotohan na ang malahunyangong mga kongresista makaraan ang nakaugaliang pag-aaksaya ng mahabang oras sa patalsikan ng laway at pataasan ng ihi sa masalimuot na mga debate sa mga reglamento at proseso.NANG sinusulat ito. Katulad ng isang sambayanang malapit nang mamatay ang maiinit na diskusyong iyon xxxx . 1889) ang mga nagaganap ngayon sa diumano‘y marangal na bulwagan ng buong Kongreso: ―Hindi mapag-aalinlanganan. Prospero Nograles ng Davao bilang bagong lider ng Kamara. ayon pa rin kay JDV. Kung hindi nasaktan nang husto ang amor propio.‖ mga pagpatay na pampulitika at pagabuso sa kapangyarihan. ipinaratang naman ni JDV ng LakasCMD na nagsimulang maniobrahin ng Malakanyang na patalsikin siya nang ibunyag ng kanyang anak na si Joey de V. ang suhulan at katiwalian sa kontratang $329-M ZTE-NBN na kasangkot pa mismo diumano si Unang Ginoo Mike Arroyo. malubha at mapanganib ang kahulugan ng mga kaguluhan at paulit-ulit na pag-aawayaway sa Kongreso. lumilitaw na pinamamayanihan hindi ng marangal at makabayang mga layunin kundi ng ganid na ambisyon ng mga Mafioso. Sa kabilang banda. nagbanta pa si JDV na marami pa siyang ibubunyag na katiwalian ng naghaharing rehimen sa darating na mga pagkakataong puwede siyang magtalumpati sa Kamara. na ipapatay silang mag-ama ng mga kinauukulan na hindi man lamang ipinaimbestiga ni La Gloria nang sulatan niya ito‘t ireklamo iyon. ayon sa mga basalyos ng Partidong Kampi ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. naging ―doberman pinscher‖ sila ni La Gloria sa Kamara para guwardiyahan ang mga katotohanan kaugnay sa pagkakabasura agad sa dalawang kasong ―impeachment‖ laban sa Presidente ng Matatag na Republika. masama at tiwali kaya nga ginilitan ng leeg ang liderato nito sa Kamara. at labis na pagkontrol ng Malakanyang sa ―pork barrel‖ at ―road user‘s tax. Gayunpaman. Tinangka pa. maliwanag naman. si JDV ang sinungaling. Nahihilo na tuloy ang bayan kung sino ang paniniwalaan at. Isinumbat pa nga niya ang mga naitulong niya kay La Gloria mula nang makiusap itong maging kandidatong bise-presidente niya noon hanggang ngayong namamayagpag na ito sa Malakanyang. mariin naman siyang nananawagan sa lahat – lalo na sa pambansang liderato – na simulan ang rebolusyong moral tungo sa isang maayos at malinis na gobyerno at maunlad at mapayapang Pilipinas. na ang balyahan o karambola sa kapangyarihan ng uring naghahari-harian sa pulitika at ekonomiya ng bansa ay batay lamang sa personal na mga motibo‘t interes at hindi sa importanteng mga isyung magsusulong sa pambayang kapakanan.

nagsimulang manungkulan sa kasalukuyang puwesto si Esperon noong Hulyo 21. maliwanag na nilabag na naman ni La Gloria ang Seksiyon 5 at 7 ng Artikulo XVI ng Konstitusyon na nagtatadhanang maaari lamang palugitan ang panunungkulan ng hepe ng estado mayor sa panahon ng giyera o pambansang emerhensiyang idineklara ng Kongreso. at pagtagal-tagal. ituring naman o gawing isang malaking biro lamang ang lahat ng ito. 2008 dahil 56 na taong gulang na siya.Ipinamamalas sa mga mamamayan ng mga alingasngas at eskandalo na ang kanilang mga kinatawan at ang mga namumuno sa kanila – na hindi naman nagsisikap na malutas ang pangunahing mga problema ng bansa at mapaunlad ang kalagayang pangkabuhayan ng mga mamamayan – ay walang inaatupag kundi maglunoy sa kanilang pagpipintasan at walang kawawaang pagbabalitaktakan. bilang hepe ng estado mayor ng Hukbong Sandatahan ng Pilipinas sa Pebrero 9. Kung . ang malaking utang na loob ni La Gloria sa kanya noong halalang presidensiyal ng 2004. Ordonez (Editoryal) KAHIT dapat nang magretiro sa serbisyo militar si Hen. na ―sumusulong na ang kampanya laban sa NPA at inaasahan naming lalong susulong ito sa darating na ilang buwan kaya mahirap magpalit ng mga kabayo‖ sa panahong ito.‖ May pag-asa pa nga ba ang bansa sa ilalim ng lideratong kumakatawan lamang sa interes ng uring mapagsamantala? Sabagay. sa kabilang banda. Nagdeklara na ba ng giyera o pambansang emerhensiya ang Kongreso? Marami tuloy ang nagsasabing hindi ang pagpuksa sa CPP-NPA ang pangunahing dahilan kaya pinalugitan ang panunungkulan ni Esperon kundi. Maaalaala. habang ipinagtatanggol sa pamamagitan ng mabulaklak na mga salita ang mga patakarang pangkabuhayan na makabubuti sa mga mamamayan. 2009 para kay Esperon). tatlong taon ang termino ng panunungkulan ng hepe ng estado mayor ng AFP (hanggang Hulyo 21. Sa kasong ito ni Esperon. pinalugitan pa ng tatlong buwan – o baka muli pang palugitan hanggang 2009 – ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang termino ng panunungkulan ng naturang heneral sa layunin diumanong mawakasan ang may apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA bago matapos ang 2010. sapilitang magreretiro sa edad na 56 ang sinumang militar at. na sinusugan ng PD 1650. ang mga dakilang adhikain. Jr. Ikinatuwiran ni La Gloria. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.‖ P ara Laman g Mga T alahib January 30. Generoso Senga. Hermogenes Esperon. higit sa lahat. ―hindi lahat ay natutulog sa dilim ng gabi. 2006 nang halinhan niya ang nagretirong si Hen. sabi nga. ipangalandakan ang mga prinsipyo. 8186 na dapat na ngang magretiro ang sinumang militar na 56 na ang edad kahit hindi pa tapos ang kanyang termino sa puwesto. nilinaw naman ng probisyon ng Batas ng Republika Blg. pag-iinsultuhan at pag-iiringan na labis na ikinawawala ng dangal ng buong Kongreso.‖ ―xxxxx Ito ang pangunahing layunin: lumikha sa mga mamamayan ng isang malaking isyung pampulitika sa pamamagitan ng mga palabas. bukod pa nga sa hanggang langit na debosyon nito sa Reyna ng Malakanyang. bagaman. Kung susundin ang probisyon ng PD (Presidential Decree) 1636.

hindi marahas na opensiba militar o kamay na bakal ang lunas sa bagay na ito. Hanggang abusado sa kapangyarihan ang mga kinauukulan. Bakit hindi muna sikapin ng gobyernong isulong ang usapang pangkapayapaan. layunin diumano ni Esperon na lansagin ang 17 prenteng gerilya sa sinasabing 87 prente nito sa iba‘t ibang dako ng kapuluan. pampulitika‘t pangkabuhayan. ―maaaring maging madugo‖ ang darating na ilang buwan. ayon sa kanya. Maaaring natalo sila sa ilang sagupaan. gaya ng panukala mismo ni Jose Ma.gayon. at hindi naman nalulunasan ang matindi nang mga problemang panlipunan. Kayang-kaya diumanong gawin ito ng kanyang tropa sapagkat. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. T anghalan n g P anlilinla ng January 23. kabi-kabila ang inhustisya‘t pagsasamantala. Sison. kahit ibuhos pa ng rehimen ang lahat nitong puwersa laban sa CPP-NPA o iba pang nagrerebeldeng mga grupo. maging noong nagdaang mga rehimen.000 tropang militar. punong kasangguning pampulitika ng NDFP (National Democratic Front of the Philippines)? Sabi nga. sabi pa niya. at naglulublob sa pribilehiyo‘t kayamanan ang iilang naghahari-harian sa lipunan samantala. para lamang mga talahib na muli‘t muling susulpot at mamumulaklak – silaban man nang silaban – ang gayong mga rebolusyonaryong kilusang naghahangad ng pambansang pagbabago para sa masang sambayanan. Sa unang tatlong buwan ng 2008. kamay na bakal at karahasan ng militar – at tiyak na madadamay at magbubuwis din ng buhay maging ang inosenteng mga mamamayan – ang tanging makalulunas sa apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA.760 armadong mandirigma kumpara sa mga 80. mailap sa masang sambayanan ang tunay na hustisya sosyal at patuloy pa silang inginungudnod sa karalitaan at kawalang-pag-asa ng uring mapagsamantala. hindi nawakasan ng puspusang pananalakay ng militar ang gayong mga kilusan. sa kabilang banda. talakayin ang mga repormang panlipunan. ang nangarap at nangalandakang wawakasan nila ang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA? Bakit tumagal ito ngayon ng apat na dekada? Kung susuriin. Ordonez (Editoryal) \MULA nang pairalin sa bansa ang demokrasyang tatak-Amerika. nahuli o napatay ang ilang lider at miyembro nila. mahina na ang puwersa ng NPA at binubuo na lamang ng 5. natural nga na panatilihin sa puwesto – legal man o ilegal – si Esperon na naninindigang lalabanan niya ang NPA hanggang wakas kaya. Ilang heneral na ba. Sa kasaysayan ng mga bansang may mga kilusang rebolusyonaryo. Samakatuwid. ngunit bakit patuloy at patuloy na may humahalili sa kanila upang ituloy ang pakikibaka? Kung susundan tuloy ngayon ang takbo ng utak ni La Gloria at ng mga Esperon. magiging dispalinghado lamang ang anumang pagsisikap ng kasalukuyang rehimen – o ng susunod na mga rehimen – na wakasan ang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA hanggang hindi masusing inuugat ng pambansang liderato ang pangunahing mga dahilan ng paghihimagsik ng mga iyon. naging mabisang instrumento na ng uring mapagsamantala ang moro-morong eleksiyon upang magrigodon sa poder at pamamahala sa bansa ang mga . pangkabuhayan at pampulitika.

sinimulan nang buksan ng uring mapagsamantala ang telon ng tanghalan ng panlilinlang upang bolahin o utuin ang sambayanang patuloy na nangangarap ng isang tunay na . unang-una. ang sila namang maging pasimuno ng katiwalian at dispalinghado‘t makasariling pamamahala sa bayan kapag nanalo na sa isang eleksiyong laging umaalingasaw sa pera‘t hitik ng karahasan. Kung tutuusin. karangyaan at kapangyarihan? Ngayon pa nga lamang. kahit grabe na‘t santambak ang mga problema ng bansa na dapat na unahin nilang pag-ukulan ng panahon at pagsikapang lunasan. natural nga lamang na laging inutil ang bawat eleksiyon tungo sa tunay na pambansang pagbabago. ang ganid at oportunistang interes ng mga kagaya nilang asendero‘t kapitalista. Nagsimula pa sa panahon nina Quezon. hokus pokus o dayaan. maaari na nilang gawin ang lahat – salaulain man ang Konstitusyon. Ayon tuloy sa manunulat na si Stanley Karnow – batay sa kanyang aklat na ―In Our Image‖ —naging tau-tauhan o papet lamang ng Estados Unidos ang mga naging presidente ng bansa. at kinakatawan nila ang magkakatulad na interes ng uring mapagsamantala. lumilitaw na laro lamang ng uring naghahariharian sa lipunan ang pulitika‘t eleksiyon sa bansa para lamang patuloy nilang mapagsamantalahan ang bayan. o walang pakundangang pagpistahan ang pondo ng naghihirap na bansa. hindi na rin katakataka kung ang dating nangangalandakan ng pagmamahal sa bayan at malasakit sa kapakanan ng milyun-milyong maralita sa panahon ng mabuladas na kampanya. hali-halili lamang sa pag-upo sa inodoro ng kapangyarihan ang mayaman at maimpluwensiyang mga pamilya upang pangalagaan. tiwali‘t abusadong rehimen. kahit malayo pa ang 2010. Ilang angkan nga ba lamang ang sugapang kumakatawan sa pambansang liderato? Higit na masama.Sino nga ba — unang-una na si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ng Matatag na Republika – ang hindi naging masugid na tagahimod ng kuyukot ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika? Dahil sa nabanggit na umiiral na kalakaran sa pambansang pulitika. na masama rin – o higit pang masama – ang papalit na rehimen upang pagpasasaan lamang ang kayamanan ng bansa at busabusin ang masang sambayanan. ibenta man ang kasarinlan at dignidad ng bansa at ilubog sa kumunoy ang ekonomiya nito.kinatawan ng uring mapagsamantala. Sa maikling salita. Hindi na tuloy katakataka kung bakit.Alin nga bang rehimen nang maluklok sa kapangyarihan ang hindi nagsamantala‘t nandambong sa sambayanan? Sapagkat magkakabalahibo‘t may pare-parehong hindi mabundat-bundat na sikmura ang mga pulitikong ito. walang pakundangan pa silang nakikipagsabuwatan sa mapandambong na dayuhang mga interes makapanatili lamang sa kapangyarihan kahit ingudngod sa karalitaan at kawalang-pag-asa ang masang sambayanan. mapangalagaan lamang ang makasarili‘t ganid na mga interes at ambisyon. sikilin man at labagin ang sagradong mga karapatang sibil ng mamamayan. ngayon pa lamang. asahan na. Panapanahon nga lamang ang pandarambong sa pondo ng gobyernong galing sa pawis at dugo ng dayukdok na mamamayan. Roxas at Osmena.nagbabalyahan na ang mga ito kung sino ang dapat maging Presidente ng Republika kapag naghalalan sa 2010. Ano nga ba kung nagtitiis mamaluktot sa gutom ang bayan basta sila‘y nagtatampisaw sa pribilehiyo. Kung napatalsik man sa poder ang dating masama. sapagkat sila na ang nasa poder. sabi nga.

bakit – batay sa mga estadistika – 80% ng mga Pilipino ang nagtitiis mabuhay sa wala pang $2 isang araw? Habang nagdaralita ang milyun-milyong ordinaryong mamamayan. Batay sa kongkretong mga datos. sa paglakas ng piso kontra sa dolyar ng Amerika. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Editoryal) BALINTUNA pa ring ipinangangalandakan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na sumusulong o umuunlad ang ekonomiya ng ―Matatag na Republika‖ dahil marahil. P624. ano pa nga bang bago ang mapapanood ng sambayanan? At. patuloy pa rin siyang makapamayagpag. Maunlad at Matatag na Rep ub lika? January 16. kung tutuusin. makatao. ngayon pa lamang. bukod pa sa maalingasaw na ―pork barrel‖ na pinagmumulan ng ―kickback‖ ng kinauukulang ―mararangal‖ na mga miyembro ng Kongreso. kung dati ring magkakauring mga artista ng bulok na ―status quo‖ na nagsipagpalit lamang ng damit upang magmukhang tunay na tao ang magtatanghal.000 korporasyon sa bansa. maunlad at demokratikong lipunan. Sabi nga ng mga palaaral sa pulitika ng bansa. halimbawa‘y sa pamamagitan ng ilegal o sobra-sobra ang presyong mga transaksiyon at kontrata.8-B sa interes lamang at P328. ang pambansang katubusan. Ano pa ang matitira para maayos na mapatakbo ang gobyerno at matugunan ang pangunahing mga pangangailangan ng sambayanan? Higit pa ngang masama. parang mga piranhang hindi pa nasiyahan sa inilaang P12. unang-una.1-B ang itinakdang pambayad-utang (P295. lumilitaw pa nga ngayon na malulumpo ang lubhang kinakailangang serbisyo publiko. sa nakasusugapang kapangyarihan. sa kabilang banda.2-B na regular na .makabayan. impluwensiya‘t pribilehiyo. katunayan. Sa panukalang pambansang badyet na P1. hindi sa palad ng mala-payaso‘t sirkerong mga pulitiko. nakasalalay sa kamay ng busabos na masang sambayanan. Kung tutuusin. maliwanag na nagpopropaganda‘t nag-iilusyon lamang ang naghaharing rehimen upang mapahupa ang tumitinding disgusto‘t protesta ng sambayanan sa kanyang dispalinghadong liderato nang. hindi naman resulta ito ng tunay na pambansang kaunlaran kundi ng halos $15-B ipinadadala dito taun-taon ng nagsasakripisyong migranteng mga manggagawa at patuloy na pangungutang ng gobyerno upang matugunan ang lagi nang depisito sa pambansang badyet. bakit tuluy-tuloy ang pandarayuhan sa ibang bansa ng manggagawang Pilipino kahit pinagmamalupitan at inaabuso sila doon? Sapagkat inilulubog ng bawat rehimen hanggang ngayon sa utang ang bansa (US$64-B na ang pambansang utang) upang matugunan ang lagi‘t lagi nang depisito sa pambansang badyet na kulang na nga pero dinarambong pa ang 30% niyon taun-taon ng mga mandurugas sa burukrasya. gayundin ang kanyang mga basalyos. alam na alam na nila ang wakas. Kung totoong umuunlad ang ekonomiya at bumubuti ang pambansang kalagayan.3-B sa prinsipal). Pero. lumalaki nga ng 20% taun-taon ang tubo ng pangunahing 1. Unang-una.227-T para sa 2008 na malamang na pagtibayin na ng Malakanyang. 20% lamang ng populasyon ang nagpapasasa‘t nagpapakabundat sa 50% ng pambansang kita at. sa gayon. kung talagang bumabangon at sumusulong ang pambansang ekonomiya.

ang mungkahing buhayin ang kalansay nang R. gayundin ang pagkakaroon ng Pambansang ID. ano nga ba ang nakasusukang inaatupag pa ni La Gloria at ng kanyang mga basalyos? Cha-cha o pagbabago sa umiiral na Konstitusyon na iaangkop sa dayuhang mga interes (pagmamay-ari ng mga lupain dito. lalo na nang ipatupad ang Batas Maura na nagtadhanang kailangang iparehistro ang lahat ng lupain upang mabigyan ng ―titulo torrens‖ o katunayan ng pagmamay-ari na. 100% sosyo‘t kontrol sa mga korporasyon. halimbawa. pagpapalawig sa termino ng panunungkulan ni La Gloria matapos man ang 2010? Higit pang masama. bukod pa sa putaputaking rebelyon ng iba‘t ibang puwersang naghahangad ng pambansang pagbabago tungo sa isang tunay na makabayan. at maging ―mass media‖) at. ito ba – kung gayon – ang ipinangangalandakang maunlad at Matatag na Republika? Kuta n g Ip o kr isya January 9. ospital at mga paaralan.4-B badyet ng DPWH noong 2005 at mahigpit na tinuligsa ng Citizens Against Government Waste). pagmamay-ari maging ng pambayang mga utilidades tulad ng tubig. at sa halip na matapat nitong pagsikapan ding pairalin sa bansa ang tunay na hustisya sosyal. higit sa lahat. Nariyan. Sapagkat pinatunayan na ng kasaysayan – lalo na noong paghahari sa bansa ng diktadurang Marcos – ang pagiging abusado sa kapangyarihan ng mga awtoridad. isinusulong pa ng rehimeng ito at gustong paghariin sa bansa ang mapanikil na mga hakbang na lalong sasalaula sa sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan. naging isa sa mga dahilang nagbunsod ng maraming rebelyon na humantong sa Rebolusyong 1896. Ordonez KUNG kinilala sa Estados Unidos ng Amerika ang isang Ted Turner bilang may pinakamalawak na lupain (mga 800. makatao. gayundin ng MILF. of Public Works & Highways)– batay sa paratang ni Sen. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. (Maaari tuloy ihambing ito sa pinakamalaking ―pork barrel‖ sa kasaysayan ng Kongreso ng Amerika — $24-B – na isinaksak ng mga Republican sa $286. nang malaon. ano pa nga ba ang aasahan ng sambayanan sa gayong mga plataporma ng rehimen? Batay sa mga nabanggit. Sa halip na pagsikapan ng pambansang liderato na bumalangkas ng makabayang mga patakarang pangkabuhayan at humulagpos sa dikta ng mapandambong na dayuhang mga interes na pangunahing bumabansot at lumulumpo sa pambansang ekonomiya‘t nagpapalaganap tuloy ng karalitaan. hindi pa nga nalulutas ang mga pagpatay na pampulitika at mga pagsalaula sa mga karapatang pantao. maituturing naman ang Simbahang Katoliko na isa sa nagmamay-ari ng libu-libo ding ektaryang lupain dito sa Pilipinas.000 ektarya o 1. upang tuluyang masugpo diumano – sa punto ng mga henyo ng rehimen – ang halos apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA. transportasyon at telekomunikasyon.―pork barrel‖ ang mga mambabatas at isinalaksak pa sa badyet ng DPWH (Dept. elektrisidad.5-B. Franklin Drilon – ang karagdagan pang ―pork barrel‖ din na P13.1700 o Batas Kontra-Subersiyon. Sa panahon pa ng paghahari ng kolonyalismong Kastila sa bansa nagawa ng mga prayle na makapangamkam ng malalawak na lupain dito.7 milyong acre sa limang iba‘t ibang estado doon).A. maunlad at demokratikong lipunan. .

5 ektarya nitong lupaing agrikultural sa Nueva Caceres. 2 milyong magsasaka ang nagtitiis na bungkalin at pagkunan ng pantawid-gutom ang tig-kalahating ektarya lamang bawat pamilya. 155 tao lamang ang may-ari ng lahat ng niyugan at maisan. Camarines Sur na. Sapagkat inutil pa nga‘t palsipikado ang batas sa reporma sa lupa at nagagawang salaulain ng tusong mga asendero at ginagawang korporasyon ang kanilang mga asyenda upang malusutan ang naturang batas.‖ Bukod sa Simbahan. kilala na ang Simbahan bilang matibay na kuta ng ipokrisya‘t huwad na kabanalan. batay sa datos ng Kawanihan ng Estadistikang Pang-agrikultura. baka kahinahinala pa ang sistema kung bakit naging ari-arian nito? Sabagay. Sa Cebu. 2007 pabor sa mga magsasaka – ayaw namang ipasakop ng Simbahan sa reporma sa lupa ang 268. sekretaryo heneral ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas. 835 tao ang may-ari ng 70% ng lupaing agrikultural – 16 na pamilya lamang. Pero. 21% ng lupaing agrikultural sa bansa ang pagmamay-ari lamang ng 9. sa kabilang banda – sa kabila ng desisyon ng Korte Suprema noong Disyembre 21.Dahil nasusulat sa wikang Kastila ang naturang batas at hindi naunawaan ng maraming Indio. nagawa ng mga prayle na iparehistro sa pangalan ng kanilang korporasyon ang mga lupaing hindi nairehistro. ano pa nga ba ang dapat asahan ng sambayanan mula sa Simbahan? Sa panahon pa man ng mga prayleng Kastila sa bansa. hindi na nga katakataka kung bakit milyun-milyong magsasaka at iba pang ordinaryong mamamayan ang wala ni isang dangkal na lupa at tanging libag lamang ng kanilang mga katawan ang maituturing nilang kanila ngunit kapag nahugasan sa poso. sa Timog Katagalugan. Nakapagpalawak pa ang Simbahan ng mga asyenda sa pamamagitan ng donasyong lupa ng mayayamang Indio na lubos na naniwala sa aral ng Simbahan na ―madali pa sa isang kamelyo na pumasok sa butas ng karayom kaysa isang mayaman sa pinto ng langit. ang may-ari ng 26.500 tao habang. 10 pamilya lamang ang may hawak ng halos lahat ng lupain doon at. kaninong santo‘t santa pa nga ba dudulog ang nagdaralitang mga magsasaka? Kay La Gloria. sa Mindanaw. katunayan. ayon na rin kay Danilo Ramos. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. pinagmalasakitan at tinulungan ng mga opisyal ng Simbahan ang 55 magsasakang Higaonon na naglakad mulang Sumilao. Bukidnon hanggang Malakanyang upang hinging ibalik sa kanila ng San Miguel Corp. halimbawa. Ordonez (Editoryal) . kung tutuusin. sa Negros Oriental. sa kabilang banda. muli‘t muling bumabalik naman sa lupa ng iilang propiyetaryo‘t asendero.000 ektaryang taniman ng pinya‘t palmera. kontrolado naman ng dayuhang mga korporasyon ang mahigit na 207. ang 144 na ektaryang lupaing naipagkaloob na sa kanila noon ng DAR o Kagawaran ng Repormang Pansakahan. Batay sa mga nabanggit.000 ektaryang tubuhan sa Batangas. Husti s ya So s ya l Lab an s a Reb elyo n December 19. na lumilitaw pang kaalyado ng malalaking asendero o sa Simbahan na waring paimbabaw o pagkukunwari naman ang ipinangangaral na kawanggawa at pagkalinga sa mga maralita‘t hindi pinagpala ng mahabagin nilang Diyos sa kaitaasan? Bakit nga ba doble-kara ang Simbahan hindi nga lamang sa isyu ng reporma sa lupa? Maaalaala.

hepe ng estado mayor ng Hukbong Sandatahan – na muling paghariin sa bansa ang malupit at malagim na panahon ng diktadurang Marcos na walang patumanggang sumalaula sa sagradong kalayaan at mga karapatang sibil ng sambayanan sa layunin diumanong durugin ang anumang rebelyon nang sa gayon. makabubuti marahil na magbalik-tanaw sila at suriin ang mga aral ng kasaysayan. Sapagkat parang nabanlian ng kumukulong tubig ang kamay ni La Gloria nang sabuyan agad ng mga protesta ang pagkatig niya sa ideya ni Rep.‖ Sa anumang punto tingnan.MATAPOS ipahayag ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo noong nagdaang Huwebes sa Lungsod ng Masbate na kinakatigan niya ang binabalak na panukalang-batas ni Rep. ang paninikil at pagsalaula sa lehitimong mga karapatang sibil ng mga mamamayan sa iba‘t ibang pagkakataon kahit sagradong ginagarantiyahan iyon ng umiiral na Konstitusyon. at nawawala hanggang ngayon. Jose Solis ng Sorsogon na buhayin ang kalansay nang RA 1700 o Batas Kontra-Subersiyon. agad ngang ipinangalandakan ni Sekretaryo Ignacio Bunye. pinawalang-saysay ng RA 7636 ang RA 1700 noong 1992. pinatay. gayundin ang anumang pakikipag-ugnayan sa naturang partido. hinikayat pang makilahok sa larangang parlamentaryo ang nasabing partido. makapangunyapit naman sa nakababaliw na kapangyarihan ang mga kinauukulan. Gaya ng iba pang partidong pampulitika. nariyan na nga ang patuloy na mga pagpatay na pampulitika. marahas at malupit na ginamit laban sa mga kalaban sa pulitika at pinaghihinalaan pa lamang na mga Komunista. pinahirapan. pinatunayan na . Maaalaala. pinagtibay ang RA 1700 noong 1957 sa kasagsagan ng rebelyon ng mga Huk. may malabnaw na utak na lamang marahil ang maniniwalang hindi gusto ni La Gloria at ng kanyang mga basalyos at kauri – tulad unang-una ni Hen. Sabagay. sa kabilang banda. pinutakti na siya ng maalab na mga pagtuligsa mula sa iba‘t ibang sektor ng lipunang mapagmahal sa kalayaan at mga karapatang sibil. Hindi nasugpo ng alinmang batas. Itinadhanang ilegal ang PKP (Partido Komunista ng Pilipinas). inakit na kumandidato ang mga miyembro o kinatawan nito sa bawat eleksiyon upang maisulong – sa mapayapang paraan – ang kalayaan sa paniniwala at pinapangarap na pambansang mga pagbabago lalo na para sa kapakanan ng masang sambayanan. Sa ilalim ng rehimeng Ramos. at isang krimen na ang maging kasapi nito. idineklara ng Korte Suprema na labag sa Konstitusyon ang nasabing batas dahil sinisikil nito ang kalayaan sa pamamahayag at iba pang mga karapatang sibil. liban sa armadong mga nakikibaka laban sa gobyerno. gaano man kahigpit at kalupit. tambolero ng Malakanyang – sa pamamagitan ng dispalinghadong retorika – na ―hindi personal na ninanais ni Presidente Arroyo na muling buhayin‖ ang naturang batas. kaya marami ang basta na lamang ikinulong ng pasistang rehimen. gayundin ang pagiging miyembro sa gayong organisasyon. kung tutuusin. malinaw na halimbawa. Nang malaon. Hermogenes Esperon. Solis na paghariin na naman sa bansa ang mapanikil na RA 1700. Walang habas na inabuso ito ng rehimeng diktatoryal ni Marcos. Kinilala nang legal ang PKP. Kung tunay ngang ninanais ng pambansang liderato ang pambansang kapayapaan at kaunlaran. Ayon kay Bunye. sinabi ni La Gloria na kung magpapasok si Solis ng gayong panukalang-batas para labanan ang rebelyon – lalo na ang halos apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA – ―okey iyon sa akin kung okey sa Kongreso. sa mismong Pilipinas. ang mga rebelyon sa maraming bansa at.

33 taong gulang pa lamang. Hindi masusugpo ng RA 1700 o anumang batas ang mga rebelyon hanggang inutil ang Estado na maipagkaloob sa mga mamamayan ang pangunahing mga pangangailangan (pagkain. sa ngalan ng makasariling kapakanan. Sino An g Uut uin P a? December 12. sa bansang nilisan. magpapatuloy ang mga rebelyon hanggang laganap ang karalitaan at inhustisya sa ilalim ng anumang rehimen. Dahil minaltrato siya ng amo niyang babaing si Najat Mahmoud Faraj — sinaktan. parang hayop na ayaw pagpahingahin. Sa maikling salita. naglilingkod pa sa dayuhang interes ang pambansang liderato at. higit sa lahat. sa kabilang banda. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez KAHIT personal na napakiusapan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo si Sheik Sabah Al Ahmed Al Sabah – Emir ng Kuwait – na huwag ituloy ang nakatakdang pagbitay kay Marilou Ranario – hindi naman dapat mamayagpag si La Gloria at ang kanyang mga basalyos kung ibinaba man ng Emir sa habang-buhay na pagkabilanggo ang hatol kay Marilou. tiniis iwan ang dalawang anak kaakibat ang lungkot at pangungulila para makipagsapalaran sa Kuwait sapagkat. halos di pinasusuweldo. Sabi nga. Nailigtas man siya sa kamatayan. Isang guro si Marilou. Magpapatuloy ang mga rebelyon hanggang patuloy lamang ginagatasan ng Estado ang sambayanan sa pamamagitan ng pagpapataw ng sobra-sobrang mga buwis para mapalamon at mabundat lamang ang mayayaman at may madambong ang tiwaling mga opisyal ng gobyerno habang. usad-pagong ang katarungan at. ibinaba ang hatol na bitay sa kanya noong Enero 11. at binubusabos nang husto ng mga kapitalista ang kanilang mga manggagawa sa iba‘t ibang pabrika‘t empresa. Maaalaala. hindi niya mabanaagan ni anino ng pag-asa. mga ospital at mga paaralan. lupa at mga pabahay. Magpapatuoloy ito hanggang itinatanikala sa lupa ng mga propiyetaryo‘t asendero ang mga magsasaka. ibinibenta pa ang pambansang kasarinlan at kinabukasan. pagdurusa pa rin at mapait na mga alaala ang patuloy niyang magiging kayakap araw-araw sa bilangguang libingan na rin ng marami niyang pangarap para sa iniwan niyang mga mahal sa buhay sa sariling bayan. makatao. kung kumilos man. trabaho at makatarungang suweldo). noong 1995.ito ng pag-iral ng RA 1700 mulang 1957 hanggang sa ilalim ng diktadurang Marcos na nagpaalab pa. nailigtas . walang nagawa ang gobyerno kaya tuluyang nabitay sa Singapore ang isang Flor Contemplacion sa sala ring pagpatay. hanggang abusado sa kapangyarihan at naglulublob sa pribilehiyo at kontrolado ng mga naghari-harian sa lipunan ang pambansang pulitika‘t ekonomiya sa kapinsalaan ng masang sambayanan. kung susuriin. sa rebolusyonaryong mga pakikibaka. kundi hustisya sosyal o katarungang panlipunan ang mabisang sandata laban sa rebelyon kung nais din lamang ng mga kinauukulan ang isang mapayapa. sa ilalim ng rehimeng Ramos. hindi mapanikil na batas.Matapos ang paglilitis sa hukuman. kalimitang pumapabor pa sa uring mapagsamantala‘t makapangyarihan at. Noong 2004. demokratiko at maunlad na bansa. 2005. ginutom. at labis pang ininsulto ang mga Pilipino – napilitan siyang ipagtanggol ang dignidad kaya niya napatay ang abusadong amo. sa rehimen ni La Gloria.

lunurin ng luha. at hanggang sa kasalukuyan. tulad ng maraming anomalyang nakaapekto sa ekonomiya. at may ibang buhay nga pero baldado naman. Flor at Angelo sa mahabang listahan ng mga manggagawang Pilipinong itinaboy na parang layak sa kung saan-saang panig ng mundo na naging biktima ng pang-aabuso/t kalupitan ng kani-kanilang amo. nagpakamatay man o sadyang pinatay. kung gayon. tinatawag na mga ―bagong bayani‖ dahil lamang nasusuhayan ng bilyun-bilyong dolyar na ipinadadala ng mga ito sa bansa taun-taon . (Batay nga sa sarbey ng Transparency International. o nabigyan ng kahit bahagyang katarungan. Higit sa lahat. biktima pa sila ng balintunang mga patakarang pang-ekonomiya ng gobyernong higit na naglilingkod sa dayuhang mga interes kaysa kapakanan ng masang sambayanan at pambansang kinabukasan.Ipinangalandakan pa niya ito kay Reyna Elizabeth II ng Bretanya. Sa nagdaang iresponsableng mga pambansang liderato‘t mapagsamantalang rehimen. Flor at iba pang tulad nila – inuuto pa ng rehimen ang migranteng mga manggagawa. maliwanag na nandayuhan sa iba‘t ibang bansa ang milyun-milyong manggagawang Pilipino dahil sa kawalan ng oportunidad – at pag-asa – sa sariling bayan upang makapamuhay sila. gayundin sa mga nakasalamuha niya sa Espanya at Pransiya. Sapagkat umiiral nga ngayon ang mapang-aliping kontraktuwalisasyon. maunlad at demokratikong lipunan. Hindi pa rin malinaw. binubusabos naman sila nang husto ng gahamang mga kapitalista‘t asendero. sa kabilang banda. gayundin ang mga mahal nila sa buhay – bilang mga tunay na tao sa pinapangarap nilang mapayapa. ng Estados Unidos – lalo lamang ibinubulid ng rehimen sa karalitaan ang milyun-milyong mamamayan habang. Hindi na nga mabilang ang iniuwing mga bangkay na lamang. Kung pinalad mang magkatrabaho dito ang iba. lubha tuloy nakatatawa ang ipinagyayabang ni La Gloria na mabilis itong umuunlad. Higit na masakit. lalo na ang mga kababaihang ginahasa. unang-una.kung pribadong pondo o salapi ng nagdaralitang bayan ang niwaldas sa gayong walang kapararakang paglalakbay habang kumaindili ang milyun-milyong manggagawang labis na naghahangad na makapangibang-bansa dahil sa kainutilan ng gobyernong malutas ang malaganap na disempleyo. sa walong araw na pagliliwaliw niya at ng kanyang esposo sa Europa. kabuntot ang ilang miyembro ng gabinete at sangkaterbang mga basalyos sa Kongreso. ang iba‘y wala sa sarili‘t nabaliw. sa ngalan ng mapandambong na globalisasyong idinidikta ng imperyalistang mga bansa – tulad. hindi na mahalaga ngayon kung nailigtas man sila ng gobyerno sa kamatayan. Masisisi ba. at paulit-ulit mang maging biktima ng trahedya sa pangingibang-bansa mapagkalooban lamang ng desente‘t matatag na kinabukasan ang iniwang pamilya? Sapagkat malinaw na patunay ang patuloy na pandarayuhan sa ibang mga bansa ng mga manggagawang Pilipino na bansot at bagsak ang pambansang ekonomiya. at nakasusuklam pa nga – sa kabila ng mapapait na karanasan at trahedyang sinapit ng mga Marilou. numero 10 na ang Pilipinas sa mga bansang talamak ang katiwalian). isinusulong pa ng gobyerno ang pribatisasyon at.naman na maputulan ng ulo ang tsuper ng trak na si Angelo de la Cruz nang kidnapin ito sa Iraq. na magpatuloy ang exodus ng manggagawang mga Pilipino sukdulan man silang pagmalupitan. Tatlo lamang sina Marilou. at sa marawal na kalagayan ng milyun-milyong maralita. o naibalik ng Pilipinas. naglulublob sa grasya‘t kuwarta ng bayan sa pamamagitan ng talamak na korupsiyon sa burukrasya ang ganid na pambansang lideratong manhid na sa daing at mumunting mga pangarap ng uring dayukdok at busabos. kaya napakamiserable ang suweldong hindi pa yata sapat na pambili ng kahit palotsinang kabaong. lalo na ang ordinaryong mga mamamayan. Kung tutuusin.

at mapandambong na interes ng pambansang liderato‘t uring mapagsamantala. nagsimula ang lahat sa panahon pa ng kolonyalismong Kastila nang kamkamin ng mga prayle ang malalawak na lupain sa bansa kaya nagkaroon ng mga asyendang umalipin at nagtanikala sa lupa sa uring magsasaka na nagbunsod noon ng maraming rebelyon na humantong. Dinilig nga ng dugo ng mga iyon ang mainit na aspalto ng Mendiola sa halip na naiukol ang kanilang pawis sa bukiring hinihingi nilang maging kanila. at ganito rin yatang tusong taktika ang ginawa sa Hacienda Velez-Malaga at sa iba pang mga asyendang patuloy na nagiging libingan ng mumunting pangarap. nasalamangka pa ng mga asendero ang CARP (Comprehensive Agrarian Reform Program). ilang supot lamang ang hinihingi nila sa tone-toneladang asukal na mula sa tubuhang dinilig ng pawis nila‘t dugo. problemang agraryo rin ang isa sa pangunahing mga dahilang nagpalakas sa rebelyon ng mga Huk sa Gitnang Luson noong dekada ‘50 at. . tumataginting na ipinangako ni dating Presidente Corazon C.000 ektaryang Hacienda Luisita ang daing at panaghoy sa pamilya Aquino ng kanilang mga magsasaka. gayundin ang kinabukasan ng uring magsasaka. nang maluklok na siya sa Malakanyang. inuuto rin nang husto ng rehimen ang sambayanan sa pamamagitan ng kahangalang propaganda sa isang estasyon ng telebisyon: ―Ramdam nila ang pag-asenso!‖ Sino ang uutuin pa? Martsa ng Ka mata yan o P ag-asa? November 28. ng mga magsasaka. at ginawang korporasyon ang kanilang mga asyenda upang hindi masakop ng reporma sa lupa. Ordonez (Editoryal) MALUPIT. Aquino na lubusan niyang ipatutupad ang reporma sa lupa pero. naunang ginawa sa libu-libong ektaryang lupain ni Danding Cojuangco sa Negros. Hanggang ngayon.8-B noong 2006) ang napakabuway at atrasadong pambansang ekonomiyang patuloy na binabansot ng kainutilan. umaalingawngaw sa 6. Higit na masama. Hindi mapapasubalian. Ginawa ito sa Hacienda Luisita sa Tarlak. Matatandaan. nang pinatatalsik sa poder ang diktadurang Marcos. At ilang buhay na ba ang ibinuwis ng mga magsasaka sa asyenda nina Tita Cory marinig lamang maging ng hangin ang namamaos na nilang mga karaingan? Sabi nga. walang konsensiya.($12. sa Rebolusyong 1896. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. inilibing niya sa limot ang pangakong iyon. at manhid ang umiiral na balintunang lipunan sa buhay at kinabukasan ng karaniwang magsasakang patuloy na umaasa sa katuparan ng tunay na reporma sa lupa. ito rin ang mitsa ng mga paghihimagsik sa iba‘t ibang dako ng kapuluan ng mga mamamayang wala ni isang dangkal na lupang maaaring bungkalin at mapagkunan ng pantawid-gutom. sa kasalukuyan. kawalang-malasakit. at mismong buhay. mga punglo ng armalite – hindi bigas – ang ipinalamon ng kanyang rehimen sa nagdemonstrasyong mga magsasakang mula sa Timog Katagalugan. nang malaon. Batay sa kasaysayan. sinalaula ang batas. Ilang buwan pa nga lamang noon sa kapangyarihan si Tita Cory. Higit pang masama.

Sapagkat kontra-maralita ang programa‘t patakaran ng naghaharing rehimen – bagaman laging ipinangangalandakan nito ang diumano‘y kapakanan ng mahihirap na mamamayan – ano. Nilumot na nga sa pintuan ng Malakanyang. agad na binawi iyon ng gobyerno sa mga magsasaka at ibinalik sa naturang pamilya. mulang Sumilao. at sariling lupang masasaka (hindi aspaltadong libingan) – tulad noong nangyari sa panahon ni Tita Cory – ang naghihintay sa kanila sa pinto ng Malakanyang. Sa ilalim ng kasalukuyang rehimen. Pero. Walang makapipigil sa aming pagmamartsa.‖ Malinaw na madamdaming nailarawan ng martsang ito ng mga magsasakang Higaonon ang marawal na kalagayan ng milyun-milyong magsasaka sa buong bansa na malaon nang binabansot ng pambansang liderato‘t uring asendero ang mumunti nilang mga pangarap. at sila ang naghahari-harian sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. kung gayon. Sr.Sapagkat mga kapitalista‘t asendero ang karamihan sa pambansang liderato. kinakailangan pang maglakad. Martsa ba ito ng kamatayan o pag-asa? Sino n g Nan gga gago sa B aya n? November 21. hanggang sa kasalukuyan. ang naghihintay sa nagmamartsa pang 55 magsasakang Higaonon pagdating nila sa Mendiola pa lamang sa Disyembre 10? Sana‘y masaganang bigas (hindi mga punglo ng armalite). Sinimulan namin ang pagmamartsang ito bilang pakikiisa sa iba pang mga magsasakang nangangarap na magkaroon ng sariling lupang masasaka. Bukidnon. ―Kung di makikipagkita sa amin si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Matatandaan. ang hinaing ng mga magsasaka‘t iba pang kauri nilang binubusabos ng mga diyus-diyosan sa lipunan. presidente ng Mapalad Cooperative. ―hindi kami titigil ng pagmamartsa sa paligid ng Malakanyang.‖ sabi ni Samuel Merida. tiisin ang pagod at gutom. Sa Disyembre 10 pa – Pandaigdig na Araw ng Karapatang Pantao – nakatakda silang dumating sa Malakanyang. kamakailan lamang. Ordonez (Editoryal) NAKASUSUKA ang mga palabas at buladas ng mga diyus-diyosang naghahari-harian sa pambansang pulitika‘t ekonomiya at lipunan.700 kilometro ang layo) ng 55 magsasaka ng tribong Higaonon – 15 ang babae – para hilingin kay Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na maibalik sa kanila ang 144 na ektaryang lupaing katutubo na ipinagkaloob na ng Kagawaran ng Repormang Pansakahan o DAR sa 137 nilang miyembro noon pang 1997. papuntang Malakanyang (1. noon pang Oktubre 10. na gawing agro-industriyal ang nasabing lupain. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. matapos pagtibayin ng pamahalaan ang kahilingan ng pamilya ni Norberto Quisumbing. buong giting na nanawagan kay Presidente Gloria . Magpapatuloy kami hanggang makamit namin ang katarungan sa aming pakikibaka. waring imposible na ngang marinig nila ang karaingan ng uring busabos at dayukdok tungo sa ikapagkakaroon ng tunay na hustisya sosyal at lipunang maunlad at makatao. noon pa mang nagdaang mga rehimen.

ayon naman kay Sen. kung gayon. ang katiwalian sa likod ng kontratang ZTE-NBN. imposibleng maisampa sa Senado ang anumang ―impeachment‖ laban kay La Gloria hanggang nananaig ang oportunismo sa Kamara – hindi ang prinsipyo‘t paninindigan para sa pambansang kapakanan – at garapal pa ngang tagahimod ng pundilyo ng Palasyo ang nagmamarangal na mga miyembro nito. bolero at mapagpanggap‖ ito at ―walang karapatang manawagan ng pambansang rebolusyong moral sapagkat siya mismo ay kasangkot sa iba‘t ibang maanomalyang transaksiyon tulad ng North Luzon Railways Corp.‖ Si Enrile nga ba ang nagsabi nito? Sino nga ba. nang kapanayamin noong nagdaang linggo ni Ricky Carandang sa programa niya sa telebisyon (ANC) si JDV. nakitono. O sinadyang pahinain ang nilalaman niyon at inunahan lamang ang makupad na oposisyon sa pagsusumite niyon upang hindi na makapagharap ng malakas at makatotohanang ―impeachment‖ ang sinuman sa loob ng kasalukuyang taon? Sabi nga. kaya niya ipinaubaya sa katulong na espiker – sa ngalan ng delikadesa – ang kasong iniharap ng isang Atty. Si JDV nga ba ang nagsabi nito? Sapagkat ibinunyag ng kanyang anak na si Joey de V. at National Broadband Network.‖ Idinagdag pa ni Enrile na ―marami akong alam sa kanya mula pa noong 1995. hindi na ito dapat paniwalaan. Sabi niya. gayundin sina dating Tagapangulong Benjamin Abalos ng Comelec at Sekretaryo Leandro Mendoza ng Kagawaran ng Transportasyon at Komunikasyon. ng Amsterdam Holdings. nanggagalaiti pa nitong ipinaratang na ―ginagago lamang ang bayan‖ ng mga nagharap ng kasong ―impeachment‖ laban kay La Gloria. Roel Pulido laban sa Presidente ng Matatag na Republika upang maisampa iyon sa Komite sa Hustisya ng Kamara na binubuo naman. ang nanggagago sa bayan? Sumaliw din sa awit ni JDV si La Gloria. Di ko alam kung saan siya pupulutin kapag napilitan akong ibunyag ang mga iyon. at iba pang gulugod-dikyang alipores ng rehimen. ―ipokrito. Inc. kung hindi man tuluyang mapawi. ang nagbalandrang katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng pamahalaan. Paulit-ulit din niyang binigyang-diin ang kahalagahan ng delikadesa na para bang ito ang tuntungan at sandigan ng mga hakbang niyang pampulitika‘t mga programa para sa kapakanan ng bansa. Maaalaala rin. ng masusugid na basalyos ng Malakanyang. napakalakas man ng mga datos o ebidensiya. Anuman ang buladas o ipinangangalandakan ni JDV.Macapagal-Arroyo si Espiker Jose de Venecia ng Kamara na simulan ang pambansang rebolusyong moral upang masugpo. Juan Ponce Enrile. Natural. at sangkot diumano sa anomalya si La Gloria at ang esposo nitong si Mike Arroyo. sa isang banda. ipinalamon agad sa basurahan ang dokumento ni Pulido dahil diumano sa kakulangan ng sustansiya o nilalaman. Kilala ko ang tunay niyang pagkatao. gaya ng dalawang naunang kasong ―impeachment‖ noon laban kay La Gloria. at bumunghalit ng panawagang ―tigilan na ang pamumulitika ng walang puso‘t kaluluwang mga pulitiko at grupong handang gumamit ng dahas matupad lamang ang layunin o .

464. sa pinakahuling sarbey ng Pulse Asia. mga pambobomba nitong huli. Venable LLP. Hindi sana marawal. jueteng payola. tulad ngayon. kung gayon. at pagpapabaya sa mga maralita.O.‖ Maralita diumano ang mga mamamayan dahil ―may mga Pilipinong inuuna ang pamumulitika at kapakanang-pansarili at ambisyon kaysa kapakanan ng bansa‖ at. kung gayon. siya pa mismo ang dapat magsulong na ituloy ito – tulad nang ginawa noon ni dating Presidente Elpidio Qurino upang malinawan ng sambayanan ang katotohanan at malinis ang kanyang pangalan. 54% ng mga mamamayan sa Kamaynilaan ang hindi na nagtitiwala kay La Gloria.ambisyon. at unahin – higit sa lahat – ang kapakanan ng ordinaryong mga mamamayan. mga pagpatay na pampulitika. makasarili‘t mapandambong na pamumulitika. ―Magsikap tayong bawasan ang tunggalian. wakasan ang karahasan. E. atbp. ZTENBN. at 44% sa Mindanaw. hindi habang panahong pagagago ang sambayanan. baka nga sakaling paniwalaan ang kanyang mga panawagan at matigil ang garapal. Davao. sa mga lider nito. CPR. P angarap ng Mil yo n g Mar iannet November 14.‖ Si La Gloria nga ba ang nagsabi nito? Sino nga ba. 44% sa ibang bahagi ng Luzon. Sino nga ba. hindi na katakatakang magpakamatay ang isang Mariannet Amper dahil sa gutom at karalitaan at kawalang-pag-asa. NorthRail. Katunayan. ―labanan ang katiwalian. katiwalian. at hindi pinipilit itago ng rehimen hanggang ngayon ang sagradong mga katotohanan sa pamamagitan ng mapanikil na mga hakbang makapanatili lamang sa kapangyarihan (Proklamasyon 1017 noon.‖ Sa pulong ng grupo ng gabinete para sa pambansang seguridad. sa halip. ang pambansang kalagayan at kinabukasan. na labanan ang pamumulitikang nagbubunga ng karahasan. ang nanggagago sa bayan? Kung nilinaw lamang nang husto ni La Gloria sa bayan ang kontrobersiyal na mga isyung kinasangkutan ng kanyang rehimen (tulad ng Hello Garci. edukasyong cyber. Isinusulat na sa pader ng kasaysayan ang hatol ng bayan. Macapagal Blvd.. Human Security Act at iba pang disimuladong mga hakbang). Ordonez (Editoryal) SA isang balintunang lipunang pinaghaharian ng inhustisya‘t pagsasamantala ng iilang kumukontrol sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. ―pagod na ang mga mamamayan sa negatibong pampulitikang mga retorika. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. at masidhing nangarap . Labingdalawang taon (12) pa lamang si Mariannet ng Ma-a.‖ dagdag pa niya. ang nanggagago sa bayan? Sa ano‘t anuman. sabi pa niya. at kahabag-habag. sabi nga. 41% naman sa Kabisayaan.). madamdaming nanawagan siya sa buong bansa. Piatco. at kung hindi minamaniobra ng rehimeng maibasura ang anumang kasong ―impeachment‖ laban sa kanya at.

Tulad din ng pagsasamantala o panghuhuthot ng makapangyarihang mga bansa sa ekonomiya ng mahihinang mga bansa kaya nananatiling atrasado‘t maralita ang mga ito (halimbawa‘y ng Estados Unidos sa Pilipinas). dahil ipinagkakait sa kanila ng lipunan ang karapatang mabuhay nang may dignidad bilang tunay na mga tao.noong nabubuhay pa na magkaroon ng bagong bag. dahil lamang sa kawalang konsensiya ng uring mapagsamantala‘t naghahari-harian. hindi ikinababahala ng kanilang budhi kung patuloy man nilang busabusin sa miserableng suweldo sa kanilang mga pabrika‘t korporasyon ang kanilang mga manggagawa. Sa gayong gahamang layunin. ay labis nang karalitaan. Kasama ang pamilya ni Mariannet Amper sa mga ito at. hindi na nakagugulat kung dumami pa ang mga Mariannet Amper na malinaw na biktima ng kawalang-pagasa. sapatos. gamot at ospital. mulang Malakanyang at Kongreso hanggang sa pamahalaang lokal. o ilibing sa malalawak nilang asyenda ang mumunting pangarap ng kanilang mga magsasaka. nagsermon pa ang mga . naroroon din naman ang napakalalaking krimen.000 ang DSWD (Dept. pero para na ring mga patay. labing-isang (11) milyong Pilipino ngayon ang nabubuhay sa halagang wala pang $1 isang araw na. buong giting ding iniutos agad-agad — propaganda man o hindi – ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na pag-ibayuhin pa ang programa ng gobyerno kontra sa gutom at karalitaan kaya pinadagdagan pa niya ng P1-B ang pondo niyon. Nagkaloob ng P5. Biktima si Mariannet ng isang lipunan at gobyernong walang konsensiya. milyun-milyon pa ang nabubuhay nga. ng gutom at karalitaan. sa kabilang banda. ayon nga sa nobelistang Pranses na si Honore de Balzac (1799-1850). o kulimbatin nila‘t dambungin ang buwis na kinatas sa pawis at dugo ng sambayanan. bisikleta at maayos at palagiang trabaho para sa kanyang ama‘t ina. Batay nga sa pananaliksik ng IFPRI (International Food Policy Research Institute). Higit na kapansin-pansin. gayundin naman ang ginagawa sa masang sambayanan ng iilang diyus-diyosan sa lipunan kaya lumalaganap at tumitindi ang gutom at karalitaan saanmang dako ng kapuluan. Habang walang habas na nilulustay lamang at dinadambong ng mga diyus-diyosan ang pondo ng bayan sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya. at inhustisya. sa katayuan ni Mariannet na malimit lumiban sa pagpasok sa paaralang elementarya ng Ma-a dahil walang baon o pamasahe. may mga nangako rin ng trabaho para sa kanyang ama‘t ina. namamaluktot naman sa karalitaan at hungkag ang tiyan ng milyunmilyong dayukdok sa mga kanayunan at kalunsuran. batay naman sa opinyon ng United Nations. Kinailangan pa ngang kitlin ni Mariannet ang kanyang musmos pang buhay bago dumagsa ang tulong – taos man sa kalooban o pakunwari lamang – sa kanyang naiwang miserableng pamilya. of Social Welfare & Development) at ipinangakong sasagutin ang gastos sa pagpapalibing kay Mariannet. edukasyon at trabaho. Sa ilalim ng ganitong mapagsamantala‘t mapambusabos na sistema. isang trahedya lamang ang mangarap at umasa kaya nagpakamatay siya habang lumuluha ng hamog ang mahalumigmig na umaga noong nagdaang Nobiyembre 2. Sa likod ng napakalalaking kayamanan. Totoo nga yata tuloy ang kasabihang walang iniisip ang iilang mayayaman at makapangyarihan sa lipunan kundi kung paano madaragdagan at mapananatili – sa anumang paraan – ang kanilang kayamanan at kapangyarihan. at iba pang pangunahing pangangailangan ng sambayanan). Masarap ngang mangarap kung malaki ang posibilidad na matupad pero. na lubhang pakikinabangan sana ng mga mamamayan kung iniukol sa maayos na serbisyo publiko (lupa‘t pabahay.

Napatala nga si Erap sa kasaysayan ng bansa bilang kauna-unahang Presidente na nahatulang makulong sa pandarambong. lalo ngayong nag-aalab ang damdaming-bayan at nauuhaw sa katotohanan sa mga eskandalong kinasasangkutan ng rehimen (ZTE. sa kabuuan. sa mismong mga maralita ang pagkakamamahal nitong mga institusyon – mga kolehiyo man o unibersidad o ospital. Belle Corp. ligtas na ligtas dahil sa dami ng guwardiya. kung tutuusin. Hindi nga miminsang nakalalabas ito noon doon. Kahit napatunayan ng Sandiganbayan na nandambong si Erap sa bayan (mula sa lagay sa jueteng. garapalang panunuhol sa loob ng Malakanyang. Estrada at hatulang mabilanggo ito ng 40 taon o ―reclusion perpetua‖ na. Ikinatuwiran ni La Gloria at ng kanyang mga tambolero na 70 taong gulang na si Erap. nagdusa na ito diumano sa loob ng anim na taon habang nakakulong at inaalagaan sa Veterans Memorial Hospital noong una. RP (Rep ub lika ng P and ar amb o n g) November 7. hindi mapapasubalian. Ordonez (Editoryal) MATAPOS ang pagsisikap ng Sandiganbayan sa loob ng anim na taon na tapusing litisin ang kasong pandarambong laban sa dating Presidente Joseph E. sa kabilang banda. agad-agad namang siningahan lamang kamakailan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang desisyon ng hukuman nang nagkukumahog niyang patawarin o pagkalooban ng pardon si Erap.relihiyoso tungkol sa pagpapakamatay ni Mariannet. isinangkalan ng administrasyon ang diumano‘y makataong prinsipyo at pagkakasundo ng mga puwersang pampulitika — na para bang ito ang mabisang susi para maisulong ang hindi pinagsasawaang ipangalandakang pambansang kapakanan – kaya pinalaya agad ni La Gloria si Erap. at komportableng namuhay pagkatapos sa marangyang bahay-bakasyunan nito sa Tanay. at kung anu-ano pang tuluy-tuloy na katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya). demokratiko at maunlad na lipunang Pilipino? Ito. magpapagamot man o dadalaw sa may sakit na ina. Sapagkat lumilitaw na namumulat na‘t hindi palaging nalilinlang ang sambayanan. sa wakas. ginastusan ng pondo ng bayan ng milyun-milyong piso. o anupamang pinagmulan ng nakalululang deposito sa bangko ng isang Jose Velarde noon). pero pinakamabilis din namang pinalaya nang hindi man lamang sumayad ang puwit sa Pambansang Bilangguan sa Muntinlupa. makatao. ng isang tunay na mapayapa. pandaraya sa eleksiyon. iba‘t ibang sektor ng lipunan ang maanghang na tumuligsa sa gayong ―kagandahang-loob‖ ni La Gloria. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. ipinagdiinan ang bukang-bibig na panawagang kalingain ang mga maralita gayong patuloy naman nitong ipinagkakait. Makasarili diumano ang motibo nito at layuning patahimikin ang kampo ni Erap upang makapanatili sa kapangyarihan. trahedya sa Glorietta 2. Kailangan pa nga ba na magbuwis ng buhay sa pakikibaka para sa kanilang kinabukasan ang marami pang nangangarap na Mariannet upang magising ang konsensiya‘t malunod ang ipokrisya‘t inhustisya ng uring mapagsamantala‘t naghahari-harian sa bansa tungo sa pag-iral ng tunay na hustisya sosyal at pagkakaroon. . buwis sa tabako. ang masidhing pangarap ng milyun-milyong mga Mariannet.

Sabagay. ang Abu Sayyaf lamang na konektado diumano sa Jemaah Islamiyah. nalulunod naman sa miserableng buhay – kayakap ng inhustisya – ang nakararaming karaniwang mga mamamayan. isa na rin itong pagyurak sa desisyon ng Sandiganbayan at tandisang pagpapahintulot sa pandarambong o katiwalian. Hindi pa rin tinitiyak ng mga opisyal ng PNP kung aksidente lamang iyon o isang tahasang pambobomba. Kalakaran na nga yata na sa bansang ito. Ordonez (Editoryal) HANGGANG nang sinusulat ito. o maging ng ―oxygen. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Labing-isa (11) ngang inosenteng mamamayan ang nasawi at mga 120 pa ang nasugatan.‖ o ng iba pang kemikal na maaari ngang basta na lamang magliyab at malakas na pumutok. ang patuloy na ikinukulong at pinagdurusa sa mga bilangguan dahil lamang sa balintunang sistemang kontrolado‘t pinayayabong ng uring mapagsamantala‘t hari-harian na. gayundin ang mga biktima ng inhustisya‘t karalitaan. ang RP ay nangahulugan nang Republika ng Pandarambong! Glo ria at Glor ietta: Magkau gna y B a? October 24.Bagaman may legal na kapangyarihan si La Gloria na pagkalooban ng pardon o kapatawaran ang sinumang bilanggo matapos ang maraming taon ng pagkakakulong sa Muntinlupa — tulad halimbawa noon ng isang Jalosjos – lubhang nagmadali nga siya sa kaso ni Erap at. at ang espesyal na yunit ng AFP (Armed Forces of the Philippines) ang pawang may kapasidad na magsagawa nito. Ayon kay Robles. ang tunay na mga nagmamalasakit sa pambansang kapakanan at masidhing nagnanais ng isang mapayapa. Lumitaw pa ngang walang nakaimbak doon na mga tangke ng LPG (liquefied petroleum gas). talagang doble-kara ang katarungan – iba para sa mayaman at makapangyarihan at iba rin para sa kakaning-itik at ordinaryong mga mamamayan. makatao. wala pang malinaw na resulta ang makupad na imbestigasyon ng pulisya kung sino ang may kagagawan sa pagsabog ng malaking bahagi ng Glorietta 2 noong nagdaang Biyernes. dahil may nakitang RDX (isang mabisang elemento ng malakas na bombang C4 na karaniwang gamit ng militar). Sabi nga. noon pa mang naunang mga rehimen. Oktubre 22. Sa punto ng isang retiradong militar – Commodore Rex Robles – apat na grupo lamang sa bansa ang may kakayahang magsagawa ng gayong napakalakas na pagsabog. ang MILF (Moro Islamic Liberation Front). Natural – at dapat lamang – kinondena ng iba‘t ibang sektor ng lipunang mapagmahal sa kaayusan at kapayapaan ang gayong malagim na insidente. kung tutuusin. batay sa desisyon ni La Gloria sa kaso ni Erap. nagmamahal sa inhustisya ang sinumang nagpapahintulot nito. pribilehiyo at kapangyarihan. . Pinatitingkad lamang nito ang sarsuwela at pagsasabuwatan ng mga naghahari-harian sa lipunan para patuloy nilang mapaglaruan lamang at mapagsamantalahan ang masang sambayanan. o sabihin nang pambobomba. Okt. ang MNLF (Moro National Liberation Front). sa bansang ito. 19. ay nagsusulong pa sa pandarambong. demokratiko at maunlad na lipunan. Higit pang masama. Habang patuloy silang naglulublob sa nakababaliw na kayamanan. ipinakikita lamang ng desisyon ni La Gloria na.

Jovito Salonga na hindi nakatali sa asintos ng Palasyo – ang dapat mag-imbestiga.Agad namang ipinangalandakan ni Sekretaryo Norberto Gonzales. Binigyang-diin pa ni Trillanes – sapagkat hindi naman siya estupido – na may mga batayan at ebidensiya ang kanyang mga paratang at handa siyang paimbestiga pero isang independiyenteng lupon – kung maaari‘y mga pari o mga kagaya ni dating Sen.‖ mga pagpatay na pampulitika at kontratang ZTE-NBN. unang-una. halimbawa na lamang ang jueteng payola. Dahil sa gayong nakaugaliang pagtatakip ng pambansang liderato sa sagradong katotohanan makapanatili lamang sa nakababaliw na kapangyarihan. Sa maikling salita. natural. Ayon pa sa kanya. lalo na ang isyu ng kredibilidad at lumalala pang katiwalian. ang utak ng pambobomba sa Glorietta 2 at. hindi na iyon dapat patulan o pagkaabalahan pa ng panahon. ang nangyari sa Glorietta 2. Hermogenes Esperon. sa opinyon ng PNP. Sapagkat ang pagpapatuloy ng usapang pangkapayapaan. may mga ulat nang tinanggap ang kanyang opisina. hepe ng estado mayor ng AFP. ng paninikil at inhustisya? Dahil sa mala-kumunoy na mga krisis na kinalulubluban ng administrasyong Macapagal-Arroyo. ―fertilizer scam. at binabaluktot ang tuwid at. noon pa man. tagapayo ng Pangulo sa pambansang seguridad. itinutuwid ng rehimen ang baluktot. mga tagapayo ng Kilusang Makabansang Ekonomiya. agad namang nag-alok ng pabuyang P2-M si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa ikadadakip ng mga kriminal. na target ng pambobomba ng mga terorista ang Kamaynilaan. hindi dapat na ipagkibit-balikat na lamang at ituring na isang walang kalidad na pamumulitika ang seryosong mga paratang ni Trillanes sapagkat. ipinabomba ba ang Glorietta bilang isang taktika muna ng naghahari-hariang rehimen para mailigaw nito ang nag-aalab na opinyon publiko laban sa kultura ng talamak na katiwalian at panunuhol. Gaya rin ng sangkatutak na imbestigasyong isinagawa ng mga kinauukulan. Malinaw pang halimbawa rin ngayon na pinalalabo ng mga guwardiya de honor ni La Gloria – kahit may mga umamin na – ang garapalang pamumudmod ng kuwarta ng bayan sa inimbitahan kamakailan sa Malakanyang na kaalyadong mga kongresista. sabi niya. may basbas ito ni La Gloria. hiningi tuloy kamakailan nina Arsobispo Emeritus Julio Labayen at mga Obispo Antonio Tobias at Deogracias Iniguez. gobernador at alkalde. gayundin . ayon kay Trillanes. lumitaw nang malaon na moro-moro o gawa-gawa lamang iyon upang iligaw ang mga imbestigador at. hindi na tuloy nakagugulat ang napakaseryosong paratang ni Senador Antonio Trillanes na sina Sekretaryo Norberto Gonzales at Hen. seryoso din ang mga implikasyon nito sa pambansang kapakanan. ang nais ng kanilang grupo. tatak na yata ng naghaharing rehimen na labuin ang kalinawan at maskarahan ang katotohanan. ayon naman kay Eid Kabalu ng MILF. ay hudyat lamang ng higit pang malalaking pag-atake. sa pamamagitan ng mapanlinlang na mga retorika. Bilang pagpapakitang-gilas. Bagaman nagpadala ng mensahe ang isang Sheikh Ruben Omar Lavilla ng grupong RSM (Rajah Solaiman Movement) at inako ng mga ito ang naganap na pambobomba. Hello Garci. lalong hindi nila iyon magagawa at handa pa nga silang tumulong upang matiyak ang nambomba sa Glorietta 2. Hanggang ngayon. Kung totoo ang mga iyon. na mga terorista tulad nga ng Jemaah Islamiyah at Abu Sayyaf ang nambomba sa Glorietta 2 bilang operasyon ng mga ito para makakuha diumano ng higit na pondo mula sa mga kaalyado sa labas ng bansa. patuloy na ipinagdidiinan ng mga tambolero ng Palasyo na hindi iyon lantarang panunuhol upang ―bugukin‖ ang panibagong kasong ―impeachment‖ laban sa kanilang Reyna.

Crispin Beltran ng Anakpawis – at mahigpit nga niyang tinanggihan — para iendorso din niya iyon at palitawing lehitimo. Ordonez PARANG mga piranha noong nagdaang Oktubre 11 na nag-unahan papuntang Malakanyang ang mga 190 kongresista nang makaamoy ng dugo ng sambayanan. ay isa lamang tandisang pagpapamalas ng Malakanyang na hawak nito sa ilong ang mga gobernador. Higit na masama. ―pabaon‖ o ―pang-gasolina‖ o . Tawagin mang ―maagang pamasko‖ mula kay Santa Kulasa. hindi man tuwirang sinabi. upang lubos na mapangatuwiranan ni La Gloria na ideklara naman ang Batas Militar na lalong magpapalawig sa kanyang pamamayagpag sa kapangyarihan? Sariwa pa nga sa alaala ang mga pambobombang naganap noon bago pinaghari sa bansa ng yumaong diktador Ferdinand E. Matatandaan. higit na mahalaga. Marcos ang mapanikil.ng iba pang sektor ng namumulat na sambayanan. Inanyayahan din. mabilis pa sa ipu-ipong naibasura agad noon ang dalawang naunang ―impeachment‖ at. batay naman sa paratang ni Trillanes. Roel Pulido laban sa Presidente ng Matatag na Republika. Tinangka pa ngang suhulan ng P2-M si Rep. sa kabilang banda. malagim at kasumpa-sumpang Batas Militar. Sapagkat baldado ang nilalaman. tiyak na itatapon lamang sa poso negro ng Kamara ang iniharap ni Pulido pero. Inimbitahan sila ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa isang pulong-almusalan na. ang ULAP (Union of Local Authorities of the Philippines) para talakayin naman diumano ang progreso ng mga proyekto ng gobyerno sa mga rehiyon na. o hindi hinokus-pokus lamang ng mga salamangkero. kung tutuusin. sa naturang pagpupulong sa Malakanyang ng mga kaalyado ng Presidente – na marami ngang nag-uunahang dumalo dahil napabalitang ―may ibibigay‖ – umiral na naman ang kultura ng panunuhol ng naghaharing rehimen. na magbitiw na agad sa poder si La Gloria upang maituwid ang pambansang direksiyon. napakahina diumano at kulang na kulang sa merito — sinadya man o hindi — ang iniharap sa Kamara ni Atty. Marami tuloy ang naghihinalang binayaran si Pulido para pahinain iyon at unahan ang Oposisyon sa paghaharap ng malakas at makatotohanang mga sakdal na maaaring magpatalsik sa poder kay La Gloria kung mananaig sa kinauukulang mga mambabatas ang makabayang paninindigan at pagmamahal sa katotohanan. alkalde. dahil sa nakararami at asal-aliping mga alipores ni La Gloria sa Kamara. layunin lamang na ―bugukin‖ na naman sa Kamara ng Kongreso ang pangatlo nang kasong ―impeachment‖ laban kay La Gloria mula nang mamayagpag siya sa poder. kailangang iendorso agad iyon ng mga basalyos ng Malakanyang sa Komite sa Hustisya ng Mababang Kapulungan para hindi na puwedeng ipagharap pa ng panibagong malakas at makatotohanang kasong ―impeachment‖ si La Gloria hanggang Oktubre 2008. at iba pang mga opisyal ng pamahalaang lokal. Pero. tanghalian naman. Kuya? Gloria at Glorietta: magkaugnay ba? Ka wala ng hi yaa n October 17. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang dokumento ni Pulido. Ano nga ba. kung magtuluy-tuloy ang mga pambobomba ng mga ―terorista‖ – gaya ng palagay ni Sekretaryo Norberto Gonzales batay diumano sa ulat sa paniniktik na tinanggap ng kanyang opisina – hindi kaya taktika din ito ng rehimen. ngayon. hindi ang garapal na oportunismo.

000 – pinatingkad pa ng mga basalyos ng rehimen ang umiiral na ipokrisya ng pambansang liderato. Dahil sa ganitong kultura ng panunuhol ng umiiral na rehimen. galing sa pawis at dugo ng patuloy na kinukuba sa buwis na mga mamamayan ang ipinamudmod na kuwarta mapanatili lamang sa kapangyarihan ang Reyna ng Malakanyang. sabi nga. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Piatco. . higit sa lahat. mura-murahin. laging sagad hanggang langit ang presyo ng mga iyon dahil lamang sa inaasahang ―kickback‖ o ―padulas‖ o ―suhol‖ para sa mga kinauukulan. Antonio Cuenco ng Cebu na binigyan siya ng P200. ginawang tampulan ng masasakit na biro at. sa batis ng pawis nila‘t dugo naglulublob sa nakahihiyang pribilehiyo‘t karangyaan ang mga nagpapanggap na lingkod ng bayan samantalang sila – lalo na ang masang sambayanan – ay alipin pa rin. inihalintulad sa iba pang hayop. at kawalanghiyaan. Ordonez (Kolum) HINDI na bago – sa panahon pa man ng pananakop ng mga Kastila at ng mga Amerikano nang malaon – ang panlalait o pagyurak sa dignidad ng mga Pilipino.‖ Mahirap ding makalimutan ang naging inutil na teleponong pambarangay at multi-milyong pisong inamag na mga libro at kagamitan sa Kagawaran ng Edukasyon. lalo tuloy lumalabo nang lumalabo ang sagradong mga katotohanan – halimbawa na lamang ang mga kahiwagaan sa likod ng ―Hello Garci. Higit pang masama at pandarambong na rin.000 hanggang P500. o ng alinmang nagdaang mga rehimen. gayundin.―tulong‖ sa eleksiyong pambarangay — na hindi naman dapat sawsawan ng Malakanyang unang-una at. lehitimong karapatan ng sambayanang maliwanagan ang lahat-lahat na kaugnay ng pambansang kapakanan sapagkat. Sa anumang punto suriin. unanguna. ―fertilizer scam. ng mga gobernador at alkalde — lumilitaw na suhol ang ipinamudmod na P200. si Gob..000 sa mga dumalo. Kalakaran na nga yata sa halos lahat ng proyekto ng gobyerno. ng karalitaan o miserableng pamumuhay dahil sa inhustisya ng pambansang lideratong wala na yatang kahihiyan sa bayan at mga mamamayan.000 at. Sabagay. Among Ed Panlilio ng Pampanga. Isus uka n g Kasa ysa ya n October 10. bukod pa sa dalawang gobernador sa Timog Katagalugan. at madaling magkasundo ang mga kinauukulan sa mga bagay na kaugnay nito – nariyan ang iba‘t ibang maanomalyang transaksiyon o kontrata ng gobyernong nilaspag ang pondo ng bayan tulad na lamang ng Venable LLP. sipa-sipain o walang habas na pagmalupitan at pagsamantalahan. may sariling pamamaraan ang kawalanghiyaan. Macapagal Blvd. Northrail. lalong mangangalingasaw din sa baho ang bilyun-bilyong pisong ―cyber education‖ at nahadlangang kontratang ZTI-NBN.Tinawag nila tayong mga unggoy.‖ at ―call centers. Ipinangako din sa mga nagbenta ng katiting na lamang nilang karangalan na ibibigay agad ng Malakanyang ang pinaglalawayang ―pork barrel‖ ng kinauukulang mga piranhang nakabalatkayong kongresista. hanggang ngayon.‖ mga pagpatay na pampulitika‘t pagsalaula sa mga karapatang pantao at iba pang gusto ng mga diyusdiyosang ibaon na lamang sa limot o burahin sa kasaysayan ng bansa. Kung matutuloy sa hinaharap. gayundin. itinuring na mga alila lamang na maaaring sigawsigawan. Bagaman mahigpit na pinasisinungalingan ng mga guwardiya de honor ng Palasyo na naganap ang gayong panunuhol – kahit umamin na si Rep. na pawang nagsitanggap ng ―tulong pambarangay‖ na tig-P500.

Ipinakita rin ang retrato ni dating Presidente Corazon C. Kaugnay ng naturang mga panlalait sa lahing Pilipino. hindi miminsang ipinaskel ang ―Beware of Filipino Pickpockets‖ at. gayundin. kamakailan din lamang. may nakasulat na ―Slut!‖ (ibig sabihi‘y maruming babae o puta). napakabili noon ng ―pretzel‖ at ―cookies‖ na pinanganlang ―Filipinos‖ dahil kayumanggi. napasama ang Piliipinas sa listahan ng mga bansang talamak ang katiwalian. sa diksiyonaryong Oxford. Marcos bilang ―pinakamalaking magnanakaw sa buong mundo. kung sila mismo – bilang mga lider – ay walang dignidad at himod-pundilyo sa makapangyarihang mga dayuhan – paano naman nila ipagtatanggol ang dignidad ng kanilang mga kababayan? Kung tutuusin. habang nangangayupapa sa dayuhang mga interes ang pambansang liderato dahil lamang sa makasariling mga ambisyon – lalo na‘t mga manyikang de susi lamang silang sunudsunuran sa dikta‘t kapritso ng diyus-diyosan nilang mga Amerikano gaya nang ipinakikita ng mga patakarang pangekonomiya‘t pampulitika ng umiiral na rehimen – walang karapatang manggalaiti ang mga ito laban sa gayong pagyurak ng mga dayuhan sa dignidad ng bansa‘t sambayanan. Matatandaan din. Aquino ng Pilipinas ngunit. mga alila naman ang unang tingin sa kanila sa Hongkong. Sa ilang paliparan naman sa London. sa ―The Daily Show‖ ni Jon Stewart sa telebisyon – sa layuning makapagpatawa sa tanong na kung handa na ang Amerikang magkaroon ng babaing Presidente – ipinakita ang mga larawan nina dating Punong Ministro Golda Meir ng Israel at Margaret Thatcher ng Bretanya. o dapat na ikagulat pa. Sa ilang ―subway‖ sa New York. inaakala agad na ―nagbebenta ng aliw‖ ang nagpupunta doong mga Pilipina. katulong sa bahay o alila ang kahulugan ng salitang ―Filipina‖ at. napatala pa sa librong ―Guinness‖ ang yumaong diktador na si Ferdinand E. ang ―Filipineza‖ sa talasalitaang Griyego na kailan lamang yata binago‘t itinama ang tunay na ibig sabihin. Sabi nga. hindi na nga katakatakang lahing busabos ang tingin sa mga Pilipino ng ibang lahi at. ang pambansang dignidad. sa kabilang banda. Roxas at Osmena hanggang sa rehimen ngayon ni La Gloria.Bukod sa labis na pamamanginoon sa diyus- . sa nakasalamin at nakangitinglarawan.Hindi na nga bago. At. labis na pinagdudahan at minaliit ng tauhang ginampanan ni Teri Hatcher ang kredibilidad o kalidad ng Pilipinong mga doktor na nagtapos sa mga unibersidad sa bansa nang sabihin nitong gusto niyang makita ang diploma ng kanyang doktor dahil baka galing lamang sa kung anong kolehiyo ng medisina sa Pilipinas. Taiwan. at napakalalim na ng ugat ng diwang kolonyal sa pambansang kamalayan. masamang halimbawa sa mata ng ibang lahi ang ipinakita – noon pa man hanggang ngayon – ng pambansang lideratong walang pagpapahalaga sa sariling dignidad. kahit mga propesyonal. mararangal na mamamayan lamang ng bansa ang may karapatang magprotesta. karaniwang migranteng trabahador ang palagay nila sa mga Pilipino na puwede nilang walang habas na pagsamantalahan at tratuhing parang hayop maging sa Europa at Aprika. gayundin naman. Kamakailan din lamang. Singapore at Gitnang Silangan at. sa programang ―Desperate Housewives‖ ng ABC sa telebisyon. Dahil sa kalambutan ng gulugod at pagiging asal-alipin ng pambansang liderato mula pa sa panahon nina Quezon. Higit sa lahat. sa maraming pagkakataong pinatunayan ng kasaysayan. hindi mahalaga sa kanila kung laiitin man nila ang mga Pilipino at. Sa Japan. kung bakit kamakailan lamang.‖ Napakasama na nga ng impresyon sa mga Pilipino saanmang panig ng mundo magtungo.

libu-libong tao ang isinasakripisyo sa ikalulugod diumano ng iba‘t iba nilang diyos. halimbawa. isang babaing birhen pa ang nagsasayaw sa loob ng 24 na oras. Labis nilang pinaniniwalaan na kailangang ―pakainin‖ araw-araw ng sariwang puso ng tao ang sinasamba nilang araw kaya binibiyak nila ang dibdib ng mga isinasakripisyo sa ibabaw ng isang batong altar upang ialay ang puso ng mga ito. – anak ng espiker ng Kamara ng Kongreso – ang isyung ito kamakailan.diyosang mga dayuhan.‖ at pabiro pa niyang sinabing ang tingin ngayon ng tao sa kanya‘y napakamaimpluwensiya‘t makapangyarihan at seksi. Kaugnay nito. nang magkita pa sila ni Unang Ginoo Mike Arroyo sa Wack Wack Golf & Country Club – kasama sa mesa sina Abalos at Sekretaryo Leandro Mendoza ng DOTC – dinuro pa siya‘t sinigawan ng ―Back off!‖ ng esposo ni La Gloria. Isinakripisyo ba. Sr. hanggang ngayon. Ipinaratang niyang si Abalos ang ―lumalakad‖ upang maipatupad ang kontratang labis-labis diumano ang presyong $329-M dahil sa aataduhing ―kickback‖ ng mga kinauukulan. bentador pa nga silamismo ng pambansang soberanya‘t kapakanan at alipin pa ng katiwalian kaya. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Sapagkat noon lamang nagdaang Huwebes. Ordonez (Editoryal) SA PANAH0N ng mga Aztec ng Mexico noong mga taon ng 1500 na matindi nilang sinasamba ang mga diyusdiyosan tulad. pinapatay ng mga pari ang nag-iiyakang mga bata upang makaakit diumano ng ulan ang kanilang mga luha. kung gayon. isinalang nga ni dating Rep. Tulad ng labis na paniniwala sa relihiyon – lalo na sa Kristiyanismo — na milyun-milyong tao na ang isinakripisyo‘t sinilaban nang buhay. sinindihan ni Joey de Venecia III ng Amsterdam Holdings Inc. sa diyosa ng apoy nang biglang magbitiw sa tungkulin nito lamang nakaraang Lunes si dating Tagapangulong Benjamin Abalos. Angkop na angkop tuloy sa kanila ang sinabi noon ni Rizal: ―Higit na matamis na mamatay nang may karangalan kaysa mabuhay sa kahihiyan. Inamin din ni dating Sekretaryo Romulo Neri ng NEDA sa ginawang pagdinig ng Senado na inalok din siya ni Abalos ng P200-M para ―paboran at ayusin‖ ang naturang kontrata sa ZTE. ng China tungkol sa pagkakabit ng ―broadband‖ sa lahat ng tanggapan ng gobyerno sa buong bansa? Maaalaala. ng Comelec upang masugpo ang paglaganap ng sunog kaugnay ng naglalagablab nang kontrata sa ZTE Corp. Rolex Suplico sa Kamara ang ―impeachment‖ laban kay Abalos. ang paghahangad sa poder at pangungunyapit sa kapangyarihan. Para naman huwag magalit ang diyos nilang ulan. Setyembre 27. tiyak. masayang ipinangalandakan ni Abalos sa mga peryodista na hindi niya ikinababahala ang mga paratang sa kanya. pinapatay pagkatapos at binabalatan. waring gayundin naman sa ating bansa pagdating sa daigdig ng pulitika ng mga diyus-diyosan sa lipunan na sukdulan. sinusuhulan pa siya diumano ni Abalos ng $10-M para iatras ang alok ng kanyang korporasyon at.‖ Ala y sa Di yo sa n g Ap o y October 3. pribilehiyo‘t kayamanan. dahil sa mga bagay na ito. ibinilanggo at pinatay sa panahon ng mga Krusada. gayundin ang isinampang ―impeachment. isusuka sila ng kasaysayan. At. isusuot ng isang pari ang balat ng babae at magsasayaw din. Bilang ritwal naman sa diyosa ng mais. lubha . pinahirapan. ng araw.

o mataray na nag-utos. gayundin. na gawin niya ang gayon at. . sa isang banda. angkanyang esposo. hindi mananatiling bulag ang sambayanan sa paghahanap ng hustisya‘t katotohanan. at inihandog sa kung kaninong diyosa ng apoy. sobra-sobra din ang presyo gaya ng NBN. isasakripisyo rin sila‘t iaalay sa diyosa ng apoy upang hindi lamunin ng sunog pati Malakanyang? Gayunpaman. Lina wi n Ang Kalab ua n September 26. ang kanyang esposo – si Unang Ginoo Jose Miguel ―Mike‖ Arroyo na. Natural. gayundin. hindi pa rin nangangahulugang nasugpo na ang paglalagablab ng apoy na nilikha ng mga kahiwagaang nasa likod ng kontratang ZTE-NBN. wala nang saysay – kung tutuusin – ang paghuhugas-kamay ni Presidente Gloria MacapagalArroyo nang atasan niya si Sekretaryo Peter Favila ng Kalakalan na ipangalandakan sa mga peryodista noong nagdaang Sabado na pansamantala rin niyang ipinahihinto ang pagpapatupad sa naturang kontrata at. ng China kaugnay ng $329-M proyektong NBN (National Broadband Network). kahit nagbitiw na si Abalos sa gobyerno. ang naturang isyu – gaya ng ―Hello Garci‖ – na tiyak na ngangatngat sa kanyang rehimen at sa diumano‘y Matatag na Republika. at ibabasura na lamang. biniyak ang kanyang dibdib. gayundin. higit sa lahat. natural. ang nagsisimula nang bumahong $406-M ―cyber education‖ ng Kagawaran ng Edukasyon na. Nangangahulugan din bang malilibing na rin sa limot ang maalingasngas na kontrata ng Comelec sa Mega Pacific at. nasasangkot sa anomalya ang pangunahing mga basalyos ni La Gloria at. Higit pa ngang dapat pag-ibayuhin ng Senado ang imbestigasyon nito alang-alang sa sagradong katotohanan at pambansang kapakanan. o tulad ng mga Aztec noon. ginawa ni La Gloria ang gayong hakbang sa hangaring huwag nang busisiin pa ng Senado ang lahat-lahat. tiyak na kakaladkad sa pangalan at pagkatao ng kung sinu-sinong makapangyarihan sa pamahalaan — si La Gloria man. batay sa apidabit ni Jose ―Joey‖ de Venecia III ng Amsterdam Holdings Inc. masugpong mag-alab. ng araw man o ng ulan? Sa biglang pagbibitiw ni Abalos sa Comelec. nasangkot na rin noon sa ―jueteng payola‖ at pinaghinalaang may-ari pa ng sangkatutak na perang nakadeposito sa pangalan ng isang Jose Pidal.tuloy katakataka – sa isang iglap lamang – ang biglang pagbabago ng ihip ng hangin at nagbitiw siya sa tungkulin sa Comelec. at piling mga basalyos – kaugnay ng maanomalya‘t mabahong kontratang ZTE-NBN. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang kasong ―impeachment‖ laban sa kanya na. lalo na nga ang mga kahiwagaang nasa likod ng kontrata sa ZTE at. ang garapalang dayaan sa eleksiyon noong 2004 batay sa ―Hello Garci.‖ bukod pa ang nangyaring mga hokus-pokus diumano ng mga Lintang Bedol nito namang katatapos na halalan ng 2007? Sa ano‘t anuman. nawalang-saysay. lumilitaw. kinuha ang puso. sabi nga. Sapagkat. Ordonez (Editoryal) MATAPOS ipalabas ng Korte Suprema ang TRO (temporary restraining order} na pansamantalang ipinatitigil ang maalingasaw na kontrata ng gobyerno sa ZTE Corp. Sino ang nagmungkahi. tulad ng sakripisyo ng mga Aztec. Nariyan pa naman sina Neri at Mendoza. at iba pa. kung itinuloy. o nagpayo. na kalaban ng ZTE sa kontrata. maaalaala.

‖ ay malaking aninong hindi matatakasan ni La Gloria. pribilehiyo at kapangyarihan. hindi na nga ba ito itutuloy? Sapagkat buwis ng sambayanan ang ipambabayad kung matutuloy ang kontrata sa ZTE dahil uutangin pa sa China ang kaukulang pondo para mabayaran naman ang ZTE. tulad ng ―Hello Garci. lalo na ni Sekretaryo Mendoza. ang naglahong kredibilidad ni La Gloria at ng kanyang maalingasngas at saklot ng katiwaliang rehimen. sa kasalukuyan. ang mga pahayag ni Joey de Venecia na. ang nabanggit na mga katanungan. walang habas na paglulustay sa salapi ng bayan at pagkagahaman sa ―kickback‖ ang mga kontratang tulad ng ZTE. totoo bang may paunang ―lagay‖ o komisyon o ―kickback‖ na tinanggap na ang mga kinauukulan mula sa ZTE kaya puspusan ang pagkilos at pagsisinungaling ng mga ito para maipatupad ang kontrata? Sa pagdinig na isinagawa ng Senado. wala ni isang perang gagastusin ang gobyerno. nina Abalos. na. katulong na kalihim ng DOTC para sa telekomunikasyon. sa gobyerno? Higit sa lahat. at iba pang mga kontratang kauri ng mga nabanggit na. gayundin sa Wack Wack Golf & Country Club kung saan pagalit na dinuro at sinigawan diumano ni Mike Arroyo ng ―Back off!‖ si Joey para kalimutan na ang alok ng Amsterdam Holdings Inc. maging ng mga senador. makapanatili pa rin silang naglulublob sa impluwensiya. ―cyber education. hindi pa naman lubhang kailangan ng dayukdok na sambayanan. sa opisina ni Abalos. Halatang wala silang ginawa kundi pagtakpan ang Unang Ginoo at si Abalos sa anumang pagkakasangkot ng mga ito sa maanomalyang kontrata sa ZTE. Sekretaryo Leandro Mendoza ng Transportasyon at Komunikasyon.Kahit pansamantalang ipinatitigil ng mga kinauukulan ang naturang kontrata dahil sa umalingasaw na baho. O ugali na ng rehimeng ito at ng mga naghahari-harian sa lipunan na bulagin ang publiko lalo na nga‘t pansarili‘t gahaman nilang mga interes ang nasasangkot? Totoo bang $130-M ang orihinal na presyo ng kontrata sa ZTE pero ginawang $329-M para sa mga komisyon at ―kickback‖ ng mga mandarambong? Totoo bang si Tagapangulong Benjamin Abalos ng Comelec ang nag-aayos ng lahat at tinangka pa nitong suhulan ng $10-M si Joey de V. kaugalian na ito ng bawat namumunini sa poder sa ilalim ng anumang rehimen – ang palabuin ang lahat upang hindi mabulgar nang husto ang mga katiwalian at. lubhang kinakailangang linawin sa sambayanan ang maraming katanungan kung gusto rin lamang ng Malakanyang na maibalik. Higit pa rin nilang kailangan magpahanggang ngayon – at nilumot na ng panahon – ang pangunahing . kahit bahagya. Higit tuloy pinaniwalaan ng sambayanan.‖ ―call centers‖ sa mga unibersidad ng Estado. at Joey de V. lubhang nararapat na halukayin ng Senado ang lahat-lahat para mapalitaw ang sagradong katotohanan at maiwasan o masugpo sa hinaharap ang nakaugaliang katiwalian ng mga mandarambong sa pondo ng bayan sa iba‘t ibang transaksiyon ng pamahalaan. higit sa lahat. di gaya sa ZTE na uutangin pa ang pambayad sa $329-M? Totoo bang inalok din ng P200-M ni Abalos si dating Sekretaryo Romulo Neri ng NEDA (National Economic and Development Authority) para ―tumulong‖ na maisakatuparan ang naturang kontrata? Totoo bang ―hindi sinasadya‖ ang pagkikita. anak ng espiker ng Kamara. at hindi masinsinang pinag-usapan ang proyektong NBN. gayundin ni Lorenzo Formosa III. Bagaman inaasahang lalabuin ng mga basalyos ng rehimen ang isyu at paulit-ulit na itatanggi ang mga paratang ni Joey de Venecia III. kung pagkakalooban ng kontrata para sa NBN. Sabagay. malinaw na hindi nasagot. Kung tutuusin tuloy. para iatras ang alok ng Amsterdam Holdings Inc.

Bakit. halimbawa. Unang-una. marami ang nagkibit-balikat lamang at nagtaas ng kilay nang ipahayag niya sa isang komperensiya ng mga obispo.O. at kahit itinatag pa ang PTG.mga pangangailangang dapat matugunan ng matinong pamahalaan – lupa‘t pabahay. katarungan at hustisya sosyal. ng $329-M na kontrata ng gobyerno sa ZTE ng China? Bakit hindi rin ihayag sa bayan ang mahigit $400-M kontrata ng Kagawaran ng Edukasyon para sa sinasabing ―cyber education‖? Bakit. kauna-unahang nahatulang nagkasala sa kasong pandarambong ang isang dating Presidente (Joseph Ejercito Estrada). pansamantalang ipinatitigil lamang at hindi pa tuluyang kanselahin o ibasura ni La Gloria ang umaalingasaw sa bahong kontrata sa ZTE? May milyun-milyon bang mga dahilang mahirap ipaliwanag kaya malinaw ang kalabuan o malabo ang kalinawan? Malaking utang tuloy. hindi naman nangangahulugang matapat na ang kasalukuyang rehimen na labanan at sugpuin ang mga katiwalian sa pamahalaan. 464 – ang pagdalo sa mga pagdinig ng Senado ng kinauukulang mga opisyal ng Ehekutibo para linawin sa sambayanan ang mga kahiwagaang nasa likod. bakit hindi kumikilos ang gobyerno na panagutin ang isang Jocjoc Bolante kaugnay ng nilustay na P729-M pondo para sa abono sa lupa ng mga magsasaka? Bakit nalibing na sa limot ang maanomalyang bilyong pisong ―automated counting machines‖ ng Comelec. kung gayon. diumano. sa sambayanan na linawin ang mga katotohanan sa likod ng anomalyang ito. gamot at serbisyo sa kalusugan. Bakit. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. at obligasyon ni La Gloria. damit at pagkain. gayundin ang kontrobersiyal na kontrata ng Macapagal Blvd. hinahadlangan pa ng Malakanyang – sa pamamagitan ng kontrobersiyal na E. trabaho at edukasyon. W AS AK N A KREDI B I LI DAD September 19. ulama at opisyal ng militar at pulisya sa Malakanyang na binuo niya ang PTG (Procurement Transparency Group) para maging hayag sa publiko ang lahat ng mga proyekto at kontrata ng gobyernong ginagastusan ng pera ng sambayanan. magpahanggang ngayon. naghambalang sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya ang mga . matapat nga ba si La Gloria na labanan at sugpuin ang talamak na katiwalian sa pamahalaan? Kung tutuusin. kung gayon. malabo pa sa burak ang mga katotohanan sa likod lamang ng ―Hello Garci‖ dahil malinaw na hinahadlangan pa ng mga basalyos ng Malakanyang ang muling imbestigasyon nito sa Senado? Bagaman napatala sa kasaysayan na sa ilalim ng rehimeng Macapagal-Arroyo. Sa pamamagitan nito.? Bakit mukhang ―nakikipag-areglo‖ pa sa pamilya Marcos ang mga kinauukulan kaugnay ng diumano‘y sangkatutak na nakaw at itinatagong mga kayamanan ng yumaong diktador? Batay sa mga nabanggit. Ordonez (Editoryal) DAHIL kuwestiyon pa rin ng kredibilidad ang parang malaking aninong nakabuntot kay Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. malalabanan at masusugpo ang kung anu-anong katiwaliang talamak na sa iba‘t ibang pagawaing-bayan.

tulad lamang ang gobyerno ng isang pamilyang sobra-sobra ang ginagasta kaysa kinikita kaya patuloy na nangungutang. Sapagkat laging may depisito sa pambansang badyet taun-taon at batbat ng katiwalian ang dalawang pangunahing ahensiyang inaasahan sa koleksiyon ng buwis (BIR at Customs). Muling sumigla ang panggagahasa sa pambansang ekonomiya. wala namang makabuluhan o radikal na pambansang mga pagbabago para sa kapakanan ng masang sambayanan. nito lamang nagdaang . idinuyan na nga‘t nilunod sa buladas ang sambayanan maging ng sumunod na mga rehimen (Cory. Anino pa rin ang tunay na reporma sa lupa at pambansang industriyalisasyon. sa ilalim nga ng rehimeng ito. at sumibol pa ang bagong oligarkiya. ang nakabalik pa sa kapangyarihan sa iba‘t ibang sangay ng pamahalaan. at lalo na ngayon. marami sa kanila. ang pagtitiwala ng bayan sa kanyang mga pahayag at sinasabing mga programa sa pamamahala. kahit bahagya. matapos mapatalsik sa poder ang diktatoryal na rehimeng Marcos. lumilitaw na mga diyus-diyosan pa sila ngayon at nagpapasasa sa ilalim ng umiiral na rehimen. bukod sa salapi ng bayan. Utang at Utan g P a September 12. mahirap nang pasinungalingan ang naghuhumindig na mga katotohanan. hindi ang mga kritiko lamang at kalaban sa poder – upang maibalik. dugo‘t buhay pa ang kinukulimbat nila at. Muling nabuhay ang dati. peryodista at kritiko ng rehimen. Muling sumidhi ang pandarambong sa salapi ng bayan at muli‘t muling namayagpag at umabuso sa kapangyarihan ang uring mapagsamantala‘t patuloy na kumukontrol sa pambansang pulitika‘t ekonomiya.mandarambong sa pera ng bayan ngunit. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. at 184 pa ang dinukot at nawawala tulad na lamang ng isang Jonas Burgos. Ordonez KAHIT itinatambol ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at ng kanyang mga henyo sa gabinete na matino at nasa tamang landas ang pananalapi ng gobyerno. 888 ang pinatay na makabayang mga aktibista. Umabot na. May nadakip na ba at naparusahan kahit isang kriminal kaugnay nito? Sa anumang punto tingnan ngayon. lumilitaw na buladas lamang ang pahayag ni La Gloria na pagsugpo sa katiwalian. batay sa ulat ng grupong Karapatan. Higit na masama. walang naiisip na solusyon ang mga opisyal ng gobyerno kundi patuloy na mangutang upang matugunan ang kakulangan. Hindi naparusahan ang mga kriminal ng pinatalsik na rehimeng diktatoryal at. Ramos at Erap). nagsasangla‘t nagbebenta ng anumang ari-arian matugunan lamang – kahit bahagya – ang mga pangangailangan. at lulubha pa ang lahat – lalo na ang katiwalian at pag-abuso sa kapangyarihan ng pambansang liderato — wala na ngang sukat ipagmalaki pang kredibilidad ang naghaharing rehimen. Mulang 1986 hanggang sa kasalukuyan. Ano pa nga ba ang bago? Buladas na nga lamang ang lahat. di gaya ng isang Erap na nahatulang nagkasala‘t nakakulong na. Kongkretong mga halimbawa ang kailangang makita ng sambayanan – halimbawa‘y ang pag-usig at pagpapakulong unang-una sa tiwali niyang mga basalyos. Noon pa man. Kung hindi. Sabagay.

Hunyo. Naibenta na rin nito ang ari-arian sa lumang paliparan ng Iloilo. National Bank. Pero. Macapagal Blvd. batay na rin sa mga pananaliksik. ang buwis sa bahay at lupa mula noong 2004. patuloy ding nanganganak ang mga buwis para may madambong ang tiwaling mga opisyal nito. ng P3. ibinenta na nito ang 46% sosyo sa PTIC (Phil. May sapat na pondo pa nga bang mailalaan sa edukasyon. ang sambayanan pa rin nga ang kinukuba sa pagbabayad ng pambansang utang at napagkakaitan ng pangunahing mga pangangailangan dapat matugunan ng matinong pamahalaan. 30% pa nga ng natitirang badyet ang nilalamon ng katiwalian sa kung anu-anong sangay ng pamahalaan. lupa‘t pabahay at kalusugan at iba pang mahalagang serbisyo publiko? At. ng iilang piling grupo ng mga taong patuloy na kumukontrol sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. sa kabilang banda.3 trilyon sa 2008 ang sinasabing ilalaan na pambayad-utang. bukod sa iba pang mapagkakakuwartahang ari-arian – lupa man o mga interes sa iba‘t ibang korporasyon. fertilizer scam. mulang Enero hanggang Hulyo. tiyak. nakatakda nang mangutang na naman ang gobyerno ng P346. ang 24% sosyo sa San Miguel Corp. Lubhang napapanahon nang rebisahin at ituwid ng pambansang liderato ang pinaiiral na mga patakarang pangkabuhayang nakatali sa asintos ng mapambusabos na dayuhang mga interes at matapat na isapuso ang kapakanan ng bansa‘t ordinaryong mga mamamayan – hindi ang interes. National Oil Co. di nga kasi.1 bilyon para matugunan – kahit bahagya – ang pangunahing mga serbisyo publiko. ginagantso at dinarambong ng tiwali‘t salabusab na pambansang liderato. Kailan mababago ang ganitong napakasama‘t umiiral na pambansang kalagayan? Hindi ito magagamot. unang-una. cyber education. . Japan at. – Energy Development Corp. higit na masama. higit sa lahat. bukod pa sa itinaas ng mga permiso‘t lisensiya at rehistro ng mga behikulo). at iba pa).6 bilyon. at 12% sosyo sa Meralco.. Sapagkat P624. at iba pa.) at 4. Nariyan nga ang iba‘t ibang maanomalya‘t nangangalingasaw na mga kontrata at proyekto ng gobyerno na nakalulula ang mga presyo (ZTE. pinagsisikapan nitong maipagbili rin ang propiyedad ng gobyerno sa Fujimi. gayundin ang 20% sosyo rin sa PNOC-EDC (Phil. halimbawa. Katunayan. lolobo pa bago matapos ang termino ng kasalukuyang rehimen. natural. Bago matapos ang kasalukuyang taon. Lumilitaw tuloy na patuloy na nangungutang ang gobyerno para makabayad sa mga pagkakautang at.78 trilyon ang kabuuang pambansang utang na. automated counting machines.6% namang hawak sa PNB (Phil. nagkukumahog pa ang pamahalaan na isapribado o ibenta ang iba‘t iba nitong ari-arian sa layunin nitong makalikom ng karagdagang P70 bilyon bago matapos ang 2007. naglulublob naman sa karangyaan sa pamamagitan ng nakukulektang mga buwis ang kinauukulang mga opisyal ng pamahalaan (ginagantsong ―pork barrel‖ at kung anu-ano pang pondo ng bayan) at. Bukod nga sa pangungutang.1 bilyon sa panukalang pambansang badyet na P1. sa kabilang banda. lumilitaw na pambayad-utang lamang ang mga ito at dinidispalko pa. ng puno ng pag-asang hungkag na mga retorika o inimbentong mga estadistika na papaunlad diumano ang ekonomiya. Habang namimilipit sa hirap ang sambayanan sa mga bago‘t itinataas na mga buwis (naging doble. Nakalikom ito diumano ng P42.). Telecommunications Investment Corp.

at nakauunawa. sa kabilang banda. Ltd. ang ipinagyabang kamakailan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na sumulong ng 7. sagad hanggang tainga ang ngiti at waring umiindak sa piling ng mga ulap. ang nakitang pagsulong diumano ng ekonomiya sa loob ng unang anim na buwan ng 2007. Pinakamataas ito diumano sa loob ng 20 taon at nalampasan nito.5% na pagsulong ng GNP: ―Ibig ninyong sabihin. mapalalakas ang piso at mapasisigla ang merkado (stock market). ang aming mga datos ay di totoo at nagsisinungaling ang mga taga-NSCB (National Statistical Coordination Board)?‖ Totoo nga ba ang mga ipinagyabang ni La Gloria? Bakit laganap ang disempleyo kaya patuloy ang exodus ng manggagawang Pilipino at nagtitiis magpaalipin sa ibang mga bansa? Bakit kulang sa target nitong makukulektang buwis ang BIR at Customs o Adwana? Bakit nito pa lamang Hulyo. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. malaganap pa rin ang gutom at karalitaan. Nairita‘t nanggalaiti sa gayong mga pagdududa. gayundin ng mga peryodista‘t ordinaryong mga mamamayan. na totoo ang mga datos ng NSCB –na pinagbatayan ng pahayag ni La Gloria – hanggang kalian mapananatili ang sinasabing pagsulong ng ekonomiya? Hindi mapapanatili. pero nagawa natin ito?‖ ―Ow? Kahindik-hindik. Hong Kong at Indonesia. sa kabilang banda. ang pagsulong ng ekonomiya ng mga kalapit bansa sa Asya tulad ng Malaysia. Nanlalaki ang mga mata. sa malinaw na reyalidad ng pambansang kalagayan. maliwanag na bunga ito. grabe pa rin ang problema sa pabahay at kalusugan. halos P60-B na ang depisito sa pambansang badyet? Bakit kailangang magbayad ng mga P50. halos pasinghal na itinanong ni La Gloria sa reporter ng Manila Shimbun na nag-alinlangan sa katotohanan ng 7. Ordonez IKINATAAS ng kilay ng maraming ekonomista. lalo na nga sa mga kolehiyo pa at unibersidad. buong giting niyang ipinahayag sa isang komperensiya sa loob ng Malakanyang na ―nagtagumpay ang ating mga planong pangkabuhayan.Nanana ginip La ma ng? September 5. Walang nag-akalang maaayos natin ang ating badyet. Tanggapin na.5% ang GNP (gross domestic product o kabuuang halaga ng nalikhang mga produkto at serbisyo). Nakagugulat!‖ Ito ang karaniwang reaksiyon ng mga nakababatid. tambak at nilulumot sa Ombudsman at Sandiganbayan ang mga kaso ng korupsiyon laban sa mga tiwaling opisyal at kawani ng pamahalaan. ayon pa rin sa kanya. mababawasan natin ang mga nandaraya sa buwis. marami pa rin ang hindi makapag-aral sa elementarya pa lamang. unang-una. mababayaran ang ating mga pagkakautang at mapararami ang trabaho. hindi ng pagtaas ng kita mula sa mga produktong iniluluwas (export) sa ibang mga bansa o pagtuntong kaya ng bansa sa landas ng industriyalisasyon. at 30% ng pambansang badyet ang nilalamon ng katiwalian sa burukrasya dahil sa mga ―kickback‖ at maanomalyang mga kontrata o garapalang pandarambong sa pondo ng bayan kaya.‖ Binigyang-diin pa niya: ―Walang nag-akalang makakakulekta tayo ng higit na mga buwis.. Batay nga sa pananaliksik ng SWS (Social Weather Stations). Batay na rin sa paliwanag ni Vishnu Varathan ng Forecast Pte. at .000 bawat isa ang mga Pilipino para mabayaran ng gobyerno ang pambansang utang? Kung saglit mang lumalakas ang piso. ng bilyun-bilyong dolyar na ipinapasok sa bansa ng migranteng mga manggagawa. mahina ngayon ang pandaigdig na merkado sa kredito. ayon na rin sa mga ekonomista.

‖ Natural. baka ito. ―Dapat na maging pambansang agenda ni Presidente Macapagal-Arroyo ang kapayapaan. samakatuwid. Ow? O nananaginip lamang ang mga kinauukulan? HELL-o Gar ci. na kailangan pa ang permiso ng Presidente para makadalo sa pagdinig ng Senado ang sinumang opisyal ng sangay ehekutibo ng gobyerno? ―Pulitika ito ng pangwawasak.5% ang GDP.‖ paratang ni La Gloria at. kung tutuusin.O.mahina rin ang larangan ng pamumuhunan. sabi ni La Gloria kaya. at kung hindi mabisang matutugunan ng pamahalaan ang batayang mga pangangailangan ng sambayanan. 464. sabi ng mga kritiko. Kung hindi.‖ makabubuting . halatang-halata naman sa kanilang mga patutsada ang pagkainis ng mga kinauukulan. Sison. dapat magbunyi ang bansa. sumulong diumano ng 7. Panfilo Lacson na pinaratangang ―nagpapasiklab‖ lamang para sa eleksiyon sa 2010. Idagdag pa nga ang labis na pagkontrol ng iilang piling grupo ng mga tao sa pambansang ekonomiya‘t pulitika na matagal nang sumasalaula sa interes ng masang sambayanan. lalo na ngayong sumisidhi – dahil sa balintunang patakaran ng gobyerno – ang kaguluhan at karahasan sa Mindanaw. imposibleng umunlad ang pambansang ekonomiya hanggang nakatali ang pambansang liderato sa pundilyo at dikta ng mapandambong na interes ng imperyalistang mga bansa – lalo na nga ng Amerika – kaya patuloy pa itong nangangayupapa sa altar ng mapaminsalang liberalisasyon at globalisasyon. Lumilitaw tuloy na mukhang mahihirapang lubusang isulong ang usapang pangkapayapaan sa pagitan ng pamahalaan at ng MILF (Moro Islamic Liberation Front).‖ sabi ni Muhammad Ameen. tagapagtatag ng Partido Komunista sa bansa – dahil marahil sa maniobra ng Estados Unidos at ng gobyerno ng Pilipinas – nagsimula na nga ang malawakang mga kilos-protesta at pagsidhi ng mga taktikal na opensiba ng puwersa ng NPA na tiyak na makakaapekto sa ekonomiya.‖ sabi naman ni Sen. Mahirap ding sumulong ang ekonomiya hanggang anino pa rin ang pambansang kapayapaan. ―kaya hihina din ang eksport na labis na makakaapekto sa lokal na ekonomiyang umaasa sa eksport. ang magpapasabog sa natutulog na bulkang sosyal. ―Pag-aaksaya lamang ito ng oras. Ordonez (Editoryal) KAHIT ipinangalandakan ng Malakanyang na hindi nito ikinababahala kung muling iimbestigahan ng Senado ang maeskandalong ―Hello Garci‖ – isang ―tape‖ na nagbunyag sa usapan nina Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at dating Komisyoner Virgilio Garcillano ng Comelec tungkol sa ―karagdagang isang milyong boto‖ para kay La Gloria noong eleksiyon ng 2004. Edgardo Angara. Sa kabila ng umiiral na reyalidad. Jose Ma. sa anumang punto tingnan. hindi punglo‘t giyera at pananakot gaya nang ginagawa nito ngayon laban sa anumang grupong nagrerebelde. Sa halip na buhayin ang imbestigasyon sa ―Hello Garci. tagapangulo ng kalihiman ng MILF. At bakit iginigiit na ipatupad na naman ang ibinasura ng Korte Suprema na E. Sa pagdakip kamakailan sa The Netherlands kay Prof. HELL -o Glo r ia August 30. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. dapat nang tigilan – lalo na marahil ni Sen. Ganito rin ang opinyon ng maimpluwensiyang samahan ng obispong Katoliko sa bansa (CBCP).

Kung susundan tuloy ang lohika o takbo ng utak ng Malakanyang. At. itinatanong tuloy ng malawak na sektor ng sambayanan kung lehitimo ngang Presidente o hindi si La Gloria. ng mga Garcillano at Lintang Bedol. higit sa lahat. bunga ng mga pagdududang nandaya nga siya para lamang manalo. lumagabog tuloy nang husto ang kanyang kredibilidad. ayon naman kina Kalihim Tagapagpaganap Eduardo Ermita at Sekretaryo Ignacio Bunye. may mga terorista akong dapat labanan. patawarin na lamang ang anumang kasalanan ni La Gloria. Kung bubusisiin na naman ang ―Hello Garci‖ at mapatutunayang nandaya nga siya noong eleksiyon ng 2004 – at tiyak na ikinababahag ito ng kanilang buntot – wala nga siyang karapatang patuloy na mamatnugot sa bansa at sabihing ―may bansa akong dapat pamahalaan. ng pagrerebelde ng grupong Magdalo. may kapayapaan akong dapat makamit‖ at lalong hindi niya dapat iduyan sa ilusyon ang sambayanan na ihahatid niya ang Pilipinas sa daigdig ng mauunlad na mga bansa o First World sa malapit na hinaharap. sa takbo ng mga pangyayari. ng mga Esperon at iba pang opisyal ng militar na nabanggit sa ―Hello Garci‖ na. nang malaon. kung gayon.‖ Nanaka wi n P a? August 8. noong 2004. bakit. ang 24 na panukalang-batas para diumano sa pambansang kapakanan. huwag nang ungkatin at sariwain ito kahit ipagkait ang sagradong katotohanan sa uhaw na sambayanan at. Nagbunsod din ito. ay nagpanalo kay La Gloria laban sa yumaong si Fernando Poe. Natural. kung tutuusin. batay sa nilalaman niyon. pinipilit ng Malakanyang na huwag nang uriratin ang ―Hello Garci‖ at nagkukubli ito sa likod ng hungkag na retorika‘t teknikalidad? Matatandaan. sa anumang larangan – lalo na nga kung mga opisyal pa ng pamahalaan ang nasasangkot – dapat parusahan ang anumang pandaraya‘t katiwalian upang masugpo‘t hindi na tularan. lumililitaw na pawang kasangkot sa maanomalyang eleksiyon ng 2004. sapagkat ang kabaluktutan ng isip at kawalang-katarungan ang naghahari sa lipunan. ang mga tiwali‘t kalaban pa ng katotohanan ang naglulublob sa glorya‘t kapangyarihan. Pero. Kahit nga pinakamahalaga ang katotohanan higit sa lahat. dating sarhento ng ISAFP (Intelligence Service of the Armed Forces of the Philippines). Hanggang ngayon. Sagrado pa rin nga ang katotohanan kahit sinasabing ilegal ang ―wiretapping‖ na isinagawa ng grupo ni Vidal Doble. dahil sa naturang ―tape.pagtibayin na lamang ng Senado. ―HELL-o ―HELL-o Gloria. Dalawa ding kasong ―impeachment‖ ang iniharap laban sa kanya sa Kongreso (2005 at 2006) na agad na naibasura – at naikubli ang sagradong mga katotohanan – dahil sa puspusang pagmamaniobra ng himod-pundilyo niyang mga basalyos sa Kamara. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Jr.‖ sumidhi ang malawakang mga demonstrasyong humihinging umalis na sa poder si La Gloria noong 2005. para madinig at mailagay sa ―tape‖ ang usapan noon nina La Gloria at Garcillano kaugnay ng ―karagdagang isang milyong boto‖ na. Ordonez (Editoryal) Garci.‖ . dapat na ilibing na lamang sa limot ang lahat.

naging miyembro ng gabinete ni Cory. Batay sa naturalesa ni Imelda Marcos. Romana. na ―nakaw‖ ang mga iyon para makumpiska ng gobyerno. Kahit may ―lihim‖ na talastasang nagaganap diumano ngayon sa pagitan ng mga Marcos at ng administrasyong Arroyo kaugnay ng naturang mga kayamanan. at aminin ng mga Marcos. Una. na galing ang tone-toneladang mga bara ng ginto sa maalamat na kayamanang nakulimbat diumano ni Hen. Benedicto. sa kabilang banda. naging tesorero noon ng Vatican sa ilalim ni Papa Pio XII. walang ganoong karaming ginto ang Bangko Sentral ng Pilipinas para mailabas ni Marcos ng bansa. ilang mansiyon at sosyo sa malalaking korporasyong kinontrol ng PCGG (Presidential Commission on Good Government). Maliban sa $560-M. Marcos. napakahabang proseso ang lahat para mapatunayan ito sa usadpagong na hukuman. nagbalik ng Pilipinas. Pinag-interesan umano ni Padre Diaz ang kayamanan ng Vatican. kinaibigan . tanong ng yumaong peryodistang si Teodoro Benigno. gayundin. Ramos at Erap – pero masalimuot pa ring tulad ng isang bungkos na abaka hanggang sa administrasyon ngayon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang paghahabol ng gobyerno sa sinasabing kahindik-hindik na ―nakaw at itinatagong yaman‖ ng pamilya Marcos. noong una. Anino na lamang. Luxembourg at British Virgin Islands. saan iyon nagmula? Bilang mga opisyal ng gobyerno. mukhang imposibleng mabawi nga ito agad.TATLONG rehimen na ang nagdaan – Cory. lalo na sa Presidente? Pinalitaw. Kung totoong galing iyon kay Yamashita. unang-una. Sabi niya. lumilitaw na inutil ang pamahalaang makumpiska ang iba pang kayamanan ng mga kinauukulan na galing diumano sa pandarambong sa kaban ng bayan sa loob ng mahabang panahong pamamayagpag sa poder ng yumaong diktador na si Ferdinand E. sabi naman ni dating Prokurador Heneral Frank Chavez.3-M lamang sa isang taon ang magkasanib na kita noon nina Ferdinand at Imelda. P2. Campos. Galing ba iyon sa mga ilegal na transaksiyon at komisyon o ―kickback‖ na talamak maging ngayon sa iba‘t ibang ahensiya ng pamahalaan? Galing ba iyon sa pagnenegosyo na ipinagbabawal sa mga opisyal ng gobyerno. 1998) na galing sa Vatican ang mga gintong iyon. Kung talagang bilyun-bilyong dolyar ang kanilang yaman. sa kabilang banda. kailangang patunayan muna. Severino Sta. galing ang kayamanan ni Marcos kay Padre Jose Antonio Diaz. hinding-hindi niya aamining nakaw ang mga iyon para mapangalagaan ang anumang natitira pa nilang karangalan at. at iba pa.3-B ngayon at. Paano pa ang napabalitang tone-toneladang mga bara ng gintong nasa paliparan diumano ng Kloten o nasa Fort Knox? Paano pa rin ang hinahabol ngayon ng mga Marcos na 10 higanteng mga korporasyon ni Lucio Tan – dati nilang basalyos – na may kabuuan nang yamang $2. ang ibinulgar noon ng isang Reiner Jacobi – batay sa dokumentong iniharap ng abogado niyang si David Chaikin sa administrasyong Estrada – na depositong $13. Tomoyuki Yamashita mula sa sinakop niyang mga bansa sa Timogsilangang Asya noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at. ―bakit walang nabuhay na sundalo ni Yamashita ang lumitaw para patunayan ito? Bakit walang nagprotesta at naghabol na mga bansa matapos ang giyera?‖ Lalong lumabo pa ang lahat nang palitawin naman ng isang Erick San Juan sa kanyang aklat (Raiders of the Lost Gold. ang nasa pangalan ng iba pa nilang kroni noon tulad ng mga Cuenca. nagpalit ng pangalan bilang Kor.2-B ni Irene Marcos-Araneta sa UBS (Union Bank of Switzerland) na inilipat at pinaghati-hati nang malaon sa mga bangko sa Liechtenstein.

lubhang napapanahong masusing pag-aralan ng mga henyo ng kasalukuyang rehimen – lalo na ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo – ang malalim nang mga ugat ng naturang problema. . Diaz & Co. hindi ang sinumang matataas na opisyal ng gobyerno. Inakala noon na nalutas na ang nasabing rebelyon nang makipagkasundo sa gobyerno ang grupong MNLF (Moro National Liberation Front) ni Nur Misuari at itayo ang ARMM (Autonomous Region of Muslim Mindanao) pero lumubha pa nga ang gulo‘t karahasan — at patuloy pang lumulubha — nang maghimagsik naman nang malaon ang MILF. Pinutulan pa nga ng ulo‘t ari ang 10 sa kanila na labis ngayong ikinagagalit ng gobyerno kaya nagbantang dudurugin ang mga kinauukulan. Marcos na tumulong upang legal na mailipat sa pangalan ni Diaz at maideposito kung saan-saang mga bangko ang nasabing kayamanan. at walang dapat makinabang sa mga iyon kundi ang mismong sambayanan. bukod pa sa terorista diumanong Abu Sayyaf at humiwalay na tropa ng MNLF Dahil sa rebelyong ito. kung gayon. kung tutuusin. nagmamahal sa pandarambong at inhustisya ang sinumang nagpapahintulot nito. lalo na mula sa salapi ng bayan? Natural. kundi ng talamak na katiwalian ng mga opisyal ng AFP o Hukbong Sandatahan ng bansa dahil sa matagal nang nakaugaliang palusot o ―kickback‖ sa pagbili ng mga armas at iba pang kagamitang pandigma. nailipat ni Marcos sa kanyang pangalan ang mga gintong iyon? O talagang pinalalabo ang lahat upang hindi mabawi ng gobyerno – kung talagang may layunin itong bawiin – ang anumang ―nakaw‖ na yaman ng pamilya Marcos. ang ―nakaw‖ na yaman ay hindi na dapat na nakawin pa. Kaya. Pinakahuli sa listahan ang 14 na sundalong napatay sa pakikipagsagupa sa MILF kamakailan sa Basilan na. hindi dapat patawarin ang anumang pandarambong sa yaman ng bansa. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. na nakalista sa New York Stock Exchange. Ordonez (Editoryal) HABANG nakasalang sa pagitan ng gobyerno at ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) ang usapang pangkapayapaan sa ikalulutas ng matagal nang rebelyon ng mga Muslim sa Mindanaw. marami na ngang buhay ang ibinuwis. at nagpalabas na nga ito ng 130 ―mandamiento de arresto‖ laban sa mga nagsagawa ng gayong brutalidad. Susi N g Kap a yap aan August 1. Sabi nga. sa panig man ng militar o ng mga Muslim o ng inosenteng mga sibilyan. sa anumang negosasyon ngayon ng gobyerno‘t pamilya Marcos kaugnay nito. Tinuruan ni Diaz si Marcos sa kalakalan ng ginto kaya dumalo pa si Marcos sa inagurasyon ni Presidente Harry Truman ng Amerika bilang opisyal na kinatawan ng J. Paano naman.ang batang-bata‘t matalinong abogadong si Ferdinand E.A. lalo na kung matataas na opisyal pa ng pamahalaan. ay ―pinatay‖ hindi ng mga Muslim.

Kahit Sulu. Tawi-Tawi. Binigyang-diin pa ni Eid Kabalu. . hanggang tiwali‘t nagmamalabis sa kapangyarihan. ng kapabayaan at kainutilan ng gobyerno‘t pambansang liderato na tugunan ang mga pangangailangan ng naturang rehiyon kaya. puspusan silang lalaban at maglulunsad ng mga ganting-salakay. hindi lamang kuwestiyon ng kultura‘t relihiyon o ng soberanya‘t kasarinlan o ng pangteritoryong integridad ang pagrerebelde ng mga Muslim tungo sa hiwalay na Bangsa Moro sa Republika ng Pilipinas. na kung sasalakayin ng mga sundalo ang kanilang kampo‘t teritoryo. mananatiling mabuway ang lahat sa Mindanaw at mukhang malabo pang makamit ang kapayapaan doon. naghahari doon ang kawalangkatarungan at pagsasamantala sa masang sambayanan ng mga kinauukulan kaya lubhang napakailap at malabong anino lamang ang tunay na hustisya sosyal. Sa Mindanaw – o sa iba pang panig ng bansa – hindi makakamit ang kapayapaan hanggang lumalaganap ang karalitaan at inhustisya. ngunit nakararami ang mga Muslim. dating tagapangulo ng MILF. tagapagsalita ng MILF. Batay tuloy sa umiiral na mga kalagayan doon at namamayaning kontradiksiyon sa pagitan ng gobyerno‘t MILF. sa kabilang banda. at walang habas na kinokontrol ng naghaharing-uri ang pambansang ekonomiya‘t pulitika sa kapinsalaan ng masang sambayanan. Maguindanao at Lanao del Sur ang balwarte ng mga Muslim sa 24 na probinsiya‘t 20 siyudad sa Mindanaw. Basilan. ay ―magpapatuloy at maaaring magtagal‖ kung kamay na bakal ang paiiraling patakaran ng gobyerno sa paglutas sa rebelyon doon. Para kay Salamat. Sa nagdaang mga rehimen hanggang ngayon. ayon noon sa yumaong Hashim Salamat. nagkasapin-sapin na at nilumot na ang panlipunang mga problema sa Mindanaw bunga. unang-una. laganap ngayon doon ang gutom at karalitaan at kawalan ng oportunidad lalo na sa sentro ng mga Muslim. lumilitaw na hindi papayag ang gobyerno na matulad ang Mindanaw sa Silangang Timor na nagsarili‘t humiwalay sa Indonesia ilang taon na ang nakararaan. susuportahan diumano – sabi ni Salamat — sa mga bayanbayan at probinsiyang kontrolado ng mga Kristiyano. naglulublob sa pribilehiyo. hindi katakataka. ang pagkakaroon ng nagsasariling Bangsa Moro dahil na nga. lalo‘t nananatiling propaganda lamang ng pamumulitika ng pambansang liderato ang ipinangangalandakang pagpapaunlad sa nasabing rehiyon. dapat magdaos ng isang reperendum sa nasabing rehiyon para matiyak kung gusto o hindi ng mga mamamayan ang isang nagsasariling Islamikong Estado o Bangsa Moro bagaman. Gaya sa iba pang mga panig ng bansa na patuloy naman ang rebelyon ng CPP-NPA. lalo‘t napakakasangkapan pa ang mga ito sa dayuhang mga interes at patuloy na ibinebenta ang pambansang kasarinlan at kapakanan at kinabukasan ng susunod na mga henerasyon. Hindi na nga dapat ikagulat ang tumitinding kaguluhan at karahasan sa Mindanaw na. unang-una.Kung susuriin. sa kapabayaan ng pamahalaang tugunan ang mga pangangailangan ng mga mamamayan doon at paunlarin ang rehiyong iyon.

ang hindi mapapasubaliang mga katotohanan. at hindi na nga katakataka kung dumarami nang dumarami ang humihinging umalis na siya sa poder. lubhang balintunang pinakamababa ang grado niyang tinanggap mula sa mga mamamayan kung ihahambing sa nakuhang marka nina dating Presidente Corazon C. hindi punglo at giyera. Sa kabilang banda. -3 lamang. tiyak. hindi dahas kontra dahas. pagkain sa bawat mesa. Ramos at Joseph Estrada. katuparan ng reporma sa lupa. na disgustado ang maraming mamamayan sa liderato‘t pamamalakad niya sa bansa mulang 2001 hanggang ngayon. lalo‘t napatunayan na ng kasaysayan ang katapangan at hindi pagsuko ng mga Muslim sa panahon man ng mga Kastila o Amerikano. pagkain pa rin at damit. murang gamot. 12. Pang-unawa pa rin. malinis na gobyerno‘t sistemang elektoral. edukasyon para sa lahat. sa kanayunan man o kalunsuran. Sa Mindanaw o saanman. kapayapaan ng bayan. tumitindi ang gutom at karalitaan kahit sinasabing patuloy na umuunlad ang pambansang ekonomiya. pabahay sa mga maralita. ang dapat itugon ng gobyerno sa tumitinding rebelyon ng mga Muslim na. mababa pa sa zero noong Hunyo 2007 ang grado ni La Gloria. Anumang pagmamapuri ang ipangalandakan ng pambansang liderato lalo na sa mga SONA ni La Gloria — umuunlad ang ekonomiya.5% o higit pa sa Kamaynilaan.Sa maikling salita. Aquino. higit na magbubunga pa ng gulo‘t karahasan. Katotohanan ding nadaragdagan pa ang napakarami nang . paaralan pa rin at ospital. Ordonez (Editoryal) SA KABILA ng kung anu-anong propaganda‘t estadistika ng mga tambolero ng kasalukuyang rehimen na maayos at nasa tamang direksiyon ang pamamahala ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo para sa kapakanan ng bansa‘t sambayanan. sa panahon man ng Hapon o diktadurang Marcos. Fidel V. Pinatunayan lamang ng naturang sarbey na hindi kayang baluktutin ng anumang propaganda ang reyalidad. +19 ang kay Ramos noong Abril 1998 at +9 ang kay Erap noong Disyembre 2000. trabaho pa rin at iba pang pangunahing mga pangangailangan ng mga mamamayan – at lantay na hustisya sosyal – ang pinakamabisang lunas sa anumang rebelyon. Maliwanag na tumitindi ang disempleyo at kawalan ng oportunidad sa bansa kaya napipilitang mandayuhan at magpaalipin sa kung saanmang sulok ng mundo ang milyun-milyong manggagawang Pilipino. +7 noong Abril 1992 ang grado ni Cory. at mga 17% sa buong bansa. lupa‘t bahay pa rin. Katakataka pa nga ba kung mababa pa sa zero ang ibinigay na marka ng mga mamamayan kay La Gloria noon lamang Hunyo 2007? Una.3% ng mga mamamayan ang nagugutom. paghahari ng demokrasya‘t hustisya sosyal at kung anu-ano pang mailusyong mga programa – naghuhumindig naman. Maliwanag na lumilitaw tuloy. kung gayon. Batay sa resulta ng sarbey ng SWS (Social Weather Stations). 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. trabaho sa milyun-milyong mamamayan. at matapat na pagdinig at mabisang pagtugon ng gobyerno sa karaingan ng mga mamamayan ang susi ng kapayapaan. sa kabilang banda. KULE LAT July 25. Sa Mindanaw na lamang – batay sa mga pag-aaral – 21.

bagaman bukang-bibig ng pambansang liderato ang pagmamahal sa kalayaan at demokrasya. ang mga kakaning-itik lamang ang kayang dagukan ng batas samantalang nagpapasasa sa pera ng bayan ang hari-hariang mga salabusab. sa kabila ng itinatambol na mga reporma sa sistema ng eleksiyon. kahit bahagya. mamamayagpag na naman siya sa bulwagan ng diumano‘y marangal na Kongreso at buong sigabong .mamamayang walang bahay. magbubunsod ng higit pang mga karahasan at didiskaril sa usapang pangkapayapaan sa CPP-NPA man o sa MILF. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. bukod pa sa niwaldas na pondo sa pataba sa lupa (fertilizer scam). Ordonez (Editoryal) SA Hulyo 23. Macapagal Blvd. Puspusan pa nga ang pagkilos ng mga kinauukulan para ganap na ipatupad ang tiraniko‘t mala-batas militar na HSA (Human Security Act) na sasalaula sa demokratikong mga proseso. ang kanilang pang-araw-araw na buhay? Ikalawa. sa opinyon ng Korte Suprema. walang lupa. at Venable LLP.. kabaligtaran naman ang mga hakbang ni La Gloria. naging talamak ang katiwalian sa iba‘t ibang sangay ng gobyerno at usadpagong naman ang hustisya para maparusahan ang mga kinauukulan. lalo pa ngang lumagabog ang kredibilidad ni La Gloria. nagkalat pa sa katatapos na eleksiyon ang isang Lintang Bedol. Maliwanag nga itong napatunayan sa mapanikil niyang mga dekrito at proklamasyon na. At. nakatakda ang ika-7 SONA (State of the Nation Address) ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Natural. PIATCO. Batay sa mga nabanggit. maanomalyang transaksiyon ng Comelec sa pagbili ng ―automated counting machines. sa maalingasaw na mga kontratang tulad ng North Rail. at iba pa? Ikatlo. ay labag sa Konstitusyon. Ano na ang nangyari sa jueteng payola. Tuluy-tuloy pa nga ang mga pagdukot at pagpatay na pampulitika laban sa mga puwersang makabayan at progresibo at tandisang mga kritiko ng umiiral na rehimen. at umiiral na reyalidad ng pamumuno sa bansa ni La Gloria – pabanguhin man siya ng kanyang mga tambolero sa pamamagitan ng mga retorika‘t inimbentong estadistika o purihin man niya‘t buhatin ang sarili – ano pa nga bang grado ang maaasahan niya mula sa namumulat na mga mamamayan? Kulelat? SAN A At S AN A P a July 18. Ikaapat. walang-wala. Sabi nga. Tanggapin nang umuunlad ang ekonomiya – sa kapakanan ng argumento – naramdaman na ba ng masang sambayanan ang naturang kaunlaran? Nalasap na ba iyon ng kanilang bituka at nalahiran niyon. lalo na ang pangangalaga sa sagradong mga karapatang pantao o kalayaang sibil ng mga mamamayan. parang nauulit ang lahat sa Magindanaw. ano na ang wakas ng ―Hello Garci‖ na nagdulot ng matinding pag-aalinlangan ng mulat na mga mamamayan sa pagkakapanalo ni La Gloria sa eleksiyong pampanguluhan noong 2004? Sapagkat hindi naman naparusahan ang mga kinauukulan – unang-una na ang isang Virgilio Garcillano – at itinaas pa ng ranggo ang mga militar na nabanggit sa naturang kontrobersiyal pa ring tape.‖ at iba pa. mulang 2001 hanggang ngayon.

Hanggang kontrolado ng iilang pamilya ang pambansang pulitika‘t ekonomiya (60 pamilya lamang ayon sa manunulat na si Stanley Karnow). bibigyang-diin ni La Gloria sa kanyang walong ulit nang nirebisa‘t patuloy na kinikinis na talumpati sa nakatakdang SONA ang mabulaklak na landas na tatahakin ng ekonomiya. ang kanyang nakahihilong pangarap na maihatid at mapabilang ang bansa – sa loob ng 20 taon – sa daigdig ng mauunlad at industriyalisadong mga bansa (First World) na wari bang. sa pamamagitan ng hungkag na mga retorika. kahit kinisin pa nang kinisin ang nilalaman at pagkakasulat. Proklamasyon 1017. CPR. mamumutiktik lamang sa malinaw na mga kontradiksiyon ang SONA ni La Gloria sa Hulyo 23. Batay na rin sa pahayag kamakailan ni Sekretaryo Ignacio Bunye ng Malakanyang. gayundin. mananatiling nakapagkit ang kanyang puwit sa trono ng kapangyarihan sa gayong kahabang panahon. kung mismong ang mga ito ang unang-unang nagbabasura sa demokratikong mga proseso? Maliwanag na halimbawa ang nagdaang mga hakbang ng umiiral na rehimen (E. at isang-ikalimang (1/5) bahagi lamang ng populasyon (ayon naman kay Padre John Doherty. Bush ng Estados Unidos laban naman sa kinababaliwan nitong pandaigdig o global na terorismo.ipapangalandakan. ang pambansang ekonomiya‘t ―matatag‖ niyang Republika. at iba pa). Habang nakatali sa asintos ng dayuhang interes. ang puspusang pagpapaunlad sa naturang rehiyon. Natural. Sa halip na isulong nga ng Estado ang talastasang pangkapayapaan sa tropang MILF (Moro Islamic Liberation Front) at. iduruyan niya lamang sa ilusyon ng mga pangako at maambisyong mga programa ang dayukdok na sambayanan. Tulad din ng iba pang mga SONA ng kung sinu-sinong naging Presidente ng bansa. lalo pa lamang nitong pag-aalabin at palulubhain ang lahat sa pamamagitan ng . batay na rin sa reyalidad at umiiral na pambansang kalagayan. sa isang banda. at pag-iral ng tunay na hustisya sosyal. hindi niya kalilimutang pag-ukulan ng pansin ang kapayapaan sa Mindanao. ang pagkakaroon ng katatagang pampulitika. ang kagilagilalas na nagawa ng kanyang rehimen para sa kaunlaran ng bansa‘t sambayanan. SJ) ang nagpapasasa sa 50% ng pambansang kita. Tiyak. muli niyang itatambol at itatampok ang mahusay niya diumanong mga programa para sa pagpapaunlad sa tinagurian niyang ―Super Regions‖ at. at hindi nababago ang balintunang balangkas ng lipunan. gayundin. Paano rin makakamit ang katatagang pampulitika kung puspusang isinusulong pa ng Estado at ng naghaharing pambansang liderato ang paninikil at pagsalaula sa sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan at. narito pa nga ngayon ang tiraniko‘t mala-batas militar na HSA o batas kontra-terorismo na umaani na ng matinding mga pagtuligsa at sunud-sunod na mga kilos-protesta. malabong maghari sa bansa ang tunay na hustisya sosyal. at ang patuloy na pakikibaka laban sa sinasabing terorismo kaugnay ng mga patakaran ni Presidente George W. ang mga pagdukot at pagpatay na pampulitikang kinasasangkutan diumano ng AFP (Armed Forces of the Philippines). at patuloy pa. gayundin. gaya ng mailusyong pangarap ni La Gloria. Gayundin. 464. unang-una.O. Hindi pa nga nalulutas. lalo na mapandambong na dikta‘t mga patakaran ng imperyalismong Amerikano – at tau-tauhan pa nga nito o kasabuwat ang pambansang liderato – suntok sa buwan na magkaroon ng pambansang industriyalisasyon at maihatid sa rurok ng kaunlaran. sa CPP-NPA.

hindi na katakatakang paratangan agad na subersibo at terorista na ang sinumang tao o grupong nagtataguyod ng makabayan. at dapat nang asahan.‖ Kung hindi diumano magigising ang naghaharing-uri sa pangangailangan ng masang sambayanan. hindi pa rin masugpo. at napakaliit na minorya ang mahigpit na kumukontrol sa kayamanan ng bansa.‖ Idinagdag niyang ―nagigising na ang masa sa katotohanang ito at nakikita na nila ang kasalanan ng isang oligarkiyang gumagamit ng katiwalian. dagdag niya. ang pagkakaroon ng mga subersibo at gerilya sa kabundukan. paulit-ulit nga lamang ang mga nilalaman ng SONA ngunit. ngunit napakalabo. ang lahat ng maaari nitong ituring na terorista batay sa napakasaklaw. Makabuluhan tuloy hanggang ngayon. lalo na laban sa sugapa sa kapangyarihang pambansang liderato at mapandambong at mapaghari-hariang interes ng Estados Unidos dito. Tutugisin at dudurugin. makatao at progresibong mga adhikain. Napatunayan na ito. Unang-una. ―Maliwanag ang mensahe ng batas. SANA NGA! HSA: T ero r ismo Ng Esta d o July 11. pasisinungalingan ni La Gloria sa kanyang SONA ang umiiral na tiwali‘t masamang pambansang kalagayang nakita na noon pa man nina Recto at Rowan at.patakarang ngipin sa ngipin o dahas kontra dahas. nitong depinisyon ng terorismo kaya. maliwanag na gagamitin ang HSA laban sa mga ito.‖ sabi nga ni Bunye. Claro M. Recto na magkatulad ang kalagayan ng bansa sa kalagayan ng Cuba bago pinatalsik nina Fidel Castro ang diktadura‘t masamang rehimen ni Fulgencio Batista. tiyak. paulit-ulit ding idaraing ng mga mamamayan: SANA. at umuupa ng mga mamamatay-tao para makapanatili sa kanilang pribilehiyadong katayuan. ang obserbasyon noon ng yumaong Sen. lumilitaw. Ayon kay Rowan. ang patuloy na pag-ungol ng disgustadong mga estudyante‘t intelektuwal sa mga siyudad. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa maraming pagkakataon.‖ Natural. sa kabilang banda. Parang sirang plaka ng ponograpo. at walang nalulutas. Sapagkat itinuturing nang terorista ng gobyerno ang naturang mga grupo. Ordonez (Editoryal) SA ISANG bansang may malalabnaw na utak ang mga namumuno sa gobyerno at parang mga garapatang hindi makahiwalay sa puklo ng imperyalismong Amerikano. ―umiiral ang pagwawalang-bahala ng naghaharing-uri. Ganoon din ang obserbasyon noon ni Carl Rowan (dating direktor ng US Information Agency). ―maaaring magkaroon ng malaking gulo sa bansa. at higit na makatotohanan. sa isang banda. noon pa mang nagdaang mga rehimen at. binigyang-diin ng Malakanyang. iduruyan nga niya sa rurok ng pagasa‘t mahalimuyak na kinabukasan ang dayukdok na sambayanan. maaaring terorismo na rin maging ang lehitimong pagtuligsa‘t paghingi ng pambansang pagbabago sa ilalim ng administrasyong Arroyo. sa serye ng mga pagdukot at pagpatay na pampulitika na karaniwang mga biktima‘y miyembro ng mga organisasyong itinuturing na maka-Komunista o lantarang mga kritiko kaya ng kasalukuyang liderato‘t sistema ng gobyernong mapanikil sa mga karapatang sibil ng sambayanan o mapanalaula sa demokratikong mga proseso mapangalagaan lamang ang pansariling mga interes at ambisyon sa . nagiging grabe pa ang lahat sa administrasyon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo.

Sa ilalim ng HSA. Batay na rin sa pahayag kamakailan ng dalawang pangunahing anghel de la guwardiya ng Malakanyang. sa kabilang banda. maaari nang hulihin at bulukin sa bilangguan ang sinuman – batay lamang sa kapritso‘t baluktot na lohika ng Konseho Kontra-Terorismo – kahit walang kaukulang ―mandamiento de arresto‖ o wala pang matibay na ebidensiya at ―pinaghihinalaan‖ lamang ang kinauukulan? Ano pa ang saysay ng demokratikong mga proseso kung maaaring basta na lamang kumpiskahin ng gobyerno ang deposito sa bangko at iba pang ari-arian ng sinumang ―hinihinalang‖ terorista? Ano pa ang . sa pamamagitan ng HSA. hukom at taga-bitay sa ilalim ng naturang batas. tiyak. Depende na sa mga diyus-diyosan sa gobyerno. malamang kaysa hindi na abusuhin ng mga kinauukulan at gawing instrumento pa ng terorismo ng Estado laban sa sambayanan ang HSA. Bagaman sinasabi ng mga tambolero ng rehimen na may ilalatag na mga regulasyon at mekanismo upang hindi maabuso. Ano pa nga ba ang demokratikong mga proseso kung. sa ilalim ng naturang batas.‖ Samakatuwid. lalo na ng mga pulis at militar. Ipinangalandakan na nga ni Sekretaryo Norberto Gonzales. at kung sino pa – ang bubuo ng Konseho Kontra-Terorismo na papapel bilang imbestigador. batay sa dispalinghado nilang lohika. sagrado itong karapatan ng mga mamamayan na ginagarantiyahan ng umiiral na Konstitusyon kaugnay ng mga karapatang sibil at pantao (Bill of Rights). napakalabo naman dito ang depinisyon o kahulugan ng pagiging terorista.kapangyarihan. maaari nang ituring na terorista ang mga humihinging umalis na sa poder si La Gloria o baguhin kaya ang napakabalintunang sistema ng lipunang naghahari sa pulitika‘t ekonomiya at naglulublob sa grasya‘t pribilehiyo ang iilang elitista‘t uring mapagsamantala habang. sa sambayanang patuloy na humihingi ng lantay na mga pagbabagong pampulitika. Bush ng Amerika kaugnay ng inimbento nitong giyera kontra diumano sa global na terorismo. na maaaring gamitin ang nasabing batas upang ituring na terorista ang mga kalaban lamang sa pulitika. kung tutuusin. kung ituturing nilang terorista o hindi ang sinuman at kung labag sa batas o hindi ang kanilang mga kahingian. bilang pangangayupapa sa dikta ni Presidente George W. Ikalawa. Walang kagatul-gatol at arogante namang sinabi ni Sekretaryo Raul Gonzalez ng Katarungan na. igigilgil na nga sa Hulyo 15 ang diktatoryal. nananatiling nagdaralita‘t dayukdok ang malawak na sektor ng sambayanan. Sapagkat masusugid na basalyos ni La Gloria — tulad nina Ermita. ang HSA. na walang habas na gamitin ng mga nasa poder ang HSA laban sa itinuturing nilang mga kalaban sa pulitika at. terorismo na ang ―paghahasik ng takot at kalituhan‖ at ―pamimilit sa gobyernong ipagkaloob ang mga kahingiang labag sa batas. pang-ekonomiya‘t panlipunan sa bansa. gayundin. Halimbawa. kaysa hindi. tagapayo ni La Gloria sa pambansang seguridad. mga hakbang na ng terorismo maging ang mapayapang mga demonstrasyon at kilos-protestang tumutuligsa sa balintunang mga patakaran ng gobyerno na. maaari nang pakinggan ang usapan sa telepono (wiretapping) ng mga peryodista at iba pang hinihinala pa lamang na mga terorista. despotiko‘t mapang-abusong mala-batas militar na HSA (Human Security Act) o batas kontra-terorismo. Gonzales at Gonzales.

hindi dapat magkapuwang at umiral ang isang batas na gaya ng HSA. terorista nang itinuturing ang dalawang grupong ito? Saanmang punto tingnan ngayon. Ordonez (Editoryal) MATAPOS linlangin ng pamunuang Amerikano si Hen. sa Konstitusyon at demokratikong mga proseso. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa ilalim ng HSA. at pagkatapos. tiniyak na mananatili ang karapatan ng mga korporasyon at mamamayang Amerikano na magkaroon ng mga ari-arian sa Pilipinas. 1898 — sinakop nga ng lahi ng mga Yankee ang Pilipinas sa pamamagitan ng Tratado sa Paris na binayaran ng $20-M ng Estados Unidos ang Espanya para maging kolonya naman nito ang bansa. nahalinhan naman ngayon . iba‘t iba nang imperyalistang pagsasamantala ang kapalit ng diumano‘y kasarinlang ibinalik noong Hulyo 4. Gayundin. Pinairal nila dito noon.kahihinatnan ng isinusulong ng gobyernong usapang pangkapayapaan sa CPP-NPA at MILF (Moro Islamic Liberation Front) kung. Emilio Aguinaldo at agawin ng mga ito ang idineklara ni Aguinaldo na paglaya ng bansa sa kamay ng kolonyalistang mga Kastila noong Hunyo 12. pang-ekonomiya. sa isang banda. Nariyan ang Batas sa Ari-arian na nagtadhanang hindi maaaring pakialaman ang lahat ng lupa‘t guasali‘t iba pang ari-ariang pag-aari na ng mga Amerikano bago. isusulong lamang nito ang terorismo ng Estado laban sa makabayan at progresibong mga mamamayan – lalo na nga‘t ipatutupad ito ng isang iresponsableng liderato. 1946. pampulitika man. Hul yo 4 : Hu wad na Kasa r inlan July 4. pang-edukasyon o panlipunan na. Sa ilalim ng isang sibilisadong lipunang nagmamahal diumano sa demokrasya. umiiral pa rin hanggang ngayon. higit pang mga problema – sa halip na malutas ang napapanaginipang terorismo – ang tiyak na idudulot sa bansa‘t sambayanan ng HSA. tiniyak din ang pagpapatupad ng malayang kalakalan ng Amerika‘t Pilipinas. Nariyan ang Batas Bell sa Kalakalan at Parity Rights na nagpahintulot na dambungin ng kapitalistang mga Amerikano ang likas na yaman ng bansa at diktahan ng Estados Unidos maging ang taripa at halaga ng piso kontra dolyar. ang imperyalista nilang mga patakaran at interes. magtalaga ng mga tropa‘t magtayo ng mga base militar sa malawak na teritoryo nito. sa kabilang banda. unang-una na ang nakaugalian at tumitinding paglabag ng umiiral na rehimen sa mga karapatang pantao at ang lalong pagsalaula pa. Sa ano‘t anuman. Sa pamamagitan ng Batas Tydings – McDuffie na pinagtibay ng gobyernong Amerikano noong 1934 na nangakong ibabalik nila ang kasarinlan ng Pilipinas 10 taon matapos pagtibayin ang dinisenyo nilang kolonyal na Konstitusyon ng 1935. Sa ilalim ng naturang batas. Sa ilalim pa ng minamaniobra nila noong rehimeng Roxas. higit na masama. ng Hulyo 4. sa halos 50 taon. Sa halip na mapangalagaan nito ang mga mamamayan laban sa sinasabing terorismo. lagi at lagi namang isinusumpa ng kasaysayan ang mga diktador at mapang-abuso sa kapangyarihan. Nariyan pa rin nga ang Kasunduang Militar ng Amerika at Pilipinas na nagpahintulot sa pagtatayo ng mga base militar nila dito na napalayas lamang pagkatapos ng 99 na taon pero. 1946.

nagdaralita‘t busabos ang masang sambayanan. troso. 1898. instrumento pa rin ng mga Amerikano upang supilin ang mga kilusang makabayan at progresibo o laban sa interes ng Amerika dito. Sapagkat ginawa nilang tau-tauhang sunud-sunuran o papet ang pambansang liderato. Bilang paghohosana kay Presidente George W. sa kabilang banda. telebisyon. Dahil sakal-sakal pa rin ng diyus-diyosang Amerikano ang halos lahat ng antas ng pambansang larangan. Hindi maikakaila. 1946 ang inagaw nito sa kamay ng mga rebolusyonaryong Pilipino na idineklarang kasarinlan noong Hunyo 12. ginawa nilang tambakan ng sobra nilang mga produkto‘t kapital ang bansa. Bush ng kasalukuyang rehimen.ito ng VFA (Visiting Forces Agreement) na. ay mabisang instrumento ng pampulitikang indoktrinasyon ng sambayanan para mangayupapa ang mga ito sa mga bagay at pagpapahalagang maka-Amerikano. iginilgil at pinairal nila sa bansa ang isang edukasyong kolonyal at nasa wikang Ingles na. bukod pa sa kung anu-ano pang mga produktong ayaw na yatang tangkilikin sa kanilang bansa ng mga mamamayan nila. Claro M. ipinagkakait sa kanila ang tunay na hustisya sosyal at binabansot ang kanilang makabayan at mapagpalayang mga adhikain tungo sa pambansang katubusan. kahit ibinalik ng mga Amerikano noong Hulyo 4. Hindi na tuloy dapat ikagulat ngayon kung bakit nag-aalok ng tulong na militar sa AFP ang Amerika kamakailan para lipulin diumano ang CPP-NPA at iba pang tropang agad nilang binabansagang mga terorista. lumilitaw na hindi na mahahadlangan ang pagpapatupad na nito ngayong Hulyo ng masahol pa sa teroristang HSA (Human Security Act) o batas kontra-terorismo. Kinontrol din nila maging ang daluyan ng malayang komunikasyon (radyo. hindi na tuloy katakataka kung manatiling bitukang agrikultural nito ang Pilipinas at patuloy na anino lamang ang pambansang industriyalisasyon habang. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. hindi maikakaila. lalo‘t nadidiktahan nito at napapaikot sa kanilang imperyalistang mga layunin ang walang gulugod at kasabuwat pang pambansang liderato. malaya nilang nahakot sa murang halaga ang asukal. at ipagpatuloy natin ang pakikibaka para sa ganap na katubusan ng ating lahi mula sa kamay ng bagong pang-aalipin. mineral at iba pang hilaw na materyales at. Sa maikling salita.‖ B u wa ya! June 27. kung tutuusin. bagaman maaari tayong salubungin ng dambuhalang mga alon sa ating paglalakbay. Ordonez . abaka. babasahin at maging internet ngayon) para mapalaganap ang kanilang mga propaganda‘t maianunsiyo pa ang kanilang mga produkto upang tangkilikin ng mga mamamayang Pilipino sa kapinsalaan ng lokal na mga industriya. sa kabilang banda. nananatili pa ring huwad hanggang ngayon ang naturang kalayaan at kasarinlan. At hindi naiwasang ipayo noon ni Recto sa sambayanang Pilipino: ―Mangarap tayong kagaya ni Bonifacio. Naiparatang tuloy noon ng yumaong makabayang Sen. niyog. mula pa kina Osmena. Roxas at Quezon hanggang ngayon kay La Gloria. at huwag tayong padala sa takot at pag-aalinlangan. tulad na lamang ng mga gamot at kemikal at mga kagamitang medikal. Recto na kaakibat ng huwad na kasarinlang ito ang isang bagong pang-aalipin.

hindi na katakataka. dahil maalingasaw na sa mga katiwalian. Sabi ni Teves. Lalo pang tumingkad ang kanilang pagkabuwaya nang ibulgar kamakailan ni Rep. kaya para silang mga manyikang de susi o mga payaso sa karnabal na nagbasura agad sa dalawang kasong ―impeachment‖ laban sa kanilang amo kahit hindi pa nasusuring ganap ang iniharap na mga impormasyon at ebidensiya. Sa ilalim ng rehimen ni La Gloria — sa ngalan ng ―pork barrel‖ – marami ang sumukob sa kanyang palda. Panahon pa yata ng yumaong Presidente Elpidio Quirino. tulad din ng hunyangong agad nakapagpapalit ng kulay batay sa inaangkupang kapaligiran. ibubunyag niya ang pangalan ng mga ito sa isang opisyal na imbestigasyon at. ng nalalabing karangalan at ng dating prinsipyo‘t paninindigan. bukod pa nga sa kung anu-anong pondo at ganansiyang walang habas nilang nasasalamangka kaya. marami sa kanila ang biglang tumatalikod sa dating mga prinsipyo‘t paninindigan. kilala na sa pagiging salabusab sa pondo ng bayan ang kung sinu-sinong senador at kongresista kaya. kung totoo nga ang lahat. kung bakit marami ngayon ang halos mabaliw at makipagpatayan maluklok lamang sa Kongreso. ang nagbenta ng delikadesa. nariyan ang limpak-limpak na ―kickback‖ sa mga proyekto o pagawaing-bayan na pinondohan mula sa CDF na mula naman. parang matabang karne itong inilalawit-lawit ng Hari o Reyna ng Malakanyang sa naglalaway na bunganga ng mga mambabatas na gusto nitong masilo‘t mapasunod sa anumang kagustuhan o kapritso at. Sa maraming pagkakataon. marami nga sa kanila. kinikikilan o binabakalan o hinihingan ng mga P5-M ng tinatawag niyang ―Big Five‖ ang mga hinihirang sa gabinete at maging sa herarkiya ng militar upang makalusot doon ang nombramiyento. pinaganda pa nga ang pangalan at tinawag ngayong CDF (countryside development fund).(Editoryal) MATAGAL nang inihalintulad sa buwaya ang mga miyembro ng diumano‘y marangal na Kongreso dahil sa kasibaan nila sa pera. kalakaran na yata. . masagpang lamang ang nakalalaway na multi-milyong pisong ―pork barrel‖ na. sa kabilang banda. lalo na sa Kamara. Mabuti nga kung matapat na nagagamit ang naturang pondo sa pagpapaunlad sa kanilang kinakatawang mga lugar ngunit. Binubuo ang naturang komisyon ng 12 kongresista at 12 senador at. ayon kay Teves. napatunayan na ng kasaysayan ang pagkabuwaya sa ―pork barrel‖ ng maraming mambabatas. P200-M sa bawat senador at P70-M sa bawat kongresista ang itinakdang CDF taun-taon. Herminio Teves ng Negros Oriental ang ipinaparatang niyang mga katiwaliang nagaganap sa CA (Commission on Appointments) ng Kongreso. sa labis-labis na buwis na patuloy na kumukuba sa dayukdok nang sambayanan. isang matinding sampal na naman ito sa makapal nang mukha ng Kongreso. Sa panahon ngayon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. nangangayupapa sa dikta ng Malakanyang. Noon pa mang nagdaang mga rehimen.

na habang nakalublob sa karalitaan at walang pambili ng kahit palotsinang kabaong ang ordinaryo o masang sambayanan. Sa iba‘t ibang ahensiya o tanggapan nito. bukod sa 198 mga dinukot. Sino An g T una y Na T eror ista? June 20. Sapagkat talamak ang katiwalian sa burukrasya at. lider ng Bayan Muna sa Bohol at. umabot na nga ng 844 ang mga biktima. maraming katiwalian ang naganap sa PLM {Pamantasan ng Lungsod ng Maynila) tulad ng ilegal na paggastos sa pondo. ang gayong garapalang pangingikil sa CA sa mga nombradong manungkulan sa gabinete o sa mataas na puwesto sa AFP. Hindi malayong maglabu-labo din ang marami sa kanila para pamunuan ang mga komiteng labis na pinagkakakitaan halimbawa na. sabi ng mga kritikong panlipunan. Mismong Presidente ng PLM at Lupon ng mga Rehente nito ang nasasangkot diumano sa gayong mga bagay. ayon naman kay Sen. Sa PLM ba lamang ito nangyayari o sa iba pang pampublikong mga unibersidad na nasa kandili ng Estado? Lubhang nakasusulak tuloy ng dugo. buhat lamang noong 2001 nang magsimulang manungkulan bilang Presidente ng diumano‘y Matatag na Republika si Gloria Macapagal-Arroyo. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. batay sa ulat ng grupong Karapatan. walang patumanggang sinasakmal lamang ng mga buwaya sa gobyerno ang buwis na pinipiga sa kanilang bulsa. unang-una. Kailan ito magwawakas? O wala nang pag-asang magwakas sa ilalim ng naghahari-hariang rehimen? Batay sa ibinulgar kamakailan sa Inquirer ng dalawang heneral na ayaw pang magpakilala – at ibibigay nila diumano kay Sen. ayon sa isang babaing mambabatas.Hindi na lihim at bulgar na bulgar na. namumugad na rin ang mga buwaya at. Sa isang . balon ng pera ang kakambal ng mataas na puwesto sa gobyerno. pinakahuling nadagdag sa listahan ng mga biktima ng mga pagpatay na pampulitika si Mario Auxillo. tulad din ng iba‘t ibang makapangyarihang mga komite sa Kamara man o sa Senado. Sapagkat mapagkukuwartahan ang maging miyembro ng CA. Panfilo Lacson. sabi nga. hindi na nga nakagugulat na ngayon pa lamang. Hunyo 18. maging sa templo ng karunungan at karangalan. batay sa natuklasan ng Komisyon ng Awdit o COA. ang Komite sa mga Pagawaing-Bayan (Public Works). nakalitaw ang kanilang mga pangil at handang sakmalin sa bawat pagkakataon ang pondong mula sa pawis at dugo ng nagdaralitang sambayanan. Ordonez (Editoryal) NANG sinusulat ito. 63 kongresista na ang nagbabalyahang maging miyembro nito. ilegal na mga kontrata at iba pang mga anomalyang naglaladlad ng katiwalian. Higit na masama. hindi lamang nga sa Kongreso naghambalang ngayon ang mga buwaya. Antonio Trillanes IV ang maraming impormasyon at ebidensiya kaugnay ng ―Hello Garci‖ at mga pagpatay na pampulitika – lumilitaw na talagang malaki ang kinalaman ng militar sa mga bagay na ito.

nariyan pa nga ang ipatutupad sa Hulyo – kung hindi mahahadlangan — na HSA (Human Security Act) o batas kontra-terorismo. napakalabo sa nasabing batas ang kahulugan ng pagiging terorista. ―Hayagan nila iyong tinalakay. at itinadhana na rin itong terorismo. at tagapagpatupad ng batas kaugnay nito. Proklamasyon 1017 at marahas na pagbuwag sa lehitimong mga kilos-protesta. Bukod sa mga nabanggit. Batay sa mapanikil na naturalesa ng pambansang liderato (CPR. ―ang paghahasik ng pangamba at kalituhan‖ at ―pamimilit sa gobyerno na sundin ang labag sa batas na mga kahilingan‖ ay mga hakbang na ng terorismo.‖ Dahil sa gayon. Malinaw. E. 464.‖ paniniktik sa mga pinaghihinalaan. Unang-una.pagpupulong ng mga sundalo. pampulitika‘t pangkabuhayan sa bansa. Pinagsama-sama maging ang karaniwang mga krimeng may kaukulang kaparusahan sa ilalim ng umiiral na mga batas. Sa maikling salita. at lahat ng mga taong kumukuwestiyon . sabi ng dalawang heneral na nagbulgar ng mga impormasyon sa Inquirer. ang mga tumutuligsa sa mga inhustisya sosyal. ang mga nagtatanggol sa pambansang patrimonya. lalong titindi ang kaso ng mga pagpatay na pampulitika at lalong dadami ang mga desaparecidos o mga dinukot na hindi makita. deposito sa mga bangko at iba pa. Ipinagyabang pa nga nila ang mga pagpatay. Ayon tuloy sa KME (Kilusang Makabansang Ekonomiya): ―Ang administrasyon ni GMA ang tunay ngayong terorista laban sa sambayanan sa pagbabalat-kayong ipinatutupad ang batas. sinasalaula nito ang sagradong mga karapatan ng mga mamamayan (Bill of Rights) na ginagarantiyahan ng kasalukuyang Konstitusyon. ang anino o kalansay. pakikialam sa komunikasyon.O. Utakpulbura talaga sila. ang binuong Konseho Kontra-Terorismo ang may labis na kapangyarihang maging imbestigador. Batay sa nilalaman nito. kasama na nga ang nangyayaring mga pagdukot na pagpatay na pampulitika). hayagang kinumusta ng isang heneral kung ano na ang nangyayari sa kanilang ―misyon‖ sa Luzon. Higit na masama. ―Itinanong niya sa kanyang mga sundalo kung ilan nang militanteng mga aktibista ang kanilang napatay. nakaamba ang batas kontraterorismo laban sa mga mamamayang tunay na nagtataguyod at nagsisikap para sa mga pagbabagong panlipunan. Kung ganito nga ang takbo ng utak ng maraming sundalo‘t opisyal ng AFP (Armed Forces of the Philippines). Layunin nitong lipulin ang mga kritiko ng gobyerno.‖ sabi ng mga nagbulgar sa Inquirer. maraming militar ang nagakalang malaking puntos para sa kanilang promosyon sa higit na mataas na ranggo kung marami silang napatay na militanteng mga aktibista. peryodista‘t kritiko o mga kalaban sa pulitika ng umiiral na rehimen. at pagkumpiska sa mga ari-arian ng mga pinaghihinalaan pa lamang na mga terorista. ayon sa kanila. hanggang ngayon. hukom. hindi malayong abusuhin pa nga ng mga ito ang naturang kontrobersiyal na batas makapanatili lamang sa kapangyarihan. Ipinahihintulot ng HSA ang pagdakip na walang ―mandamiento de arresto.

ang tunay na terorista? . Ang batas na ito ay bahagi ng sistematiko‘t masamang pakana ng Gobyerno para permanenteng patahimikin ang anumang uri ng oposisyon at para alisin ang lahat ng hadlang sa pananatili ni GMA bilang Presidente. sa kabilang banda – batay na rin sa ipinahihiwatig ng mga pangyayari – ang walang patumanggang mga pagdukot at pagpatay na pampulitika at garapalang pagsalaula sa mga karapatang pantao at demokratikong mga proseso.‖ ayon pa sa KME. Sino nga ba.sa kanyang pagiging Presidente. kung gayon. At magpapatuloy naman.‖ ―May susulpot pang opresibong mga batas.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful