Sad Fe w No tes o n Cr eative W r iting December 18, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

Ordonez One striking fact about Philippine Literature (English or Filipino) is that our creative writers have been, and still are, suffering a very unpopular verdict from the reading public. This kind of notoriety is quite appalling, considering the professed literacy of our society. The situation strikes us sharply. For between a choice, say, of Emile Loring‘s ―What Then Is Love?‖ or some novels in comics form of Carlo Caparas and Nick Joaquin‘s ―The Woman With Two Navels‖ or Ninotchka Rosca‘s ―Twice Blessed‖ (1993 American Book Award) or her novel ―State of War‖ that clearly depicts the lives of ordinary people under the Marcos dictatorship, the choice is decidedly ready-made: Joaquin and Rosca suffer the tyranny of unpopularity not because they are unacceptable writers but, simply, their elegant style does not excite the taste buds of ordinary readers. This is also true as regards literary pieces written in Filipino vis-a-vis romance and fantasy novels and short-stories proliferating in leading commercial magazines or publications. This situation which exists between the creative writers and their reading public is indeed disheartening and, by and large, may be considered as the fundamental problem of creative writing today. The problem of the Filipino creative writers is how to communicate their crops without sacrificing the literary quality. Their evaluation of human life,especially of the downtrodden and the oppressed, their indictment of the greediness and exploitative nature of the ruling class, their appreciation of rural scene and of country life or, simply, the down-to-earth manners and attitudes of Filipino society are still inept to touch the sensibilities of the readers. This finds its incipient in the seeming neglect of creative writing to focus its attention to the inviting scenes of country life and the continuous struggle of the Filipino masses for a just and prosperous society. Creative writing‘s attempt to discover the image of country life is still weak, if at all. The feeble attempt to rediscover the lost image has failed to provide the link between the creative writers and the reading masses. This circumstance has brought several literary setbacks, dragging the writer‘s prose into the dungeon of commercialism. Some short-story and novel writers have tainted the noble mission of creative writing into a commercialized plot. The atmosphere of creativity afouls with the smell of cold cash and, as such, an illusion of creativity is unavoidably created in commercial magazines of note. But, unfortunately, an honest appraisal of short-stories and novels clashing in commercial streets reveals unmistakably that they are pieces of writing which creativity is not. There is not even a color of meritorious literary. Most often than not, these novels and short-stories appearing in commercial magazines do not even deserve a cent of passing comment.

Commercial fictions, we are told, are written basically on one formula, and they rest simply on that. They don‘t even move in three dimensions and do not possess what we call the ―living soul‖ of the story. They are plot stories but without any color of creativity nor craftmanship. The style is very much toned down as if afraid that the readers will not grasp what the writer wants to impart. The writer, in himself, of such pieces — I am sure — does not find satisfaction in his work. The author must first feel the inner satisfaction of his art before he can transform it into a readable prose. It is the policy, however, of commercial magazines to satisfy first the lust for entertainment of the reading public by virtually denying the literary merits of the story. And as long as the readers are contented, for business sake, the story must go on! But this scheme must stop. The writer must not primarily write for money‘s sake. He must write because he wants to write. The taste of the reader is only secondary, if at all. For unless he is ready to sacrifice the reader‘s predisposition to value judge the writer‘s work on the scale of popularity — not on literary merits — the creative writer loses his social purpose, his creative writing.

Tro ub ado ur o f Ho p e December 6, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Poem) the vapor-laden clouds glide in the horizon of discontent as billion of stars wink at the pale, waning moon the somber night gnaws my tormented soul as my mind swims in the labyrinths of hope forevermore i will sip the sparkling dewdrops in every blade of swaying grass

as the whispering morning wind licks my heaving, revolting breast. yes, strength of spirit i need in my loins i must rekindle the fire of undying faith the flames must be blazing in every day and night to be a troubadour of hope to weave lyrics of joy to hum with the whirling wind melodies of awakening songs for the oppressed-downtrodden faceless-nameless class in my exploited, barren land yes, resolute i must be to continue weaving fiery, liberating lines. my mind now sways back and forth in the rugged terrain of ideologues but crystal-clear purpose shall keep me going swimming, struggling against the rampaging river of injustices and despair and my untrammeled, selfish ego will i drench and cleanse in the torrents of blood of the devoured victims of the ruling class yes, let‘s all be troubadours of hope in this forsaken, wretched land!

Di Ako Naiinip November 6, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez

(Tula) di ako naiinip hanggang sumisikdo ang puso hanggang kumikiwal ang dugo pumanaw man ang mga dekada ng pakikipagkawit-bisig sa masa di tatakas matingkad na alaala ng namaalam na mukha ng mga kasama ng nagsipag-alay ng buhay at pagsinta sa lugaming la tierra pobreza di ako naiinip hanggang kumukulo ang sentido hanggang pumipiglas ang kamao bawat araw ay dinidilig ng pag-asa sa lagunlong ng mga protesta laban sa naghaharing inhustisya nagsasayaw sa telon ng mga mata eksena ng marahas na pelikula luwalhati‘y hinahabi ng musika di ako naiinip hanggang humihihip ang habagat at amihan hanggang nagkukulay-ginto ang palayan naniniwala akong magbabanyuhay din ang lahat maglumot man mga batong-buhay sa mga ilog magbitak man mga burol at kapatagan kumutan man ng dusa‘t dilim ang kabundukan hagupitin man ng daluyong ang kaparangan natuyong mga dahon ay magluluntian di ako naiinip hanggang sumasagitsit kidlat sa kalawakan hanggang dumadagundong alon sa dalampasigan oo, mga kasama‘t kaibigan huwag mainip ipagpatuloy ang pagtahak sa mabatong daan huwag mainip

di lalaging malamlam ang buwan di mananatiling walang bituin sa magdamag na karimlan huwag mainip mahahalikan din mithiing maningning hanggang umaalingawngaw himno ng mga tungayaw hanggang di maibilanggo sa yungib ng bungo singasing ng mga punglo di ako naiinip huwag kayong mainip nagkikindatan mga alitaptap sa mahalimuyak na daan ng laya‘t katubusang nais nating makamtam papailanlang din sa hangin kalansing ng nilagot na mga tanikala ng pagkaalipin!

Ihahasa Na mi n Ang I tak October 28, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez

(Tula) ihahasa namin ang itak kapag hangin hatid ay sagimsim kapag malamlam ang mga bituin at sikat ng araw ay laging kulimlim ihahasa namin ang itak kapag naluluoy ang mga bulaklak kapag mga layak ayaw maglagablab kapag mga hamog ay ayaw kumislap kapag di makita isang alitaptap.

oo, ihahasa namin ang itak kapag kaming maralita magsasaka‘t manggagawa mapalad pang mga daga kaming maghapon sa paggawa laging hungkag ang sikmura ihahasa namin ang itak lalo‘t bunsong mahal nilalagnat kinakabag sa magdamag walang masipsip na gatas sa suso ng inang naluoy sa hirap. ihahasa namin ang itak kapag bigas sa kaldero nilamon ng asendero kapag pawis nitong braso nilaklak ng mga amo ihahasa namin ang itak kapag kape‘y maputla na‘t lasang amag habang iyo namang nginangasab grasyang kami ang naghirap ikaw naman laging bundat. ihahasa namin ang itak kapag sobrang buwis iyong pinipiga sa sambayanang nagkakandakuba masandat lamang kayong pinagpala at may madambong ang uring ulikba habang kami nama‘y titinga-tingala sa kung sinong birheng puspos daw ng awa nabingi na yata sa dasal-hinaing ng uring alipin ng dusa‘t dalita. ihahasa namin ang itak kapag hustisya mo‘y sing-ilap ng ulap daig pa ang pagong kung ito‘y umusad sa uring mayaman ay walang kamandag

lumisan kamakailan supling mong inialay ang buhay sa ngalan ng mataos na pagmamahal walang hanggan siyang maglalakbay sa kalawakan ng mga buntala ngunit maningning na mga tala iniwan niya sa palad ng dusa ng kanyang mga kapatid at kasama . Ala y sa Magiti ng na Mand i r ig ma October 10. ihahasa namin ang itak oo.ngunit mapanikil sa uring mahirap sa pusong matapat ang kapara‘y sibat banal na adhika ay dinadapurak hadlang sa pangarap sa laya‘t ligaya naming nagsisikap. ihahasa namin ang itak kapag la tierra pobrezang pinakamamahal ipinagagahasa sa mga dayuhan malusog na suso‘y ibinubuyangyang puklong soberanya‘y itinitiwangwang manatili lamang sa kapangyarihan kayong nasa poder ng pagkagahaman ihahasa namin ang itak hanggang mapairal ang hustisya sosyal sinta‘y mapalaya sa gabing madilim bartolina‘y ganap wawasakin ng dahas ng hangin ng ngitngit ng alon ulan ng bituin! . 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) la tierra pobreza namaalam.

oo. la tierra pobreza . la tierra pobreza magiting mo siyang mandirigma ng pagsinta at pag-asa kagaya siya ng mga bonifacio marti. hahalimuyak mabulaklak niyang mga alaala sa bawat pagngiti ng umiinit na umaga sa bawat pagtitig ng buwang marikit sa gubat ng dilim at lagim sa bawat hagupit ng dahas ng hangin sa moog ng sagimsim oo. castro at che guevara magluluningning.kawangis ng ulilang estrelya sa luntian niyang sombrerong ilang dekadang minahal ng masa muhon iyon at sagisag ng prinsipyo sa walang humpay na pakikibaka matubos ka lamang la tierra pobreza sa kamay ng uring mapagsamantala lumisan man siya di naman mamamatay kanyang mga alaala sa magkakarugtong na mga ugat sa nagkakaisang mga utak sa bawat dibdib ng paghihimagsik ng nakikibakang masa di maaampat ang daloy ng nag-aalimpuyong dugo sa sumisikdong mga puso hanggang hari-harian ang iilan sa lupain ng dalita‘t dusa.

2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. .huwag kang manimdim lumisan man siya sa iyong piling sisikat pa rin ang mga bituin yayakapin ng init ng araw iba mo pang mga supling magbabanyuhay din ang iyong panimdim mga dugo nila‘y ididilig ng giting sa hardin ng sagrado mong adhikain mamumukadkad din mga gumamela ng laya mo‘t ligaya! sa lumisan mong magiting na mandirigma sinisinta naming la tierra pobreza kaming mandirigma ng papel at pluma iniaalay nami‘y himagsik ng tinta at letra kami‘y supling mo rin na nakikiisa laban sa anumang uri ng pambubusabos-pagsasamantala! Na tutulo g Pa Rin Ang Neg ro ng Na za reno September 14. Ordonez (Tula) ilang kahang sigarilyo. lolo hugo sa maghapo‘y kailangang ibenta mo para maibili ng pansit-gisado sa restawran ni be ho sa kanto ng elizondo naghihintay mong bunsong apo sa nakaluhod na barungbarong sa gilid ng mabahong estero? ostiya na lamang kaya ang iuwi mo sagana sa altar ni padre san pedro sabawan ang kanin ng agua bendita baka maglasang kalderetang tupa sa bibig ng namayat lumuluhang sinta natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin.

lolo hugo sa pandinig mo‘y umalingawngaw? ilang himno‘t salmo na ba ang nagpasayaw sa utak mong humihiyaw? sigarilyo. lolo hugo mulang bibig ng r. hidalgo hanggang dibdib ng bilibid viejo wala kang matatalisod ni piso walang pandesal mula sa langit walang lugaw sa pondang maanghit sa paa mo‘y biglang hahaplit sigarilyo ng mga sugapang gaya ko magpapakislap sa mata mo. sigarilyo kayo diyan! bawal mang hithitin sa maraming lugar pero usok ng tambutso ng mga sasakyan di lason sa hungkag na tiyan sa kauri nating laging nagkakalkal ng grasyang mula raw sa poong maykapal paano pakakainin apong naghihintay? natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin.gaygayin mo man. ilang dekada na ba. madugong mga protesta sa panahon ng malagim na diktadura mabulas ka noong gaya ko sumasabit pa sa mga estribo sa mga sasakya‘y nakikipagpatintero ngayo‘y kapwa lolo na tayo natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. . lolo hugo nagtitinda ka ng tingi-tinging sigarilyo? nagtagpo na tayo sa plaza miranda sa maalab. lolo hugo natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. ilang dupikal na ba ng batingaw.

lolo hugo kapag nagising negrong nazareno di ka na magtitinda ng sigarilyo litson adobo‘t asado iuuwi mo sa pinakasisintang bunsong apo pero. sa ngayon. Ordonez {Tula) ayoko nang marinig ritmo ng melodiya ng mga salita sa parirala‘t mahabang talata . lolo hugo baka sa wakas magising din sa pagkakahimlay nazarenong negro sa yakap at halik ng milyong deboto baka biglang bumangon din sa dasal at misa ni padre san pedro espada‘y hawakan putulin ang ulo ng mga ganid sa mga palasyo busbusin ang tiyan ng mga impakto upang grasya nati‘y di nila masolo malay natin.anong malay natin. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. lolo hugo kapag nagising negrong nazareno itataas natin ang kalis ng dugo bendisyon ng tabak at koro ng bomba iparirinig natin sa mga asyenda sa mga empresa at mga pabrika sa naglumot na kuta ng inhustisya prusisyon ng masa‘y agad huhugos palalayain ang uring busabos! oo. lolo hugo natutulog pa rin ang naegrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. Ayo ko Na! September 6.

ayoko nang marinig kalantog ng yero pinukpok hinubog ng mga latero inihulmang bubong sa lumang sasakyang pupugak-pugak na sa mabatong daan. ayoko nang marinig kadensa ng martsa ng mga lirika sa tinahing piring ng mga taludtod sa mga saknong na uugud-ugod pusong binalsamo ay di na titibok sa himas at hagod ng pantig na bansot utak mawawakwak sa mensaheng bubot bamban ng tainga ay baka madurog sa nakabibinging daing at himutok ng pusong lumangoy sa dagat ng lungkot walang inaawit kundi tagulaylay at nakababaliw na paghihiwalay walang tinutula kundi panagimpan ilusyon ng diwang alipin ng buwan. nais kong marinig sa himnong tinipa sa dibdib ng masa sagitsit ng punglo sa gabing malalim tagupak ng lintik sa pisngi ng dilim atungal ng kulog sa burol na baog . ayoko na. sa mukha ng papel nais kong makita‘y dahak ng kataga at madugong bisig sa mga talata metaporang buhay sa mga adhika ng masang kahalik maputik na lupa lirikang maapoy sa utak ng madla tayutay ng bala sesura ng bomba sa bawat saknong ng pakikibaka.

bombang pinasabog sa pusod ng lungsod lagunlong ng hiyaw ng diwang marangal laging kaulayaw ng bayang minahal! oo. ayokong makita de kuwadrong larawan ng mga pagsinta o paghahalikang di ko rin madama ako‘y nabulag na sa mga milagrong iyong ipininta sa telon ng mata nakahandusay sa silid ng isip mga imaheng dulot ay himagsik mga aliping katalik ng lagim sa bartolina ng mga bituin. kailan mababago itong lahat-lahat? brasong buto‘t balat pisnging nangulubot likod na nahukot katawang natuyot bitukang nalagot habang nagpipista mga panginoon sa mesang sagana sa laman at dugo ng mga utusang tiya‘y kumukulo silang mga diyos sa palasyong ginto nguso‘y nanghahaba sa sarap ng alak at litsong nginasab dilag na nginabngab kailan lilimusan katiting na habag masang sambayanang siyang pinagmulan ng yamang kinamkam? .

kailan tatapunan ng kaning nagtutong o natirang mumo batang pumintog ang tiyan sa hanging naglunoy sa kanyang katawan? ayoko na ayoko nang maulinig elehiyang malungkot odang nagdarasal epikong matamlay bingaw na kataga pilay na talata bulol na taludtod saknong na kulubot at mga katagang hindi dumudura walang pagbabanta sa sakim na mukha ng diyos ng sama sa ngayo‘y nais ko nais kong tunghayan sa lukot na papel letrang nag-aapoy sa lupang naluoy tutupok sa moog ng uring bagulbol nais ko‘y talatang matalim lalaslas sa dibdib ng dusa‘t sagimsim. ayoko na sa mga katagang di dumaramba di gumigising sa diwa ng masa sana‘y may dagundong ng along malakas may alimpuyo ng bagyong marahas . ayoko na oo.

Ordonez (Tula) di kayo desaparecidos di kayo nawawala kayong nilamon ng lupa kayong mga katawa‘y nilapa kayong kalamna‘y ipinataba sa damong ligaw at makahiya di kayo nawawala kayong isinimento sa dram hinigop ng pusod ng karagatan o binulok sa tagong bilangguan kayong ulong putol malabolang sinikaran pinagulong sa dibdib ng kagubatan kayong nadiskaril ang kalansay . 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.upang galyos ng pambubusabos hustisyang baluktot ganap na madurog bayaang manlisik ang init ng araw bayaang humiyaw ang sanlaksang titik ulan mang naipon sa pisngi ng langit gawing palasong ang taglay ay ngitngit o mga punlo kayang bubutas-lalagos sa pusong maitim ng mga balakyot bibiyak sa bungo ng mga nagtraydor sa ngayon at bukas ng bansang binitay ng diyus-diyosa‘t mga panginoon lagablab ng titik singasing ng lintik siyang papatay naman sa mga limatik! Di Ka yo Desap ar ecido s September 1.

di kayo desaparecidos di kayo nawawala naroroon kayo sa uha ng lumayang sanggol sa nagdugong puwerta ng ina sa gumiting pawis sa noo‘t mukha ng inaliping manggagawa sa halas sa binti‘t alipunga sa paa ng dinustang magsasaka sa himutok ng mga dukha sa bilangguan ng dalita sa singasing ng hininga ng bawat nakikibaka para sa dangal at laya luwalhati‘t ligaya ng bayang pinakasisinta! . di kayo desaparecidos di kayo nawawala nagbagong-anyo lamang sinalaulang katawang-lupa sa makulimlim mang umaga o humihilab na katanghalian sa namamaalam mang araw o gabi ng buwang malamlam naroroon kayo sa nag-usbong na hamog sa damuhan sa kumakaway na mga butil ng palay sa himno ng ibon sa kaparangan sa hagupit ng hangin sa lumalangitngit na punong kawayan sa tumakas na alipato ng naglagablab na apoy sa karimlan.buto ng kamay ngayo‘y tangay-tangay ng asong galang nagkalkal sa masukal na talahiban.

di kayo nawawala di kayo desaparecidos sapagkat ugat ninyo‘y karugtong ng aming mga ugat sapagkat dugo ninyo‘y dumadaloy kumikiwal din sa himaymay ng aming puso‘t laman sapagkat diwa ninyo‘y nakikipaglakbay sa mithiin naming ayaw humingalay.di kayo desaparecidos di kayo nawawala tubig lamang kayong nilaklak ng uhaw na bibig ng init magiging itim kayong ulap ng langit saka palasong ibibinit ulang kayong hahaginit sa lupang tinigang ng dilim-sagimsim binhi kayo ng pangarap muli‘t muling sisibol din halaman kayong nanilaw kinapon ng dahas at lagim magluluntian din sa gabing madilim oo. di kayo desaparecidos di kayo nawawala nagbanyuhay lamang ang katawang-lupa paulit-ulit nga kayong mabubuhay sa nag-aapoy naming puso‘t isip sa siil ng madamdamin ninyong halik sa yakap ng inyong diwang katalik di masasayang mga dasal-tagulaylay ng lumuhang mga mahal sa buhay kaaway man kayong itinuring ng mga kampon ng dilim sa utak namin kayo‘y magluluningning tatanglawan-iilawan landas naming lalakbayin . oo.

2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) dinadalaw ka ngayon. maria ng mga aninong walang mukha ng mga nilikhang walang letra mga bibig at mata sa silid ng heringgilya ng medisina at gasa itinaboy ka ng hangin mulang brumm sa belgium hanggang sa lagunlong ng humihiyaw na mga tambol sa lansangan ng rio de janeiro upang muling busbusin ng matalas na kutsilyo sinapupunang pinahirapan ng banta ng kamatayan bituka‘y muling puputulan obaryo‘y inalis na noon pa man upang hininga‘y di ulilahin ng pagaspas ng amihan sa la tierra pobrezang ginutay ang pusong iwanan at ngayon sa sumisikdong kamalayan muli‘t muling binabalikan lupaing lunduyan niyong pagmamahal at kahit sa pangarap man lamang madugtungan ang pakikilaban at matanglawan ng bilyong bituin banal na laya‘t adhika .upang tanikala ng pang-aalipin marahas lagutin… baklasin! Maria Magd ala: Di Mama mata y na T alahib ng Al aala August 28.

maria magdala naiparating mo na sa akin sagradong mga mithiin at habilin inilululan sa mga pakpak ng langay-langayan . nang sabihin mo. maria hanggang nobiyembre na lamang ang lagaslas ng hininga at walang katiyakan kung kinabukasa‘y ngingiti pa o masisilayan pa mabining pagmumumog ng mga damong nakayukayok sa umusbong na mga hamog o masuyong darantayan pa ng naglalagos na sikat ng araw sa ulilang bintanang salamin mukhang nangulimlim at mga matang lumalim sa pagsisid sa dagat ng mga alaala sa pagsalunga sa mga burol at sabana at pagmamartsa sa lansangan ng mendiola sa piling ng masang pinakasisinta o. maria magdala akong itinuring mong ama ngayo‘y pinapalakol ang dibdib nilalaslas ng labaha ang isip nakabilanggo yaring tinig di madakma sa mailap na hangin hinahabol na bawat salita‘t talata maipadama man lamang sa katawan mong lupa tagulaylay ng pagsinta sa magiting na kasama! oo.ng masang alipin ng dusa‘t dalita sa lipunang walang patumangga sa pagsalaula sa buhay ng dukha.

tulad mo.isinisigaw ng ragasa ng alon sa dalampasigan pinaiilanlang ng sipol ng hangin sa kagubatan pakiusap mo‘y huwag na huwag kang kalilimutan ng mga nakadaop-palad at kaibigan maglakbay ka man sa kawalang-hanggan paano ka malilimutan ng mga kinalinga‘t dinamayan silang iyong ipinakipaglaban dinudusta nilang kapakanan silang katalik ng puso mong nagmamahal silang mga kayakap sa gabi ng paglalamay? o. maria magdala isa ka sa talahib ng aming mga alaala sunugin man nang sunugin at patayin muling uusbong sa lupain ng inhustisya muli‘t muling iindak at mamumulaklak saanman dumaramba pagsasamantala sa lugaming buhay ng masa oo. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. maria magdala ang walang kamatayang talahib ng aming mga alaala! I sang K utsar itan g Lu ha August 21. Ordonez (Tula) di ko maiiwasang alayan ka ng isang kutsaritang luha nang yakapin ka ng amarilyo‘t mahamog na damo koro lamang ng mga kuliglig musikang naghatid sa himlayang dibdib ng katawang-lupang .

nagtigis ng dugo sa pakikibaka upang maisulong adhika ng masa. Red Roses‖) magtatanim ako ng pula. isang kutsaritang luha sa iyo‘y pabaon ng pusong simbigat ng mundo muling magbabalik sa higaang papag mga alaala ng pakikitalad habang sinisilip kapirasong langit sa butas na pisngi ng bubong na pawid at ipinipinta sa telon ng isip hubad na kariktan ng isang lipunang walang tanikala ng dusa‘t dalita hininga‘y mabango tulad ng pinipig sariwang binayo sa mulawing lusong ng layang sagrado. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula — malayang bersiyon ng aking orihinal na ―Will Sow Red. oo. isang kutsaritang luha lamang sa iyong paglisan aking tanging alay ngunit naroroon himagsik ng diwang laging naglalamay at sulak ng dugong laging kumikiwal upang pagngalitin dahas ng habagat at wasaking ganap kuta ng bagabag bulok na imperyo ng mga katalad sa lupaing kanilang niwakwak isang kutsaritang luha‘y magiging perlas ding marilag ng pangarap nating pantay na sosyedad! Magtatani m Ako n g P ula. P ulang mga Ro sas August 8. pulang mga rosas sa sumisikdong dibdib . oo.

magtatanim ako ng pula. kaulayaw ng pangamba. humuhumpak na pisngi ng naghihintay. nagdarasal na asawa sa nakaluhod na kubong naiilawan lamang ng gasera yakap-yakap maulap na gulugod ng naghilerang gulod hinihimas.ng kahabag-habag kong bayan rosas na kasing pula ng papalubog. pulang mga rosas sa nagdurusa‘t umiiyak ulila kong halamanan ng mga pangarap . nangungulilang araw rosas na kasing pula ng dugong pumapatak sa kayumangging kamay ng sakada nalaslas ng machete niya sa pagpuputol ng mga tubo sa asyenda di lamang para may makain siya kundi madantayan ng sinag ng pag-asa madilim. mapang-aliping paggawa para may maibili ng isang balot na tinapay ng isang kalderong mais-dilaw ng isang latang pinulbos inasukalang gatas para sa nakalupasay namayat na anak. magtatanim ako ng pula pulang mga rosas rosas na kasing pula ng masidhing galit sa mata ng pawisang manggagawa sa maghapon. oo.

at kapag namukadkad na pula. Red Ro ses July 31. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. luntian sa paghahabulan ng mga patak ng nagbabantang ulan o sa pag-agos ng mga luha ng uring alipi‘t dayukdok sa ulap ma‘y pilit hinahablot paraisong laging nilulunok ng uring gahama‘t balakyot. Ordonez (Poem) i will sow red. pula kong mga rosas sa tag-araw ng malagablab kong mga awitin buong ingat kong pipigtalin ang bawat bulaklak buong suyong isa-isang hahalikan sa tanglaw ng araw ng umagang walang lambong sa mga kaibigan o kaaway man isasabog kong malugod kaluwalhatian ng aking mga rosas pula. pula. lonely sun red as the dripping blood of a sacada‘s browny hand . red roses in the heaving breast of my forsaken land red as the setting.naninilaw dila ng mga damo sa tigang na lupa ng kabiguan pero gagawin kong luntian oo. pula! W ill So w Red .

sullen face of a waiting. i will pluck and fervently kiss each flower beneath the morning sun to friends or even foes i will gladly share the ecstatic glory . oppressed class forever searching elusive paradise devoured by devilish. so tenderly. mournful eyes of the downtrodden.slashed by his machete cutting cane for someone to earn not only his meal but to rekindle a glimmer of hope on the grimly. tormented ground of the forlorn garden of my dreams yellowish are the blades of grass in the parched earth of despair will paint it green. sugared milk for his sad. red roses in weeping. endless hours to buy a loaf of bread a pot of yellow corn a can of powdered. greedy souls and when my red. yes green by the drizzle of the coming rain or by the tears of grieving. cloudy rolling hills will sow red. i will plant red. praying wife in a dimly-lighted kneeling hut embracing the dampness of ghastly. red roses red as hatred in the worker‘s eyes working in enslaving. emaciated son. red roses bloom in my summer of triumphant songs tenderly.

of my roses red. Ordonez (Poem) now flows the river of blood in the land of peace and love gory memories of things past of crusading christian knights flaming swords of volkmar and gottschalk beheading the innocent multitude oh. oh. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. slumbering norway of my dreams dismal is your night dismal also in my bleeding heart! Mea Culp a July 18. slimy european soil catapulting their heads on wooden pegs in nicea. red. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. red! Fo r No rwa y July 29. Ordonez (Tula) mukha akong tinapa isinawsaw sa bawang at suka sa magarbong piging ng marangal at elitista mukha ring itinayong estatuwa di sanay magbarong-tagalog lalo na ang mag-amerikana na may kamisadentrong de kurbata di rin sanay na walang sumbrero . antioch and tyre now. rampaging fire of peter the hermit roasting rhine valley to regensburg charismatic priests shouting ―deus vult‖ decapitating muslim brothers in dewy.

diyos ni abraham santa mariang birheng kapita-pitagan anak lamang ako ng hito‘t tilapya sa kangkungan suki sa carinderia sa tutuban sanay humigop ng libreng sabaw ng butu-butong ilang ulit inapuyan sa mausok na kalderong bilangguan sanay lumamutak itong mga kamay sa dalawang mala-susong tumpok ng kanin sa platong paraiso ng ligaya sanay maglandi dila‘t ngalangala sa ulo‘t mata ng pinangat man o paksiw na isdang sumisid . mukha akong katawatawa sa bilog na mesa sa tabi ng mga punyeta di alam unang dadamputin sa naghilerang tenidor kutsara kutsilyo kutsarita alin ba ang baso ko sa kanan ba o kaliwa ko? paano ba sasalukin hihigupin sopa de gallina? paano ngunguyain ensalada de jamon y lengua? paano maarteng hihiwain karneng may palitada ng salsa? o tutusukin ng aling tenidor naglalanding mga prutas sa platitong porselana? hijo de puta ka ng tokwa‘t hinebra! o.para na ring hinubaran ako ng katsang karsonsilyo at itanghal sa publiko tarugong iniingatan ko.

sa laway ng bungangang nalahiran ng ngiti‘t ligaya. bakit ba ako itinaboy ng hangin na dumalo sa ganitong piging? bakit ako kapiling ng mga crema de leche ng diumano‘y masalapi‘t magigiting tapagtaguyod ng lipunang balimbing habang maalipunga sa bukirin paa ng mga kapatid kong magsasaka at makalyo sa pabrika palad ng obrero kong mga ama? o napilitan akong maging sibilisado naging ipokrito‘t ayaw ibando pagka-barumbado‘t di pakikipagkapwa-tao sa diumano‘y mararangal na ginoo saglit di maiwasang makipiling sa kanilang parang mga santa‘t santito langhapin nakalilibog na pabango ng malalanding dilag sa inuuod nilang alta sosyedad titigan katawang patuwad-tuwad at mapagnasang himasin ng mga mata kutis nilang mala-porselana dantayan ng minamalaryang palad mga daliri nilang kandila ang kapara palamasin kaya ng kamatis at itlog na pula o isawsaw kaya itubog sa luha‘t dugo ng lupa maging marangal na rin kaya ako kung sila‘y mga kapiling ko o ego‘y nasabik malasing sa parangal na ibinitin-bitin? susuubin daw ng insenso‘t kamanyang naitambak kong mga titik sa basurahan .

ng mga papel ng kamalayan dumalirot daw sa almoranas ng lipunan at puwertang inaagasan ng dugo ng dusa‘t karalitaan gayong silang mga diyus-diyosan silang iilang hari-harian ang nagpakaganid sa laman gumahasa‘t nagpasasa sa sinapupunan ng pinakasisinta kong bayan nagbulid sa trahedya‘t kaalipinan sa kauri kong masang sambayanan! bakit ngayon mga titik ko‘y papupurihan? ako ba‘y inuuto‘t binobola lamang dila‘y unti-unting pinuputol nang di maghayag ng katotohanan daliri‘y minamartilyo‘t binabalda nang di makasulat ng mapulbura sumisingasing na mga linya laban sa mga senturyon at kardinal ng pambubusabos at pagsasamantala o humabi kaya ng mga nota ng bomba‘t granada upang sa wakas umawit.magsayaw giliw kong la tierra pobreza sa melodiya ng laya‘t ligaya? o. diyos ni abraham santa mariang birheng kapita-pitagan prinsipyo ko‘y di ibinibenta sa mesa ng panlilinlang at inhustisya! kahit kalimitang tiyan ko‘y kinakabag bulsa‘y inulila ng kalansing ng barya lalamunan ma‘y titiguk-tigok sa halimuyak ng mamahaling cognac di itatakwil ng dibdib at isip sagradong pangarap-mithiin ng mga kayakap ko .

mea culpa mea maxima culpa! patawarin anak mong nagkasala mapait pala‘t mapakla kahit marangya‘t sagana de putaheng pagkain nila mabuti pa sa ponda ni karyo sa lugmok at makulimlim kong baryo kahit parang hayok akong aso lalantakan ko adobong butu-buto saka aawitin himno ng dangal ng mga kauring di patatalo di paloloko sa kaway at hibo sa ningning ng balatkayo ng mga impakto‘t berdugo suubin man kami ng usok ng mga insenso at malugod na mga pangako aakyatin pa rin namin pilit aabutin tuktok ng palo-sebo buong giting kukunin sa dulo korona ng hustisya‘t demokrasya laya‘t ligaya dignidad ng bayan at masa! Siga w ni Claud e McKa y* June 26. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.sa maputik-masukal na lupain ng hilahil at sagimsim. Ordonez . ngayo‘y alam ko na at inaamin ko nagkamali ako mea culpa.

ikinukulong sa sabsaban sa paligid. tumutusok. marawal na kalagayan tayo ma‘y mamatay mamatay tayong may dangal!‖ ―mamatay tayong may dangal upang mahalagang dugo natin sa pagpatak. di masayang kahit ating mga kalaban mapipilitang tayo‘y parangalan kahit mga bangkay tayong nakatimbuwang!‖ o.‖ hiyaw ni claude mckay huwag parang mga baboy lamang tinutugis. naglalagos sa pader ng kamalayan bumibiyak sa bungo ng karuwagan! ―tayo ma‘y mamatay.(Tula) hatid ng hangin ang sigaw ni claude mckay parang taginting ng putok ng mga baril sa kagubatan ng dilim at sagimsim parang sibat. hayok na tinatahulan ng mga asong nakabantay hinahamak. mga kasama‘t kapatid sa ilang dekadang pakikilaban para sa sagradong mithiin ng masang sambayanan sa la tierra pobrezang dibdib nati‘t tiyan ―kahit marami sila‘t talo tayo sa bilang ipakita nating tayo‘y matatapang sa laksa-laksa nilang suntok isang pamatay-dagok lamang ang ating kailangan ano na ang naghihintay na libingan?‖ .

2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. isang Jamaican. ng The Liberator at ng The Masses at nagsulat din ng mga tula at nobela. Napabantog siya nang basahin ni Sir Winston Churchill noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig sa parlamento ng Bretanya ang kanyang sonetong ―If We Must Die.sumisigaw si claude mckay kahit tayo‘y wala nang maurungan harapin nating buong giting mga berdugo‘t mang-aalipin naghihingalo man at hininga‘y tinatangay ng amihan piliting kumilos pa rin at magiting na ipamukha sa kalaban ang paglaban! —————————————————————– Naging katulong na patnugot si Claude McKay . Ordonez (Tula) nang mag-alimpuyo sa kampo ng jabalia hanggang gaza nang maglagablab sa west bank hanggang east jerusalem unang intifada ng magigiting na palestino sa pananakop ng mga hudyo sa kanilang sagradong teritoryo isang ina ang tumimbuwang sa sumisikdong kalsada sinibasib ng punglo dibdib na malusog at tiyang mapintog kipkip na sanggol biglang nabitiwan parang bolang gumulong sa gilid ng lansangan mayamaya‘y gumapang .‖ Intifad a! Makib a ka! April 15.

pausad-usad palapit sa inang duguang nginasab ng kamatayan suso‘y pilit hinawakan nguso‘y idinuldol sa namutlang utong may gatas pa kayang masisipsip ang labi ng sanggol sa katawan ng inang inulila ng pagaspas ng hininga? sa la tierra pobreza gatas ng nestle‘y bumabaha dekadekadang kinatas kinulta‘t pinulbos mula sa agos ng dugo‘t pawis ng inaliping manggagawa ngunit ngayo‘y mga sanggol pa nila ang timawa di makalasap ng nestle dila nila‘t ngalangala walang gatas na rin naluoy na suso ng ina dahil sa paglamutak ng dalita‘t dusa habang dalisay na gatas panghugas lamang ng puwit at puwerta ng mayayaman at elitista sa imperyo ng mga kapitalista. intifada! makibaka! tulad ng marcha intifada sa bahrain sa kolonyal na pananakop ng bretanya intifada! makibaka! gaya ng zemla intifada sa espanyol na sahara laban sa kolonyalista .

ikaw nagdurusang la tierra pobreza! Sa Ku mu kulo n g Lan gis March 25.intifada! makibaka! gaya ng sidi bouzidi intifada sa tunisia intifada! makibaka! sa imperyo ng nestle sa la tierra pobreza palaso man ng mga tula ang sandata dagundong ng tinig man ang siyang bomba kadensa‘t taguktok man ng laksa-laksang paa ang putok ng mga kanyon sa lansangan ng protesta! intifada! makibaka! hanggang milyong manggagawa at uring busabos sa pabrika‘t empresa ganap na matubos at lubos madurog moog ng mga diyus-diyosan ng pambubusabos intifada! makibaka! hanggang magluningning liwanag ng bilyong bituin sa lupaing sakbibi ng dilim ng dusa‘t sagimsim duyan ng madugo naming mga alaala kadluan ng aming pagsinta ikaw. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) .

iran at saudi arabia pati na sa libya lunurin silang lahat mapanlinlang at uring mapagsamantala . bretanya italya at pransiya mga bansang imperyalista ibuhos iyon sa mga bunganga nila nang masunog mga dila nila nang di na magbandila ng itim na propaganda demokrasya.sa kumukulong langis masarap marahil ilaga katawan ng kapitalistang sa sobrang tubo‘y sugapa pandagdag din mantikang mapipiga mula sa kalamnang tumaba nang tumaba pandagdag din iyon sa grasang ibebenta sa krudo‘t gasolinang ngumangasab. demokrasya demokrasya. sa kumukulong langis masarap marahil ilublob amerika. demokrasya hatid pala‘y disgrasya! pakuluin ang mga balon ng langis sa iraq man o afghanistan sa bahrain man. pumipiga sa bitukang walang laman ng masa habang nagpapalo-sebong maabot ang pag-asa.

Ordonez (Tula) ―mabuti pang mamatay nang may karangalan kaysa mabuhay sa kahihiyan‖ — jose p. rizal nakangisi bunganga ng baril sa mga namugad sa dibdib budhing inuod ng tusong lunggati sige na. kaming biktima ng kasuwapangan nila kami. sige na halikang buong diin bakal na tilin ng baril bayaang marinig ng mga alipin halakhak ng punglo pasabugin ang utak at bungo biyakin ang dibdib at puso ikulapol nang ganap ang dugo sa mukhang kumapal sa suntok at sampal ng pilak at ginto baka sakaling dangal na naglaho . sige na tubong bakal ay isubo itutok kaya sa sentido o itapat sa pusong baligho labing nakangiti ang gatilyo sa daliring nandambong ng ginto ng bansang hilahod sa dusa dekadekadang binaog kinapon ng kampon ni mamon at nagrigodong mga panginoon sige na. kaming masang isinadlak sa dusa magpipista‘t magdiriwang nang buong sigla sa mesa ng laya‘t ligaya! Sige Na! February 8.at kami. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

sige na. sige na huwag nang maglimi pa pagkitil sa buhay magbibigay-dangal sa budhing niluoy ng sakim na hangad orkidyas at rosas aming iaalay sa dibdib ng hukay sa madilim na daigdig ng kabaong na naghihintay. sa mala-niyebe mong bangkay matagal nang nalibing sa hukay ng hirap at dusa namatay naming pag-asa muling bubuhayin ng lagablab ng pakikibaka mithiing banal ng mga kadugo‘t kauri muling tatanglawan ng bilyong bituin at buwang maningning muling madarama ng pusong sugatan halik at haplos ng hanging amihan buong giting at dangal ipagpapatuloy mga paglalamay .muling maibalik ng patak ng dugo sa damong nanilaw nauhaw sa ulan o isabog kaya ng sikat ng araw kahit isang saglit patawad ng libong bulaklak decenario ng mga alitaptap. sige na siilin ng halik ang labi ng baril himasin landiin kalbitin nakausling tilin bayaang wakasan ng dangal ng lagim kahihiyang namugad sa dilim sige na.

wooo! wooo! wooooo! rikitik… rikitik…rikitik… woooo! mga katawa‘y nagkabuhay mga bagahe‘y nagbanggaan mga paa‘y nag-unahan sa bungangang naghihintay dugo ko‘y kumiwal sa namanhid na mga ugat . Ordonez (Tula) naghihilamos ng hamog makulimlim na umaga nginangasab ng abuhing pusa nahuling daga sa basura nakatanghod asong gala sa mangkok ng lugaw sa ponda sa sulok ng mata ko naglalambadang dalawang anino nakausling mga tiyan nagkikiskisang mga katawan umaalong mga dibdib lumalangoy na mga bisig sa dagat ng karimlan anino ko‘y nakahiga sa upuan isip ko‘y naglalakbay sa kawalan pitada ng tren hinihintay bubulaga na ang araw sa silangang hinarangan ng gusaling nakabara sa pananaw.nang sa wakas bansa‘y magbanyuhay sige na… sige na isubo malamig na tubo ng baril buong giliw gatilyo‘y kalbitin! Sa Estas yo n N g P aglalak b ay January 23. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

akong manlalakbay ng makulimlim na mga dekada ay naiwang nakatunganga‘t nakanganga sa estasyong inulila ng dumagundong na tren sakay ang mga kaluluwang maglalakbay saanman hahantong ang pag-asa at ako. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) ipinaputol ko ang punong kabalyero isang taong singkad mga pulang bulaklak di naglagablab di dinapuan ni isa mang alitaptap . akong manlalakbay sa kawalan ay muli‘t muling hihimig ng awitin ng pakikibaka sa estasyon ng pagsinta! Ip inap uto l Ko Ang P uno ng Kab al yer o January 10.saan ako maglalakbay? patutunguha‘y di alam pira-piraso na mga larawang isinabog ng sumisikdong amihan ngunit naglalagablab pa rin apoy ng pagsinta sa la tierra pobreza habang tinutupok natuyong mga layak at damo saanmang burol at sabana at dinidilaan ng apoy imperyo ng dusa‘t pagsasamantala at ako.

singputi ng mga talahib . ipinaputol ko ang punong kabalyero parang katawan ni h.nanumbat lamang sa langit nagsalabat na mga sanga banayad na humalik lamang sa lupa mga dahong nangalanta. romero* tuhod ay pinalakol at minaso nilagari sa may baywang hanggang tuluyang tumimbuwang butuhang mga bisig kumalas sa hugpungan naagnas na laman ikinumot sa damuhan para damo‘y magluntian magbanyuhay yaring buhay! ipinaputol ko na punong kabalyero sa masukal na likod-bahay kailan puputulin puno ng dusa‘t hilahil? kailan lalagariin katawan ng pang-aalipin? kailan tutupukin sa lagablab ng apoy nagsalabat na sanga ng pagsasamantala upang maitanghal saya at ligaya at layang singkislap ng bilyong bituin singbango ng hinog na palay sa bukid na ginintuan singbulas.

di hinaplos ng pasko ang puso lagi‘t laging malakas ang sikdo rumaragasa ang agos ng dugo tuwing itititig mata ng pagsuyo . Di Hinap lo s Ng P asko Ang P uso December 29.sa burol at kapatagan? ___________________________________________________ * h. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. ni isang buto ng kanyang bangkay. Ordonez (Tula) di hinaplos ng pasko ang puso kahit nagsayaw mga bituin sa punong akasya pumikit-dumilat man mga alitaptap sa puno ng mangga kahit yumakap lamig ng disyembre sa balat at buto at dumaluhong man sa hibla ng utak at nag-usling ugat melodiya‘t lirikang panghimas sa dusa‘t bagabag ng mga nilikhang laging hinahabol pag-asang mailap singtaas ng ulap. romero o henry romero — aktibistang peryodista na nawala‘t sukat noong naghahari sa bansa ang batas-militar at di na natagpuan. tulad ng maraming desaparecidos.

di hinaplos ng pasko ang puso lalo‘t nakaluhod buhay na kalansay sa basurahang hininga‘y masansang at nagrorosaryo hukot na aninong .sa mga larawang ayaw humiwalay sa kamalayang nakikipaglamay sa tadyak at dagok ng lugaming buhay ng mga kauri kadugong dalisay. di hinaplos ng pasko ang puso lalo‘t naglingkisan sa telon ng mata mga larawang laging nakapinta sa araw at gabi ng pakikibaka mga mukhang iniwan ng habag nakalahad na kinalyong palad mga matang malalim malamlam laging lumalangoy sa dagat ng dilim mga batang mapintog ang tiyan kahit asin-lugaw o hangin ang laman.

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) magsasayaw kita sa lagablab ng apoy ng sigang sinindihan ng mga aninong kalansay na ngayon magsasanib ang ating mga gunita di mapipigtal ng mga panahon mga bulaklak ng lunggating . di hinaplos ng pasko ang puso lalo‘t gumagapang sa estero sa eskinita ng kalunsuran katawang dugo‘t laman ay kinatas ng makina sa bilangguang pabrika ng mga diyos ng dusa di hahaplusin ng pasko ang puso hanggang di nalalagot tanikala ng pang-aalipin at pagsasamantala! . Magsasa ya w Kita December 3.mukha ni pangalan ay di na malaman sa malawak na tubuhan at bukid na walang hanggan ng mga asenderong walang kabusugan.

magsasayaw kita sa lagablab ng apoy tulad ng mga zulu ng timog aprika tulad ng mga incas ni manco capac sa imperyo ng tahuantinsuyo tulad ng mayan ng chiapas yucatan at tabasco ng sibilisasyong mesoamerikano palasong maglalagos sa ating puso titig ng mga matang inaapawan ng luha ng dalamhati ng lahi maglalandas sa ating mga ugat ngitngit ng butuhang mga bisig himagsik ng impis na mga dibdib. magsasayaw kita sa lagablab ng apoy at kikiwal sa ating mga dugo nagbabagang lunggati ihahatid iyon ng sumisikdong amihan sa burol man o dalampasigan imumulat ang mga alipin sa gabi ng paglalamay ng pumikit-dumilat na mga bituin habang naglalakbay .sa dibdib bumukad mga talulot iyon ng sanlaksang gumamela mga pulang petalya sa pader ng alaala lebadura sa panata ng madugong pakikibaka.

tiyo sam pero hayok ka pa rin sa laman ipinapatay sa congo si patrice lumumba ibinilanggo si nelson mandela para masipsip mo suso ng aprika! kinubabawan mo ang puklo ng cuba kaya nag-alipato mahabang tabako supa-supa ni fidel castro bumalikwas ang mga cienfuegos maging si che guevara taga-argentina . magsasayaw kita sa lagablab ng apoy hanggang isabog ng mga alipato maningning na pag-asa hanggang isakay ng mga dahon matimyas na pagsinta hanggang hinahabol ng sumisingasing na hininga layang ibinartolina ng mga panginoon ng dusa di mamamatay ang apoy di mapipigilan ng daluhong ng mga punglo mula sa kuta ng inhustisya at pagsasamantala ang lagablab ng apoy habang nagsasayaw kita! T iyo Sa m November 19.sa kalawakan balumbon ng ulap ng nilumot na mga pangarap. Ordonez (Tula — tugon sa panawagan ni Pia Montalban para sa taludturan ng LRP) naglumot na ang mga dekada. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. oo.

at kauri nila. clara hanggang sa havana tinadyakan kang parang asong-gala pero ngayo‘y operation mongoose di makataong embargo sa cuba‘y iginapos nagmumulto tuloy sa amerika latina simon bolivar. guardia de honor nitong aking bansa ginawang lahat de susing manyika kinasabuwat mo sa mga pakana upang suso‘t puklo nitong aking sinta . yemen at chad utong ng albania. timor at angola bibig ng malaysia saka indonesia gustong dalirutin at piga-pigain sa udyok ng libog ng imperyalista! o. tiyo sam. kailan magwawakas iyong pagkahayok sa laman ng iba makahindot ka lang sa tuwi-tuwina? kinalantari mo‘t nilaspag noon pa pinakasisinta kong la tierra pobreza hinubarang ganap laya‘y kinadena. laos at grenada puklo ng thailand. jose marti. ang pinakahahangad? singit ng seychelles. tiyo sam. ano pa.pinaglagablab apoy ng paglaya mulang sta. sa aking gunita walang habas mong panggagahasa sa angking alindog ng maraming bansa nananambitan tuloy sa kanyang libingan kaluluwa ni ho chi minh ng vietnam iyong nilaklak dugo ng korea dibdib ngayo‘y hati sa dalawa isang saddam hussein iyong ibinagsak bagong babylonia ganap nilamutak. tiyo sam. sinlinaw ng kristal.

tiyo sam. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) sa imperyo ng elitista‘t pinagpala mga nilikhang may gintong kutsara sa puwit. puwerta‘t bunganga may kutis porselanang alaga sa palitada ng gatas at krema may panty at brang libo ang halaga may barong na jusi o pinya o tuxedong nanlilisik ang ganda silang may mansiyong nakasisilaw liwanag ng mga aranya at waring hayok na dambuhala nag-aabang ng sinumang masisila sa malawak na asyendang dinilig ng pawis at dugo ng mga sakada kami pala‘y kapamilya. mahabaging diyos ni abraham oo. iyong isaisip mayroon ding hindi umiidlip mga bonifacio‘y hahawak ng tabak panggagahasa sadyang wawakasan taling tanikala sa leeg ng madla lalaguting lahat puputul-putulin at itatanghal ang layang maningning! Kap amil ya P ala Kami November 18. santa mariang birheng kabanal-banalan kami pala‘y di ninyo pinababayaan kapamilya pala kami ng pinagpala ninyong mga nilalang . oo.iyong magahasang walang patumangga mga kapatid ko‘y kalansay ng dusa kinabukasan ko‘y burak ang kapara pero.

kapamilya kami ng mga diyus-diyosan kaming kalimitang pinalilibog ng nanggigitatang paglalambingan at masabaw na pag-iibigan kaming inaakit ng mapuputing hita sa sayawang walang patumangga o binubulag ng susong nagluwa ng mga artistang parang nagwawala kapamilya pala kami kaya inaaliw araw-araw para di mamulat sa katotohanan sa dahilan ng aming kabusabusan kaming pinipiringan ng balatkayong kawanggawa gayong pondo‘y di naman nagmula sa mismong bulsa nilang pinagpala oo.kaming binabaliw araw-araw sa mga telenobelang hitik sa sigawan o inaagusan ng luha ng kapighatian kaming idinuruyan sa pantasya‘t kababalaghan o pinaglalaruan ang pagkatao‘t karangalan mistulang payaso sa larong kahunghangan habang dinudusta ang karalitaan dahil sa balumbon ng perang panlaman sa tiyan. kami‘y lagi‘t laging aaliwin upang di makita totoong bituin nang di tabak ang himas-himasin di gatilyo ang kalbitin at wakasan ang pang-aalipin! kapamilya pala kami kaming buto‘t laman ang puhunan dugo‘t pawis ang pinagmumulan ng sagad-langit nilang kayamanan kaming ginagawa lahat ng paraan pasanin man ang kamera hanggang kabundukan . oo.

mahabaging diyos ni abraham santa mariang birheng kabanal-banalan kapamilya nga ba kami kinakalinga‘t di pinababayaan ng pinagpala ninyong mga nilalang? o kapamilya lamang kami hanggang pinakikinabangan sa pagdambong nila ng kayamanan para maglublob sa karangyaan? huwag. huwag mga kapatid kong alipin at basahan huwag.kaming ipinapain ang buhay saanman may trahedya‘t sagupaan kaming naghahanda ng tanghalan ng kung anu-anong kailangan para maiduyan sa ilusyon ang bayan kaming parang mga langgam nag-iimpok ng pagkaing pagpipistahan nilang likas ang kasuwapangan! kapamilya nga ba kami ngayong kumakatok sa kanilang puso ng dagdag na kanin o mumo? bakit itinataboy ngayon sa lansangan ibig ipalanghap mga basurahan ayaw ipasamyo kanilang pierre cardin? kapamilya nga ba kami gayong ayaw palagukin ng kanilang alak mula sa hinog na ubas ng aming katawang niligis sa hirap? o. huwag humingi ng dagdag na grasya‘t kaluwagan huwag makibahagi sa umaapaw nilang yaman kahit galing iyon sa dugo ninyo‘t laman itatakwil kayo sa pamilya itatapon sa kangkungan itatambak sa pusalian .

Isa iyong bungalow na bagung-bago pa. manok.ng dusa‘t karalitaan lumuhod na lamang at magdasal at patuloy na maglamay sa gatilyo ng katubusan! P utik: Kilab o t o Ro b in Ho o d? November 5. alyas Nardong Putik. 1971. Dahil marami pa rin ang nagtatanong ng ilang datos tungkol sa maalamat na si Leonardo Manecio. Hindi tanaw ang bahay na iyon mula sa kalye. iisipin mong manedyer ng isang kompanya ang may-ari. 15 anyos. na binatilyo na. . ay hindi mo iisiping kay Leonardo Manecio. minabuti naming ilathala sa Pluma at Papel ang artikulong ito. sariling-sarili ng bungalow ni Manecio ang kapaligiran ng kabukirang iyon. may maliit na terrace na kinaskas na adobeng inihalo sa semento ang pinakapader. na napatay noong Okt. mga ilang buwan pa lamang naitayo. 10. Ang mga materyales na ginamit doon.) ANG BAHAY na iyon sa bukana ng isang bukiring mga dalawandaang metro ang layo sa aspaltado ngunit bakubako nang kalye ng baryo Sabang. mula sa kaliit-liitang pako hanggang graba‘t semento. isang araw bago ginanap ang handaang iyon. kilalang ―Kilabot ng Kabite‖ ng kanyang mga kalaban at lokal na ―Robin Hood‖ naman ng mga magsasaka. at maliban din sa isang bahay na pawid na ikinukubli ng mga punong saging. Ordonez (Lathalain — inilathala sa magasing ASIA-PHILIPPINES LEADER. Maging sa inyong baryo sa Imus. Angelita at Leonardo. Wala iyong bakod sa paligid at waring ganap na napaaangkin sa kalawakan ng bukid. baboy. ayon sa mga taga-Sabang. Bago pa nga ang bahay na iyon. alyas Nardong Putik. sa mga anak na sina Estrellita. Hindi marahil inakala ni Nardong Putik na matapos maitayo ang kanyang bungalow. Maging ang mga inihanda nang binyagan iyon ay regalo rin mula sa iba‘t ibang mga baryo‘t bayan sa Kabite — baka. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Kung iyon ay sa Kamaynilaan napatayo. ng karaniwang mga Kabitenyong diumano‘y kanyang natulungan. 5. ay pawang abuloy diumano ng kung sinu-sinong tao. Dasmarinas. ay sa manugang ni Nardong Putik sa panganay niyang anak na si Estrellita. Kabite.Jr. hindi nag-atubili ang iyong mga kababaryo — kabilang na ang iyong mga magulang — sa pagpapadala ng kanilang makakayanang ihandog. Maliban sa nagkakahugis na balangkas ng isang bagong bungalow sa kanang tagiliran niyon na. at estudyante sa high school sa Dasmarinas. Nob. ng mga taga-baryo. ilang buwan lamang ay ganap na niya iyong iiwan sa kanyang pamilya — sa asawang si Aling Fely. hindi mo maiwasang maalaala. at may malaking suweldo kada buwan. 1971. mapusyaw na mapusyaw ang pagkaberde. papasok ka pa sa isang maalikabok. lubak-lubak na kalyehong parang malapad na pilapil na nakabalatay sa bukid bago mo iyon makita‘t marating. yero‘t tabla‘t pintura. prutas. alak at kung anu-ano pa.

iniisip marahil kung bakit ikaw na naligaw ―sa kagubatan ng lungsod‖ ay bigla na lamang sumulpot doong parang kabuti. PC at pulis-Imus sa pagitan ng Panamitan at Tabon. Saglit lamang ang batian. dalawang may kulay na retrato ang nakapatong. doon na nga siya ibinurol. ilang talyasing ulam. magkakilala man o hindi. Hen. mga dating kaklase sa elementarya. alaala ng mga kakilala‘t kaibigan. ang kanilang Robin Hood. ng pamilya Brosas ng Hen. Maynila at Kalookan. nakaakbay siya sa isang kabataang lalaking kilalang-kilala mo dahil dati mong kalaru-laro sa basketbol sa inyong . Trias. Alaala ng pamilya Crisostomo ng Kawit. sa isa. madugo at maalamat na buhay ni Nardong Putik. bukod pa sa mga taga-Dasmarinas. nakahihilam. na nangapatingin sa iyo nang ikaw ay makita. Kapansin-pansin. mga kasibulan at uugud-ugod. Mga kilalang mukha ang nabungaran mo malapit sa bukanang mesa. ang malungkot na ngitian. 1 naman ng Kabite. ang patuloy na ginagatungan. Sa tabi ng kabaong. sinasariwa ang makulay. naghilera na sa maalikabok at lubak-lubak na kalyehong iyon ang mga sasakyan. ng ilang pulitiko at kaaway. NANG MAGPUNTA kami sa bahay na iyon noong katanghalian ng Oktubre 17. matapos kunin ng kanyang pamilya sa kamay ng mga awtoridad ang kanyang bangkay na tadtad ng bala. habang nag-iisang sakay ng isang pulang kotseng Impala galing sa Nobeleta. umaga. ang tanguan. **Matapos siyang subaybayan. sa Dasmarinas.Waring ipinatayo ang bahay na iyon para maging maayos ang pagbuburulan ng kanyang bangkay. may tatlong mahahabang mesang pinagdugtung-dugtong at napaliligiran ng mga silya‘t banko. sapagkat sa hindi pa natatapos na bungalow ng manugang. Oktubre 10. ilang kawang kanin. Sa ibabaw ng kabaong. sa kinabuburulan ng bangkay. Nobeleta. Sa tagiliran ng bahay na hinabungan ng lona at ilang pirasong yero. sabi ng mga awtoridad. nagsisiksikan din ang mga korona ng bulaklak kaya ang iba‘y sa terrace na itinambak. iba‘t ibang dyip at kotse mula kung saan-saan. pinaglamayan ng daan-daang taong mula sa Imus. naghahangad marahil na mapakintal sa kanilang gunita ang mukhang iyong labis na kinatakutan ng mga magnanakaw ng kalabaw. tambangan at mapatay ng magkasanib na puwersa ng NBI. Bakoor. sa isa naman. Doon nagkakatipon ang maraming tao. kasama ni Kumander (iyon ang nakagawiang itawag kay Putik ng mga Kabitenyo) ang ilang babaing namumukhaan mo ang iba at. mga kababaryo at pininsan. ng samahan ng mga tsuper sa Nobeleta. Trias. may ilang nanggaling pa sa Pasay. Mausok ang paligid. nagkukuwentuhan. pero minahal ng maraming magsasaka at ng api-apihang mga Kabitenyong di agad makahingi ng hustisya sa mga diyus-diyosan sa gobyerno. Labas-masok sa salas ang nagsisiksikang mga tao. bawat isa‘y sumisilip sa tila narang barnisadong kabaong. Kawit. Kawit noong alas 7:40. ngunit Public Enemy No. mga kababata. ng kung sinu-sinong diumano‘y kanyang natulungan. sa Binakayan. walang kilalang mga pulitiko ng Kabite ang nag-alay ng isa mang bulaklak. ilang oras bago siya ilibing. at agad kang nagtuloy sa salas ng bungalow.

Parang agos na sumunod sa kabaong ang hugos ng mga taong galing sa iba‘t ibang baryo mula sa iba‘t ibang bayan ng Kabite. mga kababaihan. Hindi iyon maidaan nang bitbit-bitbit lamang sa hanay at kulumpon ng mga nagsisipag-abang. nakatayo. karaniwang mga magsasakang ninakaw ang mga kalabaw na pang-araro ngunit. Hindi lamang ang pamilya Manecio ang nanangis nang ipasok sa nitso ang kabaong. Sa tabi ng pinto. mga bata. na may malaki‘t mahabang tahi na parang alupihang nakabalatay mula sa balingusan pababa sa kaliwang pisngi hanggang sa malapit sa bibig. nakaupo sa isang sopa si Aling Fely.‖ sabi ng isang peryodistang nakikiusyoso. naibalik ang mga iyon sa kanila o kaya‘y binigyan sila ng pambili ng bagong mga kalabaw. Matagal kang namalagi sa tabi ng kabaong. Isa ring babae na mga 32 anyos mula sa isang baryo sa Imus ang umiiyak. daan-daang mga tao na ang naroroon. sampu — at puno na ng mga pangalan ang mga walong pohas ng kuwadernong iyon. matagal mong tinitigan ang mukhang iyong pinapangit ng tama ng bala sa may noo. May mga lalaki ring lumuha. ―Luma ang libing ni Hen. Dahil sa kakapalan ng tao. Noong araw na iyon. luksang-luksa pero hindi na lumuluha. Hindi iyon ang mukha ng Kumander na manakanaka mong nasusulyapan. namumugto ang mata ng isang dalagang nakaluksa din at laging nakatingin sa kabaong. hindi makalimutan kung paano. Sa tabi ng barnisadong partisyong malipaho na nagkukubli sa tatlong silid-tulugan ng bungalow. Isang matandang babae. matatanda. nakalaylay nang bahagya sa kaliwang panig ng noo ang ilang hiblang buhok. ng mga naglalakad. at naisip mong iyon marahil si Angelita. may tangang kuwaderno na pinaglilistahan ng mga nagsipag-abuloy — piso. sa may pagitan halos ng mga mata. doon na nagsipaghintay. sa isang sulok ng sementeryo. Hindi nakabarong-Tagalog ang bangkay. naka-T shirt si Kumander. naalaala na noong sinundang taon. kundi naka-asul na mangitim-ngitim na amerikana na bumagay sa kanyang matipunong katawan. Sa dalawang retratong iyon. Sa mismong sementeryo. isang araw. sa tulong ni Kumander. dalawang piso. nakangiti at parang hindi naiisip ang kamatayan. kinailangang sunungin na ng ilang kalalakihan ang kabaong ni Kumander upang mailapit sa nitso. nagmukhang Todos los Santos ang sementeryo ng Dasmarinas. . hindi na sana nakapagpatuloy sa pag-aaral sa high school ang panganay niyang anak na lalaki dahil walang pangmatrikula pero sinagot ni Kumander ang matrikula niyon. ang humahagulhol. mga magsasaka. Aguinaldo sa dami ng tao. INILAKAD ang libing nang mga bandang alas dos.baryo. Ang kahabaan ng Sabang papunta sa sementeryo ng Dasmarinas ay napuno ng mga sasakyan. sakay ng isang pulang kotse kasama ang ilang badigard o sakay kaya ng isang motorsiklo kapag dumadalaw sa inyong liblib na baryo sa Imus. ng mga naghahangad na masulyapan sa huling sandali ang mukha ng kanilang Robin Hood. mga tsuper. sa bungad ng salas. nang may sakit ang isa niyang anak at di niya maipagamot dahil sa karalitaan. lima. binigyan siya ni Nardong Putik ng P100.

‖ Habang patuloy ang gayong usap-usapan ng mga nakiramay at nakipaglibing. at siningil ang mga pumatay sa kanyang ama. kundi pulitika. lumapit kayo sa ‗kin. tahimik at mapagkumbaba. hindi na nagdemanda ang pamilya Manecio sapagkat wala namang tetestigo. ―Sa lugar namin. Ayon sa mga nakaaalam. Ang iba‘y tumanggap ng mumunting tulong.‖ sabi naman ng isang magsasaka. ninakaw ang kanilang kalabaw.‖ sabi ng isang nakarinig. ‗yong isa ay Leonardo Manecio II. isa pa. ng gamot. Naging kaugalian na sa Kabite na kahit kilala ang mga pumatay. dalawang kasibulang babaing kapwa nakaluksa‘t buntis — ang isa‘y galing pa sa Nobeleta — ang nagtatalo sa magiging pangalan ng kani-kanilang isisilang halimbawang kapwa lalaki ang susulpot na sanggol. ‗yong isa naman ay Leonardo Manecio III. isa namang kapatid ni Nardo ang pinatay din. kung may kapit sa malalaking pulitiko ang mga kriminal. ―Nang buhay pa ‗yan. ng pawid. nalalakad lamang ang lahat. Jr. na. ―kung kailangan n‘yo ng pera. isang gabi. nagbitiw si Nardo sa pagka-pulis. Sa libing ng ama. naaareglo. isa-isang nangapatay. sapagkat kilalang lider sa Sabang ng isang malaking pulitiko sa Kabite ang kanyang ama. pulis sa Dasmarinas. marami ang lumuha. isinumpa ni Nardo na maghihiganti siya.‖ salaysay ng isang taga-Malagasang. madugo. sabi nga ng mga taga-Sabang. at maalamat na pagtahak ni Leonardo Manecio sa landas ng baril at kamatayan ay nagsimula diumano noong 1948 nang. at iniwang patay ang kanyang ama na kilala na noon sa bansag na Putik sapagkat kayumangging kaligatan. ―natigil ‗yang nakawan. Bilang ganti ng mga kinauukulan. mula sa kanilang Robin Hood.‖ ANG MAKULAY. buhat nang muli ‗yang makatakas.‖ ―Sa kanyang pagkamatay. inilagay sa sariling mga kamay ang batas. Kapwa nila gustong ang ipangala‘y Leonardo Manecio.Ang iba‘y nanakawan ng dyip na pamasada na nalakad din ni Nardong Putik na maibalik sa kanila nang wala ni isang perang gastos.‖ ―Lalakas na naman ang loob ng mga magnanakaw.‖ usap-usapan ng iba. ‗Yong kilalang mga magnanakaw. . ‗yang harangan. Imus. pambili ng bigas. malimit niyang sabihin.‖ kuwento ng isang matandang uugud-ugod na. ―Pero may Leonardo Manecio. ―iilan ang natuwa. ―Ang mabuti. Kinamuhian diumano ni Nardo ang klase ng hustisya sa kanyang probinsiya. Dalawampu‘t apat na taong gulang pa lamang noon si Nardo. ilang armadong kalalakihan ang sumalakay sa kanilang bahay sa Sabang. sa isang panig ng sementeryo. Jr. hindi lamang diumano kalabaw ang dahilan ng pagpatay sa matandang Putik. h‘wag kayong magnanakaw. ayon sa kanyang mga kababaryo.

mulang Sabang hanggang Malagasang. Isang puspusang kampanya na malaki pa diumano sa kampanya-militar laban sa bandidong si Kamlon sa Mindanaw ang inilunsad ng PC sa Kabite. nasukol ng mga PC sa isang bahay sa baryo Malagasang. Ilang kilalang mga pangalan sa Kabite ang ipinagsakdal sa krimeng iyon. Dahil doon. 1957. himalang nakatakas si Nardong Putik. at dalawang sibilyang informer. Bakaw at Sta. isang sarhento. Ang alkalde ng naturang bayan. araw ng eleksiyon. ang isang tenyente. Wala ni isa mang mamamayan sa mga baryong iyon ang nagturo kung nasaan si Putik. Biglang lumaki ang pangalan ni Nardo. ang napatay lamang ay si Teodoro Kamantigue. Isa pang kapitan. at isang kabo ang sugatan naman. May kasamang turuang mga aso. ang itinuturing na kanang-kamay niya noon. at apat na pulis ang natagpuang patay sa isang sabana — kilalang masusugid na tagapagtaguyod diumano noon ni dating Gob. napasama sa matitigas na mga bataan ng isang malaking pulitiko. Iyon marahil ang simula kung bakit siya tinaguriang Robin Hood din. 1955.‖ naiinis na sabi pa diumano ng isang opisyal ng PC noon. Laureano Marana at. naging napakatunog: Nardong Putik. ―Itinatago marahil ng mga babae sa loob ng kanilang saya. Kilabot ng Kabite! Ikinulong siya sa Muntinlupa pero.Constabulary) sa Imus habang inihahanda ang iba‘t iba pang mga sakdal laban sa kanya. 1952. Noong malamig na gabi nang Setyembre 2. Isabel. Dominador Camerino ang mga biktima. Trias. Imus. gayundin. isang malagim na masaker na napabantog sa bansa ang naganap sa Maragondon. natigil ang mga nakawan ng kalabaw. Kahit naguguwardiyahan siya nang husto sa kulungan sa Imus noong madaling-araw nang Hulyo 15. ang mga harangan at holdapan. Lalo pang lumaki ang kanyang pangalan at kumalat ang bali-balitang mayroon siyang anting-anting.Nagsimula nang magtago noon si Nardo at tumindi nang tumindi diumano ang galit niya sa mga magnanakaw ng kalabaw. ang tropa ni Putik na binubuo na noon ng mga pusakal na wanted na mula pa ang iba sa mga kanugnog-probinsiya. noong Nobiyembre 12. Montano. Lalong naging mataginting ang pangalang Nardong Putik. isang kabo. sa mga unang taon pa lamang ng dekada ‘50. si Ten. isang tenyente. Buhat noon. isang dating alkalde. Natuto diumanong dumulog kay Nardong Putik ang karaniwang mga mamamayang hindi mapangalagaan at makahingi ng hustisya sa gobyerno. isa-isang nangapatay ang mga kriminal. Sa sagupaang iyon. nakarating siya hanggang Hen. napatay ang mismong kumander probinsiyal noon ng PC. Pagkatapos. Sa mga baryong kanyang pinagtataguan. . noong 1955. inilipat siya sa kuwartelheneral ng PC (Phil. ginalugad ng kompa-kompanyang mga PC ang halos lahat ng baryo sa probinsiya ngunit di nila makita ni anino ni Putik. naranasan ng Kabite ang sunud-sunod na patayan. kabilang ang senador noon ng bansa na si Justiniano S. Kor. dalawang sarhento. mulang Alapan hanggang Sambal. Sa pagtatago. Sa panig nina Putik. kabilang na ang ilang di lutas na patayan sa probinsiya. nasangkot siya sa madugong pulitika sa Kabite.

sarisaring balita ang kumalat. pero ang pinapatay n‘ya ay ‗yong masasama. Gagamitin diumano si Putik para hindi makakilos sa Kabite ang mga Montano. Pagdudusahan niya ng 40 taon ang naturang sentensiya batay sa probisyon ng Binagong Kodigo Penal at Disyembre 15. noong Pebrero 10. Nagpakita si Putik ng magandang kondukto sa mga opisyal ng Pambansang Bilangguan kaya ginawa siyang bastonero ng lahat ng preso doon. o sumapi siya sa Bagong Hukbong Bayan ni Kumander Dante. Montano. hinatulang mabilanggo ng 182 taon dahil sa pagkakapatay kay Ten. kahit hindi umaalis si Putik sa teritoryong Kabite. isang matandang babae ang nanungaw sa bintana ng kanyang dampa at sinabi sa ilang sundalong nagdaraan: ―Pabayaan n‘yo naman s‘yang makatulog. . May nagsabing nasa Bulakan siya.‖ Gayunman. isa sa kaliwang braso. isinama sa mga bilanggong ―minimum security‖ ang klasipikasyon. Nang maubusan siya ng bala. at isa sa may tiyan. lalo na ang maliit na opisina sa loob na pinagtaguan niya. ipinaratang ni Gob. nagsimulang mag-ingat ang tropa ni Putik. Nag-iisa siyang nakipagbarilan nang husto sa mga sundalo sa loob ng 45 minuto. noong Oktubre 2. 1958. Marana at ilang opisyal nito noong 1957. Pero. 1969. Nang salakayin ng ilang ahente ng NBI ang isang taniman ng marijuana sa baryo Malagasang. naging kaibigan pa nila ang ilang alkalde. at mga pulis. may agimat. Kinagulatan siya‘t iginalang maging ng mga kagaya nina Magat at Ben Ulo. nakagagala noon sa ilang baryo at bayan doon ang kanilang pangkat. Pero. Sa loob ng ilang buwan. sakay ng mga kotse at pribadong mga dyip. May mga naghinalang kusa siyang pinatakas sapagkat malapit na noon ang eleksiyon. nang galugarin ng PC ang baryo Sta. dahil marahil sa P20. muli siyang nakatakas. Ibinintang iyon ng NBI sa grupo ni Putik sapagkat protektado diumano ng mga iyon ang taniman ng marijuana. Binigyan siya ng mga kaluwagan. isang araw. kasama pa ang pinsang si Medardo Encabo. 2004 pa siya makalalaya. lumaki. Imus. Naging kasangga pa nila ang ilang opisyal ng PC na nagpasalamat pa diumano dahil nasa labas na naman si Putik at muling nasusugpo ang mga nakawan at holdapan sa probinsiya.At.000 gantimpalang nakapataw noon sa kanyang ulo. isa sa may kanang kilay. Justiniano S. kahit araw na araw. Isabel sa Kawit. Katunayan. Di naman s‘ya talagang masamang tao. Kor. nabuo ang pangkat ni Putik. nakubkob siya ng mga PC sa dating Barzaga Rice Mill sa may Binakayan. kaya lalong tumibay ang paniniwalang may anting-anting siya. inihagis niya sa lupa ang kalibre 45 baril at isang granada. lumabas na medyo nakataas ang mga kamay tanda ng pagsuko. Delfin Montano noon na ―pinatakas‖ si Putik para ―patayin‖ ang kanyang ama — si Kong. Pumapatay s‘ya. ayon sa mga nakakita. Kawit. Muli. Muli siyang ikinulong sa Muntinlupa. 1971. Pawang daplis lamang ang kanyang mga tama. dalawang tauhan ng NBI — sina Rogelio Domingo at Antonio Dayao — ang dinukot at pinatay. Parang mga paltos lamang iyon. noong umaga nang Mayo 26. sa Bataan kaya. Natadtad ng tama ng automatic carbine ang naturang bigasan. ng ilang bayan sa Kabite. Kaya. bigla.

saka pinagpapalo sa ulo. Isang barilan ang naganap at napatay si Boboy. Ang pangyayaring iyon. sa pagitan ng Panamitan at Tabon sa Kawit. isa naman ang ipinagbili agad ang kanyang kalabaw sa takot na nakawin din. Tumanggap diumano ng sulat mula sa pangkat ni Putik si Alkalde Jose Jamir ng Imus. at bahagyang binago ngayon) . To d o s Lo s Santo s: Ano B a I to? October 26. alyas Nardong Putik.‖ sabi nga ng isang nakipaglibing sa kanya. gayundin ang isang pulisImus na si Rodolfo Bae. at sa ulo lamang. 4. Suportado diumano ni Putik. iilan ang natuwa. Dahil sa teoriyang di siya tinatablan sa katawan. ng isa ring sulat mula kina Putik and delegado noon sa Con-Con na si Juanito Remulla. Nob. **tinambangan ng magkasanib na grupo ng PC. Nagbanta diumano ang grupo ni Kumander na igaganti nila ang pagkakapatay kay Boboy Tibayan. ―Sa kanyang pagkamatay. napagkalooban ng hustisya at kalinga na hindi basta maibigay ng gobyerno sa mga kakaning-itik at walang impluwensiya. lumitaw ang balita nang malaon na hindi talagang tinambangan si Putik. Di naglipat-buwan. pinatay din ang inupahan diumanong pumatay kay Putik. ——————————————————————** Bagaman mahirap patunayan. Muling maluwag na nakapaglibot sa ilang lugar sa Kabite si Kumander. isinakay sa kotse nitong Impala saka pinaulanan ng bala ng mga awtoridad. isang araw noong Setyembre 1971. Nilasing nito diumano nang husto si Putik sa loob ng Josephine Resort sa Kawit. Pagkatapos. Pero nagsimulang mapaugnay naman ang kanyang pangalan. sa ilang mga kandidato. si ganoon at si gayong kandidato sa pagka-alkalde ang diumano‘y sinusuportahan niya rin. isang malapit na kaibigan ni Putik ang kinasabuwat ng isang makapangyarihang pulitiko kapalit ang kung anu-anong konsesyon para patayin si Putik. 1970. sabi ng mga nakaaalam. marami ang lumuha. may ilang pulitikong lihim na nagalit sa kanya. Imus. ang ninakawan na agad ng kalabaw. sa baryo Carsadang Bago. isang kilalang bata ni Putik — si Emilio ―Boboy‖ Tibayan — ang nasabat ng mga pulis-Imus.Mga ilang buwang waring nagpalamig-lamig ang NBI ng pagtugaygay sa pangkat ni Putik. Imus. Oktubre 10. si Lino Bocalan sa pagka-gobernador dahil sa galit niya sa mga Montano. habang nag-iisang sakay ng kanyang pulang kotseng Impala mulang Nobeleta papunta sa baryo Alapan. Tumanggap din. 1971. ang naging ugat ng malagim na wakas ni Nardong Putik. ―Kilabot ng Kabite‖ para sa kanyang mga kaaway at Robin Hood naman sa ordinaryong mga Kabitenyong natulungan niya. Ordonez (Editoryal — unang nalathala sa PILIPINO FREE PRESS. Natural. gayundin ang kanyang pangkat. sapagkat panahon ng eleksiyon. kilalang tagapagtaguyod noon ni Jamir. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Isang araw matapos mapatay si Putik. Sa ilang bayan. ayon sa mga bali-balita. ayon sa balita. isang magsasaka sa inyong baryo sa Alapan. NBI at pulis-Imus si Leonardo Manecio. Umaga. Imus.

nabuhay at namatay sa kabusabusan. Sino ang may sabing pantay-pantay ang tao sa kamatayan? Kung karaniwan kang magsasaka o obrero. iyong kabaong na ―pangmarangal‖ na tao at mahihiyang dapuan ng langaw o amuyin ng mga langgam. piling-piling lugar ang libingan mo. Ang pananda sa iyong puntod — kung mayroon man — ay isang lapidang lata. o nandambong sa pondo ng bayan kaya ka nagkamal ng kayamanan. o may burges at may proletaryo. Ordonez . kailangang dalhin mo hanggang hukay ang iyong karalitaan. Hindi bale na kung binusabos mo ang iyong mga manggagawa‘t magsasaka. Tuwing Todos los Santos. malamang na ang kabaong mo ay palotsina. nangamkam ng mga lupain. Todos los Santos: ano ba ito? Ika w Ang T alahib Ng Mga Alaala October 14. pasiklaban ng yaman at pag-insulto sa karalitaan ang naturang araw. Maliliit na kandila. Kung mahirap ka. ipinamumukha ng iyong libingan na isa kang napakakaraniwang tao. Sa sosyedad na ito ng pagsasamantala‘t inhustisya ng iilang hari-harian o diyus-diyosan sa balintunang lipunan. araw-araw. mamahaling orkidyas at kung anu-ano pang tanda ng karangyaan ang ipinagyayabang ng iyong libingan. ang hukbo ng mga binusabos na para na ring mga patay. nagliliwanag na bombilya. kapangyarihan at pribilehiyo. Hindi nga masamang alalahanin ang mga patay tuwing Todos los Santos pero.‖ sabi nga ng mga tagabaryo. siyempre pang de klase ang kabaong mo. Puntod na puntod lamang ang iyong libingan. Todos los Santos na ang bawat araw sa kanila sapagkat. Ipinagyayabang ng iyong libingan na hindi ka basta tao — nabuhay ka at namatay na batbat ng impluwensiya. ipinagkakait sa kanila ng uring mapagsamantala ang karapatang mabuhay bilang tunay na mga tao sa ilalim ng pantay na katarungan at lantay na hustisya sosyal. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Siyempre pa rin. higit na nangangailangan ng kalinga at pagmamahal ang mga buhay — ang patuloy na inaaliping masang sambayanan. sa kabilang banda. Higit sa lahat. at tinatanuran pa ito ng maluha-luhang sementadong anghel sa gabi‘t araw. Kung mayaman ka — nakuha mo man ang iyong kayamanan sa panloloko‘t pagsasamantala — pagpapasasaan mo iyon hanggang sa loob ng iyong nitso o mausoleo. kahit matagal ka nang pinagpasasaan ng mga uod o ginawang abo sa krematoryo. ―nangungusap sa ganda. nagkakahalaga na ng daan-daang libong piso ang mismong lupa lamang. ipinangangalandakan ang iyong pangalan. karaniwan lamang na payabangan. ilang bulaklak ng amarilyo‘t palong-manok at krus na kahoy — ito ang mga nagpapagunita ng iyong karalitaan at pagkabusabos tuwing Todos los Santos! Pero kung mayaman ka.MAY kanya-kanya ding klase ang mga patay: may mayaman at may mahirap. marmol ang iyong mausoleong nakalagak sa loob ng kongkretong gusaling marangyang bahay na para sa hukbo ng mga kumain-dili. kailangang maglublob ka pa rin sa iyong kayamanan: naglalakihang kandila. sa sulok marahil ng isang sementeryong para sa mga anakpawis. petsa ng kapanganakan at kamatayan.

namumulaklak na ang mga talahib nang ika‘y ilibing ng mga kasama walang dinalit na mga ave maria ni inusal na mga ama namin sapat nang papurihan iyong kagitingan parangalan mga karanasan sa paglalahad ng mga katotohanan .(Tula) namumulaklak na ang mga talahib puting-puting nakakumot sa burol at sabana kumakaway sa sanlaksang mga alaala oktubre ring gaya ngayon nang abuhin ang kalawakan at malamig ang haplos ng hangin tumimbuwang ka sa kagubatan sa pagliliwaliw ng mga punglo sa iyong ulo. puso at tiyan nakadilat ka‘t nakatingin sa kalangitan habang inaapuhap ang hininga sa pagaspas ng mga dahon sa pakpak ng mga ibon sa tagulaylay ng rumaragasang agos sa ilog ng kaparangan sa balumbon ng nangingitim na ulap inaaninag wari anino ng kalayaan para sa bayang pinakamamahal pumanaw kang wala ni apdo ng pagsisisi sa mamad na mga labi sa niyakap na pakikibaka laban sa naghaharing inhustisya dahil noon pa man sa pagbabanyuhay ng puso‘t isipan nakapagkit na sa iyong kabuuan kakambal na ng iyong pangarap at layon ligaya at laya ng masang alipin ng dalita‘t dusa.

ikaw na talahib ng aming mga alaala! Ulo Mo ‘y G usto Ko ng P alakuli n.at pagsamba sa altar ng katarungan sapat nang walang hanggang kilalanin idambana sa puso‘t isipan buhay na inialay sa gabi ng mga paglalamay. oo. Dib d ib Ay Lap lap in October 11. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) ulo mo‘y gusto kong palakulin parang niyog ang bungo‘y biyakin utak ay himay-himayin gusto ko ring dibdib mo‘y laplapin dukutin ang puso at saka suriin dinalaw ka ba ng awa‘t sagimsim nang maralita‘y lamunin ng dilim? o uring asendero/kapitalista laging iniisip talaksan ng pera? tao ba‘y mayroon pang halaga sukdang busabusin sa iyong pabrika alipining lubos sa iyong asyenda? . ikaw ang talahib ng mga alaala sunugin man nang sunugin sisibol at sisibol pa rin muli‘t muling iindak ang puting bulaklak di luhang mangalalaglag sa masukal na damuhang dinilig ng iyong dugo mananariwa ang lahat maging naluoy na mga pangarap muli‘t muli kang mamumulaklak sa puso‘t isipan ng bawat sawimpalad ikaw.

ulo mo‘y gusto kong palakulin dibdib mo‘y gusto kong laplapin naisip mo ba mga inalipin silang sandakot na kanin at asin ang laman ng tiyan habang ikaw naman ay nabubulunan bundat na‘y ayaw pang tigilan sagana‘t marangyang hapunan gayong dugo nila‘t laman kinatas at iyong pinagpipistahan o likas sa iyo itong kasuwapangan kaya lugaw nila‘y gusto pang lamunin suso ng bagong panganak gatas nais pang sipsipin? kung bungo mo‘y mabiyak sumabog ang utak nakaukit ba sa himaymay niyon mga sawimpalad? naisip ba ang walang tahanan habang palasyo mo‘y laging kumikinang? saan ba nanggaling iyong kayamanan kundi sa inaliping masang sambayanan? kung dibdib mo‘y malaplap at puso‘y mahantad nadama mo ba katiting na habag sa mga nilikhang yakap ng bagabag? pinitik ba ng awa ang puso habang manggagawa‘t magsasaka mo sabaw ng sinaing ang ipinasususo sa nagpapalahaw bunsong balat-buto? matapos bungo ay mabiyak dibdib ay malaplap at walang makita sa puso at utak kahit anino ng habag sa mga nilikhang inaliping ganap .

naririnig ko ang iyong hinagpis la tierra pobreza . oo. lumalaslas sa kamalayan kong laging naglalamay naririnig ko ang iyong panambitan kung mga gabing nagdarasal malungkot na buwan kung mga umagang luhang pumapatak mga butil ng hamog sa damuhan kung mga katanghaliang humihiyaw aspaltadong lansangan ng kalunsuran kung mga dapithapong dumaramba mga alon sa ulilang dalampasigan. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.katawan mo‘y dapat nang tadtarin buto mo‘y dapat nang pulbusin dugo mo‘y dapat nang sairin upang magbanyuhay ang uring alipin! Naririnig Ko Ang I yo n g P anamb ita n September 25. Ordonez (Tula) naririnig ko ang iyong panambitan la tierra pobreza lupain ng dalita‘t dusa lupaing tinigmak ng dugo ng mandirigma ng masa na dinusta ng inhustisya na inalipin ng pagsasamantala inihahatid ng naglalakbay na amihan sa saliw ng huni ng langay-langayan ang iyong tagulaylay tumatarak. naririnig ko ang iyong panaghoy la tierra pobreza sa dagundong ng kulog sa kalawakan sa sagitsit ng kidlat sa karimlan sa lagaslas ng tubig sa kabundukan oo.

naririnig ko ang iyong panambitan la tierra pobreza sa tagaktak ng pawis ng manggagawa‘t magsasaka sa lagunlong ng sikmurang walang laman sa kalantog ng mga lata sa basurahan sa pagtutol ng tinuklap na mga yero sa langitngit ng tinungkab na mga tabla sa lagabog ng ginibang barungbarong sa gilid ng namamahong estero mulang tripa de gallina hanggang canal de la reina naririnig ko ang hinaing mo la tierra pobreza sa binuldoser na mga bahay sa mga lote diumano ng gobyerno na lalong dapat mapunta sa masa di sa mga ayala at mga kauri nila na walang sinasamba kundi kuwarta patayin man sa hilahil at dusa gawin mang naglipanang aso‘t pusa milyun-milyong maralita! oo. umuukilkil sa pandinig ko ang panambitan mo la tierra pobreza saanmang sulok ng planeta ipinadpad ng daluyong ng dalita .sa bulong ng mga babaing asawa‘y nalibing sa kung saang talahiban naririnig ko sa taginting ng mga dalangin sa nobena‘t decenario ng mga sisa si crispin ay di na makita ibinaon kung saan ng kampon ng kadiliman o binulok sa mga tagong bilangguan o naagnas sa pusod ng karagatan wala ni anino ng kalansay. oo.

At sa kalupaan nananalasa‘t sumisikdo . Humugos ang mga tao. Ordonez (Malayang salin ng inyong lingkod sa tula ng makatang Rusong si Vera Ibner na ipinadala ni Ka Dan Borjal bilang alay-parangal kina Ka Alexander Martin Remollino at Ka Medardo Roda na kapwa namayapa kamakailan lamang) Bago siya tuluyang ibinilanggo sa kanyang mausoleo at ulilahin ng sikat ng araw limang araw at gabing singkad siyang nakaburol sa Bulwagan ng mga Columna. pumila parang treng walang katapusan hawak ang nakababa namamahingang mga bandila upang muling masilayan ang naninilaw niyang mukha at medalyang pula sa ibabaw ng dibdib. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.mga anak mong nagdurusa ikinalat silang parang layak sa banyagang mga bansa dahil kalansay na ang pag-asa at ginutay na ang ligaya sa lupain mong binaog ng uring mapagsamantala oo. la tierra pobreza ―di lahat ay natutulog sa dilim ng gabi‖ at naririnig nila iyong panambitan at panawagan nagliliyab ang mga mata ng mga anak mong magigiting bartolina mo‘y wawasakin! LIM ANG AR AW AT GAB I ( sa kamata ya n ni Len in) September 8.

Limang gabing walang natulog sa Moscow dahil sa pagtulog siya lumisan buong kabanalang nagbabantay ang maputlang buwan.ang nagyeyelong kapaligiran waring tuluyan niyang tinangay ang isang bahagi ng init ng aming mga katawan. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Niligis Na Ap d o La man g An g As ukal August 31. Ordonez (Tula) kinatarata na ang mga sakada sa pagsuyod ng mga mata sa katawan ng asyenda pinaglumot na ng mga dekada mga daing nila‘t protesta di na makita mukha ni anino ng tumakas na pag-asa sumanib ba iyon sa balumbon ng mga ulap habang dapithapo‘y namamaalam? yumakap ba iyon sa katawan ng karimlang humahalik sa pisngi ng maputlang buwan habang gabi‘y nagdarasal nakaluhod sa paglalamay? kalansay na lamang ang pag-asa nailibing na sa damuhan ng tubuhang di maabot ng mga mata nasipsip na noon pa man ng hayok na mga tubo pawis at dugo ng sakada .

ngayo‘y parang gatas iyon hinihigop ng asendero mula sa susong malusog ng bagong panganak naglalanding dalagang-ina o. nanigas nang kanin o kinayod na tutong na humalik sa puwit ng kalderong inulila ng saya‘t ligaya singpait din kaya ng apdong niligis asukal na inihalo‘t tinunaw sa tubig na maligamgam at ipinasususo sa bunsong mapintog ang tiyan kahit hangin lang ang laman? singpait ng apdong niligis sa dila ng sakada mga asukal pang iluluwa . kay tamis niyon sa dila niya singlinamnam ng pulot-gata sa mga birheng kinalantari niya habang binubudburan ng asukal ang puklong matambok ang susong maumbok singtamis ng pulut-pukyutang dumaloy sa galit na utong sa uhaw na singit at gutom na tiyan! singpait naman ng apdong niligis sa dila‘t ngalangala ng sakada asukal na iniluwa ng asukarera di nito mapatamis kapeng walang gatas sa mahalumigmig na umaga di nito mapawi pakla ng bubot na bayabas at alat ng asing iniuulam sa malamig.

wala ni isa mang bituin ang gabing nagdaan fernandina .ng asukarera mapait na rin pati pawis niya singlansa rin ng hilaw na apdo dugong itinigis ng mga panahon sa bawat hagkis ng machete sa masukal na damuhan sa bawat taga sa pinutol at kinatas na katawan ng laksa-laksang tubo tatamis pa ba ang asukal kung ni isang dipang lupa‘y di kanya at alipin lamang siya sa malawak na asyenda? niligis na apdo lamang ito sa dila niya‘t ngalangala! Fernand ina August 9. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) nilalanggam namutla mo nang mukha fernandina habang nakatimbuwang sa masukal na kakahuyan katawang tinadtad ng punglo di nahugasan ng tikatik na ulan fernandina dugong bumulwak sa dibdib sa hita at tiyan humahalik na ang namuong hamog sa gilid ng mga matang nakakilala sa pait at dusa ng buhay ng masa.

fernandina muli‘t muli kang mabubuhay sa magkakarugtong na mga ugat ng mga biktima‘t inalipin ng uring mapagsamantala! magniningning din ang mga bituin sa pusikit na karimlan manunumbat ang buwan at aawitin ng marahas na hangin kadensa ng martsa . mananatili kang monumento sa alaala banayad mang humalik sa lupa mga tuyong dahon ng gunita fernandina muli‘t muling sisibol sa pusod ng bundok o dibdib ng lungsod binhi ng pag-ibig sa layang pinakamimithi habang dinidilig ng dugo ng mga kagaya mo fernandina lupaing binaog ng inhustisya‘t pambubusabos.nagtago pati mukha ng buwan umiwas sa mga putok ng baril ngunit di ka umurong fernandina di natinag sa pagtatanggol di binitiwan ang gatilyo ng kalayaan pinatakas ang nakubkob na mga kasama alang-alang sa bansang pinakasisinta tagulaylay ng hangin ng giniginaw na umaga sa iyo ngayo‘y naghaharana fernandina.

27. ave. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.ng milyung-milyong mga paa sa bantayog ng laya… mabuhay ka. birheng maria ipinalangin ang anak mong nagkasala mea culpa. mea culpa. ave. Kasama na ito sa mga piyesa sa plumaatpapel pero nahihirapan daw ang ilang mananaliksik na makita agad sa archives kaya minabuti naming ilagay ito ngayon sa bandang unahan. Ordonez (Tula — sinulat noong dumalaw sa bansa. mea culpa. mea maxima culpa nang sa kanto‘y magdaan ang santo papa ako po‘y nasa kubeta nagbebendita‘t nagdaraos ng sariling misa ave. Inilathala ito noong Dis.) giovanni battista montini servus servorum dei nang iluwa ka ng alitalia mga magnanakaw naghaleluya viva! viva! viva il papa! hosanna in excelsis benedictus qui venit in nomine domini diyos ama. pater patrum inodoro‘y nagkumunyon nangumpisal pa sa poon. P ater P atr um! July 30. mea maxima culpa ni hindi ko man lamang nakita ang tiara ng santo papa nang magpunta siya sa luneta at magmisa ako po‘y umiinom ng hinebra sa restawran ni san da wong sa ermita . diyosa espiritu santa! patawarin ang anak mong nagkasala mea culpa. ave. fernandina! Ave. si Papa Pablo VI o Giovanni Battista Montini. Ave. diyos anak. 1970. 1970 sa PILIPINO FREE PRESS. 7. Nob.

diyosa espiritu santa! ako po‘y huwag bulagin ng mga kalmen at estampita habang ang kandila‘y bangkay na naaagnas sa bawat kandelabra kahit ako po‘y di lumuhod sa santo papa nakita ko naman ang kanyang anghel de la guardia sa bote ng la tondena michaelem archangelum nakaamba kumikislap na espada sa plato ng espagheting piccolinong may bendita ng ketsap papa. mea maxima culpa krusipiho at rosaryo‘y ipinanguya ko sa basura. santo papa. bawat araw kampana‘y kumakalembang sit laus plena. diyos anak. pater patrum . mea culpa. ave. santo papa! puto seko‘t puto maya inuuod ang kumbento‘t mga mongha bawat santo‘y nakanganga sa isusubong ostia ave. ave. diyos anak. ave maria! ang pari‘y nagbibilang ng pilak sa sakristiya diyos ama. sit sonora sit jucunda. pater patrum! ako po‘y nagugutom sitsiritsit alibangbang salaginto‘t salagubang bawat oras. diyosa espiritu santa! ipinalangin kaluluwa ng anak mong nagkasala mea culpa. ave. ave. sit decora mag-antanda at magdasal ave.diyos ama.

ave maria! quod in carnem transit panis et vinum in sanguinem quod non capis quod non vides animosa firmat fides diyos ama. Ordonez (Tula) nang magpaalam ka walang luhang pumatak sa mahamog na damuhan o isang butil man lamang na sumanib sa tikatik na ulan walang hikbing sumalit sa langitngit ng punong kawayan walang mapait na ngiting sumilay sa labing nakakilala ng mga halik ng dalamhati isinasayaw ng hanging marahas . 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) S A N A! Nang Magp aala m Ka July 19. diyos anak. diyosa espiritu santa! kagabi. santo papa ang utak ko‘y talahib na naglagablab at nagsayaw ang mga alitaptap! So na No o n At Nga yo n S a Rep ub likan g Ma mo n July 27. ave. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.kalyehon ko‘y inaagiw barungbarong at estero‘y nakatanghod sa kopita‘t kandelabra araro ko‘y nakapangaw sa tumana armalite ay umaawit sa candaba ave.

di kailangang pabaunan ng agam-agam o dalangin ng kaligtasan ang dakila mong paglalakbay tungo sa mabulaklak na katubusan. nang magpaalam ka di isinaysay ang laman ng puso di ipinaliwanag ang kapasiyahan nakapinid ang labi ng mahalumigmig at lumuluhang madaling-araw ngunit nag-aapoy ang mga mata mo para maunawaan ko hagupit ng lintik sa isip daluyong ng dugo sa ugat na di sa katawan mo lamang nagwawakas kundi sa himaymay ng laman ng bawat sawimpalad ng mga itinanikala sa asyenda at malawak na kabukiran ng mga inalipin ng makina saanmang pabrika at empresa o ginutay ng inhustisya ng pambubusabos at pagsasamantala ng di makataong lipunan ng di makatarungang burukrasya oo. .buhok mong hanggang baywang di nagdaop ang ating mga palad di naglapat ang ating mga katawan sa mahigpit na yakap ng pamamaalam ngunit nasa mga titig sa isa‘t isa muhon ng pakikiisa sa matagal nang adhikain ng masa ilang tapik lamang sa balikat ang ipinabaon ko sa iyo kalakip niyon ang laksang mensahe sa iyong paglalakbay patungo sa malayang bundok na naghihintay.

pinapatay bakit ganyan? di naman ako kriminal di naman ako magnanakaw di naman ako nandarambong ng pondo ng bayan . di ka na makakasalo sa kantina ng isang platong kanin at kapirasong ulam oo. amanda de los reyes di ko na inaasahang magbabalik ka pa sa kuta ng pambubusabos hanggang makulimlim ang panahon at di pa sumisilay mapulang sikat ng araw sa silangan tulad nang ikaw ay magpaalam! B akit Gan ya n? June 25. kinakatay. Ordonez (Tula) minsan lang akong daraan sa mundong estupido pero karapatan ko ayaw irespeto sinisikil. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.nang magpaalam ka sinasaluduhan ko ang iyong paglisan di ko na inaasahang maririnig pa lagunlong ng tinig mo sa mga lansangan ng protesta di ko na makikita kumpas ng mga kamay mo habang idinidiin ang mga punto mo sa paglilinaw sa nilumot nang mga suliranin ng lipunan na humihiyaw ng kalutasan oo.

anak ng galunggong at kabayo lintik na ‗yan! hayop na ‗yan! karapatan lang nila ang sagrado‘t mahalaga! bakit ganyan? bakit ganyan? ako lang ang laging makasalanan ako ang impakto ako ang demonyo impiyerno ang bagsak ko por dios por santo anong klaseng mundo ito? bawal magsabi nang totoo laban sa mga dorobo sa gobyerno puputulin ang dila mo . maya‘t maya sa macho‘t tigasing binatilyo o sa seksi‘t dalagitang mabango.lupa nang may lupa‘y di kinamkam at lalong di nanggahasa ng sinuman ako pa nga ang laging ginagahasa ng lipunang di makatarungan bakit ganyan? bakit ganyan? sobra-sobra ang ipinagbabawal sabi ng mga banal sa simbahan bawal magmura kahit galit na bawal magsalita nang malaswa bakit nagkaroon pa ng gayong mga salita? para saan at paano iyon mailalabas sa bunganga? lintik na ‗yan! ano ba ‗yan! bawal malibugan sa iba maliban sa asawa sila namang mga santo‘t santa puwedeng-puwedeng magnasa magpasasa‘t magpakasawa oras-oras.

bawal mithiin ang pagbabago sa layuning lipuna‘y di magago at di dumami ang agrabiyado pero birheng inang mahabagin bubulukin ka pa sa kalaboso! bakit ganyan? bakit ganyan? dahil ba silang nagbabawal ang iilang hari-harian ang pinagpalang diyus-diyosan at kaming maralita‘y tungaw layak lamang ng lipunan? lintik na ‗yan! hayop na ‗yan! bakit ganyan? bakit ganyan? pati katiting kong kaligayahan lagi‘t laging pinakikialaman pobre lamang ako di kaya ang maluhong bisyo di mayamang tulad ninyo puwedeng bumabad sa casino magpakaligaya kaya sa paraiso sa puklong matambok sa susong maumbok ng kinakalantaring kalaguyo ligaya ko‘y simple lamang ang manigarilyo lamang para mapayapa ang damdamin at ligalig na isipan sa hilahil na pasan-pasan makasulat din ng kung anu-ano kapag nababaliw ako pero por dios por santo bawal manigarilyo diyan bawal manigarilyo kahit saan bawal sa gusaling iyan bawal sa pampublikong sasakyan .

pero itatanong din ninyo: bakit ganyan? bakit ganyan? tinodas agad ng diabetes ng alta presyon o atake de corazon ng kanser sa atay o lalamunan ng kanser sa baga‘t bituka sa bayag o suso o obaryo siyang kailanma‘y di nanigarilyo o nakasinghot ng usok nito siyang di nanigarilyo ni minsan ay binaril naman. mararangal na nilalang. tinambangan o biglang nasagasaan sa daan nagkalasug-lasog ang katawan nauna pang namatay . lintik na ‗yan! hayop na ‗yan! karapatan daw nila iyon pero paano naman ang karapatan ko ang mga kagaya kong naninigarilyo? bakit ganyan? bakit ganyan? bakit nagkaroon pa ng pabrika ng sigarilyo bakit di pa sunugin ang mga ito tupukin pati ang lumikha nito? para di parang ketongin ang mga gaya kong naninigarilyo itinataboy kung saan-saan pinagbabawalan sa maraming lugar parang mundo lang nila ito parang di sila mamamatay kahit di manigarilyo kahit di makaamoy ng usok nito parang kami lang naninigarilyo ang maglalaho agad sa mundo.bawal makaamoy ng usok malulusog.

sa impaktong gaya ko apatnapung taon nang naninigarilyo. tulad sa forbes at alabang-ayala mga bahay na naghilera parang dambuhalang kabaong walang laman . bakit ganyan? bakit ganyan? lintik na ‗yan! ano ba ‗yan? hayop na ‗yan! ang mundo ba‘y estupido o ako ang naloloko? basta irespeto na lamang ninyo ang karapatan ko huwag lamang ang inyo anak kayo ng galunggong at kabayo! masarap iyap ak a ng hub ad na p aa June 22. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. bakit ganyan? bakit ganyan? siyang sigarilyo ang pamatid-gutom ang iniiwasan ng lipunan pati ni kamatayan siyang sigarilyo‘y iniwasan pero nagpakabundat sa katakawan at nagsamantalang lubusan para yumaman nang yumaman pundilyo nila‘y hinahalikan masaklap nga lamang maaga silang kinakain ng libingan at isinusuka ng kasaysayan. Ordonez (Tula) sa magkakrus na mga kalye ng via pescara at via firenze mansiyon.

pagngiti ng giniginaw na umaga naglakbay ang mga bangkay hinigop ng mga buntala idadahak. iluluwa pagpikit ng matamlay na dapithapon manlilisik malalaking bombilya magpuprusisyong pabalik nagliwaliw na mga bangkay muling hihimlay sa kabaong na naghihintay! sa teritoryong iyon ng el diablo di ko masalat ang buhay nagkalat na parang layak buhay na tuwinang namamatay kahit muli‘t muling nabubuhay di makahalina sa ilong halimuyak ng pierre cardin o hugo boss at issey miyake gusto pa ring masinghot anghit sa kilikili ng manggagawa‘t magsasaka sa lupang dinilig ng dugo‘t luha ng dantaong magiting na pakikibaka di yakapin ang pandama masangsang na karanasan ng masa manapa‘y robot at plastik sa lansangan bumubulaga sa matang nilalanguyan ng sanlaksang mapapait na alaala! magneto ngayon ang hangin ng ipuipo buong lakas na binabatak paang naglagalag pabalik sa nilisang la tierra pobreza paang pinaglintos ng kuwerong sapatos sa pagtahak sa nagsalabat na kalsada mga lansangang walang simula‘t wakas di gaya ng estupidong buhay .

ibinuga ng mga makina sa mga pabrika masarap iyapak ang hubad na paa sa humihingang lansangan sa init ng katanghalian sa martsa ng mga protesta laban sa inhustisya‘t dusa masarap iyapak ang hubad na paa sa gubat at bundok sa nayon at lungsod sa lupaing luha‘y bumabalong sa lupaing dinidilig ng dugo itinitigis ng ugat ng mga mandirigma ng laya‘t ligaya para sa dinustang buhay ng masa .na tiyak na mamamatay… paang niluom ng hinulmang goma sa paglusong-ahon sa lupaing matatambok sa mga burol na mauumbok. masarap iyapak ngayon ang hubad na paa pagbalik sa la tierra pobreza sa malagkit na tiningkal ng naararong sangkal sa nagpuputik na pilapil sa kabukirang dinilig ng humagulhol na ulan masarap isudsod sa mahamog na damuhan o sa sukal ng tubuhan masarap pa ring iyapak ang hubad na paa paglaruin sa langis at grasa isinuka.

oo, lagi‘t laging naroroon ang himagsik ng puso sa dibdib ng buhay oo, madarama ng hubad na paa nakaukit na testamento‘t muhon sa saganang minahan ng mga brilyanteng katotohanan! . Sa P antalan Ng Hava na, I sang Gab i Ng P anagi nip June 10, 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) isang gabi, napanaginipan ko sinisiil ng halik ng mga ulap naghihingalong buwan sa pantalan ng havana lahat magdamag na umiindak sa kadensa ng guiro ng maracas at marimba sa salon rojo at la cecilia sa gato tuerto at la farandula nagliliyab ang mga katawan sa salsa, mambo at rumba himig ng son mula sa aprika sumisigid sa ilong halimuyak ng tabako ng vultabajo o pinar del rio thompson man o don pepin garcia arturo fuente man o vegas de fonseca hayok na sinisinghot hininga ng bawang, oregano‘t cumia sa paglalandi ng dila sa mga utong ng moros at pagsipsip sa katas ng ropa vieja nagliliwaliw, nababaliw ang utak ko sa espiritu ng rhum at cola

gustong humimlay na sa el vedado sa saratoga man o melia cohiba. napanaginipan ko rin, opo namatay, inilibing din ang buwan paghikab ng nagmamadaling umaga sa pantalan ng havana mga barko‘y pumitada at bumulwak rumaragasang tubig ng alaala sa kasaysayang naligo sa dugo sa panahong umagas iyon sa obaryo ng tinawag na isla juana mula nang mayabang na dumaong sa pasigan ng baracoa krus ni columbus na kolonyalista naghari-harian sumulpot na criollos lubos nambusabos sa ngalan ng ginto at diyos inaliping ganap lantay na ciboney at taino pati nakakadenang mga aprikano kinubabawan ang lupang matambok nilamutak ang pisnging maburok pinanggigilan dibdib na malusog hanggang masaid ang libog ng pusod. opo, napanaginipan ko isang dekadang paghihimagsik ng lahi ng mga carlos de cepedes kolonyalistang moog di agad nadurog apat na dantaong naghasik ng lungkot saglit, napilitang magkuta sa new york makabayang nagrebelde sosyalistang jose marti placenta ng layang ipinaglihi sa sto. domingo‘y sabik na nagbalik manipesto ng montecristi ay isinatitik

pinaglagablab ang naipong ngitngit umangil ang punglo, machete‘y tumalim ngunit siya naman ang sinawing-palad dugo‘y idinilig, buhay inialay sa sagupaang walang puknat sa dos rios lupa‘y nagkulay-pulang parang gumamela sa daluyong ng rebolusyong sumiklab na. opo, napanaginipan ko rin, opo nang asul ang liwanag ng buwan sa pantalan ng havana biglang sumabog ang barkong u.s.s. maine nagliyab, naglagablab mahigit dalawandaang tripulanteng tulog katawa‘y natupok hininga‘y nalagot pakana diumano ng kolonyalista sulsol ng dambuhalang kapitalista para giyera‘y ideklara laban sa espanya tratado ng paris ang naging resulta cuba, guam at tierra pobreza ginawang kolonya cuba‘y pinalaya noong 1902 naging manyika naman ang mga machado grau at socarras naging diktador fulgencio batista nandambong, hinuthot ang cuba sinalaula ang hustisya ipinampunas sa tumbong at paa soberanyang banal agad ibinenta milyong mamamaya‘y sinagad sa dusa. opo, napanaginipan ko rin, opo pagdaong ng granma habang umiindak tubo sa asyenda sakay ang walumpu‘t dalawa nang tambangan ng militar labindalawa ang natira

nagkuta ang mga fidel castro camilo cienfuegos at che guevarra sa pico turquino sa malawak na sierra maestra pinaglagablab ang matanzas hanggang sta. clara ang camaguey hanggang oriente ang las villas hanggang las tunas hanggang mapasok ang havana tutop ang puwit na tumakas mga batista‘t kampon ni satanas! huling napanaginipan ko, opo nagliwanag ang pantalan ng havana nang itayo lipunang sosyalista ari-ariang pribado‘y binura sa mapa inatado naglalawakang asyenda isinakamay ng mga magsasaka dayuhang empresa‘t pabrika negosyong hawak ng imperyalista isinabansa‘t sosyalismo ang gumiya nagwala‘t nagdabog ang imperyalista look ng mga baboy, gustong masakop na ngunit di umurong, estado ng masa sa napabantog la batalla de giron di natinag si fidel hanggang ngayon di lumuhod sa santo ng imperyalismo kahit di makataong embargo sa diplomasya‘t komersiyo tinawag na operation mongoose ang sa cuba‘y iginapos. kailan naman daraong sa pantalan ng la tierra pobreza armada ng granma? kailan dudurugin flotilla ni dewey roosevelt at obama? tugtog ng silindro‘t himig ng gitara

ng laya‘t ligaya sa panaginip ko, sana‘y maghosana! Sa J up i ter, Mga Daga‘ y Na wa wala June 8, 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) sa jupiter, aywan ko, aywan ko kung kinulaba ang mga mata ko piniringan kaya ng susong nagluwa o binulag ng hitang bukaka? wala akong makita ni isa mang daga. nasaan ang mga daga? walang sumusungaw sa bintana walang gumagapang sa kusina walang tumatawid sa kalsada walang nakasubsob sa basura. nasaan ang mga daga? sa kanal man at imburnal walang kumikiwal-kiwal walang ulong nagdarasal walang paang nagkakalkal. nilason kaya sila ng mga kemikal tulad ng mandirigmang taliban sa kuweba ng afghanistan? o kinanyon ng mga tangke tulad ng gerilyerong iraqi sa modernong babyloniang sinakop ng mga yankee? nasaan ang mga daga? binomba kaya sila‘t nilitson ng napalm gaya ng bayani‘t magiting na vietcong sa ginahasang suso‘t puklo ng saigon? wala, wala akong makitang daga sa jupiter ngayon. o kasama silang naglakbay ni lot

sa rumagasang balighong dantaon matapos gunawin gomorrah at sodom? nagliwaliw kaya sila sa ibang planeta matapos isakay sa barko ni noah nginasab, nilamon ng mga buntala? sa jupiter, mga daga‘y nawawala nasa venus kaya, pluto at saturno o nasa lambak ng mars at merkuryo? pero bakit hahanapin pa? hintayin na lamang ang muling pagyapak paang naglagalag hintayin na lamang pagsiil ng halik paghigpit ng yakap sa musa ng dusa‘t bagabag sa tierra pobrezang luha‘y naglalatak… di na pipiringan ng susong nagluwa di na bubulagin ng hitang bukaka tiyak makikita, dagang naglipana sa nilisan kong patria adorada nagkukumahog, nagkakarera sa bangketa ng carriedo‘t avenida palikwad-likwad sa kanto‘t eskinita nagkakalkal sa nagkalat na basura naglulungga sa ilalim ng mga tulay namamaybay sa mabahong bituka ng tripa de gallina‘t canal de la reina o naglulublob sa langis at grasa dinidilaan granahe‘t makina o pasukut-sukot sa lahat ng pook ng damuhang nilulumot sa gubat ng inhustisya sa maisan, sa tubuhan, sa palayan sa asyendang sementeryo ng pag-asa! sa mga mansiyon at palasyo ng diyus-diyosang pusa‘t aso lahat sila‘y nagbabantay

naglalaway dagang madadakma dugo‘y sisipsipin dagang mahuhuli lama‘y kakarnihin gugutay-gutayin ngangasab-ngasabin! Sa B erand a Ng Mga Ala ala June 5.naghihintay. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) naglalakbay ang maghapon at magdamag sa beranda ng mga alaala lumalangoy sa dagat ng kamalayan mga kuwadrong nanlilisik ang larawan eksena ng pelikulang nagdaraan sa telon ng balintataw binibiyak ang bungo ng kaisipan bakit ganyan? bakit ganyan? nagnaknak na larawa‘y gumigimbal sa mukha kong natulala‘y sumasampal sa dibdib kong sumisikdo‘y tumatambol sa dugo kong kumukulo‘y sumisipol? sa beranda ng mga alaala lagi‘t laging naroroon larawang singlungkot ng hubad na bangkay lansetang matalas sa aking kalamnan lilok sa utak ko ng tusong eskultor obra sa mata ko ng gahamang pintor mga lasog na katawan dugong nilalanggam sumabog na utak brasong buto‘t balat basurang nagkalat matang lumalim na .

sana‘y maipinta ng mga pintor ng bagong hustisya .pisnging humumpak na binting hinalas na paang maalipunga palad na naglintos pudpod na sapatos batang nakahiga sa mga bangketa batang nakayapak sa mga kalsada bunsong walang gatas inang umiiyak amang nagdarasal dampang nakaluhod sa mga bakuran bahay sa esterong gumagapang batis ng pawis sa noo‘t katawan butong lumagutok sa kasukasuan abuhing tanawin sa katanghalian itim na pintura sa mukha ng buwan mga larawan kang ayaw humiwalay sa kamalayan kong laging naglalamay! bakit ganyan? bakit ganyan? sa giniginaw mang umaga o gabi ng mga ave maria sa beranda ng mga alaala lagi‘t laging nakabalandra ang mga larawang ayaw nang makita huwag. huwag nang itanghal sa mata mga retratong inulila ng ligaya mag-aalimpuyo ang dugo sa ugat magliliyab himaymay ng utak di gitara ang nais kalbitin ng daliring pinitpit ng dusa di kundiman ang nais awitin tinig na namaos sa laksang protesta! sa beranda ng mga alaala ibang larawan na. huwag na akong dalawin pa huwag.

maglalaho sa beranda ng mga alaala ang mga larawang ayaw nang makita! Nasaan An g Mga Gu ma mela? June 2. moog ng ligaya sa dibdib ng lungsod sa burol at bundok sa tigang na bukid at lupang nabaog sa beranda ng mga alaala delubyo ang hinihintay daluyong ng dugo sa mga palasyo hagupit ng kidlat sa mga impakto lagablab ng apoy sa mga demonyo saka lamang. Ordonez (Tula) nasaan ang mga gumamela? sa pader ng mga alaala gumagapang ngayo‘y cadena de amor masukal na bonggabilya nasaan ang mapupulang petalya kakulay ng dahak kung umaga ng inaliping manggagawa‘t magsasaka? kakulay ng dugong bumulwak sa dibdib buong lugod na idinilig ng mandirigma ng pag-ibig sa lupain ng pagsinta at pag-asa na binaog ng dusa‘t inhustisya! nasaan na ang mga gumamela? nasaan na? di na tuloy madampian ng palad bulaklak na namumukadkad di na madapuan ng isa mang alitaptap . 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. saka lamang matutupok.sana‘y malilok na.

nasaan ang mga gumamela? di ko kailangang mamalas korona ng matinik na rosas o kuwintas ng mga orkidyas sa hardin ng burgesyang inaamag… masangsang ang hininga ng sampagita nakapapaso ang lilim ng punong akasya kung naririnig ay laging plegarya! nasaan ang mga gumamela? bulaklak ng utak na naglalagablab mapulang petalya ng laksang pangarap sulong umaalab sa dugong humilab nasaan na? saan kita makikita? sa singasing ba ng hanging marahas o alipato ng sigang nagliyab? sa halik ba ng mga alon sa isipan o daluhong ng ipuipo sa katawan? sa titig ba ng araw sa katanghalian o kindat ng alitaptap sa karimlan? sa paghihilamos ng dugo ng silangan .di na maitapal sa nagdurugong sugat di na masilayan ng langay-langayan o ng maya-kapra sa puno ng mangga tumakas na sa gunita mga aninong walang mukha mga puntod na walang pananda hinahanap kita sa gumagapang na kalsada sa pagtula ng bawat hamog sa paghikab ng umaga hinahanap kita sa hininga ng dapithapon sa paghagok ng karimlan sa maisan at palayan sa pag-indak ng talahib sa burol at kapatagan.

pinagpala ang mga aso parang sinusuyong kalaguyo pipisil-pisilin makinis na mukha lalo na ang dibdib at hita hihimasin ang singit pati puwit para manatiling masunurin at mabait. sa jupiter. sariwang gatas ang ipinaiinom makatas na karne ang ipinalalamon ipinapasyal tuwing umaga sa maaliwalas na parke‘t bangketa. niyayakap. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. laway. Ordonez (Tula) sa jupiter. ganoon din ba nila kamahal mga tao ng aking planeta . pinagpala ang mga aso kahit ang iba‘y mukhang estupido ang ilan ay masarap na estopado sa mundong planeta ng mga tao.sana‘y makita ko na sa lambak ng kaluluwa sa gilid ng pader ng mga alaala ang pamumukadkad ng mga bulaklak ng gumamela! P inagp ala An g Aso Sa J up iter May 29. tumutulong sipon. sinasabon. pinababango hinihimas. pag-ihi‘y sinusubaybayan pagdumi‘y binabantayan pinupulot ibinuga ng puwit isisilid sa supot na plastik kung maaari‘y magiliw na sahurin utot. mahal na mahal nila ang mga aso pinaliliguan. hinahalikan magdamag na kasiping sa higaan.

inaadobo sa marangyang kusina ng mga dorobo lalo‘t kalaban ng inhustisya lalo‘t nagmimithing mabago na ang lipunang mapagsamantala! sa jupiter. ano. anong pait di lamang aso ang pinapatay. binasbasan ang mga aso ng mapagpalang grasya‘t milagro di gaya ng masang nalunod sa dusa sa sinisintang la tierra pobreza mga robot sa asyenda mga robot sa pabrika mga anak nagbubungkal ng basura mapalad na kung galunggong ilang subong kanin at bagoong ang lantakan ng pamilya sa maghapon. huwag kaming pagsabihan mga pinuno ninyong kasapakat . mga nilikhang jupiteriano kami bang tao‘y mahal din ninyo tulad ng inyong mga aso? o baligtad ang utak ninyo ang silangan ay kanluran ang umaga‘y gabi naman ang puso‘y nasa bumbunan ang tao‘y robot lamang? ako po‘y simpleng tao lamang at simple din ang aking buhay hangad ko‘y hustisya sosyal lamang para sa masang sambayanan! o.lalo na ang dayukdok na masa sa pinakasisintang la tierra pobreza? sa lupain kong inulila ng ligaya anong lungkot. kinakatay pati tao‘y inaatado. taong nandayuhan sa jupiter huwag kang hangal.

diyos ama.ng mayaman at gahaman ay amin ding mahal na mahal sila‘y amin ding mga aso sumisinta sa dikta nami‘t gusto ipagkanulo man kayo at ipako sa kalbaryo! Mag wa wakas Di n An g N agha har ing -Uri May 27. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. magwawakas din ang imperyo at pagiging diyos ng naghaharing-uri… sa sementeryong kabukiran at asyenda sa kabaong na pabrika at empresa sa morgeng simbahan at kapilya demonyo! impakto! santa maria. madudurog din. madre de dios… sa bawat pihit ng granahe sa bawat baon ng turnilyo sa bawat pakong minartilyo sa bawat nilagaring tabla at inihulmang bisagra sa bawat ibinuhos na semento sa bawat gusaling dinisenyo demonyo! impakto! naririnig ko ang langitngit ng mga ngipin ang singasing ng hininga at atungal ng binalumbong bituka naliligis tuloy ang utak ko sa oda ng dalita‘t dusa. diyosa espiritu santa… . diyos anak. Ordonez (Tula) demonyo! impakto! sa tierra pobreza.

sa bawat kagat ng araro sa bukid na tinamnan sa bawat hagkis ng machete sa masukal na damuhan at malawak na tubuhan sa bawat lupaing binungkal demonyo! impakto! por dios por santo… nakikita ko ang bumubukal na pawis sa noo at pagdausdos sa sentido ang paggapang sa dibdib at tiyan ang paglalandas sa gulugod at paglulundo sa kuyukot o. diyos ni abraham… agua benditang ihihilamos sa singit at bayag ng indio nabubutas tuloy ang puso ko sa ulos at taga ng pang-aabuso! demonyo! impakto! magwawakas din ang naghaharing-uri kuta ng pang-aalipi‘y mapupulbos din… sa di malipad-uwak na asyenda maninikluhod din ang mga don at donya hahagulhol din ang mga panginoon sa mga pabrika at empresa mamumulaklak din ang mga talahib sa dalisdis at talampas ng kabundukan sa tumana‘t sabana ng kapatagan sunugin man nang sunugin at abuhin parang phoenix na mabubuhay at muli‘t muling magbabanyuhay at sa lawiswis ng sumisikdong habagat muli‘t muling iindak ang puting bulaklak di mananatiling bulag ang mga alipin pagpitada ng rumaragasang umaga .

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.sa tierra pobreza demonyo! impakto! bibingihin ang mga diyus-diyosan ng lagunlong ng matinis na trumpeta at kalansing ng naputol na kadena! T ap o s Na Ang P ista‘t Ka r nab al May 18. Ordonez (Tula) natapos na ilang araw na pista sa tierra pobreza pinagpahinga na sa simbahan mga santo at santa nalustay na multi-bilyong piso ng mga juan at juana kailan uli ang susunod na pista? giniba na tanghalan ng kahangalan ng ilusyon at kasinungalingan nagsara na beto-beto sa peryahan itinupi na telong asul ng karnabal hangal na mga payaso‘y wala na mala-tipaklong na sirkero‘y umalis na anino ng salamangkero‘y di na makita nasaan na ba sila? naglakbay ba sa ibang planeta? nagwakas na ang karnabal sa tierra pobreza tsubibo ng panghihilo‘y binaklas na usok na lamang apoy ng buladas naluoy na bulaklak ng palabas gabundok ngayon ang basura tinanggal na banderitas sa kalsada polyeto‘t kartolina sa plasa .

retratong dikit-dikit sa kuryente paskel na binakbak sa pader at poste kartelon at tarpulinang hinablot ng masa ginawang piring sa mata ng dinding ginawang trapal sa bintanang nakanganga naging palda ng barungbarong at dampa o naging salawal at panty kung katsa ng gusgusing mga hijo y hija de puta sa nakadipa‘t nagsalabat na eskinita. balik-tabas ng tubo sa malawak na asyenda ang laksang sakada balik-sagwan sa dibdib ng dagat mangingisdang dilim at lamig ang yakap . talagang ganyan sa tierra pobreza tuwing pista lamang sinusuyo‘t inaaliw ang masa huwag nang asahan ang laksang ligaya pagkatapos ng multi-bilyong pisong pista balik-pasada sa gubat ng mga kalsada kampon ng mga johnny pantera balik-banat buto manggagawa sa pabrika balik-araro sa bukid na di kanya hukbo ng mga magsasaka balik-hawan ng damo. namalikmata bata-batalyong masa sa nagdaang pista sa tierra pobreza muling isinakay sa hangin ang pangarap pinalipad sa balumbon ng alapaap pilit na inahalik sa maputlang buwan at baka marinig na ng diyos ni abraham kukumutan na kaya sila ng kaluwalhatian? ilang ulit na silang naglitanya tuwing pista sa tierra pobreza ilang ulit na silang lumunok ng ostiya nagrosaryo‘t nagnobena ilang ulit na silang sumawsaw sa agua bendita ilang ulit na silang naghosana para makalaya sa hirap at dusa.

isang latang sardinas listahan ng isang kilometrong utang iaalay sa pamilyang naghihintay. nasaan na ang mga payaso‘t sirkero‘t salamangkero matapos ang pista‘t karnabal sa tierra pobreza? nagdaraos naman sila ng sariling pista sa mansiyon ng saya‘t ligaya nagpapakalunod sa pawis at dugo ng masa nginangasab ang tiyan at dibdib ng bayan sa mesa ng pribilehiyo‘t kapangyarihan kailan naman kaya. o diyos ni abraham.isang kilong bigas. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. aataduhin ang kanilang mga katawan ng mga biktima ng kanilang panlilinlang? kailan magdaraos ng sariling pista sa tierra pobreza mga alipin ng pagsasamantala? Kab ayo n g Asend er o April 28. Ordonez (Tula) tatlumpu‘t walong milyong piso presyo ng kabayo ng babaing anak ng asendero nuwebe pesos at singkuwenta sentimos pawis na idinilig ng sakada‘t magsasaka sa tubuhan at kabyawan ng asyenda nuwebe pesos at singkuwenta sentimos dugo ng brasong naging katas ng talatalaksang tubo sa asukarera sabi nga ni antonio jacinto ng angola: ―sa malawak na lupaing iyon ay bihirang umulan pawis ng aming noo ang nagdidilig sa tubuhan… .

kristi eleyson kristo pakinggan mo po kami diyos ama sa langit diyos anak na tumubos sa sanglibutan diyos espiritu santo santa maria santang birhen puno ng mga birhenes ina ng grasya ng diyos tone-toneladang asukal nalilikha namin para sa asendero gabutil lamang ng hamog ang asukal ng namumutla naming tabo ng kape sa giniginaw at nananangis na umaga sinong diyos ang tatawagin pa maisabaw man lamang sa kanin at malasahan ng gilagid at dila pulot na espesyal na may gatas pa yata para sa kabayo ng babaing pinagpala? .‖ nuwebe pesos at singkuwenta sentimos lamang iyon kada araw at milagrong maragdagan pa sa kabila ng nag-aalab na protesta. marinig pa kaya ng kanilang patron sa altar ng dusa ang laksang nobena? maulinigan pa kaya ng diyos ni abraham inusal nilang mga decenario para sa namayapang kapwa sakada na halos hangin lamang at dusa ang nagkarambola sa bituka? milyong ulit na rin silang nagrosaryo pero di narinig maging ng kabayo kyrie eleyson.sa malawak na lupaing iyon matataas na ang mga tubo dugo ng aming katawan ang katas ng mga tubong iyan.

nagdarasal ang dampang kugon sumisigaw utak ng sakadang si pedro paano pa nga ba siya mangangabayo sa bagong ligo sa posong bukid ng kasuyo? tatlumpu‘t walong milyong piso presyo ng kabayo ng babaing anak ng asendero kabayong kapag medyo matigas ang ulo umaalma‘t tinatamad sumunod sa amo agad na magiliw na hihimasin susuyui‘t hahalikan pati nguso kapag bahagyang bumahin-bahin natutuliro‘t nagkukumahog ang beterinaryo kung anu-anong bitamina‘t gamot isasaksak agad at isusupalpal sa kabayo. kutsara‘t kopita… sa takipsilim pag-uwi ng sakada halos gumagapang na kung umakyat sa nakadipa‘t mababali nang mga baytang ng binubukbok na hagdang kawayan… nakaluhod. .tatlumpu‘t walong milyong piso halaga ng kabayo ng babaing anak ng asendero kabayong tinuruang magilas na lumakad magmartsang parang heneral ng hukbo sintulin ng kotseng porsche at ferrari ng asendero kung tumakbo habang uugud-ugod sa tubuhan at kabyawan ang sakadang si pedro kabayong tinuruang lundagin hilera ng mataas na barandilya sa larong pangmilyonaryo‘t elitista equestrian ng mga nakapasak sa nakatatakam na puwit at mapang-akit na bungangang pinakikipot gintong tenidor.

nuwebe pesos at singkuwenta sentimos presyo ng sakada‘t magsasaka sa asyenda kapag umalma‘t nagprotesta dudukutin. lalatiguhin kung minsa‘y pauulanan pa ng bala nang malagutan na ng hininga di maibili ng kahit ataul na palotsina… mabuhay man sa kadadasal ng mga kasama o sa paghihilamos ng agua bendita di naman makatikim ng kahit decolgen at aspirina… kyrie eleyson. 1 9 April 10. bubugbugin. kristi eleyson kristo pakinggan mo po kami diyos ama sa langit diyos anak na tumubos sa sanglibutan diyos espiritu santo santa maria santang birhen puno ng mga birhenes ina ng grasya ng diyos tubusin mo na po kami sa dusa iligtas mo po kami sa mga disgrasya nang di alayan ng decenario ng mga kasama… o. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) . diyos ni abraham hahawakan na namin ang espada ni san miguel upang di tubuhan lamang ang tabasin at putulin kailan bubutasin ng punglo ang ulo ng tatlumpu‘t walong milyong pisong kabayo ng babaing anak ng asendero para ang espesyal na pulot naman nito isaksak sa lalamunan ng bunso at magliwaliw sa wakas sa bituka ng dayukdok naming pamilya? Rahi ma J amal.

tatlong buwan nang nasa morge sa ospital ng saif obaidullah sa ras al-khaimah ang bangkay ni rahima jamal labing-siyam na taong gulang nang lagutan ng buhay matapos alilain ni mohammad sala sultan labis na napinsala ang ulo namuo ang dugo sa nabasag na bungo di malaman kung binambo ng amo o ilang ulit na iniuntog sa semento dahil tumangging maging kabayo. tatlong buwan nang nasa morge sa ospital ng saif obaidullah sa ras al-khaimah ang bangkay ni rahima jamal di maiuwi sa mindanaw maiyakap man lamang sa kalansay ng punong kabalyero mabenditahan man lamang ng sampagita‘t ilang-ilang .kalansay na nakatingala sa langit ang punong kabalyero wala ang naglalagablab na mga bulaklak berde pa iyon noong enero pero ngayo‘y tinakasan ng mga dahon hinipan at itinaboy sa naninilaw na damuhan ng nilalagnat na marso at abril di na makikita ni rahima jamal ang muling paghihilamos ng dugo ng punong kabalyero di na maririnig ang musika ng dasal sa bawat takipsilim sa lupang binaog ng pambubusabos di na malalasap ang lamukot ng durian ang tamis-asim ng pinya‘t dalandan.

ilan na ba ang rahima jamal na ikinalat na parang layak ng buhawi ng dalita‘t inhustisya nandayuhan saanmang sulok ng planeta makatakas lamang sa bartolina ng mga pangarap sa tierra pobreza? nagdurugo tuloy ang utak ko tuwing lumalangoy sa mga ugat nito ang lahat ng rahima jamal sa mundo nag-aalimpuyo tuloy ang sirit ng dugo tulad nang agasang walang humpay at mamatay si elham mahdi shuee ang dose anyos na dalagitang yemeni . nakahimlay pa rin sa morge si rahima mahimbing namang natutulog ang buratserong konsul na pilipino katalik sa pangarap ang birhen ng antipolo sa palasyo naman ng mga indio ngiting-aso si gloria arroyo nilalaro sa isip pagkapit-tuko sa puwesto sino ba si rahima jamal? alila lamang mula sa mindanaw di naman anak ng dugong bughaw o apo man lamang ng ―mararangal‖ sa gobyerno bakit pasasakitin ang bumbunan di man maiuwi ang kanyang bangkay? bumulwak sana ang habag sa puso ng emir ni sheik saqr bin mohammad al-qassimi baka siya na lamang ang pag-asa upang makauwi sa wakas si rahima sa tierra pobreza. kugon at damong-ligaw.maalayan man lamang ng galyetas at biskotso bago ihatid sa huling hantungan sa gubat ng amarillo‘t cadena de amor ng makahiya.

juli at maria clara pahintulutang uminom ng pildoras ang mga hija tulad ng mga madre noong dekada sisenta sa giyera-patani sa dating belgian congo upang gahasain man ng mga sundalo di lumobo ang tiyan magkumot man ng abito pero por dios por santo. Deira. opisyal nilang peryodiko doon.na sapilitang ipinakasal kahit bubot pa ang katawan at puri tatlong araw lamang.) Hij o y Hij a d e P uta March 30. noong Abril 16. que barbaridad. anak ng indio… ano ang birtud mo para hadlangang buntisin ka ng banal na espiritu? . damaso at camorra sa harap ng europeong mga santo at santa humahagulhol ang mga pia alba. Dubai. Ordonez (Tula) hijo y hija de puta. at inilathala sa espesyal na edisyon ng Dakilang Migrante. caramba! di pa tapos ang panahon ng mga padre salvi. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. caramba! di ka madre at hinulma lamang sa obaryo ni petrang kabayo. tatlong araw lamang makaraan ang marahas na pulot-gata sumabog ang kanyang bahay-bata inulila ng hininga sa ospital ng hajja mapalad si elham mahdi shuee kaysa banyagang mga rahima jamal di na kailangang iuwi pa sa yemen ang parang yelo niyang bangkay kailan naman iuuwi ang embalsamadong mga rahima sa tierra pobreza? (Binasa ni Yuri Cipriano. bise-presidente ng Migrante-United Arab Emirates. 2010 sa kanilang pangkalahatang asamblea sa Samaya Hotel.

hijo y hija de puta. hijo y hija de puta. huwag kang magkokondom hija de puta. caramba! ayokong marinig ngayon sa inyo kundiman ng tagulaylay ng pagsuyo at lirika ng luha ng dalamhati‘t pagkabigo di ko kayang kulungin sa mga palad alon ng karalitaan sa bukid at kanayunan o ang ipuipo ng dusa sa bayan at kalunsuran huwag isampal sa akin ang maputlang buwan o bulagin ako ng bilyong bituin hijo y hija de puta.hija de puta! magagalit ang kabanal-banalang santo papa isusumpa ka ni monsignor sgreccia parang kababaihang kosovar noong dekada nubenta sa kasagsagan ng digmaan laban sa serbia hijo y hija de puta. caramba! ayokong marinig ang koro ng ave maria sa pulpito at sakristiya iparinig na lamang sa akin ang kadensa ng martsa ng laksa-laksang mga paa sa sementadong lansangan ng mendiola iparinig sa akin ang singasing ng pulbura . caramba! kumutan na lamang ng amihan ang buo kong katawan habang naglalamay sa karimlan. caramba! huwag pigilan ang pagliliwaliw ng semilya bayaang maglambada sa bahay-bata ng ina hanggang umuha‘t wisikan ng agua bendita hijo de puta. huwag kang mag-IUD at pildoras ipahid na lamang sa sutana ang likidong pumiglas at tumagas sa puerta at maglitanya ng sanlaksang rosaryo baka maging tiyanak pa sa kampanaryo at magtawag iyon ng milyong deboto.

hijo y hija de puta ng mga padre salvi. halika… hijo y hija de puta… caramba! kasama ng malayang mga langay-langayan kawit-bisig. damaso at camorra sa harap ng europeong mga santo at santa humahagulhol ang mga pia alba. hijo y hija de puta sa bawat kuta ng uring mapagsamantala! hijo y hija de puta sa pamumulaklak ng mga talahib sa kaparangan at nagsalikop na sabana halina. hijo y hija de puta ng mga diyus-diyosan sa hacienda ng mga panginoon sa pabrika at empresa nakabilanggo pa rin tayo. magkayakap-diwa nating tatahakin sa mahamog mang umaga o pusikit na karimlan sa alimpuyo ng dugo at lagablab ng apoy sa saliw ng musika ng kulog at kidlat lansangan ng ating katubusan at ligaya! Hij o y Hij a d e P uta March 30. hijo y hija de puta ng mga taft at harrison at obama busabos pa rin tayo.sagitsit ng mga punglo at himno ng mga bomba kaluluwa ko‘y matagal nang nakabartolina nagdurugo sa latigo ng inhustisya‘t pagsasamantala alipin pa rin tayo. damaso at camorra unggoy pa rin tayo. Ordonez (Tula) hijo y hija de puta. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. caramba! di pa tapos ang panahon ng mga padre salvi. juli at maria clara pahintulutang uminom ng pildoras ang mga hija tulad ng mga madre noong dekada sisenta sa giyera-patani sa dating belgian congo .

huwag kang mag-IUD at pildoras ipahid na lamang sa sutana ang likidong pumiglas at tumagas sa puerta at maglitanya ng sanlaksang rosaryo baka maging tiyanak pa sa kampanaryo at magtawag iyon ng milyong deboto. que barbaridad. caramba! ayokong marinig ngayon sa inyo kundiman ng tagulaylay ng pagsuyo at lirika ng luha ng dalamhati‘t pagkabigo di ko kayang kulungin sa mga palad alon ng karalitaan sa bukid at kanayunan o ang ipuipo ng dusa sa bayan at kalunsuran huwag isampal sa akin ang maputlang buwan o bulagin ako ng bilyong bituin hijo y hija de puta. . anak ng indio… ano ang birtud mo para hadlangang buntisin ka ng banal na espiritu? hija de puta! magagalit ang kabanal-banalang santo papa isusumpa ka ni monsignor sgreccia parang kababaihang kosovar noong dekada nubenta sa kasagsagan ng digmaan laban sa serbia hijo y hija de puta. caramba! di ka madre at hinulma lamang sa obaryo ni petrang kabayo. caramba! huwag pigilan ang pagliliwaliw ng semilya bayaang maglambada sa bahay-bata ng ina hanggang umuha‘t wisikan ng agua bendita hijo de puta.upang gahasain man ng mga sundalo di lumobo ang tiyan magkumot man ng abito pero por dios por santo. hijo y hija de puta. huwag kang magkokondom hija de puta. caramba! kumutan na lamang ng amihan ang buo kong katawan habang naglalamay sa karimlan.

caramba! ayokong marinig ang koro ng ave maria sa pulpito at sakristiya iparinig na lamang sa akin ang kadensa ng martsa ng laksa-laksang mga paa sa sementadong lansangan ng mendiola iparinig sa akin ang singasing ng pulbura sagitsit ng mga punglo at himno ng mga bomba kaluluwa ko‘y matagal nang nakabartolina nagdurugo sa latigo ng inhustisya‘t pagsasamantala alipin pa rin tayo. magkayakap-diwa nating tatahakin sa mahamog mang umaga o pusikit na karimlan sa alimpuyo ng dugo at lagablab ng apoy sa saliw ng musika ng kulog at kidlat lansangan ng ating katubusan at ligaya! Nasaan Si Svet lana T ar asko va? March 23. hijo y hija de puta ng mga taft at harrison at obama busabos pa rin tayo.hijo y hija de puta. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. hijo y hija de puta sa bawat kuta ng uring mapagsamantala! hijo y hija de puta sa pamumulaklak ng mga talahib sa kaparangan at nagsalikop na sabana halina. halika… hijo y hija de puta… caramba! kasama ng malayang mga langay-langayan kawit-bisig. hijo y hija de puta ng mga padre salvi. damaso at camorra unggoy pa rin tayo. hijo y hija de puta ng mga diyus-diyosan sa hacienda ng mga panginoon sa pabrika at empresa nakabilanggo pa rin tayo. Ordonez (Tula) .

Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria wala na ang halimuyak ng mainit na tsaang vanilla wala na ang mesita kung saan isinusulat ang mga linya ng pangungulila at pakikibaka wala na ang siniserang himlayan ng naupos kong mga sigarilyo wala na ang malaking kuwadro ng ipinintang eksena ng Rebolusyong Bolshevik sa Rusya wala na ang kalantog ng kopita ng vodka nasaan na kaya si Svetlana Taraskova? nasaan na kaya ang malalim niyang mga mata na nilalanguyan ng matulaing mga alaala ng parang bulak na dagat ng niyebe sa mga lansangan ng Moscow kung saan pinagulong na parang piso pinutol na ulo ng kanyang Lolo ng berdugong sundalo ng mga Romanov sa paglalagablab ng apoy ng paglaya sa maunos at kumikidlat na panahon ng mga Tsar Nicholas at Tsarina Alexandra? Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria pero naroroon pa rin tindahan ng mga traje de boda isa kaya sa mga iyon ang isinuot na ni Svetlana Taraskova? o nagbalik siya sa Rusya dahil ayaw palamon sa bituka ng Amerika? di gaya ng maraming Juan at Juana na kulturang Amerikano na at waring di na maalaala .

Nasaan na si Svetlana Taraskova? kapiling kaya siya ng mga Pancho Villa at Emiliano Zapata . Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria nasaan na si Svetlana Taraskova? Sa maraming umagang sinasamyo ko halimuyak ng tsaang vanilla ilang ulit kong narinig sa kanya maalab na pagmamahal at pangungulila sa bansang himlayan ng sanlaksang alaala pinalangoy niya rin sa aking tsaa sa loob ng maraming mahalumigmig na umaga sina Vladimir Ilyich Ulyanov o Lenin at ibang nakaukit na bayani ng Rebolusyong Bolshevik ng Rusya isinaysay ang mga buhay at obra ng dakilang mga manunulat ng lupang sinilangan mga Tolstoi at Gorky at Dostoevsky mga Chekov at Pasternak at Turgenev di gaya ng mga Juan at Juana doon na walang kilala kundi sina Cristeta at mga sikat na artista sa pelikula gayundin ang mga nabuntis na o tinorotot ng asawa.kabundukan ng Cordillera kabukiran ng Bulakan at Nueva Ecija karagatan ng Batanes at Sulu at lalong banyaga sa alaala mga Andres Bonifacio mga Lorena Barros o Tanya Domingo o iba pang buhay ay inialay para sariling bansa‘y magbanyuhay at maghari demokrasyang tunay at lantay na hustisya sosyal.

Ordonez (Tula) sa bayan ni juan mortal na kasalanan ang maging makabayan baka pulutin ka sa kangkungan o saanmang basurahan lasug-lasog ang katawan utak at mukha‘y pinagpipistahan ng mga langaw at langgam baka di ka na rin makita kailanman kapag isinilid sa dram sementuhan at ipalamon sa pusod ng karagatan. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.o katalik nina Simon Bolivar at Che Guevara? o kasamang naglalakbay nina Goyo del Pilar at Jacinto o nakikipagpiging kina Ho Chi Minh at Mao? Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria pero naroroon pa rin tindahan ng mga traje de boda dumadaluhong sa gunita si La Gloria at malinaw kong nakita sa balintataw naghihimagsik mukha ni Svetlana Taraskova nasaan na nga ba siya? Sa B ayan Ni J ua n February 12. sa bayan ni juan… pakatandaan huwag kang magsasabi ng katotohanan basta paniwalaang umuunlad ang kabuhayan kahit lugaw at asin ang nagliliwaliw sa bituka ng maraming mamamayan dumarami man nagkakalkal ng basura para magkalaman ang tiyan milyun-milyon man damit ay basahan .

.bata-batalyon man palaboy sa lansangan mga parke‘t damuhan man ang himlayan o nagtitiis paalipin sa banyagang bayan basta isiping mahalimuyak ang buhay sa bawat pagsikat ng araw sa bayan ni juan ugaliing itaas ang mga kamay maghosana sa kaitaasan maghaleluya sa mga diyus-diyosan laging may glorya daw sa bayan ni juan. sa bayan ni juan huwag mong isasaysay sa sambayanan hokus pokus at kahiwagaan ng kung anu-anong pandarambong sa pondo ng bayan huwag palalabasin sa lalamunan inhustisya‘t kasuwapangan ng iilang hari-harian sa lipunan baka dila mo‘y hiwain mga ngipi‘y lagariin pati mata ay dukitin iturnilyo mga labi‘t pasabugin. sa bayan ni juan huwag na huwag makipagkaisa sa mapagpalayang adhikain ng manggagawa‘t magsasaka huwag makipagtaling-pusod sa masa sa uring alipin at ibinartolina ng balintunang sistema huwag kang sasama sa kanilang sagad-langit na protesta laban sa uring mapagsamantala babansagan kang subersibo‘t terorista banta sa seguridad ng republika. sa bayan ni juan malupit mga senturyon ng unano .

kaya huwag matigas ang ulo kapag dinampot ka‘t pinalad na ikalaboso at hindi naging desaparecido bababuyin ka ng mga utak-kurtado paaaminin kang rebelde laban sa estado ingungudngod ang mukha mo sa mataeng inodoro hubo‘t hubad kang pahihigain sa bloke ng yelo pipilitin kang uminom nang uminom ng tubig na naninilaw sa mikrobyo hanggang pumintog nang pumintog ang tiyan mo saka biglang tatadyakan ng demonyo di ka titigilan kapag di umaamin sa nilubid na mga kasalanan bayag mo‘y kukuryentihin isasaksak sa titi mo bagong sinding palito ng posporo o bibigtihin ng kuwerdas ng gitara lupaypay na ulo nito o diyos ni abraham malilibog ang senturyon ng unano kung babae kang isinalampak sa kalaboso lalaruin ang suso‘t kiki mo saka kakabayuhin ka nang husto matapos laspagin ang puri mo at hingal-aso ang berdugo iiwan pang nakapasak sa ari mo anumang boteng nakatuwaan nito. talagang ganyan sa bayan ni juan dinuduhagi‘t sinisikil ang mga makabayan ipinagkakait ang demokratikong proseso mapapalad lamang ang basalyos ng unano at kauri nilang salabusab at tuso mga payaso‘t sirkero .

Ordonez (Tula) salamat sa mga oda sa halimuyak ng bungkos ng mga salita salamat sa pumpon ng mga bulaklak ng pangungulila at pakikiisa ng mga fudge tajar at kislap alitaptap . sa bayan ni juan… talagang ganyan mortal na kasalanan ng masang sambayanan ang maging makabayan at maghayag ng sagradong katotohanan pero di habang panahong laging ganyan sa bayan ni juan naglalagablab na ang liwanag sa silangan bumabangon na sa dilim ng nagdaang gabi ang mga alipin upang sa wakas mga sarili‘y palayain! Mula Ka y T an ya January 25. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.mga batikang salamangkero nilalaklak nila ang dugo ng bayan nilalamon ang laman ng mamamayan sa paulit-ulit na pagtatanghal sa karnabal ng kasinungalingan isasakay sa ruweda ng panlilinlang hinihilong masang sambayanan iduruyan sa ilusyon ng huwad na kaunlaran at doble-karang katarungan talagang ganyan sa bayan ni juan ang taksil sa pambansang kapakanan at interes ng kumain-diling mamamayan silang mga tulisan sa kalunsuran silang nagpipista sa mesa ng kawalang-hiyaan may lakas ng loob pang mangalandakan na sila‘y lantay na makabayan.

salamat mga kasama huwag ikalungkot ang aking paglisan hindi ako nawawala madarama ninyo ang labi ko sa halik ng hangin sa inyong mukha maririnig ninyo ang tinig ko sa dagundong ng mga protesta sa mga lansangan at eskinita laban sa inuuod na sistema. hindi ako nawawala mga kasama huwag itangis ang pagkakalayo sa batis ng mapagpalayang mga layunin mukha ko‘y masasalamin sa bawat pintig ng puso ng mga inalila sa bukid man sa kanayunan o pabrika sa kalunsuran pag-ibig ko‘y madarama sa kalyo sa palad ng manggagawa ako‘y masasalat sa anghit sa kilikili ng magsasaka ako‘y malalanghap.ng mga kapusod sa hilahil at dusa ng masa ng mga kadugo sa pakikibaka. magkasama pa rin tayo mga kasama alalahaning di nasasayang ang anumang buhay . lagi‘t lagi akong naririyan sa dibdib ng mga kapanalig sa pakikibaka kasama akong umiindak ng mga talahib na namumulaklak kasama ako ng mga hamog sa damuhan kasama ako ng bawat uhay ng palay kasama ako ng langay-langayan kasama ako sa paglalamay ng nagkakaisang hanay kahit alitaptap ang tanging ilaw sa pusikit na karimlan.

Ordonez sana‘y di na magsalubong ang aming landas sa bangketa man ng raon at avenida lalo na sa lansangan ng protesta at liwasan ng progresibong mga ideya sana‘y di na muling magkasalo sa mesa ng ideolohiya at pag-usapan pa ang pambansang katubusan o dignidad ng masang sambayanan ayoko nang makita ang mga putang‘na! ayoko na silang makita silang matapang na mandirigma sa panahon ng diktadura silang nangalandakan ng pagkalinga sa masa silang pambansang pagbabago ang ninasa . salamat sa mga oda mga kasama salamat sa mahalimuyak na pag-alaala salamat sa kamanyang ng pagpapahalaga magkalayo man ang ating mga katawan magkakaugnay pa rin ang ating mga ugat magkadugo‘t nagkakaisang-diwa sa paglalagablab ng apoy ng paglaya! Ayo ko Nang Ma kita An g Mga P utang ‘na ! December 26.sa masang sambayana‘y inialay huwag bayaang tupukin ng kidlat ang ating pagmamahal sa bayang dibdib nati‘t tiyan angkinin man ng lupa ang ating laman dugo tayong di titigil sa pananalaytay sa bawat ugat ng paghihimagsik sa inhustisya‘t kabusabusan diwa tayong patuloy na maglalakbay para mapairal ang hustisya sosyal diwa tayong patuloy na kakampay upang bansa‘y magbanyuhay. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L.

ayoko nang makita ang mga putang‘na baka tumalim ang dila biyakin mga dibdib nila‘t tiyan tadtarin ang atay at puso paluwain ang bituka dukitin ang mga mata putulin ang mga kamay at paa ataduhin ang mga bangkay ipataba sa palay . ayoko nang makita ang mga putang‘na ano pa ang karapatan nila kundi bolahin na lamang ang masa? magkunwaring may paninindigan pa umastang prinsipyo‘y di lumuluhod sa pera? ang mga putang‘na ngayo‘y mandurugas pa tindero ng kasinungalingan sa palengke ng lipunan para makapanlinlang sa busabos na masang sambayanan bentador pa ng pambansang kapakanan sa pasilyo ng kapangyarihan magkamal lamang ng grasya‘t yaman kahit mabuhay sa kahihiyan.silang noo‘y nakibaka pero ngayong makaamoy ng limpak-limpak na kuwarta lahat-lahat ay ibinasura naging tagapagtaguyod pa ng inhustisya‘t pagsasamantala sa balintuna‘t inuuod na sistema arogante na kung magsiporma kala‘y mundo‘y kanila na gayong lalamunin din sila ng lupa o sa krematoryo‘y gawing abo na.

‖ . Gaya ng maraming hunyangong pulitikong nakaugalian nang sangkalanin ang ―paglilingkod sa bayan‖ kahit. ayoko na… maglalagablab lamang ang utak susulak ang dugo sa mga ugat babaligtad ang sikmura sa alingasaw ng katawan nila di ko sila matatagalang pagmasdan o kahit sulyapan man lamang mga huwad na makabayan mga kampon ng kasakiman mga manlilinlang kuwarta lamang pala ang katapat ng kanilang yabang at paninindigan. Ordonez (Kolum) LALONG LUMIIT sa mata ng opinyon publiko ang pagkatao ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo nang maghain siya ng kandidatura sa pagka-kongresista ng Ikalawang Distrito ng Pampanga. ayoko na silang makita. sa katotohanan. lalo na para sa kanyang mga kabalen sa naturang distrito. impluwensiya‘t sangkatutak na mga pribilehiyo ang pinanggigigilang yakapin nang husto. idinahilan ni La Gloria na ―matapat‖ pa rin niyang layuning ipagpatuloy ang serbisyo publiko. ngayong magwawakas na ang pamamayagpag niya sa poder bilang Presidente ng tinatawag niyang ―Matatag na Republika. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L.o isabog sa lupang binaog ng mga alagad ng pambubusabos. ayoko nang makita ang mga putang‘na lalamunin din sila ng lupa o sa krematoryo‘y maging abo na magbabanyuhay pa rin ang pag-asa ng masa sa patuloy na pakikibaka hanggang lipuna‘y mabago na mapairal tunay na hustisya‘t demokrasya mapupulbos din ang uring mapagsamantala ang mga putang‘na! Sugap a sa Kap ang yar iha n December 4. ang pagkasugapa lamang sa kapangyarihan.

impluwensiya. ipapapatay ang mga magsasaka kapag sinabing ipatutupad ang reporma sa lupa o magpapakalunod kaya sa korupsiyon kapag ipinangakong susugpuin ito. sa anumang paraan. bukod pa bilang Bise-Presidente noon — lalo lamang dumami ang nagdududang ang pagkandidato niya bilang kongresista ay bahagi ng isang makasariling planong mangunyapit habang-buhay. yumabong at lumaganap ang mga dinastiyang pampulitika. hinihingi ng pagkakataong umalis na sa Malakanyang si La Gloria ngayong kumandidato na siyang kongresista. legal naman at lehitimo niyang karapatang tumakbo sa higit na mababang puwesto — senador man o kongresista. binigyang-diin ng kanyang mga kritiko. sa nakababaliw na kapangyarihang pampulitika. nagagawa pa nilang magpakamatay. mahirap tuloy paniwalaan agad ang ipinangangalandakan ng mga salamangkero at tambolero ng Malakanyang. Kung minsan. sa kabilang banda.Bagaman binibigyang-diin ng mga tambolero ng Malakanyang na taos sa puso ni La Gloria na paglingkuran pa diumano ang sambayanan — kahit siyam na taon na siyang naging Pangulo ng Republikang Mamon. sa ngalan din ng delikadesa. Kahit hindi na nga siya puwedeng kumandidato ngayon bilang Presidente. hindi kailanman maaari silang itulad sa mga opisyal ng bansang Japan na nagbibitiw agad sa puwesto kahit miyembro lamang ng kanilang pamilya ang nasangkot sa anumang eskandalo. Ayon sa kanila. gayundin ang iba pang opisyal ng gobyerno na kumakandidato. sa kabilang banda. Sa pagkandidato ngayon ni La Gloria bilang kongresista ng Ikalawang Distrito ng dakilang nasyon ng mga kabalen. Sapagkat kalimitang kabaligtaran ang kahulugan ng mga salitang nagmumula sa bibig ng mga pulitiko. sasalaulain ang batas at demokratikong mga proseso kapag ipinangalandakang pangangalagaan at ipagtatanggol ang katarungan. gobernador man o alkalde o konsehal o maging kapitana de barangay. lalo na nga laban sa mga katunggali sa pulitika. hindi nag-uutos na patayin ang sinumang mga kalaban at mahihigpit na kritiko. Pero. upang hindi nila magamit ang anumang pondo. lumilitaw tuloy ngayon na ang imposible ay maaari nang mangahulugang napakaposible. at iba pa. at iba pa. sino pa nga ba sa naghambalang na mga pulitiko ang may delikadesa? Sabi nga. pribilehiyo at kapangyarihan ng kani-kanilang puwesto laban sa sinuman. puspusang paglilingkuran ang pansariling interes kapag sinabing matapat na paglilingkuran ang bayan. marapat lamang na magbitiw na siya ngayon sa tungkulin at. kung talagang sagad-buto ang pagnanasa niyang makapanatili sa ruweda ng nakasusulukasok na pulitika. isa pa. at dapat lamang asahan. halimbawa‘y asahang kakandidato pa kapag binibigyang-diing di na kakandidato. produkto lamang ng mapaglarong imahinasyon — at walang malinaw na mga batayan — ang . wala na yatang pulitiko sa ilalim ng Republikang Mamon ang hindi naghahangad na manatili sa kapangyarihan habang panahon kaya nga. at lalo na nga kung sila pa mismo ang pinaratangan ng katiwalian. ang delikadesa at palabra de honor ay basahan lamang nila sa pasilyo ng kapangyarihan o pamunas pa ng puwit araw-araw. sa punto ng mga kritiko. Sino pa nga ba sa kanila ang marunong pang magpahalaga sa sariling dangal o dignidad o pagkatao? Malinaw na magkakabalahibo sila at sementado ang mga pagmumukha kaya. Natural. Higit na masama. dahil sa labis na kahihiyan sa publiko. hindi na dapat gawin ni La Gloria ang gayon kung mayroon pa siyang natitirang delikadesa o pagpapahalaga sa sariling dangal at sa dignidad ng pagiging pangulo at.

kung gayon. katunayan. isang malaking kahangalan ang iparatang na hindi magkaka-eleksiyon sa Mayo 10. binigyang-diin ng mga tambolero ng Malakanyang. 5 rin. hindi papayag ang susunod na Presidente ng bansa na magkagayon dahil gumastos ito nang husto at nagpakahirap sa pangangampanya maging Presidente lamang at gagawin nito ang lahat. 2010 at. may imposible pa nga ba sa Pilipinas? Limang buwan pa bago mag-Mayo 2010. kung gayon. kahit sa Maguindanao lamang) at. at inutil ang AFP at PNP na walisin ang nagkalat na pribadong hukbo ng makapangyarihang mga pulitiko — bagaman ipinakikita ngayon ni La Gloria ang ngipin ng batas sa kaso ng kaalyado niyang mga Ampatuan (o pakitang-tao lamang ito?). Marcos. sa kabilang banda. idinakdak nila. Pero wala na ngang imposible sa ilalim ng Republikang Mamon.nilalarong pambansang mga senaryo ng mga palasuri at sumusubaybay sa mala-telenobelang pulitika sa lupain ng mga Indio. na mangunyapit sa pagkapresidente ang Reyna ng Malakanyang sa pamamagitan ng pagdedeklara ng Batas Militar. Sa malao‘t madali. natural. na maging Espiker muna ng Mababang Kapulungan ng Kongreso si La Gloria saka . higit sa lahat ay kung sino nga ang hahalili kay La Gloria sa Malakanyang. kapag pinairal na sa buong bansa ang naturang batas. Matagal nang nabibili ang mga prinsipyo‘t paninindigan. napakadali nang pangatuwiranang kailangan nang ipailalim sa Batas Militar ang Matatag na Republika ni La Gloria (idineklara na nga ito. inaasahang lalaganap pa ang gayong mga karahasan habang papalapit ang eleksiyon dahil pera pa rin at baril at mga mamamatay-tao ang hindi maikakailang hukom ng bawat halalan sa bansang ito. maliban na lamang kung magkudeta ang mulat na sektor ng militar o matagumpay na magrebolusyon ang sambayanan. at marami pang posibleng mangyari. Nariyan na nga ang kasumpa-sumpang masaker sa Maguindanao na ikinasawi ng 57 katao — peryodista ang 31 sa mga ito — bukod pa sa paisa-isang mga pagpatay kaugnay ng nakasusukang pulitika sa iba‘t ibang panig ng kapuluan. hindi naman kaya sumunod ang biglang mga pambobomba sa maraming lugar? (May pambobomba na ngang nangyari sa Jolo nito lamang Dis. Una. 5). Kung magkagayon. gaya nang ginawa noon ng yumaong diktador na si Ferdinand E. na hadlangang maging parlamentaryo ang sistema ng pamahalaan upang hindi mauwi sa bula ang pagigi nitong Presidente. Imposible ba. Dis. halimbawa‘y ang paglaganap ng mga karahasang pampulitika sa iba‘t ibang panig ng bansa. Sapagkat Mafioso at utak-pulbura ang maraming pulitiko. handang-handa na ang tanghalan ng halalan kaya nga nagkukumahog ang Comelec sa mga dapat gawin para sa isang de-makinang (automated) eleksiyon na gagarantiya diumano sa mapayapa. maayos. hindi na basta mapapaknit ang kanyang puwit sa inodoro ng kapangyarihan. Imposible. Pero. dugtong nila. imposible bang mamaniobra ni La Gloria at ng kanyang masusugid na basalyos ang resulta ng eleksiyon pabor sa kanila? Preparasyon ba para sa isang parlamentaryo-pederal-unikameral na sistema ng gobyerno ang pagkandidato ni La Gloria sa pagka-kongresista — tanggapin na ring magkaka-eleksiyon sa susunod na taon — kaya hindi rin imposibleng maging Punong Ministro naman siya sa ilalim ng bagong sistema? Sabi ng mga salamangkero ng naghaharing rehimen. Tanggapin nang suntok sa buwan na ipailalim ang bansa sa Batas Militar. sabi nila. maging karangalan. sa pamamagitan ng limpak-limpak na kuwarta at masaganang mga konsesyon. at malinis na prosesong magluluklok sa poder sa mga susunod na opisyal ng bansa.

Hindi kaya ito ang ibinulong ni Sekratarya Hillary Clinton ng Estado ng Amerika nang makipag-ututang -dila siya kamakailan kay La Gloria? O ang pagbabago sa Konstitusyon ang pangunahing dahilan din kung bakit sinusuportahan ng mga opisyal na Amerikanong dumalaw kamakailan sa Camp Darapanan. Sa ngalan nga ng pagkasugapa sa kapangyarihan. at mapasok pa‘t makalantari maging ang pambayang mga utilidades na dapat na nasa kamay lamang ng mga Pilipino alang-alang sa pambansang seguridad at makabayang ekonomiya. etikal o garapal. lalo namang magbubulid sa masang sambayanan sa kaalipinan at higit na miserableng pamumuhay. hindi na presidensiyal? Sa kawan ng bastardong mga pulitiko. legal o ilegal. wala na ngayong moral o imoral. sino pa nga ba ang hindi nabibili sa tamang halaga? At isaalang-alang din na nanggigigil si Uncle Sam na baguhin nga ang Saligang-Batas upang lalo nitong maisulong ang masiba nitong imperyalistang mga patakaran kung maibabasura na ang mga limitasyong pang-ekonomiyang nagtatakda ng dayuhang pamumuhunan dito para. malabong mangyari kung hindi pederalparlamentaryo ang sistema ng gobyerno? Marami pang masalimuot na mga katanungan ang dapat sagutin at linawin ng naghaharing rehimen kaugnay ng posibleng mga senaryong kinakaharap ng bansa — lalo‘t kaugnay ng pagkandidato ngayon ni La Gloria sa pagkakongresista. 100% makontrol ang mga korporasyon at negosyo. natural at dapat asahan. Ordonez . palabra de honor o dignidad. bukod sa sinasabing masidhi nitong hangaring mangunyapit sa inodoro sa kubeta ng kapangyarihan. at prinsipyo o paninindigan basta nakataya ang masidhing pagnanasang makapanatili sa kapangyarihan mapinsala man ang pambansang kapakanan? Punyeta lamang ang katumbas ng mga iyon. makapagmay-ari na sila ng mga lupain at gusali dito. di nga kasi. sa kabilang banda. Isang bagay ngayon ang hindi na mapag-aalinlanganan: tiyak. ang usapang pangkapayapaan sa pagitan ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) at ng gobyerno tungo sa katuparan ng BJE (Bangsamoro Juridical Entity) na.puspusang isulong na mag-Cha-Cha (charter change) o pagbabago sa 1987 Konstitusyon tungo sa gobyernong parlamentaryo. Ano pa nga ba ang delikadesa‘t kredibilidad. at lalong hindi ikatitigatig ng konsensiya ng mga kinauukulan kung walang patumangga man nilang itambak lamang at bulukin ang sagradong mga bagay sa poso negro ng nakasusuka‘t nakapaghihimagsik na pambansang pulitikang patuloy na kontrolado‘t sinasalaula ng uring mapagsamantala‘t diyus-diyosan tungo sa higit pang kapinsalaan ng bansa na. puspusan at tuluy-tuloy na igigilgil ng mga basalyos ni La Gloria at ng mga tuta ni Uncle Sam ang pagbabago sa Konstitusyon at paiindakin sa Cha-Cha ang payaso‘t sirkerong mga pulitiko — anuman ang mangyari o anumang konsesyon ang isupalpal sa kanilang mga bunganga o gaano mang pera ang ipalamon sa mala-imbudo nilang bulsa — maikamada lamang o maikasa ang mga baraha tungo sa katuparan ng masidhi‘t nakababaliw na makasariling mga ambisyon. magka-eleksiyon man o hindi. Malakan ya n g: Nag hub ad Na November 17. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Sultan Kudarat.

kapalit ni Amboy Gibo Teodoro.. Nang biglang tumuntong sa lupain ng mga Indio kamakailan si Sekretarya ng Estado Hillary Clinton ng Amerika. maghahari ang militarisasyon sa bansa. O bahagi ito ng pakana ng Estados Unidos ng Amerika na kilala nang likas na pakialamero sa kasarinlan o soberanya ng mga bansang gusto nitong panghimasukan. Matatandaan. Ayon nga kay Lito Ustarez. iminungkahi na ni Gonzales na magbuo ng isang gobyernong transisyonal na patatakbuhin ng isang konsehong pamumunuan ng Punong Mahistrado ng Korte Suprema para mag-Cha-Cha (charter change) bago mag-Mayo 10. pangkultura man at. bilang bagong kalihim ng Tanggulang Bansa o DND. ang Reyna ng Malakanyang kung mawala na nga ito sa kapangyarihan. Maliwanag. pangalawang pangulong tagapagpatupad ng KMU (Kilusang Mayo Uno). Jr. pagsamantalahan at pagharian para makapagluklok sa poder ng mga papet na gobyerno at maisulong naman ang mapandambong na imperyalista nitong mga patakaran — pampulitika man. na naghahangad namang maging Presidente ng Republikang Mamon. Cory Aquino (SLN) para mabalangkas agad ang isang bagong Konstitusyon nang hindi na kailangan ang suporta o pagsang-ayon ng makulit na Senado o ng buong Kongreso ng mga payaso‘t sirkero. mga krimen laban sa bansa‘t sambayanan. Ngayon naman. lalo na nga‘t mukhang tagilid nang maigilgil pa ang pagbabago sa umiiral na Konstitusyon. 2010. naghubad na rin ng palda ang Amerika at ibinuyangyang na rin ang labis na pagnanasang mapanatili ang kontrobersiyal na VFA (Visiting Forces Agreement) at mabago ang umiiral na Konstitusyon para maibasura ng . lalo na laban sa mga kritiko ng rehimen at sumasalungat sa mapandambong na kapitalismo at nagsulong din. tinuligsa agad ng makabayang mga sektor ng lipunan na nagmamahal sa kalayaan at nagpapahalaga sa demokratikong mga proseso at mga karapatang sibil ng sambayanan ang pagkakahirang kay Gonzales sa naturang puwesto. noon. Sinasabi ding itinalaga si Gonzales sa naturang puwesto upang tiyakin ang panalo ng masusugid na basalyos ni La Gloria sa darating na sarsuwela ng hunyangong mga pulitiko kung hindi nga tatangkain ng administrasyon na idiskaril ito sa pamamagitan ng pagpapalaganap ng mga karahasan sa bansa upang mapangatuwiranan namang ideklara ang Batas Militar. dadami ang mga desaparecido at. gusto niya ang isang ‖ pamahalaang rebolusyonaryo‖ tulad nang ginawa ni dating Pres. Jr. ―muling binuhay si Adolf Hitler‖ ni La Gloria. layunin nitong mapanatili pa sa poder ang naghaharing rehimen upang mailigtas naman sa naghihintay na santambak na kaso. ―at inaasahang titindi‘t lalaganap ang extra-hudisyal na mga pagpatay. gayundin. pang-ekonomiya (balik-suriin na lamang ang mga ginawa nitong kaguluhan sa Korea at Vietnam. higit sa lahat. Gloria Macapagal-Arroyo ang dati niyang tagapayo sa pambansang seguridad. kaugnay nito.TULUYAN nang naghubad ng palda‘t panty ang Malakanyang at ipinakita na ang lahat-lahat nang italaga ni Pres. isang pulitikong Amerikano noon na mahilig magpakalat ng mapanirang mga propaganda sa mga itinuturing niyang kaaway ng Estado. at sa ibang mga bansa sa Amerika Latina at Aprika). lalo na sa Mindanaw. si Norberto Gonzales.‖ Kilala pa nga si Gonzales bilang reinkarnasyon diumano ni McCarthy. ng maruruming taktika at imbestigasyon sa mga pinaghihinalaan niya lamang na mga Komunista. sa Iraq at Afghanistan. Natural.

na hindi maaaring pirmahan at pagtibayin ang mga dokumentong kaugnay niyon nang hindi muna . at laspagin nila ang pambansang pulitika‘t kabuhayan. noon pang 2008.walang gulugod na pambansang liderato ang mga limitasyong pang-ekonomiyang nakapaloob sa 1987 Konstitusyon na. Anthony Senci (embassy defense minister). Hindi kaya isa ito sa ibinulong at idinikta ni Hillary kay La Gloria kapalit ng mga ipinangalandakang ayuda sa mga napinsala ng mga bagyong Ondoy at Pepeng. una na ang mga Amerikano. ipinangalandakan nila sa mga opisyal ng MILF. na makapagmay-ari na rito ng mga gusali‘t lupain. Kamakailan naman. transportasyon at telekomunikasyon. radyo‘t telebisyon). Maisulong nga lamang ang gayong mga interes. Michael Pignatello (poilitical officer). gahasain. ang lubos nilang pagsuporta at paghahandog ng anumang ayuda sa naunsiyaming usapang pangkapayapaan tungo sa katuparan ng BJE (Bangsamoro Juridical Entity) na mapanlinlang na inilawit-lawit noon ng mga negosyador ng gobyerno gayong alam na alam naman nila. 1946 ang kinulimbat nitong kasarinlan ng bansa. na kalantariin. kina Ebrahim Murad at Ghazali Jaafar. lalo na ang likas na mga kayamanan nito. bigla ring sumulpot doon ang ilang opisyal ng Embahada ng Amerika dito — sina Leslie Basset (charge d‘affairs). bukod sa iba pang ipinangakong anumang tulong sa naghaharing rehimen para matiyak na isa na namang papet ni Uncle Sam ang susunod na hahalili kay La Gloria kung hindi na ito patuloy na magpakasugapang mangunyapit sa inodoro ng kapangyarihan? Natural. Kung ganito rin lamang. Maaalaala. kung maipalulunok agad sa titiguk-tigok na lalamunan ng sambayanan ang minimithing Cha-Cha. higit na masama. sinasakyan ng mga diyus-diyosan sa Washington ang isyung ipinaglalaban ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) — ang pagkakaroon ng isang nagsasariling Bangsamoro. Sultan Kudarat. 100% kontrol sa mga korporasyon at negosyo at. kahit gustong ilihim. at nakipag-usap sa mga opisyal ng MILF bilang pagpapahayag ng suporta sa usapang pangkapayapaan sa pagitan ng gobyerno at ng nagrerebeldeng grupo. dumalaw si Embahador Kristie Kenny sa Camp Darapanan. Natural. maliwanag. mga ospital at paaralan. humahadlang pa kahit paano sa lubos na kalayaan ng dayuhang mga kapitalista. hindi mapapasubalian. maaari pa nilang pasukin maging ang pambayang mga utilidades sa kapinsalaan ng pambansang seguridad tulad ng tubig at kuryente. pinatutunayan ng kasaysayan na ikinamada muna ni Uncle Sam ang kung anu-anong tratado na maliwanag na pabor lamang sa mapandambong at mapaghari-harian nitong imperyalistang mga patakaran na. at Elzaida Washington (US-AID country director). tulad ng Guam. lubusan na nilang mamaniobra‘t mapagsasamantalahan ang pambansang kapamuhayan. dahil hindi naman sila hangal at bobo. Hawaii at Alaska? O disimulado na ngang nangyayari ito? Kailan ba tumulong ang Amerika sa diumano‘y ―mga kaibigan‖ nito nang walang hinihinging kapalit? Maaalaala. sa pakikipagsabuwatan na rin ng naghaharing rehimen. at halatang pang-uuto. at kahit ―mass media‖ (peryodiko. Sa maikling salita. nang panghimasukan nito at agawin ang tagumpay ng Rebolusyong 1896 ng Pilipinas at ibalik noong Hulyo 4. nagpalaganap ng inhustisya‘t karalitaan hanggang ngayon sa ating bansa. niliwanag na noon pa man ng masusugid na basalyos ni La Gloria na pahihintulutan na ang dayuhang mga kapitalista. bakit hindi pa ibenta ang Republikang Mamon at ipasakop nang lubusan at gawing isa pang bagong Estado ng mga Amerikano. lalo na ng mga Amerikano.

kahit bahagya. mga mukha ng gutom at dalamhati sa bubong ng mga bahay. Sa nabanggit na mga eksena. hindi na presidensiyal tulad ngayon. Ordonez (Kolum) NAKALULUNOS ang serye ng mga larawang bumulaga sa telebisyon sa kasagsagan ng mga pagbaha sa Kamaynilaan at iba pang panig ng kapuluan bunga ng mga bagyong Ondoy at Pepeng. gamot. saka naman ibubuhos ang anumang puwersa laban sa may apat na dekada nang rebolusyonaryong pakiklbaka ng CPP-NPA laban sa imperyalismong Amerikano. Maliwanag din tuloy. Hindi pa nga natutupad ang mga layunin ng Amerika.‖ si Gonzales ba ang puspusang magmamaniobra at magpapatupad ng mga pakana ng kutsabahang Amerika-La Gloria? Kung ganito nga. mga sumagasa sa baha malimusan lamang ng anumang tulong. ang pagdagsa ng kung anuanong tulong sa mga napinsala — pera. at iba pa — mula sa iba‘t ibang sektor ng sambayanan. pagkain. mga lupasay na katawan ng mga taong nagsisiksikang parang mga sardinas sa mga sentrong-likasan.babaguhin ang 1987 Konstitusyon tungo sa isang parlamentaryo-pederal-unikameral na sistema ng gobyerno. burukrata kapitalismo at piyudalismo tungo sa pagkakaroon ng minimithi nilang pambansang katubusan at pagbabago. Isa rin itong taktika ng Amerika na putulin ang ugnayan ng MILF at ng CPP-NPA sa Mindanaw at. del Pilar noong panahon ng kolonyalismong Kastila. at mga nakaligtas nga ngunit wala namang mga ari-arian at kabuhayang maaaring balikan. mga musmos na nag-iiyakan. lalo na mula sa mismong masa o ordinaryong mga mamamayang laging handang dumamay sa mga kapwa nila maralita o kapus-palad. ―kaiingat kayo. at dapat mataos na pasalamatan at saluduhan. sa pagdurusa ng mga biktima ng malagim na pagbaha. Kapuri-puri din ang pagkilos ng mga kapwa Pilipino sa iba‘t ibang bansa na nagpaabot ng anumang makakayanan upang makatighaw man lamang.‖ sabi ng propagandistang bayaning si Marcelo H. sa biglang pagsulpot doon ng naturang mga opisyal na Amerikano. mga bahay na nawasak. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. na ginagamit nila ang isyu ng usapang pangkapayapaan para maisulong din ang Cha-Cha at maitatag ang isang pederal o nagsasariling Bangsamoro. kung magagawa nila ito. damit. . Nakakaantig din naman ng damdamin. mga pananim na ganap na napinsala. lalo‘t naghubad na ng palda‘t panty ang Malakanyang. Para iyong mga eksena ng malagim na pelikulang nagsasalimbayan sa balintataw at mahirap basta-basta mabura sa gunita — mga bangkay na natabunan ng gumuhong mga bato at maputik na lupa o nilunod kaya ng rumaragasang mga pagbaha. ano naman nga — kung gayon — ang papel na gagampanan ng bagong sekretaryo ng DND? Gaya ng pelikulang ―The Executioner‖ at ―The Terminator. — # Sino An g Mga Dap at P arusaha n? October 19. sinasabing naglalaway na itong makapagtayo ng estratehikong base militar sa Mindanaw at magahasa ding lubusan ang masaganang likas na yaman ng naturang teritoryo.

kanal at estero na daluyan ng tubig tungo sa karagatan. ang mga buladas at pagpapabida sa harap ng gumigiling na kamera ng telebisyon ng mga opisyal ng pamahalaan.kasabuwat pa o protektado pa ng bastardo‘t gahaman at makapangyarihang mga pulitiko ang grupo o kompanya ng mga ilegal na nagtotroso. nagsasa-makabagong mga Pilato gayong. halatang-halata namang naghuhugas-kamay sila sa mga nangyari. huling-huli na ang lahat at patay na ang kabayo bago pa dumating ang kakaining pulot at damo. Nariyan din ang kumipot at bumabaw na mga ilog. pinahintulutan din ang walang habas na pagmimina sa maraming kabundukan ng Republikang Mamon kaya lalong lumalala ang pagkawasak ng kalikasan. habang ibinabandila ang mga pagpupulong at talakayan at ang ipinagdadakdakang mga nagawa na at mga hakbang na dapat gawin agad upang malunasan diumano. hinawan at pinatag upang gawin ding subdibisyon maging ang makahoy na dalisdis ng mga bundok at dating mga burol. magkumahog man sila ngayon sa paglalapat ng mga solusyon. may inilalaang malaking pondo para sa paglilinis at pagpapalalim sa naturang mga daluyan ng tubig. ang grabeng mga kapinsalaan at problemang idinulot ng naturang trahedya. at mahadlangan sa hinaharap. at wala ring masusing pag-aaral. ibinasura lamang at hindi mahigpit na ipinatupad ang batas laban sa ilegal na pagtotroso na. sa pangunguna ni La Gloria. Hindi man lamang pinag-aralang mabuti ang magiging epekto sa kalapit na mga komunidad. naipon at nagkapatung-patong na ang mga kasalanan ng kinauukulang mga opisyal ng gobyerno. pinabayaan lamang ito ng mga henyo sa DPWH (Dept. kaya patuloy pang naging tapunan ito ng mga basura o sinasarahan o binabarahan kaya ng nagsulputan pang mga bahay. May mga pasiklab na imbestigasyon pa nga sa Kongreso upang linawin kung sino ang nagpabaya o nagkasala — at dapat managot. maraming tusong mga negosyante ang agarang pinagkalooban ng mga konsesyon sa pagtrotroso at. Bagaman. of Public Works & Highways) o kung kumilos man sila ay pakitang-gilas lamang. kalimitan. at parusahan.Nakasusuka naman. sa aba naming palagay. at nakasusulak ng dugo. matagal na nilang ipinapako sa krus ang masang sambayanan dahil sa kanilang mga kapabayaan. Higit na masama. sa mga trahedyang dulot ng grabe‘t malaganap na mga pagbaha? Paano na ang mga bahay na nawasak at inanod? Paano na ang nawasak na mga tulay at kalye at iba pang imprastrukturang . sa kabilang banda. Sa kabila ng magandang imaheng pilit na ipinipinta ng mga awtoridad sa mata ng opinyon publiko. at pati nga ngayon. sa sambayanan: paupuin kaya sa silyaelektrika o lunurin sa baha o habangbuhay na bulukin sa bilangguan– upang makatighaw man lamang sa pagdurusang umaalipin pa rin hanggang ngayon sa mga naging biktima. Bilang pangangayupapa sa dayuhang mga korporasyon. Idagdag pa nga. Wala na nga yata sa bokabularyo ng mga ganid na lingkod ng bayan ang praseng ―pambayan o pampublikong kapakanan‖ at ang paborito nila ngayong mga salita ay: ―Magkakapera ba ako diyan? Magkano ang akin diyan?‖ Sino nga ang dapat sisihin. kung tutuusin. lalo na sa Gitnang Luson at Timog Katagalugan. na mabisang pumipigil noon sa mga pagbaha. higit na masama. Sabi nga. Noon pa mang nagdaang mga rehimen. katiwalian at kainutilan. ang naghambalang na mga pabrika‘t subdibisyon. dahil sa nakaugaliang ―lagay‖ o suhol at walang malinaw na pagpaplano o tinatawag na ―zoning.‖ sinertipikahan ng tiwaling mga opisyal na industriyal ang talagang lupaing agrikultural kaya nagsulputang parang mga kabute sa mga dating palayan at maisan. sa kabilang banda.

Noon pang 1998 nang sinisimulan pa lamang ang konstruksiyon. Sa itaas ng San Roque Dam ang naunang itinayo noong dekada ‘50 na Ambuklao Dam at ang Binga Dam na itinayo naman noong dekada ‘60. may sakop na habang 1. isang organisasyong nagtataguyod sa pangangalaga sa kalikasan at kapakanan ng mga campesino (peasant) sa buong mundo. bukod pa sa nalikom na abuloy mula sa iba‘t ibang mga bansa at organisasyon? O dudugasin lamang ito ng mga palsipikadong makabayan para sa kanilang kampanya sa darating na sarsuwela ng mga hunyangong pulitiko sa Mayo 10.8 kilometro kuwadrado. sa Cordillera na lamang at Pangasinan. 2010? Kung ang pagbabatayan tuloy ay ang pahayag kamakailan ng Peasants-USA. at ang iba pang opisyal ng gobyerno sa labis na kapinsalaang idinulot ng nagdaang trahedya. sabi ng Peasants-USA. kaugnay ng mga nabanggit. paano na ang ibinuwis na mga buhay maging ng mga musmos pa lamang? Paano na ang mumunting pangarap ng mga pamilyang naging biktima? Kasalanan ba ito ng malakas at matagal na pag-ulan lamang? Kasalanan ba ito ng Diyos ni Abraham o malinaw ding kasalanan ng mga diyus-diyosan sa lipunan at pamahalaan? At. at may kabuuang sakop na 12. 250 ang namatay at nagkaroon ng mga 40 insidente ng pagguho ng lupa. bukod pa nga sa mga ibinuwis na buhay at ari-arian sa binahang mga lugar sa Kamaynilaan. gayundin ng mga taga-Pangasinan at iba pang probinsiya sa Gitnang Luson.2-bilyon ng JBIC (Japan Bank for International Cooperation) at bahagi ng kontrobersiyal na PPA (Power Purchase Agreements) na hindi maikakailang labis na nagpataas sa singil ngayon sa kuryente. Kapag nagpakawala ito ng tubig (may kapasidad itong 850 milyong metro kubiko ng maiimbak na tubig na makalilikha naman ng 345 megawatts na kuryente). May taas itong 220 metro. Ltd. ang pagtatayo ng San Roque Dam dahil nakita na nila ang kapahamakan at kapinsalaang idudulot nito sa nabanggit na mga komunidad. at ibang imprastruktura. Pinondohan ang pagtatayo nito ng $1. ang NAPOCOR (National Power Corporation). bakit waring napakabagal ang pagpapalabas ng gobyerno sa P10 bilyon pondo sa kalamidad. huwag na ang pagsasaayos sa nawasak na mga tulay. Pinakamalaki diumanong prinsa sa buong Asya ang San Roque Dam bago itinayo ang Upper Yangtze River Dam sa China. Sa nagdaang trahedya. Pag-aari ang 75% ng San Roque Dam ng Marubeni Corporation at 25% ng Kansai Electric Power Co. lalo na ng mga taga-Benguet. raragasa ang tubig nito sa Ilog Agno sa Cordillera at daraan sa tinitirhan ng mga tribong Ibalois at Kan-kanaey doon bago dumaloy sa mga ilog sa Gitnang Luson. Nang manalasa ang mga bagyong Ondoy at Pepeng.galing sa buwis ng nagdaralitang sambayanan? Paano na ang mga pananim na hindi na pakikinabangan? Higit sa lahat. na nagbebenta naman ng kuryente sa Napocor. sa kabila ng mahigpit na pangangailangang lawitan agad ng tulong ang napinsalang mga pamilya. mulang Antipolo at Marikina hanggang Pasig hanggang sa mga bayan-bayan na malapit sa umapaw na Laguna de Bay. kalye. ipinaratang ng Peasants-USA na kailangan nang magpakawala ng tubig ang mga awtoridad ng Napocor dahil umabot na ng 280 .13 kilometro. may kriminal na pananagutan ang rehimeng Macapagal-Arroyo. tinutulan na ng mga tagaCordillera.

ng NAPOCOR. mariing tanong nga ng Peasants-USA. marahas. kabilang ang kanilang mga pamilya. Bakit hindi unti-unting nagpakawala na ng tubig ang San Roque Dam noong Oktubre 4 nang 280 metro na ang taas ng naimbak na tubig niyon at hinintay pang maging 288?. Ordonez (Kolum) SA pamamagitan ng isang nakatagong estasyon ng radyo sa kabundukan ng Sierra Maestra. ayon sa kanila. at ng iba pang opisyal ng burukrasya sa mahirap makalimutang nagdaang trahedya. lalo na nga sa Cordillera. ang kasuwapangan at kawalang-puso ng mga kapitalista. madamdamin at maalab na nagtatalumpati ang rebolusyonaryong si Fidel Castro. inuna pa ang kapakanan ng negosyo bago ang kapakanan at kaligtasan ng maaapektuhang mga mamamayan at komunidad. ang dapat managot at parusahan sa bagay na ito? Ang Diyos ba ni Abraham o ang mga diyusdiyosan sa pamahalaan at lipunan? Ayon nga sa paratang ng Peasants-USA. Hindi matatawaran noon ang matapat na layunin at dedikasyon ni Fidel Castro na palayain ang masang sambayanang Cubano hindi lamang sa diktatoryal na rehimen ni Batista. binulungan siya ni Ernesto ―Che‖ Guevara.‖ Hindi nag-atubili si Fidel at madiin at mataginting na sinabi: ―Ang una ninyong sunugin ay ang tubuhan namin!‖ At parang apoy na kumalat sa tuyong talahiban ang suportang inani ni Fidel mula sa masang sambayanang Cubano.metro — na siyang ultimong kapasidad — ang taas ng tubig sa dam o prinsa (Okt. Paano kaya kung sila naman. mapanikil at mapandambong na rehimeng iyong kasabuwat ng lokal na malalaking kapitalista‘t asendero at ng dayuhang interes. Bilang protesta at isang paraan ng paglaban sa malupit. Sino. malaki ang kriminal na pananagutan ng rehimeng Macapagal-Arroyo. Umiral. isang doktor mula sa Argentina na umanib sa isinulong na rebolusyon ni Fidel: ―Sabihin mo… ang unang sunugin ay ang tubuhan ninyo. inuudyukan niya ang mga Cubano na sunugin ang lahat ng tubuhan doon at. kaya hindi nga katakatakang biglang grabeng bumaha sa maraming lugar na tutuluyan ng rumaragasang tubig. kung gayon. hinintay pa iyong tumaas ng 288 metro saka libu-libong metro kubiko ng tubig ang biglang pinakawalan bawat segundo. gayundin ang kapabayaan at kainutilan ng kinauukulang mga opisyal ng pamahalaan kaya naganap ang nakalulunos na trahedya. kundi maging sa iba pang mga puwersang . 4-5) pero nag-atubili ang kinauukulang mga awtoridad na pakawalan iyon nang unti-unti. Alam na nga natin ang naging malagim na resulta niyon sa maraming komunidad ng bansa. Pangasinan at Kamaynilaan. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Maliwanag. ang malunod sa baha? — # Fid el Castro : Reb o lus yo nar yo September 22. Sa labis na panghihinayang sa mawawalang kuryenteng maiimbak. habang binibigyang-diin niya iyon. kung gayon. Hinihimok niya ang mga mamamayan ng Cuba na puspusang kumilos at tuluyan nang maghimagsik para wakasan ang kasumpa-sumpang diktatoryal na rehimen ni Fulgencio Batista.

umaalipin o bumubusabos sa kanila, una na sa mapandambong na interes ng imperyalismong Amerikano at, gayundin, sa pagsasamantala at inhustisya ng iilang diyus-diyosan sa lipunan — mga makasariling pulitiko, mga tusong asendero/komprador at ganid na malalaking kapitalista/negosyante na pawang kasabuwat ng naghaharing rehimen — at maitatag, sa wakas, sa buong Cuba ang isang mapayapa, maunlad at sosyalistang lipunan para sa kapakanan ng higit na nakararaming ordinaryong mga mamamayan. Sabi nga ni Fidel: ―Naniniwala akong naririto ang bansa hindi para sa esklusibong kapakinabangan at pribilehiyo ng iilan, kundi ito‘y para sa lahat.‖ Sa panahong iyon — gaya rin sa Pilipinas ngayon — nakita ni Fidel ang maliwanag na pambansang kalagayan ng Cuba: ―Sawang-sawa na ang mga campesino (peasant) sa mga talumpati at pangakong reporma sa lupa. Alam nilang walang maaasahang anuman mula sa mga pulitiko. Alam ng isang milyon at limandaang libong mga Cubanong walang trabaho bunga ng kainutilan, kasuwapangan at kakulangan ng bisyon ng lahat ng masamang gobyernong dinaanan natin, na walang dapat asahan mula sa mga pulitiko. Alam din ng libu-libong pasyenteng walang kama ni gamot sa mga ospital na talagang walang maaasahan mula sa mga pulitikong sinusuyo ang kanilang boto kapalit ng mumunting pabor — mga pulitikong nabubuhay ang mga negosyo sa tangkilik ng mga maralitang nililimusan ng mga ito ng kaunting halaga kapag halalan. ―Alam din ng daan-daan libong mga pamilyang nakatira sa mga dampa, sa anumang masisilungan, sa mga bakanteng lote, o nagbabayad ng napakataas na renta sa inuupahang tirahan na wala silang maaasahang anuman mula sa mga pulitiko; alam din ito ng mga manggagawang pantawid-gutom lamang ang suweldo, na ang mga anak ay walang damit ni sapatos na pamasok sa eskuwela; alam din ito ng mga mamamayang nagbabayad ng kuryente na may napakataas na presyo kaysa halaga nito sa alinmang bansa sa mundo, o matagal nang nagpapakabit ng telepono pero wala pa rin hanggang ngayon at, sa huli, alam ito ng mga nagdusa o patuloy na nagdurusa dahil sa kanilang matagal nang miserableng kalagayan. ―Alam ng mga mamamayan na daan-daan milyong piso ang inilalabas sa bansa ng dayuhang mga korporasyon, gayundin ang daan-daang milyong dinambong ng mga mandurugas, saka ang limpak-limpak na halagang nakulimbat ng mga kinauukulan dahil sa katiwalian ng libu-libong parasitong wala namang nagawang mabuting serbisyo o naiambag na anuman para sa komunidad. xxxx Kung hindi sa mga nabanggit, maaaring ang Cuba ay maging isa sa pinakamaunlad at pinakamayamang bansa sa Amerika, walang mandarayuhan sa ibang bansa, walang disempleyo, walang halos mamatay sa gutom, walang maysakit na walang mahigaang kama, walang hindi marunong bumasa‘t sumulat, at walang mga pulubi.‖ Binigyang-diin pa ni Fidel: ―Matagal na tayong nakikibaka laban sa gang ng mga pulitikong malinaw na walang malasakit o interes na magkaroon ng radikal na pagbabago sa bansa at, sa halip, ibinubulid pa nila ito nang husto sa kamatayan sa pamamagitan ng balintunang mga patakaran gayong labis-labis na mga biyaya ang kaakibat ng mga puwesto sa lehislatura, at ang matataas na poder na pampulitika, kakambal ang limpak-limpak na grasya, ay ginagawang panghabang-buhay o maaari kayang ipamana pa. Nakikibaka tayo laban sa mga intriga at maniobra ng mga taong nagsisipagsalita sa ngalan ng sambayanan pero wala namang suporta sa mga mamamayan; nakikibaka

tayo laban sa bulaang mga propetang nangangalandakan laban sa rebolusyon sa ngalan ng kapayapaan gayong, sa kabilang banda, kinakalimutan nilang sa mga tahanan ay namumugad ang gutom at pangamba, at wala namang kapayapaan sa nagdaang apat na taon.‖ Idinagdag pa ni Fidel na ―nilalason‖ lamang ng mga pulitiko ang kaisipan ng mga mamamayan, lalo na nga sa panahon ng halalan, sa pamamagitan ng kanilang madamdaming mga buladas at pangako pero, sa kabila ng nagdaang mga taon, hindi naman nalunasan at naputol ang ugat ng panlipunang mga problema. Sa halip, ang ibinunga pa‘y ―nakapanghihilakbot na pagdurusa ng mga campesino at karalitaan ng mga lungsod industriyal.‖ Ibinunga ng hokus pokus ng mga pulitiko ang ―libu-libong pamilyang wala ni kapirasong lupa at milyun-milyong mga walang trabaho‖ samantala, sa kabilang banda, naglulublob sa kayamanan at karangyaan, mga propiyedad at palasyo, ang mga pulitiko. ―Mga salaping dinambong, pinuhunan sa negosyo sa Cuba, sa Estados Unidos, at sa buong mundo‖ habang dayukdok ang masang sambayanan, dugtong pa nga ni Fidel. Ano nga ba ang ipinagkaiba pa ng Cuba noon sa Pilipinas ngayon? Napatalsik nga sa poder ang diktador na si Fulgencio Batista sa pamamagitan ng rebolusyong pinamunuan nina Fidel Castro, Che Guevara, Camilo Cienfuegos, at iba pang magigiting na rebolusyonaryo sa Cuba at, pagkatapos, pinairal doon ang sistemang sosyalista na nagtaguyod sa radikal na mga pagbabagong panlipunan, mulang pagpapatupad ng tunay na reporma sa lupa, paglilinis sa gobyerno sa dating talamak na katiwalian, at pagpapairal ng pantay na katarungan para sa lahat, hanggang sa pangangalaga sa mga karapatang sibil ng sambayanan. Sa kabila ng embargong pinairal ng Estados Unidos laban sa Cuba, lalo na sa larangang pang-ekonomiya, hindi sumuko hanggang ngayon ang naturang bansa sa imperyalistang mga patakaran ni Uncle Sam at hindi napakasangkapan si Fidel o nagpakatuta sa mga kagustuhan nito. Kahit sinasabing ang Cuba ang tanging bansa sa kanlurang bahagi ng mundo na hindi yumakap sa isinusulong na demokrasyang tatak-Amerika, at sa buong panahon ng rebolusyon sa Cuba mulang 1959 magpahanggang ngayon, hindi nasaksihan sa naturang bansa ang walang patumanggang paglabag sa mga karapatang pantao, ayon kay William Blum sa kanyang aklat na Rogue State. at inamin ito ng administrasyon ni dating Presidente Bill Clinton ng Estados Unidos. Sa buong Amerika Latina, nasaksihan ang kabi-kabila at garapalang paglabag sa naturang mga karapatan — ―sistematiko, mga labis na pagpapahirap o tortyur, libu-libong mamamayang nangawala na lamang o desaparecidos;at gobyerno pa ang nagtataguyod sa tinatawag na mga ‗death squads‘ at pagdampot sa mga itinuturing na kritiko‘t kalaban ng pamahalaan; nariyan din ang pagmasaker sa mga campesino, estudyante at iba pang grupo. Pinakamasidhi pang nagsagawa nang gayon ang mga militar at kaugnay na mga tropang mamamatay-tao sa El Salvador, Guatemala, Brazil, Argentina, Chile, Colombia, Peru, Mexico, Uruguay, Haiti at Honduras pero hindi sa Cuba,‖ sabi pa ni Blum. Hindi naiparatang sa gobyerno ni Castro maging ng mga pinakamahigpit na kaaway ng Cuba ang gayong mga paglabag sa karapatang pantao. Sa larangan ng edukasyon at kalusugan ng mga mamamayan na isinulong ng UN (United Nations), isa ang Cuba sa may pinakamagandang rekord sa buong Amerika Latina hinggil sa pangangalaga sa mga karapatang pantao, ayon pa nga kay dating Presidente Clinton ng Estados Unidos.

Sa Pilipinas naman, sa pamamagitan ng malawakang protesta ng disgustadong mga mamamayan na naglundo sa tinatawag na EDSA 1 (hindi rebolusyon sa aba naming palagay), naibagsak nga noong Pebrero 1986 ang diktatoryal na rehimeng Marcos na pinagharian ng kabi-kabilang katiwalian at pandarambong sa pondo ng bayan, bukod sa walang patumanggang mga paglabag ng mismong Estado sa mga karapatang sibil ng mga mamamayan, at garapalang pagsalaula pa nito sa demokratikong mga proseso gaya ng mga nangyari sa Cuba sa ilalim ng rehimen ng diktador na si Fulgencio Batista. Napatalsik nga sa poder ang diktadurang Marcos pero, masakit at nakalulungkot, wala namang naipasok at napairal na radikal na mga pagbabagong panlipunan ang humaliling demokratiko diumanong mga rehimen mula kay Tita Cory hanggang ngayon kay La Gloria. Sumidhi pa nga ang dati nang mga grabeng sakit na panlipunan — talamak na katiwalian sa burukrasya, paghimod ng pambansang liderato sa kuyukot ng dayuhang mga interes, paghahari ng mga dinastiyang pampulitika, paglabag sa Konstitusyon at pagsalaula at paninikil sa lehitimong mga karapatan ng mga mamamayan lalo na laban sa mga kritiko at kalaban sa pulitika ng umiiral na rehimen at, gayundin, laban sa mga puwersang makabayan at progresibo na patuloy na humihingi ng pambansang papagbabago na, di nga kasi, marami na ang kinasuhan, dinukot, labis na pinahirapan, ibinilanggo, nangawala na lamang at sukat at, higit na kasuklam-suklam, basta na lamang pinatay ang iba. (Tingnan na lamang ang datos ng grupong KARAPATAN kaugnay nito.) Nanatiling palsipikado pa nga ang reporma sa lupa, dayukdok ang masang sambayanan, kumain-dili ang pamilya ng mga manggagawa‘t magsasaka‘t mangingisda at iba pang ordinaryong mga mamamayan na pawang biktima ng mapambusabos na sistemang kapitalista at ng iilang mga diyus-diyosan sa lipunan. Dahil sa kawalan ng oportunidad sa sariling bansa bunga na rin ng balintuna at makadayuhang mga patakaran ng gobyerno, lumulubha nang lumulubha ang migrasyon ng mga manggagawang Plipino saanmang sulok ng mundo sila itaboy ng marahas na hangin ng disempleyo‘t karalitaan at napakamiserable nilang buhay. Sa kabilang banda naman, nagtatampisaw sa pondo ng bayan, sa pawis at dugo ng mga mamamayan, at naglulublob sa grasya‘t pribilehiyo at karangyaaan ang makasariling mga pulitikong nasa kapangyarihan ibenta man nila at ipagkanulo ang pambansang kapakanan. Kung tutuusin, karamihan sa kanila ang promotor pa ng inhustisya laban sa patuloy na binubusabos na masang sambayanan. Ang Pilipinas nga ngayon ang Cuba noon ni Fidel. Sa gayong mga pulitiko, ano pa nga ba ang dapat asahan ng masang sambayanan? Sino sa mga pulitiko-asendero ang tandisang mangungunang boluntaryong ipailalim sa reporma sa lupa ang malawak niyang asyenda? Si Noynoy Aquino ba at Mar Roxas at mga kauri nila? Sino sa mga pulitiko-kapitalista-negosyante ang kusang-loob na itataas ang miserableng suweldo ng kanyang mga manggagawa upang mahango ang mga ito sa kaalipinan? Si Manny Villar ba at mga kagaya niya? Sino sa mga pulitiko ang mangangalaga at isusulong ang tunay na kalayaan at soberanya ng Pilipinas laban sa imperyalistang mga bansa tulad ng Amerika? Si Gilbert Teodoro ba na, batay sa kanyang mga pahayag, ay nangangayupapa na sa kagustuhan ni Uncle Sam, o ng iba pang mga pulitikong noon pa man, hanggang ngayon, ay tagapangalaga na ng interes ng Estados Unidos, pampulitika man o pang-ekonomiya,

dito sa Republikang Mamon? Sino sa mga lider-pulitiko ang ganap na susugpo sa katiwalian sa burukrasya? Si Erap Estrada ba? Sino pa ba sa gang ng mga pulitiko ang hindi tiwali at walang bahid-dungis ng korupsiyon habang nasa poder? Si La Gloria ba at ang kanyang masusugid na basalyos? O, Diyos ni Abraham, may aasahan pa nga ba mula sa kawan ng mga pulitiko ngayon ang masang sambayanan para sa tunay na pambansang kapakanan? Sa mga lider-pulitiko sa Pilipinas, may isa bang Fidel Castro, ang rebolusyonaryo, na matapos iluklok sa poder ay pinagsikapan namang baguhin ang napakasamang kalagayan noon ng Cuba at ng sambayanang Cubano sa pamamagitan ng pagpapairal ng radikal na mga pagbabagong panlipunan tungo sa pambansang katubusan mula sa kamay ng uring mapagsamantala‘t mapang-alipin at mapaghari-harian? Sino sa naghambalang na mga pulitiko ang tunay na magtataguyod sa pambansang kapakanan — hindi ng kanilang mala-imbudong bulsa at pansariling mga interes — o totoo nga kaya, gaya nang ipinaratang ni Padre Jose Burgos sa panahon pa man ng kolonyalismong Kastila, na ―ipinanganganak na parang lumot ang mga pulitikong ito sa kahihiyan at kapinsalaan ng bayan?‖ — # (Mula ang ilang datos sa ―Fidel Castro: Rebel-Liberator or Dictator?‖ ni Jules Dubois, March 1959) Sa Nap akaingat Na Mak ata August 21, 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula — handog ni John Carey sa mga makatang ayaw makisangkot sa lipunan at takot magpalaganap ng katotohanan laban sa inhustisya at pagsasamantala ng iilang diyus-diyosan) maaari mong isulat ang iyong mga tula sa kurtinang venetian saglit na ipakita-itago sa mundo. balang araw makikita ka mula sa lansangan ng mga lalaking may mga baril at mantekilya, magkukumahog silang aakyat sa hagdan tungo sa iyong silid, bibigtihin ka ng kordon ng iyong kaingatan. pagkatapos, pupurihin ka bilang isang malagim na henyo hahangaan ng iyong mambabasa ang iyong mga tula

habang nakabitin ang iyong bangkay sa likod ng kurtinang venetian. Nailib ing Na Si T ita Co ry August 7, 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala dating presidente ng republika dating asendera ng hacienda luisita asawa ni ninoy na may monumento sa ayala dahil lumaban sa diktadura hanggang patayin ng mga pasista. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala ina diumano ng demokrasya tagapagtanggol ng hustisya ina rin ng artistang si cristeta at amiga ng mga madyungera sa mansiyon ng saya‘t ligaya. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala sa ospital noon pa man umalingawngaw mga dasal pumailanlang mga misa tinutukan ng kamera mayayaman at elitista sa mga simbahan at kapilya dumagundong kabi-kabilang nobena ng mga banal at santo santita ―diyos naming mahabagin, buhay ng aming tita‘y pahabain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala

matapos bumaha ng mga bulaklak sa katedral ng maynila matapos ulanin ng papuri, ng paghanga‘t pagdakila ng kung sinu-sinong nalawitan niya ng grasya sa mabulaklak niyang paglalakbay sa lupa mga alaala‘y madamdamin ngang sinariwa at nangalaglag mga talulot ng luha sumabog sa maamo‘t mabangong mukha ng mga babaing kutis porselana at may tapalodong sutla rin yata mulang puklo hanggang balakang mulang dibdib hanggang baywang may mga daliring hubog-kandila na mahihiyang isawsaw sa suka o ilamas sa maputik na lupa ―o diyos na mahabagin kaluluwa ng aming tita‘y kalingain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala di nga nahiyang sumilip sa kanyang bangkay sa mamahaling kabaong sa katedral maging doble-karang mga nilalang na pawang mukhang banal habang gumigiling ang kamera sa mukha nila‘t katawan tumitig din at nakiramay maging mga sagad-buto ang kawalang-hiyaan laban sa pambansang kapakanan nakamaskarang nakidalamhati sa pamilyang namatayan ―o diyos na maawain kaluluwa ng tita nami‘y pagpalain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala sa kahabaan ng lansangan hanggang sa huling hantungan inihatid siya ng tanaw

ng nagtiis sa ulanan at arawan na masang sambayanan silang noo‘y dumagsa sa edsa para suportahan ang mga bida silang iniwan ang mga labada silang tumakas sa pabrika silang hindi pumasada silang mangingisda‘t magsasaka silang estudyante‘t intelektuwal na nakialam sa lipuna‘t pulitika silang alipin ng burukrasya na pawang nagsakripisyo sa edsa wakasan lamang ang diktadura. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala hanggang ngayo‘y sinusuob siya ng insenso at kamanyang ng papuri at paghanga‘t pagdakila siyang mahinhin at relihiyosa na laging lumulunok noon ng ostiya siyang matulungin at mapagkumbaba siyang mapagpatawad at mapagkalinga siyang batbat ng kabanalan bawat salita sabi tuloy ng mga hunyango pambansang bayani siya sabi ng mga ipokrito‘t ipokrita karapatdapat na santa siya pero sabi ng makatang sumulat ng Gera paano ang mga magsasakang minasaker sa mendiola? paano ang mga napatay sa hacienda luisita? paano rin ang mga magsasaka sa hacienda san antonio sa isabela? paano ang mga isneg sa dumalneg? paano ang mga taga-lupao sa nueva ecija? paano ang mga katutubo sa marag at paco valley? paano rin ang ora pro nobis ni lino brocka? .

kami naman ang iyong pagpalain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala mula noon hanggang ngayon sa kabila ng ibinandilang diwa ng edsa nakatunganga‘t dayukdok ang masa nilulunod sa ilusyon ng pag-asa ng iilang hari-harian sa ekonomiya‘t pulitika tuloy ang laban… tuloy ang laban… sigaw maging ng mapagkunwaring mga elitista at tagapagtaguyod ng burges na demokrasya tuloy ang laban hanggang makalaya ang masa sa kabusabusan at inhustisya tuloy ang laban hanggang mapatid ang tanikala ng pang-aalipin at pagsasamantala tuloy ang laban hanggang mapairal ang lantay na hustisya sosyal tuloy ang laban hanggang maghari ang lipunang makatao makabayan. kaluluwa ng aming tita‘y patawarin. ang bilyun-bilyong dolyar na pambansang utang na maaari sanang di na bayaran nang itatag niya rebolusyonaryong pamahalaan? ―o diyos na mahabagin. progresibo at tunay na demokratiko. talaga bang . maunlad.‖ sa bawat madulang eksena kaming masa‘y laging mga ekstra walang mukha ni pangalan mga anino sa karimlan at basura ng mga bida pagkatapos ng pelikula sila ang laging pinagpapala kaming masa ang laging kaawaawa ―o diyos ni abraham. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala ―o diyos na mahabagin. higit sa lahat.paano.

Kuta Ng Ip o kr is ya July 30. Naisip din namin ang libu-libo ring ektaryang lupain ng Simbahan sa iba‘t ibang lugar ng bansa. Sa panahon pa nga ng kolonyalismong Kastila.000 ektaryang Hacienda Luisita sa Tarlak nina Tita Cory Cojuangco-Aquino. hindi namin naiwasang maalaala ang isang Ted Turner na kinilala sa Estados Unidos ng Amerika na may pinakamalawak na lupain doon — mga 800. Negros. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L.7 milyong acre na nasa limang iba‘t ibang estado. Humagupit din sa aming isip ang 6. gayundin ang libu-libong ektaryang lupain ni Danding Cojuangco sa Pontevedra. lalo na nang pagtibayin ang Batas Maura na nagtadhanang kailangang iparehistro ang .000 ektarya o 1. na kapwa hindi nasakop ng reporma sa lupa dahil ginawang korporasyon. 2009) NANG mamatay kamakailan na walang-wala pa rin ang isang magsasaka sa aming baryo.mapapalad ang maralita at kukumutan sila ng grasya‘t kaluwalhatian sa paraiso mo sa kalangitan? at di bale nang magpasasa sa lupa ang mayayaman mong nilikha kahit pawis at dugo at laman ng masang sambayanan ang kanilang pinagpipistahan sa mesa ng grasya at kapangyarihan?‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala tuloy pa rin ang laban… tuloy… kahit kaming masang sambayanan araw-araw nang dinarahas at inililibing sa inhustisya‘t kaalipinan sa gutom at karalitaan sa dusa‘t kapighatian habang magarbong nagsasayaw mga diyus-diyosan sa lipunan at masigabong kumakalembang kampana ng bawat simbahan! nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala. Ordonez Kolum — Hulyo 30. at halos kumain-dili ang kanyang pamilya‘t wala ni isang dangkal na lupa.

sa kabilang banda. sekretaryo-heneral ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas. 835 tao ang may-ari ng 70% ng lupaing agrikultural — 16 na pamilya lamang.‖ Sapagkat inutil pa nga ang pamahalaan. at tanging libag lamang sa singit at kilikili. o kahit paglilibingan.lahat ng lupain upang mapagkalooban ng ―titulo torrens‖ o katibayan ng pagmamay-ari. 155 tao lamang ang may-ari ng lahat ng maisan at niyugan. Katunayan. kailangang irespeto ng pamahalaang Amerikano ang karapatan sa mga ari-arian ng mga Kastila dito. sa halip. 2 milyong magsasaka ang nagtitiis bungkalin at pagkunan ng ikabubuhay ang hindi pa kanilang tig-kalahating ektaryang bukid bawat pamilya. sa kabilang banda. Sa pamamagitan ng Tratado ng Paris sa pagitan ng pakialamerong Amerikano at ng mga opisyal na Kastila. nakamkam ng korporasyon ng mga prayle ang maraming malalawak na lupain. napalawak pa nang napalawak ng Simbahan ang kanyang mga lupain sa bansa dahil na rin sa mayayamang Indio na labis na naniwala sa aral ng Simbahan na ―madali pa sa isang kamelyo na makapasok sa butas ng karayom kaysa sa isang mayaman sa pinto ng langit‖ at ―mapapalad ang mga maralita at mapapasakanila ang kaharian ng langit‖ kaya inihandog sa mga prayle ng naturang mga Indio ang iba‘t iba nilang lupain. sa Cebu. kaya hindi ganap na maipatupad ang reporma sa lupa. at nagagawa pang salaulain ng mga kinauukulan ang CARP (Comprehensive Agrarian Reform Program) at ginagawang korporasyon ang kanilang mga asyenda upang malusutan ang batas at hindi iyon masakop ng repormang pang-agraryo. ang mga prayle ang nagparehistro niyon. sa Mindanaw. mga bangko at imprenta. Bukod sa Simbahan. Batay sa mga nabanggit. hindi naiparehistro ng mga kinauukulan ang kanilang mga lupain at. at sa iba pang bahagi ng katawan ang maituturing nilang sariling lupa ngunit. kontrolado naman ng dayuhang mga korporasyon ang mahigit na 207. ―kapag hinugasan sa poso ay babalik din sa lupa ng asendero. mga bahay man o gusali o anupaman — kaya patuloy na nanatili sa kamay ng Simbahan at ilang tao ang pagmamay-ari sa malalawak na lupain. 21% ng lupaing agrikultural sa bansa ang pag-aari lamang ng 500 tao habang. Higit na masama. ayon sa isang tula. at iba pa. hindi naibalik sa mga Pilipino ang pagmamay-ari niyon matapos maibagsak ang kolonyalismong Kastila.000 ektaryang taniman ng palmera‘t pinya. sa leeg at paa. at lumilitaw na kasabuwat pa ng interes ng mga propiyetaryo‘t asendero. mga kolehiyo at unibersidad. kaninong santo‘t santa pa nga ba dudulog ang nagdaralitang mga magsasaka? Sa pamahalaan ba at kay La Gloria na matagal nang patawing-tawing at waring . hindi maaaring galawin o kumpiskahin o pakialaman ng mga Amerikano ang mga propiyedad ng mga Kastila dito — lupain man o negosyo. 10 pamilya naman ang may hawak ng halos lahat ng lupain doon at. ang may-ari ng 26. sa maraming dako ng kapuluan. batay sa datos ng Estadistikang Pang-agrikultura. halimbawa. hindi na nga katakatakang milyun-milyong magsasaka at iba pang ordinaryong mga mamamayan ang wala ni isang dangkal na lupa.000 ektaryang tubuhan sa Batangas. sa Timog Katagalugan. Sa maraming panahon. Dahil nasusulat sa wikang Kastila ang naturang batas at hindi naunawaan ng maraming mamamayan. ayon kay Danilo Ramos. ibig sabihin. Sa Negros Oriental. binayaran ng Amerika ng $20-M ang Espanya upang ang mga Amerikano naman ang sumakop sa bansa pero.

pakitang-tao lamang ang pagpapatupad sa naturang batas? O sa Simbahan na waring paimbabaw naman o pagkukunwari lamang ang ipinangangaral na kawanggawa at pagkalinga sa mga maralitang hindi pinagpala ng sinasamba nilang Diyos sa kaitaasan? Kung usad-pagong ang pamahalaan sa bagay na ito. Ngunit. ayaw namang ipasakop ng Simbahan sa reporma sa lupa ang 268. kilala na ang Simbahan bilang matibay na kuta ng ipokrisya at huwad na kabanalan. malinaw sa isip ng manlalaro ang detalyadong plano sa bawat tira — hindi padaskul-daskol o bara-barang gaya ng maraming malabo. 2007 pabor sa mga magsasaka. pinagmalasakitan at tinulungan ng mga alagad ng Simbahan ang 55 magsasakang Higaonon na naglakad mulang Sumilao. Higit sa lahat. higit naming pinagkaabalahang panoorin ang laban sa bilyar ni Efren ―Bata‖ Reyes kaysa pakinggan sa telebisyon ang SONA noon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Sa palagay namin. sa ilalim noon ng iba‘t ibang rehimen. 2009) NAKASUSUKA na. Ordonez (Kolum — Hulyo 19. Ano na nga ba ang nangyari sa kasong ito? O malinaw na pumapayag lamang ang Simbahan na ipamahagi sa mga magsasaka. doble-kara naman ang Simbahan. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. at lalo na sa panahon ngayon ng pamamayagpag sa kapangyarihan ni La Gloria. na makinig pa ng mga SONA (State of the Nation Address). opo. huwag ka nang umasa sa dalawang institusyong nagpapayabong pa ng ipokrisya! — # SON A: Nakas us uka Na July 19. Virginia. Gaya rin ito ng pamahalaang lubos na nangangakong matapat na paglilingkuran ang sambayanan ngunit siya pang nandarambong sa mga mamamayan. sa panahon pa ng kolonyalismong Kastila. of Agrarian Reform). . Bukidnon hanggang Malakanyang upang hinging ibalik sa kanila ng San Miguel Corporation ang 144 na ektaryang lupaing agrikultural na naipagkaloob na sa kanila ng DAR (Dept. kitang-kita rin kung paano kinokontrol ang bola y mano para sa eksaktong preparasyon tungo sa tamang direksiyon upang matumbok nang maayos ang susunod na bolang ihuhulog at. sa bawat tumbok. Natatandaan namin. O. mga ilang taon na ang nakalilipas. Maaalaala. sa kabila ng desisyon ng Korte Suprema noong Disyembre 21.5 ektaryang lupain nitong pansakahan sa Nueva Caceres. perpekto ang kinakailangang kalkulasyon upang matagumpay na maibuslo ang tinitirang bola o maitago kaya sa kalaban at hindi direktang matumbok ang bolang dapat tirahin at ihulog. higit na makatotohanan ang bilyar dahil kitang-kita kung paano tinitira ang bola para papasukin sa kinauukulang buslo. Opo. sa kabilang banda. Camarines Sur. ang mga lupaing hindi pag-aari ng Simbahan? Ang sa Diyos ay sa Diyos at ang kay Cesar ay kay Cesar. sa ilalim ng reporma sa lupa. magulo at mapandambong na mga plataporma at proyekto ng gobyerno — upang mahusay na makamit ng kinauukulang manlalaro ang layuning magtagumpay. Diyos ni Abraham! Ano pa nga ba ang maaasahan ng pobreng mga magsasaka mula sa Simbahan kaugnay ng bagay na ito? Sabagay.

Thailand. Una. Natural. Malaysia. sa pamamagitan ng madamdaming mga pangakong karaniwang suntok sa buwan. bakit sa sumunod na mga rehimen na pawang nangalandakang umuunlad ang pambansang ekonomiya. maipinta lamang sa mata ng publiko na maganda‘t mahalimuyak ang pambansang kalagayan. palilitawing papaunlad ang ekonomiya. hindi ng bulsa lamang ng uring naghahari-harian na patuloy na naglulublob sa kayamanan at kapangyarihan sipsipin man nang husto ang pawis at dugo ng sambayanan at ibenta man at ipagahasa sa salabusab na dayuhang mga interes ang pambansang soberanya‘t kapakanan. palilitawing bida o bayani at nagsasakripisyo nang husto ang ―kahabaghabag‖ na Presidente ng bansa para ―matapat‖ na mapaglingkuran ang sambayanan kaya kinakailangang magkaisa na ang lahat. walang pangunahing layunin ang mga salamangkero at tambolero ng Malakanyang kundi kung paano pagagandahin ang pangit na reyalidad o tunay na pambansang kalagayan upang patuloy na iduyan sa ilusyon at isakay sa ruweda ng panlilinlang ang dayukdok at busabos na masang sambayanan at. na ihahatid niya at iluluklok ang kanyang tinaguriang ―Matatag na Republika‖ sa piling ng mauunlad at industriyalisadong mga bansa (First World)? Ilang ulit na rin ba niyang ipinangalandakan na talagang sumusulong ang bansa tungo sa minimithing kaunlaran at. nalulunasan na diumano ng rehimen ang grabe nang mga sakit ng bansa. Ilang ulit na nga bang ipinagyabang ni La Gloria. karaniwan nang hitik lamang sa hungkag na retorika at mga buladas at pinaganda o inimbentong estadistika ang SONA. napaghahari ang kapayapaan at kaayusan sa maraming dako sa pamamagitan ng kunwa-kunwariang pagsusulong ng usapang pangkapayapaan sa MILF at NDF-CCP-NPA mapabango lamang ang administrasyon at.Sa kabilang banda. bumagsak nang bumagsak ang halaga ng piso kontra dolyar at mahigit na itong P48 ngayon? Kung pangalawa na ang Pilipinas noon sa Japan sa larangang pangkabuhayan. sa pamamagitan ng mga SONA. Natural din. Indonesia at Brunei Darusalam sa maraming larangan. higit sa lahat. lumilitaw lamang na lalo pang ibinubulid ng bawat rehimen sa kumunoy ng karalitaan at kawalang-pag-asa ang Republika at lalong nagiging kahabag-habag ang buhay ng nakararaming ordinaryong mga mamamayan. Korea. nangangahulugan na . Sa kabila ng kung anu-anong mga buladas na maririnig sa bawat SONA. pipiliting lunurin naman ang mga ito sa balon ng walanghanggang pag-asa habang nilalatigo ng inhustisya at nakadipang nakangudngod sa hindi matakasan at malupit na karalitaan. nababawasan ang talamak na katiwalian sa burukrasya. di nga kasi. napapangalagaan at hindi nasasalaula ang demokratikong mga proseso at sagradong mga karapatang pantao. magtulungan. Di nga kasi. India. para sa ikauunlad pa ng bansang ito. bakit lumagabog ang bansa at nakalalamang na lamang ito nang bahagya sa Bangladesh at Pakistan? Naunahan na nga ito ng Tsina. Kung P2 lamang ang katumbas ng $1 noong panahon ni dating Presidente Elpidio Quirino. unti-unting nakaaahon diumano sa dagat ng karalitaan ang masang sambayanan sa pamamagitan ng kanyang supergaling na mga programa‘t proyekto sa iba‘t ibang rehiyon? Reyalidad nga ba ito o ilusyon? Lubhang balintuna o kabaligtaran nga ang mga iyon kung susuriin ang naghuhumindig ngayong mga katotohanang puwedeng isampal sa magkabilang pisngi ng mga salamangkero‘t tambolero ng rehimen.

000? Bakit nadaragdagan taun-taon ang bilang ng mga manggagawang nandarayuhan sa ibang bansa kung maganda‘t maraming oportunidad sa sariling bayan upang maluwag at desenteng makapamuhay? Bakit patuloy at patuloy ang migrasyon ng mga Pilipino at nakakalat na silang parang mga layak sa iba‘t ibang panig ng mundo? Higit na masama.1-B ang itinakdang pambayad-utang agad — P295.415-T naman ngayong 2009). Saan iyon napunta? P624. maliwanag na hindi nito natugunan ang maraming pangunahing pangangailangan ng mga mamamayan — lupa‘t pabahay. at iba pa. Sa pambansang badyet na lamang noong nakaraang taon na P1. Kung totoo ang ipinangangalandakan ng kasalukuyang rehimen — hindi nambobola lamang upang pahupain ang tumitinding disgusto ng malawak na sektor ng sambayanan sa dispalinghadong liderato ni La Gloria na pinatutunayan ng lumalaganap na mga protesta. ng pangaabuso‘t pagsasamantala sa banyagang lupang kinaroroonan nila ngayon? Kung hindi nga sa naturang halaga. nariyan din ang kung anu-ano pa. trabaho at seguridad.8-B sa interes lamang at P328. pagkain at kalusugan. lumilitaw na 80% ng mga mamamayan ang nagtitiis mabuhay sa halagang $2 sa isang araw? Bakit mulang 15% hanggang 20% ng sambayanan ang siya lamang nagpapasasa at nagpapakabundat sa 50% ng pambansang kita? Bakit.bang umuunlad at tumatatag ang ekonomiya dahil lamang sa halos $15-B taun-taon na ipinapasok sa bansa ng kahabag-habag na migranteng mga manggagawa (OFW) na patuloy na biktima ng inhustisya‘t kalupitan. nagagawang ataduhin upang mapunta sa mala-imbudong bulsa ng ―mararangal‖ na lingkod ng bayan). sa pamamagitan din ng mga maniobra at pakikipagsabuwatan ng kinauukulang mga kontratista. sa kabila ng paglaki ng 20% taun-taon ng tinutubo ng pangunahing 1. nariyan din ang tinatawag na ―intelligence fund‖ na hindi maabot ng isip ng karaniwang mamamayan kung paano niwawaldas ng mga kinauukulan. mumo lamang mula sa isang platong kanin ang umento sa suweldo ng mga empleyado ng pamahalaan at hindi maibigay ang matagal na nilang hinihinging buwanang karagdagang P3. ibinubulsa ng mga mandurugas at mandarambong sa pamamagitan ng mga hokus pokus sa kung anu-anong proyekto at kontrata bukod pa sa maalingasaw na ―pork barrel‖ (P70-M bawat kongresista at P200-M bawat senador taun-taon na. baka hindi na nga maayudahan ang lumalaking depisito o kakulangan sa pambansang badyet sa bawat taon. gayundin ng -31% grado niya sa pinakahuling sarbey — bakit sa masusing pag-aaral sa pambansang kalagayan.2267-T (P1.000 korporasyon sa bansa. Hindi pa nga nasiyahan . edukasyon. bukod sa iba pa. at iba pa na pawang mapagkakakuwartahan sa kapinsalaan ng bansa at masang sambayanan. 30% pa ng pambansang badyet ang napatunayang nauuwi lamang sa talamak at garapal na katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng gobyerno. kahit kulang at kulang ang badyet ng bansa taun-taon at kinakailangang patuloy na mangutang (mga $60-B na ang kabuuang utang ng bansa).3-B sa prinsipal. at patuloy na pangungutang ng rehimen. kumain-dili pa rin ang milyun-milyong manggagawa at hindi maibigay ang hinihingi nilang umento sa sahod na P125 bawat araw? Bakit lumulubha ang disempleyo? Bakit sa kabila ng napakalaking halagang ginugugol ng gobyerno sa kung anu-anong walang kapararakang biyahe sa ibang bansa ng pambansang liderato.

ano pa nga ba kundi kakarampot na lamang nito ang naiukol sa lubhang kinakailangang maayos na serbisyo publiko? O. lalo na sa Kongreso at Malakanyang? Habang naglulublob sa grasya‘t pribilehiyo ang pambansang liderato. of Public Works & Highways) — batay sa paratang ni dating Sen. Kung matagumpay ngang maisasalaksak ito sa lalamunan ng tumututol na malawak na sektor ng sambayanan. sa kubeta ng kapangyarihan si La Gloria bilang Punong Ministro naman. radyo‘t telebisyon na dapat lamang na nasa kamay at kontrolado ng mga Pilipino alang-alang. laspagin ang likas na mga yaman ng bansa. buong giliw pa nga nitong ibubukaka ang bansa upang kontroling ganap at gahasain ng mga banyaga ang ating ekonomiya. Ilan na bang peryodista at komentarista o miyembro ng ―mass media‖ at ilan na bang kritiko ng rehimen. Sa halip nga na kumawala ang pambansang liderato sa dikta ng mapandambong at mapambusabos na dayuhang mga interes na pangunahing bumabansot at lumulumpo sa pambansang ekonomiya. at maging mga peryodiko. nilinaw nang aalisin ang mga probisyong naglilimita sa karapatang pang-ekonomiya ng dayuhang mga kapitalista at pahihintulutan na silang magmay-ari ng mga lupain dito. parang mga bampirang uhaw sa dugo na isinalaksak nila sa badyet ng DPWH (Dept. Diyos ni Abraham. puspusan pa rin nilang isinusulong ang Cha-Cha o pagbabago sa umiiral na Konstitusyon para gawing parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan ang sistema ng gobyerno. tubig at kuryente. lalo na ng mapagsamantalang mga patakaran ng imperyalismong Amerikano. 100% kontrolin ang mga korporasyon at negosyo kabilang ang pambayang mga utilidades tulad ng transportasyon at telekomunikasyon. ano nga ba ang inaatupag pang pag-ukulan ng panahon ni La Gloria at ng kanyang masusugid na basalyos? Maliwanag pa sa sikat ng araw sa disyerto na pansariling interes at ambisyon ang labis nilang pinagsisikapang mapangalagaan kaya. Sa babaguhing Konstitusyon. gayundin ang mga lider at kasapi ng makabayan at progresibong mga organisasyong naghahangad ng pambansang pagbabago.ang diumano‘y mararangal na mambabatas sa regular nilang ―pork barrel‖ noon na P12. sa malapit na hinaharap.5-B bilang ―pork barrel‖ din! (Ginawa rin ito noong 2005 sa kasaysayan ng Kongreso ng Estados Unidos na isinalaksak din ng mga Republikano sa badyet ng kanilang DPWH ang karagdagang ―pork barrel‖ na $24-B na mahigpit na tinuligsa ng mamamayang Amerikano sa pamamagitan ng Citizens Against Government Waste. Sa halip nga na pagsikapang balangkasin ng pambansang liderato ang lantay na makabayang mga patakarang pangkabuhayan at panlipunan — hindi sa pamamagitan lamang ng hungkag na retorika‘t mga buladas — upang ganap na maisulong ang bansa‘t sambayanan tungo sa matagal nang minimithing kaunlaran. nabawasan na nga ba ang mga katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya. nawala. patuloy at patuloy pa rin nilang ipinampupunas ng tumbong ang demokratikong mga proseso at sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan. tiyak na patuloy na makapamayagpag. o pinatay pa? (Tingnan na lamang ang datos ng grupong KARAPATAN kaugnay nito. ang walang habas na dinukot. sa kabila ng tumitindi‘t lumalawak na mga protesta.) May nalutas na ba sa mga kasong ito? May naparusahan na bang mga kriminal? Marami pang halimbawang maaaring banggitin upang mapatunayang nagdudumilat ang reyalidad laban sa ipinangangalandakan sa mga SONA na bumubuti‘t gumaganda kaysa rati ang pambansang kalagayan. at 30% ng pambansang badyet ang nahokus pokus. sa . ibinilanggo. Franklin Drilon — ang karagdagang P13. ospital at mga paaralan.) At dahil hindi pa napuputulan ng kamay ang mga mandurugas. unang-una.2-B.

opo… kung mapilit ka pa ring makinig ng mga SONA. nang nakaupo pa si Andong sa harap ng simbahan ng Quiapo at nakalahad ang kanyang mga kamay sa naglisaw na mga taong waring nangalilito at hindi malaman ang patutunguhan. ang kalansing ng mga baryang iyon ay nagdudulot sa kanya ng lakas at ng pananabik na makita agad ang magpipitong taong gulang na si Totong sa barungbarong na nakikipagsiksikan sa kapwa mga barungbarong na nangakalibing sa makalabas ng lungsod sa gilid ng kalawangin at malamig at mahabang-mahabang daangbakal na iyon. saka iglap na lumatay sa diwa ni Andong ang katotohanang iyon. Ibinibili niya ng pansit ang dalawang piso sa maliit na restawran ng Intsik na malapit sa palengke ng Quiapo at pandesal naman ang piso sa panaderyang nasa gilid ng tulay. at wala siyang nadamang kasiyahan nang bilangin niya iyon. ay nagmamadali nang umaagos patungo sa abangan ng mga sasakyan. Hindi niya malaman ngayon kung ano ang gagawin sa kanyang napagpalimusan. sa mga tindahan. at bigla ang nadama niyang pagnanasa na ang gabi ay manatiling gabi magpakailanman at. at ang mga taong datirati‘y huminto-lumakad sa mga bangketa. di gaya kahapon. nagtutungo . uminom ka muna ng tabletas na gamot sa hilo upang hindi mo isiping ikaw ay nasa ibang planeta! — Kap ayap aan Sa Mad alin g .napakahalagang pambansang seguridad. Naitatago pa niya ang natitirang piso kung nahahabag ang konduktor ng bus na sinasasakyan niya na siya‘y singilin pa. At ang labis sa kanyang napagpalimusan ay isasama niya sa mataas-taas na ring salansan ng mga barya sa loob ng munting baul na nasa pinakasulok ng kanyang barungbarong. Iniahon ni Andong sa kanang bulsa ng kanyang halos gula-gulanit nang pantalong maong ang mga baryang matagal din bago naipon doon. na lubhang nakahahabag ang kanyang kalagayan. Ano ba ito? Bakit hindi pa muling gawing kolonya ng Estados Unidos ng Amerika ang Pilipinas at italaga si La Gloria — masunod lamang ang makasariling ambisyon — na Punong Ministro ng Republikang Mamon? Opo. hindi niya naisip. Dati-rati. Ngunit ngayong sibsib na at nagsisimula nang pumikit-dumilat ang neon lights sa mga gusali. na kapag sumapit na ang gayong oras. Kung malaki-laki na ang halaga ng laman ng baul na iyon. ang kinabukasan ay huwag nang isilang. di tulad noon. Virginia. kahit saglit. kung maaari. Hindi dumalaw sa kanyang pang-unawa na sisimulan niya ang kinabukasan at marahil ang maraming-marami pang kinabukasang darating sa pagpapalimos sa pook ding iyon mulang umaga hanggang hapon. inilalaan niya ang apat na piso sa kanilang hapunan at almusalan ni Totong kung hindi siya makahingi ng tira-tirahang pagkain ng mga nagpapakabundat sa mga restawran.) KANGINA.Ar a w July 9. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Maikling Kuwento — sinulat noong 1961 at ayaw ilathala ng mga komersiyal na magasin dahil brutal daw at hindi makatao ngunit malimit nang nangyayari ngayon. pumasok-lumabas sa mga restawran. sa mga sinehan.

at siya‘y hindi na nakapagkargador. at walang maaninaw si Andong ni isa mang bituin. kahit sa dilim ng naghihingalong gabi. Ibig niyang matagpuan ang kapayapaan. ng saglit na kaligayahan. o kahit sa nagbabanta nang mga patak ng ulan. doon na siya bayaang matulog at makalimot at. Mabuti pang doon na siya hamigin ng gabi. at sa kalangitan ang maiitim na ulap ay naghahabulan. panoorin ang unti-unting paglugmok ng gabi — ang pagkikindatan ng mga neon lights sa mukha ng mga gusali. at umupo roon. at mapadpad siya kahit saan. Alam niyang maaaring biglang umulan. at ang pagdalang ng mga nilikhang lamunin-iluwa ng mga bunganga ng underpass. Mula noong sumuka siya ng dugo nang pasan-pasan niya sa palengke ng Paco ang isang malaking tablang kahon na puno ng patatas.siya sa Central Market at bumibili ng pinakamurang damit na itinitinda doon — para kay Totong. Malamig na malamig ang mga baryang iyon. kasinglamig ng pangungulila niya kay Tasya. Kasinglamig ng malapit nang pumanaw na gabi. Tinatanglawan lamang iyon ng nag-indak-indak na ningas ng mga gasera sa pusod ng mga barungbarong. mula sa isang kakilala. Madilim na madilim na sa kalangitan. iniwan ang noon ay mag-aanim na taong gulang lamang na si Totong. At naramdaman niyang nagiginaw ang kanyang kaluluwa. kung maaari nga lamang. At magdadalawang buwan na. ang pagnipis ng magulong prusisyon ng mga sasakyan sa kahabaan ng Quezon Boulevard. Naisip niya. naghahanap ng timbulan. laging madilim ang gabi sa daangbakal. tumitindi ang kanyang pagnanasang huwag nang makita ang umaga. Ibig niya ngayong galugarin ang lungsod. kahit sa madidilim at makikipot at mababahong mga eskinita. lumakad nang lumakad. at pagiging buto‘t balat ng kanyang mga braso. Lumalamig ang gabi. ang iluluwal na umaga ay huwag na niyang makita magpakailanman. malimit na siyang dalahitin ng ubo na naging dahilan ng pagkumpis ng dati‘y bilugan at malaman niyang dibdib. at ang mga baryang nasa kanyang bulsa ay huwag nang sikatan ng araw na nasa bulsa pa rin niya. Parang wala sa sariling tinumbok niya ang kalye Evangelista. Saglit siyang huminto sa panulukan. MATAGAL na namalagi si Andong sa sulok na iyon ng simbahan. Tinungo niya ang kaliwang sulok ng simbahan. at isinandal ang butuhan na niyang katawan sa makapal. ng paghumpak ng kanyang pisngi. na ang kinakasama ngayon ni Tasya ay isang tsuper ng bus na nagyayao‘t dito sa Maynila at Laguna. at alam din niyang masama siyang maulanan at malamigan. nabalitaan niya. kahit sa tabi ng umaalingasaw na mga basurahan. at saglit na kapayapaan. marusing at malamig na pader nito. at . at malimit pa silang mag-away. hanggang sa mapansin niyang ang sementadong bakuran nito ay inulila na ng mga paang kangina ay langkay-langkay na nagsalasalabat at nangagmamadali. hindi niya maunawaan. nilayasan siya nito isang gabi. halos anag-ag na lamang ang sinag ng pag-asa. at kasinglamig din ng pagdaralitang matagal nang nakayakap sa kanya. dahil napaggugutom na si Tasya at hirap na hirap na sa paglalabada. Lumabas siya sa bakuran ng simbahan. Sinalatsalat niya ang mga baryang nasa bulsa ng kanyang pantalon. At marahil. para kay Aling Petra na kalapit-barungbarong niya na tagapag-alaga ni Totong kung siya‘y wala. Humihiwa sa kanyang kamalayan ang katotohanan na mga ilang oras pa at madaling-araw na at. Parang nais niyang sa bakuran na ng simbahan magpahatinggabi.

Iniahong lahat ni Andong sa bulsa ng kanyang pantalon ang mga baryang naroroon. may utak. Sinalat-salat niya ang mga baryang nasa kanyang bulsa at nang maisip niyang pinagpalimusan niya iyon. Bakit wala si Tasya? At hindi niya maunawaan kung bakit sa kalagayan niyang iyon. hindi na marahil magtatagal. At. dalawang ulit niyang dinaklot at iniabot sa binatilyo.‖ Paos ang tinig ni Andong. nakuha pang sumuno ang damdaming iyon. ―Magkano?‖ Ngumisi ang binatilyo at itinaas ang kanang palad na nakatikom ang hinlalaki at nakaunat ang apat na daliri. Sa manipis na karimlan. Pumako ang tingin ng mga iyon sa kanya at naghagikhikan. ―Iyo na. nabanaagan niya ang ilang babaing magkakatabing nakaupo sa bungad ng isang pinto ng aksesorya. . Ibig niyang madama ang init ng katawan ni Tasya.inaninaw niya ang mga mukha ng dalawang batang lalaking magkasiping sa loob ng munting kariton. naisip niya. ―Sobra ho ito. Ginaygay niya ang bangketa. may laman at buto at dugo. at sa suluk-sulok. lumapit sa kanya. Lalong humihiwa sa kanyang kamalayan ang kahabag-habag niyang kalagayan. iglap na lumusob sa kanya ang di mawaring paghihimagsik. Bakit kinakailangan pa niyang mangarap nang mangarap? Masarap mangarap.‖ sabi ng binatilyo. Marahil. Nagkislap-kislap ang mga baryang iyon nang bilangin ng binatilyo sa tama ng liwanag ng bombilya ng posteng malapit sa panulukan. Tinalunton nila ang nagpuputik na eskinitang iyon hanggang sa sumapit sila sa kalagitnaan. Bakit wala si Tasya? Ibig niyang makita. Kangina pa naghihintay si Totong… natutulog na marahil si Totong. sapagkat siya‘y may puso. Huminto ang binatilyo. isang binatilyo ang sumulpot sa dilim. Huminto siya at inaninaw niya sa manipis na karimlan ang mukha ng binatilyo. himasin ang mukha ni Tasya. Paano si Totong kung wala na siya? At nang lumiko siya sa isang panulukan. igugupo siya ng kanyang karamdaman. ngunit mapait kung alam mong hindi na matutupad. at huminto rin si Andong. hindi iilang pagal na katawan ng mga bata at matanda ang inilugmok ng gabi sa pira-pirasong karton at pinagtagni-tagning diyaryo. At bigla ang pagbabangon ng damdaming sumuno sa kumpis nang dibdib ni Andong. At naalaala niya si Totong. Magkasunod na nilamon ng madilim at makipot na eskinita na nasa pagitan ng dalawang lumang aksesorya ang yayat na kabuuan ni Andong at ng binatilyo. at may inianas.

Ibig pa niyang lumakad nang lumakad hanggang sumisigid sa kanyang kaluluwa ang lamig ng pagdaralitang hindi niya matakasan. singkit. At sumanib sa sunud-sunod na pagubo ni Andong ang matinis na halakhak ng mga babaing nasa bungad ng pinto ng aksesorya. kahit sa malalaki at masinsing patak ng ulan na ngayon ay naglagi-lagitik sa kalawanging bubong ng mga barungbarong.‖ ―Senga. ―Me uwi kang pansit. Nangilid ang luha ni Andong.Itinuro niya ang babaing nasa gilid ng pinto. MALAMIG at madilim at malungkot ang daangbakal at. ―Ngayon. saka noon pa. Tumango si Andong. ―Ba‘t ‗ala kang uwing pansit ngayon. manipis ang labi. Ang madaling-araw ay nailuwal na ng gabing nagdaan. ‗Tay? ―Bibili tayo. Ba‘t ‗ala kang uwi ngayon. ha. at isasama niya si Totong upang hanapin nila ang kapayapaan. ―Kelan?‖ Nangulimlim ang mukha ni Totong. sa langit. mataas. ‗Tay?‖ Namilog ang mga mata ni Totong. ―Totong. pango. kinusut-kusot ang mga mata. Kumislot si Totong nang pumasok si Andong sa barungbarong. Tumayo ang babaing iyon. tumingin sa malamlam at waring namamaalam na ningas ng gasera. ha. Bumangon si Totong. ―Totong.‖ paos ang tinig ni Andong. At dinalahit ng ubo si Andong nang lumabas siya sa silid na iyong marusing at marumi at may kakaibang alingasaw at nakakalatan ng lukut-lukot na tissue paper ang mahina nang suwelong tabla. Sumunod siya nang pumasok ang babae sa aksesorya at.‖ Napalundag si Totong. lagi kang me uwi. Payat iyon. ngunit madilim na madilim pa at waring hindi na daratal pa ang umaga. . ‗Tay? Kahapon. lumungkot ang mukha nito nang mapansing walang nakapatong na supot sa mesitang yari sa pinagputul-putol na tabla. Dumilat si Totong. ‗Tay?‖ Iginala ni Totong ang tingin sa kabuuan ng nagiginaw na barungbarong.‖ lumuhod si Andong sa tabi ng anak at hinimas ang payat na kabuuan ni Totong. nakapako sa dinding ang karatulang tisa na may pulang mga titik na GOD BLESS OUR HOME. ang bunton ng makakapal at maiitim na ulap ay bibitin-bitin na lamang sa kalawakan. sa ulunan ng radyo-ponograpong hindi tumutugtog.

at waring hindi na niya kayang magpatuloy sa paglakad. ‗Tay? Sa‘n me tindang pansit. Sa labas. ‗Tay. nagsisikip. ‗yong me lamang keso!‖ Hinawakan ni Andong ang kamay ni Totong. ―Gutom na ‗ko. Ang mga barungbarong ay nagiginaw. pahapay-hapay na inakay ni Andong si Totong. Waring nananangis ang mga bubungang yero ng mga barungbarong.‖ Hindi sumagot si Andong. Tumingin siya sa pinagmumulan ng dagundong ngunit madilim pa. Nagpatuloy sila sa paglakad. tumututol sa sunud-sunod. Tinalunton nila ang riles na iyong hindi alam ni Andong ang puno at dulo. Lumuksu-lukso pa si Totong. mahahaba. tuyot. Maliligo tayo sa ulan. Lalong tumitindi ang pagnanasa ni Andong na huwag nang makita ang umaga. Darating na ang kapaypaan… darating na iyon. Yumayanig na ang riles. nagsisiksikan. kahit nanlalabo ang kanyang paningin. ―Ma…malapit na. sunud-sunod. ha. ngunit mapait kung alam mong hindi na matutupad. Nangangati ang kanyang lalamunan. kahit mag-uumaga na. nagmamadaling mga patak ng hindi masawatang ulan. Sa diwa ni Andong. ―Umuulan. saka ‗yong me palamang keso. Masarap mangarap. Napaupo siya sa riles. ―Malayo pa ba. Uubu-ubo. Humigpit ang pagkakahawak niya sa kamay ni Totong. Pansit. Inakay niya ito palabas ng barungbarong. ‗Tay?‖ pamuling tanong ni Totong. at ang maraming-marami pang umagang darating. ha. nagtatanong ang mga mata nito. at waring hindi kayang bigyang-init ng nag-indak-indak na ningas ng mga gasera.. at humigpit ang pagkakahawak niya sa kamay ni Totong. nalalaru-laro ang masinsing mga patak ng ulan. ‗yon bang masarap. ―Malayo pa.‖ Pamuling dinalahit ng ubo si Andong. nababanaagan niya ang malungkot nang mukha ni Totong. nagtutumining ang isang kapasiyahan. Naramdaman niya na waring hinahalukay ang kanyang dibdib.―Saka pandesal. sunud-sunod. at lalong humihiwa sa kanyang kamalayan ang kahabag-habag niyang kalagayan. Totong. ‗Tay! Saka ‗yong tulad nang uwi mo noong ‗sang gabi. naramdaman ni Andong. Sumampa sila sa daangbakal. mahahaba. Nagsayaw-sayaw sa kanyang katawan ang malamig na malamig na patak ng ulan. Lalong lumalakas ang ulan. ‗Tay. hawak-hawak pa rin niya ang kamay ni Totong at. Muli siyang inubo. . ha. kukurap-kurap. ‗Tay? Tuwang-tuwa si Totong. Dinalahit ng ubo si Andong paglabas nila ng barungbarong. ha?‖ mayamaya‘y tanong ni Totong. ang ulan ay patuloy sa malakas na pagbuhos. Ang kalawakan ay lalong pinadidilim ng masinsin at malalaking patak ng ulan na waring galak na galak sa pagbuhos.

mayorya ng mga basalyos niya ang inaasahang miyembro ng mabubuong Parlamento at sila ang maghahalal ng Punong Ministro at seremonyal na Presidente ng Republikang Mamon. Nagdudumilat sa harapan ang dalawang ilaw ng rumaragasang tren. Dumapa si Andong sa riles ng tren. ‗Tay. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. impluwensiya‘t pribilehiyo hanggang siya‘y humihinga? . papalakas. Natural. Salo np as P ar a S a Kanser June 23. hindi imposibleng kumandidato si La Gloria bilang kongresista sa kanyang distrito sa Pampanga at. Yumupyop na si Totong sa tabi ni Andong. hindi na presidensiyal tulad nang umiiral ngayon. Ordonez (Kolum — Hunyo 13.Sa malayo. uwi na tayo! ‗Yoko na sa ulan. Patuloy siyang dinadalahit ng ubo. sapagkat.‖ parang maiiyak si Totong. Rikitik…rikitik…rikitik…wooo… wooo! Papalapit iyon. ang dagundong ng tren ay papalapit. Samakatuwid. Rikitik…rikitik…rikitik…rikitik…woooo…woooo! ―‗Tay!‖ Nilamon lamang ng malakas na malakas nang dagundong ng tren ang sigaw ni Totong. gagawin namang parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan ang sistema ng gobyerno. papalakas. sa kabilang banda. 2009) SA KABILA ng lumalawak at tumitinding mga protesta ng iba‘t ibang sektor ng sambayanan — bukod pa sa mga miyembro ng Senado na malinaw ang pansariling mga interes — laban sa iginigilgil na Con-Ass (Hole) o asamblea constituyente para baguhin ang umiiral na 1987 Konstitusyon ng bansa (tulad nang ginawa ng lehislatura ng Pransiya noong 1789-1791). Naramdaman niyang nagwawala si Totong sa kanyang pagkakahawak. lumilitaw na igigiit at igigiit pa rin ng masusugid na basalyos ni La Gloria sa Kongreso ang bagay na ito kahit pagbabambuhin pa ang kanilang mga ulo o kasuklaman man sila nang husto ng mulat na sambayanang Pilipino. at kahit napakakontrobersiyal na gawin ito kung Kamara lamang ang magsasagawa at lalabagin nito ang mga probisyon ng Konstitusyon ayon sa mga dalubhasa sa Saligang-Batas. ‗Yoko na ng pansit. papabilis. imposible pa bang maging Punong Ministro naman si La Gloria lalo‘t masidhi ang ambisyon niyang makapangunyapit na parang tuko sa nakababaliw na kapangyarihan. at malinaw na ang mga senyales. maliwanag ang posisyong ipinangangalandakan ng masusugid na tagahimod ng kuyukot ng Malakanyang: hindi isasaksak sa babaguhing Konstitusyon ang pagpapalawig sa termino ng panunungkulan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo o ng sinuman pero.

sa pamamagitan ng tuso o disimuladong mga pamamaraan. tiyak. samakatuwid. o pagbabago man sa Konstitusyon tulad noong 1970. tulad ng mga bayad na anunsiyo sa telebisyon — sarili mang pera o pondo ng bayan ang ginastos — ibinabandila na nila ang kanilang mga pagmumukha at adhikaing ―mapaglingkuran ang bayan‖ kahit hindi pa sila opisyal na kandidato at labag sa reglamento ng inutil na Comelec na mangampanya na sila ngayon pa lamang. agad nilang inilalampaso sa . magbubunsod at magpapasiklab ng higit pang mga protesta ng iba‘t ibang sektor ng sambayanan na maaaring mauwi sa mga kaguluhan at karahasan sa buong bansa na pabor pa rin kay La Gloria sapagkat may katuwiran naman siyang ideklara ang Batas Militar (tulad nang ginawa noon ng yumaong diktador na si Marcos) at.) Ikatlo. tiyak na ngang idaraos ang sarsuwela o malakarnabal na pagtatanghal ng bastardong mga pulitiko mga ilang buwan na lamang mula ngayon. isulong nang husto ang Cha-Cha o pagbabago sa Konstitusyon sa pamamagitan ng nilalarong asamblea constituyente o kahit kombensiyon konstitusyonal (tulad nang ginawa sa Philadelphia. lalo‘t mahigpit nilang kontrolado o monopolyo nila ang pambansang pulitika‘t ekonomiya? Sabi nga. Una. batay sa takbo ng mga pangyayari ngayon. o malimit mang baguhin ang Konstitusyon ng bansa sa bawat panahon. kung hindi magkakagulo o SADYAING palaganapin ng mga salamangkero ang karahasan sa bansa upang maideklara ang Batas Militar. na alisin sa babaguhing Konstitusyon ang mga limitasyon sa pagmamay-ari ng mga lupain at negosyo o mga korporasyon dito upang lubusan nang magahasa ang ekonomiya ng Republikang Mamon. Katunayan. garantisadong mapapalawig ang pananatili niya sa poder — maliban na lamang kung magkudeta ang militar o matagumpay na magrebolusyon ang sambayanan. paulit-ulit na napatunayang salonpas lamang para sa kanser ang lahat ng ito. Gayunpaman. kakandidato naman siyang kongresista ng Pampanga bilang paghahanda sa malililikhang parlamento dahil. mukhang nakatuon na ang mata ng mga diyus-diyosan sa eleksiyong pampanguluhan sa Mayo 2010 at. sukdulan nilang igigilgil sa Kongreso na mag-Cha-Cha na ngayon na. ng mga elitista‘t kinatawan ng oligarkiya at dayuhang mga interes ang suporta ng masang sambayanan at. Masidhi nga ang pagisisikap na gawing parlamentaryo ang sistema ng gobyerno para maging Punong Ministro si La Gloria. kung mabigong maisakatuparan ito bago mag-eleksiyon sa darating na Mayo 2010. Ikalawa. Malinaw na kinakasangkapan lamang ng uring naghahari-harian. USA noong 1787 o noong 1970 sa Pilipinas sa ilalim ng rehimeng Marcos). malulunasan ba ang grabe nang mga sakit na panlipunan mulang doble-karang hustisya hanggang palsipikadong demokrasya kung ang uri pa ring naghahari-harian at mapagsamantala ang mamamahala at uugit sa bansa.Napakatuso nga ngayon ang taktika ng mga diyus-diyosan ng balintunang lipunan. {Gusto naman ng Amerika. nagkakarambola na ang mga nag-aambisyong maging kahalili ni La Gloria sa poder at. at nakababahala. o sa pamamagitan ng Edsa 1 at Edsa 2. itutuloy at itutuloy pa rin ng mga basalyos niya ang pagsusulong sa Cha-Cha lalo na‘t may basbas pa ito ng Amerika. natural lamang na puspusan nilang pangalagaan ang pansarili nilang mapandambong na mga interes sa kapinsalaan ng bayan at masang sambayanan. magka-eleksiyon man taun-taon. Sa pagpapalit ng mga rehimen sa pamamagitan ng mga eleksiyon simula pa sa panahon ni dating Presidente Elpidio Quirino hanggang sa ngayon. sa dikta ng imperyalista nitong mga patakaran. pagkatapos na maluklok sa poder ang mga diyus-diyosan. sa anumang paraan. Pero.

mananatiling salonpas lamang para sa kanser ang naturang mga proseso at mananatiling paghaharian ng kampon ng kadiliman ang pinakamamahal nating bayan. bentador ng pambansang kapakanan. maka-Pilipino at progresibo ang hahawak sa renda ng pambansang kapangyarihan o hindi tangan ng masang sambayanan ang pampulitikang kapangyarihan. ano pa nga ba ang maaasahan ng bayan at masang sambayanan sa mga halalang tulad nito na lagi‘t laging kinakatawan at pinaghaharian ng dati at dati ring mga diyus-diyosan sa umiiral na lipunan gayong lumilitaw na pasimuno pa ang mga ito ng inhustisya. Kung hindi nga maisalaksak sa lalamunan ng sambayanan ang Cha-Cha o pagbabago sa umiiral na Konstitusyon dahil sa tumitinding mga protesta at tuluyang mabigo ngayon ang layuning gawing parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan — hindi na presidensiyal — ang . Lumulubha pa nga nang lumulubha ang disempleyo at karalitaan habang sumisidhi nang sumisidhi ang talamak at garapal na katiwalian ng mga nasa poder sa salapi ng bayan. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. malinis at kapanipaniwalang eleksiyon. at masugid na mga kaaway ng lantay na katarungang panlipunan? Ano pa nga ba ang maaasahan din ng bayan at masang sambayanan sakaling baguhin man ang Konstitusyon kung ang magpapasok ng mga pagbabago ay ang naturan ding uri na dumadaloy na sa dugo at nakatanim na sa mga puson at puklo ang mapagsamantalang pribadong mga interes para sa kapakanan lamang ng kanilang uri? Sabi nga. noon hanggang ngayon. baguhin man ang Konstitusyon oras-oras. Nananatiling dayukdok at busabos o inaalipin ng gahamang mga kapitalista ang uring manggagawa habang walang sawa silang nagtatampisaw at nagpapakabundat sa pawis at dugo ng mga ito.– # P akana Ng CI A May 17. Nakatanikala pa rin sa lupa ng mga asendero‘t propiyetaryo at kumain-dili ang mga magsasaka at ni hindi man lamang mabanaagan ang tunay na repormang agraryo habang masaganang nagpipiging at nagkakamot lamang ng bayag ang mga kinauukulan sa loob ng kani-kanilang alpombradong mansiyon at palasyo. Ordonez TIYAK. Higit pang masama. lalo na sa masibang imperyalistang mga patakaran ng Amerika. Hanggang hindi lantay na makabayan. nakatutok na ang mata ni Uncle Sam sa mga ambisyosong maging Presidente ng bansa kung matutuloy nga ang eleksiyong pampanguluhan sa Mayo 2010. hindi magkakaroon ng radikal na pambansang mga pagbabago — lalo na sa buhay ng masang sambayanan — hanggang hindi nababago ang napakasamang balangkas ng lipunang kontrolado lamang ng iilang naghahari-harian ang ekonomiya‘t pulitika ng bansa. Wala ngang naganap. makatao. makamasa. lalo na nga ang nilulumot nang adhikan ng masang sambayanan na makalaya sa kabusabusan. hindi makalilikha ng banal na kasulatan ang grupo ng mga impakto! Opo. paulit-ulit na itinitihaya at ibinubukaka ang Pilipinas ng nagririgodong pambansang liderato upang ipagahasa at ipalaspag ang ekonomiya‘t pambansang kapakanan sa mapandambong na dayuhang mga interes. opo: magka-eleksiyon man araw-araw.kubeta ng kapangyarihan ang pambansang kapakanan. Sa kabila ng mga kilusan para sa isang mapayapa. ngayon pa lamang. Virginia. na radikal na mga pagbabagong panlipunan.

pulitiko at maging peryodista — ang sinusuwelduhan ng CIA bilang mga ahente. Dick Gordon. Sapagkat walang sinuman sa kanila ang bobo. magbagsak ng mga rehimeng anti-Amerikano. sa kabilang banda. at wala silang pinagtuunang lamutakin kundi ang pagsugpo sa katiwalian lalo na sa burukrasya. manabotahe ng . Eddie Villanueva ba ng JIL (Jesus is Lord) o si Bro. Noon pa man. Si BisePresidente Noli de Castro ba? Isa ba kina Sen. Marcos.Si Sekretaryo Gilbert Teodoro ba ng DND (Dept. pang-ekonomiya man o pampulitika. Nang magharap sa programa ni Tina Monzon Palma sa telebisyon kamakailan sina Roxas. Natural. Malinaw na ibinunyag ang lahat-lahat sa mga aklat na ―Who‘s Who In The CIA‖ ni Jules Mader at ―Rogue State‖ ni William Blum. Manuel Villar. Pero. Escudero. gayundin ang isyu sa tunay na reporma sa lupa. at lagi naman itong ginagawa. tiyak na alam nilang pangunahing dahilan ng paglaganap ng karalitaan sa bansa ang mga galamay ng imperyalismong Amerikano at. sinusuri na ng Amerika kung sino ang mamanuking susunod na Presidente ng Republikang Mamon upang maging tagapagtaguyod ng imperyalista nitong mga patakaran sa Pilipinas. Loren Legarda at Chiz Escudero?. mga 3. Mar Roxas. magwasak ng unyon ng mga manggagawa at ng mga organisasyong makabayan.000 katao na — mga sibilyan. Mike Velarde ng El Shaddai? O sinumang impaktong handang maging masugid na tagahimod ng kuyukot ni Uncle Sam? Hindi na tuloy katakataka. dahil sa mapambusabos nitong mga patakaran. Sa proseso ng pagsusulong at pagpapairal sa imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa alinmang bansa. wala nang dahilan pang kapunin o patayin ang nakatakdang eleksiyon. militar. Panfilo Lacson. Hindi nila sinaling man lamang ang isyu tungkol sa ganap na kasarinlan o soberanya ng bansa na ipinampupunas lamang ng puwit ng Amerika. mangalap ng mga impormasyon.porma ng gobyerno upang maging Punong Ministro o Presidente na naman si La Gloria. imposible tuloy na maisulong ang pambansang kapakanan at kaunlarang minimithi ng dayukdok na sambayanan. Nakakalat sila sa mundo upang maniktik. dahil alam nilang kailangan nila ang bendisyon at suporta ni Uncle Sam upang maisakatuparan ang nakababaliw nilang ambisyong pampulitika. hindi mapapasubaliang malaki ang papel na ginampanan — at patuloy na ginagampanan — ng mga ahente ng CIA (Central Intelligence Agency) nito. kandaduhan ang bibig. kung bakit wala ni isa sa mga nabanggit ang bumabatikos sa mapambusabos at mapanggahasang imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa Pilipinas — pangkultura man. of National Defense)? Si Gobernador Ed ―Among‖ Panlilio ba ng Pampanga? O si Alkalde Jojo Binay ng Makati? Si Tagapangulong Bayani Fernando ba ng MMDA (Metro Manila Development Authority)? O si Bro. hanggang ngayon. natural nga lamang na huwag nilang salingin man lamang ang gayong usapin o sadyain nilang embalsamuhin ang sariling utak. Panlilio at Teodoro. maliban na lamang kung sadyaing lumaganap ang mga karahasan at kaguluhan sa bansa upang mapangatuwiranang kailangang ideklara ang Batas Militar gaya nang ginawa noon ng yumaong diktador na si Ferdinand E. Gordon. naging mababaw ang kanilang mga pahayag. o putulin ang dila para ibenta ang sarili sa mga diyus-diyosan sa Washington.

Natural. bigla ngang bumagsak sa Mt. Batay sa aklat na ―The Invisible Government‖ nina David Wise at Thomas Ross. Nariyan ang pagpapatalsik sa makabayang rehimen ni Mohammed Mossadegh ng Iran noong 1953 hanggang sa mailagay sa kapangyarihan ang papet na si Shah Reza Pahlavi. Claro M Recto noong dekada ‘50 sa Roma. Sa Pilipinas ngayon. Dekada ‘60 pa. noong 1961. lalo na‘t inihahanda na ang tanghalan ng malakarnabal na eleksiyon sa 2010 at. ang pagpatay kay Patrice Lumumba. bigla na lamang diumanong inatake sa puso si Recto gayong sinasabing wala siyang sakit sa puso. 140 sa Japan. 40 sa Laos. Sa isang piging sa Roma. 34 sa Afghanistan. Tumibay ang paniniwalang nilason siya ng CIA. 72 sa Indonesia. pinakamahusay na piloto rin ang inaatasang magpalipad niyon. Edward Landsdale. tinatayang mahigit sa 200 ang naglisaw na mga aso ng CIA. 100 sa Thailand. 44 sa Burma. Bukod sa mga nabanggit. Malinaw din ang pagmamaniobra ng CIA sa kudeta sa Guatemala noong 1954 at pagpapatalsik sa kapangyarihan kay Francois ―Papa Doc‖ Duvalier ng Haiti noong dekada ‘60. . Nariyan ang pagpapabagsak sa maka-Komunistang rehimen diumano ni Sukarno ng Indonesia noong 1962 at pagluluklok sa poder kay Suharto na nagpakatuta sa Amerika. Kilalang makabayan si Recto at mahigpit na kritiko ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa Pilipinas matapos ang kolonyalismong Kastila. Higit sa lahat. 90 sa Timog Korea. Pero. 80 sa Hongkong. Iniluklok muna siyang kalihim ng Tanggulang Bansa at ginamit nang husto laban sa rebelyon ng mga Huk. Nariyan ang pagpatay kay Ngo Dinh Diem ng Vietnam (tinulungan muna ng CIA na maging presidente saka nilikida nang ayaw nang sumunod sa kagustuhan ng Amerika noong 1963). 26 sa Cambodia. Sa mga naging lider na lamang ng Pilipinas. nang Presidente na siya. lumilitaw na inalagaan at pinasikat ng CIA hanggang maging Presidente ng bansa ang mekanikong si Magsaysay sa ilalim ng pagmamaniobra ni Col. Makabuluhan din. 85 sa Pilipinas. 150 sa Vietnam. maaari pa silang magpakana ng mga pagpatay. 16 sa Nepal. hindi iilang ulit na ring pinagtangkaang patayin ng CIA sina Fidel Castro ng Cuba at Moammar Qaddafi ng Libya. 11 sa Malaysia. 15 sa Ceylon. marahil. bukod pa sa mga 100 ahente sa iba pang mga bansa. mga 100 na ang ahente ng CIA sa India.ekonomiya. dapat na manyikang de susi o papet ni Uncle Sam ang susunod na maupo sa inodoro ng kapangyarihan sa Malakanyang. Nariyan. at magluklok sa poder ng mga lider na kayang pilipitin ang leeg upang maging papet ni Uncle Sam. Maraming pangyayari nga sa ibang mga bansa ang pinaniniwalaang minaniobra ng mahiwaga at makapangyarihang kamay ng CIA. sa paglipas ng mga panahon. pinag-iisipan pa rin hanggang ngayon ng mga palasuri sa pandaigdig na pulitika na bahagi ng teroristang mga pakana ng CIA ang biglang pagkamatay ni Sen. na banggitin ang nangyari kay dating Presidente Ramon Magsaysay. Manunggal ang sinasakyan niyang eroplanong pampangulo gayong lagi iyong sinusuri‘t tinitiyak na ligtas bago paliparin at. 86 sa China. hepe noon ng CIA sa Asya-Pasipiko. unang Punong Ministro ng Congo. mapangalagaan lamang ang mapandambong na interes ng Amerika. halimbawa. kung kinakailangan. sa anumang paraan. makatuwirang isipin. at nagsisimulang sumuway sa kagustuhan ni Uncle Sam. lubos na naragdagan ang naturang bilang sa masidhing ambisyon ng Amerika na makontrol at mapagharian ang buong mundo.

Noong 1968 na lamang. palitan ng bagong papet na katanggap-tanggap sa mga mamamayan. malaki rin ang papel na ginampanan ng CIA. magsalamangka sa mga halalan. No bloodshed!‖ nang nasa kasagsagan na ang Edsa 1. Sapagkat lumalakas ngayon sa Pilipinas ang mga puwersang makabayan at progresibo. walang patumanggang pinatay si Resureccion Nazareno. ikawawasak ng lahat ng mapandambong na interes ng Amerika sa bansa. naglulunsad din ito ng lantarang agresyon tulad sa Iraq at Afghanistan madamay man ang inosenteng mga sibilyan sa pamamagitan ng paggamit ng mapamuksang mga sandatang kemikal at bayolohikal. Masugid na papet din ng Amerika si Marcos pero nang labis na umabuso sa kapangyarihan at tumindi na‘t lumawak ang galit ng sambayanan. manabotahe sa makabayang pamahalaan. progresibo at sinasabing maka-kaliwa na. bukod sa Iraq at Afghanistan ngayon. Helikopter nga ng Amerika ang sumundo sa Unang Pamilya at kanilang pangunahing mga basalyos sa Malakanyang at dinala sila sa Haway.tuwirang pakikialam ng Amerika — sa pamamagitan ng CIA — sa mga bansang gusto nitong kontrolin at gahasain gaya na nga lamang ng paghokus pokus sa mga eleksiyon. Ibinunyag pa ni Blum na ang CIA ang nagmaniobrang ipakulong ng 28 taon si Nelson Mandela ng Aprika. natakot ang Amerika na magkarebolusyon sa bansa at maluklok sa kapangyarihan ang mga makabayan. Kung kinakailangan pa. pagmamaniobra. hindi ng Birhen ng Edsa. Bukod sa mga nabanggit.Mahalaga ring sariwain kung paano niwawasak ng CIA ang gulugod ng unyonismong anti-Amerikano sa bansa. mga pakana at pakikialam ng mga ahente ng CIA sa bansa. bigla ring pinatay sa isang restawran si Konsehal Jose M. presidente ng Clark Field Labor Union matapos ang isang malaking kilos-protesta laban sa mga opisyal ng base militar ng Amerika sa Clark Field. makatuwiran nga lamang asahang mag-iibayo rin ang pagkilos. magpalaganap ng droga. Asahan nang sasalamangkahin nito ang eleksiyon sa 2010 — kung hindi matagumpay na mailulunsad ang Cha-Cha sa Kongreso ng mga sirkero‘t payaso — matiyak lamang na tuta ni Uncle Sam ang susunod na Presidente ng Republikang Mamon. Jr. . sa mapayapang pagpapatalsik sa diktadurang Marcos. tiyak. Ipinasiya nga ng mga diyus-diyosan sa Washington na maniobrahing patalsikin na si Marcos. Maisulong nga lamang ang gahaman at mapang-aliping interes ng Amerika sa alinmang bansa. sa Syria at Hilagang Korea at iba pang mga bansang hindi nito basta mapilipit ang leeg para mangayupapa sa altar ng imperyalismong Amerikano. Ayon nga kay Blum. ginagawa ng CIA ang lahat — magpakalat ng mapanlinlang at baluktot na mga propaganda. mangidnap at pumatay. at tumitindi ang mga protesta kontra sa imperyalistang mga patakaran ng Amerika dito. at magpakana ng kung anu-ano pang maruruming taktika para sa interes ni Uncle Sam. Katunayan. gayundin ng dalawang tangkang pagpatay noon kay dating Presidente Jose Figueras ng Chile. ng Angeles ng naturang probinsiya makaraang pamunuan ang dalawang matagumpay na demonstrasyon laban sa mga opisyal ng Clark at interes ng Amerika sa bansa. kaya tinawagang ―You better pack-up. karaniwan na lamang ang tuwiran o di. magpahirap at manggipit ng itinuturing na mga kaaway. nang nasa kainitan ang welga ng mga empleyado sa Clark. Roman. Pampanga. Pagkatapos. tuluy-tuloy ang masugid na pagkilos ng CIA sa Libya at Iran.

walang dapat hinalaing iregularidad o hokus pokus sa mga bagay na ito. diniktahan ng mga diyus-diyosan sa Washington ang diyosa ng Malakanyang para aregluhin ang lahat pabor kay Smith. Ordonez (Kolum) HINDI na dapat ikagulat pa kung bakit napawalang-sala sa CA (Court of Appeals) ang marinong Amerikanong si Daniel Smith at walang kaabug-abog na nakauwi na sa Estados Unidos ng Amerika. kasama diumano ang konsensiya — kaya. ayon kay Embahador Kristie Anne Kenny. hindi sakop ng mga batas at hurisdiksiyon ng Pilipinas. # Rep ub likan g Ma mo n April 29. at gayundin ang opinyon ng ilang opisyal ng pamahalaan natin. ngayon pa lamang ay paniwalaan mo na ito! Huwag mo nang sangguniin ang iyong horoscope araw-araw. Matapos magdesisyon ang Korte Suprema na dapat nang ilipat ng kulungan si Smith sa sakop ng teritoryo ng bansa — halimbawa‘y sa Pambansang Bilangguan sa Muntinlupa — hindi naman iyon naipatupad kahit isang minuto dahil kailangan pa diumanong ―linawin‖ ang ilang teknikalidad sa mga probisyon ng nakasusukang VFA (Visiting Forces Agreement) na sumalaula na naman sa soberanya o kasarinlan ng bansa. Maliwanag. upang doon na magsimula ng panibagong buhay matapos ang madamdamin niyang pagsasalaysay noon kung paano nilaspag ni Smith ang kanyang puri. lalo na si Sekretaryo Raul Gonzalez ng Katarungan kaya. Virginia. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa wakas. Napatunayan siyang nagkasala at nasentensiyahang mabilanggo ng mga 40 taon. Maaalaala.‖ sabi nga sa wika ng mga Yankee. Habang nakaapela sa CA ang kanyang kaso. sa wakas. sabi nila. ―Tell it to the marines. maliwanag. Pagkatapos. mabilis pa sa alas kuwatrong napawalang-sala si Smith at parang ipu-ipong nakauwi agad sa Amerika. sa tamang proseso ang lahat. puspusang nilitis si Smith ni Hukom Benjamin Pozon sa kasong panggagahasa sa isang Suzette ―Nicole‖ Nicolas na nangyari noong malibog na gabi ng 2005. Dumaan. bigla rin ang ipinalabas niyang bagong pahayag na hindi na niya tiyak kung ginahasa nga siya o hindi ni Smith dahil ―lasing na lasing‖ siya noong gabing iyon. Sa paniniwala ng mga mulat at progresibo. diumano. namaniobra o nasalamangka ng makapangyarihang mga kamay ang lahat-lahat at nagmukhang tanga ang Republikang Mamon. kahit parang dumaraan sa butas ng karayom ang sinumang aplikante para mapagkalooban ng visa sa Embahada ng Amerika dito. ang nabaligtad na pahayag ni Nicole ang isa sa mga matibay na batayan ng tatlong babaing mahistrado ng CA — bukod sa iba pa marahil na mahiwagang mga kadahilanan. kasama ang Nanay. Sa RTC (Regional Trial Court) ng Makati. biglang-bigla na lamang pumutok ang balitang nasa Amerika na si Nicole. opo. mga dalawang taon nga siyang ikinulong noon sa Embahada ng Amerika dito na. . Sadyang binimbin ang pagpapatupad ng naturang kautusan.Opo. ibinitin at pinatawing-tawing sa hangin kaya.

Noon ding mga panahong iyon. Pampanga sa kamay ng binansagang Holman‘s Gestapo Unit — si Col. si Glicerio Amor na ―nakatalikod at nakatalungko at umiinom‖ sa isang sapa na sakop ng base militar ng mga Yankee sa Subic Bay. ibinunyag ang sumusunod na mga pangyayari sa Clark Field: . Walang kaluskos na nakalayas agad ng Pilipinas ang mga kinauukulan at lumitaw na lamang. kundi maging sa ibang mga bansa. isang Pilipinong trabahador. Kailan nga ba naipatupad ang mga batas ng Pilipinas laban sa mga nagkakasalang sundalong Amerikano sa sakop ng teritoryo nito? Nang namamayagpag sa bansa ang mga base militar ng Amerika dito — sa Sangley Point sa Kabite. Cecil Moore. ang basta din lamang binaril at napatay ng marinong si Michael Moomey. Ibinaon na rin lamang sa limot ang nasabing mga kaso. Sariwa pa sa alaala. si Rogelio Gonzales. Mula pa sa panahon ng mga Quezon. sa Subic Bay sa Olongapo — itinambak lamang sa kangkungan ang maraming kasong kinasangkutan ng mga marinong Amerikanong kagaya ni Daniel Smith. Bisikleta lamang ng Amerika ang katumbas ng kanyang buhay nang basta na lamang ibinasura ang naturang kaso.Batay sa kasaysayan ng Republikang Mamon. Olongapo. iba‘t ibang makahayop na kalupitan ang dinanas ng ilang manggagawang Pilipino sa Clark Field. Noong 1970 naman. Ramos. Sa isyu ng THE WHIG (Agosto-Setyembre. noong mga huling taon ng dekada ‘60. Ang biktima. Erap at La Gloria. Hindi man lamang napitpit ng batas ng Pilipinas ang kanyang mga daliri at nakauwi din agad siya ng Amerika. matagal nang nangangayupapa at tagahimod ng pundilyo ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika ang walang gulugod na pambansang liderato ng Pilipinas. Ikinatuwiran ni Moomey na napagkamalan niyang ―baboyramo‖ si Amor kaya niya binaril agad. sa Clark Field sa Pampanga. maliwanag na papet lamang o manyikang de susi ni Uncle Sam ang mga naging presidente ng Republika (basahin ang aklat na ―In Our Image‖ ni Stanley Karnow) kaya kalimitang ibinebenta ang pambansang kapakanan at labis na nasasalaula ang tunay na kasarinlan o soberanya maisulong lamang ng mga kinauukulan ang makasarili‘t nakasusugapang mga interes na pampulitika. Bernard Williams at Hiawatha R. Lane. isang mala-pistolerong marinong Amerikanong tumutugon naman sa pangalang Kenneth Smith ang hindi napitik man lamang sa ilong ng batas ng Pilipinas at agad na pinawalang-sala ng mga awtoridad na Amerikano kaugnay ng pagkakapatay sa isang pobreng Pilipinong limpiya bota na nagnanakaw diumano ng bisikleta. Roxas at Osmena. Aquino. isang peryodikong Amerikanong lumilitaw na tutol noon sa masamang pamamalakad ng Amerika hindi lamang sa Pilipinas. ay basta na lamang binaril at napatay ni Smith sa tarangkahan ng Sangley Point. nang malaon. Averill Holman ang siyang kumander ng naturang base militar na nahaharap noon sa kasong desakato sa Hukumang Unang Dulugan ng Lungsod ng Angeles kaugnay ng kaso namang tangkang pangingidnap at panggagahasa ng apat niyang sundalong sina Ronald McDaniel. 1970). hanggang sa mga rehimen ng mga Marcos. na nagkakamot na ng bayag sa Estados Unidos ng Amerika.

at basta na lamang sinipa. basta na lamang ito binaril at napatay. Marami pang obrerong Pilipino ang walang kadahidahilang binugbog ng mga sundalo ni Holman. ang nabanggit na mga halimbawa ng pag-abuso‘t kalupitan ng mga sundalong Amerikano sa ilalim naman ngayon ng dapat nang ibasurang VFA? O mananatili lamang mga gulugod-dikya ang pambansang liderato at hahayaan na lamang manatiling ang bansa‘y isang Republikang Mamon sa mata ni Uncle Sam na puwedeng basta na lamang salaulain ang mga batas at lamutakin ang soberanya o kasarinlan nito? Sabi nga. Opo. opo…maniwala ka na lamang sa mga milagro at horoscope upang maparatangan namang may hangal kang kaisipan. humingi ng saklolo. batay pa rin sa ibinunyag ng THE WHIG. nilapitan ng anim na sundalo ng Holman‘s Gestapo Unit ang anim ding sibilyang empleyado ng base militar na nakatayo sa tarangkahan ng terminal ng Clark at hiningan ng mga ID. Sa tanggapan ng seguridad ng Clark. ang tinalian at ipinakaladkad sa kabayo ng isa pang miyembro ng Holman‘s Gestapo Unit. ipinagyabang pa nito diumano na 15 Pilipino ang kanyang napatay sa loob ng panahong nakadestino siya sa Pilipinas. Sumigaw ang biktima. Pagkatapos. Ayon pa rin sa THE WHIG. tinadyakan ang bibig na ikinalagas ng tatlong ngipin.Isang alas kuwatro ng hapon. huwag mong asahan Virginia. isang hapon. 18 pang marino ang halihaliling bumugbog sa kanya at itinapon siya. Nang makabalik sa Amerika ang naturang marino. inihagis ito sa loob ng bakod. isinakay sa dyip. . pero tinakpan ang kanyang bibig. Bush na hitik sa mga pagbabantang kaya nitong salakayin at pagharian ang mga bansang sumasalungat sa imperyalista nitong mga patakaran. na maisusulong ang pambansang kapakanan — pangkultura man. isang Pilipinong nangungumpay ng damo sa labas ng bakod ng Clark ang nilapitan ng dalawang marinong Amerikano. kinaladkad sa malapit na gusali ang apat na lalaki at basta na lamang pinaggugulpi. Hindi kaya paulit-ulit na mangyari. saka muling pinagsisipa. Ordonez (Editoryal) DAHIL sa kahihiyang inaani ngayon ng Amerika sa hindi makatuwirang pananakop nito sa Iraq. Walang kaabugabog na pinaghihipuan ang dalawang babae sa mga iyon. nang malaon. hindi tuloy namumutiktik sa mayabang na retorika tungkol sa pakikidigma ang mga talumpati ni Presidente Barrack Obama ng Estados Unidos ng Amerika — di gaya noon ni dating Presidente George W. Isang Pilipino namang patungo sa tore ng radyo ng Clark ang hinabol at nang malapit nang abutan ng sundalong Amerikano. pangekonomiya man o pampulitika — hanggang nakatali sa asintos ng imperyalistang mga patakaran ng Estados Unidos ng Amerika ang nagpapanggap na makabayang mga lider ng Republikang Mamon. sa labas ng bakod ng Clark. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Virginia. o nangyayari na. muli. # Sakit n g Ulo ni Ob a ma April 17. bukod pa sa patuloy nitong pakikialam sa Afghanistan. Isang Pilipinong nakatira sa tapat ng base.

Katunayan. lumilitaw ngayon. at panghihimasok. sumisigla‘t sumusulong ang mga nagtataguyod ngayon sa sosyalismo. makatuwiran lamang na magdalawang-isip si Obama bago magbunsod ng anumang giyera nito saanmang panig ng mundo. gayundin. Sapagkat lumalaki ang kakulangan sa badyet ng Estados Unidos. Marylou Cabral at Stevie Merino. maaaring itinatanong ngayon sa sarili ni Obama: hanggang kailan mapananatili at mapaghahari ang mapandambong na kapitalismo at imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa mundo? — # Dinasti yan g P amp uliti ka: Lu mo t . ng tropang Amerikano sa Iraq at Afghanistan. natural. na iiwasan nitong maglunsad pa ng panibagong agresyon sa alinmang bansang gusto nitong makontrol. dahil sa lumagabog nitong ekonomiya bunga ng labis na kasuwapangan ng kapitalismo. Michael Prysner. Sakit pa ng ulo ni Obama ang hindi mapapasubaliang katotohanan na nagiging inspirasyon pa ng makabayang mga mamamayan ng ibang mga bansang pinanghihimasukan at kinokontrol ng Amerika ang magiting at rebolusyonaryong pakikibaka ng mulat na mga Iraqi laban sa hindi makatuwiran. malupit at marahas na pananakop ng puwersang Amerikano sa kanilang bansa. lalo na nga‘t lumalawak at tumitindi na rin ang protesta ng mismong mga mamamayang Amerikano sa patuloy pang pananatili. Higit sa lahat.Sa kabila ng modernong mga armas at superyor na tropang militar nito. Preston Wood.‖ Nakalinyang tumalakay sa naturang isyu ang mga kinatawan ng iba‘t ibang sektor tulad nina Richard Becker. gayundin marahil ang Afghanistan. idagdag pa nga sa mga problemang ito ni Obama na sa mismong kuta ng mapambusabos na kapitalismo. maglalagablab nang husto ang apoy ng paglayang tutupok sa mapambusabos na mga patakaran nito. Higit sa lahat. pagsamantalahan at pagharian. sa Los Angeles City College. Maliwanag na dagdag problema ito ngayon kay Obama. hawanin ang landas tungo sa kanilang hinaharap. Pete Lindsay. Dahil dito. libu-libong sundalong Amerikano na ang nagbuwis — at patuloy na nagbubuwis — ng buhay dahil sa ganting-salakay ng makabayang mga Iraqi sa pamamagitan ng mabisang taktikang-gerilya. sa Abril 25. baka tuluyan nang lisanin ng tropang Amerikano ang Iraq. Juan Jose Gutierrez. tandisan nang hinihingi ng milyun-milyong mga mamamayan ng Iraq ang agarang paglayas doon ng tropang Amerikano sapagkat sila mismo — kaysa sinumang lahi — ang may lehitimo at sagradong karapatang pamahalaan ang kanilang bansa at. Jacqueline Villagomez. nakatakdang idaos ang isang seminar-talakayan na may temang ―Sosyalismo: Panahon na Ngayon — Wakasan ang Digmaan at Militarismo. Niluwagan na nga ni Obama ang mapanikil o mapanggipit na polisiya ng Amerika sa Cuba at hindi na basta-basta pinagbabantaan ang Hilagang Korea. Arturo Garcia. Batay sa mga nabanggit. sa malapit na hinaharap. hindi malayong lumaganap ang paglaban sa imperyalismong Amerikano sa iba pang panig ng mundo at. lumalaganap ang disempleyo at tanggalan sa trabaho. Ipinahiwatig pa nga niya sa ilan niyang pahayag na. Muna Coobtee. Bilyun-bilyong dolyar na nga ang ginasta — at patuloy pang ginagasta — ng Amerika sa Iraq para lamang mapanatili ang mga tropa nito doon kaya. Lucille Esguerra.

nariyan ang mga Roxas at Osmena at Magsaysay o Marcos. Sa kampo man ng Administrasyon o ng Oposisyon — at sapagkat pamunas lamang nila ng puwit ang prinsipyo‘t karangalan — madali sa kanilang magsatipaklong o magsahunyango sa pagpapalipat-lipat ng bakod-pampulitika (sa Liberal man o Nasyonalista. Pimentel. Kung naging bahagi nga siya nito. na paulit-ulit na manawagan para sa isang ―maayos. sa mga Joson ng Nueva Ecija. Biazon. mapayapa. nakabalandra‘t namamayagpag ngayon ang mga Macapagal-Arroyo. sa mga Villafuerte. parang mga buwayang nakaabang sa anumang halal na puwestong puwedeng sakmalin ng mga miyembro ng pamilya — asawa man o anak o apo o maging mga bayaw at hipag — at kulang na lamang na magpatibay sila ng batas na maaari nang ipamana sa kanilang kadugo ang kanilang poder sa gobyerno: presidente man o senador. lokal man o nasyonal. Sa pambansang tanghalan. sa Kampi man o Laban. Atienza at Binay? Sino ang hindi pamilyar sa kani-kanilang lugar sa mga Remulla. Ordonez (Kolum) KUNG MAYROON mang batas na tandisang nagbabawal sa dinastiyang pampulitika (mayroon na nga ba?). waring imposible nang mahadlangan ang talamak nitong pag-iral sa iba‘t ibang bahagi ng bansa. kongresista man o gobernador. pera at dayaan ang namamayaning batas ng mga halalan sa bansa. Walang mahalaga kundi muling maibandila ang apelyido ng pamilya sa tanghalan ng sarsuwelang pulitika kahit magtaling-pusod at mag-amuyan ng kilikili ang dating magkalaban o sukdulang magsaksakan sa sikmura‘t magputulan ng bituka ang dating magkaibigan. alkalde man o konsehal o maging kapitan de barangay. Imperial at Escudero ng Bikol. impluwensiya‘t pribilehiyo. Nakatatawa tuloy na parang hindi pa naranasan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang katotohanang dugo‘t terorismo. Recto. o sa iba pang pawang nabibilang sa Kamag-anak Inkorporada? Marami na ngang patunay na ang mga dinastiyang pampulitika — sapagkat pare-parehong ayaw magpatalo — ang pinagmumulan ng mga dayaan o hokus pokus at mga karahasan o patayan sa bawat eleksiyon sa bansa. Sino ang hindi makakakilala sa Kamaynilaan sa mga Asistio. Cayetano at bagong kapipisang itlog tulad ng mga Zubiri at Escudero. Nariyan sila. ang nakasusugapang pulitika sa kani-kanilang lugar at maging sa buong bansa. malinis at kapanipaniwalang eleksiyon‖ kung matutuloy nga ito sa .o promotor pa.March 25. higit sa lahat. baka ikandidato pa nila ang kanilang mga pusa at aso at iba pang alagang mga hayop. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Aquino. Estrada at Enrile at. maging ng kanyang mga basalyos. sa Partido ng Masang Pilipino o anuman) masunod lamang ang makasariling ambisyong makapanatili sa kapangyarihang balon yata ng kayamanan. Nadagdag pa ang mga Angara. Lagman. ano kung gayon ang kanyang karapatan. Kung maaari nga lamang. Revilla at Maliksi ng Kabite. Hindi na kailangan ang malinaw na mata upang makita ang pami-pamilyang namamayagpag sa poder. Monopolyo na nga ng mga pamilyang ito. Nakasusukang tradisyon na yata — noon at ngayon — na magrigodon sa kapangyarihan ang ilang maimpluwensiya‘t mayamang pamilya. mula pa sa panahon ng kanilang mga lolo hanggang sa mga apo ngayon.Villar. sa mga Lapid at Macapagal ng Pampanga.

sa kabilang banda. kung magigi pang 300 ang mga kongresista. kundi maging sa ekonomiya. hindi maikakailang maruming papel ang ginagampanan ng mga dinastiyang pampulitika kaya patuloy na nasisikil ang tunay na tinig ng sambayanan sa bawat halalan at. lalo pang madaragdagan at titindi ang katiwalian sa burukrasya sa pamamagitan ng kung anuanong pagsalamangka sa buwis ng sambayanan. Kahinahinala tuloy kung bakit kahit malinaw na itinadhana ng Konstitusyon (Artikulo VI. maimpluwensiya‘t makapangyarihan ang mga kandidatong marami ang nabibilang sa mga dinastiyang pampulitika? Alam na alam ng mga nanalo sa bawat eleksiyon. Sa pagkontrol na ito ng iilang pamilya hindi lamang sa pambansang pulitika. nagkukumahog ngayon ang Kongreso na lumikha ng bagong mga distrito-kongresiyonal at paabutin ng 300 ang kinauukulang mga kinatawan o representante. ay mauuwi sa tuso‘t maruming mga pakanang baka magbunga ng terorismo‘t mga patayan. di nga kasi. noon pa man — bagaman hindi nila aaminin — na nabibili at nasasalamangka sa tamang presyo sa Comelec ang resulta ng mga halalan. Ito ba‘y para palawakin pa ang kanilang mga dinastiyang pampulitikang mandarambong sa pera ng bayan sa pamamagitan ng ―pork barrel‖ (P70-M bawat kongresista at P200-M bawat senador taun-taon)? Tiyak. bago o mismong sa 2010. ang dayaan lalo‘t mapera. . Seksiyon 5) na dapat hindi lumampas ng 250 ang bilang ng mga kongresista. masusugpo nga ba. walang habas pa ngang nasasalaula ang sagradong demokratikong mga proseso. Garci‖ kaya lumagabog ang kanyang kredibilidad. malinaw na ang pagbabalyahan at pagbabatikusan ng putik ng mga posibleng magbanggaan. Ngayon pa lamang. At. lalo na sa pagka-presidente na. Tumibay ang paniniwala ng maraming mamamayan na talagang may garapalang dayaang naganap noon sa pamamagitan diumano ng pagmamaniobra ng isang Garcellano at ilang nasangkot na opisyal ng militar na waring ginantimpalaan pa ngang itaas ng ranggo o pagkalooban ng sensitibong mga puwesto sa gobyerno matapos ang lahat-lahat. madaragdagan ang mga biktima ng karahasan kaugnay ng halalan. at hindi maigigilgil o mamamaniobra ng kasalukuyang rehimen ang pagbabago sa Konstitusyon upang maging parlamentaryo-pederal-may isang kapulungan ang sistema ng gobyerno bago matapos ang termino ng Reyna ng Malakanyang? Kailan nga ba naging kapanipaniwala. sino pa nga ba ang naniniwala sa kredibilidad din ng Komisyon sa Halalan o Comelec palitan man ang mga komisyoner nito araw-araw? Gawin mang de makina (automated) ang darating na eleksiyon. Hindi na nga tuloy katakataka kung bakit namumutiktik sa kabi-kabilang protestang-elektoral ang mga eleksiyong ito. Kailan nga ba walang dayaan sa eleksiyon? Maging ang muling pagkakahalal nga ni La Gloria noong 2004 ay nakulapulan ng eskandalong ibinunga ng napabantog na ―Hello.Mayo 2010. kundi man tuluyang mawala. malinis at mapayapa ang eleksiyon sa bansa? Tiyak. higit na masama.

sa pagsulong ng sibilisasyon at kamulatan. Isama na rin ang Cuba na naligo ng dugo sa pamamagitan ng rebolusyong pinamunuan ni Fidel Castro bago napatalsik ang malupit at mapanikil na rehimen ng diktador na si Fulgencio Batista. Sa kasamaang. lalo‘t parang lumot na nakakapit — at sumisibol pa — sa katawan ng bayan ang mga dinastiyang pampulitika. huwag asahang magkakaroon ng tunay at makabuluhang panlipunang mga pagbabago para sa kapakanan ng bansa‘t masang sambayanan magka-eleksiyon man oras-oras. bakit . nang malaon. nasabi niya: ―Isang paliligo na lamang ng dugo ang maaaring makalinis sa mga sakit na panlipunan‖ ng bansang ito. laban sa kolonyalismong Kastila. Hitik nga ng karahasan ang maraming bansa sa mundo bago nakamit ang minimithing mga pagbabago sa kanilang katayuang pangkabuhayan. hindi naiiwasang mauwi sa karahasan ang mga tunggalian na nagdulot naman ng mga reporma‘t pagunlad sa gustong baguhing masama‘t balintunang sistema ng umiiral noong mga lipunan. inagaw naman ng mga Amerikano ang tagumpay ng naturang rebolusyon na nagbunga rin ng matinding mga karahasan sa panahon ng Digmaang Pilipino-Amerikano.‖ Opo. Sa pahayag na iyon ni Myrdal. ni Hen.Totoo na nga marahil. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Natural. Nariyan din ang kasaysayan ng Vietnam na batbat ng karahasan bago nakalaya sa dayuhang pang-aalipin sa pamamagitan ng liderato noon ni Ho Chi Minh. kaugnay nito. pampulitika. kapalit ang di makatarungan at mapagsamantalang mga tratado at pagiging papet ng pambansang liderato. Emilio Aguinaldo at ng iba pang magigiting na Pilipino. Narating ng Pransiya ang katayuan nito ngayon sa daigdig makaraang pabagsakin ang Bastille dahil sa Rebolusyong Pranses. Ordonez (Kolum) NAAALAALA namin. 1946. Matapos ibalik ng mga Amerikano ang palsipikado pa ring kalayaan at kasarinlan ng bansa noong Hulyo 4. Virginia. Hindi mapapasubalian. nang dumalaw sa Pilipinas sa panahon ng rehimeng Marcos ang ekonomistang taga-Sweden na si Gunnar Myrdal at makita‘t masuri niya ang umiiral noong mga sakit na panlipunan ng bansa. pangkultura o panlipunan. ang sinabi ni Padre Jose Burgos (isa sa tatlong paring martir na ipinabitay ng mga Kastila noong 1872) sa kanyang obrang LA LOBA NEGRA (1869) na sa bansang ito. Halimbawa na lamang. iniluwal naman ang Republika ng Pilipinas dahil din sa mga karahasan ng Rebolusyong 1896 na pinamunuan ni Andres Bonifacio at.palad nga lamang o bunga ng gahamang interes. ―ipinanganganak na parang lumot ang mga pulitiko‖ (pami-pamilya na nga) ―sa kahihiyan at kapinsalaan ng bayan. Nakamit ng Tsina ang maunlad na katayuan nito ngayon matapos wakasan ang mga dinastiya dahil naman sa rebolusyong pinamunuan ni Mao Tse-Tung. maliwanag na isang marahas na pagbabagong panlipunan ang tinutukoy niya. umunlad ang Rusya matapos maibagsak ng Rebolusyong Bolshevik ang mapang-aliping Tsaristang rehimen ng mga Romanov. –# B akit May Kar aha san? March 15. Nakamit ng Amerika ang sinasabing demokrasya at progreso matapos ang mga karahasan ng kanilang giyera sibil.

tuloy pa rin hanggang ngayon ang rebelyon ng humaliling MILF (Moro Islamic Liberation Front) kaya nagaganap ang marahas na pakikipagsagupa nito sa mga puwersa ng gobyerno? Maaaring banggitin. hanggang nagmamalabis sa kapangyarihan. ay nagiging padalus-dalos at kalimitang pumapabor sa mga maimpluwensiya‘t makapangyarihan. . noon pa man. kung kumilos man. Bakit nga ba tuloy pa rin ang mga karahasan. mapanikil at mapandambong na diktadurang Marcos sa pamamagitan ng mapayapang pagkilos ng iba‘t ibang sektor ng lipunan na naglundo sa tinatawag ngayong EDSA 1 — hindi angkop na tawaging rebolusyon sa aba naming palagay — pero hindi naman nito nabago ang tiwaling balangkas ng lipunan at lalong hindi nga nito nagamot ang umiiral na. ang may apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA? Bakit matapos noon ang madugong rebelyon ng MNLF (Moro National Liberation Front) sa Mindanaw sa ilalim ng liderato ni Nur Misuari. Hindi masasawata ang mga karahasan hanggang itinatanikala sa lupa ang mga magsasaka mabundat lamang ang mga propiyetaryo‘t asendero at. isang paring taga-Colombia na umanib sa mga gerilya sa kanilang bansa. mulang malaganap na disempleyo at karalitaan. hanggang sa palsipikadong demokrasya‘t kasarinlan at pangangayupapa at pagpapakasangkapan ng pambansang liderato sa mapandambong na dayuhang mga interes. na malubha nang mga sakit na panlipunan mulang matinding mga inhustisya at katiwalian. Magpapatuloy ang mga karahasan hanggang inutil ang Estado na maipagkaloob sa mga mamamayan ang pangunahing mga pangangailangan. sa kabilang banda. mga ospital at paaralan. pabahay. hanggang ngayon. na naibagsak ang halos 14 na taong paghahari sa bansa ng malupit. mulang dinastiyang pampulitika at pagkontrol ng iilang piling grupo sa ekonomiya ng bansa. kalimitan. sa pagitan ng mga demonstrador at pulisya o militar ang sa simula‘y mapayapang demonstrasyon o protesta ng mga kabataan at estudyante laban sa umiiral na nakasusulukasok na pambansang kalagayan? Malinaw na nailahad ni Camilo Torres. ang kasagutan kung bakit may mga karahasan sa iba‘t ibang panig ng mundo. Ayon sa kanya. Magpapatuloy ang mga karahasan hanggang nagbibingi-bingihan at usad-pagong ang katarungan at. tuluy-tuloy naman. gaya ng pagkain. natutulog ang gobyerno at ayaw ipatupad ang tunay na reporma sa lupa. masasabing angkop na angkop sa Pilipinas ang kanyang mga obserbasyon at binigyang-diing mga punto na makabubuting pag-aralan ngayon ng pambansang liderato. sa kabilang banda. Kung susuriin ang kanyang mga pahayag.nagrebelde at naging marahas ang mga Huk sa kasagsagan ng dekada ‘50 na maituturing na nawakasan lamang sa rehimen ni Magsaysay? Bakit pagkatapos ng mga Huk. mulang pag-abuso sa kapangyarihan ng mga nasa poder at paglabag at pagsalaula sa sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan. naglulublob sa mga pribilehiyo at walang pakundangang kinokontrol ng naghaharing-uri ang pambansang ekonomiya at pulitika sa kapinsalaan ng masang sambayanan. magpapatuloy ang mga karahasan hanggang lumalaganap ang karalitaan at inhustisya. halimbawa‘y sa pagitan ng mga puwersa ng CPP-NPA o ng MILF at ng gobyerno sa kabilang banda? Nauuwi pa rin nga sa mga karahasan.

Katulad ng paghihingalo ng isang sambayanang malapit nang mamatay ang maiinit na mga diskursong iyon. Nang mabasa namin tuloy ang isang editoryal ng LA SOLIDARIDAD. mga palatandaan iyon ng mga kuko ng kamatayan. may petsang Hulyo 15. pagkatapos. patalsikan ng laway. Ko ngreso ng Sar s u wela‘ t Mo r o -Mo ro March 5. si Marcelo H. at pagpapel na bida sa mga imbestigasyong walang malinaw na wakas at labis lamang pinagaaksayahan ng salapi ng bayan. binigyang-diin pa ni Camilo Torres. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. hanggang napakasasangkapan ang Estado sa dayuhang mga interes at patuloy na ibinibenta ang pambansang kasarinlan at kapakanan at kinabukasan ng susunod na mga henerasyon. . kung bakit patuloy at patuloy ang mga karahasan sa bansa? Malinaw na ngang sinagot ni Camilo Torres ang lahat-lahat. Ipinamamalas sa mga mamamayan ng alingasngas at eskandalo na ang kanilang mga kinatawan at ang mga namumuno sa kanila — na hindi naman nagsisikap para malutas ang pangunahing mga problema ng bansa at mapaunlad ang kalagayang pangkabuhayan — ay walang inaatupag kundi maglunoy sa kanilang pagpipintasan at walang kawawaang pagdedebate. 1889 na inilalathala noon ng mga propagandistang Pilipino sa Barcelona. kung gayon. Hindi tuloy naming maiwasang isalin ngayon sa sariling wika ang naturang editoryal upang makita ng sambayanan ang maliwanag na mga pagkakatulad: ―Hindi mapag-aalinlanganan. del Pilar naman). bagaman dito binabalangkas ang mga batas na makagagamot diumano sa grabeng mga sakit ng bansa kagaya na lamang ng paglaganap ng disempleyo at karalitaan at pagbagsak ng pambansang ekonomiya. Katakataka pa ba. Ordonez (Kolum) SA NAGDAANG regular na mga sesyon ng diumano‘y marangal na Kongreso — ngayon at sa nagdaan mang mga rehimen — karaniwan nang napapanood ng sambayanan sa bulwagan nito ang sarsuwela‘t moro-moro ng mga payaso‘t sirkero ng bulok at nakasusulukasok na ―status quo‖ at. insultuhan. pag-iinsultuhan at pagiiringan na labis na ikinawawala ng dangal ng buong Kongreso. pataasan ng ihi. malubha at mapanganib ang kahulugan ng mga kaguluhan at paulit-ulit na pag-aaway sa Kongreso. waring wala halos ipinagkaiba ang Kongreso noon sa Kongreso ngayon. Iiral at iiral ang mga karahasan.Hindi mapipigil ang mga karahasan hanggang ginagatasan ng Estado ang sambayanan sa pamamagitan ng pagpapataw ng di makatuwiran at sobrang mga buwis para mapalamon ang mga mayayaman at may madambong ang mga opisyal ng pamahalaan. Espanya sa panahon ng kolonyalismong Kastila sa Pilipinas (unang naging patnugot nito si Graciano Lopez Jaena at. sa bulwagan din nito malimit itanghal –sa Kamara man o sa Senado — ang mga palabas at buladas at karnabal ng walang kawawaang mga debate o balitaktakan.

alam ng mga mamamayan na walang maaasahan sa isang partidong ang mga adhikain at balak ay magkamit ng kapangyarihan sa pamamagitan ng anumang paraan para mabigyang-kasiyahan ang mga ambisyong personal. milagro ng mga milagro. Buong ligayang magpapahinga maging ang tamad na mga mambabatas na bihirang dumalo sa sesyon.‖ pagkakasangkot diumano ni Unang Ginoo Mike Arroyo sa ―lutuan‖ ng kontrata sa mga proyektong pinondohan ng World Bank at. ipangalandakan ang mga prinsipyo. sa kung anu-anong imbestigasyon — jueteng payola. ang maanomalyang pagbagsak ng Legacy na libu-libong kliyente ang lumilitaw na naonse. Ano bang talaga ang nagawa ng Kongreso? Umusok ang buong Kongreso. nitong dakong huli. sa wakas. magbabakasyon kaya ang iba sa piling ng lihim nilang mga kulasisi. pinag-uusapan na magkakasundo ang mga koalisyonista at mga rebelde sa partido. malamang kaysa hindi. karnaper at ―drug pushers. ng mga miyembro ng partido mayorya. labis na putik ang hinalo mula sa kailaliman ng puwit ng partido. baka mahango na rin sila sa karalitaan at kabusabusan. Ito ang pangunahing layunin: lumikha sa mga mamamayan ng isang malaking isyung pampulitika sa pamamagitan ng mga palabas. ang mga dakilang adhikain. anu-ano nga bang mga batas ang naisulong nito para sa tunay na pambansang kapakanan? Sa pagsisimula ng Semana Santa. Garci. ituring o gawing isang malaking biro lamang ang buong bagay na ito. walang narating na anuman. ng mga rebelde sa partido. ititigil nga ang regular na sesyon ng Kongreso para mangilin at magpakabanal ang ―mararangal‖ na mga miyembro nito. ng isa o ibang grupo. pagtagal-tagal. o magliliwaliw at magpapasarap nang husto sa ibang bansa habang nakatunganga at titiguk-tigok ang lalamunan ng matagal nang inuulol na masang sambayanang patuloy at patuloy na umaasang makatitikim din sila ng glorya sa ilalim ng liderato ni La Gloria at. ―fertilizer fund scam.‖ ―euro generals. ―Mula sa lahat ng mahahabang diskursong pampulitika ng mga lider. ―Putik. transaksiyong ZTE na ibinulgar ni Jun Lozada. ay mauwi lamang ang 30% sa malaimbudong bulsa ng mga mandarambong sa pamahalaan sa pamamagitan ng kung anu-anong katiwalian. at nananatiling nakalutang ang putik na ito para salaminin ng mga mamamayan. habang ipinagtatanggol sa pamamagitan ng mabulaklak na mga salita ang mga patakarang pangkabuhayang makabubuti diumano sa mga mamamayan at. ―Pagkatapos nito. maliban sa pagbubunyag ng mga katiwalian ng isa o ibang partido. Hello.‖ walang patumanggang pagpatay ng mga awtoridad sa pinaghihinalaang mga holdaper. noon pa man. at ng mga konserbatibo.‖ Bukod sa napagtibay ng Kongreso ang mahigit na isang trilyong pisong pambansang badyet na.―Saksi sa nakalulungkot na kalagayang ito ang nagdaang mga pangyayari sa Kongreso. pagkatapos ng labis na ingay at bahagyang kabuluhan. Ano pa ba ang susunod? .

naghosana sa kaitaasan at masigabong nagbunyi nang malamang lumayas na ng Malakanyang ang diktador kasama ang pamilya at pangunahing matatapat na basalyos. Nasilayan nga sa papawirin ang bahagyang liwanag matapos ang paghahari ng dilim sa isang yugto ng kasaysayan ng bansa. huwag nang banggitin pa ang niluluto‘t iginigilgil na Cha-Cha (pagbabago sa Konstitusyon) na minamaniobra ng mga kapit-tuko sa poder at tagahimod ng kuyukot ng dayuhang mga interes. ang mga basalyos ng yumaong si Jaime Kardinal Sin. di nga kasi. ang malabayaning pagkilos ng sambayanan noon na naglundo sa kilala ngayong Edsa 1. Sa nabanggit na litanya ng mga imbestigasyon ng Kongreso. Natural.Nariyan pa rin. Nasa paligid na diumano ang mailap na anino ng lantay na hustisya sosyal. gayundin ang hindi masawatang paglabag sa lehitimo‘t sagradong demokratikong mga karapatang sibil ng sambayanan? Ano ba talaga ang nagawa ng Kongreso. Kuya Juan at Ate Kulasa? Hindi tuloy namin maiwasang hinalaing marami sa ―mararangal‖ na mambabatas ang nagbuburat lamang (naglalasing lamang ang kahulugan sa Kabikulan) o talagang dalubhasa silang magtanghal ng mga sarsuwela‘t moro-moro? Nasalaula: Di wa n g Ed sa 1 February 9. malaya‘t progresibo at demokratiko. ipinagpasalamat nga ng mga madasalin at naghihilamos ng agua bendita sa sinasabing milagrosong Birhen ng Edsa ang pagbagsak. Maaalaala. marahas. may nalinawan ba ang bayan? Lumabas ba ang katotohanan? O pinalabo lamang ang lahat-lahat? Bagaman paulit-ulit na binibigyang-diin na para makatulong sa pagbalangkas ng mga batas — hindi pasiklab lamang sa mga mamamayan — ang naturang mga imbestigasyon. Enrile at Honasan. ang mabilis na pagbasura agad ng masusugid na basalyos ng Malakanyang sa mga kasong ―impeachment‖ na iniharap ng mga kinauukulan laban kay La Gloria. at mapandambong na Batas Militar. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. ng diktatoryal na rehimeng Marcos. Nariyan ang mga Cory. tuwing sasapit ang Pebrero 22-25. at maging si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na naluklok sa kubeta ng kapangyarihan sa pamamagitan . sa wakas. Matapos ang halos 14 na taon ng paghahari sa bansa ng malupit. waring lumakad tuloy sa alapaap ang marami. may naisulong na bang mga batas kaugnay nito upang masugpo o hindi na paulit-ulit na mangyari ang nakasusuka nang pandurugas at pandarambong sa salapi ng bayan. mapanikil. Ordonez (Kolum) MARAMI ang nag-akala noong 1986 na ang buwan ng Pebrero ang simula ng pambansang pagbabago tungo sa isang lipunang makatao‘t makabayan. Hindi nga masamang gunitain. Ramos. mapayapa‘t maunlad. sa naturang mga petsa. hindi maiiwasang sariwain ng mga bida — kahit sa kanilang pag-iisa — ang mga papel na ginampanan nila sa Edsa 1 na waring isang madulang pelikula na walang kawawaang wakas. ang mga Lopez at Ayala.

Nanatili nga silang mga anino lamang. sa tanikala ng kabusabusan o karalitaan at makaamoy man lamang — kahit bahagya — ng lantay na hustisya sosyal. Maaaring nagising ng Edsa 1 ang matagal na nakatulog na damdaming makabayan at naisulong ang kamulatan at pagiging militante ng maraming mamamayan laban sa anumang uri ng inhustisya at pag-abuso sa kapangyarihan ng mapanikil at mapandambong na rehimen. ng mala-asong mga tagahimod ng kuyukot ng dayuhang mga interes. Naibagsak nga ang diktadura ngunit. walang mukha ni pangalan. Ano nga ba ang diwa ng Edsa 1 na dapat gunitain at ipagbunyi taun-taon? Matapos nga ang lahat-lahat. Pinatunayan noon sa buong mundo na maaaring patalsikin sa poder ang sinumang abusadong lider ng bansa kung nagkakaisa sa pagkilos ang malawak na sektor ng sambayanan. Nakalulungkot. kung susuriin. kinalimutan o ibinasura ng uring mapagsamantalang nagrigodon sa kubeta ng kapangyarihan ang lehitimong mga karapatan at kapakanan ng mismong karaniwang mga mamamayang sinikil at sinalaula sa panahon ng diktadura. lumitaw na ang Edsa 1 ay isang yugto lamang ng waring walang katapusang sarsuwelang patuloy na ginagampanan ng mga naghahari-harian sa lipunan tulad ng bastardo‘t salabusab na mga pulitiko. wala naman sila noong malinaw na mga programa o patakarang pampulitika. hindi mapapasubalian. ay ibinunsod ng impluwensiya ng karanasan sa Edsa 1. di nga kasi. paulit-ulit pa ring itinatanong: Naisulong ba ang tunay na pambansang kapakanan? Maliwanag na nagkaisa lamang ang mga bida sa Edsa 1 na ibagsak sa poder si Marcos para sila naman ang umugit o mamahala sa bansa ngunit. nanatiling ekstra lamang ang libu-libong ordinaryong mga mamamayang buong giting na sumuporta sa mga bida. sa kabila ng apat na rehimeng humalili sa diktatoryal na rehimeng Marcos. at nakasusulak ng damdamin. Ano nga ba ang dapat ipagpasalamat ng sambayanan sa Edsa 1? Piknik ba lamang ito o tunay na rebolusyon? Nabago ba ang nakasusulukasok na pambansang kalagayan? Matapos ang magiting na pagharang sa mga tangke at sundalo ng Estado habang madamdaming inaawit ang Bayan Ko. ng tuso‘t salanggapang na mga kapitalista‘t asendero. ipinampunas nga ng paa at puwit ng mga diyus-diyosan ang dignidad ng bayan at ng masang sambayanan. Higit pa ngang masama. . panlipunan at pang-ekonomiyang ganap na magsusulong sa kapakanan ng bansa at ng masang sambayanan upang makalaya. sa aklat ng kasaysayan ng Edsa 1. mula sa rehimen ni Cory hanggang sa administrasyon ngayon ni La Gloria.naman ng Edsa 2 na. at ng iba pang pawang lumalaklak sa pawis at dugo ng masang sambayanan. matapos ang pagsuong sa anumang panganib at manindigang handang ibuwis ang buhay kung magkaroon man ng madugong sagupaan. magpahanggang ngayon. hindi napasama sa aklat ng mga tula ―ng mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika ng aking bansa. sa wakas.‖ sabi nga ng makatang si Otto Rene Castillo. napatalsik nga sa poder ang diktador at naibalik sa bansa ang dati ring palsipikadong kalayaan at kasarinlan at kunwa-kunwariang demokrasya.

sa kabilang banda. Naiwan sa kangkungan ang kapakanan ng nakararaming karaniwang mamamayan mula noon hanggang ngayon. Kaya. sa kabilang banda. Kung tutuusin. sinundo nga ng helikopter ni Uncle Sam sa Malakanyang si Marcos at ang buo niyang pamilya. Hinog na hinog na noon ang rebolusyonaryong mga kondisyon sa bansa para sa isang tunay na himagsikan. hindi sa Paoay. kasama ang ilang piling basalyos. sa kasagsagan ng Edsa 1. kailangan nang ibasura si Marcos at palitan ng isang personaheng katanggap-tanggap sa mga mamamayan — si Tita Cory nga na madasalin at mahinhin — ngunit. kundi maging ang mga elitista‘t mayayamang sinagasaan ni Marcos ang makasariling mga interes. at sila naman ang namayagpag sa kapangyarihan kaakibat ang mga grasya‘t nakalalasing na mga pribilehiyo habang. at malalim na susuriin. Unang-una. Ang pinabagsak na masamang rehimen ay napalitan lamang ng masama rin. malinaw na namamayani pa rin. gayundin ang kanilang pagkasalabusab sa pondo ng bayan. lalo na nga ang buhay ng dayukdok na masang sambayanan –mga manggagawa‘t magsasaka. at tumindi pa nga. hindi naman nabago ang tiwaling balangkas ng lipunang kontrolado‘t pinaglalaruan lamang ng iilang piling grupo ng mga tao ang pambansang pulitika‘t ekonomiya. hanggang ngayon. baka hindi agad napatalsik ang diktador at kailanganin pa ang talagang madugong rebolusyon kung hindi minaniobra ng mga diyus-diyosan sa Washington — hindi ng Birhen ng Edsa — ang umiiral na kalagayan noon. paulit-ulit na nasalaula ang diwa ng Edsa 1. Samakatuwid. Naging higit pang garapal ang . Ikinatakot ng Amerika na kung magkaroon ng giyera sibil at manalo ang malakas nang puwersa noon ng mga makabayan at progresibo at kung ang mga ito na ang hahawak sa renda ng pambansang kapangyarihan. o higit pang masamang mga rehimen. ang mga dinastiyang pampulitika. naibalik nga lamang sa bansa ang sinasabing palsipikadong kalayaan at demokrasya na. mga ordinaryong empleyado sa gobyerno.Kung maituturing ngang rebolusyon ang Edsa 1 — hindi waring isang madulang pelikula lamang — mahalaga tuloy ang sinabi ng rebolusyonaryong si Fidel Castro ng Cuba: ―Ang mahalaga sa isang rebolusyon ay hindi ang mismong PAGKAKAISA LAMANG. kundi ANG MGA BATAYAN NG PAGKAKAISA. Mahirap mapasubalian. binalaang hindi dapat dumanak ng dugo at makabubuting iwan na ang puwesto. Mula nga noon. kahit nagkaroon pa ng Edsa 2 at nabigong Edsa 3. nanatiling titiguk-tigok ang lalamunan ng dayukdok na masang sambayanan. Mula sa rehimen ni Tita Cory hanggang ngayon kay La Gloria. pilipitin ang leeg. tinawagan nga ng Amerika si Marcos. ang hustisya‘t demokratikong mga proseso. maliwanag nga na nagkaisa lamang ang lumitaw na mga bida na wakasan ang diktadura. at dinala sa Hawaii.‖ At sa Edsa 1. Nakita ng Amerika na hindi na epektibo si Marcos bilang tuta nito para pangalagaan pa ang kapakanan ni Uncle Sam sa Pilipinas sapagkat galit na galit na hindi lamang ang masang sambayanan. kayang-kayang diktahan. tiyak na mawawasak ang lahat ng mapandambong na interes ng Amerika dito. Lalong sumidhi ang pagkasugapa sa kapangyarihan ng mga nasa poder. at iba pang nabibilang sa uring api‘t busabos. batay sa marami nang pangyayari. lagi‘t lagi lamang pumapabor sa uring hari-harian at mapagsamantala sa kapinsalaan ng bansa‘t masang sambayanan. o paikuting parang trumpo upang maging masunurin sa imperyalistang mga kagustuhan ni Uncle Sam.

Hindi tuloy naming maiwasang maaalaala ang mga nilalaman ng nobelang ―The Revolutionists‖ ng yumaong si Dr. Prudente. at ipinangangalandakang demokrasya‘t hustisya sosyal. patuloy at patuloy din lamang nilang iduruyan at lulunurin ang masang sambayanan sa ilusyon ng buladas na pambansang kaunlaran. Higit pang masama. . Habang namumuwalan sa grasya‘t pribilehiyo ang bibig ng mga diyus-diyosan sa lipunan sa pamamagitan ng kung anu-anong hokus-pokus at garapal na katiwalian. sapagkat magkakabalahibo naman sila. talagang dayukdok hanggang ngayon. kahit pinatalsik sa poder ang diktador. api‘t busabos ang nakararaming ordinaryong mga mamamayan.pangangayupapa ng pambansang liderato sa dayuhang mga interes na lalong ikinalulugmok ng pambansang ekonomiya tungo sa higit pang gutom at karalitaan ng ordinaryong mga mamamayan. Kailan nga kaya ito magwawakas para sa tunay na pambansang katubusan? # T agalikha ng P agb ab ago January 31. nananatiling kahabaghabag na ekstra ang masang sambayanan sa masalimuot na sarsuwela ng mga bidang mandurugas. nakabalik naman sa inodoro ng kapangyarihan — at namamayagpag ngayon sa pribilehiyo‘t impluwensiya — ang ilang piling basalyos ni Marcos na lumilitaw na kinukupkop pa‘t kaalyado ng kasalukuyang mga namumuno sa bansa. hindi na nga ito dapat ipagtaka. Natural. iisa ang kulay. bilihan ng boto. habang nagririgodon lamang sa poder ang uring mapagsamantala. ng mga diyus-diyosan at hari-harian sa lipunan ang diwa ng Edsa 1. maniobra sa listahan ng mga botante at mga paglabag sa sinasabing mga batas ng Comelec maisulong lamang ang ambisyong pampulitika ng mga kinatawan ng uring mapagsamantala. dating Presidente ng Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas at nakilala bilang makatao. gayundin ng sinasabing kalayaan at kasarinlan. Ano nga ba ang dapat na gunitain at ipagpasalamat sa Edsa 1? Ang mapalitan ang dating mapanikil at salabusab na rehimen ng bago‘t mapanikil at salabusab ding mga rehimen? Habang patuloy na sinasalaula ng mga nasa poder. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Sabagay. Nemesio E. Ordonez (Kolum) MATAPOS ang malakarnabal na eleksiyon noong 2004 na pinamayanihan pa rin ng terorismo. silang bumubuo ng uring naghahari-harian at mapagsamantala. makabayan at progresibong edukador na naging biktima ng Batas Militar sa ilalim ng diktadurang Marcos at ng dalawang tangkang pagpatay sa ilalim naman ng rehimen ni Cory Aquino. luminaw nang luminaw ang paniniwala naming talagang inutil ang eleksiyon upang magkaroon ng pambansang pagbabago. Ginagamit lamang ang eleksiyon upang patuloy na makapagrigodon sa poder ang mga hari-harian sa lipunan at patuloy na mapagsamantalahan ang bayan.

Ang mahirap nga lamang. ang kanilang mga kaisipan ng adhikaing baguhin ang napakasama at nakasusuka nang pambansang kalagayan. pataasan ng ihi. at mga kabataan. ayon sa ―The Revolutionists. Ayon pa rin sa naturang akda. Higit sa lahat. sapagkat nakaugalian na nilang pangalagaan ang makasarili‘t mapandambong na mga interes — bukod sa pagiging tagahimod pa ng kuyukot ng dayuhang kapakanan — mukhang imposibleng isulong nila ang mga programang nilinaw sa naturang nobela tungo sa pambansang pagbabago. kinakailangang magkaroon ng masaklaw na programa sa pabahay. Hindi maikakaila. unang-una. kung tutuusin. upang walang mamamayang niyayapak-yapakan lamang ng mga promotor ng inhustisya‘t pagsasamantala. Binigyang-diin ng ―The Revolutionists‖ na dapat na patuloy na pangalagaan ang pambansang soberanya at dignidad kaya kinakailangang manuntunan sa malayang patakarang panlabas. Maisasakatuparan ito kung magkakaroon ng tunay na repormang pansakahan na magpapalaya sa mga magsasaka at obrerong-bukid na matagal nang inaalipin o binubusabos sa ilalim ng mala-piyudal na sistema at.‖ panahon nang pairalin ang demokrasyang hindi elitista kundi panlahat o pambansa. Bilang testamento ng lantay na hustisya sosyal. sapagkat ito ang pangunahing batayan ng tunay na demokratikong gobyerno. at itinataguyod at ipinagtatanggol sa lahat ng oras ang demokratikong mga karapatang sibil at pantao ng sambayanan. kahit bahagya. at iba pa. lubhang kinakailangang paunlarin ang agrikultura at mga kanayunan. na higit na kinakalinga ng hustisya ang mahihina at kapos-palad. na laging nasa ilalim ito ng dikta ng imperyalistang mga polisiya ng Amerika. di gaya ngayon. Dapat ding kilalanin at patuloy na igalang ang karapatan ng mga katutubo sa kanilang kinagisnang mga lupaing minana pa sa kanilang mga ninuno. kinakailangan din ang modernisasyon ng agrikultura. kinakailangang ding makipagkaibigan sa ibang mga bansa — anuman ang ideolohiya at kredo — pero batay sa prinsipyo ng pagkakapantay-pantay at paggalang sa isa‘t isa. ayon sa naturang nobela. kalusugan. Maliwanag ding doble-kara ang kasalukuyang hustisya — iba para sa mayaman at makapangyarihan at iba rin para sa maliliit at kakaning-itik. upang balangkasin ang isang bagong Konstitusyon ng Pilipinas na magbabasura sa opresibo o mapanikil na mga batas na iginigiit ng mga elitista. Kailangan din ang isang pambansang Kongresong may sapat na representasyon ang masa. kasabay nito. ang panggitnang-uri. pangisdaan at panggugubatan. makabubuting isaalang-alang ng mga ito ang mga puntong binigyang-diin sa ―The Revolutionists‖ kung nalahiran man lamang. edukasyon.Sinuman ang maluklok sa inodoro ng kapangyarihan sa Malakanyang at kung sinu-sino man ang mamayagpag sa bulwagan ng Kongreso na karaniwang tanghalan lamang ng mga buladas. trabaho. at balitaktakang walang kawawaang labis na pinag-aaksayahan ng pera ng bayan. pinakamahalaga nga ang pambansang interes kaya nararapat na ring ibasura ang di makatarungang mga tratado sa pagitan ng Estados Unidos at ng Pilipinas bagaman. Dapat. matagal nang kinakalawang at palsipikado ang umiiral na demokrasya sa bansa at malinaw na pumapabor lamang sa mga naghahari-harian sa lipunan kaya. Kailangang itaguyod din at paunlarin ang mga kooperatiba. . sa kabilang banda. kung gusto rin lamang maisulong ang pag-unlad ng pambansang ekonomiya.

Makabubuti tuloy ngayon na limiin ng pambansang liderato ang pitong puntong programang inilahad ng ―The Revolutionists‖ kung talagang matapat ang adhikaing mabago ang nakasusulukasok na ―status quo‖ at masagip ang bansa. makabayan. gayundin. kahit paano. Ang pagkakaroon ng de kalidad na edukasyon — praktikal at teoritikal — ang ipinunto pa rin ng nobela ni Dr. Sa mga madasalin at nagbabanal-banalan at kinakalyo na ang mga daliri sa karorosaryo maging sa loob ng kani-kanilang marmol at . sining. Pero. pangmoral at espirituwal. malaki ang papel dito ng siyensiya at teknolohiya at. pangkatawan. Sa pagsusulong ng pamahalaan sa ikauunlad ng ekonomiya. unang-una. ang makasariling interes ng uring mapagsamantala. ang masang sambayanan naman talaga ang lumilikha ng pambansang pagbabago. Sa kasalukuyang panahon. Isang pragmatiko at progresibong ekonomiya ang dapat diumanong pairalin sa panig man ng dayuhang kapitalista o ng mismong gobyerno. dapat na maipagkaloob ito ng gobyerno sa lahat ng Pilipino para sa kanilang kaunlarang pangkaisipan. Sa gawaing ito ng pagsusulong sa de kalidad na edukasyon. pampulitika‘t pangkabuhayan.Iminungkahi din ng ―The Revolutionists‖ ang isang sistema ng ekonomiyang hindi kontrolado ng iilang kapitalista (monopoly capitalism) na mayayaman lamang ang nakikinabang. Samakatuwid. Natural. gayunman. dapat na laging pangalagaan ang kapakanan ng bansa at masang sambayanan. katuwang dapat ang pampribadong mga paaralan pero. sa takbo ng mga pangyayari at sa uri ng mga pulitikong namamayagpag sa kapangyarihan. o suntok sa buwan. Sabagay. ang mga aklat sa kasaysayang sinulat ng mga elitista at imperyalista at patuloy ding linangin at paunlarin ang literatura. unang-una. Mulang kinder hanggang unibersidad. maituturing na imposible. Nararapat. ginigiyahan ito at pumapailalim sa mga regulasyon ng pamahalaan. Ordonez (Kolum) DAHIL sa talamak o litanya ng kawalanghiyaan at katiwalian sa halos lahat ng tanggapan ng gobyerno — na kalimitang ang pambansang liderato pa ang pangunahing nasasangkot — dumating na ang sandali sa aming buhay na higit pa naming iginagalang ang mga puta kaysa maraming opisyal ng burukrasya. P AGK AB US AB OS January 22. ang wastong pangangalaga sa kalikasan at mga likas na yaman. na isaalang-alang man lamang ng mga ito ang makabuluhang mga punto ng nabanggit na akda. lumilitaw — maliban sa mangilan-ngilan na parang ginto sa tambak ng nabubulok na mga dayami — na bentador pa nga sila ng pambansang kapakanan sapagkat kinakatawan nila. at tiyakin ang ganap na trabaho o empleyo at makatarungang suweldo ng mga manggagawa upang maitaas ang kalidad ng kanilang pamumuhay. ayon sa ―The Revolutionists. sa kinalulublubang krisis na panlipunan. progresibo at siyentipiko kaya kinakailangang rebisahin at baguhin.‖ na lubhang bigyang-diin ang siyensiya at teknolohiya at pananaliksik. Prudente. hindi dapat manaig ang kasuwapangan ng mga kapitalista sa sobra-sobrang tubo na labis na ipinaghihirap ng bansa at ng ordinaryong mga mamamayan. Ito ang tinatawag na edukasyong makatao. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. sports at magkakaibang kultura. sa kabilang banda.

sa pambansang seguridad. ospital at mga paaralan) na nararapat na nasa kamay lamang ng mga Pilipino alang-alang. inamin na kamakailan ni Espiker Prospero Nograles ng Kamara sa isang panayam sa isang estasyon ng radyo na talagang aalisin nila sa iginigilgil na pagbabago sa Konstitusyon (Cha-Cha) ang mga probisyong pang-ekonomiya na naglilimita sa kapangyarihan ng dayuhang mga kapitalista upang dumagsa o ibuhos diumano sa bansa ang puhunan ng mga iyon. dahil biktima siya ng masama‘t tiwaling sistema ng lipunang ipinagkakait sa maraming maralita ang karapatang mabuhay nang marangal bilang tunay na mga tao at. isang latak ng lipunan na nakasisira sa diumano‘y kabanalan at kalinisan o moralidad ng umiiral na lipunang kontrolado lamang ng iilang ganid at salanggapang. unang-una. higit na marangal at moral ang puta kaysa naglisaw na mga payaso‘t sirkero sa gobyerno. habang namamaluktot sa malamig na bangketa at mga damuhan ng parke ang mga walang bahay. Katunayan. kung saan. higit na masama. nagbibingibingihan naman ang ―mararangal‖ na tao — lalo na sa Kongreso — at kinakailangan pa yatang pagbabambuhin sa ulo upang maisip ang tunay na kapakanan ng bayan. kundi isangkalan ang pambansang kapakanan para lamang patuloy na mapagsamantalahan ang dayukdok o busabos nang sambayanan. lumilitaw na para lamang sa iilang mandurugas at mandarambong sa burukrasya‘t lipunan ang sinasabing sangkatutak na grasya‘t pribilehiyo mula sa diumano‘y mahabaging Diyos sa langit. .alpombrado at pinabangong kubeta. isang napakasamang babae ang puta. sa Kongreso man o sa Malakanyang na itinuturing na santuwaryo ng diumano‘y mararangal na tao na wala na yatang ginawa. transportasyon. unang-una. telekomunikasyon at mass media. Sa kabilang banda. Mismong katawan lamang ng puta ang kanyang ibinibenta dahil sa karalitaan. Sa aming abang palagay. Pahihintulutan na silang bumili at magmay-ari ng mga lupain at gusali dito. habang binabaril pa ang mga magsasakang humihingi ng tunay na reporma sa lupa o pinuputulan ng dila ang mga tinig na humihingi ng pambansang pagbabago. habang nakabalandra ang anino ng karalitaan sa humpak na pisngi ng mga pulubi at sa pudpod na takong at suwelas ng sapatos ng mga naghahanap ng trabaho. habang nagkakalkal sa mga basurahan ang mga patay-gutom. Naghuhumindig tuloy ang katotohanang ang itinuturing na mararangal na tao sa gobyerno ang sila pang bentador ng pambansang kapakanan at ng kinabukasan ng susunod pang mga henerasyon sa pamamagitan ng kanilang pamamanginoon sa dayuhang mga interes kaya hindi man lamang nila mailabas ang kanilang dila upang tutulan ang mapaminsalang mga kahingian at patakaran ng IMF-World Bank at ng iba pang mga instrumento ng imperyalismong Amerikano. dinagsa at patuloy na dinadagsa ng dayuhang kapital ang China at Vietnam nang hindi na kailangang iakma sa interes ng mga negosyanteng iyon ang mga probisyon ng Konstitusyon ng naturang mga bansa tulad. 100% kontrol sa mga korporasyon at negosyo at. babayaang pasukin din maging ang pambayang mga utilidades (tubig at kuryente. Sa kabilang banda. habang nagtitiis sa mga barungbarong at makikipot at maruruming entresuwelo ang mga trabahador na hindi pinasusuweldo nang husto at kinakailangan pang magbuwis ng buhay sa mga demonstrasyon at welga para marinig ng mga kinauukulan ang inaamag na nilang mga karaingan. ng pribilehiyong makapagmay-ari ng mga lupain at gusali doon. noon pa man at hanggang ngayon.

Hongkong. Sa halos lahat ng larangan ng ekonomiya. Puti man o dilaw. at himurin ang kanilang kuyukot.Sino nga kaya ang higit na marangal? Sino nga kaya ang higit na imoral? Ang putang nagbebenta ng sarili niya lamang katawan o ang pambansang lideratong patuloy na ipinagbibili ang buong bayan at ang mismong kapakanan ng sambayanan? Bunga marahil ng mahigit na 300 taon na pagkakakulong ng pambansang kamalayan sa loob ng kumbento ng kolonyalismong Kastila at halos 50 taon namang pagkakabartolina natin sa wika. matagal nang inilibing ang kanilang pag-asang mapaunlad. edukasyon at kulturang Amerikano at nakapagkit na sa marami ang kaisipang kolonyal. tablerya‘t tindahan ng piyesa ng mga sasakyan. hindi sila masisisi sapagkat. dayuhan ang mga amo — Intsik. kahit bahagya. pinapanginoon natin sila pagdating sa ating bansa at kulang na lamang na magpatirapa tayo sa kanilang harapan. amoy-bawang man o may anghit. Kung tagahugas man sila ng puwit ng mga pasyente sa mga ospital sa Amerika. Lubhang napakalalim na nga ang pagkakabaon at napakahigpit na ang pagkakapit ng ugat ng kaisipang alipin sa pambansang kamalayan kaya. hindi na dapat ipagtaka tuloy kung bakit tayong mga Pilipino ang lumilitaw na pinakasanay at pinakamatapat mamanginoon at magpabusabos sa sinumang dayuhan sa mismong sarili nating bayan. Aleman. lumuhod pagkatapos. Hapon. at ng mga basalyos at tau-tauhan ng dayuhang mga interes — hindi na gaanong nakasisiklab ng damdamin at nakamamanhid ng utak kung bakit nagpapabusabos ang maraming Pilipino kapag sila‘y nandarayuhan sa ibang mga bansa. Canada o Bretanya. ang kanilang katayuan sa buhay at patuloy pa ngang ipinagkakait sa kanila ang karapatang mabuhay na parang tao sa ilalim ng tunay na hustisya sosyal at pagkakapantay-pantay. kung para man silang mga kalabaw na pantrabaho sa mga minahan sa Aprika o sa minahan ng langis sa disyerto ng Gitnang Silangan. kusinerong Intsik o Pranses. Pranses. sa sarili nilang bayan. ng mga santo-santito ng kung anu-anong relihiyon. para matikman naman ng isang Pilipino na amo siya ng mga dayuhan sa mismong sarili niyang bayan. na nakasusulak ng dugo ang makitang sa sariling bayan ang mga Pilipino‘y alipin pa rin ng mga dayuhan. at lumilitaw nga na ang Pilipinas ay hindi isang bansa para sa nakararaming maralitang mga mamamayan kundi para lamang sa iilang pinagpalang grupo ng maimpluwensiya. masahistang Haponesa at hardinerong Arabo. labanderang Espanyola. Dahil sa kakulangan ng mailap na oportunidad sa sariling bayan bunga ng napakatiwaling balangkas ng lipunan. basar. Higit. Japan o iba pang bansa. nang magsarbey ilang taon na ang nakararaan sa Unibersidad ng Pilipinas — na . o kahit dating mga bagamundo lamang sa sarili nilang bayan ang mga dayuhang ito. sa kabilang banda. sakang man o piki. sa dambuhalang mga pabrika‘t korporasyon hanggang sa maliliit na restawran. ng hindi mabusug-busog na mga asendero‘t kapitalista. Hindi tuloy naming maiwasang mangarap na sana‘y magkaroon kami ng tsuper na Amerikano. Amerikano (sangkatutak din ngayon ang mga Koreano) — at mga Pilipino ang katulong o inaalila. mapribilehiyo at makapangyarihang mga tao — tulad ng mandarambong na negosyanteng mga pulitiko. Bombay. Higit pa nga kung tayo ang nandarayuhan sa Gitnang Silangan at Europa at Amerika o maging sa mga kanugnog-bansa natin sa Asya. Singapore. kung labis man silang pinagmamalupitan ng kanilang mga amo bilang mga katulong sa bahay sa Dubai.

. Sinabi niya na tungkulin ng mga makabayan noong panahon ni Rizal na labanan ang ganito sapagkat alam nila na ―hindi isang bansa ang isang sambayanang walang tatak ng pagkalahi‖ at ―isang makabayang tungkuling hinihingi ng pangangailangan ang pangalagaan natin ang ating pagkalahi. pambansang karangalan o dignidad. LUPA MAAGANG TUMAKAS ang ulan sa mga ulap at ang nakangangang mga bitak ng bukiring iyon na nasa makalabas lamang ng lungsod at malapit sa daangbakal ay unti-unting nagsitikom. nagliparan patungong kanluran. wala ni isa mang punongkahoy. Canadian.ipinalalagay na makabayan at progresibo ang mga estudyante — at itanong kung anong lahi ang gusto nila kung ipanganganak silang muli. Habang pinapatay ng mga puwersang dayuhan ang ating pambansang pagkalahi. Claro M.‖ # INUUOD NA B I SI G SA TI YAN NG B UW AY A January 9. Malinaw kaya itong palatandaan na labis na nating ikinahihiya ang pagiging Pilipino sapagkat. Recto. Tumingala sa langit ang nanginginaing mga kalabaw at ang mga kuhol na nagbaon sa buong panahon ng tag-araw sa gilid ng nangagdipang mga pilapil ay nagsimulang umahon at gumapang patungo sa mga pinitak. nahaharap tayo sa ganito ring mga suliranin at dapat natin itong harapin sa pamamagitan din ng pamamaraan ng makabayan nating mga kababayan noon. Dapat nating maabot ang mga ideya at pangyayari ng mga panahong iyon. Ordonez (Maikling Kuwento — sinulat noong dekada ‗60 ngunit malaganap na nangyayari ngayon) 1. sa pananaw ng daigdig. nararapat lamang na higit nating dinggin ang panawagan noon ng yumaong makabayang Sen. sa pamamagitan ng pakikipagsabuwatan at lubos na pamamanginoon ng ating walang gulugod — at masahol pa sa puta — na pambansang liderato sa kanilang mga among dayuhan sukdulan mang ibenta ang pambansang kapakanan. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. hindi ang liblib na panahon ng ating mga ninunong Malay kundi ang rebolusyonaryo nitong panahon taglay ang nag-aalab at matapat nitong propaganda at ang maluningning nitong paghantong sa larangan ng labanan. Dapat nating muling buhayin ang ating makasaysayang nagdaan. Ingles. sapagkat ang mga iyon ang nagsilbing inspirasyon at nagpatibay sa isang buong lahi para hanapin at matagpuan ang paglaya mula sa tanikalang dayuhan. sapagkat sa bukiring iyon. Pranses. at iba pang kilalang lahi. iilan lamang ang sumagot na gusto pa rin nilang maging Pilipino at ang karamiha‘y gustong maging Amerikano.‖ Binigyang-diin pa ni Recto: ―Ngayon. tayo‘y lahi na ng mga busabos? Hindi pa marahil huli ang lahat at higit na hinihingi ng panahon na gisingin at pag-ibayuhin ang mga puwersang makabayan. ang dating naninilaw na bukirin ay naging luntian. Nagkagulo ang mga ibon. Nag-utlawan ang mga damo sa dibdib ng lupa at sa loob lamang ng ilang araw. Australyano.

umulan nang umulan. umiyak ang mga bubong na pawid. Kabesa.‖ ―Pero. ―H‘wag na kayong magtanim ngayon. ‗Ala po kaming malilipatan agad. Kabesa. pero talagang wala akong magagawa. at nabasa ang mga sahig na kawayan.‖ ―Ba‘t po. at ng mumunting mga pangarap. nakapagpunla na kami. Inihanda na rin ng mga babae ang mga basket na sisidlan ng pagkain. nagpagulung-gulong at nagtampisaw sa may tubig nang mga pinitak. Ma‘wa po kayo sa amin. Saka ang aanihin namin sa taong ‗to ang s‘ya po lang naming inaasahan.‖ ―Wala tayong magagawa.‖ ―Ano‘ng magagawa natin? Di naman inyo ang lupang ito. Kabesa? Nakapagpunla na kami. ‗Yong parteng silangan ay gagawin namang subdibisyon. nangalumbaba.‖ ―Maawa kayo sa amin. di rin naman akin. Parang awa n‘yo na po. hanggang ang kabukirang iyon ay nagmistulang isang munting karagatang hindi umaalon. Pinalalayas na kayo rito ng me-ari. Kabesa. Natuwa at naghubad ang mga bata. Pakiusapan po ninyo siya. nagsipamintana sila. naghabulan at naligo sa ulan. bigla na lamang sumulpot sa kabukirang iyon ang katiwala ng may-ari ng mayamang lupang iyon. ―H‘wag na kayong mag-araro pa. Umulan. Gawin po ninyo ang inyong magagawa.‖ ―Naaawa nga ako sa inyo. Me katrato na raw siyang bibili nito. Kabesa. Kabesa. Parang awa n‘yo na po sa amin!‖ ―Talagang wala na tayoing magagawa. Kabesa!‖ . Inayos na ng mga magsasaka ang kanilang mga salaan at punlaan.‖ ―Ba‘t po.‖ ―Di na po kami kakain sa taong ito. lumubid ng mga pamitik. inihanda ang mga binhi. Kabesa. Naararo na namin ang ilang sangkal. ang nalalabing mangilan-ngilang magsasaka‘y nagsipaglinis na agad ng mga yugo at araro at suyod. Saka matagal na naming sinasaka ‗to.Sa mga dampa na halos nakikipagtanawan lamang sa nagsisiksikang mga barungbarong na nasa magkabilang gilid ng daangbakal.‖ ―Pero h‘wag po muna ngayon. isiningkaw ang mga kalabaw at sinimulan na nilang sugatan ang malambot at hindi na tumututol na dibdib ng lupa hanggang isang araw. Ipakiusap n‘yong huwag muna kaming paalisin dito. pinasan ang mga araro. Sabihin po n‘yo sa me-ari na pagkatapos na ng anihang ito.‖ sabi nito. Maliit daw naman ang inaani ng bukid na ito. Tulungan n‘yo po kami. Kabesa? Ba‘t po?‖ ―Namahal na raw ang lupa dito at gusto na niyang ipagbili. Sa Agosto na sila magbabayaran dahil gusto noong nakabili na makapagtayo na agad dito ng pabrika. at pinagmasdan nila ang masinsing mga patak ng ulan at ang luntian nang kabukiran. Naginaw ang mga dampa.

hinatiran ng pagkain ang mga lalaki.NANG gabing iyon. Malabong latay na lamang ang liwanag sa kanluran nang umuwi ang mga lalaki. sa mga palay na iyan. malimit humigpit ang pagkakakapit ng lipakin nilang mga palad. Lumabas din sa bukid ang mga babae.‖ sabi naman ng isang matandang mga animnapung taong gulang na. nakatunganga sa kanilang ama‘t ina. sa palababahan. Matagal silang namalagi sa bintana ng kanilang mga dampa. hanggang sa sumawa na sila sa pagmamakaawa at. nakatungo. Iniwasang lapitan ni kausapin ng mga babae ang kani-kanilang asawa. akay-akay ang kanilang mga kalabaw. MAKINA GININTUAN na ang bukirin at amoy hinog na palay na ang hangin. dahil matagal na tayo rito. ―Subukan nilang ngayon tayo palayasin! Di nila tayo mapalalayas dito hanggang di tayo nakakagapas. muling isiningkaw ang mga kalabaw. sa bawat araw. Tahimik maging ang mga bata. nakaupo lamang sila sa pinakamadilim na sulok ng kanilang dampa. Subukan lang nila! Pagpuputulan ko sila ng bayag!‖ ―Basta‘t huwag tayong umalis ke matapos man ang anihang ito!‖ 2. tinalunton ang madulas na mga pilapil. inihasa ang kanilang mga itak. tumalim nang tumalim ang dati‘y maaamo nilang mga mata at tumigas nang tumigas ang dati‘y malalambot nilang mukha. at paulit-ulit. Araw-araw kong inihahasa ang aking itak!‖ ―Ang dugo naman niya ang ipatataba ko sa palay!‖ ―Subukan lang nilang palayasin tayo rito. Pero di ko nga lang alam kung ano ang karapatan nating iyon. at maagang nagsitulog nang mapansing ang katahimikan ay nakakumot sa kapaligiran. hindi iilang ulit na sinabi sa mga magsasaka na ipagbibili na ng may-ari ang lupang iyon. Ngunit kinabukasan. ―Alam kong me karapatan tayo sa lupang ito. maagaqng nagsibangon ang mga lalaki. matagal na pinagmasdan ng mga magsasaka ang madilim na kalawakan ng bukid.‖ ―Kapag nagkamaling magpunta rito ang anak ng putang me-ari ng lupang ‗to o ang sinumang demonyong nakabili nito. at tahimik na nagsibalik sa kani-kanilang dampa. at ang mga mayang umalis noong panahon ng tag-ulan at naglakbay kung saan ay langkay-langkay na nagbalik sa kabukirang iyon at umali-aligid sa papawirin. halos hindi sila kumukurap. nakatikom ang kanilang mga labi at. dahil matagal na nating sinasaka ito. ―di ako mangingiming ibaon siya sa pinitak. isa sa ilang kasibulang magsasaka sa bukiring iyon.‖ sabi minsan ni Lino. at muling sinugatan ang dibdib ng lupa. isinaksak sa takyaran. Matagal nang nagsipagbaon sa gilid ng mga pilapil ang . paulit-uilit din namang nagmakaawa ang mga magsasaka. lalo na nang maitanim na nila ang mga palay at magsimula na iyong tumaas nang tumaas at lumunti nang lumunti. at manakanakang sumusulyap sa nag-indak-indak at waring namamaalam nang ningas ng mga gasera. Hindi iilang ulit na nagbalik ang Kabesa sa kabukirang iyon. muling pinasan ang kanilang mga araro. Kumakaway na ang mga hutok na uhay nito para anihin.

umpuk-umpok na magsisiupo sa gilid ng daangbakal. at nagsimula ang kalantugan at pukpukan. at lumisan na rin ang mga magsasaka. matagal na tititig sa gusaling iyon na parang malaking kabaong na batbat ng ilaw kung gabi. at sa harap ng kanilang mga dampa. At isang umaga. ang iba‘y sumiksik sa nagsisiksikan nang mga barungbarong sa magkabilang gilid ng daangbakal. bigla na lamang iyong sinalakay ng maraming trabahador na buhat kung saan. halos paanas silang mag-uusap. mahigpit lamang nilang hawak ang nagkikislapang mga itak. at nakumutan ng bato ang buong disyertong bukid na iyon. hanggang isang katanghalian. at natakpan ang mga bakas ng buldoser. ang mga babae ay nagpapanangisan samantalang ang mga bata ay nakatingin lamang sa dambuhalang mga makinang iyon na patuloy sa pag-usad at pag-atungal. Sumunod na dumating ang tala-talaksang tabla at yero at bakal at semento. hanggang isang umaga. nagkahugis ang isang malapad at mababa ngunit mahabang gusali na parang isang nakadapang dambuhalang nag-aabang ng anumang masisila. at nagtayo ang mga ito ng bodega doon. ngunit naroroon din ang aali-aligid na mga pangamba. ang mga magsasaka‘y parang itinayong mga bangkay. nilamon nang nilamon ang mga uhay. at ang mga palaka ay hindi na nagsayaw at hindi na umawit. Nasa hinog na mga butil ng palay ang mumunting mga pangarap. nang malapit na nilang anihin ang mga palay. parang umaatungal na mga dambuhalang balang na sumalakay sa bukid na iyon ang ilang buldoser. pagkahapunan. Kinagat nang kinagat ng matalim na ngipin ng mga buldoser ang mga puno ng palay. Lumisan ang mga buldoser pagkaraan ng ilang araw. Tanging naiwan sa dating bukiring iyon ang nagbalatay at salasalabat na bakas ng mga gulong ng buldoser. ang mga lalaki. Mula sa bintana ng nagsisiksikang mga barungbarong kapag parang dugo nang kumukupas ang mapupulang latay ng liwanag sa kanluran at nagsisimula nang umindak-indak ang malamlam at malungkot na ningas ng mga gasera sa pusod ng mga barungbarong. at ang iba nama‘y tumakas patungong lalawigan at napadpad kung saan. tititig sa gusaling iyon at sa kadiliman ng daangbakal na tinatanglawan lamang ng naggalaw-galaw. kasama ang ilang armadong sundalo ng gobyerno. biglang-bigla. pumikit-dumilat na baga ng kanilang mga sigarilyo. . sumunod na dumating doon ang rumaragasang mga trak na may kargang eskombro at graba at buhangin. kinayod nang kinayod ang bitak-bitak na dibdib ng lupa.mga kuhol. Tinungkab nang tinungkab ng mga buldoser ang nangakadipang mga pilapil. at halos sa araw at gabi. hanggang sa maglaho ang mga damo at sariwa pang mga puno ng palay na dating sumususo sa dibdib na iyon. hanggang sa pumikit ang mga bitak at umalimbukay ang alikabok at nagmistulang isang maliit na disyerto ang dating ginintuang kabukiran. Malimit ding manaog. At makaraan lamang ang ilang buwan. nakatiim ang kanilang mga bagang. umaangil ang makinang lumalamon ng graba‘t buhangi‘t semento na isnusuka nito pagkatapos sa uhaw na mga timba‘t baldeng isinasahod ng mga trabahador sa malaking bunganga nito. Higit ngayong pinagmasdan ng mga magsasaka ang kabukiran at inihanda na nila ang kanilang mga lingkaw at karit. tumaas-bumaba. saka nila manakanakang sinusulyapan ang mga lalaki. malimit mangalumbaba ang mga babae. ang mga mata‘y nakapako sa kawalan habang sa tabi nila.

‖ ―Di kelangan pala. Sa inyo ko lang sinabi ito dahil gusto kong sama-sama tayong magtrabaho doon. kelangan na huwag muna nating ipamalita ito sa iba.‖ ―Totoo?‖ ―Oo! Tiyak na maraming trabahador ang tatanggapin. sawa na ako sa pagbubungkal ng basurahan. sapagkat iisa ang uri ng biyayang hatid sa kanila ng bawat pagsikat at paglubog ng araw — ang gulanit na karalitaang sa kanila ay nakabalabal. di gaya sa pusod ng lungsod. na madilim ang gabi sa daangbakal. At alam din nila. Waring nagkabuhay ang mumunting mga pangarap na matagal na matagal na nilang inilibing sa bukid at sa kalawanging riles ng daangbakal. Doon nagtatrabaho. Talos din nilang lagi ngang may umaga. Me kotse‘t bahay na raw agad. basta‘t trabaho. UOD ISA si Lino Fajardo sa ilang magsasakang hindi tumakas sa kapaligirang iyon at mula sa kanilang barungbarong ng asawang si Marta at ng kanilang dalawang anak na lalaki. kahit d‘yanitor. Butas-butas na ang s‘welas ng anak ng putang sapatos ko!‖ 3. ngunit lagi ring may gabi at. mataas daw magpas‘weldo ang mga Kano. Pare.‖ ―Saka. ilang hapon na ring malimit niyang tititigan ang kabuuan ng gusaling iyon. ang gabi at ang umaga ay iisa. magprisinta na tayo agad para di tayo maunahan ng iba?‖ ―Aba.‖ ―Matanggap sana tayo kahit kargador.―Pabrika daw ng tela ‗yan at Kano ang me-ari. gaya rin ng iba pang mga taga-daangbakal. Saka mabait daw ang mga Kano. makabibili rin seguro ako ng bagong sapatos. sa kanila. Basta‘t malapit na raw.‖ ―Pag natanggap ako. ‗Yon ngang isang pinsan ng asawa ko.‖ ―E kelan kaya magtatanggapan?‖ ―Ewan. Pare Malapit na raw buksan.‖ ―Senga?‖ ―Oo. nasa Amerika daw ngayon. kalimitan. Putrang ‗na. oo! Kaya nga. madilim na madilim nga. naisip noon ni Lino.‖ ―Sana nga. sapagkat anagag na lamang ang sinag ng pag-asa. higit nilang ibig ang gabi . Talos ni Lino. Nag-aamoy basura na ako!‖ ―Ipapasok ko naman sa eskuwela ang panganay ko para di lumaking gago.‖ ―Senga?‖ ―Oo.

matatakasan din nila ang nakabibinging dagundong ng tren at ang madilim na gabi sa kapaligirang iyon. At ubod pa ng s‘wapang. kaya sila yumayaman. tumaba at lumaki ang tiyan ng tagapamahalang si Mr. di man lang tayo inuumentuhan. Galing na ‗ko sa putang ‗nang impiyernong ‗yon!‖ ―Pero paloloko na lang ba tayo sa kanila?‖ ―‗Ala tayong magagawa kundi magtiis. dahil pinahihintulutan silang matulog at makalimot.‖ ―Putang ‗na! Ba‘t ‗ala? Magtayo tayo ng unyon!‖ ―Di pinatalsik agad tayo ng mga anak ng puta? Aba!‖ ―E kung patayin na lang natin si White?‖ ―Senga. numipis nang numipis ang kanyang dibdib at unti-unting tumakas ang laman ng kanyang mga bisig.kaysa araw. di gaya ng araw.‖ ―Tagahimod kasi ng pundilyo ng me-ari ang putang ‗nang White na ‗yon!‖ ―At ‗ala ring konsensiya ang me-ari. Malaki naman ang kinikita ng pabrika. Magtiis. Sila‘ng me-ari. Nang magsimula siyang magpasan ng mga balumbon ng tela. mga Pare. yumaman nang yumaman ang may-ari. Dahil sa ‗tin kaya sila nabubundat. Ngunit lumaki nang lumaki ang pabrikang iyon. White at. ―Putang ‗nang White ‗yan.‖ ―Magtiis?‖ ―Oo. makalalayio din sila ni Marta sa marusing at pangit na mukha ng daangbakal. waring namalas niya sa kabuuan ng pabrika ang katuparan ng kanilang mumunting pangarap ni Marta para sa dalawa nilang anak na lalaki. isa si Lino sa hukbo ng mga tagabarungbarong na sumalakay doon.‖ .‖ sabi minsan ng isa nila kapwa trtabahador isang dapithapong magkakasabay silang lumalabas sa dambuhalang pabrikang iyon. Ipalamon natin sa makina!‖ ―Mahirap ‗yan.‖ ―Talagang gano‘n. At nang buksan ang pinto ng pabrikang iyon para tumanggap ng mga trabahador.‖ ―Pero pinakikinabangan naman nila tayo. nasabi niya sa sarili. sapagkat mabait at mapagmahal ang gabi. Alam niya namang pambili lang ng pandesal ang suweldo natin. sa bawat taon naman. ―Wala yatang kaluluwa! Matagal na tayo rito. Tayo rin ang mawawalan ng trabaho at impiyerno ang buhay sa kalaboso. Sa wakas. ‗Ala tayong magagawa.

huwag na silang hihinga sa paggawa. sa iglap na sandaling iyon. Naramdaman niya ang paglalaban ng kanyang mga tuhod at ng bigat ng balumbon ng telang kanyang pasan nang tunguhin niya ang naghihintay na trak ng pabrika sa bunganga ng bodega at. Waring may init na humalukay sa kanyang dibdib at hindi niya napigilan ang abut-abot na paghingal matapos niyang maibaba sa maruming suwelo ng trak ang pasan niyang balumbon ng tela. dali ka. sapagkat hindi panayan ang pag-andar. Cruz sa pagbuhat ng mga balumbon ng telang jikakarga sa naghihintay na trak ng pabrika. ngunit laging nakatambad sa kanyang harapan ang hapis na larawan ng kanyang asawang si Marta at ng dalawa nilang anak na lalaki na magpipitong taong gulang na ang panganay. talagang ‗ala tayong magagawa kundi magtiis. Alam niyang nangangaloig ang kanyang tuhod — matagal-tagal na rin niyang napapansin na numinipis ang kanyang dibdib at parang may lumalamon sa laman ng kanyang mga bisig — at waring hindi na nga nya kayang magbuhat pa ng gayong kabibigat na mga bagay. Cruz . at parang hindi niya . at hindi miminsang nasabi niya sa sarili na mabuti pa marahil kaysa kanila ang mga kalabaw. Marahas na sumugat sa kanyang pandama ang alingawngaw ng tinig na iyon. natitiyak niya. pinagpapahinga rin at nilinis at nilalangisan. alam niyang kasunod niya si Mr. nakita na naman siyang nagpapahinga ni Mr. baka di pa tayo makabili ng kahit palotsinang kabaong sa s‘weldo natin.‖ ―Pero sa ngayon.‖ ―Magtiis pa rin? P‘we!‖ ‗DITO. Alam niya. sapagkat nakapagpapahinga. Cruz ang mga tainga at mata ni Mr. Si Mr. Cruz. waring natadtad ng mga sugat ang buo niyang katawan. at nadama niyang nangapos ang kanyang paghinga at humigpit ang kanyang pagkakayapos sa balumbon ng telang akma niyang papasanin. sapagkat sa loob ng limang taong ipinaglingkod niya sa pabrikang iyon. ―Putang ‗na. Marahil. sa nakikita niya. waring saglit na ngumatngat sa kanyang laman at tumupok sa kanyang kaluluwa. pagharap niya sa bunganga ng bodega. kahit hindi siya lumilingon. parang mga kalabaw na pang-araro ang tingin sa kanilang mga trabahador nina Mr. naglulumiyad ang malaking tiyan sa pahilahod na paglakad at nakapako sa kanya ang medyo singkit na mga mata. White at Mr. Fajardo! Masyado kang mabagal! Masyado kang tamad!‖ Nasa likod na ni Lino ang tinig na iyon at.―Lintik! Magtiis? Habang panahon tayong lolokohin ng mga dermonyong ‗yon! P‘we! At pag namatay tayo. Kahit nakatalikod siya sa bunganga ng bodegang pinagmulan ng tinig na iyon. parang matalim na itak na tumaga sa utak ni Lino ang kabuuan ng maitim at pandak at mataba nilang kapatas na kung tawagin nilang mga trabahador ay Mr. hindi p‘wede ang tamad! Konting bilis! Konting bilis!‖ Bigla. Saglit na nag-apuhap ng hangin ang kanyang bibig at ilong at bahagyang nabawasan ang init na humahalukay sa kanyang dibdib. gayundin ang mga makinang panghabi ng tela. Cruz. makikita niya ang pangit na kabuuan ni Mr. White at ayaw na ayaw nitong makitang wala silang ginagawa kahit isang saglit. kung maaari. Cruz.

Saka… saka…‖ Ngunit nabilanggo lamang sa kanyang lalamunan ang iba pang mga salita nang nakangising tumalikod si Mr. Cruz at wala siyang nagawa kundi sundan ng tingin ang pahilahod nitong paglakad patungo sa plantang habihan ng tela at. Parang ibig niyang pasukin ang opisinang air-conditioned ni Mr. Lino. humarap siya ngunit napauntol siya sa paghakbang nang lumagom sa kanyang paningin ang naglulumiyad na tiyan ni Mr. Fajardo. Kailangan nilang apurahin ngayon ng tatlong trabahador na kasama niya sa bodegang iyon ang pagbabalumbon at pagkakamada upang kung dumating ang trak — na natitiyak niyang darating sapagkat sinabi ni Mr. Cruz na maraming pumedido sa araw na iyon — handa na ang mga iyon para ikarga nila sa trak. Pinilit niyang lupigin ang mga alalahaning iyon at. ang malamlam at malungkot na mga mata ni Marta na waring humihingi ng awa sa nag-indak-indak na ningas ng mga gasera sa pusod ng mga barungbarong na nangakalibing sa magkabilang gilid ng kalawangin at mahabang-mahabang daangbakal na iyon. parang di mo na kayang buhatin. ―Parang mahina ka na. ―Namumutla ka.magawang takasan ngayon ang nakatatakot na alalahaning gumigiyagis sa kanyang katatagan. White at kahit sa papilipit na Ingles na nalalaman niya. ngayon. ngunit iyon ang iglap na lumabas sa kanyang bibig.‖ ―Saka humihingal ka. Mister Cruz. at lalo niyang nadama na higit na kailangang apuhapin ng bibig niya at ilong ang amoy-telang hangin sa loob ng bodegang iyon. buong tapang na sabihin sa harap nito: ―Go to hell! You dog! You salumbebet!‖ MULING nadama ni Lino ang pangangalog ng kanyang mga tuhod nang magbalik siya sa bodega ng tela at sumisigid at humahalukay na naman sa loob ng kanyang dibdib ang hindi mawaring init na iyon na nagpapasikip sa kanyang paghinga.‖ . naggigitgitan ang maraming salitang hindi magkapuwang sa kanyang lalamunan. Di pa naman seguro darating ang trak. At sa saglit na iyon hinamig ng kabuuan nito ang nakataatakot na mga alalahaning iyon. Mister Cruz. Malakas pa ho ako.‖ ―Kaya ko pa ho. ang medyo singkit nitong mga matang may ibig ipahiwatig at ang pagkakangkisi nitong nagpalabas sa malalaki at naninilaw na mga ngipin. Malakas pa ho ako!‖ Alam niyang hindi iyon ang ibig niyang sabihin. at nagsimulang maglandas mula sa kanyang noo at sentido ang malalamig na mga butil ng pawis. ―Pero bakit masyado ka nang mabagal? Isang balumbon ng tela. ang lugaw na inuulaman ng tuyo o asin kung gabi. Kaya ko pang magtrabaho. lalong naging marahas ang pagdaluhong ng mga pangamba. Warfing may matitigas na daliring unti-unting sumakal sa kanya. Magpahinga ka muna. Napansin niyang pinagmamasdan siya ng kanyang mga kasamahan nang damputin niya ang kahoy na pag-iikiran ng tela. Kami na ang bahala dito. Payat na payat ka na. ang kapeng walang gatas at matigas na pandesal kung umaga. Sa kanyang utak. at nabakas niya sa mata ng mga iyon ang isang uri ng pangamba. bigla. Parang di mo na kayang magtrabaho.‖ ―Malakas pa ho ako. Cruz.

sumiksik sa kanyang kamalayan. Minasdan niya ang kanyang mga bisig na parang itinatanong kung kaya pang pumigil at magbaba ng balumbon ng tela sa trak. Kami na ang bahalang magpaliwanag kay Mister Cruz. Cruz? Maririnig na naman niya ang tinig na iyon: ―Dito. At kung makita siya ni Mr. Cruz. Baka kung mapaanio ka pa.‖ ―H‘wag. hanggang muling marahas na dumaluhong ang mga pangamba. huwag sana munang pumasoik sa bodegang iyon si Mr. Bukas ka na bumalik. Cruz. iginupo siya ng nangangalog niyang mga tuhod at napalugmok siya sa sementadong lapag ng bodega.―Senga. At nang dumilat siya. tiningnan niya ang kanyang mga kasamahan na patuloy sa pag-aayos ng mga balumbon ng telang dadagan sa tumututol nilang mga balikat. ang madilim na gabi sa pangit na mukha ng daangbakal.‖ Bigla. alam niyang may kung anong makapangyarihang lakas na sumasaklot sa kanyang dibdib tuwing siya‘y mahahapo. at pilit na umiwas ang kanyang utak sa pagyakap sa katotohanang ipinaghuhumindig ng impis na niyang dibdib at ng nangangalog niyang mga tuhod. mahirap na ang magkasakit. at naidalangin niyang huwag sana munang dumating ang trak. at ang nakatatakot na larawan ng mga alalahaning gumigiyagis sa kanyang katatagan. Humagupit sa kanyang pandinig ang atungal ng dumarating na trak. h‘wag n‘yong sasabihin sa kanya ito. e!‖ Tinig iyon ni Kardo. pinilit niyang lumapit sa kamadahan ng tela. Hindi niya malaman kung gaano katagal siyang namalagi sa pagkakasandal sa kamada ng tela hanggang sa madama niyang parang ganap nang tumakas ang matitigas na daliring sumakal sa kanyang kangina. waring tumakas na rin ang humihiwang init sa kanyang dibdib. hinimas-himas niya iyon na parang ibig niyang maibalik ang tumakas na laman doon. Ilang saglit din siyang nag-apuhap sa kawalan. Walang anuman ito. ngunit hindi pa siya nakatatatlong hakbang. lumakas ang atungal na iyon. hindi p‘wede ang tamad! Konting bilis! Konting bilis!‖ Ginagap niya ang impis na niyang dibdib. umuwi ka na muna. parang may nabuhay na lakas na nagbigay-init sa kanyang dugo. ―Sabi na sa iyong magpahinga ka na muna. Naramdaman niyang parang idinuruyan siya sa hangin. nakabilanggo pa rin ang kapeng walang gatas at matigas na pandesal kung umaga. . ngunit sa kanyang utak.‖ Hindi siya nahilo lamang. Aba. nakasandal siya sa isang panig ng kamada ng mga tela at pinapaypayan siya ng kanyang mga kasamahan. at naisip niyang kapag dumating ang trak. ang lugaw. Hiigit na malinaw na nakikita niya ngayon ang hapis na mukha ni Marta at ng kanilang dalawang anak na lalaki. napatayo siya. ang malamlam at malungkot na mga mata ni Marta. hanggang ligisin niyon at dikdikin ang kanyang utak. Bigla. hindi na niya kayang tagalan pa sa araw na iyon ang paghahakot sa mga balumbon ng tela. kahit hindi pa niya gaanong mabanaagan ang mukha nito. alam niya. Baka tanggalin ka pa ni Mr. Putlang-putla ka. waring nilalagom ang kanyang kamalayan ng manipis na karimlang lumukob sa kanyang mga mata. Nahilo lang ako. sumisid sa isang kalalimang hindi niya maarok. ―Kung kaya mo na ang katawan mo.

―Karga bola! Karga bola!‖ Nakatayo na sa bunganga ng bodega ang tsuper ng trak na iyon, at natambad sa kanya ang nakaabang na puwit ng trak sa di kalayuan sa bungangang iyon. ―Maghintay ka! H‘wag kang apurado!‖ Si Kardo ang sumigaw at nakita niyang nasa balikat na nito ang isang balumbon ng tela. Saglit itong tumigil sa tabi niya. ―D‘yan ka na lang muna hangga‘t ‗ala ang demonyong si Mister Cruz.‖ Tiyak, naisip niya, darating si Mr. Cruz, sapagkat ugali na niyon na gumala-gala sa buong pabrika na parang hayiop na nag-aabang ng sinumang masisila. Lagi nang mahaba ang dila niyon, lagi nang nanlilisik ang medyo singkit na mga mata kapag nakakikita ng mga trabahador na walang ginagawa. Ilan na sa kanila ang isinumbong nito kay Mr. White na agad na itinaboy at pinalayas sa pabrikang iyon. ―Karga bola! Karga bola!‖ Naisip niya, siya marahil ang sinisigawan ng tsuper na iyon. Baka akalain niyon na nagtatamad-tamaran lamang siya at isumbong siya kay Mr. Cruz. Nilapitan niya ang isang balumbon ng tela sa kamada; saglit niyang minasdan iyon at hindi nya naiwasan ang mangamba. Pilit niya iyong pinasan at muli niyang nadama ang pangangalog ng kanyang mga tuhod at waring pagsuko ng kanyang mga balikat. Dinalangan niya ang kanyang paghakbang; parang ibubuwal siya ng bigat ng kanyang pasan at biglang humiwa na naman sa loob ng kanyang dibdib ang hindi mawaring init na iyon jna nagpapasikip sa kanyang paghinga at bahagyang nagpapalabo sa kanyang paningin. Unti-unti, parang may matitigas na daliring sumasakal na naman sa kanya, at hinabol niya ang kanyang paghinga. Tumindi ang pangangalog ng kanyang mga tuhod at, nang malapit na siya sa puwitan ng trak, bigla siyang nasungaba. Ngumudngod ang kanyang bibig sa lupa at nabitiwan niya ang balumbon ng telang kanyang pasan. Sa kanyang dibdib, nag-aalimpuyo ang init na iyon at napakagat siya sa maputik-putik na lupa. Naramdaman niyang may gumagapang na kung ano sa naputikan niyang labi. Dinilaan niya iyon at nang kanyang ibuga, nakita niya ang isang malaking uod na pakiwal-kiwal na gumagapang palayo sa kanya. Nang iangat niya ang kanyang tingin, tumambad sa kanya ang naglulumiyad na tiyan ni Mr. Cruz. Pinilit niyang tumayo, ngunit muli siyang nasungaba. ―Talagang mahina ka na, Fajardo. Talagang di mo na kayang magtrabaho.‖ Malinaw na malinaw sa kanyang pandinig ang sinabing iyon ni Mr. Cruz at parang matalim na itak iyong sumugat sa buo niyang katawan at kaluluwa. Nabanaagan niyang papalayoi ang mga paa ni Mr. Cruz at gumagapang, gumagapang na pilit niyang sinundan ang mga paang iyon. ―Hintay, Mister Cruz! Malakas pa ho ako! Malakas pa ho ako! Sabihin n‘yo kay Mr. White, malakas pa ho ako!‖ Iyon ang pilit na isinisigaw ng kanyang utak, at pilit siyang nagpatuloy sa paggapang.

LIT ERAT URA NG URI NG AN AKP AW IS December 12, 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (LATHALAIN)

(Iniantolohiya sa NATIONALIST LITERATURE at KILATES ng Unibersidad ng Pilipinas) AYON kay Nadine Gordimer, isang puting babaing manunulat sa Timog Aprika, ―ang sining ay nasa panig ng mga binubusabos.‖ Matapos niyang mabasa ang nobelang The Jungle ni Upton Sinclair, isang nobelang naglalarawan ng marawal at nakapanlulumong kalagayan ng mga manggagawa sa industriya ng karne at mga pagkaing de lata sa Chicago noong 1906, isinulat naman ni Gordimer ang kahabaghabag at nakapaghihimagsik na katayuan ng mga obrerong Negro sa mga minahan sa Aprika, gayundin ang sarisaring inhustisya ng pamahalaan sa itim na populasyon ng naturang bansa dahil sa apartheid kaya ipinagbawal ng mga awtoridad ang kanyang nobelang Burger’s Daughter noong 1979. ―Hindi puwedeng sabihin kong ako‘y isang manunulat lamang,‖ pahayag niya, ―at mga paksang tungkol lamang sa manunulat ang tatalakayin ko. Isa rin akong tao at kung basta na lamang inaagawan ng karapatan ang isang tao, basta na lamang ikinukulong, binibimbin sa kulungan nang walang kaukulang paglilitis at hindi pinalalaya ni ipinagsasakdal, dapat na mahigpit na tutulan ng sinuman ang bagay na ito.‖ Mula noon at magpahanggang ngayon, naging mapaghimagsik na tinig si Gordimer ng uring api‘t anakpawis ng kanyang bansa. Noong mga 1920 naman sa Amerika, isang Hudyong lumaki‘t nabuhay saghetto ng New York, si Itzok Isaac Granich, na nakilala nang malaon bilang si Mike Gold, ang nagbunsod ng tinatawag na literaturang proletaryo sa naturang bansa. Sa kanyang sanaysay na Towards Proletarian Art na nalathala

sa Liberator noong Pebrero 1921, narinig ang unang makabuluhang sigaw tungo sa paglikha ng isang malinaw at militanteng kulturang proletaryo sa isang bansang kinikilalang kuta ng mapambusabos na sistemang kapitalista. Sapagkat lumaki siya sa ghetto ng New York sa piling ng mga kapwa maralita, sapagkat nabuhay siya bilang isang manggagawa sa mga lagarian ng troso, sa mga minahan, sa mga pabrika ng asero, sa mga kampo, sa mga bukirin at kabundukan ng Amerika, sapagkat naging biktima siya ng malupit na kapitalismo at, sa ilalim ng sistemang ito, narinig niya ang panalangin ng mga batang nagugutom at mga daing ng karalitaan, at nakita niya ang pagdurusa ng mga naghahanap ng trabaho, gayundin ang paghihirap ng mga biktima ng naturang sistema sa mga ospital, sa mga kulungan at pabrika, naghuhumiyaw ang kanyang mga akda para sa karapatan at kapakanan at dignidad ng uring api‘t anakpawis, gaya ng kanyang inilarawan sa kanyang nobelang Jews Without Money at sa kanyang mga kuwentong A Damned Agitator at Love On A Garbage Dump kung kaya inihanay siya ng ilang kritiko sa mga manunulat na tinawag na ―budhi ng kanilang bayan‖ gaya nina Theodore Dreiser ng Amerika, Maxim Gorky ng Rusya. at Romain Rolland ng Pransiya. Pinangarap ni Gold ang pagdating ng isang panahong ang mga magsasaka‘y sumusulat ng mga soneto, ang mga manggagawa‘y nagtatanghal ng mga dula sa mga pabrika, nagpipinta, umaawit at

isinasalin sa musika ang kanilang busabos na kalagayan at mapapait na karanasan, gayundin ang kanilang mga adhikaing makatao‘t mapagpalaya. Bagaman namamayani pa rin sa ating bansa, lalo na sa komersiyal na mga babasahin sa sariling wika, gayundin sa mga pelikula at programa sa telebisyon, ang literatura ng kababalaghan at kahangalan na nagbabandila ng kagulatgulat na pakikipagsapalaran ng mga may agimat, ng mga kalabaw at kabayong nagsasalita‘t lumilipad, ng mga bibing nangingitlog ng ginto, ng mga biyenang engkantada at mga nobyong mamaw, habang nagtatampisaw sa nagahasa nang tema ng mautog na paglalambingan at pag-iibigan, upang patuloy na aliwin at lunurin sa balon ng mga pangarap ang busabos na sambayanan sa ilalim ng isang sistemang mapang-alipin at mapanikil para makalimutan ng mga ito ang kanilang gutom at mga dahilan ng kanilang pagkabusabos nang, sa gayon, di sila mamulat at maghimagsik, hindi rin naman maitatatwa na noon pang kalagitnaan ng dekada ‗50, makabuluhang nailunsad ng dalawang manunulat na nabibilang sa matandang henerasyon ang literatura ng uring anakpawis. Sa mga nobelang Maganda Pa Ang Daigdig (1955) at Daluyong (1962), nailarawan ni Lazaro Francisco bilang tagapagsalita ng mga magbubukid sa Gitnang Luzon, ang reyalidad ng isang sistemang piyudal — ang pagkakatanikala sa lupa ng uring magsasaka at ang patuloy na pambubusabos ng mga propiyetaryo sa mga ito. Bilang tagapagsalita naman ng mga anakpawis, hinalukay ni Amado V. Hernandez sa kanyang mga nobelang Mga Ibong Mandaragit (1959) at Luha ng Buwaya (1960) at kalipunan ng mga tulang Isang Dipang Langit at Bayang Malaya ang katotohanang naghahantad sa piyudal at neokolonyal na kalagayan ng bansa sa ilalim ng pagmamaniobra ng mga imperyalistang Amerikano at ng lokal na burukratang mga kapitalista, gayundin ang patuloy na paninikil o opresyon ng naghaharing-uri laban sa uring anakpawis. Malinaw na gusto ni Hernandez na itaas ang dignidad at palayain ang uring manggagawa tulad ng ipinahihiwatig ng kanyang tulang Bayani: ―Sa wakas, dapat na ngayo‘y mabandila ang karapatan kong laong iniluha ang aking katwiran ay bigyan ng laya ako ma‘y anak din ng isang Bathala at bayaning higit sa lalong dakila… Taong walang saysay ang di Manggagawa!‖ Sa larangan ng maikling kuwento na nabibilang sa naturang henerasyon, ipinakita ni Brigido C. Batungbakal sa kanyang kuwentong Aklasan, kagaya ng inilarawan ni John Steinbeck na patuloy na pagtutunggali ng obrero at kapitalista sa kanyang mga nobelang In Dubious Battle at Cannery Row, ang di makatarungang mga patakaran sa paggawa sa isang pabrika ng tabako kaya nagwelga ang mga manggagawa at, kung saan, ginamit pang instrumento ng kapitalista ang peryodismo sa pambubusabos sa mga trabahador. Sa kuwentong Gutom ni Clodualdo del Mundo, inilarawan niya ang inutil na katarungang panlipunan at ang palsipikadong batas tungkol sa minimong pasahod. Pagpasok ng dekada ‗60 hanggang mga huling taon ng dekada ‗70, pinasigla‘t pinayabong ng sumunod na henerasyon ng mga manunulat ang literatura ng uring anakpawis. Sa kanilang mga nobela, dula, tula,

kuwento at mga sanaysay, ibinandila nila ang kabusabusan ng uring maralita, hindi upang panatilihin, kundi upang imulat ang mga ito sa mga dahilan ng kanilang kaapiha‘t pagkaalipin sa isang balangkas ng lipunang pinaghaharian ng iilan lamang na mapribilehiyo, maimpluwensiya‘t makapangyarihan, isang lipunang ang hustisya‘y doble-kara at ilusyon lamang ang demokrasya. Sa mga nobelang Dilim sa Umaga at Mga Kaluluwa sa Kumunoy ni Efren R. Abueg, Dugo sa BukangLiwayway ni Rogelio R. Sikat, Sa Mga Kuko ng Liwanag atSa Kagubatan ng Lungsod ni Edgardo M. Reyes, Mga Halik sa Alabok ni Dominador B. Mirasol, at Apoy sa Madaling-Araw nina Mirasol at R. L. Ordonez, inilarawan at pinaghimagsikan ang patuloy na kaapiha‘t kabusabusan ng masa na ang maliliit at kakaningitik ay palagi nang biktima ng inhustisya‘t kasibaan ng naghaharing-uri. Sa mga kuwento naman nina Domingo Landicho, Epifanio San Juan, Jr., Wilfredo Virtusio, Edgar Maranan, Jose Rey Munsayac, Ave Perez Jacob, at iba pang kuwentista ng naturang dalawang dekada, gayundin sa antolohiyang Mga Agos Sa Disyerto, binusbos ang ninanana at inuuod na mukha ng lipunang Pilipino, dinalirot ang mga sanhi ng patuloy na pagdaralita ng sambayanan, lalo na ng uring anakpawis, at parang bombang pinasabog sa mukha ng establisimiyento ang natipong ngitngit at paghihimagsik ng masang sambayanang patuloy na pinagsasamantalahan ng bastardong mga pulitiko, ng suwitik na mga propiyetaryo‘t asendero, at ng salanggapang na mga kapitalista. Halimbawa, Sa Mga Aso sa Lagarian ni Mirasol, inilarawan niya ang kalunuslunos na kalagayan ng mga trabahador sa lagarian ng troso sa ilalim ng isang tusong negosyanteng Intsik; sa kanyang kuwentong Mga Bangkay sa Dalampasigan ng mga Uwak, inihantad niya ang doble-karang hustisya sa bansang ito na ang laging inilalampaso at ipinagngungudnguran sa karalitaan ay ang uring anakpawis. Sa Senka ni Virtusio, ipinakita rin ang panggigipit at pang-aapi ng naghaharing-uri sa maliliit, ang pagbabanggaan ng mayaman at mahirap, ng mahina at maimpluwensiya. Sa Kalampag ng mga Inuuod na Bituka ni Ely de Guzman, tinalakay ang dumating na sandali ng pagkamulat sa buhay ng isang iskirol at kung paanong ang takot na magutom ang humahadlang sa isang hindi mulat na manggagawa upang hindi umanib sa unyon habang ―umaasam sa tuyong buto na ibinibitin ng kompanya, sa tuyong buto na tinatanghurang parang aso, sa tuyong buto na dapat lamang na mapasaatin.‖ Hindi lamang ang paghahantad sa mga inhustisya ng naghaharing-uri laban sa uring anakpawis ang gustong isampal sa mukha ng nagbabanalbanalang lipunan ng naturang mga akda kundi ipinakita pa rin, kagaya ng kuwentong Sa Pagitan ng Dilim at Liwanag ni Munsayac ang untiunting pagkamulat ng masa sa kanilang kaapihan at ang napipintong pagbabangon ng mga ito tungo sa madugong rebolusyon. Ang pagtalakay sa mga problemang panlipunan at sa mga puwersang mapang-alipin ay malinaw na naipinta sa kuwentong Anay ni E. San Juan, Jr.; hindi ang mga anay na sumisira sa mga kahoy at gusali ang kanyang nais ilarawan, kundi ang mga puwersa at uring mapangwasak sa ―nakatayong buhay ng tao,‖ ayon kay Landicho, lalo na sa lipunang Pilipino. Maging sa larangan ng tula sa loob ng naturang dalawang dekada, hindi iilang makata gaya nina Jose F. Lacaba, Lamberto Antonio, Rogelio Mangahas, E. San Juan, Jr., Gelacio Guillermo, Elynia Mabanglo, Bayani S. Abadilla, Domingo Landicho, Jess Santiago, Lilia Quindoza, at iba pa ang tumalikod sa tema o

mga paksang inuuod sa poso negro ng panitikan, gaya ng pag-awit sa simoy ng hangin, sa buwan at mga bituin, o pag-aalay kaya ng desperadong pagmamahal sa nakapanggigigil na mga dilag o mga musa ng pangarap. Sa halip, ang mga tula nila‘y tuwirang nakisangkot sa mga problemang pangkabuhayan, pampulitika‘t panlipunan, at inawit nila ang alipunga at halas sa binti ng mga magsasaka, ang anghit at kalyo at ugat ng braso ng mga obrero, ang armalite sa Tarlak at Pampanga at mga kabundukan, ang laksang sapatos ng paghihimagsik, ang reyalidad ng mala-piyudal at neokolonyal na lipunan. Dinakila nila ang uring anakpawis, inawitan, at inalayan ng hosana at kamanyang, kagaya ng Ang Pasyon ng Isang Manggagawa ni San Juan, Jr. na iniukol niya sa alaala ni Crisanto Evangelista kung saan isinaad ng isang bahagi ng tula: ―Nagngingitngit, nagpupumiglas Ang dugo sa ugat ng damdaming hinasa sa pagdurusa‘t gutom… Pinaglumot na ang marmol na bantayog ng mga bayaning huwad Sa Hacienda Luisita, Canlubang at iba pang kuta Ng mapagsamantalang klase. Crisanto Evangelista… Silakbo ng Indiyo! Birtud mo‘y kakulangan at katuparan Ng mundong ito. Sa bisig mo Sasabog ang tagumpay ng masa.‖ Hindi lamang nagmumulat sa uring anakpawis ang kanilang tula kundi minsa‘y nanghihikayat pa kagaya ng isinasaad ng isang bahagi ng tulangKasama ni Bayani S. Abadilla: ―kapag ang pithaya ng ‗Internasyonal‘ ay tumitibo sa dibdib at sa kuko ng pasismo buhay ay handang pumuti hihintayin kita sa krus na daan ng kaliwa at kanan halina sumanib sa lawa ng sulo sa kanayunan sa talahib-sabana ng isang dugong hanay ating itayo daigdig ng proletaryo.‖ Ang iba, dahil sa pagkapoot, ay nagbabanta kagaya ng sinasabi ng ilang linya ng tulang Sigaw ng Anakpawis sa Naghaharing-Uri ni Domingo Landicho: ―Pagdatal ng paghuhukom, dadagsa sa iyong kristal na kaharian ang nakabukang kamao ng masa; ang nakangangang bungangang tuyot;

ang hungkag na tiyan ng sanggol; ang lagablab ng mga mata; ang ipuipo ng binaog na pangarap. lahatlahat tatayo. ang aklat mo ay bubuksan; hustisya ng tinig-lahi ang titibag ng iyong hukay!‖ Sa katipunan ng mga tulang Maliwalu at Iba Pang Tula ni San Juan, Duguang Plakard at Iba Pang Tula ni Mangahas, at Hagkis ng Talahib ni Antonio, malinaw na makikita ang kamalayang sosyal na nagtatangkang itaas ang dignidad ng uring anakpawis, gayundin ang maaaring malawakang pagbabalikwas ng mga ito dahil sa kaapihan. Maging sa dula, ang pakikisangkot at pagmumulat sa uring manggagawa ay isinatinig ni Ave Perez Jacob sa kanyang dulangGising at Magbangon na ipinakikita na panahon na upang ipaglaban ng maliliit ang kanilang mga karapatan at kapakanan para makalaya sila sa pagkaalipin at pagkabusabos. Sa nabanggit na dalawang dekada, napansin noon ng kritikong si Dr. Bienvenido Lumbera na ―sapagkat halos lahat ng bagong manunulat sa Pilipino ay kasangkot sa kilusang makabayan, ang pinapaksa ng kanilang mga akda ay mga suliraning tulad ng paghihikahos ng marami sa pagpapasasa ng iilan, kabulukan sa pagpapatakbo ng gobyerno, kawalan ng katarungan para sa limot na mga mamamayan, at pang-aalipin ng mga negosyanteng dayuhan at ng kanilang kasabwat na burgesya. At sapagkat mabigat na pataw ang mga ito sa puso‘t isip ng mga manunulat, nagpuputok sa pagkapoot ang kanilang mga akda.‖ Sa maikling salita, sapagkat isinatinig nila ang daing ng kumakalam na mga sikmura, ang hagulhol ng mga biktima ng inhustisya, ang sigaw ng mga humihingi ng katarungan, at ang mismong lehitimong karaingan ng masa, malinaw na ang kanilang mga akda‘y tagapagtaguyod ng mga karapatan at kapakanan ng uring anakpawis. Pagpasok ng dekada ‗80, nakilala ang ilang kabataang manunulat na ang sigla ng panulat ay puno rin ng mithiing maimulat at mabigyan ng dangal ang uring anakpawis. Kabilang sa mga ito ang mga kuwentistang sina Reynaldo Duque, Ernie Yang, Chit Balmaceda Gutierrez, Tomas Agulto, Cyrus Borja, Reuel Aguila, at Jun Cruz Reyes; ang mga makatang sina Fidel Rillo, Rowena Festin, Romulo Sandoval, Mike Bigornia, Danton Remoto, Aida Maranan, Aida F. Santos, P.T. Martin, Pepito Frias, Renato Agulto at Fermin Salvador; mga mandudulang sina Jose Cruz Papa, Richie Buenaventura at Chris Millado. Sa kanilang mga akda, masasalamin din ang kanilang simpatiya sa aping uri — ang karaniwang mga mamamayan at hukbo ng mga kumain-dili. Halimbawa, sa kuwentong Walang Lubay na Istasyon ng Pag-asa at Paghahanapni Tomas Agulto, naipakita ang aping kalagayan ng mga manggagawa sa palaisdaan. Sa Sugat sa Dagat ni Cyrus Borja, naihantad ang di makatarungang nangyayari sa buhay ng mga mangingisda — ng mga busero at mangangabog na, dahil sa karalitaan, ay napipilitang sumama sa mga barotos sa pangingisda sa pamamagitan ng dinamita sa malawak na karagatan. Sa kuwentong Kulas ni Chit Balmaceda Gutierrez, ipinakita kung paanong itinulak ng mga puwersa ng lipunan upang gumawa nang masama ang isang karaniwang taong kagaya ni Kulas na ―kulang

kulang sa damit. sa tabi ng nakasusulukasok na estero at tambakan ng basura. nakakintal ang mataos na pagpapahalaga sa uring anakpawis. Pagpipinta sa Baradero ni Hernan Melencio. walang-wala. Isang Manggagawa na tungkol sa manggagawa sa tubuhan ni Kris Montanez. iba‘t ibang nakalulunos na buhay ng uring anakpawis ang inawit tulad ng Ikaw. ipinamukha sa mambabasa ang marawal at nakapanlulumong buhay ng mga iskuwater o mga walang lupa sa sariling bayan.‖ Isinisigaw din nito na ―sa ganitong sistema ng lipunan ang karapatan ay para lamang doon sa may kakayahang bumili nito at ang mga may pera ay nababalutan ng mga karapatan at kapangyarihan‖ pero dahil tao rin naman ang uring anakpawis. kulang sa pera. kagaya ng ipinahihiwatig ng Elihiya Kay Olalia ni Fermin Salvador. walang yaman. Sa Kung Saan Naglalagablab… isinigaw ni Sandoval: ―kasama ng mga kapwa api mga magsasaka‘t manggagawa at ng iba pang mga kapanalig sila‘y lakas na babalikwas Uusigin nila kayong sa kanila‘y nandaraya: kayong nasa inyuinyong tierra inmaculada habang sila‘y nasa gitna ng nagbuntong mga bundok-basura. Ang Magbubukid. kailangan din ng mga ito ang mga karapatang iyon. kulang sa kaalaman. Marami pang halimbawang maaaring banggitin ngunit ang mensahe ng mga tulang iyon ay malinaw na naikapsula marahil ng dalawang tulang naisulat noong dekada ‗70 — ang Kung Saan Naglalagablab ang Apoy ng Paglaya ni Romulo Sandoval at Alay Kay Kumander Tangkad ni Bienvenido Lumbera. sa mga lugar na ―parang bangungot ang mukha ng kahirapan xxx ng mga taong nangangamoy. kayong walang ginawa . at Buhay Saudi ni Renato Agulto. walang lupa. nabubuhay at natutulog sa basurahan xxx na makaligtas lang sa gutom ng isang araw ang pangunahing ambisyon sa buhay. Bangungot ng Lunsod na tungkol sa mga pulubi ni Aida Maranan. kayong naglulunoy sa inyuinyong swimming pool habang sila‘y binabaha sa mga eskinita‘t lansangan. o ng Tagulaylay Kay Liza Balando ni Edgar Maranan. kayong nagpaparaos sa inyuinyong kubetang alpombrado habang sila‘y nasa piling ng nagbalatay na estero. Barungbarong sa Sampaloc ni Mat Vicencio. Sa mga tula naman ng nabanggit na mga makata. Muli ni Danton Remoto.sa ulam. Sa ilan pang mga tula. o ng Luksang Parangal sa Isang Magbubukid ni Rowena Festin.Basyador ni Ariel Borlongan.‖ Ipinahiwatig ng akdang ito na magpapatuloy ang paghihimagsik hanggang ―hindi maayos ang sistemang umiiral sa lipunan xxx hanggang ang demokrasya‘y nakabatay hindi sa higit na nakararaming mamamayan na napagsasaantalahan ng iilang nasa kapangyarihan.‖ Sa Hindi Mapigil sa Pagdami ang mga Uod Hangga’t Mayroong Pagkaagnas ni Ernie Yang.

kuwento at sanaysay — nasabi ng manunulat na si Ave Perez Jacob: ―xxx matitiyak na ngayon lamang sa ating panahong ito mayroong namumuong tunay at matapat na pagtatangkang makapagparami at makapagpalaganap ng mga obrang ang oryentasyon at tunguhin ay talagang proletaryo. kapansinpansin na ang mga obra‘y likha ng mga manunulat at makatang mula na rin sa uring anakpawis. Hernandez Resource Center at ilunsad nito noong 1986 ang taunang Gawad Ka Amado. Bato bawat bato. Sinabi niya: ―Bawat karanasan ay naiimpok na hibla sa dibdib ng manggagawa. Untiunti. gusali at salapi. inyo ang biyaya. dugong naging tinig babahid sa langit. Kasabay ng paglabra sa molabe‘y isang titik ng pagkabatid. makina. Isang ikot ng gulong at isang pangungusap ng pagtutol. isang timpalak pampanitikang naggagawad ng parangal sa mga obra ng uring anakpawis — tula.‖ Nang itatag ang Amado V. sila‘y apoy sila‘y apoy ng paglaya na sa inyo ay tutupok!‖ Sa isang bahagi naman ng tula ni Lumbera. ang lahat na naiimpok na karanasan — may gaspang ng bakal. Sapagkat ang mismong buhay at mga karanasan ng uring anakpawis ay mayamang minahan ng mga brilyanteng katotohanan. nakita niya ang maaaring babala sa hinaharap: ―Sa tisikong dibdib. kasabay nitong pumipihit ang mga gulong at bolitas ng kanyang kamalayan at ang kanyang isip ay nalilikhang aserong palihan. may timpi ng sinulid. At sa kaganapan ng silya. Ang patuloy na paglahok na ito ng uring anakpawis sa paglikha ng panitikan ng kanyang uri ay matulaing nailarawan ng makatang si Fidel Rillo. sa impis na tiyan ng mga busabos.‖ . partikular sa larangan ng panitikan. sasabog na kulog. at palalayain ang uring dayukdok. may salimuot ng kahoy. kanila ang pagod. Hibla bawat hibla. may kinang ng salamin. At sa nagaganap na ito. isang maskuladong akda na nagbabandila ng kanyang di mapupuwing na panata at kapangyarihan sa paglikha. Isang pindot ng buton at isang prase ng mithi. tela. may silakbo ng krudo — ay bumubukal na kasaysayan.‖ Ang pinangarap ni Mike Gold noong dekada ‗20 sa Amerika ay nagsisimulang magkahugis nga ngayon sa ating bansa. ang nalilikha nilang panitikan — bagaman kulang pa sa kinis o estetika ng sining — ay hindi matatawarang isang mapagpalayang testamento ng mga hinaing at mithiin at pagkamulat ng uring anakpawis. Kasabay ng paghahabi ng hibla‘y isang salita ng pagkamulat.kundi ang sa masa‘y magsamantala Kanila ang pawis. Isang haliging maitindig at isang talata ng paniniwala. o kaya‘y gawa ng mga taong ganap at lubos ang pakikiisa sa kilusang paggawa — sila na pawang malikhaing tagapagtaguyod ng ideolohiyang proletaryo. inyo ang ginhawa. pigil na kamao ang kuyom na poot. xxx At tuwing lumilikha ang kanyang bisig. At samasama.

sekretaryo ng isang unyon. Sa kuwentong Mga Huling Yugto sa Buhay ng Burges na Manggagawa ni Olivia. yumayabong at namumunga sa naguguho o nabubulok na lipunan hanggang ang uring ito ay mamulat. si Abet Laquindanum . manggagawa sa Filsyn. tayo na ang mananaig sa pulitika…‖ Sumulat naman ng mga tula si Cesar Francisco. Gayundin. Tiyaga at Tapang at Demokrasya. isinigaw naman ni Pepito Frias sa kanyang mga tulang Sundot. Sipag. Manggagawa. Inihandog niya ang kuwentong iyon sa alaala ng isa niyang kasama. Kulit Kay Pedro at Malaki na ang Sanggol ang pangangailangang patatagin at patalasin ang isip ng uring manggagawa hindi lamang para sa welgang pangkabuhayan. Ikinuwento rin ng isa pang nabibilang sa uring anakpawis — ni Abelardo Cruz – sa kanyang kathang Ningas ng Apoy —kung paanong pinapatay ng puwersa ng estado ang isang nagmamalasakit sa mga karapatan at kapakanan ng maliliit. kundi maging sa welgang pampulitika. hanggang nagpapakabundat sa pawis at dugo ng mga manggagawa ang salanggapang na mga kapitalista. isinisigaw ang paglaya ng uring anakpawis sa kanyang mga tulang Tambuli ng Kalayaan. na isa sa naging mga biktima ng naturang malagim at kasuklamsuklam na insidente. at hanggang ang . ang siya lamang makapagpapalaya sa kanilang sarili. kung saan ang uring anakpawis ay itinulad sa mga sibol na umuusbong.Bunga nito. Pag malakas na tayo. Anupa‘t hanggang umiiral ang inhustisya at pagsasamantala ng naghaharing-uri laban sa nakararaming dayukdok na masa. sila. Inc. isinigaw rin ang pagnanasa ng uring anakpawis na malagot ang tanikala ng kanilang pagkaalipin sa kanyang mga tulangAnakpawis. Isinulat naman ng isang magsasaka — ni Virgilio Buenaflor — tagasuri ng Pagkakaisa ng mga Manggagawa sa Timog Katagalugan (PAMANTIK) at pangulo ng Sandigan at Tinig ng Sityo Maligaya (SANTISIMA) — ang isang kuwentong mismo niyang karanasan sa maramihang pagpatay ng mga puwersa ng gobyerno sa walang labang mga magsasakang nagsipagmartsa noon sa Mendiola. malinaw na naihayag ang lehitimong karaingan ng uring manggagawa laban sa mga kapitalista sa pamamagitan ng mga linyang ito: ―Ang hinihingi natin ay kapiraso lang sa tonetoneladang tinapay na nalikha natin. Tumula rin si Tito Miralles. Isang nobela naman na pang-uring anakpawis na pinagkalooban ng Gawad CCP — ang Sibol sa mga Guho ni Jacob — ang masusing dumalirot at tumalakay sa mga dahilan ng patuloy na kaapihan at pagkabusabos ng masa. hanggang ipinahihintulot at nagpapakasangkapan pa ang estado sa pagkubabaw ng mapang-alipin at mapandambong na dayuhang mga interes. bilang uring anakpawis. trabahador sa Manila Paper Mills.‖ Ang mga organisador ng BAYAN sa Pasay — ang mag-asawang Cesar at Olivia Cervantes — ay sumulat ng sanaysay. sumulat ng sanaysay ang manggagawa ng San Miguel Corporation sa Polo Brewery — si Rafael Rivera — at sinuri niya ang nakaraang kasaysayan ng bansa at sinabing ―ang masa ang tagalikha ng kasaysayan. bilhin o bolahin. at tinuligsa rin niya ang panloloko ng mga pulitiko sa sambayanan sa kanya namang tulang Ang Tanghalan ng Halalan.. magising. at Ang Nais Kong Gantimpala. barya lang sa milyunmilyong pisong tinubo ng kapitalista upang tayo‘y may makain…‖ Isinatinig din nito ang nararapat gawin ng uring anakpawis: ―Dapat pa tayong magpalakas. magorganisa at. hanggang itinatanikala at ipinangungudnguran sa lupa ng mga tusong propiyetaryo at asendero ang kinabukasan ng mga magsasaka. pag mulat na ang karamihan sa atin at di na kayang takutin. kuwento at tula.

putang ‗na n‘yo! Pabayaan n‘yo kaming maayos na magpahayag ng tunay na damdamin ng bayan. 2 at 3: mga tauhan ni Lt. Maririnig ang sigawan: PALAYASIN ANG MGA KANO! IMFWORLD BANK. PAHIRAP SA MASA! GLORIA. habang patuloy na umiinit at umiigting ang kilusan ng mulat na mga mamamayan sa hanay ng mga estudyante. ikinukulong. pinahihirapan o nagiging biktima ng makahayop na pagpatay. mababanaagan ang bahagyang liwanag. PASISTA. kabulukan at katiwalian sa pamahalaan. maririnig ang isang nangingibabaw na tinig: ―Mga pasista. lalo na sa mga Amerikano. Ordonez (Dula na sinulat noong rehimen ni dating Presidente Cory Aquino pero makatotohanan pa rin ngayon. nobya ni Ador. aktibo sa mga kilusang pambayan kapatid ni Ador. AIDA.dignidad ng uring anakpawis ay ginagawa lamang pamunas ng puwit at paa sa palasyo ng iilang makapangyarihan. TUTA! IBAGSAK… IBAGSAK! Sa mikropono. Ang ipinaglalaban namin ay kapakanan n‘yo rin bilang mga Pilipino. 45 taong gulang. Pinalitan lamang ng Gloria ang Cory) MGA TAUHAN ADOR. 21 taong gulang LT. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa likod ng telon. trabahador sa pabrika ng kape. BERDUGO NG SAMBAYANAN! GLORIA. inhustisya. Abadilla ILAN PANG MGA SUNDALO AT MAMAMAYAN TAGPO 1 (Mangyayari ang dula sa kasalukuyang panahon na laganap ang karalitaan. pagpapakasangkapan ng pambansang liderato sa dayuhang mga interes. Ginagamit kayo ng estado hindi lider-estudyante. 23 taong gulang. makikitang sarado pa ang itim na telon ng tanghalan bagaman. walang pakialam sa mga isyung . ABADILLA: isang imbestigador-militar ng AFP SUNDALO 1. manggagawa‘t magsasaka. hindi mahahadlangan ng mga multo at puwersa ng reaksiyon ang paglaganap at pagsulong ng literatura ng uring anakpawis tungo sa kanilang pambansang katubusan.#& Saan P ap unta Ang M ga P uto k? November 27. aktibistang estudyante. karaniwang estudyante. aktibistang estudyante rin. pambansa ALING ESTER. Sa pagsisimula ng dula. biyuda na buhat nang mapatay sa welga ang asawang dating tsuper sa isang kompanya ng taksi LINO. kaibigan ni Ador GRACE. maimpluwensiya‘t mapribilehiyo. 22 taong gulang. at patuloy din naman ang tumitinding pagsupil ng mga puwersa ng estado sa anumang tunay na makabayan at mapagpalayang pagkilos ng sambayanan kaya dumarami ang basta na lamang hinuhuli. 19 na taong gulang. ina nina Ador at Aida. pag-abuso sa kapangyarihan.

Naintindihan ba kayo? . Susundan iyon ng sunud-sunod na putok ng baril. Maririnig ang sigawan at tilian. basta kumakain sila nang tatlong beses maghapon kahit tuyo‘t lugaw. Ginagamit kayo upang mapangalagaan n‘yo ang interes ng mga tunay na kaaway ng bayan: silang iilang nagpapasasa sa kayamanan ng bansa! Silang mga pulitikong nagpapayaman sa tungkulin! Silang nagpapakabundat sa kapangyarihan! Silang iilang nagmamay-ari ng malalawak na lupain kaya iskuwater sa sariling bayan ang maraming maralitang Pilipino! Silang mga suwapang na negosyante! Silang mga mandurugas! Silang iilan ang tunay na mga kaaway ng bayan… silang nangangamkam ng ating kinabukasan! Pabayaan n‘yo kami… huwag n‘yong guluhin ang aming hanay. ) AIDA: (magugulat) Ano‘ng nangyari sa ‗yo. may bahid ng natuyong dugo. Aywan ko kung ilan ang tinamaan sa amin… kung ilan ang nasa morge. may isang mesitang aralan kung saan nakaupo sa harap si Aida. E kung nabaril ka‘t namatay? Baka pati Nanay. namatay na rin sa atake sa puso. nakatatak ang pulang mga letra: KUNG HINDI TAYO KIKILOS. Marunong ba kayong tumingin sa relo?‖ Bigla. Makikita ang isang simpleng sala ng isang karaniwang bahay: may lumang sopang yari sa yantok. di bale sa kanila. AIDA: (mapipikon) Oy. ano? ‗Yan ang nakukuha mo sa kadedemo. ADOR: (halatang inis) ‗Yan ang hirap sa ‗yo. Seguro nagdemo na naman kayo. Hanggang alas singko pa ang aming permiso. si Grace… di ba nagpunta rito? AIDA: (bibitiwan ang binabasang libro) Wala naman… wala. tahimik na nagbabasa ng mga aralin. Mula sa pinto. isip-abo! AIDA: (pasigaw) Oo… kayo lang ang matalino! Pero. iiling-iling) Talagang wala na nga yatang pag-asa ang bansang ‗to dahil maraming Pilipino na ang isip ay kagaya ng isip mo… isip-lugaw. demo na kayo nang demo. SINO ANG KIKILOS? KUNG HINDI NGAYON. ngunit hindi ito tumutugtog. Magkaletse-letse man ang bayan. Kuya? Napaaway ka ba? ADOR. Ang mga hayop na ‗yon… talagang mga hayop! Wala bang naghahanap sa akin? Si Lino. naka-T shirt na puti. humahangos na papasok sa sala si Ador. Lalong lalakas ang tilian at daing ng mga nasaktan. ang ilang hagulhol at iyakan at pagmumura. Mabuti‘t nabatuta ka lang sa kilay. ano‘ng magagawa ko? Sino ako para baguhin ang sinasabi n‘yong masamang sistema ng lipunan? ADOR: (parang nanlalambot na uupo sa sopang yantok. ano? Panahon pa yata ni Matusalem. MGA PUTANG ‗NA N‘YO… KAMI LANG ANG KAYA N‘YO! MAY ARAW DIN KAYO… MGA PUTANG ‗NA N‘YO! MAY ARAW DIN KAYO… MGA PUTANG ‗NA N‘YO! Biglang tatahimik ang tanghalan. Binatuta kami ng mga pasista. KAILAN PA? May plaster ang kaliwang kilay ni Ador. May isang munting radyong nakapatong sa mesita katabi ng ilang libro. maririnig ang isang pagsabog. Kuya. Kuya… magsisigaw man ako sa kalye kagaya n‘yo kahit araw-araw. papunta sa likod ng tanghalan.upang pangalagaan ang mga mamamayan at ipagtanggol ang Konstitusyon. parang mga asong pinagbabaril. Unti-unting bubukas ang telon. Kagaya ka ng marami nating kababayan… walang iniintindi kundi ang kanilang sarili! Walang pakialam kung ano ang nangyayari sa bayan. Tigilan mo na nga ‗yan. May nangyari ba? Panay ang sigaw n‘yo ng ibagsak! Ibagsak! Ibagsak ‗yung sinasabi n‘yong imperyalismo. piyudalismo at burukrata kapitalismo at kung anu-ano pang ismo. Mayamaya‘y maririnig ang awiting BAYAN KO.

magpahinga ka na. Panay ang bagsak n‘yo sa kalye kapag binatuta kayo. Kahit tsuper lang s‘ya ng taksi.Pinakinggan ba kayo? Ang hirap nga kayo ang bumabagsak. ADOR. Sayang at namatay agad s‘ya… ipinapatay ng mga hayop! (kukuyom ang mga kamao ni Ador. Si Tatay. Ilusyon ‗yan. kailangang may natapos kang kurso. ayun. mas mabuti pa ang Tatay. parang gustong isuntok) AIDA. (dadamputin ang libro. Ayun nga. tutal nakasaing na ako. Kaunting panahon na lang. maligo ka na. trabahador pa rin sa pabrika ng kape. sa kulungan ang bagsak n‘yo. Kundi sa ospital at sementeryo. Kuya. noong nagtatayo pa s‘ya ng unyon sa kompanya nila. May kapatid pang militar. AIDA. maghain ka muna. tayong mahihirap at api. Baka dumating na ang Nanay. Aba. sa Cuba. mananalo rin ang maliliit. Basta ngayon. Pero bakit nangyari sa panahon ng Tsaristang Rusya? Nangyari rin sa Tsina. alipin tayo ng mga dayuhan sa sarili nating bayan. Alam naman nilang bayaw ‗yon ni Congressman Santos. Alvarez. ADOR. tayong mga walang koneks‘yon ay nananalo lamang laban sa makapangyarihan sa mga pelikula ni Fernando Poe? ADOR: (mapapasuntok sa mesita. napatay sa welga! ADOR. hanggang ngayon. ano‘ng natutuhan n‘yo? Kaisipang alipin! Kaisipang kolonyal! Kaya mula pa ng panahon ng Kastila hanggang ngayon. halatang pagod. H‘wag mo ngang masisi-sisi ang Tatay. (tatawa) Nangarap ka na naman. AIDA. Kuya. ang mga kagaya n‘yo. Kuya. Mangyayari rin ‗yan dito. (Bubulung-bulong na lalakad si Ador papunta sa pinto. H‘wag mong pababayaang walang takip ‗yung mga pritong isda… baka maunahan pa tayo ng pusa. Kahit ano pa ang sabihin mo. Kuya… suntok sa buwan. Tigilan mo na nga ako. Mabuti pa nga. babagsak ang ilang libro) Ang mga putang ‗na n‘yon! Parurusahan din sila ng bayan! Dapat sa kanila‘y ihilera sa pader… lahat sila! Lahat ng kagaya nila! Kapag namulat na ang sambayanan. papasok si Aling Ester. mas mulat s‘ya sa inyo. kalimitang bagsak pa sa klase. Ilusyon sa mga ayaw magising. ang mabuti pa. Major ba ‗yon o Colonel? Sabi nga. kapag ganap nang nagkaisa. Banggain ba naman si Mr. Ikaw na lang. Kuya… ilang taon ka na sa kolehiyo? Dapat tapos ka na noong isang taon pa.. Parehong walang natapos kaya ano? Si Nanay. Aida. Mas naiintindihan pa nga n‘ya noon kaysa sa akin ang mga problema ng bansa. lalabas na iiling-iling. Ilang saglit lamang. Noong nabubuhay pa s‘ya. baka maunahan pa kita! ADOR. sa kanya ko unang natutuhan ang kaapihan ng manggagawa sa kamay ng mga kapitalista. ano‘ng nangyari? Tsuper ng taksi at dahil kagaya mong mahilig makialam sa isyu-isyu. Ipagpapatuloy ni Aida ang pagbabasa. ipinapatay. Tingnan mo na lang ang Nanay… si Tatay. AIDA. (tatayo) Di bale nang di ako makatapos kung magiging utak-alipin lang ako. walang asenso. May test kami bukas at mag-aaral pa ako. Suntok sa buwan sa mga ayaw sumuntok. Aida! Kung sa inyo lang na paesko-eskolar. Kayo… kayong paeskoeskolar. wala naman talaga tayong magagawa. Mahirap talagang kausap ang mga tanga… ang mga embalsamado ang utak. bubuksan) Kung sisipagin ka naman. may pasalubong na isang balot ng . ‗Yung iba sa inyo.

pansit. Ilalapag ang supot ng pansit sa mesita. Simple lamang ang damit nito, nakapaldang maong at karaniwang blusa at may bitbit sa kaliwang kamay na plastic bag. Ilalapag din sa mesita ang bag.) ALING ESTER: O, Aida… kumain ka na ba? Ang Kuya Ador mo, nariyan na ba? AIDA: (bibitiwan ang aklat, tatayo at magmamano sa ina) Mano po, Inay. ALING ESTER; Ang Kuya Ador mo ‗kako… nariyan na ba? AIDA; Opo, kararating din lang. Baka naliligo pa. ALING ESTER; Salamat naman. Alalang-alala ako dahil kangina, natrapik kami nang husto sa may Liwasang Bonifacio. May demo raw doon at nagkagulo at ilan daw ang napatay. May mga hinuli pa raw. Ay, salamat naman at narito na si Dominador. Tiyak ko, kasama ang Kuya mo doon. Alam mo naman ‗yan. AIDA; Seguro, Inay, makabubuting pagsabihan n‘yo ang Kuya Ador. Tigilan na ang pagsama-sama sa demo at baka kung mapano pa ‗yan. Kung nag-aaral na lang s‘yang mabuti, mas magaling pa. Dapat nga tapos na s‘ya ngayon at nagtatrabaho na para makatulong naman sa inyo. ALING ESTER; Wala na tayong magagawa sa Kuya Ador mo, Aida. Kuhang-kuha ‗yan sa ugali ng Tatay n‘yo. (lulungkot ang mukha nang maalaala ang namatay nang asawa) Ang Tatay n‘yo noon, kahit ano‘ng mangyari, paninindigan at ipaglalaban ang paniniwala. AIDA; Kaya naman, ayun… ipinapatay. Kung buhay sana s‘ya ngayon, di na sana kayo nahihirapang malimit na mag-obertaym. Kung bakit nakisali-sali pa s‘ya sa unyon-unyon na ‗yon. ALING ESTER; H‘wag mong sisihin ang Tatay mo, Aida. Dapat mo pa nga siyang ipagmalaki, ikarangal. Para sa akin, bayani siya, marangal siya. Kung di siya nagtayo ng unyon sa kompanyang iyon ng taksi, malamang na hanggang ngayo‘y inaabuso pa rin ni Mr. Alvarez ang mga tsuper niya. Gumanda na raw ang palakad ngayon doon, ‗yon bang kooperatiba na. Nagkaroon na ng sariling taksi ang mga tsuper. Tama ang Tatay mo, ang Kuya Ador mo, ‗yung sinasabi nilang tayong maliliit ay dapat mag-organisa, magsama-sama, magkaisa, para di yapak-yapakan ng iilang mayayama‘t makapangyarihan. AIDA; O, pinakinabangan ba naman ni Itay? Ano‘ng nakuha natin? Noong mamatay si Itay, oo, sikat nga siya sa mga manggagawa. Sabi n‘yo‘y bayani. Nakipaglibing sa kanya ang mga kilalang lider, gaya ni Beltran at iba pa. Nabigyan tayo ng kaunting abuloy. Iniyakan si Itay. Pero, pagkalibing… ano? ALING ESTER; Buhay pa rin ang Tatay n‘yo, Aida. Buhay pa rin. Para ko siyang nakikitang lagi sa aming pabrika. May nagtatayo rin ng unyon sa amin dahil pinagsasamantalahan din kami ng may-ari. Mataas na ang lahat ng presyo, ayaw pa ring taasan ang s‘weldo namin kahit malaki ang tinutubo ng pabrika. Pati obertaym namin, kulang ang bayad. Sabi nga noong lider namin, kailangang mag-unyon kami, kailangang lumaban kami. Talagang para siyang Tatay mo, Aida. Talagang buhay ang Tatay mo, Aida, buhay na buhay! AIDA; Ay, naku, Inay… baka nagugutom na kayo? Baka ma-in love na naman kayo dahil parang Tatay ko ‗yong lider n‘yo. Aba, mabibiyuda na naman kayo. (hahawakan ni Aida ang supot ng pansit na uwi ni Aling Ester, bubuksan, sisilipin) Aba… pansit! Kumain na muna kayo ni Kuya Ador saka kayo parehong mangarap.

ALING ESTER; (uupo sa sopa, parang saglit na mag-iisip, malungkot) Buhay pa siya… buhay pa siya. (halos pabulong) AIDA: (mapapansin ang ina) Ay, naku… sabi ko, kumain na muna kayo ni Kuya Ador. Tamang-tama at mainit-init pa ‗tong pansit na uwi n‘yo. May prito pang isda doon. ALING ESTER; (mapapatayo) Aba… ang Kuya Ador mo nga pala? Dominador! Dominador! (Papasok si Ador. Bagong t-shirt na puti na ang suot, naka-short, nakasandalyas de goma, at halatang bagong ligo. Lalapit agad ito sa ina, magmamano. May plaster pa rin ang kaliwang kilay nito. Mapapatitig si Aling Ester sa kilay ni Ador.) ALING ESTER; (hihipuin ang kaliwang kilay ni Ador, iilag si Ador) Tanggalin mo ang plaster, Dominador. Malinis ang sugat at mapahiran kahit gamot na pula. (babalingan si Aida) May gamot na pula pa ba tayo, ha, Aida? Kunin mo… ‗yung ginagamit mo kapag nagmamanikyur ka. AIDA; (lalakad papunta sa pinto ngunit biglang titigil) Wala na nga pala, Inay. Ubos na nga pala noon pang ‘sang araw. Kung gusto n‘yo, bibili muna ako saka tayo kumain. ADOR; H‘wag na… h‘wag na. Walang anuman ‗to, Inay. Kapiraso lang naman ang putok. Ang grabe nga‘y ‗yung katabi ko kangina… talagang putok ang ulo. Binatuta talaga nang binatuta at kahit nakahiga na sa lupa, tinadyakan pa ng mga pasista. AIDA; Walang k‘wenta ‗yan sa Kuya Ador, Inay. Pangkaraniwan na lang po ‗yan sa kanya. Sanay na ‗yang mabukulan o mabali ang tadyang. Di ba noong ‘sang araw, umuwi ‗yan na akala ko‘y di s‘ya dahil magang-maga ang mukha. Di titigil ‗yan. ADOR; (paangil) Ako… mukha‘t katawan ang nabubukulan dahil may ipinaglalaban para sa kapakanan ng sambayanan. Pero ikaw, at mga kagaya n‘yong walang iniintindi kundi ang kanilang sarili, ano? Nagkakabukol ang utak n‘yo, nagkakapigsa dahil sa katangahan… dahil sa inaamag na mga paniniwala! AIDA; (dadampot ng libro at akmang ibabato kay Ador) Ang hayop na ‗to… sobra ka nang mang-insulto! ‗Kala mo kung sino! ALING ESTER: (aawatin ang dalawa) Hoy,,, hoy… tama na ‗yan! Mabuti pa‘y magpahinga na kayo. Kumain na tayo. (Iirapan ni Aida si Ador, akmang sasampalin. Iilag si Ador, pandidilatan si Aida. Papagitna sa dalawa si Aling Ester at hihilahin ang mga ito papunta sa pinto. Ngunit sunud-sunod na malalakas na katok sa pinto ang maririnig. Bubuksan ni Ador ang pinto at humahangos na papasok sina Lino at Grace, halatang takot na takot) LINO at GRACE: (halos magkapanabay) Magandang gabi po, Aling Ester. ALING ESTER: Magandang gabi naman sa inyo. Maupo kayo. Naghapunan na ba kayo? LINO at GRACE: (magkakatinginan, saka titingin kay Ador na nakatayo sa tabi ng mesitang aralan ni Aida. Mauupo si Aida sa silyang naroroon) Opo… opo. H‘wag na kayong mag-abala. ALING ESTER: (ngingiti) Ow, mukhang gutom na gutom kayo. Malimit kang ikuwento sa akin ni Ador, Grace. (mapapatgungo si Aida, tatawa si Ador)Pasasaan ba‘t di miyembro ka na rin ng magulo naming

pamilya. O, siya… d‘yan na muna kayo at aayusin ko ang pagkain nang makapaghapunan tayo bago kayo magkuwentuhan. (Lalabas si Aling Ester, ngunit maiiwan ang pansit na nakapatong sa mesitang aralan. Magkakatinginan sina Ador, Lino, Grace at Aida. Biglang tatayo si Lino, lalapit kay Ador ngunit pasulyap-sulyap kay Aida) AIDA: O, sige… mag-usap na kayo. Baka ayaw n‘yong marinig ko dahil di naman ako m‘yembro ng magigiting. D‘yan na kayo at tutulungan ko na lang si Inay sa kusina. (lalabas si Aida, tatayo si Grace at lalapit kina Lino at Ador) LINO: Alam mo na ba ang nangyari… ang mga balita? ADOR: Alin? GRACE: Natatakot ako, Ador. LINO: Oo, Ador, parang may mga susunod pa. ADOR: Ano ba kayong dalawa? Para kayong mga asong di mapaihi. Linawin n‘yo nga ang mga sinasabi n‘yo! LINO: Alam mo, noong nagkagulo kangina at magkahiwa-hiwalay tayo, tumakbo kami ni Grace papunta sa National Press Club. ‗Yung iba, nagtakbuhan papuntang Quiapo. Sa baba ng Press Club, may

nagkukuwentuhang tila mga reporter. May mga sugatang dinala raw sa ospital. Karamihan daw ay sa PGH. Marami rin daw ang nadampot at isinakay sa trak ng militar. ADOR: O, e ano ang dapat n‘yong ikatakot? Ligtas nga tayo. GRACE: (parang maiiyak) Masama ang nangyari sa HQ natin, Ador. Katatawag lang namin ni Lino doon… si Mely ang sumagot sa telepono, umiiyak. Dinampot daw sina Ave at Edwin, pinagbintangang mga Sparrow. Isinigaw daw noong dalawang nahuli kangina sa demo. Dadalhin din daw sana si Mely, pero sabi n‘ya, nagmakaawa s‘ya at napapaniwala n‘ya ang mga militar na siya‘y isa lang maid. Nakahinga nga ako nang maluwag nang malaman kong di ka kasama. LINO: Tumawag nga kami doon para malaman kung doon ka nagtuloy. Pagkatapos nga, pilit nang pilit ‗tong si Grace na puntahan ka namin dito. ADOR: O, e bakit nga kayo matatakot? Di naman tayo Sparrow. Di rin naman Sparrow sina Edwin at Ave. LINO: E kung ganoon ngang isinigaw? ADOR: Sino naman ‗yung dalawang kumag na sumigaw? Baka mga kasama din natin na pinitik lang ang bayag ay kung anu-ano na ang ikinanta. LINO: E kung pahirapan din sina Edwin at Ave? Si Ave, alam ko, matibay ‗yon. Pero si Edwin, duda ako. Mababaw ang luha noon. Baka biglang mag-La Paloma. ADOR: Masyado kayong alarmista. Di pa nga natin alam kung totoo ‗yang mga bali-balita. Kung dinampot man sina Ave at Edwin ay baka naman tatanungin lang sila tungkol sa nangyari kangina, di dahil sila‘y pinagbibintangang mga Sparrow. LINO: Pero, Ador, alam mo naman ang mga militar. ‗Pag may napatay sa kanila, sasabihing Sparrow ang pumatay. ‗Pag may nahuli sila, sasabihing Sparrow ang nahuli nila. Di ba noong minsan, nang maghabulan

din sa demo sa Mendiola, ‗yung malas na ice cream vendor na nakitakbo rin dahil sa takot ang nadampot. Ano… di ba hanggang ngayo‘y nakakulong pa? Dahil pinahirapan seguro nang husto, kahit di totoo‘y napilitang umaming siya‘y Sparrow. GRACE: Ador, talagang mabuti‘y umalis ka muna. Sa grupo natin, ikaw ang kilalang-kilala. Magtago ka muna hanggang di pa malinaw ang lahat tungkol kina Ave at Edwin. Kung gusto mo, sasamahan kita sa Batangas… doon sa lugar ng Tiya ko. Di ka basta matutunton doon. ADOR: Ano ba kayo? Kung magtatago ako‘t di naman ako hinahanap… di nagmukha lang akong gago! Ang hirap sa inyo, natatakot kayo sa sarili n‘yong anino. LINO: Mabuti na rin ang nag-iingat, Ador. Alam mo naman ang hustisya ngayon. ADOR: Hustisya? Meron pa bang hustisya? GRACE: ‗Yon nga, e. Di bale kung anak ka ni Congressman. LINO: O anak-mayaman ka. Malamang na nasa d‘yaryo ang retrato mo at di ka gagalawin. Pero tayong maliliit, tayong mahihirap, Ador, di tayo tao sa kanila kaya dapat na mag-ingat na lang muna tayo. ADOR: Putang ‗na nila! Tayo lang ang kaya nilang hulihin. Ba‘t di ‗yung mga nagbebenta ng ating kinabukasan? Pero, teka, wala ba tayong mga kasama doon sa mga napatay, doon sa mga dinala sa ospital? LINO: Ewan… ewan. Sana‘y wala. Alam ko, nang magtakbuhan tayo, nang magputukan, malayo ang tropa natin sa sentro ng gulo. Pero, ikaw, ba‘t nadale ka sa kilay? ADOR: Di ba humiwalay ako sa inyo dahil ako sana ang susunod na speaker bago nagputukan? Nandoon ako sa tabi ng monumento ni Bonifacio. Kami ang napuruhan ng mga putang ‗na! (Mapapatingfin si Grace sa mesang aralan kung saan nakalagay ang munting radyo sa tabi ng supot ng pansit at mga libro. Mapapansin ni Grace ang radyo at biglang lalapitan, hahawakan.) GRACE: May radyo pala. Ba‘t di tayo makinig ng balita? Ano ba ‗to… de-baterya o de-koryente? ADOR: De-baterya ‗yan. Ilagay mo sa DZRH… 666 sa dial. (Bubuksan ni Grace ang radyo, pipihitin ang dial. Sa simula’y maririnig ang sari-saring awit at tugtog hanggang sa marinig ang tila boses ni Joe Taruc.) LINO: D‘yan nga… d‘yan! Lak‘san mo, Grace. (Bigla silang matatahimik, matamang pakikinggan ang radyo) ―Deo… Deo. Masama ang signal mo. Umiba ka ng location. Babalikan kita mamaya. Mga kababayan, iyon po si Deo Macalma na maghahatid sa atin ng mga sariwang balita tungkol sa mga kaganapan sa madugong demonstrasyon kangina sa may Liwasang Bonifacio. Ayon po kay Lt. Abadilla nang makapanayam ng reporter nating si Jennifer Postigo, kasalukuyan pa nilang iniimbestigahan ang dalawang nahuli nilang naghagis diumano ng molotov bomb sa hanay ng mga pulis at sundalo kung kaya nagkagulo. Ayon sa kanya, mga Sparrow ang dalawang iyon, sina Conrado Torres, alyas Ka Pepe, at Juanito Perez, alyas Ka Lando, ng Alex Boncayao Brigade. May mga kasamahan pa diumano ang dalawa na kasalukuyan ngayong tinutugaygayan ng militar at maaaring mahuli anumang sandali. Deo… Deo… ayos ka na ba? Come in, Deo! Come in!‖ ―Hello, Pareng Joe! Hello!‖

―Ok na ang signal mo, Deo. Go ahead, Deo! Go ahead!‖ ‖Ito po si Deo Macalma na naghahatid sa inyo ng mga sariwang kaganapan sa nangyaring demonstrasyon kangina. Narito po ako ngayon sa emergency room ng PGH kung saan naroroon ang mga sinamang-palad na masugatan. Sila po‘y sina Evelyn Mondragon, estudyante ng FEU, Rico Moran, estudyante ng UP, Cirilo Montanez, estudyante ng PUP, Mauro Mendoza, isang manggagawa, Pedro Ramos, manggagawa rin, at Teresita Bello, isang batang sidewalk vendor. Ang iba pa‘y di pa natin makuha ang mga pangalan, wala pang mga malay at nasa malubhang kalagayan.‖ ―Deo… Deo! ‗Yung mga napatay? Di mo ba nakuha ang mga pangalan? Wala ba d‘yan sa morge ng PGH?‖ ―Wala, Pareng Joe. Wala dito. Aalamin ko sa ibang ospital o sa mga funeral parlor. Pansamantala, hanggang dito na lang muna ako, Pareng Joe. Back to you, Pareng Joe.‖ ―Mga kababayan, iyon po si Deo Macalma. Habang hinihintay natin ang mga sariwang balita mula sa labas, pakinggan muna natin ang awiting HELP ME MAKE IT THROUGH THE NIGHT na inihahandog namin sa mga kababayan nating manggagawa sa Middle East.‖ ADOR: (biglang papatayin ang radyo) Putang ‗na! Mga m‘yembro natin sa LFS sina Conrado at Juanito. Paano magiging Sparrow ang mga ‗yon? LINO: Tiyak, tinort‘yur ang mga ‗yon! GRACE: Baka isinigaw ka rin, Ador? Magtago ka na muna! Magtago ka! LINO: Senga, Ador. Kung ayaw mo sa Batangas, sasamahan kita sa Kabite, doon sa Alfonso. Marami akong kakilala doon na p‘wede nating matuluyan. ADOR: Putang ‗na! Bakit nga ako magtatago? Ano ba ang kasalanan ko? Nagdedemo lang tayo para ipahayag ang mga karaingan ng bayan, ng masa! Wala na bang karapatan ang mga mamamayan, ang mga kagaya natin, na magsalita nang totoo? Nasa Konstitusyon ang karapatan nating ‗yan! LINO: Papel lang ang Konstitusyon, Ador, sa panahong ito. May Konstitusyon pa bang kinikilala ang mga pasista? Ikaw na nga ang nagsabi na meron pa bang hustisya ngayon. Malimit mo ring sabihin noon na mas masahol pa sa puta ang mga nagpapatakbo ng ating gobyerno… mas marangal pa ang mga puta dahil katawan lang nila ang kanilang ibinibenta dahil sa pangangailangan, dahil sa karalitaan… pero sila, ano ang ibinibenta? Ang buong bansa! Ang kinabukasan ng susunod pang henerasyon! ADOR: (parang nag-iisip, tutungo at sasapuhin ang ulo) Ang mga hayop! Ang mga hayop! Pero di ako magtatago. Bakit ako magtatago? GRACE: (parang maiiyak na lalapit kay Ador at halos yakapin ito) Ewan ko, ewan ko, Ador. Talagang kinakabahan ako. Paano kung hulihin ka? Sino, sino ang tatakbuhan namin para tulungan ka? Ang mass media? Kanila rin ang mass media. Mabuti kung bigyan ka man lang ng kahit kapirasong espasyo sa d‘yaryo at ibalitang hinuli ka. Baka palitawin ka pang NPA at lalo kang idiin. ADOR: Hulihin na nila kung huhulihin! Putang ‗na… matatakot na lang ba tayo nang matatakot? Tatakbo nang tatakbo?

{Bigla, magkakagulo sa likod ng tanghalan. May magsisigawan: ―Raid! Raid! May mga sundalo! May mga pulis! May huhulihin yata! Takbo! Takbo! Mahirap na!‖ Hintakot na papasok sa sala sina Aida at Aling Ester. May hawak pang sandok si Aling Ester, may hawak namang baso si Aida, may lamang tubig.) ALING ESTER: Dominador! Dominador! Mga sundalo raw ‗yung nasa labas.(parang natataranta at hindi malaman kung ilalapag o hindi ang tangang sandok; aagapayanan ito ni Aida, pilit paiinumin mula sa tangang baso) AIDA: Tubig, Inay. Uminom po muna kayo at baka kung mapa‘no pa kayo.(iduduldol ang baso sa bibig ni Aling Ester na iinom ng ilang lagok) ALING ESTER: (bubuntung-hininga) Dominador, baka nga kayo ang hinahanap? Alis muna kayo… alis na! Doon kayo dumaan sa may kusina. Dali! Dali! AIDA: Sige na, Kuya. Sige na! Ako na ang bahala kay Inay. (Itutulak palabas nina Aling Ester, Aida, Lino at Grace si Ador, ngunit magpipilit itong maupo sa sopa.) ADOR: Bakit nga ako aalis? Ano ba ang kasalanan ko? (muli, ipagtutulakan nina Lino, Aida, Grace at Aling Ester si Ador) ALING ESTER: (halos patili na) Umalis ka na sabi, Dominador! Umalis ka na! AIDA: Umalis ka na, Kuya! Umalis ka na! Papatayin mo sa nerbiyos ang Inay! (Muling hihilahin nina Grace at Lino si Ador, ngunit magpipilit pa rin itong maupo. Biglang may tatadyak sa pinto. Mabilis na papasok ang tatlong sundalong nakauniporme ng fatigue, nakatutok agad ang mga baril kina Ador.) SUNDALO 1: Ito ang bahay ni Dominador Robles, ano? ALING ESTER: Ito nga po. Ito nga po… pero bakit po? SUNDALO 2: (babalingan sina Lino at Ador) Sino sa inyo si Dominador Robles? ADOR: (biglang tatayo) Ako… bakit? Ano‘ng kailangan n‘yo? (Bigla itong susunggaban ng Sundalo 3, pipiliting posasan. Magwawala si Ador, sisikmuraan ito ng Sundalo 2 habang nakatutok naman ang baril ng Sundalo 1. Yayakap si Grace kay Ador ngunit tatabigin ito ng Sundalo 2 at mapapasadsad sa sopa si Grace. Yayakap naman si Aling Ester kay Ador at pilit itong hihilahin ng Sundalo 1. Mapoposasan si Ador.) ALING ESTER: (umiiyak na) Bakit n‘yo hinuhuli ang anak ko? Bakit? Di naman ‗yan kriminal! Di naman ‗yan magnanakaw. SUNDALO 1: Sabi ko na‘t ang lugar na ‗to ang taguan ng mga Sparrow.(mapapatingin ito sa mesang aralan na kinaroroonan pa ng supot ng pansit, munting radyo at ilang libro; babalingan ang Sundalo 2) Tingnan mo ‗yang mga libro. Baka subversive documents ang mga ‗yan! AIDA: (susunggaban ang mga libro) Mga libro ko ‗to sa esk‘wela! (pilit na aagawin ng Sundalo 2 ang mga libro kay Aida hanggang mabitiwan ni Aida) SUNDALO 1: Bulatlatin mo… baka may nakaipit na mga dokumento. (mabilis na iwawagwag ang libro, ngunit walang makikitang anumang dokumento ang Sundalo 2 at marahas na bibitiwan ang aklat)

At ease. Parang natitigilang nakahawak sa braso ni Aling Ester si Lino. Mukha namang di Sparrow. at sasabog ang pansit. LT. Maririnig ang umaatungal na tunog ng tambutso ng dyip sa likod ng tanghalan. Magdidilim ang tanghalan at isasara ang telon. Makikita si Ador na nakaupo sa isang silya. ha? Talagang matapang kayong mga Sparrow. ABADILLA: (muling iinom ng alak) O. nakaposas pa rin. LT. Aida at Grace habang nakatingin si Lino. magsisindi ito ng sigarilyo. tatadyakan at sisipain ng Sundalo 1. Alisan n‘yo ng posas. Bago tuluyang umalis ang Sundalo 1. May isang malapad na mesa doon. Kundi ako nakapagpigil kangina. Sir. Sir! LT. Umiiyak na rin sina Aida at Grace. may bote ng alak at basong nakapatong sa mesa. ayaw pa. Ayaw umamin. makikita ang isang kuwartong naiilawan ng isang maliwanag na bombilyang nakalawit. Chivas na ang ipinaiinom mo. gayundin ang labi ni Ador. Magpapalahaw ng iyak si Aling Ester. tinodas ko na sana ‗yan at itinapon sa Pasig River. Nag-iiyakang pagtitiyagaang likumin iyon nina Aling Ester. Babagsak iyon sa sahig. Mahahalatang may bahid na ng dugo ang t-shirt. may isa ring makinilya. Abadilla sa silyang nasa likod ng mesa paharap sa manonood. nakauniporme rin ng fatigue. (lalapit ang Sundalo 3 kay Ador. ‗yan pala ang sinasabing si Ka Ador. Makikita rin ang tatlong sundalo kangina. Biglang papasok si Lt. Abadilla. Sir. aalisin ang posas nito) SUNDALO 3: Panay ang mura n‘yan sa amin kangina. Sir. Sir. Marami na nga kayong napapatay sa amin kahit araw na araw! ALING ESTER: (paiyak) H‘wag n‘yong saktan ang anak ko… di ‗yan Sparrow!(muli nitong akmang yayakapin si Ador ngunit itutulak ito ng Sundalo 3 at maaalalayan naman ni Lino para hindi mabuwal) ADOR: Mga putang ‗na n‘yo! Pati ba naman babai‘y di n‘yo iginagalang! SUNDALO 1: (itutulak si Ador) Sige… ibaba na ‗yan at isakay sa d‘yip! ALING ESTER: Saan n‘yo dadalhin ang anak ko? Maawa kayo sa kanya… maawa kayo! Dominador! Dominador! (Hihilahing palabas ng dalawang sundalo si Ador. ABADILLA: Good… good.) TAGPO 2 (Sa muling pagbubukas ng telon. nakayapak na at iyon pa ring dating short at t-shirt ang suot. uminom ka muna… baka nauuhaw ka? (ilalapit ang baso kay Ador. tatabigin nito ang supot ng pansit sa mesitang aralan. pagmamasdan ang mukha ni Ador) SUNDALO 1: Matapang. sasalinan ng alak ang baso at lalagok.SUNDALO 3: (habang nakatutok ang baril sa ulo ni Ador) ‗Yung supot sa mesa… ano ‗yon? Baka molotov bomb… tingnan n‘yo! ADOR: Pansit ‗yan… lamunin n‘yo! SUNDALO 1: (sasampalin si Ador) Matapang ka. may dalawang karaniwang silya sa harap ng mesa. titingnan lamang ni Ador ang baso) SUNDALO 2: Suplado. ibubuga ang usok sa mukha ni Ador) A.) MGA SUNDALO: Mission accomplished. Sasaluduhan siya ng tatlong sundalo. ABADILLA: (hihithit ng sigarilyo. . (mauupo si Lt. Sir.

Hihilahin ng nakasibilyan ang silya. sinu-sino pa ang mga kasama n‘yo dito sa Metro Manila? Saan-saan ang hideout n‘yo? ADOR: Di ako Sparrow… at talagang wala akong alam sa mga pinagsasabi n‘yo. ABADILLA: Ka Ador. Ka Ador. ABADILLA: Mukhang tama kayo… talagang matigas nga yata. (lalabas si Lt. (Mabilis na magmamakinilya ang sundalong nakasibilyan. muli itong papasok kasama na ang isa pang sundalong nakasibilyan.LT. sagutin mo na lang ang mga tanong ko… di ka sasaktan ng mga ‗yan. O. kaming maliliit. Mesa.) SIBILYAN: Umpisahan ko na. pirmahan mo na! Masama ang matigas ang ulo… baka sumabog ‗yan. Anonas St. Sta. Dudukot ng ballpen sa kanyang bulsa si Lt. Sir? LT. Sir. sa BIR. bubunutin ang papel sa makinilya at iaabot kay Lt. (magsusubo ito ng papel sa makinilya) LT. ABADILLA: (tatayo. hahawakan sa balikat) Di bale. Ka Ador?(mukhang galit na titingnan lamang ni Ador si Lt. Pangalan lang at address. Madali lang ‗yon… pipirmahan mo lang. Abadilla. Abadilla. (Lalabas ang Sundalo 1 at makaraan ang ilang saglit. kaming mga walang kasalanan ang kaya n‘yo lang hulihin. pirmahan mo na. sa Customs. Sir? LT. Ipasyal na kaya namin. ADOR: (tatabigin ang kamay ng sundalo. Kayo na ang bahala d‘yan. sa Immigration. papipirmahin na lang kita ng tula.. ADOR: Bakit ko pipirmahan ‗yan? Alam kong puro kasinungalingan ‗yan! LT. Sir. Abadilla at agad na lalapitan ng tatlong sundalo si Ador) SUNDALO 1: (iduduldol ang papel at ballpen kay Ador) O. Medya-medya lang. igalang mo ang Sir namin! ADOR: Ang Nanay ko. Abadilla) SUNDALO 2: Tinatanong ka ni Sir… hoy. sumagot ka! (akma nitong dadagukan si Ador) ADOR: (pagalit) 124 Interior 1. ang kapatid kong babae… iginalang ba ninyo kangina? SUNDALO 2: (tututukan ng baril sa ulo si Ador) Pilosopo pa. Sir. lalagok) Ka Ador. lalapitan si Ador. Mayroon din sa Malakanyang! LT. Alam n‘yo namang masama akong magalit. Pero pagbalik ko. kailangang pirmado na ‗yan. pahapyaw na babasahin ang nakamakinilya sa papel) SIBILYAN: Ayos ba. Sir. iaayos ang makinilya sa mesa. ‗yon na lang lider n‘yo dito ng Alex Boncayao Brigade. Tawagin ang typist. Bakit di ‗yung mga malalaking kriminal sa gobyerno ang hulihin n‘yo? Nasa Kongreso ang iba. Pipiliin n‘yo naman ang huhulihin n‘yo! SUNDALO 1: (dadagukan si Ador sa likod at muntik na itong mahulog sa pagkakaupo sa silya) Bastos. Ano ang address mo. ABADILLA: Dominador Robles ‗yan. ADOR: Talagang wala akong alam! Ang hirap sa inyo. mabibitiwan nito ang ballpen) Kayo ang pumirma! . Kung ayaw mong sabihin ang iba mo pang kasama. Lalabas lang ako‘t magpapalamig ng ulo. Kung ayaw mong kumanta. Hoy. ABADILLA: (muling magsasalin ng alak sa baso. ABADILLA: Good… good.

. ano? Di nakatikim ka ng juice ni Sir. Baka supot pa. ngunit pigil-pigil siya ng dalawa pang sundalo. e… para di na kami mahirapan! (Dadamputin nito ang ballpen sa lapag. ABADILLA: Tama na! Ipasyal na ‗yan! Ipasyal n‘yo na! (Itatayo ng mga sundalo si Ador. Bigla siyang tatadyakan sa tagiliran ng Sundalo 1. Mapapaduwal si Ador na parang masusuka. may tatadyak. Tingnan natin. kuyom ang mga kamay. ABADILLA: Aba… mapipilitan yata akong magalit. mabubuwal ito at sisipain siya ng Sundalo 1} SUNDALO 2: Pirmahan mo na sabi. LT. ano… pinirmahan na ba? SUNDALO 1: Sir. mahilamusan at mapatikim naman ng special hamburger sandwich. may dalang isang basong puno ng manilaw-nilaw na likido) LT. Abadilla ang papel at ballpen. (Itatayo ng Sundalo 1 at 2 si Ador. Magtatawanan ang mga sundalo) SUNDALO 2: O. parang gustong isuntok) SUNDALO 3: Ang putang ‗nang ‗to! Gusto pa yatang lumaban. sasalat-salatin ang bayag nito. SUNDALO 3: Sir. ABADILLA: H‘wag na… pipirma ‗yan. kukunin ang papel at iduduldol sa mukha ni Ador. SUNDALO 2: Kung hubaran na lang natin. Mahahandusay si Ador sa lapag. (kukunin ni Lt. ABADILLA: O. Matigas. Lalapit si Lt. talagang ayaw. ADOR: Mga putang ‗na n‘yo! Mga hayop kayo! (Bigla siyang sasampalin nang sunud-sunod ng Sundalo 2. e. pahablot na aabutin iyon ni Ador. ngunit nanlilisik siya. May sisipa sa kanya.(Biglang itatayo ng dalawang sundalo si Ador. Ka Ador(matalim na tititigan lamang ni Ador si Lt. Sir! LT. Ipasyal nga natin! (papasok si Lt. hihilahin papunta sa pinto. Muling tatabigin ni Ador ang kamay ng sundalo.) SUNDALO 1: Aba… malaki! Sayang naman at baka di na makaanak. Pilit na pauupuin sa silya.) SUNDALO 1: Ang hayop na ‗to… pahihirapan pa yata tayo! (biglang isasalya ng dalawang sundalo sa silya si Ador. Mapapaigik si Ador at akmang lalaban. (Pipigilan ng Sundalo 2 at 3 si Ador.) LT. Ibuka n‘yo ang bibig. Abadilla. Dalawang beses pa siyang sisikmuraan ng Sundalo 1. biglang pagpupunit-punitin) ADOR: (pasigaw) Mga putang ‗na n‘yo! Mga putang ‗na n‘yo! May araw din kayo! May araw din kayo! Mga demonyong pasista! (Pagtutulungan siyang bugbugin ng mga sundalo. Sisikmuraan ito ng Sundalo 1. Kahit nanghihina. Abadilla. Halos malungayngay ang ulo ni Ador. ibubuhos ang laman ng baso sa bibig ni Ador. iaabot kay Ador. mabinyagan na rin. e. saksakan natin ng may sinding palito ng posporo ang butas. dalhin na kaya natin sa kubeta. Pirmahan mo na. Baka nagugutom na kasi ‗yan.) SUNDALO 3: Sige… sige. Kundi naman. Abadilla) Sparrow talaga. biglang aagawin ni Ador ang nakasukbit na baril ng isang sundalo. iupo n‘yo sa silya at mapitpit na ang bayag.

Bigla ring tutugtugin ang PAMBANSANG AWIT ng Pilipinas. Mapatatawad ang manunulat kung totoo ang kadahilanang ito. . ngunit kung sinadya niyang sumakay sa ruweda ng panlilinlang at ang totoo lamang sa kanyang sinulat ay ang kanyang pangalan — na minsa‘y hindi pa rin totoo — makabubuti pa marahil na itinapon niya sa basurahan ang kanyang makinilya at baka napakinabangan pa ng mga magbobote‘t magbabakal at ang mapagbibilhan ay maibili man lamang ng tinapa‘t galunggong at ilang kilong bigas. Taglay ang mataos na paniniwalang ang sining ay hindi dapat na para sa sining lamang kundi dapat na makatulong sa paghubog at pagbubuo ng isang lipunang makatao. at sa kanyang sinulat. kinakailangan ng manunulat na maging matapat sa kanyang sarili.Biglang isasara ang telon at maririnig ang sunud-sunod na putok. maikakatwirang sinensor ang kanilang sinulat o walang publisistang maglathala ng mga iyon. sa halip. Sa nagdaang dalawang dekada ng pasista‘t diktatoryal na rehimeng Marcos.)# Li #T alu mp ati November 7. Sinasabing ang manunulat ay ―mambabatas ng daigdig‖ at ―direktor ng konsensiya ng bayan‖ kung kaya hindi lamang siya dapat na maging matapat na tagapaglarawan ng buhay. upang mapangatwiranan niyang may karapatan siyang ipabasa sa sambayanan ang kanyang obra — tula man iyon. minabuti namin na ang naturang paksa ang maging kauna-unahang testamento ng aming pakikiisa at pakikisangkot sa anumang adhikaing makabayan at mapagpalaya ng sambayanan. kuwento o nobela. maging tagabenta lamang siya o tindero ng mga kasinungalingan at kahangalan sa palengke ng lipunan ay isang napakalaking kasalanan hindi lamang sa kanyang sarili kundi maging sa buong sambayanan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. kundi dapat din siyang maging pinakamahigpit na kritiko nito. sa isang banda. Ordonez TUNGKULIN NG MANUNULAT (Pambungad na pananalita sa Kongreso Nasyonal ng Pambansang Linangan at Ugnayan ng mga Manunulat) TUNGKULIN muna ng manunulat sa kanyang lipunan ang dapat talakayin at linawin. dula man o sanaysay o artikulo at maging balita. Maaaring ituring pa siyang bayani kung pinutol niya ang kanyang mga daliri kaysa maging kasangkapan iyon ng panloloko sa sambayanan ng masusugid na tagapagtaguyod ng bulok at mapambusabos na ―status quo‖ at ng mga basalyos ng inhustisya‘t pagsasamantala. ng paninikil at kalupitan. makabubuti pa marahil na hindi na siya sumulat at maaaring mapagkamalan lamang siyang tamad o kinakalawang ang utak. malaya at progresibo. Magtatayuan ang mga manonood. Ang talikdan niya ang tungkuling ito at. ng pang-aalipin at pagmamalabis sa kapangyarihan. Kung naduwag man siya. Higit sa lahat. hindi iilang manunulat — lalo na sa larangan ng peryodismo — ang waring inurungan ng bayag bagaman.

sa kabilang banda. Sa ganitong mga paksang nilalangaw at inuuod sa poso negro ng panitikan. Kung tunay ngang tagapaglarawan at tagapagsalita ng kani-kanilang panahon ang mga manunulat — gaya halimbawa nina Marcelo del Pilar at Lopez Jaena at Jose Rizal noong panahon ng pananakop ng mga Kastila.Maging sa kasalukuyan. at pinuputalan ng dila ang laksang tinig ng paghihimagsik. o ng mga Amado V. Hernandez at Lazaro Francisco ng kanila namang panahon — ano. ang mga magsasaka‘y parang mga kalabaw lamang na itinatanikala sa lupa. Sa Mga Manunulat . Ang tinig niya‘y tinig ng sambayanan. maimpluwensiya‘t mapribilehiyo. nilalamon ang ugat at laman ng braso ng mga trabahador. makokonsensiya pa kayang awitin ng kasalukuyang henerasyon ng mga manunulat ang mga buwan at bituin. nagdudumilat ang malapulmonyang mga sakit ng bayan na hindi na basta-basta magagamot sa pamamagitan ng karaniwang mga tabletas tulad ng decolgen at aspirina. nilalaklak ang dugo‘t binubusabos nang husto at pinasusuweldo nang hindi pa sapat na pambili ng kahit palotsinang kabaong kapag sila‘y namatay. Sa kalunsuran. Ang dignidad niya‘y dignidad ng bayan. o nagpapakalunod kaya sa masabaw at malibog na pag-iibigan habang. ang kasalukuyang henerasyon ng mga manunulat ang unang-unang dapat makahulagpos sa sapot ng pambubusabos sapagkat nasa kanyang pluma at papel ang maso‘t pandayang huhubog hindi lamang sa panitikan at kultura. ang dapat namang isatinig ng kasalukuyang henerasyon ng mga manunulat? Matagal nang inilalampaso ang bayan sa sariling kalbaryo. sa mga kanayunan naman. o magagawa pa kaya niyang makipagsarsuwela sa mga puwersang umaalipin at bumubusabos sa masang sambayanan? Sa kabila ng mga problemang pangkabuhayan at panlipunan — mulang doble-karang hustisya hanggang palsipikado‘t kinakalawang na demokrasya — magagawa pa kayang aliwin ng mga manunulat ang sambayanan sa pamamagitan ng pagsasakay sa mga ito sa mga saranggola ng pantasiya‘t kahangalan upang dalhin sa daigdig ng mga multo at agimat at lunurin pagkatapos sa balon ng mga pangarap?: Sa yugtong ito ng maagiw na kasaysayan ng bansa. ginagawang pamunas lamang ng puwit at paa ang dignidad ng sambayanan samantalang sa dambuhalang mga pabrika‘t korporasyon. at tulyapis at ilang subong kanin lamang ang gantimpala. sa kabilang banda. sa palasyo ng iilang makapangyarihan. kundi maging sa ideolohiyang pangkabuhayan at pampulitika. hindi malayong lumawak ang impiyerno ng mga busabos mulang Tondo at Sapang Palay hanggang sa bawat sulok ng kanayunan habang. hindi maitatatwang marami pa ring mga obrang iniluwa ng mga ―vendo machine‖ at naghambalang sa mga bangketa na diumano‘y para sa sining ang puwedeng ihalo sa darak at ipakain sa mga baboy. Naglulunoy pa rin ang mga ito sa kabalbalan at kababalaghan sa ―swimming pool‖ ng mga Captain Barbel at Darna. habang parang mga baboy na inuulaol ng mga diyus-diyosan ang kayamanan ng bayan at binubutas ng mga punglo ang mga utak at dibdib ng pagtutol. wala kaming masalat ni gahiblang dahilan upang sabihin na ang kinauukulang mga manunulat ay naging matapat na tinig ng budhi ng bayan. ng mga salamangkero at drakula at aswang. kung gayon. at. Habang mga gulugod-dikya at may kaisipang alipin ang mga namumuno sa gobyerno at parang mga pulgas na ayaw humiwalay sa kolyar ng imperyalismong Amerikano.

ikaw na utak manunulat ay dapat mamulat sa mga larawang sa kuwadro‘y nagsugat isang subong kanin at ulam na hangin ang tinititigan ng matang malungkot sa mesang lansangan ng humpak na pisngi‘t butuhang daliri‘t pudpod na sapatos palad na naglintos sa pambubusabos. ikaw na kasiping ng pluma ay saan nga ba pupunta? manungaw ka sa bintana ng kaluluwa at butasin ng mga mata ang pader ng pagkaaba. sahig na kawayan. sa Singapore man o sa Gitnang Silangan. ginutom at ginahasa? Ilan na ba sa kanila ang nakabilanggo ngayon dahil napilitang . sa langis at grasang sa mata‘y humilam. pag iyong nakatas ang pait at dusa ng patak ng ulan sa bubong na pawid.hab ag na Mi gr anten g Man gga ga wa October 22. Ordonez (Kolum) NAKALULUNGKOT at nakasusulak ng dugo ang mga kaapihan at pambubusabos na matagal nang dinaranas ng migranteng manggagawang Pilipino sa Malaysia man o sa Taiwan o sa Japan. sa bundok at parang… saka malalaman ang siklab at alab ng isang paglayang iyong pupuntahan! Kahab ag. sa Europa man o sa Amerika o sa Aprika. ikaw.ikaw. sa ugat ng brasong kinain ang laman. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. pinaso ng plantsa. bawat mansiyon at palasyo‘y silipin ang mga kuwarto at matutong mag-atado ng bituka‘t mga apdo. sa dugong tumigis sa mga lansangan. inginudngod sa kubeta. Ilan na nga ba sa kanila ang biktima ng makahayop na kalupitan ng kanilang mga amo: walang patumanggang binugbog.

ipagtanggol ang sariling karapatan sukdulan ngang makapatay? Ilan na ba sa kanila ang pinutulan ng ulo. nakarating ang iba sa Alemanya. 1906 ng grupo ng 15 kalalakihang Ilokano upang magtrabahong parang mga sakada sa plantasyong Olaa. sa Ontario at Winnepeg sa Canada. Ang iba. nandayuhan na rin sila sa Thailand at Malaysia sa mga huling taon ng 1960. sinasaktan pa minsan ng mga katiwalang Kastila at Portuges. sa Angola man o sa Ethiopia at Nigeria sa Aprika. at napilitang lunukin ang hindi makatarungang mga kondisyon sa paggawa. Cebu at Ilokos kung kaya madaling nalinlang sa mga kontratang kanilang tinanggap. mula ng huling taon ng dekada ‘40 hanggang dekada ‘60. ngunit inagrabiyado rin sa suweldo kung ihahambing sa sahod ng mga manggagawang Amerikano sa parehong trabaho. Nang pairalin pa ang Batas Militar ng diktadurang Marcos noong 1972. at iba pang mga bansa sa Europa. lalong humilahod ang pambansang ekonomiya. Italya at Pransiya. Kahit hindi tiyak ang kasasapitan. higit pang masama. pinasuweldo nang agrabiyado. Napadpad ang iba sa California at Chicago sa Amerika. sa Bahrain man o sa Kuwait o sa Dubai sa Gitnang Silangan. at maging sa Singapore. lalo na sa mga isla ng Guam. kahit salat sa kaalaman at karanasan. Naging kolonya tayo ng Amerika at ipinatupad ng gobyerno ang mga patakaran ng malayang kalakalan kaya naging tambakan ang bansa ng sobrang mga produkto ng Estados Unidos at. binitay o nakatakda nang bitayin? Ilan na ba sa kanila ang umuwing baliw o iniuwing bangkay na lamang? Tingnan na lamang ang detalyadong mga datos ng grupong MIGRANTE kaugnay nito. at lalong tumaas ang halaga ng dolyar kontra sa piso kaya lalong tumindi ang migrasyon ng mga manggagawang Pilipino — babae man o lalaki — at napadpad sila sa iba‘t ibang lupalop. Pinagtrabaho sila ng 10 oras sa isang araw. hinuthot nito ang likas na yaman ng bansa na nagpalaganap ng karalitaan hanggang sa kanayunan at tuluyang nagbunsod sa migrasyon ng manggagawang Pilipino. dahil sa pagbabakasakaling matagpuan ang hinahanap na ginto upang maiahon sa gutom at karalitaan ang iniwang nalulungkot at nangungulilang mga pamilya. Dahil bagsak nga ang ekonomiya ng bansa bunga ng kainutilan. Sa kasaysayan ng pandarayuhan ng manggagawang Pilipino — na kilala ngayon bilang OCWs (overseas contract workers) — maaaring ang kauna-unahang napatalang migrasyon ng mga ito ay ang pagdating sa Hawaii noong Disyembre 20. libu-libong manggagawang Pilipino ang dumagsa sa mga konstruksiyong militar ng Amerika sa Pasipiko. sa Iraq man o sa Iran. Matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. dahil sa masidhing pangangailangan ng Amerika sa hilaw na mga materyales. umabot ng 120. Hongkong. Karamihan sa kanila‘y mga magsasakang hindi nakapag-aral mula sa Pangasinan. lalong naghirap ang ordinaryong mga mamamayan. ay napilitang sumuot at . at lubhang mailap ang oportunidad para sa karaniwang manggagawang Pilipino. katiwalian at makadayuhang patakarang pangkabuhayan ng walang gulugod na pambansang liderato. sinigaw-sigawan at ininsulto ng mga tagapamahalang Haoles — mga Amerikanong Caucasian — at kapag nagkamali o saglit na nagpahinga.000 ang nagkakandakubang manggagawang Pilipinong nagkalat sa mga taniman ng tubo at pinya at iba pang produktong agrikultural sa Hawaii. 26 na araw sa isang buwan. Taiwan. Japan at Korea sa Asya. Nagsimula ito matapos ang digmaang Pilipino-Amerikano. Pagsapit ng 1934. Okinawa at Wake.

tiniis nila ang makadurogbutong lamig sa pabrika ng salmon at sardinas sa Alaska. kung hindi man bumalik na bangkay na lamang. inaasahan pa ngang lalong titindi ang pandaruhayan ng manggagawang Pilipino kahit hitik na ang kasaysayan nito ng inhustisya‘t kalupitan at kaalipinan. laspagin at babuyin sa mga bahay-aliwan sa Japan. bugbog at panggagahasa sa Singapore. Bagaman nasusuhayan nga nila ang bumabagsak na pambansang ekonomiya sa pamamagitan ng bilyunbilyong dolyar na ipinadadala nila taun-taon sa bansa. patuloy at patuloy ding mararagdagan ang mahaba nang listahan ng mga inabuso‘t ginahasa. biktima ng inhustisya‘t kaalipinan. At. tiniis nilang magsayaw nang hubo‘t hubad. kaukulang mga benepisyo sa paggawa tungo sa maluwag o komportableng buhay — patuloy at patuloy na ipapadpad ng hangin ng karalitaan at kakalat na parang mga layak sa iba‘t ibang panig ng mundo ang manggagawang Pilipino. tiniis nila ang malarya at iba pang nakamamatay na sakit sa mga minahan sa Aprika ngunit. sa kanilang mahaba‘t marawal at nakahahabag na kasaysayan. pinahirapan at binitay. ng mga pinatay at nagpakamatay. Marami nga sa kanila — lalaki man o babae — ang umalis ng bansa nang luhaan o humahagulhol hanggang sa loob ng eroplano at. ng mga umuwing baliw o bangkay na lamang. Kahabag-habag na uring manggagawa! . tiniis nila lalo na ng mga kababaihan ang pagmamalupit ng kanilang amo — ang suntok. milyun-milyon na silang parang mga layak na nakakalat sa iba‘t ibang mga lupain at kayakap nila ang pangungulila‘t kalungkutan. sipa‘t tadyak. ng mga ikinulong. mabulid sa prostitusyon. umuuwi namang bigo‘t halos masiraan ng bait. tiniis nila ang nakapanlulumong kalungkutan dahil sa matinding pangungulila sa iniwang mga mahal sa buhay.maglingkod sa pandaigdig na industriya ng pagbabarko. Patuloy lamang silang binobola o inuutong ―mga bagong bayani‖ ngunit wala namang kongkreto‘t makabuluhang mga programa ang pambansang liderato upang sila‘y maalalayan at sagipin sa kumunoy na kanilang kinasadlakan. ng karahasan at kamatayan. Sa kasalukuyan nga. makatarungang sahod. durog ang mga pangarap at pira-piraso ang kinabukasan dahil sa mapait at malagim na karanasan sa banyagang lupang pinuntahan sa paghahanap ng kahit kapirasong langit para sa mga mahal sa buhay. pangalagaan at ipagtanggol ang interes ng uring manggagawang Pilipino — narito man o nasaan mang panig ng mundo. hanggang hindi maabot ng kurtadong utak ng estado ang tungkulin nitong lubos na pagmalasakitan. higit sa lahat. Hanggang inutil ang gobyernong mabigyan ng sapat na oportunidad ang kanyang mga mamamayan — desenteng trabaho. Dahil sa kontra-manggagawa at makadayuhang mga patakarang pangkabuhayan ng umiiral o naghaharing rehimen. nakapaghihimagsik na hindi naman sila ganap na pinangangalagaan o tinutulungan ng sariling gobyerno hinggil sa mga problemang kaugnay ng kanilang mga trabaho sa iba‘t ibang banyagang lupaing kinaroroonan nila ngayon. Hongkong at mga bansang Arabo. Tiniis nila ang nakapapasong init sa mga konstruksiyon at minahan ng langis sa disyerto ng Saudi Arabia. di nga kasi. naglayag saanmang sulok ng mundo taglay ang mumunting mga pangarap na malimit namang nilalamon lamang ng dambuhalang mga alon sa malawak na karagatan.

at may sapat na kakayahang mga guro. matematika at siyensiya ang mga mag-aaral sa pamamagitan ng Ingles. Kinailangan tuloy ipanukala ng diumano‘y henyong mga opisyal ng naturang kagawaran ang napakakontrobersiyal na ―bridge program‖ na tandisan nang tinututulan hindi lamang ng mga estudyante kundi maging ng mga guro sa pampublikong mga paaralan. Naalaala tuloy namin ang isang kabanata ng Noli Me Tangere ni Rizal (Mga Suliranin ng Isang Guro). makatao. binigyang-diin niya. sa wikang Kastila tinuturuan ang mga bata gayong hindi pa naman sila nakakaintindi ng wikang iyon. Bukod dito.Kab iso teng Ed ukas yo n October 12. Nemesio E. Ganito rin nga ang karaniwang nangyayari ngayon sa mga estudyante sa hayskul. Prudente ang pagtutol niya sa nabanggit na patakaran ng Kagawaran ng Edukasyon sa ilalim ng rehimen ni La Gloria. kainutilan at katiwalian ng mga opisyal ng gobyerno at ng burukrasya. Prudente. ‖repleksiyon ng mababang kalidad ng pamumuhay sa bansa ang sistema ng edukasyon. ang iginigiit na wikang Ingles agad ang gamiting wikang panturo sa elementarya pa lamang ay ―sapilitan at pulitikal. at naging Presidente ng Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas. Dahil wikang Ingles nga ang ginagamit na panturo sa elementarya pa lamang. Pinipilit ng mga may kaisipang kolonyal na matuto ng pagbasa. ang tinanggap namin mula sa kanya. at salat sa kakayahan sa banyagang wikang ito. mga pasilidad. Kaugnay nito. napakaliit na porsiyento tuloy ng mga nagsipagtapos sa Grade VIang pumapasa sa pambansang pagsusulit para matanggap sa mataas na paaralan. Sa nasabing kabanata. progresibong intelektuwal at edukador. sa punto ni Dr. Ayon sa kanya. ―isa sa pinakamalaking problema nga ang wikang ginagamit sa pagtuturo sa elementarya. Prudente. hindi nakabatay sa pananaliksik.‖ Niliwanag at binigyang-diin ni Dr. nakilalang makabayan. mabilis na nakakalimutan ang sinaulong mga leksiyon kaya nagsisipagtapos na kabisote. kundi man ganap na katontonhan. Dahil hindi nila nauunawaan. Unang-una. kolehiyo at unibersidad sa bansa na dahil sa Ingles nagsipag-aral.‖ gayundin ng ―kolonyal na mentalidad. at sa mga prinsipyong sikolohikal. minimemorya at hindi maipaliwanag ng mga bata ang kanilang aralin. ang iginigiit noon pa mang 2003 ng Kagawaran ng Edukasyon na wikang Ingles ang gawing pangunahing wikang panturo sa elementarya pa lamang bilang pag-alinsunod sa balintunang patakaran ng rehimen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.‖ Natural. isang sulat noong nabubuhay pa si Dr. kapos ang badyet para sa edukasyon na niwawaldas pa nga‘t kinukurakot ng mga kinauukulan kaya kulang na kulang din sa mga paaralan. sa siyensiya ng pagtuturo. Ordonez (Kolum) ISANG MALAKING kahangalan.‖ . isang dayuhang wikang nagsisimula pa lamang nilang pag-aralan.

tinitiyak niyang magiging mahusay ang resulta nito sa kabuuan. Hinahamon niya tuloy. lima hanggang pitong taong ipinaiilalim sa mga programa sa pag-aaral ng wika ang mga estudyante bago maabot ang kahusayang pang-akademiko. Habang nasa kani-kanilang sariling wika ang edukasyon ng halos lahat ng bansa sa mundo — Kastila sa Amerika Latina. lalo na‘t sa nabanggit na dalawang araling akademiko. mulang Grade I hanggang Grade VI. sa Filipino dapat ituro ang siyensiya at matematika na maaaring salitan ng katutubong diyalekto sa mga rehiyong di-Tagalog. kaya nga dapat na isa itong asignatura sa lahat ng antas ng pag-aaral mulang elementarya hanggang kolehiyo. ―Isang malaking kabobohan. Nippon-Go sa Japan. Fookien at Mandarin sa Tsina. ng mga oplsyal ng edukasyon. Pranses sa Pransiya. laging nangunguna sa Silangan at Timogsilangang Asya sa mga pagsusulit ang kanilang mga estudyante at nangungulelat ang mga tinuruan agad sa Ingles gaya ng ating mga estudyante. sabi niya. Batay sa kanyang pagsusuri.‖ Sa naturang antas. Nagkaroon tuloy ng nakasusukang pakahulugan ang mga elitista‘t may kolonyal na kaisipan na ―hindi edukado‖ at ―bobo‖ ang sinumang hindi marunong o mahina sa Ingles at ―nasisiraan na ng ulo. China at Korea na sariling wika ang ginagamit na panturo sa lahat ng asignatura — kabilang ang matematika at siyensiya — at. sabi niya. Prudente ang sistema edukasyonal ng Japan. dapat ding ituro bilang isang asignatura (subject) ang Ingles tulad din ng wikang Filipino. ang mga opisyal ng gobyerno at mga edukador na may kolonyal na mentalidad na magbago ng mga patakaran at paninindigan at huwag igiit na Ingles ang gamiting wikang panturo agad sa elementarya. tauntaon. Hindi ito nangangahulugang kakaligtaan na ang Ingles. Bahasa Indonesia sa Indonesia. at marami pang halimbawang mababanggit — bukod tangi ngang nasa banyagang wikang Ingles ang sistema ng edukasyon sa ating bansa. bunga nito.‖ ayon noon sa isang Max Soliven sa . lumikha pa sila ng mga ―calculator‖ at ―computer‖ na nasa sarili nilang wika bagaman ginagamit din sa kolehiyo ang nasa wikang Ingles. Sa hayskul na simulan. ang paggamit sa Ingles bilang wikang panturo (medium of instruction). Aleman sa Alemanya.‖ binigyang-diin niya. binigyang-diin niya.Batay sa mga pagsusuri sa Amerika at Canada. ―na gamitin ang Ingles na wikang panturo agad sa mga mag-aaral sa elementarya na tinuturuan pa lamang ng Ingles bilang ikalawang wika o ikatlong wika sa mga rehiyong di-Tagalog. Kaya. Tinututulan tuloy ng progresibong mga edukador doon na ipailalim sa gayong programa sa loob lamang ng tatlong taon ang migrante o dayuhang mga estudyante bago pahintulutang isabak sa iba‘t ibang asignatura. Dahil tatlong taon nga lamang. ayon nga sa kanya. ayon pa rin sa kanya. lalo na nga sa siyensiya at matematika. Ruso sa Rusya. dapat na wikang Filipino ang gamitin kaagapay ang katutubong diyalekto bagaman. sa nasabing mga bansa. samakatuwid. sa nabanggit na mga grado. dapat na magtayo ang Kagawaran ng Edukasyon sa ilang piling lugar sa bansa ng tinatawag na ―pilot schools‖ na wikang Filipino — katulong ang katutubong mga diyalekto — ang gagamiting panturo sa mga mag-aaral sa elementarya. at hindi pa ganap na humuhusay sa banyagang wikang Ingles. sarisari ang nagiging problema ng dayuhang mga estudyante — pangwika man o pangkultura. Inihalimbawa ni Dr. Ayon sa kanya. Katunayan. noon pa man.

‖ Binigyang-diin pa niya na sa dispalinghadong mga patakaran ng gobyerno. habang namamayagpag sa kayamanan at glorya ang mayayaman. ng maralitang mga mamamayang walang kakayahang pag-aralin sa mandurugas na pribadong mga paaralang pag-aari ng mga santo-santito at diyus-diyosan sa lipunan.isang kolum niya sa Manila Times (Pilipino In. ―sa ilalim ng kasalukuyang sistema — at pababa nang pababa pa nga ang kalidad ng edukasyon — halos wala nang pag-asa ang masang makaahon sa kinalulublubang burak. hindi naman nito matugunan ang pambansang mga pangangailangan at problema para pasukin ang daan ng kaunlaran tungo sa kinakailangang industriyalisasyon. maka-kapitalista. at ni Henry Sy ang Asia-Pacific College. sabi nga. ni Emilio Sy ang CEU (Centro Escolar University). magsasaka‘t mangingisda o nabibilang sa hukbo ng mga walangwala). Nang suriin ang uri ng mga kolehiyo at unibersidad sa Asya. maliwanag na bangkarote ang kasalukuyang edukasyon — sapagkat kinopya nang pira-piraso mula sa edukasyong Amerikano – kaya. Pinaglalaruan lamang nila ang mga maralita at iliterado. English Out: Are We That Nutty?) kapag niyakap natin ang sariling wika at pinabayaan ang Ingles. Sapagkat balintuna‘t makadayuhan . lalo na ang mga SUC (State Universities and Colleges) sa bansa ngayon upang mapasok ng salanggapang na mga kapitalistang nakabalatkayong edukador na matagal nang nagsisipaglaway sa negosyong edukasyon. pinaaasa lamang kung eleksiyon at. Prudente. Ano nga ba ang narating ng edukasyon sa bansang ito sa pamamagitan ng wikang Ingles? Lumilitaw ngang pababa nang pababa ang kalidad ng edukasyon sa Pilipinas.‖ ayon kay Dr.‖ Ayon tuloy sa kanya. ―hindi na katakatakang talagang ayaw nilang paunlarin ang kalidad ng pamumuhay ng masang sambayanan kabilang na ang pagkakaloob ng de kalidad na edukasyon. De La Salle at Unibersidad ng Santo Tomas. Prudente. Mulang kindergarten hanggang kolehiyo. ―ang problema‘y nasa sistema at balangkas: elitista. pagkatapos. Dahil sa ganitong kalakaran. walang karapatang mag-aral doon ang anak ng isang Juanang Basa at Pedrong Tigas (ibig sabihin ang mga anakanak ng karaniwang mga manggagawa. lumilinaw tuloy ang idinidikta noon pa man ng IMF-World Bank at ng mga instrumento ng imperyalismong Amerikano na isapribado ang mga paaralang pampubliko. puspusan din ang pagsisikap ng ordeng relihiyoso — lalo na mula sa kampo ng Simbahan — sa pagtatayo at pagpapalawak ng kani-kanilang mga paaralang sagad hanggang langit ang matrikula sa lahat ng antas ng edukasyon. kolonyal. nananatiling nagdaralita.‖ Dahil nga sa makadayuhang mga patakarang pang-edukasyon — bukod sa iba pang larangan — na idinidikdik ng gobyerno. napasok na ng kilalang malalaking negosyante ang larangang ito: kontrolado na ni Lucio Tan ang UE (University of the East). higit sa lahat. Higit na masama. sa kabilang banda. Ateneo University. ni Alfonso Yuchengco ang MIT (Mapua Institute of Technology). maka-pribadong mga paaralan. ―Kung susumahin. hindi pa napabilang sa unang 40 ang pangunahing mga pamantasan sa bansa tulad ng Unibersidad ng Pilipinas. Bukod sa mga nabanggit. hindi nga malayong magsara at isapribado sa malapit na hinaharap ang maraming paaralang pinatatakbo ng gobyerno sa kapinsalaan. batay sa obserbasyon noon ni Dr. kalilimutan na. Katunayan.

‖ sabi ni Dr. nagdedeliryo‘t nag-aapuhap ng mga bituin habang patuloy akong tinutugis ng karalitaang hindi ko matakasan. editor ng nasabing antolohiya. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Isinalin sa wikang Ingles at inilathala sa TENGGARA-MALAYSIA at iniantolohiya nang malaon sa ―Stories From Southeast Asia‖ bilang isa sa pinakamahuhusay na kuwento sa loob ng 30 taon sa naturang rehiyon. at patuloy akong kinakawayan ng mga punong niyog. progresibo at demokratikong mga puwersang nagmamalasakit sa pampublikong edukasyon para sa kapakanan ng masang sambayanan. at patuloy na ginagawa. sa bawat gabi. . ng mauunlad na mga bansang nagmamahal sa sarili nilang wika at kultura. ―kinakailangang pagtuunan ng pansin at malalim na suriin ang kasalukuyan at hinaharap pang mga problema ng pambayang edukasyon. Maaaring gawing makabuluhang gabay ang nakaraang kasaysayan nito na hitik ng kapabayaan dahil na rin sa mga elitista at may diwang kolonyal na lantarang kumukontrol sa sistemang pampulitika at pang-ekonomiya ng bansa. Naglalagablab na mga dambuhalang kalansay ang tingin ko noon sa mga gusali ng lungsod at nanlilisik ang mga neon lights. binubulungan ng mga talahib. at sa alinmang punto tingnan at suriin. Iyon ay isang panahong ang kaluluwa ko‘y nilalagnat. Panahon na ngang buwagin ito at igiit ang isang edukasyong makabayan. at inaawitan ng mga alon. mapagpalaya at siyentipiko. ayon kay Muhammad Haji Salleh.‖ Sa kabuuan. ―lubhang napapanahong sama-samang kumilos. patuloy lamang ibinubulid ng umiiral na elitista at kolonyal na edukasyon ang bansa sa kumunoy ng kamangmangan at kaatrasaduhan. makatao.‖ Sa punto niya. ―ang lahat ng makabayan.) SI ANTO NAKILALA ko si Anto sa isang panahon ng paglalagalag. at prusisyon ng mga robot at plastik ang nasasalubong ko sa bawat panulukan at lansangan. ang nakikita ko sa tagpitagping dingding ay isang matahimik na kapaligirang matagal ko nang pinangungulilahan.pa nga ang mga patakaran ng gobyerno hindi lamang sa larangan ng edukasyon. Prudente. Maliwanag. Iyon ay isang panahong labis kong pinaghihimagsikan ang kawalanghiyaan ng buhay sa siyudad at ni hindi ko na makilala kung sino ang kaaway at kung sino ang kaibigan at. sa aking pag-iisa sa inuupahan kong marumi‘t makipot na kuwarto ng nakaluhod na entresuwelo sa gilid ng nangangalingasaw na estero. kundi maging sa iba pang larangan. lubhang napapanahon na ngang baligtarin naman ang sistema — ang wikang Filipino naman ang gawing wikang panturo sa halos lahat ng asignatura tulad nang ginawa. mga nitso ang mga bangketa. mga kabaong ang mga eskinita. # (Kolum) Si Anto October 1. naghuhumindig na kandila ang bawat poste.

na parang ibinagay sa medyo sarat niyang ilong at maluwang na bibig na nanatiling nakalapat. Nagulat pa ako nang kumislot sa loob ng bangka sa tabi ng paa ko ang isa sa mga isdang iniwan ni Anto. Malagihay na ako nang mapansin ko ang isang matipunong binatilyong sunog ang balat sa araw na dumaong malapit sa amin. ―Uminom ka muna.‖ malumanay na sagot ni Anto sabay lapag ng lambat sa tabi namin. sa isang karaniwang bahay na pawid sa tabing dagat na niyugan ang paligid. maiihaw at nang mapulutan na natin.‖ pakli ni Mando. Tinitigan ako ni Anto at napansin ko ang malalaking matang iyon na waring laging nagtatanong. sa isang liblib na lugar sa Batangas na hindi abot ng atungal ng mga tambutso at ng alimura ng kuwarta at ng tinatawag na makabagong sibilisasyon. ―ay iuuwi ko muna ang mga ‗yan. ―Ang mabuti pa. nanunuri.‖ Saka lamang binawi ni Anto ang pagkakatitig sa akin. Anto?‖ bati ng pinsan kong si Mando. pinasan. Manong.‖ Tumungga ako ng tuba at naglaro ang mga mata ko sa kalawakan ng dagat na mapayapang-mapayapa ngayon at parang isang dibdib na hindi humihinga. Dinampot nito ang lambat. naisipan kong magtungo.‖ . ―Doon lang nakatira si Anto sa kabila ng niyugan. ―Ala‘y katamtaman lamang. sa gayon palang matapat na kapaligiran. Nakipanuluyan ako sa isang kamag-anak ng pamilya. sinulyapan kami. ―Ala‘y di rin ako naninigarilyo. Doon ko nakilala si Anto.‖ ―Ala‘y walang bisyo ‗yan kundi mangisda at magtanim. ―Ala‘y nagiisa na siya. Ni hindi man lamang ngumiti si Anto. ―Si Manong Roger… nagbabakasyon dito. At nadama ko. isang mahalumigmig na madaling-araw. ―Sigarilyo. Manong. sa piling ng mga karaniwang taong walang pagpapanggap.‖ halos pabulong nitong sabi. Manong. isang dapithapong umiinom kami ng tuba ng pinsan kong si Mando sa nakatiwangwang na bangka sa pasigan. iniahon sa tubig at sa loob ng pasan-pasan niyang lambat. Hindi ko siya naiwasang sundan ng tanaw hanggang sa ikubli siya ng makapal na niyugan sa di kalayuan. nagkislut-kislot ang huli niyang mga isda na marami-rami rin sa tingin ko at baka umapaw sa isang timba kung isasalin. Kumuha ito ng ilang isda at inilagay sa loob ng inuupuan naming bangka. Parang walang anumang hinila niya ang kanyang bangka. Napatawa ako.‖ alok ko at pinuno ko ng tuba ang tangan kong baso at akma ko iyong iaabot sa kanya. Anto. ‗bigan. at nagpatuloy sa paglakad. ―Di ako bumabarik. ‖Pinsan ko ‗yan. mahalimuyak maging ang karalitaan.Bitbit ang aking makinilya at isang maletang damit. ―Pamulutan man lamang ninyo.‖ sabi ni Mando.‖ Lumulundag-lundag pa ang mga isda. ―Ala‘y marami ka yatang huli ngayon.‖ muli kong alok.‖ sabi ni Mando.‖ parang nahulaan ni Mando ang iniisip ko. Manong.

nasaan ngayon ang bahay?‖ Dumahak si Mando. ‗yong ama ni Anto. Kanya raw ang lupang ‗yon. nakakotse pa. di gaya sa siyudad na bilasa ang lahat pati na mga kaisipan at pangarap. putang ina. ―Nakikita mo ga ang niyugang ‗yon?‖ at itinuro ni Mando ang karatig na niyugang dinaanan kangina ni Anto. Manong. Manamis-namis ang mga isda at sana‘y nakapagpasalamat man lamang ako kay Anto. nanghabol ng taga. ―E.‖ at muling itinuro ni Mando ang niyugan na nakukumutan na ngayon ng manipis na karimlan.‖ ―Anong masaklap?‖ Nagsindi ako ng sigarilyo. Manong. masaklap ang nangyari sa pamilya nila. ―Ay. at naisip kong sa probinsiya nga pala ay talagang sariwa ang mga isda.‖ ―Ay. may kasama na namang mga pulis.‖ patuloy ni Mando. ‗yong ina ni Anto. ―Sabi mo‘y nag-iisa na siya?‖ parang wala sa sariling bigla kong naitanong kay Mando. ala‘y muntik . nag-iiyak si Ka Benita. mga sampung taon na siguro noon si Anto. Bago siya nabaril ng mga pulis ay dalawa ang napatay niya. Manong. Hindi ko maipaliwanag kung bakit. ‗Yong isa. mainit na mainit pa. Ay. Manong… kung hindi agad nakatakbo at nakasakay sa kotse ‗yong taga-bayan. Hindi ko namalayan ang pag-alis ni Mando at mapupulang latay na lamang ang sikat ng araw sa kalawakan nang magbalik ito. ―Dati. oo.‖ muling lumagok ng tuba si Mando. may dumating dito na taga-bayan. ―Si Anto. Manong. ―Sinong siya. laslas ito!‖ sabay turo sa kanyang tiyan. at pinaaalis doon sina Anto. Ay. kanila ‗yon. Alam mo ga. may kasama pang mga pulis. Manong. Manong?‖ Napatigil sa paglagok ng tuba si Mando. mamangu-mango. ―Ala‘y di giniba na ng bagong may-ari. Ala‘y di nagalit si Ka Basilio. Nakabalot sa dahon ng saging ang inihaw na mga isda. Ano ga‘t isang araw. malamang na naundayan ng taga ni Ka Basilio. Ay. Ala‘y di sa galit ni Ka Basilio ay binunot ang kanyang gulok. Ala‘y pagkalibing naman ni Ka Benita. sa saglit na sandaling iyon.‖ ―Ang mga magulang niya?‖ Muling lumagok ng tuba si Mando. ―nagisnan ko nang sa ama ni Anto ang niyugang iyon. naisaloob ko. Manong. Manong. ―Inurakan nang inurakan… ala‘y luwa ang bituka at ‗yong isa naman. Manong. muling dumating dito ‗yong taga-bayan. Ay. Manong. Kumuha ng gulok. sana‘y nakita mo. gayundin ang mga tao. Natalo si Ka Basilio dahil wala raw titulo. kangina.Hindi ako umimik. Ala‘y may kagandahan din ang bahay nila noon… doon. ―ay dumating isang araw ‗yong mga tauhan ng taga-bayan. ―Ala‘y di nagdemandahan.‖ parang nanghihinayang na patuloy ni Mando. putang ina. at sa sama ng loob ay biglang inatake sa puso… namatay noon din. Tinaningan sina Anto para umalis doon. nang titigan ako ni Anto. talagang masaklap. at gigibain na ‗yong bahay nina Anto. Mga ilang araw. ―Ay ano pa ga?‖ patuloy ni Mando.‖ ―Pagkatapos?‖ Sinaid ko ang tubang laman ng aking baso. parang may nakita akong kung anong kahiwagaan sa likod ng malalaking mga matang iyon at sa pagkakalapat ng maluwang na bibig na waring may gustong sabihin at isigaw. ―Ay.

Manong. ―Walang mag-iihaw niyan ngayon. ‗yon gang magandang bahay malapit sa munisipyo. Ala‘y isang araw natagpuan siyang nakabitin sa silid… nagbigti raw. si Juliana. ‗yan ga‘y kalooban ng Diyos. Maagang dumaong si Anto sapagkat maalon ang dagat. ―Ikaw ang mga mata ng budhi ko… ―Ikaw ang bibig ng mga layunin ko. Isang hapon. Ibinalik nito sa lambat ang mga isdang ibibigay sa akin. binibiro ko siya. sinasabi kong sa kanila na ako uuwi upang maging lubos na ang kanyang kagandahang-loob sa akin. Ay. Ay. hindi man lamang daw nanliligaw si Anto. Ala‘y putang ina. kinuha ko ang aking makinilya at sa tulong ng aandap-andap na ningas ng gasera.‖ napabuntong-hininga si Mando. Manong?‖ Matagal akong napatitig sa kawalan. nakasulat ako ng dalawang linya. Parang wala nang lasa ang tuba. lagi ko nang inaabang-abangan ang pagdaong ng bangka ni Anto sa dalampasigan at tuwing daratnan niya ang pag-iinuman namin ni Mando sa nakatiwangwang na bangkang iyon. ―E. Kursunada ko pa nga sana. uminom din ako. Manong. Manong. Di mapuknat-puknat ng mga pulis si Anto sa pagkakayakap sa bangkay ni Ka Basilio at hinimatay ‗yong kapatid niyang dalaga. hindi pinapansin at lalong hindi kinakausap ang mga kadalagahan sa lugar na iyon. ―Ano ga‘t nanilbihan siya sa bayan. Minsa‘y tinudyo ko pa siyang baka siya tumandang binata kung pangingisda at pagtatanim ang lagi niyang inaatupag sapagkat. Luminga-linga ito nang mapansing ako‘y nag-iisa ngunit hindi siya nag-atubiling lumapit sa akin upang bigyan ako ng ilang isda. kahit nag-iisa. Ay.‖ parang maiiyak si Mando.‖ MULA noon. sa bahay ng isang mayaman. putang ina… masaklap din ang nangyari.‖ Hindi umimik si Anto. . parang naging ugali na niya na bigyan kami ng ilang isda. Kumislut-kislot ang mga isda pagsayad sa lambat. ala‘y magandang dalaga ‗yong si Juliana. kahit minsa‘y hindi napatawa. putang ina. Mabuti na lang si Anto. waring may nagbabantang sigwa.nang matanggal ang ulo. Nang gabing iyon.‖ tanggi ko. Sinunud-sunod ko ang pag-inom. waring tuwang-tuwa at hindi ko sila mapupulutan. si Juliana?‖ ―Ay. Manong. Hindi na manamis-namis ang isdang iniwan ni Anto. Sa kabila ng mga pagbibiro kong iyon. aywan ko ga… sabi‘y ginahasa raw ng anak na binata noong kanyang amo. nakapako sa aking balintataw ang malalaking mata ni Anto at kahit masakit ang aking ulo. Manaka-naka. Nasa bayan si Mando. Hindi ko na makain. sa tabing dagat. at naging ugali ko naman ang magpasalamat. kinupkop ni Ka Masyong… ‗yon gang inuuwian niya ngayon. Walang paalam na umalis si Anto at inisip kong baka ipinaghinanakit niya ang hindi ko pagtanggap sa ibinibigay niya. ni ngumiti man lamang si Anto. ayon kay Mando. talagang naguguluhan ako sa nangyari sa pamilyang ‗yan. ―Huwag na lang. Anto. nang magpunta sa bayan si Mando at maghatid ng mga gulay at niyog doon.

‖ Tumingin siya sa akin na waring sinasalamin sa mga mata ko kung totoo sa loob ko ang sinabi ko. lalo na‘t itinatanong mo sa sarili kung sino ka. Ikaw kasi. ―Masarap ka palang mag-ihaw.‖ mungkahi ni Anto.‖ Nasa tabi ko na si Anto. Manong. ng malumanay at malamig na tinig na iyon na waring sumasanib sa ihip ng hangin at hindi kayang lupigin ng ragasa ng mga alon. kapag inabot ng ulan. ―Alam mo ba. Mababasa ka dito. ―Nakakahiya sa iyo. at napansin niya iyon. ―Aba… suwerte ko pa nga ito. ―Nakakatiis nga akong di manigarilyo kahit ilang araw. Kumurot ako ng isda.‖ Parang hindi makapaniwala si Anto sa kanyang narinig. ―Ala‘y ang mabuti pa. sa Maynila. ―Ikaw pa ang nag-ihaw ng mga iyan. Akma akong dudukot ng sigarilyo sa kaha ngunit wala na palang laman.Dumidilim ang kalawakan at nag-iipun-ipon ang maiitim na ulap. ―Ala‘y ako na ang bibili. Anto. Anto. ―Ala‘y uulan. Pagdating ni Mando galing sa bayan. Muli itong tumingin sa kalawakan ng dagat na ngayo‘y marahas. Katunayan. Manong. Ang pulutan namin doon ay sipol… kung may kaunting pera ay inihaw na mabahong tuyong pusit na parang kuwero ng sapatos. Manong. mga kalahating kilometro siguro mula kina Mando at.‖ parang nahihiya ngunit masiglang sabi ni Anto. Manong… pamulutan mo. dumadagundong sa pagdamba ang naglalakihang alon. at napansin ko sa malalaking matang iyon ang bahagyang kasiyahan.‖ parang wala sa sariling sabi niya. sa ulanan. isa pa. Hindi na nagpumilit si Anto. saka tuyo o bilasang bangos kung minsan. Waring ngayon lamang siya nakarinig ng papuri. Anto. . gagabihin ‗yon.‖ ―Ay. ―Ala‘y pagpasensiyahan mo na ‗yan. ―O. laging galunggong ang kinakain ko. ―Gusto ko ngang maligo sa ulan. at kung para ano ka.‖ paliwanag ko.‖ pakli ko.‖ at tumayo ito sa pagkakaupo sa gilid ng bangka.‖ Tinitigan lamang ako ni Anto at naupo ito sa gilid ng bangka. Alam kong malayo ang tindahan. Manong. ayaw mong tumikim man lamang. sa likuran ko. Masarap uminom. Anto. wala akong pera sa bulsa. Iilan kasi ang huli ko kangina. sumulyap sa karagatan at tumingala sa kalawakan. ngunit hindi ko pa napangangalahati ang isang galong tubang iniwan sa akin kangina ni Mando bago ito nagpunta sa bayan pero iisa na ang inihaw na isda sa dahon ng saging. Tumatalab ang init sa mga daliri at dila ko.‖ sabi ko. ―Hindi na bale. ng pagpapahalaga sa nagawa niya. Manong. nagbabantang bumagsak anumang oras. kung ano ka. lalo na sa isang gaya kong alam niyang galing sa balitang marangyang lungsod. Makapal na makapal na ang maiitim na ulap. ay sa bahay ka na bumarik. Masarap uminom. tiyak na may uwi iyong sigarilyo. Anto.‖ parang nag-aalaala niyang sabi.‖ Tinatangay na ako ng aking utak dahil marahil sa impluwensiya ng tuba. Ang utak ko‘y unti-unti nang pinamamanhid ng tuba nang gulantangin ako. Ala‘y wala ka nang mahihithit. Manong. Malakas na ulan ‗yan. umaambun-ambon na.

Bigla. sa mapayapang lugar na iyon na paraiso ng mga punong niyog at kahalikan ng mga alon. ng bagong katatagang harapin ang anumang hamon ng buhay. Bihira ang kinakaibigan ni Anto dito. ng kahirapan sa siyudad. hindi niya nabanggit ang mapait at malagim na nangyari sa kanilang pamilya na pinakaiwas-iwasan ko ring ungkatin sa kanya. ―Ala‘y nagtataka ako sa iyo. sa saliw ng dagundong ng mga alon. At. hindi lamang kakilala ko si Anto — kaibigan ko na siya. isang araw. maliban na lamang kung may iniaalok siya sa akin. artikulo. At naramdaman kong parang ako‘y bagong silang. ―Lumagok ka nang kaunti para di ka ginawin. Naisalaysay ko marahil sa kanya ang lahat. kikisap-kisap. Agad siyang dumating sa bahay nina Mando. HALOS ISANG buwan na ako kina Mando. halimbawa‘y sigarilyo o inumin. at nabalitaan iyon ni Anto.‖ sabi minsan ni Mando. nakamata sa akin habang sinasalinan ko ng tuba ang baso. Ang larawan ng iniwan kong lungsod ay malabo na. Manong. kundi ka marunong makibagay sa tugtog at kalakaran ng kaisipan at ng lipunan doon. parang mga palasong ibininit mula sa kalawakan.‖ sabi ko sa kanya. sa harap ng basang-basa‘t nakahalukipkip na si Anto. Laging mamata-mata lamang siya sa amin ni Mando. sinisipon ako at nilalagnat. komentaryo at mga tula. At. ngunit hindi ito tuminag sa pagkakaupo. ni hindi man lamang ngumingisi o napapangiti. ikinukuwento ko sa kanya ang maraming bagay — ang kalupitan at kawalanghiyaan ng buhay sa lungsod. ―Alam mo. sa .‖ ―Ako man ay nagtataka rin. may dalang isang boteng gatas ng kambing para sa akin. masisinsin at malalaki ang mga patak. Kung hindi namin siya kausapin ay hindi siya kumikibo.‖ natatandaan kong nasabi ko noon sa kanya. lalo na‘t kung ako‘y malagihay at nagkukuwento ng mga kabalbalan at katatawanan.pinapanood ang aming pag-iinuman. maging ang pagkakatanggal ko bilang kagawad ng patnugutan ng isang pambansang magasin dahil natutuhan kong ipaglaban ang karapatan ng mga kapwa ko trabahador. sa kabila ng mga araw ng pakikisalamuha niya sa amin ni Mando.‖ sabi ko. ―Ala‘y naging malapit na malapit sa iyo. ang mga pangyayaring nagbunsod sa akin upang talikuran ko ang kursong binuno ko sa loob ng limang taon sa isang pamantasan at ganap kong harapin ang pagsusulat ng mga katha. buhat noon. Kinabukasan noon. sa gitna ng ulanan. Manong. waring inaarok ang ibig kong sabihin.‖ Halos alipin na ako ng bisa ng tuba at ni hindi ako giniginaw sa kabila ng patuloy at malakas na ulan. ang mga pagsasamantalang dinanas ko sa iba‘t ibang trabahong pinasukan ko. ng bagong mumunting pangarap. ni minsan. Ano ga‘t parang mailap na manok-labuyo na napaamo mo.Matagal akong tinitigan ni Anto. nasalinan ng bagong lakas. matamang nakikinig sa aming usapan at kapag napansin niyang kailangan namin ang anumang bagay. Anto. agad siyang kikilos at parang tungkulin na niyang gampanan ang mga bagay na iyon.‖ Hindi ko alam kung gaano kami katagal noon ni Anto sa ulanan ngunit naalaala ko. bumuhos ang ulan. ―di ka igagalang ng gutom. pira-piraso na lamang at tinangay na ng mga alon. Akala ko‘y iiwan ako ni Anto. Ngunit ang higit kong ipinagtataka. ni hindi man lamang tumatawa si Anto. matapos ang aking pagkukuwento. ―Ala‘y talagang hindi ako bumabarik. namumula ang malalaking mata ni Anto. At. Namalayan ko na lamang. hanggang sa malimit na ako‘y napaggugutom.

―O baka nalulungkot ka dito at hinahanap-hanap mo na ga ang buhay sa siyudad?‖ ―Hindi naman. pabugsu-bugso ang hangin at gising ang mga alon sa karagatan. Magkakasarapan ang inuman. ―Makagaganti rin ako ng utang na loob sa iyo. agad siyang tumalikod. parang may kinikimkim na kahiwagaang mahirap arukin. Mahusay akong magluto ng kaldereta. Uuwi na lang ako sa probinsiya ni Itay. sa harap nina Mando at Anto. at isa pa. maaga pa‘y biglang sumipot si Anto sa bahay ng pinsan kong si Mando. ―Manong Roger! Manong Roger!‖ ―Aba‘y para ano ‗yan? Wala namang handaan dito. Anto.‖ Nagpabili pa ng isang galong tuba si Mando. Pagkaabot na pagkaabot ko ng bigay niyang sigarilyo. sa kaliwang kamay. ―Ikakaldereta namin ni Manong Mando. diumano‘y may bibilhin sa tindahan. si Mando‘y sa paghahanda ng mga rekado. ayokong-ayoko nang manirahan sa Maynila.nakatiwangwang na bangkang iyon sa pasigan. Sa may tarangkahan pa lamang ay sumisigaw na siya. Ngunit kinasabaduhan.‖ nasabi ko sa kanya. Mayamaya.‖ Nagniningning ang kanyang malalaking mga mata. Manong. hindi ko malaman kung paano ko pasasalamatan ang isang taong halos ay paglingkuran ako sa hindi ko maisip na kadahilanan. nasabi ko: ―Baka sa darating na Linggo‘y magpaalam na ako sa inyo.‖ Hindi na pinanood ni Anto ang pag-inom namin ni Mando. at malamig ang kanyang tinig. lumakad patungo sa niyugang dinaraanan niya pauwi. .‖ sabi ni Mando. Malimit na nakatuon ang tingin nito sa kalawakan ng dagat. Manong.‖ bungad ko. Sa harap ng dalawang galong tuba at umuusuk-usok at namamangong kaldereta. ayon sa kanya. sa harap ng isang galong tuba. at parang walang sigla ito sa pag-iihaw ng pulutan. sa Kabite. Matagal bago ito nagbalik. nagpaalam si Anto. Aywan ko kung sa mga araw na ikinalapit sa akin ni Anto ay nasalamin niya sa mga mata ko ang aking malalim na pagkaunawa sa trahedya ng kanilang pamilya. Ang totoo nga. Bitbit ni Anto. isang araw bago ako umuwi sa kinamulatan kong probinsiya. Manong. sabi niya. sa bukid. balang araw.‖ Nangulimlim ang mukha ni Anto. ―Ito‘y para sa iyo.‖ mahinang-mahina ang kanyang tinig. ―Ala‘y bago ka man lang umalis bukas ay makatikim ka naman ng isa sa mga alaga ko. May dalang isang kahang sigarilyo si Anto at iniabot sa akin. Abalang-abala naman si Anto sa pagkatay sa kambing. kailangang isagad namin ang barikan sapagkat aalis na nga ako bukas. ―Ala‘y di ka naman namin pinaaalis. ang isang galong tuba at pasan-pasan niya ang isang bagong kapapatay na kambing na hindi pa nababalatan. Dalawang araw na hindi ko siya nakita at naisip kong hindi siya nangisda dahil masamang-masama ang panahon. halos ubos na ang tubang iniinom namin ni Mando.

―Ala‘y utoy. sumulyap lamang sa akin. kina Ka Masyong. at naisip kong maglakad-lakad sa baybaydagat. maayos na maayos ang mahabang buhok ni Anto. kalimitan. hindi pa naglalagos ang sikat ng araw sa niyugan. KINABUKASAN. Tumungo siya. sadyang sinuklay. nasa may hagdanan na ng bahay nina Mando si Anto at bitbit ang isang bayong ng mga lumang damit. Napansin kong sinundan ako ni Anto at nang malayu-layo na kami sa kinaroroonan ni Mando. Gayunman. Manong?‖ lalong lumaki ang malalaki nang mga mata ni Anto.‖ parang nabubulunan si Anto. patingin-tingin siya sa dalampasigan at. ―Ang ibig ko gang sabihin. ―Ako ga‘y puwede mong isama bukas?‖ ―Iyon lang pala. Marami na akong nainom at tumatalab na sa utak ko ang tuba. Napansin ko na matagal na tinitigan ni Anto ang makapal na niyugang iyon na dating kanila karatig ng niyugan ni Ka Masyong. makatutulong din siya kay Itay sa paghahalaman. . ―Ala‘y talaga ga. Manong. Ala‘y hindi ko ga maintindihan kung ano ang nakain niyan at hindi ko mapigil sa pag-alis. Bitin ang kupasin niyang pantalong maong at naka-sapatos na de goma siya.‖ parang nagmamakaawa ang tinig ni Anto. ako‘y talagang walang kapatid at. Bago kami tuluyang naglakad papunta sa kabayanan. pinilit ko muna siyang dumaan sa dati niyang tinutuluyan. Napatigil ako. Ang suot niyang polong puti. Ang totoo. upang sabi ko ay makapagbigay-galang man lamang ako sa matanda. ay halos puputok sa kanyang katawan. ay matagal siyang napapatitig sa niyugang iyon na dating kanila sa di kalayuan. nanunuri. kundi kapatid ko na. ―Sa akin ay di mo na kailangang makiusap.Hindi siya umimik.‖ Napanganga ako. ngunit napansin kong parang may malalim siyang iniisip.‖ Nangingilid ang luha ni Ka Masyong nang iwan namin. suyurin ng tingin ang mapayapang kapaligirang iyon na mahal ko na ngunit iiwan ko bukas. ala‘y ipinakikiusap kong ihatid mo man lamang dito. hindi lamang kaibigan. Ala‘y hindi ko naman iyan kinagagalitan. Waring may saglit na balasik na dumalaw sa malalaking matang iyon na parang laging nagtatanong. sa pagbubungkal ng kapirasong lupang iyon na minana pa namin kay Lolo. ―Manong. naisip ko. bagaman malinis.‖ nakangiti kong sabi. ―ay ala‘y sa iyo na ako makikipanirahan. ―ikaw na sana ang bahala sa batang iyan. at nalahiran ng pomada. ako‘y may ipakikiusap sa iyo. umagapay siya sa akin. habang nginunguya niya ang isang pirasong kaldereta. ngunit walang medyas.‖ Napatitig ako sa kanya. Tumango ako. utoy. BUHAT NOON ay hindi ko kakilala lamang si Anto. Manong. hinatian sa gilid. Kung hindi iyan mawili sa iyo.‖ sabi sa akin ni Ka Masyong. aba‘y oo!‖ ―Ay hindi mo ako naiintindihan.

hindi mahina. Dala-dala ang isang lente at pamalo. isang umaga. isang oras makaraang tumilaok ang mga manok sa madaling-araw. kinagabihan. ngunit malamig na tinig na iyon. ―Ala‘y putang ina!‖ noon ko rin lamang siya narinig magmura. nagbibigay ng mga katha o artikulo sa mga pasulatan at hindi iilang ulit na niyakag ko si Anto upang makarating man lamang ‗ka ko siya sa lungsod. para na ring anak. kinagat ng mga daga. mga awitan at tugtugan. gayundin ang mga manok. parang gustong tumawa. habang kasama ni Itay sa bukid si Anto. ―Ala‘y papatayin ko ang mga dagang ‗yon!‖ Mga limang sisiw marahil ang patay sa kulungan.‖ nasabi ko. parang nawiwili at nasisiyahan na rin si Anto sa paninirahan sa amin. Sa tingin ko.Paggising na paggising ni Anto. habang hawak sa buntot ang dalawang malalaking dagang muntik nang malasog ang katawan sa pagkakapalo. ni ayaw manood ng sine sa kabayanan kung Linggo. ―Nakikita mo ga ang mga ito?‖ at bahagya pa niyang iwinasiwas ang mga patay na daga.‖ minsang nasabi sa akin ni Itay. Napanganga ako. Manong. ―Masipag na bata ‗yang si Anto. at pagkatapos ay matutulog na. ―Talaga bang ganyan ‗yan?‖ parang hindi makapaniwala si Itay.‖ lagi niyang idinadahilan sa buo. napatay ko ang mga putang ina!‖ sabi ni Anto. halos ayaw na ayaw niyang gagapangan man lamang ng langgam ang kulungan o bahay ng mga iyon na mismong siya ang gumawa mula sa mga kawayang siya rin ang pumutol ngunit. . Ako‘y kalimitang sa bahay lamang nagbubumabad sa harap ng aking makinilya. at lalong hindi nga umiinom. ―Pero di ba marunong tumawa ‗yan?‖ ―Napansin din ho pala ninyo. halos kagigising ko lamang. kundi malakas. Ang maluwang na bibig na iyon ay waring ganap nang inulila ng kahit bahagyang pagngisi. naupo sa madilim na sulok habang mahigpit na tangan ang isang malaki-laki rin namang piraso ng kahoy. bago mag-almusalan. Manong. Kung gabi. hindi ko pa siya nakikitang tumawa ni ngumiti man lamang. Pagkatapos. walisin ang nangalaglag na mga tuyong dahon ng mangga. narinig ko ang tinig ni Anto. saglit itong makikinig ng radyo. At. didiligin niya ang mga tanim na gulay ni Itay at. nakita kong nagtuloy siya sa kulungan ng mga sisiw. hindi malamig. ang bumungad sa akin ay si Anto. Ngunit sa kabila niyon. bumili si Itay ng ilang damit para kay Anto saka dalawang daang sisiw upang diumano ay maging aliwan ni Anto sapagkat ni hindi man lamang nakikibarkada si Anto. Nang magising ako kinaumagahan. napakain na niya ang tatlo naming alagang baboy. Alagang-alaga ni Anto ang mga sisiw. gayundin ang tatlong baboy na halos si Anto na ang nagpalaki. Matapos kaming makapag-ani noon sa bukid at maibenta ni Itay ang ilang kabang palay. hindi natulog si Anto. halos sagad hanggang tainga ang pagkakangisi. maganda naman ang pakikitungo sa kanya ni Itay. nakaugalian na niyang linisin ang bakuran. kundi galit. alisin ang anumang sukal. ―Ala‘y. Manakanaka. ―Ala‘y dito na lamang ako. Walang makakatulong si Itay. lumuluwas ako ng Maynila.

saka itinapal sa tiyan ni Itay. Ala‘y hanggang ngayon daw ay iyak nang iyak si Ka Ignacio… para daw maloloko!‖ Ang tinutukoy ni Anto ay isa sa mayayamang propiyetaryo na may-ari ng mga dalawampung ektaryang bukid sa lugar namin na.‖ Lalong hindi ko naituloy ang aking sinusulat. nakabungisngis siya. ay napakatuso sa partihan at iniuuwi pati tulyapis at kung maningil ng pautang. sinalab sa apoy. pagkagaling ni Anto sa bukid. Manong… tiyak na hindi mo pa alam. ―Pasalubong ko sa iyo. dala ang isang boteng hinebra. Uminom na lamang ako. kagat-kagat pa raw ang dila. akay-akay na iniuwi ni Anto buhat sa bukid si Itay. naisip ko. namimilipit sa sakit ng tiyan. ―Ay. ayon sa kanyang mga magsasaka. Matagal bago ako nakatulog nang gabing iyon. kakambal na namin. ipinasundo ko kay Anto si Ka Mentong allbularyo. parang may mga bakal na dumadagan sa aking dibdib. at ang karalitaan ay talagang mahirap matakasan. waring tumatawa pati mga mata. Binangungot daw at nakangiwi daw. Ala‘y nasunog kangina ang bahay ni Ka Ignacio… tupok na tupok. isang dapithapon. Ano ga‘t ni damit ay walang nailigtas. malalaki‘t sunud-sunod. Manong?‖ agad niyang tanong sa akin. parang tubig na ayaw umagos ang aking utak. ―Nabalitaan mo na ga. Anto. ginawang parang kape.‖ Ngunit ni hindi man lamang niya pinansin ang iniaabot ko sa kanya. ―ano pa ga? Ala‘y namatay si Ka Berta… iyon gang usurera sa lugar natin. bayad sa artikulo kong nalathala. Agad akong sinalubong noon ni Anto. Ngunit nasira ang pagka-albularyo ni Ka Mento. kung sakaling maisipan niyang mamasyal sa kabayanan. humahangos na dumating si Anto. hahakutin ang ani ng kanyang mga magsasaka kahit walang matira sa mga iyon makabayad lamang agad sa kanya. . ―Ang alin?‖ ―Ala‘y. Ang pangyayaring iyon ay naulit isang araw na galing ako sa Maynila matapos magdala ng isang katha sa isang diumano‘y sikat na magasin. At nang sabay-sabay kaming kumain ng hapunan nina Itay. ANG KAMALASAN ay ipinagkaloob na yata sa amin. Ni hindi binuksan man lamang ni Anto ang kahon ng sapatos. walang pinipiling oras ni pagkakataon. Ni hindi man lamang niya itinanong kung ano iyon. ―Ay. nakangisi na naman at maligayang-maligaya ang malalaking mga mata.‖ halos lumitaw ang buong gilagid niya sa pagkakangisi. Ay. may maisuot naman siyang maayus-ayos dahil butas-butas na ang dati niyang sapatos at parang mahihirapan magkahusto sa malalaki niyang mga paa. Manong Roger. parang isang aninong laging aali-aligid saka biglang sasalakay. Naglalaro sa utak ko ang ngisi ni Anto. pinabili ko siya ng hinebra sa tindahang malapit sa amin. naisipan kong ibili ng sapatos de goma at dalawang medyas si Anto upang.Isang hapon naman. Manong. at ipinainom kay Itay. Manong. Biglang-bigla. Ilang saglit lamang. Sapagkat malayo ang kabayanan at ni wala namang doktor sa nayon namin. maganang-magana si Anto sa pagsubo. Sapagkat pinalad akong makasingil. Hindi ko maituluy-tuloy ang sinusulat ko noon. at walang iginagalang na damdamin o kaisipan. Nagpakuha pa si Ka Mento ng ilang dahong banaba. nanlalamig ang halos buong katawan.‖ parang gustong bumunghalit ng tawa si Anto. Nagsangag kami ng bigas.

at naghihintay lamang ng tamang panahon para pitasin. may karapatan si Ka Mamerto na ilitin iyon. parang may inaaninaw sa madilim na kalawakan sa labas. Inihatid ng ambulansiya ng munisipyo sa ospital ng probinsiya si Itay. Ang pag-asa‘y naroroon lamang. Sa bukid. Mahalimuyak ang magandang ani. ―Ala‘y paano ga tayo ngayon. bibitin-bitin. Hindi napakiusapan ni Itay si Ka Mamerto. sa isang kasulatang kung hindi namin matutubos ang lupa pagkaraan ng anihan. Napilitan akong pumirma. matagal na nakinig ng awitan at tugtugan sa munti naming radyo. kung kasama niya si Itay upang linisin ang mga pininsala ng baha. .‖ BUHAT NOON. ―Hindi bale. parang sinasadya ng pagkakataon o kalooban diumano ng Diyos. nailabas na ng ospital. Manong? Saan ga tayo lilipat?‖ Hindi na malamig ang tinig ni Anto noong gabing iyon mga tatlong araw bago nakatakdang ilitin ni Ka Mamerto ang lupang iyong waring mahal na mahal na ni Anto. mabubulas ang mga palay. diumano‘y malala na ang ulser at kailangang operahin. mapangalagaan nang husto ang mga pananim. sumubo-dili. ―Makikiusap ako kay Ka Mamerto na sa susunod na anihan na tayo magbabayad. ang kamalasan. nakapangalumbaba. Umarkila ako ng karitela at pinagtulungan namin ni Anto na maisakay doon si Itay. mga isang buwan na lamang bago mag-anihan. sa kapahintulutan na rin ni Itay. alisan ng mga insekto. agad na hihiga at isusubsob ang mukha sa unan. Mauunawaan niya tayo. ―makababayad tayo kay Ka Mamerto. Si Itay ay nasa may bintana. bunutan ng mapaminsalang mga damo. Laging sibsib na ang araw kung siya‘y umuwi ng bahay. embarguhin. isaisang naghingalo at nangamatay. kinuha ko sa munting baul sa sulok ng silid ang kaunting halagang naimpok ni Itay. malimit ding nauupo lamang siya sa pilapil. ay waring dambuhalang buwayang nanibasib.‖ matibay pa rin ang loob ni Itay.‖ sabi minsan ni Itay isang gabi sa harap ng hapag-kainan. tititig sa kalawakan.Maagang-maaga pa. Kung umaga. dinala namin sa bayan sa isang diumano‘y mahusay na doktor. kinabukasan. malulusog ang mga gulay. Hindi na rin siya nakikinig ng radyo kung gabi. bumaha.‖ Masiglang-masigla si Anto nang gabing iyon. ―Kung papalarin tayo. isa ring propiyetaryo sa bayan namin ang kapirasong lupang iyon na minana pa ni Itay mula sa kanyang ama. at matataba na ang mga manok ni Anto. at ganap na napinsala ang lahat ng mga pananim ni Itay at ang matatabang manok ni Anto ay dinapuan ng peste. hindi na niya pinagkakaabalahang walisin ang bakuran at malimit siyang natitigilan. Napakalaki ang utang na loob natin kay Anto. Maayos na si Itay. ngunit kailangan niyang magpahinga ng mga ilan pang buwan sa bahay kaya si Anto ang bumalikat ng lahat niyang gawain sa bukid. Ngunit iminungkahi lamang sa amin ng doktor na dalhin agad sa ospital si Itay. Ngunit. naging tamilmil na sa pagkain si Anto. Nakita ko sa mukha ni Anto ang matibay na kapasiyahang gawin ang lahat niyang magagawa. Nanalasa ang isang malakas na bagyo. Napilitan naming isangla kay Ka Mamerto. sinakmal at nginatngat maging ang kaliit-liitang hibla ng aming pag-asa. hindi agad natulog.

Nariyan ang mga drama ng iyakan at sigawan na inaagusan ng balun-balong luha ng kapighatian.‖ ―Ala‘y pabarikin mo ako ngayon. ang bituka. pilit na itatago ng ilang makapangyarihan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. at lumuwa. nariyan ang mga pantasiya‘t kababalaghan na namumutiktik sa mga drakula at aswang. Malinaw na lantarang inilalayo sa katotohanan ang sambayanan at isinasalaksak sa kanilang kaisipan ang iba‘t ibang ilusyon upang patuloy silang maaliw at makalimutan ang nagdudumilat na mga dahilan ng kanilang karalitaan. di nga kasi. Sa layuning hindi mamulat.―Bahala na. Nakadalawang boteng hinebra ako nang gabing iyon. Malabong anino ang reyalidad sa nabanggit na mga palabas. nilaslas ang tiyan. ang bawat telebisyon sa buong bansa. May asawa na ako.‖ mariin ang pagsasalita ni Anto at may balasik sa malalaki niyang mga mata. diumano. buksan na lamang ang lokal na mga estasyon at mapatutunayan ang tawag ni McLuhan na isang ―idiot box‖ ang telebisyon. magalit at maghimagsik ang sambayanan laban sa uring mapagsamantala. maaari nang pagdurug-durugin at itapon sa basurahan. Kung wala marahil ang mga programa sa balita (puwera ang mga estasyon ng gobyerno na batbat ng propaganda‘t kasinungalingan). Hindi na kailangang banggitin pa ang mga programang iyon. upang mapangalagaan ang . Nakasasawa na ang santambak na mga kahangalan at kabalbalan. Ordonez KALIMITAN. Sino nga ba ang kumukontrol sa tri-media? Ilang mayamang pamilya lamang. kaapihan at kabusabusan. nariyan ang mga telenobela ng malalapot na paglalambingan at nanggigitatang pag-iibigan kasama na ang dayuhang mga dramang pinamamayanihan ng de kahong mga paksang pobreng lalaki at mayamang babae o maralitang dalaga at mayamang binata. Buhat noon ay nawala na si Anto. kasama na ang tuso‘t negosyanteng mga pulitiko — maliban marahil sa tagapaglathala ng PINOY WEEKLY — ang batbat ng impluwensiya‘t kapangyarihan at nagmamay-ari ng pangunahing mga publikasyon at mga estasyon ng radyo‘t telebisyon. Kinabukasan ay kumalat ang balitang pinatay si Ka Mamerto. at dalawang anak. maaari ding magwasak sa nakasusulukasok na pambansang kalagayan. At magpahanggang ngayon ay hinahanap ko siya. telebisyon at babasahin) ang naghuhumindig na mga katotohanang magpapalaya sa mga mamamayan sa kamulalaan at. Manong… mga dalawang tagay lamang. maimpluwensiya‘t mayamang mga diyus-diyosan sa tri-media (radyo. nariyan din ang walang humpay na sayawan at awitan at kung anu-anong palarong ginagago ang mga kalahok na naglalaway sa premyong pera bunga ng malupit na karalitaan. nakakaalibadbad at nakasusuka nang manood ng lokal na mga programa sa telebisyon. gaya ng naghambalang na mga babasahing komersiyal. Natural. at hindi ko matandaan kung uminom nga o hindi si Anto. ―Ang mabuti pa‘y ibili mo ako ng hinebra. ginilit ang leeg.‖ parang wala sa loob kong sabi. # Matino B a Ang T r i-Med ia? September 22.

ipaglaban ang kanilang lehitimong mga karapatan at magwelga kung nagbibingi-bingihan sa kanilang mga karaingan ang salanggapang na kapitalista? Ipahihintulot kaya ng bastardong pulitiko na ibalita sa estasyon ng radyong kontrolado niya kung paano siya nandaya sa eleksiyon. drama o tula.mapandambong nilang mga interes — lalo na ang imperyo ng kanilang nagkalat na mga negosyo — pakikialaman at pakikialaman nila‘t didiktahan ang kanilang mga publikasyon at estasyon at. may pasiklab ang Dating Daan. inaalipin at binubusabos ang kanilang mga magsasaka? Ipalalabas kaya ng ganid na kapitalista sa estasyon ng kanyang telebisyon kung paano niya kinakatas sa kanyang pabrika‘t korporasyon ang pawis at dugo ng kanyang mga trabahador upang magkamal lamang siya ng limpak-limpak na tubo? Papayagan kaya niyang ibandila sa mga programa sa kanyang estasyon na mag-organisa ang mga manggagawa. Malaking oras ang nilalamon ng iba‘t ibang grupong relihiyoso na patuloy na nagsisiraan. Ipahihintulot kaya ng isang asendero. Batay sa kanilang pagmamaniobra at makasariling interpretasyon ng mga bagay-bagay. makatuwiran nga lamang na baluktutin nila ang lahat mapangalagaan lamang ang kanilang impluwensiya. kung magkano din ang tinanggap niya mula sa sindikato ng ilegal na sugal at droga. sa prinsipyo ng mga diyus-diyosan at basalyos ng masusugid na tagapagtanggol ng bulok na status quo. bukod sa mahihigpit niyang kritiko? Sabagay. magsipagtayo ng unyon. na ilathala sa kanyang magasin o ibalita sa kanyang peryodiko kung paano siya nangamkam ng mga lupain o kung paano niya sinasalaula ang batas sa reporma sa lupa? Maglalathala kaya siya ng mga kuwento o nobela. may sarsuwela ang INC (Iglesia ni Cristo). may misa kung Linggo sa iba‘t ibang estasyon. at kung paano nila patuloy na pinagsasamantalahan. kung gayon. binabaluktot nila‘t sambayanan. Lumilitaw tuloy na sa sinasabi nilang kalangitan — saanman iyon — may kani-kanila na silang esklusibong subdibisyon para sa nananampalataya nilang mga kampon. kung paano siya namili ng boto. may karnabal ang JIL (Jesus Is Lord). tungkol sa kasuwapangan at kawalanghiyaan ng mga propiyetaryo o katusuhan ng mga asendero. walang habas nilang pilit na ang inililigaw ang damdaming-bayan gago‘t o opinyon ang publiko. higit pang masama. hindi na dapat ipagtaka. at kung sinu-sino din ang kanyang ipinapatay lalo na ang mga kalaban niya sa pulitika. pribilehiyo‘t kapangyarihan. kung magkano ang kinulimbat niya sa pondo ng bayan. ang totoo‘y puwedeng maging kasinungalingan o puwedeng maging kabulaanan ang lantay na katotohanan. Bukod pa ang mga nabanggit sa naghambalang na mga pastor at ministro na nagdudumakdak sa mga estasyon sa radyo man o telebisyon na para bang mga henyo sa Bibliya at tanging may karapatang mangalandakan kung ano ang tamang interpretasyon ng sinasabing ―banal na mga salita‖ ng itinuturing nilang Diyos. nagpapagalingan at nang-aakit ng posibleng mga miyembro. Sa telebisyon na lamang. Alin nga ba ang totoo pa sa mga babasahin at sa mga programa sa radyo‘t telebisyon? Sinalakay pa nga ang tri-media ng isa pang matinding ilusyon — ang naghambalang ngayon na iba‘t ibang sektang panrelihiyon. May pakulo ang El Shaddai. nagpapaligsahan. katotohanan upang manatiling bulag pinaglalaruan .

banyagang wikang Ingles pa rin ang nangingibabaw sa ating edukasyon. lumikha tayo ng mga Pilipinong Elvis Presley. agad na naghihingalo. Wala na nga yatang puwang ang katinuan sa Republika ng mga Ilusyon. nagpaputi ng kutis. Tsina at Japan — hindi sa pamamagitan ng paggamit ng wikang Ingles sa kanilang edukasyon kundi ng kani-kanilang wika. Frank Sinatra. waring isang damong sumibol sa disyerto ang magkaroon sa tri-media ng mga babasahin at programa sa radyo‘t telebisyon na matapat na tagapaglarawan ng reyalidad o tagapagbandila kaya ng mapagmulat at mapagpalayang katotohanan. Ikinadena pa ang pambansang liderato. Ko lo n yal at Elitistan g Ed ukas yo n September 11. Tom Jones o Michael Jackson. at isang malaking kahangalan. at iba pa. Pransiya. Samantalang umunlad. Nagsulputan ang makabagong mga Donya Victorina ng Noli at Fili ni Rizal — nagpatangos ng ilong. Sa larangang pangkultura. mapagmulat at mapagpalayang mga kaisipan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. mga korporasyong multi-nasyonal at dayuhang mga interes ang nakikinabang lamang sa talino at lakas-paggawa ng mga nagsisipagtapos sa kolehiyo na hindi naman tinutumbasan ng makatarungang suweldo. ang maraming bansa sa daigdig — tulad ng Alemanya. sa halip. makatotohanan. wawasakin at dudurugin ng uring naghahari-harian sa lipunan at namumunini sa tiwaling establisimiyento ang anumang daluyan ng matino. naging instrumento pa ito ng pang-aaliping pangkaisipan. kasaysayan at kultura kundi maging ang kanilang mga produkto. ang elitistang pananaw na ―hindi edukado‖ at itinuturing nang bobo ang hindi mahusay sa lengguwahe ni Uncle Sam gayong ang sukatan ng katalinuhan ay wala sa wikang ginagamit kundi nasa laman ng isip. Higit pang masama. Natural. wika. pasaglit-saglit lamang ang buhay nito at. ayon nga sa mananalaysay na si Stanley Karnow. kalimitan. isinalaksak sa ating utak ang mga pagpapahalagang maka-Amerikano kaya dinadakila natin hindi lamang ang kanilang lahi.Sa kasalukuyan tuloy. malinaw na hinuhuwad natin ang kultura ng mga Yankee. Kahit sa mga awitin at pelikula. Natural. Ordonez (Kolum) SAPAGKAT KINOPYA nang pira-piraso mula sa edukasyong Amerikano ang ating edukasyon gayong hindi naman katugma ang ating ekonomiya ng industriyalisadong ekonomiya ng Estados Unidos. hindi nito matugunan hanggang ngayon ang mga pangangailangan ng bansa tungo sa kaunlaran at. Rusya. pinanatiling tagahimod ng kuyukot ni Uncle Sam kaya sunud-sunuran sa dikta ng mga diyus-diyosan sa Washington — pampulitika man o pangkabuhayan o anumang mga patakarang pabor lamang sa makasariling interes ng Amerika. Umiiral tuloy. dahil mga Amerikano ang naggiit ng kasalukuyang edukasyong Pilipino. nagpalaki ng suso at pabalbal na nagpipilit mag-Ingles kahit mga Pilipino ang kausap. Kung mayroon man. nagpa-blonde ng buhok. at patuloy na umuunlad. .

upang palaging umasa sa importasyon at maging tambakan ng sobra nilang mga produkto. eroplano man o tangke. huwag maging industriyalisado. naiiwan tuloy ang Pilipinas sa larangang ito ng mga 50 taon kung ihahambing sa mauunlad na bansa sa Asya at mga 100 taon naman ng industriyalisadong mga bansa sa Kanluran. mayroon daw naman tayong mga aswang at manananggal. makabubuti marahil na ituwid muna ang ating kasaysayang kolonyal at ganap na wasakin ang balangkas o sistema ng umiiral na edukasyon at lipunan. gusto namang talaga ng mga bansang industriyalisado — lalo na ng Estados Unidos — na manatiling bitukang agrikultural lamang nila ang Pilipinas. makadayuhan at may kaisipang-alipin. katam at martilyo mula sa ibang mga bansa. Ano nga ba ang naidulot sa bansa ng edukasyong Pilipinong kinopya nang pira-piraso sa edukasyong Amerikano? Malinaw na pinatindi lamang ng edukasyong ito ang kaisipang kolonyal at elitistang pananaw. sabi nga. Nakakainsulto tuloy na saranggola pa lamang ang kaya nating gawin gayong nagmamanupaktura na ng kanilang mga eroplano ang Tsina. ngunit tayo‘y kuwitis pa rin magpahanggang ngayon na hindi pa sumasagitsit paitaas kung minsan. hindi pa tayo makagawa ng simpleng pako o karayom at bumibili pa ng lagari. (Kolum) W ikang Na kab ar to lina September 4. Kahit sagana ang bansa sa mina ng bakal at asero. Ordonez (Kolum) . at naging pabrika lamang ang pangmayamang mga kolehiyo at unibersidad ng henerasyon ng mga lider na mandurugas. May ―ballistic missile‖ ang Hilagang Korea. makatao. o ng iba pang mga produktong puwede namang tayo na ang lumikha.Sa halip na isulong ng walang gulugod na pambansang liderato ang siyensiya at teknolohiya tungo sa industriyalisasyon ng bansa. Samantalang gumagawa at nagbebenta ng mga sasakyan — bus man o kotse — ang Korea at Japan. Kung may ―cosmonaut‖ at ―astronaut‖ ang Rusya at Amerika na nakapaglalakbay sa kalawakan o nakararating sa buwan. na pagsumikapang isulong at pairalin ang isang edukasyong tunay na maka-Pilipino. kalayaan at kasarinlan. Japan o Korea. pait. pinanatiling atrasado ang bansa. makabayan at siyentipiko na makatutugon at angkop sa pambansang mga pangangailangan tungo sa tunay na kaunlaran. tagapulot naman tayo ng basurang mga makina at piyesa ng sasakyan upang lagyan ng kaha at maging mga behikulong pamasada. Lubhang napapanahon na. Rebentador lamang at dinamita ang nagagawa natin samantalang bomba atomika ang nalikha ng India. lason man o gamot o pagkain. walang pambansang damdamin o malasakit para sa pambansang kapakanan. Sabagay. Kung hinahangad din lamang na umunlad ang bansa at makita kahit anino ng industriyalisasyon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. punglo man o baril.

kinikilalang Ama ng Pambansang Wika. Arabe. Pilipino o Filipino) sa selda ng ipokrisya at. ibinabasura ng mga ―edukado‖ at elitistang patuloy na sumususo sa wikang Ingles at narerendahan pa ng kaisipang kolonyal. j. sa kabilang banda. natural na manaig ang Tagalog kaysa ibang umiiral na mga diyalekto at maging batayan nga ng pambansang wika.500 ang mula sa Intsik. Higit na masama. maliban marahil sa halos patay nang wikang Latin Katunayan. naghihiraman ng mga salita ang mga wika — ang Arabe at Turkiya. Sapagkat ang Kamaynilaan na sakop ng Katagalugan ang sentro ng bansa mula pa sa panahon ng kolonyalismong Kastila. at iba pa. v at z. hanggang umuunlad ang sibilisasyon. sa halos lahat ng bansa. pagpapaunlad at pagpapalaganap ng wikang pambansa. Quezon. Walang masama kung idagdag sa alpabeto ang mga letrang c. q. mga 1. isang kaululan nang gawin . ginugulo pa ng mismong makawika diumano ang umiiral at tinatanggap nang mga salita. at waring isang kabalintunaan. Patuloy pa nga itong binabansot ng rehiyonalismo. hindi nakita ng mga tumututol ang katotohanan at aral ng kasaysayan. radyo. Marami na ring salitang hiniram sa Ingles. higit na masama. Wala namang purong wika sa mundo. binabago ang katawagan at sinasangkutsa ang baybay.‖ gaya rin ng dating diyalektong Italyano na naging pambansang wika ng Italya (Latin dati) matapos sulatin ni Dante sa Italyano ang ―Divine Comedy‖ at gayundin ang diyalektong Ingles na naging pambansang wika ng Inglatera (Latin din dati) matapos namang sulatin ni Chaucer sa Ingles ang ‖Canterbury Tales. ang Ingles at Pranses. Hiligaynon. Ilokano. lalo na‘t gagamitin nga sa mga pangalan ng tao at lugar. at iba pa. at marami pang ibang ginagamit na‘t naiintindihan hindi lamang sa Tagalog kundi maging sa Hiligaynon. Sebuwano.GAYA ng pambansang kaisipan na ibinartolina ng relihiyon sa doble-karang moralidad. nang itadhana niyang ibatay sa diyalektong Tagalog ang pagbubuo. Sanskrit. sa kabila ng paglaganap at unti-unting pag-unlad ng pambansang wika mula sa dampa‘t kubeta ng mga anakpawis hanggang sa palasyo at alpombradong banyo ng naghaharing-uri. ang wika sa sentrong iyon ang nagiging dominanteng lengguwahe ng sambayanan. Pero.‖ ipinaparatang pa hanggang ngayon ng mga kalaban ng sariling wika na puro ang Tagalog at maiintindihan lamang diumano sa Katagalugan. ketsap. mga 5. bus. lalo na‘t may kinalaman sa seks at mga itinuturing na kalaswaan ng nagbabanal-banalang lipunan. f. ng edukasyon at sibilisasyon. taksi. tumutol at nanggalaiti ang mga kinatawan ng rehiyong di-Tagalog.000 salita sa Tagalog ang mula sa Kastila. Natural. Waray. sabi nga. kendi. ang Pranses at Aleman. na may Buwan ng Wika sa bansang ito na para bang ang sariling wika‘y ginugunita lamang at ipinagbubunyi tuwing malapit na ang kapanganakan (Agosto 19) ni dating Presidente Manuel L. Kahit naging lengguwahe pa ng Rebolusyong 1896 ang Tagalog o itinampok na noong una ni Francisco Baltazar o Balagtas sa makabuluhan niyang obrang pampanitikan na ―Florante at Laura. pinipigilan ang paglaganap at. nangingiming magmura kahit galit na galit na o hindi magamit ang eksaktong mga salita sa tinutukoy na mga bagay. Malay. kung saan ang sentro ng gobyerno at komersiyo. matagal na ring nakabilanggo ang sariling wika (tawagin mang Tagalog. Bakit hindi Sebuwano. Panggalatok at Pampango. ngunit isinunod lamang ang baybay o ispeling sa sarili nating ortograpiya tulad ng dyip. Bukod-tangi tuloy. Katunayan. Ilokano o Bikolano? Maliwanag. impertinenteng kombensiyon at inaamag na tradisyon.

lenggwahe ang lengguwahe. Kahit itinuro na sa elementarya sa mga bata ang Abakada at pantig-pantig na pagbasa (ba-be-bi-bo-bu. salipawpaw ang eroplano. natural. Nakakatorete pang ginawang hatidwad ang telegrama. ―Sa pagsusuri ng MAN. at likha ng pananakop ng Kastila noong panahong wala pang kalalang (industry) at nitong ika-20 dantaon ay likha ng imperyalismong Amerikano na naghatid sa Asya ng mapagsamantalang sarilakal (monopoly) na itinaguyod ng napakamaunlad na sakalalang (industrialization)…‖ Kung hindi isiningit ang mga salitang Ingles. hindi maiwasang himurin ang mga itinuro ng makawikang mga henyo diumano sa pagpapalaganap ng pambansang wika. ginawa pang pwersa ang puwersa. ang wikang malapit sa puso. kahanginaning diin (atmospheric pressure). ulnokalnagin ang sosyo-kultural at ulnoagimatim ang sosyoekonomiko. at marami pang ibang nagwasak sa tinatanggap nang alituntunin sa balarila tungkol sa paghahanay ng katinig (consonant) at patinig (vowel) kaya. ang sambayanan lamang ang makahahatol sa katumpakan o hindi ng mga bagay na ito at. at dinugtungan ng hulaping (suffix) na on mula sa Bisaya. Tulad sa Malaysia at Thailand. Lalo pang gumulo ang baybay at niwawasak ang silabiko o pantig-pantig na katangian ng sariling wika nang magpakahenyo ang mga opisyal ng Komisyon ng Wika. ka-ke-ki-ko-ku o ta-te-ti-to-tu). sarilakal at sakalalang? Higit na makapalipit-dila at utak ang ilan pang inimbentong terminolohiya tulad ng mga sumusunod: sugadagitbing tambisa (photo-electric effect). ang siyang wikang mananatili at gagamitin ng bayan. ekonomya ang ekonomiya. sino nga ba ang makakaintindi niyon? Nasabi tuloy ng isang magsasakang taga-Nueva Ecija: ―Di bale nang sa Ingles. sa isang banda. industriya. Bagaman maganda ang layunin.pang telefono ang nakagawian nang telepono. mga salitang walang malinaw na salitangugat (root word) at pinagkabit-kabit mula sa mga pinagkunan. huwag lang ang Tagalog ni Ka Along!‖ Tanggap na nga naman ang mga salitang lipunan. kalalang. sa mga babasahin. ang batayang sakit ng Pilipinong ulnong (society) ay may uring pang-ulnong at pangkabuhayan. mula sa hanayan (system of arrangement) ang nayan. at nauunawaan ng bayan. Isang dokumento ng MAN (Movement for the Advancement of Nationalism) ang isinalin niya mula sa Ingles at ginamit niya ang inimbentong mga salita. Sabagay. monopolyo. timbuluging sukgisan (geometric interpretation). gayong hindi sanay ang dilang Pilipino sa pagbigkas ng mga letrang f at v. o television ang telebisyon. isinusunod nila sa kanilang baybay o ispeling ang hiniram nilang mga salitang walang katapat sa kanilang wika. ang haykapnayanon ay mula sa sangkap (element) ang kap. haykapnayanon (biochemist). lalo kaming naguluhan at nagdudang nasa ibang planeta nang mag-imbento ng mga salitang pansiyensiya at panteknolohiya mga ilang dekada na ang nakararaan ang Lupon sa Agham sa pamamagitan ni Engr. at industriyalisasyon — bakit kailangan pang palitan ng ulnong. makabubuti pang manghiram na lamang mula sa dayuhang mga wika at iangkop sa ponolohiya at ortograpiyang Pilipino ang . kwento ang kuwento. eleksyon ang eleksiyon. Ayon nga kay Direktor Ponciano Pineda ng dating Surian ng Wikang Pambansa. dekano noon ng Inhinyeriya ng Araneta University. hatinig ang telepono. Halimbawa. Gonzalo del Rosario o Ka Along.

kung nakabartolina ang wika. Sinariwa ang kasaysayan ng pambansang wika. napakalaya ng ibang mga wika sa bagay na ito. . sa kabilang banda. sa malawak na lupaing iyon ay bihirang umulan pawis ng aming noo ang nagdidilig sa tubuhan. o gayunding mga paglalarawan sa Lady Chatterley‘s Lover ni D. kaluban ang kiki. at kung anu-ano pang mga katawagang matagal nang naiintindihan maging ng mga bata pa lamang. Pero. paano mapalalaya ang kaisipan — lalo na nga ang bansa? Tunod ng ama mo. sa malawak na lupaing iyon matataas na ang mga tubo dugo ng aming katawan ang katas ng mga tubong iyon. Sa mga obrang pampanitikan na lamang. kundi ang matindi at malaganap na karalitaan dahil sa inhustisya at walang habas na pagsasamantala ng uring naghahari-harian sa masang sambayanan o pandarambong ng imperyalistang mga bansa sa kabuhayang-bansa ng iba. kaluban ng ina mo. H. kung tutuusin. original score–orihinal na eskor. iba‘t ibang programa at pagtatanghal ang ibinandila sa maraming kolehiyo at unibersidad. Sa inimbentong mga salita ni Ka Along. Lawrence at Lolita ni Vladimir Nabokov. punyeta! (Kolum) Haciend a Magd alena August 23. hindi ang mga salitang iyon ang tunay na kahalayan at kalaswaan. Ordonez (Tula) (Pasintabi sa mga linya ni Antonio Jacinto ng Angola. sa katatapos na Buwan ng Wika. at marami pang iba. sariing talamitan ang hindutan. halimbawa: mathematician–matematiko o matematisyan. Timog Aprika) 1. decimal fraction–praksiyong desimal. iniiwasang tawaging alas ang alas. tunay na kalayaan at kasarinlan. ―Maaaring hiraming buung-buo ang tunog (sa sistema ng normalisasyon). 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ngunit sinadyang binago maiangkop lamang sa diumano‘y maselang na pandinig ng mga moralista‘t nagpapanggap na mga banal gayong. at masaklaw na tinalakay ng mga akademikong makawika ang patuloy na pag-unlad nito diumano sa kung anu-anong larangan tungo sa sinasabing pambansang kaunlaran. lalo na sa larangang seksuwal samantala. tinawag pang sarigawa ang pagsasalsal. Natural.mga hiniram. malayang nagagamit ang ―talking‖ o ―laughing cunt‖ sa Tropic of Cancer at Tropic of Capricorn ni Henry Miller. tunod ang titi. psychologist–sikologo o saykolodyist.‖ Sapagkat nakabartolina pa nga ang pambansang wika sa moralidad ng nagbabanal-banalang lipunan.

amerika at europa? sino? sino ang nagpapayaman sa mga dayuhan ang nagpapalaki sa malabutete nilang tiyan? . 2. tanungin mo ang nagliliparang ibon ang nagluluksuhang agos at malakas na hangin sa kaparangan: sino ang gumigising bago magbukang-liwayway? sino ang nagbabanat ng buto hanggang halos sumuka ng dugo? sino ang mga kamay sa paggapas ang sapin-sapin ang kalyo at pilat? sino ang sunog ang balat ng braso‘t mukha sa tindi ng sikat ng araw? sino? 3. sino ang nagkakandakuba sa trabaho may maibili lamang ng kotse mansiyon at babae ang asendero at makapagliwaliw pa sa hongkong. sino ang nag-aalaga sa mga tubo sa mga palayan at manggahan? sino? at ano lamang ang kabayaran: alipusta at paghamak panis na lugaw kapirasong galunggong damit na basahan singkuwenta pesos at gulping katakut-takot kapag umangal at nagdabog! 4.masdan mo: puputulin na ang mga tubo dudurugin at gigilingin hanggang maging kayumanggi sintingkad na kayumanggi ng mga sakada.

Malaysia kamakailan sa pagitan ng mga kinatawan ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) at ng Republika ng Pilipinas na magpapalawig sa teritoryong bumubuo ngayon sa ARMM (Autonomous Region in Muslim Mindanao) na magiging isang nagsasariling Bangsamoro.. kailangang susugan o baguhin ng Kongreso ang kasalukuyang Konstitusyon at ganito rin ang opinyon ni Rodolfo Garcia. Alam na alam nila na kung hindi pansamantalang ipinatigil ng Korte Suprema at natuloy agad ang pirmahan ng kasunduan sa Kuala Lumpur. at kontrolin ang mga minahan at iba pang likas na yaman sa sakop ng lupain nilang katutubo. tagapayong pangkapayapaan ni La Gloria. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. binigyang-diin ni Sekretaryo Hermogenes Esperon. ayon na rin sa kanya. magkaroon ng administratibong hurisdiksiyon. at karapatang makinabang sa likas na mga kayamanan sa katutubong lupain (ancestral land) ng mga Muslim doon. Katunayan. Idinagdag pa nga ni Esperon na ―hindi kasarinlan‖ ang ipagkakaloob ng gobyerno sa . na ―hindi sakop ng kasalukuyang Konstitusyon ang pagkakaloob ng kapangyarihan sa BJE (Bangsamoro Juridical Entity) na mangulekta ng lokal na buwis. Ordonez (Kolum) BATAY sa maniobra ng mga basalyos ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. magdaos ng isang plebisito at susugan o baguhin ang Konstitusyon ng bansa upang maisakatuparan ang pagkakaroon ng isang Bangsamoro na may sariling lehislatura. tanungin mo ang nagliliparang ibon ang nagluluksuhang agos at malakas na hangin sa kaparangan… sino? at sila‘y sasagot: putang-ina n‘yoooooooooo hacienda magdalena! nababanaagan na namin ang isang madugong bukang-liwayway! (Tula) J ihad At B angsa mo r o August 10. maliwanag na ginagamit lamang na instrumento ng Reyna ng Malakanyang ang usapin ng Bangsamoro upang makapanatili siya sa poder matapos man ang kanyang termino ng panunungkulan sa 2010. hukuman at pulisya. punong negosyador ng gobyerno hinggil sa kapayapaan.‖ Samakatuwid.sino ang tagaktak ang pawis habang nagkakamot lamang ng bayag ang puting dayuhan? 5. hindi naman agad maipatutupad ang mga nilalaman ng naturang kasunduan. Jr. Kailangan pang lumikha ng isang batas ang Kongreso.

Sapagkat. unang-una. isinusulong na ng kasalukuyang rehimen ang Cha-Cha (Charter Change) o pagbabago sa Konstitusyon at gawing parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan — hindi na presidensiyal — ang sistema ng gobyerno at. at maging ―mass media. kuwalipikado pang muling maging presidente o punong ministro si La Gloria. Hindi maikakaila. hindi ito kuwestiyon lamang ng usapin sa teritoryo o kultura o paniniwalang panrelihiyon kundi. magawa ito bago matapos ang termino ni La Gloria. ng libu-libong pamilyang Muslim. Maliwanag naman na tutol lamang sila sa pagkakaroon ng isang Bangsamoro dahil mababawasan ang kanilang pampulitikang teritoryo at limpak-limpak na pakinabang sa puwesto tulad din ng pagtutol ng dayuhang mga kapitalistang namumunini sa likas na mga kayamanan ng Mindanaw at. sa kabilang banda. Masisisi ba.‖ mga ospital. kung tutuusin. at tinitingnan pa ng maraming pulitiko sa apektadong mga lugar sa Mindanaw na tunggalian ito sa pagitan ng mga Muslim at mga Kristiyano — halimbawa sa Hilagang Kotabato . higit sa lahat. ang kapatid nating mga Muslim sa Mindanaw? Kung uugatin. Dahil nilalaro lamang sa dulo ng mga daliri ng pambansang liderato ang usapin ng Bangsamoro. malubhang usapin ito ng labis na kapabayaan at kainutilan ng gobyerno — ngayon at noon pa mang nagdaang mga rehimen — na paunlarin ang Mindanaw kaya atrasado at alipin ng karalitaan at inhustisya ang maraming lugar doon. Kung parlamentaryo na nga ang sistema ng gobyerno. unang-una. talagang dapat na hawak o kontrolado lamang ng mga Pilipino alang-alang. ang lubos na nakikinabang sa likas na mga kayamanan ng lugar sa kapinsalaan. na mithiin ng mga Muslim na magkaroon sila ng isang nagsasariling Bangsamoro upang pangalagaan ang kanilang kapakanan at kinabukasan? Dahil sa ipinamamalas na armadong tunggalian ngayon ng mga puwersa ng gobyerno at ng MILF — na ginagatungan pa nga ang apoy ng iresponsableng mga pahayag ng lokal na mga opisyal doon upang tingnan ang lahat bilang labanan ng mga Muslim at Kristiyano – hindi tuloy malayong mauwi sa banal na pakikidigma o jihad ang pakikibaka ng kapatid nating mga Muslim tungo sa kanilang mithiing pamahalaan . ang minimithing Cha-Cha sa udyok na rin ng makasarili‘t gahamang interes sa kapangyarihan. kung gayon. sa dikta ng imperyalismong Amerikano. Zamboanga at Iligan. hindi tuloy maiwasang hinalain ngayon na talagang hindi ang paglutas sa problema ng mga Muslim sa Mindanaw ang layunin ng kasalukuyang rehimen kundi. noon pa man. telekomunikasyon at transportasyon. mga kolehiyo at unibersidad na. sa kabilang banda. aalisin sa bagong Konstitusyon ang mga limitasyon upang makapagmay-ari na ng mga lupain dito ang dayuhang mga kapitalista. ipinagdaralita naman. ilang grupo lamang ng maimpluwensiya‘t makapangyarihang mga tao. 100% makontrol ang mga korporasyon at pasukin maging ang pambayang mga utilidades — tubig at kuryente. Higit sa lahat. ng libu-libong pamilyang Muslim doon. kasama na ang mapandambong na dayuhang mga kapitalista. lalo‘t susuriin ang mga pahayag at hakbang ng lokal na mga opisyal doon – maaari tuloy mauwi sa armadong mga karahasan o sagupaan ang bagay na ito. Puwede ring palawigin ng bastardong mga pulitiko ang termino ng kanilang panunungkulan. Bakit nga ba nagrebelde. sa pambansang seguridad at makabayang ekonomiya. at patuloy na nagrerebelde. kung maaari.Bangsamoro kundi gagawin lamang itong ―isang estado sa loob ng isang estado‖ na tinatawag na pederalismo.

nilipol pagkatapos ang mga nagtanggol sa Khartoum. Isinulong ang jihad hanggang Hilagang Aprika at Espanya at nasugpo ang paglaganap noong 732 sa napabantog na labanan sa Tours. higit sa lahat. ipinoroklama ni Muhammad Ahmad ang sarili bilang Mahdi o pinapatnubayan ng banal na espiritu at nagdeklara siya ng jihad laban sa mga ―hindi nananampalataya‖ at dinurog ng kanyang puwersa ang 10. Palestina. sa ibang panig ng mundo. Sa maikling salita.000 sundalo ng hukbo ng Ehipto. Nakipaglaban siya sa siyam na pakikidigma at iniutos ang marami pang ibang mga pakikipaglaban. kabilang ang Ingles na heneral na tinawag na ―Chinese‖ Gordon. at sila ang naging panagupang tropa sa mga pakikidigma para sa Islam. naglunsad ng sunud-sunod at waring walang katapusang mga jihad ang mga kalipang humalili sa kanya. Mabilis na nasakop ng hukbong Bedou ang Syria. Noong mga 1880.000 Mahdista ang napatay ng isang pangkat ng naturang hukbo na nasa ilalim ni Sir Herbert Kitchener at ng isang batambatang opisyal na si Winston Churchill dahil sa kanilang mga baril na Maxim o ―machine gun‖ ngayon.ang kanilang sarili sa pamamaraang angkop sa kanilang mga pangangailangan at kultura at pangalagaan at pakinabangan. Iraq. hanggang maitayo nila ang makabago ngayong kaharian ng Saudi Arabia. hindi dapat laruin lamang — at guluhin — ng pambansang liderato ang usapin ng Bangsamoro o gawin lamang itong instrumento ng kanilang makasarili‘t gahamang interes sa kapangyarihan. Sa simula pa ng kasaysayan ng Islam. Kung dahas pa rin ang itutugon ng pamahalaan sa lehitimong mithiin ng mga Muslim sa Mindanaw. nanalasa ang hukbong Wahhabi Bedou. sa pamamagitan ng madugong mga jihad. higit na magiging masalimuot ang lahat — at hindi kayang lutasin maging ng susunod na rehimen — kung mauwi sa jihad ang lahat. kakambal na nito ang pakikidigma. 20. bagaman ipinahihintulot din ang di-marahas na jihad sa pamamagitan ng puso. dumanak din ng dugo dahil sa mga jihad. Kapag nagkataon. Pagkamatay ni Ahmad. una laban sa mga tribong tumalikod sa Islam at pagkatapos ay laban sa mga kanugnog-bansa. Bago ito. Ehipto at Persia (Iran ngayon). dila at kamay. panahon na marahil na maunawaan ng pambansang liderato ang napakahaba nang kasaysayan ng kanilang banal na pakikidigma o tinatawag na jihad. Nang idikta niya ang mga nilalaman ng Koran. sa rehiyong Nile ng Sudan. Sa loob lamang ng isang araw. Noong mga unang taon ng 1900. minasaker ang mga kalaban ng Islam. Batay sa nabanggit na kasaysayan ng mga jihad. Sinakop ng propetang si Mohammed ang Mecca sa pamamagitan ng dahas. dahas pa rin ba ang itutugon ng pamahalaan sa lumulubhang usapin ng Bangsamoro? Lubhang napapanahon na nga na matapat na harapin ng pambansang liderato — hindi laruin at gawing tuntungan ng makasariling mga interes — ang . Pinagkaisa noon ng bagong pananampalatayang ito — na tinatayang halos milyon na ngayon ang mga tagasunod — ang marahas na mga tribong Bedou ng peninsulang Arabiano. ang likas na yaman ng lupain nilang katutubo na pinagpapasasaan lamang ng mapandambong na interes ng iilang piling grupo ng mga tao. itinuloy ng pumalit sa kanya ang banal na pakikidigma hanggang talunin ng magkasanib na hukbong Ingles-Ehipto ang puwersa nito. malinaw na inilahad na makatuwiran ang armadong jihad bilang kasangkapan ng ebanghelismo. Matapos mamatay si Mohammed noong taong 632. Pransiya.

ng Philippines Free Press. kung hindi diumano ―magigising ang naghaharing-uri sa mga pangangailangan ng masa. Pinatubo kahit mga 600 taon na itong natulog. ―maaaring magkaroon ng malaking gulo sa bansa. Recto — namayapa na rin at kinilalang makabayang senador noon ng Republika — ang pambansang kalagayan sa umiral na mga pangyayari sa Cuba bago nagkarebolusyon doon na pinamunuan ni Fidel Castro at nagbagsak sa malupit at mapagsamantalang rehimen ni Fulgencio Batista. ang pagkakaroon ng mga subersibo at gerilya sa kabundukan. Mananatiling nakabalandra ang mukha ng rebelyon doon hanggang biktima ng karalitaan at inhustisya ang kapatid nating mga Muslim sa naturang rehiyon.‖ . ―ang kasalanan ng isang oligarkiyang gumagamit ng katiwalian.‖ dagdag niya.pakikipagnegosasyon sa MILF upang malutas ang deka-dekada na ring rebelyon ng mga Muslim sa Mindanaw. Ano ang mga kalagayang umiiral noon sa Cuba na masasabing namamayani rin ngayon sa Pilipinas? Sabi nga ni Rowan: ―ang pagwawalang-bahala ng naghaharing-uri. lalo na sa panahon ng diktadurang Marcos. para makapanatili sa kanilang pribilehiyadong katayuan. Locsin. ang sambayanan. Nakikita na ng mga mamamayan. Sa isang artikulo rin sa Reader‘s Digest ni Carl Rowan. sa katotohanang ito. dating direktor ng US Information Agency. nilinaw niyang inihambing na noon ni Claro M. at lunasan ng mga kinauukulan. na nag-ugat ang lahat-lahat sa kapabayaan at kainutilan ng pamahalaan na isulong ang kaunlaran ng Mindanaw noon pa man. binigyang-diin niya na kagaya nga ng Cuba ang Pilipinas bago napatalsik sa poder si Batista. at umuupa ng mga mamamatay-tao. Higit sa lahat. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. maraming mga palaaral sa lipunan at pulitika ang naghambing sa bansa sa isang bulkang sosyal na maaari diumanong sumabog anumang oras kagaya ng Mt. Sr. (Kolum) B ulkan g So s yal Ang B an sa July 28. Mula pa sa nagdaang mga rehimen dahil sa napakasamang kalagayang panlipunan. sa isang artikulo ng yumaong Teodoro M. ang patuloy na pag-ungol ng disgustadong mga estudyante at intelektuwal sa mga siyudad. ayon kay Rowan. kung sinu-sino na ang humula na puputok na sa wakas ang naturang bulkang sosyal kapag hindi nabago ang grabeng kalagayang panlipunan. Katunayan. pampulitika man o pangkabuhayan. hindi dapat ipinta sa mata ng sambayanan ng ambisyoso‘t bastardong mga pulitiko na tunggalian ito ng Muslim at Kristiyano upang hindi mauwi sa jihad ang lahat.‖ Idinagdag pa niya na ―napakaliit ng minoryang mahigpit na pumipisil‖ o kumokontrol sa kayamanan at pulitika ng bansa at nagigising na ang masa. Ordonez (Kolum) MGA ILANG dekada na ang nakararaan. Panahon nang aminin.‖ Kung hindi diumano mababago ang masamang kalagayang ito.

hindi na dapat ikagulat kung manatiling busabos ang malaking bahagi ng sambayanan. Jr. ayon naman sa manunulat-mananalaysay na si Stanley Karnow. sa kabilang banda. kapansin-pansin na parang wala ngang ipinagbabago ang mga problemang pangkabuhayan at pampulitika o panlipunan ng bansa magpahanggang ngayon. Patuloy na tumataas ang mga buwis. Narito ang isang lupaing ang kalayaan at mga biyaya nito ay totoo lamang para sa iilan at isang ilusyon lamang o pangarap para sa nakararami. patuloy na tumataas ang presyo ng mga bilihin at serbisyo nang walang kaukulang pagtaas sa suweldo lalo na ng ordinaryong mga manggagawa. Katunayan. ang iilang grupo ng maimpluwensiya‘t mapribilehiyong Pilipino. patuloy na bumabagsak ang halaga ng piso kontra dolyar habang patuloy namang ibinabaon sa utang ang bansa — kaya patuloy at patuloy ngang nagiging miserable ang kalagayan ng masang sambayanan. walang-wala. ang kumokontrol sa kabuhayan ng bansa.Pero bakit hindi pa nga pumuputok ang bulkang sosyal? tanong noon pa man ni T. Hindi na rin katakatakang lalong lumaki ang agwat na naghihiwalay sa mayaman at sa mahirap at lalo pang maghirap ang milyun-milyong maralitang Pilipino. Marami sa kanila ang walang bahay. Locsin. nagtitiis sa kanin at asin o lugaw na hangin ang ulam. Hindi na maikakailang marami sa kanila ang kulang sa masustansiyang pagkain. walang lupa. Sa kabila ng mayabang na ipinangangalandakan ng mga tambolero o propagandista ng kasalukuyang rehimen na ―maganda‘t papaunlad ang buhay ng mga mamamayan at ang ekonomiya ng bansa. Narito ang isang lupain ng pribilehiyo at ranggo — isang republikang diumano‘y para sa pagkakapantay-pantay pero sinasalaula ng isang sistema ng pag-uuri-uri. Sinabi ni Ninoy Aquino: ―Ang Pilipinas ay isang lupain ng nakalilitong pagkakaiba. nagtatampisaw sa kayamanan ng bansa ang dayuhang mga negosyante. Bunga ng naturang katotohanan. Bagaman ang katayuan ng bansa sa ilalim ng diktadurang Marcos ang tinutukoy niya noon. bukod pa sa mapaminsalang galamay dito ng imperyalismong Amerikano.‖ . batay sa pananaliksik ni John Doherty — Amerikanong Heswita — isang ikalimang (1/5) bahagi lamang ng populasyon ang nakikinabang sa 50% ng pambansang kita at 60 pamilya lamang.‖ hindi na kailangan marahil ng sinuman ang may mataas na gradong salamin upang makita ang tumitinding mga kontradiksiyon sa ating lipunan. O nabago na ng kasalukuyang rehimen ang napakasamang kalagayang panlipunan at kontento na ang sambayanan? Sinasabing lalo pa ngang naging malaganap ang karalitaan ngayon. at nag-iimbento pa ng mga bago. Narito ang isang lupaing iilan ang labis na mayaman habang lubos na nagdaralita ang masa. Mga 85% ng sambayanan ang talagang pobre at lubhang miserable na ang pamumuhay. Sr. M. ang bastardong mga pulitiko. at nakikisiksik sa nagsisiksikan nang mga barungbarong sa mga suluk-sulok ng lungsod habang. ang 85% ng populasyon na halos kumain-dili. Mahirap nang mapasubalian ang katotohanang patuloy na lumalaganap ang kawalang-trabaho o disempleyo. Narito ang isang lupaing nananalig sa demokrasya ngunit pinatatakbo ng isang matibay na plutokrasya. Malinaw nang nailarawan ng yumaong Senador Benigno ―Ninoy‖ Aquino. sa isa niyang pagtatalumpati sa Amerika noon ang naturang marawal na pambansang kalagayan.

higit sa lahat. Hindi rin sila diumano kasing miserable ng sambayanang Tsino bago naluklok sa poder ang rehimeng Komunista nina Mao Tsetung. Kung hindi pa nga ganap na miserable at kahabaghabag ang sambayanang Pilipino. sa katotohanan ay higit ang pagmamahal sa kani-kanilang sarili. kung kaya nanlulupaypay ang mga Pilipino… nakakulong sa kawalang-pag-asa. sabon man o mantika — may kinikita pa rin daw sila kahit paano. walang disiplina. tubig man o kuryente.‖ Pero bakit hindi pa nga pumuputok ang bulkang sosyal? tanong nga noon pa man ni Locsin. sa mga kariton at mga damuhan ng parke. sa pamumuno ni Vladimir Ilyich Ulyanov o Lenin.‖ Sa kabila ng lahat. nakasanayan na daw ng masang sambayanan ang kahirapan at kilalang-kilala na nila ang mukha ng karalitaan.Idinagdag pa niya na ang pamahalaan nito‘y ―halos bangkarote sa pananalapi‖ at ang mga sangay nito‘y ―pinaghaharian ng mga utang at katiwalian‖ at. Kung totoo mang binubusabos ng mga kapitalista sa dambuhalang mga pabrika‘t korporasyon ang mga manggagawa. Kung mataas man daw ang pasahe sa mga sasakyan. puwede daw naman silang maglakad na lamang dahil hindi pa naman sila pinuputulan ng mga paa. Sa punto ng mga konserbatibo. may trabaho pa naman daw sila kahit papaano at higit daw mahirap ang wala silang pinagkakakitaan lalo na ngayong laganap ang disempleyo. binigyang-diin ni Ninoy. anuman ang dumating na rehimen. lalong hindi sila napakamiserable kagaya diumano ng milyun-milyong taga-India na hindi naman naghimagsik laban sa kanilang sistema sosyal at sa gobyernong dahilan ng kanilang pagkamiserable. ―wala namang pagpaplanoing pangkabuhayan. at walang pagtitiwala sa sarili. Kung hindi man daw sapat ang kanilang suweldo o kinikita sa kanilang pang-araw-araw na mga pangangailangan dahil sa patuloy na pagtaas ng presyo — bigas man o mais. sa kabilang banda. Kung sa dampa man daw sila nakatira. walang pagtatangkang paunlarin ang ekonomiya. kahit kamote‘t mais. o natutulog na lamang sa mga bangketa. bakit nga ba magagalit at maghihimagsik? dagdag na tanong pa ni Locsin. At.‖ Sabi niya. walang layunin. sa bawat panahon. ―bagsak ang mga industriya. totoong patuloy na yumayaman ang mayaman at talagang lalong naghihirap ang mahirap dahil kontrolado nga ng iilang pamilya ang ekonomiya‘t pulitika ng bansa habang. Makabibili pa rin daw sila ng kape‘t ilang pandesal na pantighaw sa kumakalam na sikmura. patuloy pang hinuhuthot ng mga dayuhan pero. O hindi pa totoong miserable ang sambayanan? Maaaring kontento pa nga ang sambayanan at nakangingiti pa sa kanilang kabusabusan. o sa mga barungbarong sa mga suluk-sulok ng lungsod. ayon noon kay Locsin. ang mahalaga daw ay may kinakain pa rin sila at sanay naman silang kumain ng kahit ano. o kung inaalipin man ng mga propiyetaryo‘t asendero ang mga magsasaka. o sa mumurahin at masikip na entresuwelo. ang rehimeng Tsarista ng mga Romanov sa Rusya. kahit lugaw at asin ang kanilang kinakain. Kahit malimit na hindi na sila kumakain nang tatlong beses sa maghapon. Ikinakatuwiran ng mga palaaral sa pulitika na ang sambayanang Pilipino ay hindi naman kasing miserable ng sambayanang Ruso bago ibinagsak ng mga Bolshevik. ang mahalaga daw ay may natutulugan pa rin sila . ito‘y dahil na rin sa ating ―mga lider na nangangalandakan ng pagmamahal sa bayan ngunit. basta puwedeng kainin.

Bakit nga ba magagalit pa? tanong ng mga konserbatibo. nariyan pa naman ang Simbahan kung saan puwedeng magdasal kahit minu-minuto. Sa pamamagitan daw ng eleksiyon. ang mahalaga daw ay nabubuhay pa rin sila kahit ipinagkakait sa kanila ng tiwaling lipunan ang karapatang mabuhay nang parang tao sa ilalim ng isang tunay na hustisya sosyal. mapapalad daw ang mga maralita. Sa bawat eleksiyon. Bakit nga ba maghihimasik. ang sinasabing demokrasya. Kahit kontrolado ng mga hari-harian sa lipunan ang ―mass media‖ — radyo. Baka nga mahabag din ang maawaing langit at kahit hindi kami naniniwala sa mga milagro. diyaryo at telebisyon — iplnahihintulot naman daw ang mga pagtuligsa upang mabawasan sa pamamagitan nito ang galit ng sambayanan. sa kabilang banda. Isa pa. puro kaligayahan naman daw ang naghihintay sa kanila sa sinasabing kabilang-buhay — walang gutom. oras-oras o araw-araw. ang pagpipilian. isa pa. Nariyan din daw ang kalayaan sa pamamahayag at binubuhay nito diumano ang ilusyong may kalayaan. Hindi na bale daw na maghirap. ang busabos nilang buhay at magiging maganda na‘t maunlad ang pambansang kabuhayan. malamang na ipasara ang mga iyon tulad noong rehimeng Marcos. Kung nagdaramit daw sila ng animo‘y basahan. sa kabilang banda. noon. Kahit hindi nga nababago ang tiwaling balangkas ng lipunan. sabi ng mga relihiyosong nag-uunan ng Bibliya. pinahihintulutan daw ang sambayanang ipahayag ang anumang pagtuligsa sa masama‘t tiwaling administrasyon. mas malaki daw naman ang kanilang gantimpala sa kalangitan. Matitiis pa naman daw. huwag lamang libelo. kung banta na ito sa katatagan o kapangyarihan at kaayusan ng uring naghahari-harian. . M.at puwede bang lumikha ng bata. Locsin. at buhay na walanghanggan basta‘t manuntunang lubos sa mga aral ni Kristo. marahil. Sabi nga. muling tanong ng mga konserbatibo. Pero. kung puwede namang parusahan ng mga mamamayan sa bawat eleksiyon ang sinumang salanggapang na lider ng bansa? Pero. ang lahat-lahat. Sr. Maaaring ipakulong pa — o ipapatay — ang masusugid na kritiko ng nakasusulukasok na rehimen. kung tutuusin. walang uhaw. Mapapalitan diumano ang isang masama‘t abusadong rehimen at maparurusahan ang mapagsamantalang mga opisyal. Mas matindi diumano ang paghihirap nila sa lupa. Nariyan naman daw. Bakit nga ba maghihimagsik kung puwede namang malayang ipahayag ang matinding galit? muling tanong ng mga konserbatibo. Ayon nga sa artikulo ni T. sa wakas. baka bigla ngang umulan ng bigas at talong na may kasama pang bagoong. kung hindi man daw nila mapag-aral ang kanilang palabuy-laboy na mga anak. kaiingat. batikusin man ng maaanghang na mga salita ang kinauukulang mga opisyal o isumpa man ang umiiral na sistema sa lipunan. ipinahihintulot daw naman nito na makapamili ang sambayanan ng mga manunungkulan sa gobyerno kahit pare-pareho naman. magtiis at magsakripisyo sila nang husto sa lupa sapagkat. maipahahayag ng sambayanan ang kanilang galit at pagkasuklam – sa bisa ng balota — laban sa mga lider na nagpapakabundat sa kapangyarihan at nagbabasura lamang sa tunay na pambansang kapakanan. Puwede ngang tiisin ang lahat — kung gayon. ng damit at pera para sa sambayanang dayukdok. nagkakaroon daw ang sambayanan ng pag-asang bubuti rin. kung anuman ang lahat ng kahirapang ito.

2001 nang banggain ng dalawang eroplanong pampasahero ang Twin Towers ng World Trade Center sa New York na ikinasawi ng mga 3. Bush na relihiyosong ibunsod ang sinasabi nitong ―giyera kontra sa pandaigdigang terorismo‖ kaya walang patumanggang sinalakay at sinakop ang Iraq sa hinala lamang na may WMD (weapons of mass destruction) si Saddam Hussein at banta ito diumano sa seguridad ng Estados Unidos. at nagkaroon ng matibay na dahilan si Presidente George W. sinabi sa balita na ―handa na ang lahat para sa pangwakas na tagpo. at inaasahang mangyayari agad ito. reporter ng diyaryong ―Journal‖ ni Hearst.‖ Marami tuloy ang naghihinala magpahanggang ngayon na pakana rin ng Amerika ang malagim na nangyari noong Setyembre 11. hindi iilang palaaral sa pulitikang pandaigdig ang naghinalang mismong Estados Unidos ang may pakana niyon upang makatuwirang ideklara ng Amerika sa sulsol ng malalaking kapitalista ang giyera laban sa Espanya. batay sa ulat ng BBC. Iran.‖ Nang itelegrama ni Remington kay Hearst: ―Payapa ang lahat dito. ilang lider ng Taliban ang nagpunta sa Houston. lalo na si Bise-Presidente Dick Cheney. Texas. noong 1979. sa Iraq at Afghanistan. may totoo bang malinis na eleksiyon sa bansa upang maibandila ang tunay ding damdaming-bayan? Puputok na nga ba ang bulkang sosyal? O talagang hindi pa napakamiserable‘t kahabaghabag ang masang sambayanan? (Kolum) P akana ng Amer ika? July 17. Ulo noon ng balita ng ―Journal‖ sa New York: ―Sa Wakas Ang Ating Bandila Sa Havana. lalo na nang mabunyag ang sulat ni Frederick Remington.‖ at parang nahuhulaan ang mangyayari. kung talagang utak ng Setyembre 11 si Osama bin Laden. nakipagpulong sa mga pinuno ng Unocal para sa planong paglalagay ng mga . binansagan itong numero unong terorista. Cuba na ibinintang sa mga Kastila. hindi malayong gawin din nito sa Syria.tanong naman ng mga radikal. paano nito masusubaybayan ang buong operasyon niyon gayong lumilitaw na sinasalinan ito ng dugo sa isang kuweba sa Afghanistan dahil sa sakit sa bato? Na. ang pamilya Bush at kilalang mga kaalyado nito. Walang gulo. Hilagang Korea at iba pang mga bansang kasalungat ng mapandambong na interes ng Amerika ang ginawa. Sa kanyang aklat na ―Stupid White Men.‖ hinihingi tuloy ni Michael Moore na ipaliwanag nang husto ni Bush ang mga sumusunod: Na. Hindi magkakagiyera…‖ agad na itinugon ni Hearst: ―Basta ibigay mo ang mga retrato at ako ang magbibigay ng giyera. at ginagawa pa nito. At.000 katao. Ibinintang kay Osama bin Laden ang lahat. Ordonez NANG pasabugin noong 1898 ang bapor pandigmang USS Maine sa pantalan ng Havana. nang gobernador pa lamang si Bush. unang-una. batay sa mapandigmang utak ni Bush. na ipinadala sa Cuba upang kumuha ng mga retrato. lumilinaw ang katotohanang ginugulo ng Amerika ang Gitnang Silangan hindi upang iligtas ang mundo sa terorismo kundi upang mapagharian iyon at makontrol ang mayamang langis ng rehiyon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Dahil nasa negosyo ng industriya ng langis.

Isa ring kasangguni ng kompanyang Unocal ang itinalaga namang bagong embahador sa Afghanistan. ayon sa ―London Times. Habang maraming eroplano sa Amerika ang ayaw pahintulutan para makalipad. Na. nang matapos ang kampanya ni Bush na makontrol na ang Afghanistan. Ayon kay Admiral . Sr. 2001. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. George Bush. panahon na. Ngayong nakuha na ni Bush ang gusto niya.? Tatlong libong buhay ba ang katumbas ng milyun-milyong galon ng gasolina? naitanong tuloy ni Moore.‖ ipinahintulot ni Bush na lumipad sa himpapawid ng Amerika ang isang pribadong eroplanong mula sa Saudi Arabia upang sunduin at ilabas ng Estados Unidos ang halos dalawang dosenang miyembro at kasama ng pamilya bin Laden. kadudadudang isasagawa naman ng puwersang Amerikano-Pilipino sa katapusan ng Hulyo sa Carmen. mga 15 sa 19 na terorista ng Setyembre 11 ang mula sa Saudi Arabia. ang pinakamalaking taga-suporta ng pondo sa kampanya ni Bush sa pagkagobernador noon at pagka-presidente nang malaon. makaraan ang ilang linggo matapos ang Setyembre 11. isang dating kasangguni ng isang kompanya ng langis ang itinalaga ng Amerika na ―pansamantalang lider‖ doon. Bakit iyon ang inuna ni Bush? Bakit espesyal na trato ang ipinagkaloob sa mga Arabo at sa mga bin Laden? Na. Malaysia sa Agosto ang susunod na talastasang pangkapayapaan sa pagitan ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) at ng gobyerno ng Pilipinas. pero bakit ang ipinabomba ni Bush ay ang Afghanistan? O napakahirap bombahin ang isang bansang pinagkukunan ng 25% ng gasolina ng Amerika at kinaroroonan ng maraming kasosyo sa industriya ng langis ng kanyang amang si dating Pres. Sa loob lamang ng ilang buwan. Ni hindi iyon hinarang at inimbestigahan ng pulisya o ng FBI para malaman kung ano ang alam ng mga ito sa naganap na trahedya. Ano naman kayang pakana ang gagawin ni Bush at ng Amerika sa Pilipinas ngayong lumilitaw na naglipana sa bansa ang maraming espiyang Amerikano? Ito ang dapat ding puspusang bantayan ng mga puwersang makabayan at progresibo. na pauwiin na ang tropang Amerikano mula sa naturang bansa. Kolum.tubo ng langis sa malaking bahagi ng Afghanistan. isang bagong kontrata ang pinagtibay upang ibaon sa Afghanistan ang kinakailangang mga tubo ng langis. Ordonez (Kolum) SAMANTALANG nakatakdang idaos sa Kuala Lumpur. Isa sa nagsagawa ng masusing pag-aaral tungkol sa planong iyon ang Enron. Pebrero 2. Isa ang kompanyang Haliburton — tagapangulo nito noon si Dick Cheney na bise-presidente ngayon ni Bush — ang kontratista niyon. Bakit ipinahintulot ni Bush na makipagpulong sa Texas ang mga kinatawan ng isang diumano‘y teroristang gobyerno? Ano ang nangyari sa transaksiyong iyon? Na. at magulo pa ang lahat. Hilagang Kotabato ang pagsasanay militar na binansagang Balance Piston kontra terorismo. 2005 P anghi hi ma so k n g mga Amer ika no July 7. nagawa pa ni Bush na tiyaking ligtas ang mga bin Laden. ayon kay Moore.

Batay sa ulat. napabalitang pinuntahan ng ilang opisyal ng USIP (United States Institute of Peace) ang pangunahing mga lider ng MILF. pero ang mismong Presidente ng Amerika ang nagtalaga sa lupon ng mga direktor nito kalakip ang kompirmasyon ng Senado. ilang araw lamang ang nakararaan. at ang mga abogado nitong sina Lanang Ali at Michael Mastura. Col. gaya rin nang pagbintangan nitong nag-iingat ng mga sandatang lubos na mapamuksa (weapons of mass destruction) ang rehimen ni Saddam Hussein. marami na ang nagsasabing hindi malayong mabiktima ang inosente at kaawa-awang mga sibilyan na hindi miminsang napatunayang malimit mangyari sa mga operasyong militar sa iba‘t ibang panig ng kapuluan. kung tutuusin. Daniel Lucero. kumander ng US Pacific Command. Astrid Tuminez ng USIP. pampulitikang oplsyal ng Embahada ng Amerika dito. na lumang tugtugin na ang ipinaparatang sa kanila.‖ hindi maiiwasang hinalaing instrumento ito ng imperyalistang mga patakaran ng Estados Unidos. ang mga lider ng MILF kaugnay ng bintang na nakikipag-ugnayan ang MILF sa Jemaah Islamiya at Al-Qaida na pawang tinatakang terorista. Dahil sa naturang paratang na tiyak na sasangkalanin ng Amerika para pakialaman o panghimasukan ang tunggalian sa Mindanaw at lalong salaulain ang soberanya ng bansa. Isang pederal na institusyong hindi diumano partisano ang USIP. tagapagsalita ng militar. bumabagal lamang ang negosasyon para sa kapayapaan dahil sa hindi pagtupad ng gobyerno ng Pilipinas sa mga napagkasunduan na. Kaugnay nito. nang kausapin nila sina Mohagher Iqbal. Kahit pangunahing layunin diumano ng USIP ang ―mapayapang paglutas sa pandaigdig na mga tunggalian. Kahit wala pang matibay na batayan. baka lalo pang sumiklab ang mga karahasan at tumindi ang sagupaan sa pagitan ng tropa ng gobyerno at ng puwersa ng MILF. na walang dapat ikabahala diumano ang mga mamamayan sa naturang rehiyon. isa lamang ito sa serye ng gagawing mga pagsasanay upang mapahusay ng mga sundalong Pilipino ang kanilang kakayahang labanan at puksain ang mga terorista. gaya rin ng iba pa nitong nakamaskarang mga ahensiya tulad ng USAID at Peace Corps. tagapagsalita ng MILF. Kasama pa ng dalawang pinuno ng USIP si Joseph Saus. tagapangulo ng lupong pangkapayapaan ng MILF. hinihinalang sa halip na malunasan ang inaamag nang mga problema sa Mindanaw at magkaroon ng tunay na kapayapaan doon. Nasabi tuloy ni Eid Kabalu.Thomas Fargo. sa kabilang banda. . tulad unang-una ng pag-atras ng tropa ng pamahalaan sa Buliok Complex. maliwanag na kinausap nina Dr. ayon na rin kay Eid Kabalu. hindi nga malayong igiit nito ang mapaghari-hariang mga patakarang lalong ikalulubha pa ng mga problema doon gayong. May mga senyales ding baka gawing munting Iraq ng Estados Unidos ang Mindanaw. kasama pa nga si Joseph Saus. lalo na sa Jemaah Islamiya na nakabase sa Indonesia at nasa ilallim diumano ng Al-Qaida ni Osama bin Laden. Dahil sa bagay na ito na malinaw na dikta ng mga diyus-diyosang Amerikano at pikit-mata namang nakaugaliang lunukin ng pambansang liderato. binigyang-diin ni Lt. Kahit. ibinibintang naman agad nitong nakikipagugnayan ang MILF sa internasyonal na mga organisasyong sinasabing mga terorista.

Dean Rusk at McGeorge Bundy para mapangalagaan diumano ang demokrasya. makabubuting masusing suriin — lalo na ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo — ang ugat ng nagkapatung-patong nang mga problema sa Mindanaw na bunga. sa kabila ng superyor nitong mga kagamitang pandigma at 500. sa nilulunok nitong negatibong mga karanasan ngayon sa Iraq. kaisipan at kaugalian o kultura ng mga kapatid nating Muslim doon tungo sa pangmatagalang solusyon upang maiwasan ang mararahas na hakbang na malinaw na isinusulong ng imperyalistang mga patakaran ng Estados Unidos. bilyun-bilyong piso na ang nagagasta ng gobyerno mula pa nang sumiklab ang mga kaguluhan sa Mindanaw na lumilitaw na wala namang positibong resulta hanggang ngayon. Isa iyong trahedya sa loob ng aking isipan>‖ Sabagay.000 Vietnamese. ng matagal at labis na kapabayaan ng mismong gobyerno sa kapakanan ng naturang rehiyon. armas man o pondo. hindi pa rin nangangahulugang tapos na ang tunggaliang ito.Sapagkat pumapapel na siga-sigang pulis ng mundo ang Amerika sa ngalan ng ipinangangalandakan nitong demokrasyang angkop sa kanyang makasariling mga interes. . Makabubuti rin. hindi naman Vietnam ang Mindanaw.000 sundalo. ng mga bansang naninindigan para sa mga aral ng Islam. unanguna. tatagal ba itong mantinihin o pondohan ang pakikidigma lalo na‘t digmaang-gerilya — tulad ng ginawa ng mga Vietcong — ang isasagawa ng MILF? Hindi maikakaila. Sa kabila nga ng bilyun-bilyong dolyar na ginasta doon ng Amerika. untiunting nalubog sa kumunoy ng kahihiyan ang Estados Unidos hanggang sa manahin pa ng sumunod na mga administrasyon nina Lyndon Johnson. hinding-hindi na nga yata ito magbabago sa kanyang pagiging likas na pakialamero kahit sariwa pa sa alaala ang mga aral ng kasaysayan sa kahihiyang inani nito sa Vietnam at. Madurog man ang mga kampo ng MILF. bukod sa tropa ng Timog Vietnam at iba pang mga kaalyado. Malinaw na nakatanim sa kamalayang Amerikano ang hindi malunok na kahihiyan kung bakit ang isang bansang kinikilalang napakamakapangyarihan ay parang mabagsik na asong pinatakbo lamang ng isang pusa. at hindi rin Iraq pero kung talagang lubusang makikipaggiyera ang puwersa ng gobyerno laban sa MILF dahil sa dikta at panghihimasok ng Amerika. Nang magsimulang makialam ang Amerika sa giyera-sibil sa Vietnam sa panahon ni dating Presidente John F. lalo‘t pinapatnubayan ng mga kaisipan at prinsipyong Islamiko ang MILF at hindi malayong suportahan pa sila. hindi matanggap ng Amerika magpahanggang ngayon kung bakit noong Abril 20. 1975. gayundin. bumagsak ang Saigon at nasakop ng mga Vietcong kaya tutop ang puwit na iniwan iyon ng mga Amerikano. Richard Nixon at Gerald Ford ang isang giyerang lubos nitong pinanghimasukan. Nasabi tuloy noon ni dating Presidente Gerald Ford: ―Isa iyon sa pinakamalungkot na araw sa aking buhay… ang makitang ang Estados Unidos ay literal na sinipa at tinalo ng mga North Vietnamese. na pag-aralan at isaalang-alang ng kasalukuyang rehimen ang likas na paniniwala. Kennedy at puspusang isinubo doon ang kanyang puwersa militar sa udyok ng malalapit na tagapayong sina Robert McNamara. gayundin ang inilikas na kaalyadong mga 50. Sa halip tuloy na padikta at maging sunud-sunuran ang pambansang liderato sa makasariling interes ng likas na pakialamerong mga Amerikano. di nga kasi. tumakas pauwi kasama si Embahador Graham Martin at Frank Snepp ng CIA.

Hulyo 21. tumitindi na ang mga protesta upang palayasin ang mga Amerikano doon.Giyera nga ba o negosasyon? Kolum. Naniniwala silang ang kanilang bansa‘y ―isang bansang Arabong may walanghanggang misyon‖ batay sa ideyang isang bansa lamang ang iba‘t ibang bansang Arabo sa kabila ng pagkakahati-hati ayon sa kasalukuyan nitong kasaysayan. Kung susuriin ang naunang kasaysayan ng Iraq. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Nang itatag ni Michel Aflaq noong 1968 ang Partido Sosyalistang Ba‘ath makaraang ibagsak ang monarkiya sa pamamagitan ni Gen. Ninanasa rin nitong maibalik ang kadakilaan at luningning ng lumipas na mga imperyong Umayyad at Abbasid. samantalang wala namang makitang malinaw na mga ebidensiya hanggang ngayon sa Iraq. hindi papayag ang makabayang mga Iraqi na kontrolin ng sinumang dayuhan ang kanilang bansa kaya. ang sekularista at makabayang ideolohiya ang naging pangunahing gabay ng Iraq. Ordonez MALALAKI yata ang bituka ng mga tao sa Amerika kaya lamon kung sila‘y kumain. sinakop ang Iraq ni Shah Ismail ng Persia. ngayon pa lamang. Matapos ang unang bugso ng agresyon nito at pagsalaula sa soberanya ng Iraq. Noong 1508. santambak sa plato at sapat nang kainin ng tatlong tao sa nagdaralitang Pilipinas. Kalimitang mulang $8 hanggang $15 ang tanghalian o hapunan ng bawat isa sa isang ―buffet‖ na nakadadalawa o tatlong balik sila at itinatapon lamang ang sobrang pagkain kapag bundat na bundat na. Laging isinasangkalan ang pagdurog sa nakakukulili nang WMD (weapons of mass destruction) o mga sandatang lubusang mapamuksa. makontrol nito ang bilyun-bilyong dolyar na industriya ng langis sa Iraq. Halimbawa na lamang ang matagal na nitong pakikipag-iringan sa Persia — ngayo‘y Iran — dahil sa pagtatalo sa hangganan ng teritoryo. naglalaway na agad ito sa Syria at iba pang mga bansa sa Gitnang Silangan tulad na lamang ng Iran at Jordan. ngunit nabawi ni Sultan Salim I matapos ang labanan sa Jaldiran noong 1514. sa wakas. Muling sinakop ito ng Persia noong 1529 pero nabawi noong 1543 ng Ottomang Sultan . malinaw na isa ring tautauhang gobyerno ang gusto nitong pairalin sa Iraq upang pasunurin sa makasarili nitong mga interes — pampulitika man o pangkabuhayan — at. Abdul Karim Kasim. Gayon din ang kasibaan ng Amerika sa pagsasamantala nito sa ekonomiya ng maraming bansa sa loob ng ilang dekada. puspusan nitong isinusulong ang Balikatan — sa Sulu man o Mindoro o iba pang lugar — na agad namang sinasakmal at nilulunok ng papet na rehimen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. tigib iyon ng maraming pagsakop ngunit muli‘t muli ring pakikilaban upang mabawi sa kamay ng dayuhang puwersa. Tiyak. 2004 Kasib aan ng Amer ika June 30. Tinutugis din nito diumano ang sinasabing mga terorista kahit marami ang mga makabayan lamang at tumututol at lumalaban sa mapandambong na mga patakarang pangkabuhayan at pampulitika ng Amerika kaya. Gaya rin ng naunang mga papet na rehimeng minaniobra ng Amerika sa Pilipinas. sa ating bansa.

pansamantalang natigil ang labanan ng dalawang bansa ngunit sumiklab na naman noong 1890 hanggang ngayon. 2003 Amerika Nga yo n Ang R o ma No o n June 23. pinupuntirya na ring lamunin ang Syria at pinagbibintangan nang nag-iingat ng WMD at kumukupkop sa diumano‘y mga terorista kaya ―lalong papangit ang imahen ng Amerika kapag isa-isang tinarget ang mga bansang Arabo. Sa pamamagitan ng tratado ng Zuhab noong 1639. ―Lalong gugulo ang buong Gitnang Silangan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Conrad. Hindi pa nga nito ganap na kontrolado ang Iraq. o maging sa Europa. mukhang talagang mahirap mahadlangan ang kasibaan ng Amerika maging ng UN (United Nations). Nagaganap na ngayon at magpapatuloy ang paggamit ng makabayang mga Iraqi ng taktikang gerilya laban sa mapanakop na puwersang Amerikano-Ingles. . Mohammed Mossadegh at iluklok sa kapangyarihan ang tau-tauhan nitong si Shah Reza Pahlavi na pinatalsik nang malaon ng rebolusyong pinamunuan ni Ayatollah Ruhollah Khomeini. di-makatarungan at mapaminsalang agresyon ng Amerika sa alinmang bansang gusto nitong lamunin. makaraan ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Sa takbo ng mga pangyayari. Nang ilunsad ang UN sa Opera House sa San Francisco. kaya nananatililamang na instrumento ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika ang UN. upang magsilbing pinakamalaking bikig sa lalamunan ng Estados Unidos na tuluyang susupil sa kasibaan nito. Ordonez (Kolum) HINDI NA bago ang panghihimasok ng Estados Unidos sa soberanya o kasarinlan ng mga bansang gusto nitong pagsamantalahan — sa Asya man o Gitnang Silangan.‖ ayon kay Presidente Mubarak ng Ehipto. kontrolado naman ito ng Amerika magpahanggang ngayon dahil 25% ng trilyun-trilyong dolyar nitong pondo ang nanggagaling sa Estados Unidos. Abril 23. Pinalala pa ito ng CIA ng Amerika nang ibagsak sa Iran ang makabayang rehimen ni Dr. Kolum. Sa Pilipinas na lamang. kundi maging ang mga bansang nabibilang sa Third World. Batay sa mga nabanggit. Ayon nga kay Prof. California noong 1945 sa layuning maiwasan ang digmaan ng mga bansa. sa Amerika Latina man o Aprika.Sulaiman. lalong sumidhi ang pakikialam nito o panggugulo sa iba‘t ibang bansa maisulong lamang ang mapaghari-harian at mapandambong nitong mga interes. sekretaryo-heneral (dati) ng UN (United Nations). nagsimula ang garapal nitong pagsalaula sa kasarinlan ng bansa matapos ang kolonyalismong Kastila at. Ernest van den Haag ng Fordham University sa pakikipagdebate noong 1987 kay John P. Matapos ang tratado ng Amassia noong 1555 — na tumagal lamang ng 20 taon — muli itong pinagharian ng Persia at napalaya naman ni Sultan Mudrad IV noong 1638 matapos makuha ang Baghdad.‖ ayon naman kay Kofi Annan. matagal nang inutil ang UN na mahadlangan ang anumang di-makatao. hindi malayong magkaisa laban sa Amerika hindi lamang ang mga bansang Arabo. Sa kabilang banda. tiyak na mahihirapan nga ang Amerikang tuluyang pagharian ang Iraq.

Gaya ng Roma noon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. bukod sa paliparan.‖ Dahil sa ganitong mga bagay. nakararami ang maralita kaysa mayaman.‖ Sa ginagawang pagbabawas ngayon ng tropang Amerikano sa ibang kontinente. Binigyang-diin ni Schumpeter na pinalilitaw na laging legal ang hakbang ng Roma sa anuman nitong pananakop ng ibang mga teritoryo at hindi ito isang paladigmang bansang may militaristang oryentasyon. Laging sinuportahan ng Roma ang mayayaman laban sa mga maralita sa lahat ng dayuhang mga komunidad na napailalim sa impluwensiya nito. hindi natututo sa mga aral ng kasaysayan ang walang gulugod na mga lider ng bansa. batay sa kasaysayan. sapagkat lagi at sa lahat ng dako. pananatilihin naman nito sa Japan ang 47. naihambing na ni Joseph Schumpeter (Imperialism and Social Classes) noon pa mang 1919 ang Estados Unidos sa dating makapangyarihang imperyong Romano. sa Iran at Gitnang Silangan. Agosto 25. Pinauunlad din nito ang rampa ng eroplano sa Fort Magsaysay sa Nueva Ecija upang mabisang malunsaran ng panghakot na eroplanong C-130. Kagaya siya ngayon ng Roma noon. isasangkalan ng Amerikang ibinabahagi nito sa kanyang mga kaalyado — sa kapakanan ng mga ito diumano — ang kanyang modernong panggiyerang teknolohiya kahit. ang inhustisya. 2004 P asasalamat at P a ma maa la m June 19. Kung hindi man ang kapakanan ng Roma ang nasasangkot. sa Laos at Indonesia.000 tropang Amerikano doon at pinagsisikapang gawing baseng lohistikal ang Pilipinas. batay sa takbo ng mga pangyayari. Nasabi naman ni Arnold Toynbee (America and the World Revolution and Other Lectures) noong 1961 na: ―Ang Amerika ay lider ngayon ng pandaigdig na kilusang anti-rebolusyonaryo bilang pagtatanggol sa makasarili nitong mga interes. Kolum. una na sa Europa. sa katotohanan. Kung malinaw na imposibleng maipakana ang gayong interes — ano pa kundi ang idahilang ang pambansang karangalan ang nainsulto‖ o nakataya. sa Albania at Alemanya. napatunayan na nga ang pagiging katulad ng Estados Unidos ng Amerika sa Roma noon. maliwanag na nangyayari ngayon sa bansa ang sinabi noon ng dating Premier Paul Ramadier ng Pransiya: ―Sa bawat utang na nakukuha natin sa kanila (Amerika). Sabagay. lubhang kahinahinala tuloy ngayon ang hakbang ng Amerika na palitawing binabawasan nito ang kanyang tropang militar sa iba‘t ibang bahagi ng mundo. kung tutuusin. o sa Costa Rica at Guatemala. isinusulong lamang nito at pinangangalagaan ang anumang mapagsamantala‘t mapandambong nitong interes. matagal nang naging lunsaran ang Pilipinas ng mga puwersang panalakay ng Amerika. pangmilitar man o pangkultura. Tinawag ang mga base militar nito doon na ―Lily Pads‖ o ―Warm Bases‖ na kahit maliit at kakaunti ang tropa. at ang miserableng kalagayan ng higit na nakararaming mamamayan. dahil sa disimuladong mga baseng panalakay. Sa Gen. unti-unti namang nawawala ang ating kasarinlan. bumagsak din nang malaon ang makapangyarihang imperyong Romano. Nadamay na nga tayo sa pakikipaggiyera ng Amerika sa Japan dahil sa mga base militar niya dito noon pero. upang patuloy itong makapaghari-harian sa mga bansang kakaning-itik lamang nito. sa Clark sa Pampanga. at sa Subic sa Olongapo. batay sa mga ulat. Ang Amerika nga ngayon ang siyang Roma noon pero. hindi malayong madamay na naman ang bansa sa isang giyerang hindi nito giyera. Tingnan na lamang ang ginagawa nito ngayon sa Iraq o balik-suriin ang mga ginawa nito sa Korea at Vietnam. ―laging sinasabing nanganganib diumano o sinasalakay ang interes‖ ng Roma ―sa anumang sulok ng mundo. isinulong ng patakaran ng Roma ang hindi pagkakapantay-pantay. idinadahilang interes naman iyon ng mga kaalyado nito.Dahil sa katotohanang ito. Ayon sa kanya. Katunayan. lumilitaw namang nakabalatkayo nitong itinutuon sa Asya ang makapangyarihan nitong puwersa militar at mga kagamitang pandigma. at malinaw ang pagkakahawig. mag-iimbento ng mga kaalyado. Ordonez . samakatuwid. at. Sa kabilang banda. lalo na‘t pikit-matang nangangayupapa — gaya ng rehimen ngayon ni La Gloria — ang pambansang liderato sa anumang dikta ng Estados Unidos. pampulitika man o pang-ekonomiya. halimbawa‘y sa pinakialaman nitong giyera sibil sa Korea o sa Vietnam nang malaon at. Kahinahinala rin. nagtatayo diumano ang Amerika ng pantalan sa ilalim ng karagatan. mabisa namang magagamit sa pananalakay sa sinasabing mga terorista o sa mga bansang kakontra ng Amerika dahil sa makabago nitong teknolohiyang pandigma. Santos sa Mindanaw. iba‘t ibang mga pasilidades na panglohistika ang isinasagawa nito.‖ Sa maraming pagkakataon. At. o sa iba pang mga bansang malinaw na iniulat ni William Blum sa kanyang aklat na ―Rogue State. at kung walang mga kaalyado ang Roma. ang tuluy-tuloy na mga pagsasanay-militar ng tropang Amerikano-Pilipino sa iba‘t ibang lugar ng bansa dahil sa ipinalunok na VFA (Visiting Forces Agreement) sa pambansang liderato noon pa mang rehimeng Estrada.

walang lupa. palsipikado ang demokrasya‘t katarungan. isinulong ng mga nilaman ng Pinoy Weekly sa halos anim na taon ang pambansang kapakanan at interes ng uring patuloy na pinagsasamantalahan at binubusabos ng iilang naghahari-harian sa lipunan. bukod pa sa walang habas na pagtaas ng presyo ng langis kaya tuluy-tuloy ang pagtaas din ng mga bilihin at serbisyo – hindi maiwasang maging biktima rin ng naturang krisis ang diyaryong ito. ang isang lipunang mapayapa at maunlad. mapagmulat. makatao at demokratiko – hindi ang uri ng lipunan ngayong nagpapakabundat sa pawis at dugo ng sambayanan ang tiwaling mga opisyal ng pamahalaan. ang pambansang lideratong laging nagpapanggap na mga makabayan ngunit. mapagpalaya at progresibo. Anuman ang mangyari – tuluyan mang mawala sa sirkulasyon o muling mabuhay ang Pinoy Weekly – ipinaaabot nito ang walang hanggang pasasalamat at maalab na pagpupugay sa lahat ng mambabasang masugid na sumubaybay. mapanuri at makabayan nitong mga simulain. kulang sa kanin. gaya ng milyun-milyon ngayong mamamayang tuliro na‘t hindi na malaman kung paano pa mabubuhay sa bawat araw.(Editoryal) NANG isilang sa daigdig ng peryodismo ang Pinoy Weekly noong Agosto 7. dalirutin at suriin ang importanteng mga isyung kaugnay ng pambansang kapakanan – mulang pagpapakasangkapan ng walang gulugod na pambansang liderato sa mapandambong na dayuhang mga interes hanggang sa talamak na katiwalian sa burukrasya. sinikap nitong manuntunan sa landas ng katotohanan. maraming salamat at paalam muna. Sa madlang mambabasa. sa katotohanan. lalo na ang kasibaan sa kayamanan. Nakalulungkot man. hindi nangimi ang PW na ugatin. Naging kabalikat ang munting diyaryong ito ng mumunting mga pangarap at adhikain ng masang sambayanan – mga magsasaka‘t manggagawa o uring inilarawan ng isang makata na ―kulang sa pera. kulang sa damit. Gayunpaman. kahit tuloy ang Pinoy Weekly Online. Masagasaan man ang interes ng iilang naghahari-harian sa lipunan. 2002. sila pa ang bentador ng pambansang kapakanan dahil lamang sa masidhi nilang makasariling ambisyon at interes. muli. sa kapangyarihan ng mga nasa poder. Nanindigan ang peryodikong ito sa diwang makabayan. pansamantala munang ihihinto ang paglalathala nito. Editoryal. walang bahay. lalo na ang minimithing kaunlaran at hustisya sosyal. sa wakas. June 19. Tandisang isinatinig din nito ang matagal nang adhikain ng masang sambayanan na umiral. pribilehiyo at kapangyarihan. ngayon at noon pa man. tumangkilik. at nakiisa sa matapat. ipinababatid ng pamunuan ng peryodikong ito sa madlang mambabasa na matapos ang isyung ito. ang mga suwitik na kapitalista‘t asendero. 2008 . at ang iba pang nabibilang sa uring mapang-alipin at mapagsamantala. makatao. dahil sa matinding krisis pang-ekonomiyang umiiral ngayon sa bansa – bunga na rin unanguna ng balintuna‘t makadayuhang mga patakarang pangkabuhayan ng kasalukuyan at nagdaang mga rehimen. Sa maikling salita. walang-wala‖ – dahil lamang kontrolado ng iilang mapagsamantalang grupo ang pambansang pulitika‘t ekonomiya at tagahimod pa ng pundilyo ng mapambusabos na dayuhang mga interes. higit na masama. Naging kakabit ito ng pusod. mulang inhustisya ng uring mapagsamantala laban sa binubusabos na masang sambayanan hanggang sa pagkasugapa. patuloy pang sinisikil at sinasalaula ng mga diyus-diyosan ang sagrado‘t lehitimo nilang mga karapatang sibil lalo na kaugnay ng adhikain nilang magkaroon ng pambansang pagbabago sa ilalim ng nakasusukang pambansang kaayusang palsipikado ang kasarinlan at kalayaan. puso at isip ng uring maralitang patuloy na inginungudngod sa kahirapan at kaalipinan na. at pag-abuso.

#Tula KAY LUPIT ISIPIN ANG PAMAMAALAM alam kong matatapos ang lahat sa isang iglap lamang sa isang sandali ng pagkamulat madudurog na parang salamin ang ilusyon ng pagmamahal gayundin ang mapang-akit ng mga ngiti at titig at masuyong haplos sa bisig. kay lupit isipin ang pamamaalam dahil tiyak kong pagkatapos ng lahat dadalawin ako ng mga gunitang magpapakirot sa kaisipan at papaso sa kalamnan susundan akong lagi ng iyong anino sa mga lansangang niyapakan sa mga pook na naging kastilyo ng ating mga katawan paano nga ba mapag-aaralan ang paglimot kung sa bawat sandali ng pag-iisa parang tubig na bumubulwak ang mga alaala? ngunit maalaala mo pa kayo ako sa paglipas ng mga panahon lalo na kung mga dapithapong ang karimlan ay nagpapatindi sa pangungulila at ang kalungkutan ay singlamig . alam kong mapapawi ang lahat kagaya ng mga bakas ng paa sa buhanginan o saglit na pagguhit ng kidlat sa kalawakan.

At sumisilakbo ang aking dugo tumatawa ako sa pamamagitan ng mga matang . Ordonez Tulad mo minamahal ko ang pag-ibig.ng mga madaling-araw ng disyembre? maalaala mo pa kaya ako sa paglipas ng mga panahon sa iyong daigdig ng mga pangarap kahit malabo na ang mga larawan at banayad na nangalalaglag at humahalik sa lupa ang mga tuyong dahon ng gunita? maalaala mo pa kaya ang isang lumang balabal na kinailangan sa mga sandaling ang kaluluwa‘y nagiginaw sa pagmamahal? kung wala ka na at tuluyang ayaw na akong makita ano pa nga ba ang magagawa kundi yakapin ang pag-iisa at patuloy na asahang sa isang iglap na sandali ng buhay ay muli kang magdaraan kagaya ng musikang paulit-ulit na pinakikinggan kahit humihiwa sa puso at nagpapamanhid sa kaisipan… kay lupit isipin ang pamamaalam! T ULAD MO June 18. buhay. at halimuyak ng mga bagay. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang bughaw na tanawin ng mga araw ng Enero.

kondom at pasador. Bunga ng walang patumanggang paglobo ng presyo ng mga produktong petrolyo sa bansa dahil diumano sa pagtaas din ng presyo ng langis sa pandaigdigang merkado. . distribution. Nakaamba pa nga sa bansa ang muling dagdagpasahe. at idagdag pa ang buwis na ipinapataw ng gobyerno dito (12% VAT). na pinatataas pa – unang-una – ng kasuwapangan sa tubo ng mala-kartel na mga korporasyong kumukontrol sa industriya ng langis sa Pilipinas. tulad ng tinapay. dumarami ang trabaho. Ordonez HINDI na kayang linlangin o patuloy pang isakay sa tsubibo ng ilusyon ng mga tambolero‘t salamangkero ng Malakanyang ang masang sambayanan para pilit na papaniwalaing umaasenso ang kanilang buhay dahil umuunlad diumano ang ekonomiya ng bansa.584. ay para sa lahat. baboy at karne. subsidies. other charges). bukod pa sa kung anu-anong nakahihilong singil na ipinapapasan ng Meralco sa mga parukyano nito (generation. aabot iyon ng P5. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. hangal na lamang marahil ngayon o nangangarap nang dilat ang maniniwala sa katumpakan ng naturang buladas ng administrasyon. nababawasan ang paglaganap ng gutom at karalitaan at nasusugpo.nakakilala sa mga usbong ng luha. gamot. manok. Idagdag pa nga ang napakataas pa ring singil sa kuryente dahil na rin sa VAT. govt. higit sa lahat. hanggang sabon at mantika. taxes. system loss. Naniniwala akong maganda ang daigdig at ang tula.31 ang dapat lamang bayarang nakonsumong elektrisidad. universal charges.25 (higit sa doble) matapos idagdag ang naturang waring hinokus-pokus o sinalamangkang mga bayarin. ang tula ng bawat isa. kaya kung P2. pagmamahal. ang katiwalian sa pamahalaan. tanawin at tinapay. At hindi nagwawakas ang aking mga ugat sa aking katawan lamang kundi sa nagkakaisang dugo ng mga nakikibaka para sa buhay. mabubuting mga bagay.525. at maaaring umabot na ng P10 ang minimong singil. (salin kay Roque Dalton) Magka ka mo t La ma ng ng P uklo ? June 4. transmission. lalong hindi na katakatakang umalagwa naman ang halaga ng kung anu-anong produkto mulang bigas at gatas. Araw-araw mang ipalabas sa estasyon ng gobyerno sa telebisyon ang estupidong propagandang ―Ramdam na Ramdam‖ na ng ordinaryong mga mamamayan ang pag-unlad ng kanilang buhay sa ilalim ng naghaharing rehimen.

kung lulubha pa. sa asintos ng globalisasyong idinidikta ng mapandambong na interes ng imperyalistang mga bansang tulad na lamang ng Amerika. at ginigiyagis na ng matinding krisis pangkabuhayan ang milyun-milyong ordinaryong mamamayan at sukdulang naghihimagsik na ang . lalo na si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. isda. Ano naman. araw-araw.Sa kabilang banda. pabahay at iba pang serbisyong panlipunang lubhang kailangan ng mga mamamayan? O nakulimbat lamang ang malaking bahagi ng kinauukulang mga mandarambong sa burukrasya dahil. katiwalian sa burukrasya. manok at pangunahing mga pangangailangan.‖ napaulat kamakailan na marami na rin ang nagugutom dahil sa napakamahal nang presyo ng mga bilihin unang-una na ang bigas. P18-B sa langis lamang ang inaasahang makukulekta ng gobyerno ngayon dahil sa VAT. alang-alang sa pambansang kapakanan. at mga P113-B noong 2007. batay sa pagsusuri. nakalikom ito ng P76. dahil sa tumitinding krisis pang-ekonomiya sa bansa. ng P69 ang isang tangke ng LPG. at iba pa) na. Naiukol ba naman ng gobyerno ang naturang nakulektang buwis sa edukasyon. Sa Mindanaw na lamang na itinuturing pang ―basket ng pagkain. kredibilidad ni La Gloria. titiguk-tigok naman ang lalamunan – lalo na ngayon – ng milyun-milyong masang sambayanan at hindi matiyak. matagal nang dapat pinagsikapang ibasura na ng pambansang liderato ang batas sa deregulasyon ng industriya ng langis at puspusang isulong naman ang pagsasabansa o nasyonalisasyon nito. ang ginagawa ng pambansang liderato upang makahinga – kahit bahagya – ang sisinghap-singhap nang mga mamamayan sa gitna ng umiiral na matindi nang krisis pangkabuhayang sa kanila‘y sumasakal.Ang hirap nga. Ayon sa pagsusuri ng Kontra KulimVAT. lalo na sa kuryente at mga produktong petrolyo o langis. maanomalyang mga kontrata ng gobyerno. at mga P0. Habang nagpapakabundat sa nakukulekta namang VAT at iba pang buwisang mga hari-harian sa burukrasya at kinauukulang mga mandurugas at mangungulimbat sa pondo ng bayan. kalusugan. kung buhay pa sila kinabukasan dahil sa gutom at labis nang karalitaan. bukod pa sa krisis pampulitika (dayaan sa eleksiyon. ay magpapalala sa krisis pang-ekonomiyang ngumangatngat sa sinasabing Matatag na Republika? Sabi nga. kung ibabasura ang nasabing buwis. upang makahabol ang mga ito sa umaalagwang presyo ng mga bilihin at serbisyo? Higit pa nga nilang gugustuhin tuloy na paalila sa ibang bansa upang mabigyan ng desenteng buhay ang pamilya sa sariling bayang lumilitaw na malupit ang reyalidad nang mabuhay bilang tunay na mga tao sa isang lipunang hindi mabanaagan man lamang ni anino ng lantay na hustisya sosyal. tiyak. noong 2006. Batay nga sa hinihingi ng makabayang mga sektor ng lipunan. mababawasan ng P5 – P6 bawat litro ang presyo ng krudo at gasolina.72 bawat kwh (kilowatt-hour) ng kuryente. nakatali pa ang mga ito. mga 30% ng pambansang badyet ang nilalamon ng katiwalian taun-taon sa iba‘t ibang sangay ng pamahalaan? Dahil sa napakataas nang presyo ng pangunahing mga bilihin at serbisyo. gayundin ang iba pang mahalagang mga industriya. ano na ang limos na P20 bawat araw na dagdag sa sahod ng mga manggagawa sa pribadong sektor sa Kamaynilaan (P10 – P15 sa ibang rehiyon). marapat lamang na alisin muna ng gobyerno ang VAT. o 10% dagdag-suweldo sa mga kawani ng gobyerno. kung gayon.9-B kasama ang ibang produktong sakop ng VAT.

Victorino Mapa. Pinangalagaan ang oportunistang mga interes. at iba pang patuloy na itinuturing na mga ―makabayan‖ at nakabalandra pa nga magpahanggang ngayon ang mga pangalan sa mga kalye. gawin . gaya nina Pedro Paterno. tuwirang sinabi ng Kapampangang si Arellano: ―May bahagyang kakayahan ang ilan. magagawa pa kaya ng pambansang liderato na magkamot na lamang ng puklo at unahing atupagin ang pagkagahaman sa poder at kayamanan ipagkanulo man ang pambansang kapakanan? O hihintayin pa nilang malunod sila sa daluyong ng mga protesta? Editoryal.‖ Hindi nasiyahan sa mga pahayag lamang. kung maaari. 1898 sa balkonahe ng kanyang mansiyon sa Kawit. Ordonez MATAPOS ideklara ni Hen. nang tanungin ng Schurman Commission si Arellano kung kaya na ng mga Pilipinong magsarili at pamahalaan ang bansa. Kabite — makaraang makalaya sa kolonyalismong Kastila — at nang luminaw ang gahamang layunin ng Amerikang sakupin at pagsamantalahan ang Pilipinas. June 04. kinakailangang palawakin at gawing panlahat ang kaalaman sa salitang Ingles upang maangkin natin ang kanilang ugali at kabihasnan sapagkat ito lamang ang ating ganap na katubusan. halimbawa ang Pampanga. ang mga mamamayan ay may sapat na kaalamang magpalakad ng kanilang pamahalaan ngunit hanggang doon lamang. liwanag ng araw ay aking ipinalalagay na Amerikano.mga sikmura. humimod agad sa tumbong ng Amerika ang mga ilustradong nakapaligid at nang-uto kay Aguinaldo sa Kongreso ng Malolos. Benito Legarda. Sa kanilang mga pahayag sa Schurman Commission sa panahon ng pananakop ng mga Amerikano. Emilio Aguinaldo ang sinasabing kasarinlan ng bansa noong Hunyo 12. marami agad ang bumalimbing sa uring ilustrado‘t elitista. Cayetano Arellano. Macario Adriatico. nagtatag ng mga partidong lubos na kikilala sa kapangyarihan ng mga Amerikano at. sinabi naman ni Tavera: ―Pagkatatag ng Kapayapaan. Jose Luzurriaga.‖ Higit na nakasusuka ang sinabi ni Buencamino: ―Ako‘y isang Amerikano at lahat ng salapi ng Pilipinas sampu ng hangin.‖ Bilang pagsisipsip agad sa mga Amerikano. Florentino Torres. Felipe Buencamino. lubusan silang nakipagsabuwatan sa Pamahalaang Amerikano. Sa ilang lalawigan. hindi sila maaaring magsarili. sinalaula nila‘t ipinampunas ng paa at puwit ang dignidad ng mga Pilipino at walanghiyang ipinahayag ang labis na pamamanginoon agad sa dayuhang mananakop. Halimbawa. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. paaralan at pampublikong mga lugar. pinagtaksilan ang pambansang soberanya at naging garapalang Amerikanista. ipinagkanulo ang kapakanan ng masa. Pardo de Tavera. 2008 Mga Amerika nista ng T aksil sa B a yan May 30. lahat ng ating pagpupunyagi ay dapat iukol sa ating pagiging maka-Amerikano.

Justo Lukban. pribatisasyon. Joaquin Lara at iba pang ilustradong nagsipagtaksil sa masa ngunit. at iba pang maka-Amerikanong programang tuluyang lalamon sa pambansang ekonomiya at tuluyang maglulubog sa bansa sa malaganap na karalitaan. Leon Ma. Bell Trade Act. Partido Conservador at Asociacion de Paz na pinangunahan nina Pedro Paterno. Osmena at Roxas. Ordonez (Editoryal) . Nazario Constantino. B ahag An g B unto t Sa Sa b ah May 21. gaya nang iginigiit na noong panahon pa ni Erap. makapagpatakbo ng mga serbisyo publiko gaya ng tubig at kuryente. Malamang kaysa hindi. Hindi na tuloy katakataka. Macario Adriatico. gaya ng Parity Rights. mga kolehiyo at unibersidad. Pero. Lubusan mang mapinsala ang kapakanan ng bayan at ibenta man ang kinabukasan ng susunod pang mga henerasyon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. hindi natutulog ang kasaysayan at patuloy na isusumpa ng mulat.nang isa sa mga estado ng Estados Unidos ang Pilipinas. Felipe Buencamino. pahihintulutan ang kapitalistang mga Amerikano na makapagmay-ari dito ng mga lupain. buung-buong ipalalamon ng mga Amerikanista ang bansa sa mapambusabos na dayuhang interes. Maging sa sumunod na mga rehimen mulang kay Quirino hanggang kina Marcos. Gregorio Singian. nagkasunud-sunod ang mapaminsalang mga tratadong pabor lamang sa mga Amerikano. Enrique Barredo. Sa maikling salita. Sa rehimen ni Erap. Ito ang Partido Federal. transportasyon at telekomunikasyon. at makapagmay-ari din ng media. kontraktuwalisasyon. tuluyan nang ibenta ng mga Amerikanista ang pambansang soberanya at ipagahasang lubusan ang kabuhayang-bansa at. dinakila pa rin ng mga hindi mulat sa tunay na kasaysayan ng bansa bunga ng mga aklat pangkasaysayang sinulat ng mga historyador na nakukubabawan ng utak-kolonyal. Bush ng Amerika. liberalisasyon. Aquino at Ramos. na iaangkop lamang sa interes ng Amerika ang isinusulong na muling pagbabago sa Konstitusyon ng bansa o Cha-Cha. sa aba naming palagay. Minana ng sumunod na pambansang liderato ang pagiging Amerikanista. Rafael Palma. Guerrero. at iba pa. hitik ang kasaysayan ng bansa sa pagtatraydor ng mga lider-pulitiko sa tunay na pambansang kapakanan. Sa panahon lamang nina Quezon. makabayan at progresibong mga mamamayan ang mga Amerikanistang taksil sa bayan. at lohikal na isipin. Pascual Poblete. isinalaksak sa lalamunan ng sambayanan ang kontrobersiyal na VFA (Visiting Forces Agreement) na ginawang tuntungan ngayon ng mga pagsasanay-Balikatan dahil sa walang habas na suporta ni Presidente Gloria MacapagalArroyo sa bawat plataporma at teroristang pakana ni Presidente George W. Kasunduang Laurel-Langley. sa kabilang banda. agad na ipinalulunok sa sambayanan ng pambansang lideratong nakaugaliang maging palagiang tagahimod ng tumbong ng Estados Unidos ang mapandambong at mapang-aliping globalisasyon.

1963 sina Pres. Maaalaala. pero noong 1704. . Pres. noong 2002. katiwalian at balintunang mga patakarang pangkabuhayan at panlipunan ng kasalukuyang rehimen. Kung tutuusin. ginutom. Nang maluklok sa poder si Presidente Ferdinand E. Dekada ‘60 sa panunungkulan ng yumaong Presidente Diosdado Macapagal (ama ni La Gloria) nang isulong ng gobyerno ang paghahabol sa Sabah. Macapagal. Pero. Sukarno ng Indonesia at Ministrong Panlabas Tunku Abdul Rahman ng Malaysia at. Sabah. noong Enero 12. 1964 sina Macapagal at Rahman at napagkasunduang isampa sa World Court ang isyu ng Sabah. batay sa mga ulat. at nagpulong nga sa Maynila noong Hulyo 3 – Agosto 5. 1968. Abril 2008 pa nang sila‘y hulihin doon sakay ng F/V Princess na pag-aari ng isang Janet Policarpio ngunit. at ginahasa pa ang ilang kababaihan. pinagulong sa kubeta. sa kabilang banda. Dati itong pinamamahalaan ng Sultan ng Brunei.000 milya kuwadrado ang Sabah at 18 milya lamang ang layo sa Pilipinas gayong 1. noong nagdaang Biyernes (Mayo 15) na 24 na mangingisdang Pilipino ang dinakip ng mga awtoridad sa Kudat. Mindanaw at Arkipelago ng Sulu. kapabayaan. higit pa nilang ninanais na manatili doon kaysa sa sariling bansang napakailap ang oportunidad na matugunan nila ang pangunahing mga pangangailangan ng pamilya dahil na rin sa kainutilan. ipinagkaloob ng Sultan ng Brunei sa Sultan ng Sulu ang Hilagang Borneo o Sabah bilang pagtanaw ng utang na loob nang matulungan siya ng Sultan ng Sulu na masugpo ang rebelyon sa Brunei. Marcos. gayundin. sa sumunod na mga rehimen hanggang ngayon. Sa Sabah naninirahan ang karamihan sa mga Pilipinong nandayuhan sa Malaysia. Sa kulungan doon. hindi sila nandayuhan doon dahil.000 milya naman mula sa Kuala Lumpur. Sa kabila ng kasuklam-suklam na pangyayaring iyon. hanggang ngayon. Malaysia. pero hindi man lamang nagharap ng kaso laban sa Malaysia sa ICCJ (International Criminal Court of Justice) si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Ito ang bumubuo ng isang-ikaapat (1/4) na bahagi ng Karagatang Sulu at nag-uugnay sa mga isla pakanan mula Palawan hanggang Kanlurang Bisaya. batay sa malinaw na mga datos. sa Republika ng Pilipinas naman talaga ang teritoryo ng Sabah na tuluyang inangkin na ng Malaysia matapos itong lumaya sa mga Ingles. hindi pa malaman kung ano na ang nangyari sa kanila sa kamay ng mga Malaysian. gayundin ng mga nauna pa. binuhusan ng kumukulong tubig. sa Phnom Penh. ipinagpatuloy nito ang paghahabol sa Sabah kaya. dahil diumano sa ilegal na pangingisda sa sakop ng karagatan ng Malaysia. umastang nagpoprotesta. ipinalabas ni Rahman ang isang dokumentong naglalahad na ipagpapatuloy ang talakayan ng dalawang bansa tungkol dito. ibinasura na – at hindi man lamang nababanggit ng waring walang gulugod na pambansang liderato – ang naturang isyu? Nabahag ba ang kanilang buntot dahil kakaning-itik na lamang ang tingin ngayon ng Malaysia sa Pilipinas? May sukat na 29. bakit. nanggalaiti lamang ang pambansang liderato. Sa kabila ng mga kalupitang dinaranas nila. pinaghahagupit sila ng yantok ng mga pulis. Lubhang napapanahon na tuloy na seryosong harapin ng gobyerno ang paghahabol sa Sabah ngunit waring bahag ang buntot ng pambansang liderato na gawin ito.INIULAT ng Embahada ng Pilipinas sa Kuala Lumpur. parang mga hayop na pinagmalupitan ang mga Pilipinong ikinulong sa Malaysia at pinababalik sa Pilipinas bilang ilegal na mga dayuhan. Cambodia noong Pebrero 5-12.

25 – Okt.000 (Malaysian) na itinaas sa $5. Citizens‖ na pinagbatayan ng artikulo ng isang Matthew Sutherland sa London Observer. (Para sa detalyadong mga datos. Kung totoo man o pagbibiro lamang ang lumabas sa Internet. Higit pa ngang masama. 1946 – anim na araw matapos ibalik ng Amerika ang inagaw na kalayaan ng Pilipinas – iginiit na ng British Crown ang ganap nitong mga karapatan sa soberanya ng Hilagang Borneo o Sabah.S.300 nang malaon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ganap nang inangkin ng Malaysia – hanggang ngayon – ang Sabah. Set. pinarentahan ng Sultan ng Sulu kina Baron de Overbeck at Alfred Dent ang Sabah sa halagang $5. Nang itatag ng Ingles na negosyanteng si Dent ang British North Borneo Co. nangungulilala sa bansang napilitang layasan dahil sa napakasamang kalagayang pangkabuhayan at panlipunan bunga ng tiwaling gobyernong lumilitaw na instrumento lamang ng pagsasamantala at inhustisya ng mga kapitalista‘t asendero. ng bastardong mga pulitiko. mag-aasal-aso na lamang bang bahag ang buntot ng gobyerno ng Pilipinas. ng pambansang liderato ang hangganan ng teritoryo ng Pilipinas at aangkinin pa ang Spratlys o grupo ng mga islang tinawag na Kalayaan kung hindi man lamang ito makapagpakita ng pangil sa lehitimong isyu ng Sabah? O matapang lamang ito laban sa mulat. Nang inilipat naman noong 1946 ng British North Borneo Co. higit sa lahat. basahin ang ―Balik-tanaw sa Sabah. ang ilang Pilipinong mamamayang Amerikano na ngayon na nagpipilit na maging mas Amerikano kaysa tunay na mga Amerikano. 1. kapangyarihan at pribilehiyo. nagpalit ng pangalan ang naturang mga Pilipino nang maging mga mamamayan na ng Estados Unidos bago naganap ang Setyembre 11 pagkadurog ng Twin Towers sa New York. Nakasusuka naman. at mapagkalooban ng Karta Royal noong 1881.Noong 1878. sa British Crown ang lahat nitong karapatan at obligasyon sa Sabah. sa kabilang banda. sa isyu ng pagmamay-ari sa Sabah? Paano itatakda. lalo na si La Gloria. at ng ilang mga taong naglulublob sa impluwensiya. Batay sa nabanggit na malinaw na mga datos. makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan. at noong Hulyo 10. Malinaw na tandisan na nilang ikinahihiya ang pagiging Pilipino na kahit palitan pa ang kanilang . gayundin laban sa mga kritiko ng rehimen? Amerika nisas yo n Ni J ua n May 16. nagprotesta ang pamahalaang Espanya at gobyernong Olandes sa Bretanya ngunit binigyang-diin ng Bretanya na ―MANANATILI SA SULTAN NG SULU ANG PAGMAMAY-ARI SA SABAH‖ at tungkuling administratibo lamang ang gagampanan ng kompanya ni Dent. Ordonez (Kolum) NAKATUTUWANG makakita ng mga Pilipino — bagaman matagal nang mga mamamayan ng ibang mga bansa saanmang panig ng mundo — na hindi pa rin nakalilimot sa ugat ng kanilang lahi.‖ PINOY WEEKLY. matapos nitong pagkalooban ng kasarinlan ang Malaysia. 2002). may titulong ―Filipino Names = U. sa kabilang banda. sabik na sabik na makakita at makipag-usap sa sariling wika sa sinumang kalahi at.

Higit pang masama. sinalaula ng naturang mga Pinoy-Amerikano hindi lamang ang kanilang buong lahi kundi maging ang buo nilang pagkatao sa sinadya nilang pagpapalit ng pangalan upang maitago ang talagang pinagmulan. tagapunas ng mesa. tulad din marahil ng ginagawa ng mga militar ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa Mindanaw at Mindoro o sa iba pang panig ng nagdaralitang bansa laban sa mulat at nagpoprotestang uring maralita at kakaning-itik. kultura at kaugalian bunga ng napakatinding impluwensiya ng Amerika at pagiging labis na maka-Amerikano ng pambansang liderato. ―ikinulong ang mga Pilipino sa kumbento sa mahigit na 300 taon. Johnnie Walker ang Juanito Lumacad. Victoria Secret ang Victoria Malihim. biktima rin ng inhustisya‘t pagsasamantala ng uring naghahari. Ginger at Milky. Halimbawa. hinangaan namin si Svetlana Taraskova habang ilang umagang umiinom kami ng tsang vanilla sa Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria. Jay-Anne o Marie-Anne. Lovely. Bingbing. Ang iba‘y katunog daw ng ―doorbell‖ gaya ng Dingdong. nakahibangan din ang dinodobleng pangalan. nakakulong pa rin tayo magpahanggang ngayon sa ekonomiya man o pulitika. Tiger Woods ang Leon Mangubat. Sa obserbasyon nga ni Sutherland. Ang ilan sa kanyang angkan ay pinugutan ng ulo ng mga sundalo ng Tsar. Higit sa lahat. Sabagay. Honey. pinutol na nila ang anumang ugat na mag-uugnay sa dati nilang bansa — wika man. Remington Steel ang Remigio Batungbacal. kultura o kaugalian. Len-len. maging sa sariling bansa. Mai-mai.mga pangalan. Apple. naging Frank Porter ang Francisco Portero. gaya ng Precious. Nagbibiro man o hindi si Sutherland. Cathleen o Jocelyn. Let-let o Pekpek. Mga magsasaka‘t manggagawa ang kanyang mga ninuno. Kung sa panahon ng kolonyalismong Kastila. lumalangoy pa rin sa malalim niyang mga . ayon kay Sutherland (at sinadyang gawing katawatawa). Bagaman tulad siya ng maraming migranteng Pilipinong parang layak na ipinadpad ng hangin sa Amerika. kalayaan man o kasarinlan ng bansa sa poder ng Amerika. at hindi nga lamang sa pangalan kundi maging sa wika. Bingbong. hindi naman maikakaila ng kanilang mga mukha na sila‘y Pilipino. tinadtad ng mga punglo ang iba. tagatapon ng naupos na mga sigarilyo sa sinisera. Pinahihirapan naman ng iba ang baybay o ispeling tulad ng Jeanette o Suzette. maging sa sarili nating bayan. halimbawa‘y Jon-jon. Orange at Pepsi. Sa bagay na ito. Para hindi magtunog Pinoy. tuloy ang Amerikanisasyon ni Juan lalo na sa antas ng mayayaman at elitista. at marami pang mga pangalang lubusang ikahihiya ng isang tunay na Pilipino. 50 taon naman silang ikinulong sa Hollywood‖ sa panahon ng pananakop ng mga Amerikano. Serbidora siya roon. ikinararangal pa rin niya ang pagiging Ruso kahit malagim ang sinapit ng kanyang mga ninuno sa panahon ng paghahari ng mga Romanov — nina Tsar Nicholas at Tsarina Alexandra. naging George Bush ang Gregorio Madawag. Ben Hur ang Bienvenido Jurado. ngunit nakiisa sa mga kauri at nakilahok sa 1917 Rebolusyong Bolshevik doon. Roger Moore ang Rogelio Dagdagan. ayon na rin sa mananalaysay na si Stanley Karnow. Sugar. Tom Cruise ang Tomas Cruz. Tingting o Bongbong. Jay-jay. Kahit 22 taon na sa Estados Unidos. pinagulong na parang mga bola sa maniyebeng lansangan ng Moscow. itinatakwil na rin natin ang tatak-Pilipino at pinipilit ng bagong henerasyon na maging tunog-dayuhan ang kanilang mga pangalan. Dekada ‘80 nang itaboy ng hangin sa Amerika si Svetlana Taraskova sa pamamagitan ng isang tiyo na mamamayang Amerikano na.

o tuluyan nang alisin. batay sa pananaliksik kamakailan ng ADB (Asian Development Bank). ay hindi na rin makahahabol sa mabilis na pagtaas ng presyo ng pangunahing mga bilihin at serbisyo at. kung tutuusin. isda at baboy. hindi na rin nila kayang magpagamot at mapag-aral ang kanilang mga anak o matugunan man lamang. gayundin ang mga ―kickback‖ o kupit o pandurugas sa mga pagawaingbayan.000 mamamayan na. maaaring umabot ng $150 ang bawat bariles ng langis sa pandaigdigang pamilihan o baka maging $200 pa sa susunod na taon. ang pang-araw-araw na pangunahing mga pangangailangan.3 milyong Pilipino ang nadaragdag sa hukbo ng maralitang mga mamamayan sa Pilipinas. kung susuriin. ilang beses na bang nilimusan ng dagdagsahod ang karaniwang mga manggagawa? Itinaas nga ng gobyerno ng 10% ang suweldo ng mga empleyado ng pamahalaan – at sa Hulyo pa diumano ibibigay – na. mga 2. 160. Di gaya ni Svetlana Taraskova ang maraming Juan at Juana na ngayo‘y mga John at Jhoanna sa bituka ng Amerika. ang maanomalyang ―pork barrel‖ ng mga piranha sa pondo ng bayan.mata ang pangungulila sa pag-ulan ng niyebe sa matulaing mga lugar sa Rusya. manok. Ordonez (Editoryal) SA TUWING 10% ang itinataas ng presyo ng pagkain. ang matataas na opisyal lamang ng burukrasya na may malalaking suweldo ang higit na makikinabang sa bagay na ito. Ilang ulit na bang itinaas ang presyo ng mga produktong petrolyo sa bansa? Inaasahang muli‘t muling tataas pa nga ito kung tama ang hula ng Goldman Sachs – isang kompanya sa pagbabangko – na bago matapos ang 2008. Hindi lamang sila magpipisil ng sikmura kundi. Ilang beses na rin bang tumaas ang halaga ng bigas. Hinding-hindi siya nalamon ng Amerikanisasyon at malalim pa ring nakabaon sa puso niya‘t kamalayan ang kinagisnang wika. Bakit hindi ibigay ang inamag na‘t matagal nang hinihingi ng mga kawani ng gobyerno na dagdag na P3. 2003 Kasu wap an gan May 14. sardinas. Mayo 14. sa kabilang banda. ilang Mayo Uno na ba ang nagdaan na paulit-ulit na isinisigaw ng uring manggagawa ang hinihinging karagdagang P125 bawat araw sa kanilang minimong sahod? Patawing-tawing pa nga hanggang ngayon ang RWB (regional wage board) para magdesisyon sa bagay na ito at. higit na masama. kahit papaano. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. tradisyon at kultura. . gatas. ugali. elektrisidad at iba pang pambayang utilidades? Natural. ayon kay Hyun Son – ekonomista ng ADB – ang mapapabilang sa mga maralita. Sa kabila ng naghuhumindig na mukha ng karalitaan sa bansa.000 bawat buwan para sa lahat ng empleyado nito upang maiangat – kahit bahagya – ang antas ng pamumuhay ng ordinaryong mga kawani? Bakit hindi bawasan. tataas ang lahat – maliban sa mga unano‘t talagang bansot o pandak – kapag tumaas nang tumaas ang halaga ng langis. upang matugunan man lamang ito? Sa pribadong sektor. Sa bawat 10% pagtaas lamang sa presyo ng langis.

lumilitaw pa itongkasapakat at pumapabor sa mga kapitalista. hindi ang pagka-makatao. Editoryal W alanghi ya! May 7. hindi na balita – sa hinaharap – kung lalong mabansot ang pambansang ekonomiya at tuluyang lumubog sa kumunoy ng kahirapan at pagdaralita ang nakararaming mamamayang kumain-dili na lamang ngayon sa ilalim ng naghaharing rehimeng bentador ng pambansang kapakanan at kinabukasan. bukod sa nagkalat na iba pang mga kompanya ng negosyo. Lalo tuloy nagiging totoo ang sinabi ng pilosopo-manunulat na Pranses na si Honore de Balzac na ―sa likod ng napakalalaking kayamanan. di nga kasi. Ordonez . halimbawa na lamang. gayundin sa mulat. halimbawa na lamang ang idinikta nilang globalisasyon at liberalisasyon sa agrikultura na asal-aliping isinusulong at niyayakap pa ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at ng masusugid niyang basalyos. kalimitan. pampulitika man o pang-ekonomiya o maging pangkultura. kapag itinaas nila ang suweldo ng mga manggagawa. ng tatlong dambuhalang korporasyon ng langis sa bansa (Caltex. Bakit hindi suriin ng gobyerno ang limpak-limpak na tinutubo ng mga kompanyang ito taun-taon na. ang anumang pambansang krisis. lalo na ni La Gloria. lalo na sa Aprika at Asya. Sapagkat kasuwapangan sa tubo. at kasuwapangan naman sa limpak-limpak na tubo ng pribadong mga kompanya‘t korporasyon ang malinaw na nagtatakda sa buhay at kinabukasan ng uring manggagawang patuloy nainilulublob sa karalitaan. at lalong mawawalan diumano ng trabaho ang maraming mamamayan. Kasuwapangan din ng mayayaman at mauunlad na mga bansang kapitalista – tulad na lamang ng Amerika at Bretanya – ang nagtutulak sa karalitaan sa mahihina‘t atrasadong mga bansa. Ano nga ba kung maghirap nang maghirap ang bayan? Ano nga ba kung dumami nang dumami ang inginungudngod sa karalitaan?Walang mahalaga sa uring mapagsamantala. kundi ang patuloy silang mamunini‘t magpasasa sa anumang grasya ng kanilang kasuwapangan. Sa kabila ng mga kasalanan sa lipunan at masang sambayanan ng uring mapagsamantala dahil sa kanilang kasuwapangan – sa kayamanan man o kapangyarihan – nagagawa pa ng pambansang liderato. makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan na itinuturing pang mga ―kaaway‖ ng Estado. Shell at Petron) nito lamang 2006? Kasuwapangan nga sa pera ng bayan ng gobyernong pinaghaharian ng katiwalian. ang laging pangunahing batayan ng mga patakaran ng mga negosyante‘t kapitalista. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. naroroon din ang napakalalaking krimen‖ laban sa sambayanan. Sa pamamagitan nga ng mapandambong at mapambusabos na mga instrumentong pangkabuhayan ng imperyalistang mga bansa. na isisi sa ―media‖ at mga kritiko ng rehimen. nandaraya pa sa pagbabayad ng tunay na buwis? Magkano ang tinubo. hindi na nga katakataka kung laging idinadahilan nilang magsasara ang maraming kompanya.

kaysa naghuhumindig na reyalidad. lumilitaw na 93 na ang walang awang pinaslang. batay sa ulat ng grupong Karapatan. Sa kabila ng naturang mga pangyayari. Colombia at Sri Lanka bago ang Pilipinas. lalo na sa mga probinsiya. Una sa listahan ang Iraq. Tulad lamang iyon ng sinabi ni Sen. Rusya.‖ Ano. lalo na sa mga mamamahayag at mga miyembro ng makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan. Mabilis ngang ipinakahulugan ng mga tambolero ng Malakanyang na ―wala talagang ebidensiya‖ ang praseng ―walang direktang ebidensiya‖kaya ipinangalandakan agad nila na ―walang kasalanan‖ ang kanilang mga amo sa bagay na ito. Pero. Somalia. Allan Peter Cayetano na ―walang direktang ebidensiya‖ laban kay La Gloria at sa Unang Ginoo sa maalingasaw na $329-M nabugok na kontratang ZTENBN. upang hindi ibunyag ang sagradong mga katotohanan? . ang kongkretong hakbang ng gobyerno?May nahuli na ba? May naparusahan na ba? Sino sa mga biktima ang napagkalooban na ng hustisya? ―Dapat ikahiya ng anumang gobyerno. sabi nga. tagapamahalang direktor ng CPJ. Sierra Leone. Mula nang maibalik ang huwad na demokrasya sa bansa mataposmaibagsak ang diktadurang Marcos noong 1986. sa anumang paraan. ―may malaya‘t masiglang pamamahayag (press) ang Pilipinas.(Editoryal) NANG gunitain kamakailan ang Pandaigdig na Linggo ng Kalayaan sa Pamamahayag. ni Sekretaryo Romulo Neri – ang mga mamamahayag pa kaya ang hindi nito piliting sikilin ang kalayaan at mga karapatan. Bagaman. krimen at pulitika. at karaniwang kasangkot sa mga kasong ito ang mismong pulis at militar. halimbawa. sa kabilang banda. Bangladesh at Pakistan. Iba ang propaganda o pambobola. walang kongkreto at seryosong mga hakbang na ginagawa ang naghaharing rehimen upang lutasin ang nasabing mga kaso at. ibinunyag ng CPJ (Committee to Protect Journalists) na ika-6 ang Pilipinas sa mga bansang biktima ng mga pagpatay ang mga mamamahayag – komentarista man sa radyo o peryodista – ngunit. patuloy at paulit-ulit na biktima ng mga karahasan ang mga mamamahayag na nag-uulat tungkol sa katiwalian. 901 na ang pinatay at 180 na ang dinukot sa ilalim lamang ng rehimen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo.Pinakatanyag sa mga pinatay ang mga peryodistang sina Anna Politkovskaya ng Rusya. kung gayon. Nepal.‖ lalo na nga‘t inutil ang mga awtoridad na lutasin at wakasan ito. saka sumunod ang Afghanistan. ayon sa CPJ. sa halip. Mexico. hindi dahil pinalakpakan ang ulat ni Ermita ay nangangahulugan nang nalutas na ang mga kaso ng pampulitikang pagpatay. Sabi nga. Lalong hindi iyon nangangahulugang seryosong sinisikap ng gobyernong lutasin at wakasan ang naturang mga karahasan. ―ang gayong mga kaso. sa kabilang banda. Guillermo Bravo ng Colombia at Atwar Bahjat ng Iraq. wala halos nahuhuli at naparurusahang kriminal.‖ sabi nga ni Joel Simon. bukod pa sa mga pampulitikang pagdukot at pagpatay na. waring nasisiyahan na itong tambulin ang sariling dibdib at patuloy na ipagyabang ang palakpak na inani diumano ng ulat ni Kalihim Tagapagpaganap Eduardo Ermita kamakailan sa UNHRC (United Nations Human Rights Committee). kung nagagawa ng Malakanyang na susian ang bibig ng matataas pang opisyal ng gobyerno – tulad.

isa siyang pangunahing intelektuwal at eskolar ng kanyang panahon. Isinilang noong 1837 sa Vigan. 1872). malinaw din ang pagkakahawig ng wakas ng nabanggit na dalawang obra. Burgos.‖ ―Mare Magnum. ng mga sumusunod: ―Es Verdad Los Milagros. mga pagsalakay laban sa sangkatauhan. Jose Rizal. may mga linya at bahaging hindi maikakailang hinango niya mula sa mga akda ni Burgos. halimbawa. Dahil sa kanyang mga akda. laban sa lahat ng prinsipyong kinakatawan ng UN. Estelas de Sangre.‖ ―Filipinas. minabuti naming ialay sa kanyang alaala ang kolum na ito ngayon.‖ O talagang walanghiya na ang umiiral na rehimen? ALAY K AY P AD RE B URGOS April 30.‖ at marami pang iba. nagbalik sa Pilipinas upang maghiganti sa mga prayle.‖ nalathala noong 1869. ang binigyang-diin ni Sekretaryoi-Heneral Ban Ki-moon ng UN: ―Ang anumang mga pagsalakay sa kalayaan sa pamamahayag ay mga pagsalakay sa pandaigdig na mga batas.‖ ―Ritualets Idolatricos de la Santificacion. sina Melgar (pangunahing tauhan sa La Loba) at Simoun (pangunahing tauhan sa Fili) at. bukod dito.‖ ―La Lucha de la Religion Contra La Ciencia. Pangunahing naisalba ang ―La . at walang parangal na idinaos para sa kanya ang kinauukulang ahensiya ng gobyerno.Kaugnay ng patuloy at inaamag nang mga kaso ng pagpatay sa mga komentarista‘t peryodista – bukod pa nga sa nararagdagang mga biktima ng pampulitikang pagdukot at pagpatay sa mga miyembro at lider ng makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan – makabuluhan tuloy na itanim sa isip ng pambansang liderato (kung matino pa ang kaisipan ng mga ito at hindi alipin ng pansariling interes lalo na ng pagkasugapa sa kapangyarihan at kayamanan). Sa mga obra nga ni Rizal. Ordonez (Kolum) SAPAGKAT lumilitaw na wala man lamang nakaalaala na kapanganakan noong Pebrero 9 ni Padre Jose A. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. lalo na ang ―La Loba Negra. Enero 20. Hindi siya ipinabitay dahil sa pangyayaring iyon kundi kinainggitan siya ng mga prayle sapagkat siya ang kura paroko ng Katedral ng Maynila. Nakasulat si Burgos ng mga 44 na aklat na karamiha‘y naghahantad at tumututol sa pandurugas ng Simbahan noon gaya.‖ ―Los Conflictos de la Religion y El Estado. Pinag-initan siya dahil isinulong niya ang sekularisasyon at sinikap ngang ipabitay nang malaon sapagkat ibinunyag niya at mahigpit na tinuligsa ang pangunguwarta ng Simbahan Sa palagay namin. isa siya sa tatlong paring martir — sina Mariano Gomez at Jacinto Zamora ang dalawa pa — na ipinabitay ng mga Kastila dahil sadyang pinagbintangang kasapakat ng nag-alsang mga trabahador sa baradero (Cavite Mutiny. Ilokos Sur. Naging malaking inspirasyon nga ni Rizal si Burgos kaya inihandog niya ang ―El Filibusterismo‖ sa alaala ng tatlong paring martir kaya marahil parehong magaalahas na hindi malaman kung saan nanggaling. laban sa mismong kalayaan. naimpluwensiyahan niya nang husto ang kaisipan ni Gat.

1570).‖ Ayon kay Burgos. mga lihim na silid at iba pang pook sa loob ng palasyo ng Papa. ―Los Milagros Sanctii‖ ni Cuatro Fois Tulien (Baslo. nagkaroon ng isang kawanihang napakaayos. at malalaking krus na ginagamit sa pagpapalitaw ng mga bagay na kahanga-hanga gaya ng dugong artipisyal. ―Organum Milagrorum Orbis Catalicuom‖ ni Silvious Doane (Paris. 1703) — sinabi niya. Ang industriya o pangangalakal. tinig o boses. ayon sa kanya. at para sa luho. ang kanyang payo: ―mahalin nang higit sa lahat ang bayan at ihanda ang sarili sa higit pang madugong pakikibaka laban sa mapagpanggap na mga pulitikong ipinanganganak na parang lumot sa kapinsalaan at kahihiyan ng lipunan na ang tanging layunin sa buhay ay walang iba kundi ang kapakanang pansarili sa pawis at sakripisyo ng sambayanan. at iba‘t ibang artipisyal ding kilos ng katawan ng mga santo. pati ng isang lupon ng mga paring nag-aaral sa sistema ng pagpapalitaw ng mga milagro xxxxx para mapayaman ang Batikano xxxxx nagsisigamit ng isang mahabang listahan ng mga aparatong lihim na isinisilid sa loob at labas ng katawan ng mga santo. ―ay hawak lamang ng iilang malalaking negosyante. Maluwag na nalilikom ang salaping ninanais na makamit nang hindi na kailangang pagurin ang isip at bibig sa pananalangin sa misa at mag-akyat-manaog pa sa mga kumbento. natandaan niya na sinabi ng nabanggit na paring Kastila: ―Walang napakabuting negosyo gaya ng mga milagro. punung-puno ng di mabilang na katangi-tanging mga aparato. batay sa aklat ni Padre Leon Taxil. Pinag-aaralan nila araw-gabi ang pinakamahusay na paraan upang makuha ang salapi ng bayan. ang kimika.‖ .‖ Makabuluhan din. lalo na sa kasalukuyang henerasyon.‖ Nang makilala ni Burgos sa Maynila si Padre Miguel de Machuca na nanunungkulan sa isang otel malapit sa kuweba ng Birhen ng Monserrat.Loba Negra‖ kaya may mga sipi pa ngayon. na ―sa Batikano sa Roma. ngunit nakalulungkot na pahirapang makita sa mga aklatan ang marami niyang mga obra. ang parmasya. Espanya.‖ Binigyang-diin pa ni Burgos na batay sa aklat ni Lifenberg Layden. Pinamamahalaan ito ng matatalinong pari na iniuukol ang buong buhay sa pag-aaral at paglikha ng mga milagro. pati ng pamamaraan kung paano mapalalago ang kayamanan ng Simbahan at ng relihiyong Katolika Apostolika Romana.‖ 1566. Hinangaan namin si Burgos sapagkat siya marahil ang kaunaunahang Pilipinong nagtaguyod sa sosyalismo kontra sa mapang-aliping kapitalismo (nasa La Loba) na. kapritso at karangyaan ng mga paring may mga tiyang nagsisitaba dahil sa kasaganaan sa mga pagkain at masasarap na alak. at ikinamulat namin: ―ang mga milagro ay isang maliwanag na panlilinlang sa mga taong kapos sa pagmumuni at may sirang kaisipan. 1610) at ―Orbis Milagrorum Act‖ ni Sigismund Giancourt (Leipzig. nag-iimbento ng mga milagro ang Vatican: ―ang mga hiwaga ng Batikano ay isang kumpol na pananalaysay ng mga laboratoryo. 1568).‖ Batay sa mga pagsusuri ni Padre Burgos — sinangguni pa niya ang sumusunod na mga aklat: ―Los Milagros y Sus Variados Origenes‖ ni Joanes Marcellious (Lieja. Subalit kailangang gamitin ito ng Simbahang Katoliko para sa kanyang kayamanan. at ang talino ng tao ay para-parang nagtutulungan sa mga laboratoryo ng Batikano. ―Orbis Miraclii. pati ng luha.

nilagyan ng asin at ilang patak na tubig saka sinakluban ng maayos na peluka na. naragdagan na agad ito ng 12. Sa ganito ring proseso. IUD (intra-uterine device). milyun-milyong mamamayan ang masasadlak sa higit pang karalitaan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. lumulubha ang krisis sa pagkain. Ordonez (Kolum) KAHIT hindi ang pagdami ng populasyon ang pangunahing dahilan ng paglaganap ng karalitaan kundi.‖ sabi nga ng isang makata. mahigpit na tinututulan ng Simbahan at itinuturing nitong imoral ang artipisyal na ―birth control‖ o paggamit ng kondom. ayon sa pagsusuri. pildoras at iba pang panghadlang sa . kalusugan at edukasyon. Makatuwiran lamang na patuloy siyang parangalan ng sambayanang Pilipino bilang mapagmahal sa katotohanan at huwaran ng makabayan at progresibong kaisipan. lupa‘t pabahay. sa kabilang banda. mga 2. kaya tiyak na luluha iyon ng dugo at sasabihing milagro. higit sa lahat. ang tiwaling balangkas ng lipunang kontrolado lamang ng iilan ang pambansang ekonomiya‘t pulitika. Lumitaw na inuka ang loob ng ulo ni San Isidro. lubhang balintuna naman na. hinahaluan ng artipisyal na dugo ang asin. kulang sa pagkain. walang-wala. walang lupa. Samantalang ipinangalandakan ni Papa Benedict XVI sa kanyang pagdalaw sa Amerika kamakailan ang kapakanang panlipunan at kahalagahan ng mga karapatang pantao. gayong 76. binubutasan pa nang maliit ang gilid ng mga mata ng santo. di nga kasi. Lihim na binubuhat naman ng sakristan si San Vicente kung gabi. 2007. Batay sa datos ng NSO (National Statistics Office). walang bahay. kulang sa damit. kung gayon. Ibig sabihin. dinadala sa bukid at pinuputikan saka ibabalik sa altar upang makita ng mga nagsisimba kinaumagahan na nagmilagro nga ito. Ano.07 milyon sa loob lamang ng pitong taon at. umabot na ng 88.1% ang patuloy na madaragdag taun-taon kung hindi mahahadlangan ang mabilis na produksiyon ng sanggol sa bansa. magpahanggang ngayon.Sa mismong mga parokya noon sa Ilokos.57 milyon ang populasyon ng Pilipinas noong Agosto 1. Pebrero 11. Sapat na marahil ang mga nabanggit upang gunitain at papurihan si Padre Jose Apolonio Burgos. natuklasan ni Burgos na labis na pinagkakakitaan ng Simbahan ang mga santo — gaya nina San Vicente at San Isidro — dahil milagroso diumano. ang magiging resulta nito? Tiyak. at iba pang pangangailangan ng nakararaming miserableng mga mamamayan. mamamawis ang mukha sa kalaunan dahil sa init ng panahon. mahirap pa ring pasubaliang responsabilidad ng Simbahan na tumulong – sa pamamagitan ng pulpito at mga patakaran nito – sa pagkontrol sa mabilis na pagdami ng populasyon habang. 2007 Maghalel u ya Sa Kaitaas an April 23.5 milyon lamang ito noong 2000. ―kulang sa pera.

Eva Sabachi ng Marie Stopes International tungkol sa mga babaing Kosovar. lalo na‘t ang gumahasa sa kanila‘y mismong pumatay sa kanilang mga asawa at kapatid. pinahintulutan ng Vatican na uminom ng pildoras ang mga madre doon upang hindi mabuntis kung sakaling magahasa ngunit. ipahintulot na nito sa kanyang mga deboto ang artipisyal na ―birth control‖ upang mahadlangan ang mabilis na pagdami ng populasyon at paglaganap tuloy ng karalitaan. sa halip. Wala namang sinabing aborsiyon na ang paghadlang pa lamang sa pagbubuntis. IUD. hindi makatarungang ilaglag mula sa obaryo ng ina ang nabubuong sanggol kung bunga ng mataos na pagmamahalan. tinuligsa naman ni Monsignor Elio Sgreccia – tagapayo ng Papa noon – ang pag-inom din ng pildoras ng kababaihang Kosovar upang hindi mabuntis dahil ginagahasa ng mga sundalong Serbian. Sa naturang teksto. pildoras at iba pang panghadlang sa pagbubuntis para mahadlangan ang mabilis na pagdami ng populasyon. Maisusulong pa ng Simbahan. Noong dekada ‘60 nang kainitan ng giyera sibil sa dating Belgian Congo. Sagad nga hanggang langit ang pagtutol ng Simbahan sa aborsiyon o puwersahang paglalaglag sa nabubuong ―fetus‖ sa obaryo ng ina pero aborsiyon na ba ang hadlangan lamang na magtagpo ang semilya ng lalaki at itlog ng babae? O baka ang onanismo o pagsasalsal ay aborsiyon na rin sa makitid na pananaw ng Simbahan? Waring doble-kara tuloy ang paninindigan ng Simbahan sa bagay na ito. Alin nga ba ang higit na imoral at kasalanang mortal: ang paggamit ng kondom. sabi nga ni Dr.‖ Nabanggit nga lamang sa Bibliya ang aborsiyon sa Exodus 21:22-25 na napakalayo sa pakahulugan ngayon ng Simbahan at waring itinuturing na nitong aborsiyon na rin ang artipisyal na ―birth control‖ kaya tinututulan at tinututulan nito ang paggamit ng kondom. kung tutuusin. halimbawa‘y gaya ng nangyari diumano sa ina ni Noah at sa ina naman ni Jesus nang malaon? Natural. pildoras at mga katulad nito o ang pagpapahintulot na lumaganap ang karalitaan at gawing higit pang miserable ang pamumuhay ng nakararaming mamamayan? . Makatuwiran tuloy. sa digmaan ng Serbia at Kosovar. at lubhang napapanahon. ang sinasabi ni Papa Benedict XVI na kapakanang panlipunan. IUD. Ano nga ba ang pagkakaiba ng mga madre sa kababaihang Kosovar? O banal na espiritu lamang ang puwedeng bumuntis sa mga madre. na ibasura na ng Simbahan ang napakamoralista‘t panatikong paniniwala nito tungkol sa aborsiyon at. Pero kung produkto ng panggagahasa.pagbubuntis. ―pinakamasamang magagawa ng Vatican na payagang isilang ng mga babaing iyon ang bunga ng panggagahasa. noong dekada ‘90. parurusahan ang sinumang lalaking nanakit ng buntis na naging dahilan upang ito‘y makunan o malaglag ang ipinagbubuntis.

Batay sa pinakahuling mga datos. personal man o pambansa. unang-una na ang papalubha‘t lumalaganap na karalitaan. patuloy namang yumayaman ang Simbahan sa pawis at dugo ng milyunmilyon at mabilis na nararagdagan nitong mga deboto hindi lamang sa Pilipinas kundi sa buong mundo. pagpapabendisyon at pagdaraos ng pista para sa kinikilalang mga patron sa mga bayan-bayan sa buong kapuluan. sa panahon na lamang ni dating Presidente Joseph Estrada. hanggang ngayon. lagi‘t laging nananawagan ang pambansang liderato ng isang araw na pagdarasal sa tuwing tumitindi ang mga problema ng bansa. nagawa pa nga nitong magbayad ng $2 bilyon mula lamang noong 1950 sa mga biktima ng pagmomolestiyang seksuwal ng mga 4. idineklara pang pista opisyal ang Nobiyembre 13 bilang ―pambansang araw ng pagdarasal at pag-aayuno‖ sa paniniwalang malulutas sa pamamagitan ng mga panalangin ang naghambalang at grabeng problema ng bayan. Maaalaala.000 pari nito sa Amerika lamang. O talagang mapapalad ang mga maralita at mapasasakanila ang kaharian ng langit kaya tinututulan ng Simbahan ang artipisyal na ―birth control‖ at doble-kara. Hindi tuloy naming maiwasang maalaala si Juli ng ―El Filibusterismo‖ ni Rizal na nangailangan ng P500 upang matubos sa kamay ng mga tulisan ang amang si Kabesang Tales. dahil sa kayamanan nito. lumilitaw namang pinakamaralitang mga bansa ngayon sa mundo ang mga nahumaling sa bendisyon ng . ngunit P250 pa rin nga nang siya‘y magising.Sabagay. Matapos maibenta ang ilang alahas. mga $1 trilyon na ang yaman nito ngayon at. nakaugalian na ngang idulog sa kung sinu-sinong santa at santo ang anumang mga problema. DAS AL ANG S OLUSYO N. pagpapamisa. Ordonez (Kolum) HINDI namin maunawaan hanggang ngayon kung bakit matapos maibagsak ang diktadurang Marcos dahil nagmilagro diumano ang Birhen sa Edsa batay sa paniniwala ng mga nagmumumog ng agua bendita. Sa kabila ng debosyong ito sa kapangyarihan o bisa diumano ng mga dasal at ritwal ng Katolisismo. sa kabilang banda. nakalikom lamang siya ng P250 inilagay sa altar ng kanilang bahay. nagdasal nang nagdasal hanggang sa makatulog. ang paninindigan nito sa bagay na ito? Hindi bale na ngang dumami nang dumami sa mundo ang miserable ang buhay – sa punto ng Simbahan – basta‘t huwag kalilimutang maghaleluya sa kaitaasan. taimtim na ipinanalanging maging P500 iyon kinaumagahan. AN AK NG G ALUNG GO NG April 17. Dinaraan sa mga ritwal at seremonyas ang lahat na yata ng bagay kaya karaniwan na ang pagnonobena. pagpuprusisyon. Sabagay. sa mga bansang naduran ng Katolisismo. nag-aalmusal ng ostiya at nag-uunan ng Bibliya. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.

Isa iyong kahanga-hangang paghuhukom ng Diyos na umapaw sa lugar na iyon ang dugo ng mga hindi nananampalataya. at iba pang paraang nakapangingilabot isipin. kumilala‘t nagpahalaga sa nagagawa ng siyensiya at teknolohiya.‖ Pinakamalagim din sa kasaysayan ng Kristiyanismo ang panahon ng sinasabing Banal na Inkisisyon laban sa itinuturing na mga erehe o kalaban ng pananampalatayang Katoliko. Sabagay. lunurin. Katunayan. nang ilunsad ni Papa Urbano II ang Unang Krusada noong 1095 para agawin ang Lupang Banal sa kamay ng mga hindi Kristiyano. Ginawa . pugutan ng ulo. silaban. Kung tutuusin. sa halip. ang mga paniniwalang panrelihiyon ang nagbunsod pa ng karumaldumal na mga pagpatay at pag-iiringan ng maraming tao noon pa mang naunang mga sibilisasyon. kung bakit sa mga kulturang pinagharian ng relihiyon at mga pari. hindi monopolyo ng Katolisismo ang gayong mga kalupitan at hindi nagwakas sa panahon ng Lumang Tipan ang paghahandog ng buhay para masiyahan diumano ang mga diyus-diyosan. Sa panahon ng Inkisisyong Kastila noong mga huling taon ng 1400 sa ilalim nina Haring Ferdinand at Reyna Isabella. Sa panahon naman ng Inkisisyong Romano na nagsimula noong 1542. pinutulan ng ulo. Haught. Sa kabilang banda. nagpatuloy ang kagimbal-gimbal na mga pagpatay sa mga kalaban ng paniniwala ng Simbahan.Simbahan tulad na lamang ng Pilipinas sa Asya at ng maraming bansa sa Amerika Latina. Libu-libong erehe ang pinatay kabilang ang pilosopong si Giordano Bruno na nagsulong at nagtaguyod ng teoriya ni Copernicus na bilog ang mundo at umiikot sa paligid ng araw ang mga planeta. nakilala ang prayleng Dominikong si Tomas de Torquemada bilang simbulo ng kalupitang panrelihiyon sapagkat libu-libong mga biktima ang labis na pinahirapan at mga 2. ang pagdurog sa mga buto ng kasukasuan. ipinahintulot ni Papa Inocencio IV ang labis na pagpapahirap sa mga erehe.‖ Hanggang sa Ikaapat na Krusada. Nang mapasok ng mga Kristiyano ang Jerusalem. ayon sa mananalaysay na si Raymond ng Aguilers. ang pag-upo sa silyang puno ng nagbabagang mga pako. naging maunlad at industriyalisado ang mga bansang hindi nangunyapit sa mga teoriyang panrelihiyon ng Simbahan at. Hindi tuloy maunawaan ng makabagong kaisipan. balatan at patayin bilang alay sa pinaniniwalaan nilang mga diyos. isinigaw nila sa buong Europa na ―kagustuhan ng Diyos‖ iyon kaya libu-libong Hudyo at Muslim — kabilang ang mga bata — ang walang patumanggang pinatay. hinangad ni Papa Pablo III na burahin ang lahat ng impluwensiya ng Protestantismo sa Italya at lalong naghari ang lagim doon nang pumalit pa sa kanya si Papa Pablo V.000 pa ang sinilaban nang buhay. at iniuwi sa kanilang kampo ang mga ulong iyon at itinuring na ―kalugud-lugod na tanawin para sa mga anak ng Diyos. nagawa ng mga taong bigtihin ang kanilang mga anak. Noong 1252. Iba‘t ibang pamamaraan ang isinagawa gaya ng pagipit ng mga daliri sa gato hanggang sa pumulandit ang dugo. higit na masama. ―lampas tuhod ng mga kabayo ang bumahang dugo sa templo ni Solomon. ayon sa eskolar-manunulat na si James A. Sinilaban siya nang buhay sa Roma noong 1600.

amerika. amerika. amerika. ng Hindu at kultong Thuggee sa India. amerika. anak ng galunggong! Marso 17. hindi maikakailang patuloy ang pagsisiraan at pag-iiringan hindi lamang ng mga Katoliko at Iglesia ni Cristo. ng Ashanti sa Aprika. amerika sa puso ng isang puting kabayong sinasakyan ni kristo ang pasko. dahil sa paniniwalang panrelihiyon. nagpapatayan pa rin ang mga Katoliko at Protestante sa Hilagang Ireland. huwag mo nang kubabawan ang amerika latina nagdarasal ang guatemala at sa bolivia nagmumulto pa ang kaluluwa ni che guevarra huwag mo na ring tangkaing sipingan pa ang cuba . Dahil sa mga paniniwala‘t paninindigang panrelihiyon. sa bawat dapithapon naririnig ko ang kanyang panambitan tumatangis ang mga bulaklak ng vietnam sa pananawagan bumabangon si ho chi minh sa kanyang libingan. sa mga lipunang Mayan. ng Khond sa Bengal. ang mga Palestino at Israelitas. huwag mo nang gahasain ang vietnam huwag mo nang sipsipin ang kanyang suso nagnanaknak pa ang kanyang mga sugat at di pa natutuyo ang mga bakas ng dugong likha ng iyong mga pangil sa kanyang tiyan amerika. amerika. amerika. ng Bon sa Tibet. Batay sa mga nabanggit. kundi maging ng iba pang mga sektang panrelihiyon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. lumilitaw tuloy na isang kahangalang iasa sa mga relihiyon ang kalutasan ng grabe nang pambansang mga problema at isang hakbang na paurong ng pambansang liderato ang laging pananawagang magdasal at magdasal pa para diumano sa ikauunlad at ikapapayapa ng bansa. Ordonez (Tula) hanapin mo ang pasko. Amer i ka April 17. Sa ating bansa. Dasal ang solusyon. 2004 Merry C hrist mas. ang mga Kristiyano at Muslim sa maraming panig ng mundo.rin ito. Incan at Aztec sa Amerika Latina. ay wala sa naglalaway na bunganga ng isang lobo.

amerika. wakas mo‘y malapit na ihanda mo ang iyong kabaong at ililibing ka namin sa impiyerno. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. amerika. ang bayan ko‘y matagal nang nagdurusa sa kanyang kandugan nagpapaligaya ka. 16. 1970 P amb o b o la P a Rin April 16.ang balbas ni fidel castro ay puno ng mga alipato habang supa-supa niya ang kanyang malaki at nagbabagang tabako. putang ‗na. Ordonez . sa puso ng puting kabayong sinasakyan ni kristo tumatangis sina racquel at magdalena habang nag-uunahan ang mga bolang apoy tungo sa iyong mauseleo. aguinaldo. amerika. amerika. sakay. sa kagubatan ng aprika naglalamay ang mga buhay na kalansay at dumaramba ang nagdurugong anino ng isang patrice lumumba. amerika. amerika. wala ang pasko sa naglalaway na bunganga ng isang lobo hanapin mo ang pasko. del pilar at asedillo nagdaraos sila ng sariling kulto binabalaan kita. amerika. amerika. amerika. Dis. amerika. sa mga kabundukan at kabukiran naglalamay ang mga bonifacio. amerika. amerika. PILIPINO FREE PRESS. amerika. matagal mo nang hinihindot ang aprika maawa ka ang kanyang itim at kulot na kulot na bulbol ay huwag mong gawing peluka ng iyong mga aso alalahanin mo. huwag mong gawing unan ng iyong mga alila ang kanyang kayumangging hita kabahan ka.

pambobola pa rin nga‘t . sa ulat ni Kalihim Tagapagpaganap Eduardo Ermita sa UNHRC (United Nations Human Rights Council). kung pagbabatayan ang nandudumilat na reyalidad. hindi patuloy na nasasalaula. Jovito Palparan at iba pang pulis at militar na isinasangkot sa gayong mga kaso? Paano na ang 12 peryodistang pinatay noong 2006 at 5 iba pa noong nagdaang taon? Kamakailan lamang. unang-una. Sa naturang mga kaso. maaari din namang pangangantiyaw at panunuya.3% GDP (gross domestic product) noong nagdaang taon hanggang sa kung anu-ano pang nangangalingasaw na mga isyu. lalo na kaugnay ng kampanya ng gobyerno laban sa rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA? Tiyak. pangalawa ang Pilipinas – una ang Iraq – sa pinakamapanganib na bansa sa mundo para sa mga mamamahayag. mulang 7. may dalawang uri ng palakpak: isa ang lubos na papuri dahil humahanga at naniniwala at. lalo na nga‘t patuloy ang paninikil nito at pandarahas sa lehitimong mga kilos-protesta kaugnay ng paghingi ng masang sambayanan ng tunay na pambansang pagbabago tungo sa isang mapayapa. mulang ―jueteng payola‖ at Jose Pidal hanggang ―Hello Garci‖ at ―fertilizer scam. hindi ang batas lamang ng uring mapagsamantala‘t naghahari-harian na walang labis na pinangangalagaan kundi ang pansariling mga interes at pagkadayukdok sa kapangyarihan. Makatotohanan nga ba ang iniulat doon ni Ermita upang hangaan at ipagbunyi ng naturang konseho? Paano na. nakasusulukasok ang larawan ng naghaharing rehimen kaugnay ng isyu sa mga karapatang pantao. pinalitaw niyang maayos na napangangalagaan.(Editoryal) TATAK na yata ng liderato ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang kahusayan sa pambobola at paglulubid ng kasinungalingan upang palitawing katotohanan. wala pa yatang mga pinaghihinalaang dinakip ang nahatulang nagkasala? O may nadakip nga bang kriminal at nakasuhan at naparusahan? Sa opinyon tuloy ng pandaigdig na mga organisasyon sa pamamahayag. Acabal ng Pilipino Newsmen ng Cavite ang binaril at napatay sa Pasig. halimbawa na lamang ang kaso ng isang Jonas Burgos? Paano na ang kaso ni retiradong Hen. at tiyak na nasuri ng UNHRC. ang mga karapatang pantao sa Pilipinas. ikalawa. isa na namang mamamahayag. ang mga nilalaman ng ulat noon ni Philip Alston. ―naramdaman naming para kaming nasa Cloud 9‖ nang marinig ang mga palakpak matapos niyang basahin ang sinalamangkang ulat. Sabagay. Kamakailan lamang. Kaugnay ng maulap na ulat ni Ermita sa UNHRC. maitatanong tuloy ang mga sumusunod: Ilan na ba ang nalutas sa napatalang 901 biktima ng pampulitikang mga pagpatay at 180 dinukot mula lamang nang maluklok sa poder noong 2001 si La Gloria. Sa takbo tuloy ng mga pangyayari. sa ngalan ng sagradong katotohanan at pambansang kapakanan. maunlad at demokratikong lipunang namamayani ang tunay na hustisya sosyal.‖ mulang maanomalyang mga transaksiyong Piatco at Venable LLP hanggang NorthRail at SouthRail. Masigabo ngang pinalakpakan ng UNHRC si Ermita kaya tuloy para siyang isang Arhat o Buddhistang narating ang ―nirvana‖ o lubos na kaluwalhatian. si Benefredo Y. lalo na ng FRWB (French Reporters Without Borders). kinatawan ng UN na ipinadala dito upang imbestigahan ang mga paglabag at pagsalaula sa mga karapatan at kalayaang sibil ng mamamayan. Sabi nga niya. mulang ZTE-NBN hanggang Spratley.

Ordonez (Tula — mula kay Otto Rene Castillo) Isang araw. lumaganap din ang rayot sa Bangladesh at Ehipto nang dumami nang dumami ang mga nagugutom dahil sa kakulangan ng pagkain. hindi lamang sa mga 80 parokya ng Simbahan at 400 palengke ng Kamaynilaan. unanguna. ng nagdaralitang masang sambayanan. tungkol sa krisis sa bigas. sa kabilang banda. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. mukhang mahihirapan nang pasinungalingan ng mga tambolero ng Malakanyang ang naghuhumindig na katotohanan. Tatanungin sila kung ano ang ginawa nila nang ang bansa‘y dahan-dahang naghihingalo tulad ng mahalimuyak na apoy munti at nag-iisa. at malinaw na itong nakikita sa humahabang mga pila ng maralitang mga mamamayan makabili lamang ng murang bigas mula sa NFA (National Food Authority).hinokus-pokus na mga datos ang ipinambubulag ng naghaharing rehimen sa opinyon publiko upang patuloy itong makapaglublob sa nakasusugapang kapangyarihan at nakababaliw na mga impluwensiya‘t pribilehiyo sa kapinsalaan. dahil sa tumitinding krisis sa bigas (kinakapos na ang suplay at tumataas ang presyo at kailangang bumili sa ibang bansa ng mga 2. bukod sa walang habas na pagsalaula sa mga karapatan at kalayaang sibil ng sambayanan at. Walang sinumang magtatanong tungkol sa kanilang mga damit mahahabang siesta makapananghalian walang sinumang magnanais malaman .2 milyong metriko tonelada). Sabi nga. sa halip. ang mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika ng aking bansa ay uuriratin ng masa ng aming sambayanan. O pambobola‘t pambobola pa rin – sa lahat ng antas ng pambansang kapamuhayan — ang lagi‘t laging patuloy na itutugon ng naghaharing rehimen sa nabanggit na sensitibong mga isyu? Pinatunayan na ng mga aral ng kasaysayan na hindi paulit-ulit na malilinlang ang namumulat na sambayanan. kundi sa iba pang panig ng bansa. Maaari ngang eksperto ang mga propagandista ng rehimen sa pagkakamada ng mga kasinungalingan pero. mahirap bolahin at utuin ang hungkag na mga sikmura at walang kinikilalang batas ang gutom. Makabubuti marahil para sa pambansang liderato na tigilan na ang paglulubid ng buhangin lalo na. Pinatalsik nga sa poder kamakailan lamang si Punong Ministro Jacques Edouard Alexis ng Haiti dahil sa naturang krisis na nagbunga ng mga kaguluhan at karahasan sa naturang bansa at. matapat at lubusang pangalagaan ang kapakanan ng mga mamamayan. hindi ang makasariling ambisyong pampulitika at bundat na bundat na nilang mga sikmura. Sa Mga Intelekt u wal Na W alang P akiala m Sa P ulitika April 15. gayundin.

tungkol sa mga inutil nilang pakikihamok sa ―ideya ng kawalan‖ walang sinumang magpapahalaga sa kanilang higit na mataas na pinag-aralang pinansiyal. Walang itatanong sa kanila tungkol sa walang saysay na mga pangangatwiran na iniluwal sa anino ng ganap na kasinungalingan. ng mga tortilla at itlog iyong nagsulsi ng kanilang mga damit iyong nagsipagmaneho ng kanilang mga kotse iyong nagtrabaho para sa kanila at itatanong nila: ―Ano ang ginawa ninyo nang magdusa ang mga maralita nang natupok sa sarili nila ang pagkamasuyo at buhay?‖ Mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika ng aking mahalimuyak na bansa hindi kayo makasasagot lalamunin ng buwitre ng katahimikan ang inyong bituka ngangatngatin ng inyong sariling pagdurusa ang inyong kaluluwa at mapipipi kayo dahil sa kahihiyan. ISANG M AGD AM AG N G KAW ALANG H ANGG AN . ngunit iyong araw-araw na nagsipaghatid ng kanilang tinapay at gatas. Sa araw na iyon darating ang karaniwang mga tao iyong di nagkaroon ng puwang sa mga aklat ng mga tula ng mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika. Hindi sila tatanungin tungkol sa mitolohiyang Griyego o tungkol sa pagkamuhi sa sarili kapag sa ubod ng kanilang sarili‘y may nagsisimulang mamatay dahil sa karuwagan.

Ordonez KAGABI. o matindi mang mga panunuligsa sa uring mapagsamantala at naghahari-harian sa bansa. sa dispalinghado naming pananaw. PILIPINO FREE PRESS. lorena. 1969 IMORAL N A LI P UNAN April 13. Ordonez (tula) lorena barros… sa bitak ng iyong utak. nakawakawak ang inuuod na bangkay ng paganismo habang sa iyong mga mata nagniningas ang kandila ng rebolusyon dumating ka sa isang yungib sa disyerto taglay ang ilaw ng madaling-araw habang ang nagiginaw na mga anino sa dilim ay naghahabulan tungo sa kamatayan. . rebolusyon ang parang itak na susugat sa mga manhid na utak. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. at isang karuwagan o pagtakas sa katotohanan. parang ayaw na naming magsulat ni isang letra tungkol sa umiiral na nakasusulukasok na pambansang kalagayan habang. sa isang magdamag ng kawalanghanggan halikan mo. ang mga sikmurang nilalangaw dinggin mo ang sigaw ng batingaw habang nagbabanyuhay sa aking paanan ang ilang mumong kanin at inaamag na tinapay rebolusyon. Nob. 19. naisip naming matulog na lamang at huwag nang dalirutin ang nilulumot nang mga problemang panlipunan sapagkat. dumating akong nag-iisa at ulila akong lilisan sa pasigan ng kaluluwa sa isang magdamag ng kawalanghanggan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. taingang-kawali ang mga nasa poder at ayaw dinggin ang matagal nang idinaraing ng dayukdok na masang sambayanan. lorena. lorena. Bagaman mali.April 13. sa aking yungib sa disyerto. hindi na iyon magagamot ng mga paglalahad. sa kabilang banda.

pinauwi niya mula sa digmaan ang asawa . Nabuntis ang magkapatid at ipinanganak ng panganay si Moab at ng nakababata si Ben-am‘mi. Kay Mateo. ngunit waring lalong naligaw sa kagubatan ng mga ideya ang lumulutang at nalilito naming kaisipan. Bilang paghihigangti. isang masusing pag-aaral tungkol sa mga bahagi ng Bibliya na hitik sa mga tagpong seksuwal na itinuturing na kalaswaan at imoral ng nagbanal-banalang lipunan.Pinilit naming pumikit. gayong may higit na imoral na mga bagay. ang kanyang kapatid sa ama na si Tamar. Lavine. ay bunga rin ng relasyong seksuwal ng magkapamilya. tulad ng patuloy na pambubusabos ng iilang tao sa malawak na sektor ng sambayanan at patuloy namang pandarambong ng mga makapangyarihan sa salapi ng bayan. Higit kaming nanatiling gising nang mabasa namin kung paano nakiapid si Haring David at ipinapatay pa niya nang malaon — sa pamamagitan ng isang napakatusong pakana — ang asawa ng kanyang kalunya. anak ni Haring David. ang nakababata naman ang nakipagtalik kay Lot. Sa kagustuhang mapanatili ang kanilang lahi.Z. Lalo kaming hindi inantok nang muli naming pasadahan ang ―X-Rated Bible‖ ni Ben Edward Arkeley. Upang maaliw at mapayapa ang damdamin. Sa II Samuel 11:2-27. lalo kaming naguluhan at hindi matiyak kung alin ang paniniwalaan. dakilang lider diumano ng Israel. Maging si Moises. minabuti naming muling pahapyaw na basahin ang ―Gospel Fictions‖ ni Randel Helms at napagtuunan namin ng pansin ang mga kontradiksiyon sa mga ulat ni San Mateo at ni San Lukas tungkol sa pagkakapanganak kay Jesus. ang panganay ang sumiping at nakipagtalik sa kanya. Makikita rin ang relasyong seksuwal ng magkadugo sa Samuel 13:1-19 nang gahasain ni Amnon. Sa Exodus 6:20. Labis niya itong pinagnasaan hanggang sa makasiping at nang mabuntis. sinipingan at binuntis ni Amram ang kanyang tiyang si Joch‘ebed — kapatid ng kanyang ama — at naging mga anak nila sina Aaron at Moises. lalo na ang tungkol sa mga milagro. Sa Genesis 19:26-38. Naisip naming bulatlatin. at umuukilkil pa rin sa kaisipan ang maraming bagay na nagpapasulak ng dugo at nagtutulak sa sariling makisangkot — sa anumang paraan — sa mga proseso tungo sa tunay na pambansang pagbabago. Kay Lukas naman. nakita niya mula sa bubong ng kanyang palasyo ang naliligong si Bathsheba. kahit nabasa na noon. Noong unang gabing malasing si Lot. matapos gunawin ang Sodom at Gomorrah. pinatay ni Absalom — kapatid ni Tamar sa ama‘t ina — si Amnon. napagkasunduan ng kanyang mga anak na lasingin siya at sipingan. nasa Nazareth na sina Jose at Maria at nagpunta lamang sa Bethlehem nang malapit nang manganak si Maria. tulad din ng ipinangangalandakang mga programa at plataporma ng estado tungo diumano sa pambansang kaunlaran at katubusan. nanirahan sa isang kuweba si Lot kasama ang dalawa niyang anak na babae sa takot na magahasa ang mga iyon ng mga kalalakihan ng Zoar. Sa ikalawang gabi. ngunit ayaw haplusin ng antok ang aming kamalayan. ang dalawang libro sa pilosopiya: ang ―Tao Te Ching‖ ni Lao Tsu at ang ―From Socrates to Sartre‖ ni T. naninirahan na sa Bethlehem sina Jose at Maria hanggang ipanganak si Jesus at naglakbay nang malaon patungong Nazareth. Matapos naming suriin ang ilang pahina.

batay sa mga ibinunyag ng Time at Newsweek. ibinigay kay Saul ang balat ng mga titi.000 sa kanila ang may karelasyon at may mga anak pa nga sa labas ang iba. maituturing namang higit na imoral ang paglaganap ng karalitaan dahil sa walang patumanggang pagsasamantala at inhustisya ng iilang diyus-diyosan sa umiiral na lipunan. Nakatutuwa naman ang I Samuel 18:6-27 nang mandirigma pa si David sa panahon ni Haring Saul. katunayan nga. Nang mapatay ito. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Muntik na kaming mabaliw nang mabasa namin ang magulong ulat at mala-sarsuwelang imbestigasyon ng Senado tungkol sa multi-milyong pisong deposito ng isang Jose Pidal. Setyembre 10. ngunit nabuhay ang pangalawa — si Solomon na naging hari nang malaon at nagkaroon ng 700 asawa at 300 pang kabit. may mga anak sa labas. Ngunit hindi napatay si David at nagawa pa nitong tuliin ang 200 kalaban. Namatay ang una nilang anak. Nang makursunadahan ni David ang isang anak na dalaga ni Saul — si Michal — hininging dote ni Saul ang 100 balat ng titi ng mga Philistinong kalaban nila sa digmaan. Inisip na lamang naming kami‘y nasa ibang planeta upang makalimot at makatulog. Kung puno man ang Bibliya ng mga tagpong seksuwal — batay sa pagsusuri ni Arkeley — mulang pangangalunya at pakikipagtalik sa hayop o kadugo. Ilan sa . kaya nakuha naman niya si Michal. apat na taon lamang ang nakararaan. Lihim na kinainggitan ni Saul si David sapagkat higit na napabantog kaysa kanya sa buong Israel kaya hinangad niyang mapatay si David sa digmaan. hindi iilang pari ang lumitaw na may mga kulasisi o kabit. arsobispo man o kardinal o maging ang Papa sa Roma — sa mga eskandalong seksuwal. Lalo kami tuloy hindi nakatulog nang muling umukilkil sa isipan ang walang gulugod na pambansang liderato at mga bentador ng soberanya at ng kapakanang-bayan at ng kinabukasan ng susunod na henerasyon. # Kolum. nanggahasa o nagmolestiya ng lalaki man o babae.000 mga pari sa Pilipinas. ngunit inatasan niya ang kumander nito na italaga si Uriah sa unahan ng hukbo nang mapatay agad. Sa Amerika na lamang. mulang panggagahasa at prostitusyon. Ordonez HINDI na nakagugulat sa kasaysayan ng Simbahan at gaya na lamang ng paghihilamos at pagmumumog kung umaga ang masangkot ang mga alagad nito — pari man o obispo. inamin ng CBCP (Catholic Bishops Conference of the Philippines) na sa 6. Umalingasaw din sa mga parokya sa ating bansa ang gayong mga eskandalo at.nitong si Uriah upang mapagtakpan ang kanyang ginawa. hanggang eksibisyonismo o pagpapakita ng ari sa publiko. nanatili ito sa palasyo bilang isang matapat na mandirigma. mulang onanismo o pagsasalsal. mga 4. Sa halip na umuwi sa sariling bahay si Uriah upang makipagtalik kay Bathsheba. 2003 HUW AD N A K AB AN ALAN April 9. Napilitan si Haring David na pabalikin sa digmaan si Uriah. tuluyan nang kinasama ni David si Bathsheba.

Ibinenta naman ni Papa Benedict IX ang kanyang trono sa gustong humalili sa kanya sa halagang 1. Pagkatapos. si Cesare at ang kapatid niyang babaing si Lucrezia. Corinthians. itinatago sa loob ng abito o sutana ang makamundong pagnanasa habang nangangaral kung ano ang moral o imoral. onanismo o pagsasalsal. at iba pa — ay puno ng mga tagpong baka ituring na X-rated ng moralista‘t nagbabanal-banalang lipunan. Leviticus. awtor ng ―Holy Horrors. Labis na pinahirapan at ipinapatay ni Papa Urban VI ang kanyang mga kardinal at ipinagyabang pa ni Papa Innocent VIII ang ilehitimo niyang mga anak na pinagpasasa sa kayamanan ng Simbahan. Ibinigay ni Papa Juan XII sa kanyang kabit ang ibang kayamanan ng Simbahan. kasuwapangan at imoralidad ng Simbahan lalo na noong Edad Media. at pinamunuan ang isang hukbo sa pakikidigma. Ilokos Sur. Mike Velarde ng tropang El Shaddai. ng dating sekretarya ni Obispo Teodoro Bacani. naging laman ng mga diyaryo noon ang kasong panggagahasa ni Fr. bakit hindi pa nga pahintulutan ng Papa sa Roma na magsipag-asawa‘t makipagtalik ang kanyang mga alagad gayong tao rin naman sila at sinasabing napakahirap supilin ang mga pangangailangang seksuwal? Nagiging ipokrito tuloy ang mga ito. iniwan ang kani-kanilang parokya. inilarawan niya ang sumusunod: ―Pinamunuan ng Papa ang piging na inihandog ni Cesare sa Vatican. . at usap-usapan naman ngayon — totoo man o hindi — ang isinampang reklamo kay Papal Nuncio Antonio Franco. Matapos suhulan ang mga kardinal upang mahalal siya bilang Papa. Psalms. pati mga bata. Haught. Napatanyag naman sa kasaysayan ng pornograpiya bilang ―Ballet of the Chestnuts‖ ang ginawa ni Papa Alexander VI. sa simula‘y nakadamit at hubo‘t hubad na nang malaon. Nang kinatawan pa lamang ng Papa si Clement VIII.000 mamamayan ng Cesena. Naroroon ang eksena ng maramihang pagtatalik. Macario Apuya ng Vigan. Sa ―March of Folly‖ ni Barbara Tuchman.mga paring ito ang tumalikod na sa tungkulin. Hindi na namin nasundan ang resulta. Batay naman sa pananaliksik ni James A. pakikipagtalik sa hayop. Exodus. Kasangkot maging ang mga naging Papa sa kung anu-anong eskandalo.‖ matindi ang katiwalian. ipinapatay naman nito ang 8. pangangalunya o pakikiapid. Nilaspag naman ni Papa Benedict V ang isang dalagita at itinakas ang kayamanan ng Vatican.. Limampung mang-aaliw na babae ang nakipagsayaw sa panauhing mga lalaki matapos ang hapunan. Diumano. pinanggigilan at pinaghahalikan ni Bacani. eksibisyonismo. at hayagang nagsipagasawa. Pinatay ni Papa Boniface VII ang dalawang karibal sa trono at gayundin ang ginawa ni Sergius III sa dalawa niya ring kalaban. tagapayo ni Bro. at tinatawag na sodomy.500 libra ng ginto. kinatawan ng Vatican dito. binulag ang isa pa. niyakap siya. sina Cesare at Lucrezia Borgia. Sabagay. Ipinapatay ni Papa Boniface VIII ang bawat mamamayan ng Palestrina at ipinasunog ang buong siyudad. Jr. nagdaos ito ng piging sa loob ng Vatican kasama ang dalawang bastardong anak. maging ang sinasabing Banal na Bibliya — lalo na ang mga aklat ng Genesis. kinapon ang isang karibal. isinabog sa lapag ang mga kastanyas kasama ng mga kandelabra na pagapang na dinadampot ng mga babae habang nanonood ang Papa. Gaya ng mga basalyos ng ibang mga sektang panrelihiyon. Ecclesiastes.

ibinitin at sinilaban siya nang buhay. hinubaran siya ng abito.36% bawat taon habang. Ordonez (Kolum) Hindi namin maunawaan hanggang ngayon. eskandalo‘t imoralidad at kalupitan noon ng Simbahan kahit itago man sa loob ng mga abito. tumindi‘t nagkasunud-sunod ang mga protesta at paghingi ng reporma sa herarkiya ng Simbahan. Sa kasalukuyan. ang pagtutol ng mga lider ng Simbahan sa paggamit ng artipisyal na mga pamamaraan. ginamit pa itong pang-blackmail ng Simbahan sa mga pulitiko at nagbanta ang pangulo ng CBCP (Catholic Bishops Conference of the Philippines) — si Arsobispo Orlando Quevedo noon — na hindi iboboto sa darating na eleksiyon ang agresibong mga sumusuporta sa programa ng pamahalaan sa birth control. ibitin at sunugin nang buhay noong 1498. Pumutok ang matinding paghihimagsik laban sa Simbahan noong 1517 nang ipaskel ni Martin Luther sa pinto ng simbahan ng Wittenberg ang 95 pahina niyang tesis na masasabing ganap na nagluwal sa Repormasyon at nagpasiklab ng pagpapatayan ng mga Katoliko‘t Protestante hindi lamang sa Europa kundi maging sa iba pang panig ng mundo. Mabilis pa itong nadaragdagan ng 2. Noong mga taon ng 1100. Maging sa Italya na kuta ng Vatican. tinuligsa ni John Wycliffe. nakababahala na rin na halos 90 milyon na ang populasyon ng bansa at ika-14 na ito sa pinakamataong mga nasyon sa buong mundo. sa kabilang banda. Bagaman hindi ang pagdami ng populasyon ang pangunang dahilan ng matinding karalitaan kundi ang napakasamang balangkas ng lipunan na iilan ang kumokontrol sa pulitika at ekonomiya ng bansa. Lumaganap ang kanyang aral hanggang Czechoslavakia sa pamamagitan ng isang paring si John Hus na ipinakulong at ipinasunog ng mga awtoridad ng Simbahan. wisikan man ng agua bendita o tambakan ng ostiya upang hindi umalingasaw. upang masugpo ang mabilis na pagdami ng populasyon.Sumunod ang pakikipagtalik ng mga panauhin… may gantimpalang mamahaling sutlang tuniko o balabal ang sinumang lalaking pinakamaraming ulit na nakipagtalik sa mga babae. naging ―excommunicado‖ at nang hindi tumigil. IUD. ineksiyon at pildoras. gaya ng kondom. Kamakailan lamang. o ayaw ipaunawa sa amin ng mga anghel sa kalangitan at ng mga basalyos ni San Pedro sa lupa. Ito ang huwad na kabanalan.‖ Dahil sa mga nabanggit. Hunyo 18. tumitindi ang krisis pang- . pinangunahan naman ng paring si Girolamo Savoranola ang paghingi ng reporma hanggang ikulong siya. ang mga katiwalian ng Simbahan at itinakwil niya ang doktrinang dugo at katawan ni Kristo ang alak at ostiyang ginagamit sa misa. nagprotesta ang paring si Arnold ng Breccia. 2003 ALIN ANG I MOR AL? April 7. isang paring propesor. ipinatapon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Sa Inglatera naman noong 1300. hindi nga malayong maulit ang mga katiwalian.

na pinakamasamang magagawa ng Vatican sa naturang mga babae ang payagang isilang ng mga iyon ang bunga ng panggagahasa. at 80 araw naman kung babae. sinabi nga noon ni Dr. lalo na‘t ang gumahasa sa kanila‘y mismong pumatay sa kanilang mga asawa at kapatid. Noong dekada ‗60 nang kainitan ng giyera sibil sa dating Belgian Congo. aborsiyon na ba ang paggamit pa lamang ng kondom at IUD at ng katulad nito upang mahadlangan ang pagbubuntis? Lumilitaw ding doble-kara ang prinsipyo ng Simbahan sa bagay na ito. tinuligsa ni Monsignor Elio Segreccia — malapit na tagapayo ng Papa — ang pag-inom din ng kababaihang Kosovar ng mga pildoras upang hindi mabuntis dahil ginagahasa ng mga sundalong Serbian. pinahintulutan ng Vatican na uminom ng pildoras ang mga madre doon upang hindi mabuntis kung sakaling magahasa ngunit. lalo na nga ang sugpuin pa ang paglaganap ng karalitaan. Sa kabila nito. Ano ang pagkakaiba ng madre sa hindi madre? O baka ang madre‘y puwede lamang buntisin ng banal na espiritu. Natural.ekonomiya at inutil ang pamahalaang matugunan ang pangunahing mga pangangailangan ng napakaraming mamamayan. sa digmaan ng Serbia at Kosovar. nagsimulang mabago ang gayong paniniwala at pikit-matang tinanggap na tuwirang ipinagbabawal ng Bibliya ang aborsiyon nang magkaroon ng ibang pakahulugan ang isang teologong Carthaginian sa naturang teksto ng Exodus. isang organisasyong nagtataguyod sa birth control at nagbibigay-payo sa mga nag-aborsiyon. Iginiit ni Quintus Septimius Florens Tertullianus (A. gaya nang nangyari diumano sa ina ni Noah at sa ina rin ni Jesus? Kailan ba nagsimula ang sarado o panatikong paniniwala ng Simbahan laban sa birth control at aborsiyon? Sa Bibliya. pinaniwalaan maging ng Simbahan ang interpretasyong ito. Nang ipahayag pa noong 1869 ni Papa Pio !X na isang kasalanang mortal ang aborsiyon at binigyang-diin pa niya ang katawatawang doktrinang ―hindi nagkakamali‖ ang Papa. IUD at pildoras upang mahadlangan ang mabilis na pagdami ng populasyon na mauuwi sa higit na malaganap na karalitaan. Sa naturang teksto. lalong tumibay ang paniniwala ng mga basalyos ng Simbahan laban sa aborsiyon. gaya ng pag-iwas sa pagtatalik kung nasa panahon ng ovulation ang babae. 160-230) na may kaluluwa na ang fetus makaraan ang 40 araw kung lalaki. Eva Sabachi ng Marie Stopes International. . Pinalubha pa ang kamalian sa bagay na ito nang isalin sa Latin mula sa orihinal na Hebrew ang tekstong iyon ni Eusebius Hieronymus. bersikulo 22-25. gaya ng paniniwala ng Simbahan. parurusahan ang sinumang lalaking nanakit ng sinumang buntis na naging dahilan upang ito‘y makunan o malaglag ang ipinagbubuntis. nabanggit lamang ang aborsiyon sa Exodus 21. Sa paglipas ng mga taon. hindi dapat supilin at ilaglag ang fetus sa obaryo ng ina kung bunga ng mataos na pag-iibigan ngunit kung bunga. ng panggagahasa.D. masusunod pa rin ba ang diumano‘y laging tamang Papa sa Roma? Hindi rin kaya makatuwirang hadlangan ang pagbubuntis sa pamamagitan ng artipisyal na mga pamamaraan? Tungkol sa mga babaing Kosovar. Tanggapin nang imoral at kasalanang mortal. ang aborsiyon o paglalaglag ng fetus o nabubuong sanggol sa obaryo ng ina. Sa maraming dantaon. itinuring na eskolar ng Bibliya. noong dekada ‗90. sagad hanggang langit ang pagtutol ng Simbahan sa artipisyal na birth contol at sinasang-ayunan nito ang natural na pamamaraan. halimbawa. at itinuturing pa ngayon na aborsiyon na ang paggamit lamang ng kondom.

Sabi nga. Ordonez namumulaklak na ang cadena de amor sa lapidang lata ni ka pedrong magsasaka na pumanaw na ang plema‘y kasing pula ng gumamela sa bawat pagdahak kung umaga kulubot ang mukha‘t maalipunga ang paa. higit na imoral ang karalitaan kaysa birth control at aborsiyon at kasalanang mortal ng mga basalyos ng Simbahan ang hadlangan ang bagay na ito. Alin nga ba ang imoral: ang birth control at aborsiyon o ang pagsusulong ng karalitaan at pagpapayaman ng Simbahan sa pawis at dugo ng dayukdok na sambayanan? DUGO ANG I NI LULUH A NG MG A B ULAK LAK April 4. Sabagay. higit na dapat unahin ng Simbahan ang paglilinis nito sa sariling bakuran kaysa pagkondena sa birth control lalo na ngayong nabubulgar na nang husto ang patuloy na pagkakasangkot ng mga basalyos nito sa iba‘t ibang eskandalong seksuwal. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. kahit lumaganap nang lumaganap pa ang karalitaan dahil sa pagdami ng populasyon. nakaluhod ngayon ang araro sa silong ng bahay-kubo nagdarasal sa pilapil ang talahib at amorseko sa tarundon at tumana ay nalugmok ang pag-asa . kupasing pantalong maong polong pinaglaruan ng panahon at mga alaala ng abuhing kahapon ang kasama niyang ibinaon sa piling ng itim na daigdig ng palotsinang kabaong. katunayan nga. ilang gabi rin siyang pinaglamayan ng mga alitaptap sa punong akasya tinangisan ng uugud-ugod na kalabaw sa ugat ng punong mangga inalayan siya ng kapeng barako. yayaman at yayaman naman ang Simbahan at. ng galyetas at biskotso beninditahan ng sampagita‘t ilang-ilang at ng mga luha ng kandila ng kaalipinan.Sa aba naming palagay. mga isang trilyong dolyar na ang kabuuang yaman ngayon ng Vatican.

Mayo 14. Ordonez (Tula) nakita ko isang makulimlim na umaga ang anak kong si magdalena nakaupo sa ugat ng punong mangga tangan-tangan ang matigas na pandesal na walang palaman ni asukal.sa pagyao ni ka pedrong magsasaka agunyas sa karimlan ang awit ng mga maya hininga ng dapithapo‘y kasing sangsang ng pulbura mga buhay na kalansay sa bukiri‘y naglipana mga nota ng araro hinihimig ay plegarya. dugo ang iniluluha ng mga bulaklak sa bawat paghibik ng buong magdamag sa mga bukiring adhika‘y naglatak kalian itititik ng talim ng tabak sa dibdib ng lupa ang laying mailap? kalian aanihin ng lingkaw at karit ang laksang pangarap upang di dugo ang siyang iluha ng mga bulaklak? matagal nang naglalaba‘t naglalampaso ang anak na dalaga ni ka pedro sa mansiyon ng propiyetaryo! SUNDAY INQUIRER. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. 1989 P and esal Kay Magd alena April 3. bawat kagat ay kang ninanamnam habang nakatanghod .

sa kanyang paanan ang ilang pulang langgam. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Editoryal) PARANG HINIMAS saka binatukan ni Embahador Alistair MacDonald ng EU (European Union) ang administrasyon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa Kapihan sa Sulo Hotel kamakailan nang purihin niya muna ang ipinagyayabang ni La Gloria na 7. tinuligsa naman niya ang paglaganap ng karalitaan dito batay sa ipinalabas na datos ng NSCB (National Statistical Coordinating Board).3% ang pambansang ekonomiya noong nagdaang taon. ―kailangang pagsikapan ng gobyernong maisakatuparan ang mga layunin ng Millenium Development na ating pinagtibay para tiyak na mapagkalooban ng nararapat na serbisyo sa kalusugan at edukasyon at maging kabahagi sa pag-unlad ng ekonomiya ang pinakamahihirap na mga komunidad.‖ Gayunpaman. Umuunlad nga ba ang pambansang ekonomiya sa ilalim ng liderato ni La Gloria? Kung totoo ito. PUP. waring gusto naman niyang isumbat sa pambansang liderato kung bakit maraming mamamayan ang nagdaralita at nabubuhay sa wala pang $1 sa bawat araw.‖ Kailangan din. bakit lumalaganap pa ang karalitaan? Bakit tuluy-tuloy ang pandarayuhan – magpaalipin man – ng milyun-milyong manggagawang Pilipino kung gumaganda nga ang buhay sa Pilipinas? Bakit mga isang milyong Muslim sa Mindanaw ang umaasa sa donasyong pagkain ng ibang mga bansa (World Food Programme) upang makatawid-gutom sa araw-araw? Bakit. at kami‘y nagkatinginan siya‘y napangiti ako‘y napaluha at napatadyak sa matigas na lupa. (TRENDS.3% pagsulong diumano noong 2007 ng kabuuang produkto ng bansa o GDP (gross domestic product) at. Ayon nga kay MacDonald. miserable ang buhay sa . milyun-milyong Pilipino ang walang bahay at lupa. na lutasin ng pamahalaan ang mga pagdukot at pagpatay na pampulitika sa bansa na tumindi mula nang maluklok sa kapangyarihan noong 2001 si La Gloria. hanggang ngayon. sa kabilang banda. para sa masang sambayanan. tumaas pa ito mulang 30% at naging 33%. Sa datos ng NSCB. pagkatapos. sa kabuuan. walang trabaho. Binigyang-diin pa nga niya na lalong lumalaki ang agwat na naghihiwalay sa mayaman at sa maralita. ―kinikilala namin na pinakamahusay itong makroekonomikong nagawa sa loob ng 50 taon. at hindi mapagkalooban ng kinakailangang edukasyon ang mga anak? Bakit. sabi niya. Kahindik-hindik – kung totoo – na sumulong ng 7. Sa punto tuloy ni MacDonald. 1989) T sub ib o Ng P anlilinlan g April 2.

3% pagsulong ng GDP.‖ sabi niya. tanong niya. hindi tunay na larawan ng pambansang ekonomiya ang ipinipinta sa sambayanan ng naghaharing rehimen.sariling bayan. binigyang-diin niya. lalo ngayong patuloy ang pagtaas ng presyo ng langis at pangunahing mga bilihin unang-una na ang bigas? Ayon nga kay Felipe Medalla. hindi pagwawaldas!‖ at ―Patalsikin si Gloria. Kung totoong umuunlad ang ekonomiya. Sa maikling salita.6% lamang ang mararating na GDP ng bansa sa 2008. mga 5. sinalubong agad siya ng nagpoprotestang migranteng mga manggagawa na pawang nakaputing maskara at may nandudumilat na mga titik na: ―sinungaling. . ―Maraming mga dahilan upang pagdudahan ang mga datos na ibinibigay ngayon sa atin. Kung susuriin.3% pag-unlad ng ekonomiya at. di nga kasi.3% GDP noong nagdaang taon? O mahilig siyang magpunta sa Enchanted Kingdom sa Laguna at nakahiligan niyang sumakay sa tsubibo (ferris wheel) ng panlilinlang upang makapangunyapit lamang sa kapangyarihan? Hindi na tuloy katakataka na sa Grand Hyatt Hotel sa Hong Kong.5% lamang ito. ayon naman kay Cielito Habito. dating direktor heneral ng NEDA (National Economic Development Authority) at propesor ngayon ng ekonomiya sa Unibersidad ng Pilipinas. 5. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. dapat na tumaas pa kung talagang mabilis ang pagsulong ng pambansang ekonomiya. taliwas sa takbo ng kasaysayan ang ipinagyayabang ng rehimen na 7. ―waring isang kathang-isip na estadistika‖ ang sinasabing 7. Sa punto nga ng Global Source na nakabase sa New York. Marso 31-Abril 2 ngayon) – na nakamit ng bansa ang 7. pinakamababa ang naturang bilang na. Ordonez (Tula) sa dagat ng apoy ng mga bendita tayo‘y magmimisa… habang iniluluwa ang may lasong ostiya sa mga simbahan at mga kapilya ating itataas ang kalis na bungo at bubusan ng sariwang dugo ang santong rebulto at mukha ni kristo. sa opinyon nito. sa kabilang banda. ang binibilog ang ulo o inuutong masang sambayanan? Sa Dagat Ng Ap o y Ng M ga B end ita April 1. bakit 150.‖ at ―mamamatay-tao.‖ O talagang nasasarapan si La Gloria sa pagsakay sa tsubibo ng panlilinlang habang dayukdok naman at nagdaralita. dati ring direktor heneral ng NEDA. kung gayon. Saan.3% GDP. binigyang-diin niya. Salungat din sa reyalidad ang 7.000 trabaho lamang ang nalikha ng gobyerno noong 2007? Sa nakaraang mga taon.‖ may mga plakard pa ang iba na malinaw na nakasulat ang ―Bigas.‖ ―mandaraya. napulot ni La Gloria ang ipinagyayabang na datos – hanggang Hong Kong sa tatlong araw na 11th AIC (Asian Investment Conference. sa tingin ng Global Source.

sa dagat ng apoy ng mga bendita tayo‘y magmimisa… bendisyon ng tabak at koro ng bala himno ng pulbura‘t mga dinamita wawasaking lahat mga bartolina ng layang kinulong ng puting demonyo at magbabanyuhay lahing Pilipino. sa dagat ng apoy ng mga bendita bayaang ang bungo‘y mabiyak habang nagmimisa… isabog ang dugo at utak sa mga kalsada sa bukid at lungsod sa burol at bundok sa lupang binaog ng salot na krus ng ubaning santo at ng mga ganid sa mga kumbento.sa dagat ng apoy ng mga bendita tayo‘y magmimisa… pulpito natin ang puso ng masa bayaang magsermon tabak at pulbura papagkumpisalin lahat ng may sala piliting lumuhod ang pari at mongha pahaliking lahat sa paa ng indio himurin ang sugat ng mga anino. sa dagat ng apoy ng mga bendita titipunin natin namuong luha ng mga kandila… bawat estampita‘t mga kandelabra sa altar ng dusa butil ng rosaryo sa mga sakristiya mailbag na kalmen sa dibdib ng masa at bibliya ng pera ang ipambabala sa nalikhang kanyon ng pakikibaka. sa dagat ng apoy ng mga bendita dadasalin natin marahas na nota ng pakikibaka… di na tayo luluhod na muli .

Pater Patrum! inodoro‘y nagkumunyon. mea maxima culpa. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ako po‘y umiinom ng hinebra sa restawran ni San Da Wong sa Ermita. nang sa kanto‘y magdaan ang Santo Papa ako po‘y nasa kubeta… nagbebendita‘t nagdaraos ng sariling misa. Ave. mea culpa. P ater P atr um March 31. mea maxima culpa. Birheng Maria! ipanalangin ang anak mong nagkasala. Diyos Anak. Viva!Viva Il Papa! Hosanna in excelsis. Enero 25. mea culpa. 1970. mga Barabas naghaleluya. 27. ni hindi ko man lamang nakita ang tiara ng Santo Papa… nang magpunta siya sa Luneta at magmisa. Diyos Anak. Diyosa Espiritu Santa! ako po‘y huwag bulagin ng mga kalmen at estampita . Servus Servorum Dei nang iluwa ka ng Alitalia. patawarin anak mong nagkasala. nangumpisal pa sa poon. Ave.habang nagmimisa upang maglagablab ang mga bulaklak upang ang amiha‘y humalakhak upang ang talahib ay umindak at sa basbas ng ngitngit ng lintik iwawagayway natin ang nagdurugong bandila sa bawat dampa ng mga inalila bawat luha‘y magiging punglo ng paglaya! Sunday Inquirer. Diyos Ama. 1995 Ave. Giovanni Battista Montini. Ave. Diyosa Espiritu Santa. Ave. benedictus qui venit in nomine domini Diyos Ama. Nob. Mea culpa. Ordonez (Tula) Nang dumalaw sa bansa si Papa Pablo VI. Mea culpa. Ave.

Ave.habang ang kandila‘y bangkay na naagnas sa bawat kandelabra. sit jucunda. Pater Patrum! ako po‘y nagugutom… sitsiritsit alibangbang. bawat araw. sit decora… mag-antanda at magdasal. Diyos Ama. Ave. Diyos Ama. Diyosa Espiritu Santa! . Kahit ako po‘y di lumuhod sa Santo Papa nakita ko naman ang kanyang anghel de la guwardiya sa bote ng La Tondena… Michaelem Archangelum. Ave. Ave Maria! Quod in carnem transit panis. Ave. sit sonora. Ave. Diyos Anak.t kandelabra araro ko‘y nakapangaw sa tumana armalite ay umaawit sa Candaba. quod non vides. Santo Papa! Santo Papa! puto seko‘t puto maya… inuuod ang kumbento‘t mga mongha bawat santo‘y nakanganga sa isusubong ostiya. nakaamba kumikislap na espada sa plato ng espagheting Piccolinong may bendita ng ketsap Papa. Ave. salaginto‘t salagubang bawat oras. Pater Patrum kalyehon ko‘y inaagiw barungbarong at estero‘y nakatanghod sa kopita. mea maxima culpa! krusipiho at rosaryo‘y ipinanguya ko sa basura. animosa firmat fides. et vinum in sanguinem. Diyos Anak. Ave. Mea culpa. mea culpa. Diyosa Espiritu Santa! ipanalangin kaluluwa ng anak mong nagkasala. Ave. Ave Maria! ang pari‘y nagbibilang ng pilak sa sakristiya. quod non capis. kampana‘y kumakalembang Sit laus plena.

sa pamamagitan ng isang memorandum. walang habas naman ang pandarambong sa pera ng bayan sa napakatiwali na‘t umaalingasaw na burukrasya. noong Pebrero 27. sa kabilang banda. Santo Papa. 1970ve Gasgas Na ng B ulad as March 26. 2008. Lopez upang bumili sa ibang bansa ng 500. ang kaya nitong ibenta sa Pilipinas Tinatayang hanggang 4. Gaya lamang ito ng paulit-ulit na pangangalandakan ni La Gloria na ―patuloy na sumusulong ang ekonomiya at nababawasan ang karalitaan‖ sa kapuluan kaya. Dis. nananawagan na sa Malakanyang sina Sen. lamang — na tiyak na pipinsala sa agrikultura. Noon pa mang Pebrero 11. kung tutuusin. ngayon pa lamang. sabi ng mga opisyal nito. Sikmura nga ng publiko ang nirerendahan gayong sa kabilang banda. 9. ilang mandurugas lamang sa lipunan ang nakikinabang habang nananatiling may bulser (kanser sa bulsa) ang nakararaming masang sambayanan.5 milyong metriko tonelada ang aanihin lamang nito sa Abril. 50-M MT ang Indonesia at 6-M MT ang Thailand na. hindi kayang sumuporta sa kailangang bigas ng ibang mga bansa sa rehiyon. parang bagyong hindi maiiwasan ang krisis sa bigas na nakaamba sa bansa kaya. batay sa estadistika. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang utak ko‘y talahib na naglagablab at nagsayaw ang mga alitaptap! PILIPINO FREE PRESS. humingi na ng pahintulot mula sa Lupon ng NFA ang administrador nitong si Jessup P. natural. hanggang Hunyo. gawin na lamang itong kalahati. Batay naman sa dalawang dokumentong nakuha ng KMP (Kilusang Magbubukid ng Pilipinas) mula sa NFA (National Food Authority) at Kagawaran ng Agrikultura. kung sumulong man ang ekonomiya. sa ilalim ng kabisote niyang liderato at mailusyong diwa. Pampanga na ―hindi kukulangin sa bigas‖ ang bansa sa kabila ng pagbagsak ng pandaigdig nitong suplay at pagtaas ng presyo. Maliwanag naman. tuluy-tuloy diumano ang pambansang kaunlaran at maihahatid niya sa piling ng mauunlad at industriyalisadong mga bansa sa malapit na hinaharap ang kanyang Matatag na Republika. Mar Roxas at Loren Legarda na pag-aralan at paghandaan ito.000 metriko toneladang bigas at. Idagdag pa nga ang prediksiyon ng PAG-ASA na. Isang malaking kahangalang ipinayo pa nito tuloy kamakailan sa mga mamamayan na sa halip na isang tasang kanin ang kainin. limang bagyo ang inaasahang mananalasa sa bansa – bukod sa mga pagbaha sa Gitnang Luson na . naging 27% mulang 24% buhat noong 2003 hanggang 2006 ang maralitang mga pamilya sa bansa at. Ordonez (Editoryal) GARAPAL at matinding panlilinlang sa sambayanan ng umiiral na rehimen – at nakaugalian na ito – ang pahayag kamakailan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa Mabalacat. ipinaliwanag ni Sekretaryo Arthur Yap ng Agrikultura kay La Gloria ang hinaharap na kakulangan sa bigas ng mundo. Ano ngayon ang buladas at palabas ng Malakanyang na walang krisis sa bigas na nakaamba sa bansa? Una. itinigil na ng Vietnam ang eksportasyon ng bigas at isang milyong metriko tonelada na lamang.Kagabi.

at sensitibong problema ng bansa sa bigas – bukod sa nandudumilat. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Hindi nga lubusang malulutas ang paulit-ulit na krisis sa bigas sa pamamagitan ng paulit-ulit ding importasyon nito. na pag- aralang mabuti kung paano wastong magagamit ang mga lupain at. Ngayon pa nga lamang. Ngunit. Sikmura ng bayan – lalo na ng masang sambayanan – ang pangunahing nakataya dito. Panahon na ring buwaging ganap ang mapagsamantalang kartel ng bigas sa Binondo at. Sa ibang mga bansa.Paano. na krisis pampulitika‘t pang-ekonomiya – lubha ngang napakabalintunang nagkukubli pa rin ang mga makapangyarihan sa likod ng gasgas nang mga buladas o tandisang kasinungalingan sa halip na gumawa ng kongkretong mga hakbang upang puspusang makabayang harapin at lunasan ang pambansang mga problema. tapal-tapal lamang na parang ―bandaid‖ ang ginagawang solusyon ng Malakanyang sa problemang ito. Ayon nga kay Rep. dapat na ring ibasura ang pagpapahintulot sa dayuhang mga korporasyon na gamitin ang malalawak na lupain sa bansa. ayon sa mananalaysay na si Renato Constantino. Si Rizal At An g P amb an sang Kala yaan March 25. sa ating bansa. batay sa mga aral ng kasaysayan. baka kainin na nila maging si La Gloria at iba pang pinagpala‘t naghahari-harian sa lipunan. Sa katunayan. Sa kabila ng malinaw na reyalidad. ayon pa rin sa kanya. Rafael Mariano ng Anakpawis at pangulo ng KMP. Ordonez (Lathalain) MAGPAHANGGANG NGAYON. hanggang ngayon. kaya pa nilang mag-ilaw ng gasera o magtiis sa dilim ng gabi pero. ni George Washington ng Amerika. ayon sa kanya. ―ang ating pambansang bayani ay hindi naging puno ng rebolusyon. tumaas man nang tumaas ang presyo ng elektrisidad. pinagtatalunan pa ng mga eskolar kung nararapat kilalanin o hindi si Rizal bilang ating pambansang bayani. itinanghal na pambansang bayani ang mga naging lider ng kani-kanilang rebolusyon gaya. matutugunan ang pangangailangang bigas ng bansa? Batay sa pagsusuri. 120 kilong bigas – kung kumakain pa nang ayos at may ibibili pa – ang kunsumo ng isang Pilipino sa loob ng isang taon. iukol ang malaking bahagi para pagtamnan ng palay. ipinahihiwatig na ng mga senyales sa lipunan na lubhang maselan ang kinakaharap ng bansa na krisis sa bigas. walang kinikilalang batas ang hungkag na mga sikmura. Sabi nga. ni Ho Chi Minh ng Vietnam. Isa pa. kung gayon. higit sa lahat. lalo na ang hawak ng China. Nararapat lamang. ni Lenin ng Rusya. ipatupad ang tunay na reporma sa lupa para mapaunlad hindi lamang ang produksiyon ng palay kundi ang mismong miserableng buhay ng mga magsasaka at ng kani-kanilang pamilyang matagal nang itinanikala ng mga asendero‘t propiyetaryo ang buhay at kinabukasan sa ilalim ng mapambusabos na sistema. tumaas man nang tumaas ang presyo ng langis at pamasahe. Sabi nga. kaya pang maglakad ng ordinaryong mga mamamayan. ni Simon Bolivar ng Timog Amerika. halimbawa. itinakwil niya ang . Japan at Amerika. kapag sikmura na nila ang pinipilipit ng gutom. Hindi nga gasgas nang mga buladas ng naghaharing rehimen para lamang makapangunyapit sa kapangyarihan ang lunas sa krisis na itong kinakaharap ng bansa. kung maaari. at nina Sun Yat-sen at Mao Tse-tung ng Tsina.

tinutulan ko ito. 1892 at ipatapon sa Dapitan dahil sa pagkakatatag niya ng La Liga Filipina. kagaya ng gusto niyang mangyari sa kanyang mga nobelang Noli at Fili. at ipinakita ko na ang kilusang ito ay tiyak na hindi magtatagumpay.‖ Maaalaala. muling ipinadakip ng mga prayle at ng mga awtoridad na Kastila si Rizal. di maaasahan. hindi ko maiiwasan ang sumpain at isinusumpa ko itong himagsikang ito na itinuturing kong baligho. kinalaban ko ito. na ang mga reporma ay dapat magmula sa itaas. kusa kong inihandog hindi lamang ang aking mabuting pakikitungo kundi ang aking buhay at pati na rin ang aking pangalan upang ito‘y magamit sa anumang paraang makasusugpo sa paghihimagsik.‖ Bakit ganoon ang pahayag ni Rizal? Bakit hindi niya ikinatuwa na nagising na rin ang sambayanan. maaalaala rin na nagboluntaryo si Rizal na maging doktor ng hukbong Kastilang nakikidigma noon sa Cuba. Ano nga kaya ang ideya ni Rizal tungkol sa pambansang kalayaan? Kung tinutulan niya ang pagkakamit ng kalayaan sa pamamagitan ng rebolusyon. mahigpit na tinanggihan ni Rizal ang alok na iyon.Hindi ba sangayon si Rizal na kailangang makamit ang pambansang kalayaan sa pamamagitan ng himagsikan? O naniniwala kaya siya na hindi pa handa noon ang sambayanan? Nang sumiklab noong Agosto 23. at nang sadyain siya doon nang malaon ni Dr. Dahil sa ako‘y naniniwala na magdudulot lamang ito ng maraming kahirapan. Batay sa manipestong ipinalabas niya noong Disyembre 15. at walang katiyakan.rebolusyon. 1896. Sumulat din ako. at inuulit ko ito. 1896 ang himagsikan ng Katipunan sa pamumuno ni Andres Bonifacio. isang paninirang-puri sa ating mga Pilipino at inilalagay sa alinlangan ang lahat ng maaaring magtanggol sa ating layunin. ipinalagay ko na isang kapalaran ko kung sa kabila ng anumang pagpapakasakit ay mahadlangan ko naman itong mga walang kabuluhang kapahamakan. ano kaya ang ipinalalagay niyang tamang pamamaraan upang . at ang mga repormang magmumula sa ibaba ay nakakamit nang pabaluktot. Ngunit nang papunta na siya doon. Buong pusong kinahahabagan ko ang mga walang kabatiran na nalinlang upang sumanib sa kilusang ito. at naghimagsik na sa wakas upang putulin ang tanikala ng pagka-alipin sa ilalim ng kolonyalismong Kastila? O naniniwala kaya si Rizal. nang hulihin si Rizal noong Hulyo 6. At higit pa rito. sa pamamagitan ng nabanggit na manipesto. Pio Valenzuela upang himuking maging pandangal na tagapangulo ng Katipunan. na maililigtas niya ang kanyang sarili sa mga Kastila? Higit na maituturing natin siyang bayani kung inihandog niya ang kanyang sarili na maging doktor ng mga Katipunero kaysa maging manggagamot ng mga sundalong Kastilang nakikidigma noon sa Cuba. ―Sa ganitong paniniwala. malupit at binalak na lingid sa aking kaalaman. tinuligsa niya ang himagsikan at ang Katipunan. Ipinahayag niya: ―Sa simula pa lamang nang mapansin ko ang binabalak. Walang pasubali niyang tinutulan ang kilusan nina Bonifacio at ng mga Pilipinong nakibaka upang matamo ang pambansang kalayaan.Kinasusuklaman ko ang salaring pamamaraang ito at itinatatwa ko ang anumang pakikisali rito. nang ilunsad pa rin ang kilusang salungat sa aking payo.

hindi kagaya nina Bonifacio at Mabini na ang mga ideyang rebolusyonaryo ay salungat sa patakarang kolonyal ng Amerika. Benito Legarda. at sa salapi… at itinuturo sa mga bata sa pambayang paaralan sa lahat ng dako ng kapuluan na igalang siya na pinakadakila sa lahat ng mga bayaning Pilipino. Sapagkat binibigyang-diin ni Rizal sa kanyang mga akda ang kahalagahan ng edukasyon tungo sa ikapagkakaroon ng isang bansang malaya. gayundin ang marubdob niyang pagmamahal sa kanyang bayan at ang pagiging martir dahil sa pagmamahal na ito. Sa librong ―Between Two Empires‖ ni Theodore Friend. Emilio Aguinaldo sapagkat lubha raw mapanlaban. kung gayon. at Jose Luzurriaga. Batay sa naturang mga punto. inilagay ang kanyang larawan sa selyong karaniwang ginagamit sa kapuluan. bakit siya itinanghal na pambansang bayani? BAGAMAN hindi mapapasubalian ang mga dakilang katangian ni Rizal. magiging ganap na malaya kaya at nagsasarili . pinili si Rizal bilang huwarang bayani higit sa ibang katimpalak.Kinabibilangan ng tatlong ilustradong Pilipino ang naturang komisyon – sina Pardo de Tavera. ipinalabas ng Philippine Commission ang Batas Blg. Iginiit niya ang pagbabago mula sa loob sa pamamagitan ng propaganda. sinundan ito ng Batas Blg. Sinabi ni Forbes: ―Tunay na karapatdapat na kilanlin si Rizal bilang pambansang bayani ng bayang Pilipino.‖ Hindi pinili ng naturang komisyon si Hen. ang ideyang ito ni Rizal ang ginamit ng mga mananakop na Amerikano sa kanilang mga layuning kolonyal. Cameron Forbes. 345 na nagtadhanang maging pista opisyal ang Disyembre 30. masyado daw namang radikal si Andres Bonifacio.makamit noon ng Pilipinas ang kalayaan? Ang mga ideya kaya niya hinggil sa kalayaan ay angkop pa sa ating panahon? Kung hindi nga naging lider ng rebolusyon si Rizal. Batay sa kasaysayan. pangmadlang edukasyon at pagpukaw sa budhi ng bayan. at ang Batas Blg. araw ng kamatayan ni Rizal. 137 na nagtatadhanang ang Morong ay panganlang lalawigan ng Rizal. malinaw na isinulong nang husto ng mga Amerikano ang pagiging pambansang bayani ni Rizal. Idinagdag pa ni Forbes na ―si Rizal ay di kailanman nagtaguyod sa kasarinlan at hindi rin niya sinang-ayunan ang armadong pakikipaglaban sa pamahalaan. na gusto ng mga Amerikano na hindi marahas at kontra rebolusyon ang ating maging pambansang bayani. sinabi ni Taft: ―Kasama ang ilang pinunong Amerikano at ilang reaksiyonaryong Pilipino. lumilitaw na ang mga Amerikano ang nagproklama sa kanya upang maging pambansang bayani ng Pilipinas. Matapos ngang mapili si Rizal. maitatanong natin ngayon: Angkop pa kaya sa ating kasalukuyang panahon o lipunan ang mga ideya ni Rizal tungo sa kalayaan at kasarinlan? Kung susundan natin ang kanyang mga ideya. at lubha daw namang suwail si Apolinario Mabini. 243 na nagpahintulot na magkaroon ng pambansang abuluyan upang maipatayo ang monumento ni Rizal sa Luneta. Sa aklat namang ―The Philippine Island‖ ni W. iminungkahi noong 1901 ni Gobernador Heneral William Howard Taft sa Philippine Commission na kailangang humirang ng pambansang bayani ang ating bansa. Ipinagdiriwang ang araw ng kanyang kamatayan. Idinulot lahat ng pamahalaang Amerikano ang maaaring itulong sa pagpaparangal na ito. nang sakupin tayo ng mga Amerikano.‖ Malinaw.

sinabi ni Rizal: ―Mga kababayan. na talagang kailangan nang maghimagsik ang sambayanan upang putulin ang tanikala ng pagkaalipin ngunit. makikitang hindi ang paghiwalay ng Pilipinas sa kandungan ng Espanya ang kanilang hinihingi kundi mga reporma lamang sa pamamahala ng gobyernong Kastila sa Pilipinas. Naniniwala siya na ang kalayaan ay hindi isang pambansang karapatan kundi isang bagay na ipinagkakaloob sa karapat-dapat tulad ng medalya para sa mahusay na ugali. Ngunit ipinalalagay kong pangunahing batayan ang edukasyon ng mga mamamayan upang sa pamamagitan ng edukasyon at pagsisikap. maging probinsiya. at ninanasa ko pa rin ito.‖ Ganap na nilinaw ni Rizal ang tunggaliang ito ng paniniwala nina Elias at Ibarra tungkol sa kalayaan sa sinulat niyang manipesto noong Disyembre 15. ayon kay Elias. ng Espanya ang Pilipinas. kapag walang liwanag ay walang landas. nagbigay ako ng mga patunay higit kaninuman na pinakananasa ko ang kalayaan ng ating bansa. Hiniling nila na bigyang pagkakataong humawak ng mataas na puwesto sa gobyernong Kastila ang mga Pilipino. ―kung walang kalayaan ay walang liwanag.‖ Sa kabanata 50 ng nobela niyang Noli Me Tangere. del Pilar at ilan pang Pilipinong nasa Espanya noon. Nang hindi maibigay ang mga repormang nabanggit.‖ Ang kalayaan diumanong hinihingi ni Rizal.‖ Samakatuwid. Sinabi ni Ibarra: ―At kung ang madlang taong iyan ay makikita kong may sandata ay pipiling ako sa pamahalaan at sila‘y aking kakalabanin. ―isinumpa ni Rizal ang Rebolusyon sapagkat bilang isang ilustrado. Higit sa lahat. hinahanap ko ang kabutihan niya sa pamamagitan ng pagdunong. sapagkat di ko aariing bayan ang madlang taong iyan. ay ―yaong kalayaan lamang na kailangan ng piling uri upang umunlad ang kanilang kabuhayan at hindi inakala ni Rizal na ang pampulitikang kasarinlan ang siyang pangunahing kailangan bago natin makamit ang kalayaan. Marcelo H. marahil si Marcelo H. hindi kolonya. Hiniling nila na pagkalooban ng pantay na karapatan ang mga Pilipino kagaya ng mga karapatang pampulitika at pangkabuhayang tinatamasa noon ng mga Kastila sa Pilipinas. Ibig ko ang kanilang kabutihan. 1896. sa unti-unting pagkakasulong. ano ang nararapat namang gawin kaya ng sambayanang Pilipino? Ano nga ba ang ideya ni Rizal tungkol sa kalayaan? Ito ba‘y nangangahulugang isang bansang may kasarinlan? SA PANAHON ng Kilusang Propaganda na kinatawan nina Rizal.‖ Ngunit. maaaring ipinahiwatig ni Rizal ang pagtutol niya sa rebolusyon at pagbibigay-diin sa edukasyon para makamit ang kalayaan. batay sa isa niyang liham kay Andres Bonifacio. del Pilar lamang ang ganap na naniwala. ayon kay Renato Constantino. magkakaroon sila ng sariling personalidad at magiging karapat-dapat silang maging malaya. Lopez Jaena. kagaya ng pagiging kinatawan sa Cortes o Kongreso ng Espanya. kung maaari.ang ating bansa?At kung hindi na angkop ang kanyang mga ideya. ayon pa rin kay Constantino. likas niyang minaliit ang lakas at katalinuhan ng masa. Batay sa aklat na ―Pride of the Malay Race‖ ni Ramon Ozaeta. sa usapan nina Elias at Ibarra. gusto ni Rizal na magkaroon muna ng edukasyon ang mga mamamayan bago maging malaya at naniniwala siyang ang edukasyon at kalayaan ay dapat na laging magkaugnay kagaya ng kanyang sinabi sa sanaysay niyang ―Sobre la Indolencia de los Filipinos‖ na ―kung walang edukasyon at kalayaan na siyang . kaya‘t nagtayo ako ng paaralan.

gaya nang alam ng lahat. Katunayan. Hindi ako naniniwala na ikaw bilang isang malayang mamamayan ng Europa ay magnanais na pagpayuhan ang mabuti mong kaibigan na pagtiisan na lamang ang lahat at kumilos na kagaya ng isang taong duwag. inamin ni Simoun na nagkamali siyang udyukan ang bayang maghimagsik. Ferdinand Blumentritt. Lumilitaw tuloy na. at iba pang mga pinag-uusig. walang walanghanggan sa mundong ito. gayundin sina Kapitang Pablo at Kabesang Tales. lumilitaw na pinag-isipan din ni Rizal ang paggamit ng lakas para makamit ang kalayaan. sapagkat hindi mapapasubaliang katotohanan. kapag mamatamisin pa ng mga Pilipino ang mamatay kaysa pagtiisan pa ang kanilang mga kasawian at paghihirap. tinutulan at isinumpa ito ni Rizal batay nga sa manipesto niyang may petsang Disyembre 15. madudurog ang paniniil. Makikita sa Noli at Fili na pabor sina Elias at Simoun sa paghihimagsik. ipagkakaloob ng Diyos ang sandata. ipinahayag niya: ―Matitiyak ko sa iyo na hindi ko ninanais na makisangkot sa anumang binabalak na paghihimagsik na sa palagay ko‘y hindi pa napapanahon at lubhang mapanganib. kasakiman. sa kabila nito. sa pamamagitan ng pagmamahal sa katarungan. kundi dapat muna tayong maging karapat-dapat sa pamamagitan ng pagdakila sa katalinuhan ng tao. mawawasak ang mga diyus-diyosan. Guerrero. ako man kung gayon ay magpapanukalang gumamit ng marahas na pamamaraan.‖ Sa usapan naman nina Padre Florentino at Simoun sa huling kabanata ng El Filibusterismo. at sisikat ang kalayaan tulad ng unang bukang-liwayway. kasamaan. 1896? . ng isang taong walang katapangan.‖ Pero bakit nga nang sumiklab ang himagsikan ng Katipunan noong 1896. at kabilang na rito ang aming pagtitiis. 1896 sa kaibigan niyang eskolar na Austrian na si Dr. walang hakbang na magbubunga ng ninanasang resulta. katuwiran at kadakilaan sukdulang ibuwis ang ating buhay – at kung marating na ng bayan ang tugatog na ito. Parang wala pang tiwala noon si Rizal na magagampanan ng sambayanan ang mga tungkulin para sa kalayaan kaya maging sa kanyang mga akda. Ang Espanya ang dapat mamili: kapayapaan o pagkawasak. ang ibig kong sabihin ay kung wala nang nalalabing pag-asa kundi yakapin namin ang aming pagkawasak sa pamamagitan ng digmaan. ang tamang paraan upang makalaya ang bansa ay ang mga binigyang-diin ni Padre Florentino: ―Hindi ko sinasabi na ang ating kalayaan ay matatamo sa pamamagitan ng dulo ng espada sapagkat hindi makabuluhan ang papel na ginagampanan ng sandata sa pangkasalukuyang pangyayari. sa sulat ni Rizal na may petsang Hunyo 19. Gayunpaman. batay sa aklat na ―The First Filipino‖ ni Leon Ma. gayundin sa kanyang mga pamamaraan upang ilunsad ang rebolusyon. na kami‘y matiisin at mapagmahal sa kapayapaan… Ngunit may wakas ang lahat sa buhay na ito. sina Simoun at Basilio. Ngunit kung itinutulak kami ng pamahalaan tungo doon.lupa at araw ng isang tao.‖ Naniniwala marahil noon si Rizal na hindi pa handa ang bayan sa pagyakap sa kalayaan at hindi pa iyon ang takdang panahon para maghimagsik ang sambayanan. walang repormang posibleng maganap. nagtatalong lagi ang kanyang mga tauhan – halimbawa‘y sina Elias at Ibarra. gaya ng pagpapalaganap ng katiwalian. o sina Simoun at Padre Florentino – tungkol sa kung paano mapalalaya ang bansa. at pagbulok sa lipunan. sa punto ni Rizal.

Ipinahayag ni Rizal: ―… ipinapakahulugan ng marami na ang aking pariralang magkaroon ng kalayaan ay katumbas ng magkaroon ng kasarinlan. muling bubuksan at pauunlarin ang mga minahan. sa kanyang pinakamamahal na lupa ng araw at Perlas ng Silangan. isang kaluluwang natatakot sa rebolusyon pero. Manapa. Pransiya. Alemanya. ―maghihimagsik ang mga Pilipino at balang araw ay ganap naidedeklara ng Pilipinas ang kanyang paglaya‖ sa kamay ng Espanya. ang pangingisda at maritima. Si Rizal ay isang taong lagi nang naninimbang sa pagitan ng pangamba at pag-asa. at maaari namang magkaroon ng kasarinlan nang hindi malaya.‖ Makabuluhan din marahil na banggitin dito ang pananaw ni Rizal tungkol sa isang malayang Pilipinas.‖ Sinabi pa niyang ―malaya nating papasukin ang malawak na daan ng kaunlaran‖ at muling mabubuhay ang pagsasaka o agrikultura. ang kalakalan. at muling makakamit natin ang . Ang lahat ng kontradiksiyong ito ay nagkasanib-sanib sa kanyang mapangarapin at matulaing pag-ibig sa bayan. na sakupin tayo.Lagi kong ninanais ang kalayaan ng Pilipinas at ipinahahayag ko ang aking damdamin. Ang ibang nagpapatunay na ang sinabi ko ay kasarinlan ay pinauna ang kariton sa kabayo o nagsisinungaling. ang pagkakaiba ng kalayaan (freedom) at kasarinlan (independence) upang patunayan marahil sa mga awtoridad na Kastila na hindi ninais humiwalay at magsarili ng Pilipinas sa kandili ng Espanya sa pamamagitan ng rebolusyon.‖ At kapag malaya na tayo. Nakita rin niya na hindi nanaisin ng Inglatera. Ang nabanggit pa ngang liham ang ginamit ng kanyang tagapagtanggol at iniharap sa hukumang humatol sa kanya ng kamatayan. 1896. ninanasa niya iyon. Sinabi ni Unamuno: ―… sa palagay ko.Nilinaw pa nga ni Rizal sa kanyang liham na sinulat sa loob ng bilangguan. Ipinahayag niyang ―muli. Ito‘y dalawang magkaibang bagay. mahalaga tuloy banggitin ang obserbasyon ni Miguel de Unamuno. isang eskolar na Kastila na nakasabay ni Rizal sa Unibersidad Central de Madrid. sa kaibuturan ng kanyang sarili. magiging malaya tayong kagaya ng ibong nakawala sa hawla. isa siyang taong sa isang sandali ay nagtitiwala at hindi sa kanyang mga kababayan at kalahi. malinaw na nakita ni Rizal na kung hindi magbabago ng pamamahala ang gobyernong Kastila sa Pilipinas. sa kanyang nawalang Eden. ng pananalig at kawalang-tiwala. ―ang dakilang Amerikanong Republika‖ ang ―maaaring mangarap sakupin tayo balang araw. ang ating kalayaan ―ay buong tapang nating ipagtatanggol kahit sa pamamagitan ng dugo at pagpapakasakit. ngunit naniniwala ring wala silang sapat na kakayahan kapag iba naman ang kanyang tinitingnan. 1890. Maaaring maging malaya ang isang bayan nang hindi nagsasarili. na naniniwalang may ganap na kakayahan ang kanyang mga kababayan kapag tinitingnan niya ang kanyang sarili bilang isa sa kanilang kadugo. 1889 hanggang Pebrero 1. siya ay kapwa si Ibarra at si Elias. Sa kanyang sanaysay na ―Ang Pilipinas sa Darating na 100 Taon‖ na paputul-putol na nalathala sa La Solidaridad mulang Setyembre 30. kagaya ng bulaklak na bumubuka sa simoy ng hangin. hinggil sa katauhan ni Rizal. at ito ay higit na totoo kapag sila‘y nagtatalo. Sapagkat mismong si Rizal ay diwa ng pagsasalungatan.‖ Sa punto ng kalayaan at rebolusyon o tungkol sa pagsasalungatan ng kanyang mga tauhan sa dalawa niyang nobela ukol sa bagay na ito. may petsang Disyembre 12. at lalo na ng Holland.

Mulang pelikula hanggang pagkain at damit. malinaw na sa larangan na lamang ng edukasyon. gobyerno at komersiyo. ―Ang kanyang mga sinulat ay naging bahagi ng ating tradisyon ng protesta na sa wakas ay humantong sa himagsikan… bagaman.‖ Utang sa kanya ng kasalukuyang salinlahi ang pag-unlad ng pambansang pananaw at kamulatan at pagyabong ng nasyonalismo o damdaming makabayan. lumikha tayo ng mga Pilipinong Frank Sinatra.‖ Malinaw na ang ating sistemang pangkabuhayan at pampulitika. Sapagkat hindi pa tayo malaya at nagsasarili noon matapos sakupin ng mga Amerikano. mula nang agawin ng mga Amerikano ang tagumpay ng Rebolusyong 1896 dahil sa panlilinlang kay Heneral Aguinaldo nina Konsul Pratt at Wildman.Nanatili tuloy na kolonyal ang kasaysayan ng Pilipinas. ay nasa ilalim pa rin kapritso‘t bendisyon ng Amerika. dahil hindi lubos sapagkat itinakwil ni Rizal ang tunay na kasarinlan. ng pagpapataw ng bagong mga . isang tagumpay sa diwang panlahi. at Komodor George Dewey – batay sa mga ulat sa librong ―Little Brown Brother‖ ni Leon Wolffe at ―In Our Image‖ ni Stanley Karnow. ayon kay Karnow.‖ MAGPAHANGGANG NGAYON.‖ Bagaman hindi nakita ni Rizal na ang pampulitikang kasarinlan ang higit munang kailangan bago makamit ang kalayaan. namamalimos.‖ sabi ni Constantino. Elvis Presley. lumilitaw na hindi pa rin ―ganap na nagsasarili‖ ang ating bansa kahit sinasabing ―tayo‘y malaya. sa kabilang banda. nangungutang. o maging pangkultura at pang-edukasyon. lalo na‘t mula sa USA. Samantalang umunlad ang ibang mga bansa hindi sa pamamagitan ng wikang Ingles kundi sa pamamagitan ng paggamit sa sarili nilang wika sa anumang larangan ng kanilang kabuhayan. kinopya ito nang pira-piraso sa edukasyong Amerikano samantalang hindi naman angkop ang agrikultural na ekonomiya ng Pilipinas sa industriyalisadong ekonomiya ng Amerika. halimbawa. maituturing na ang kanyang iniwan ay isang tagumpay (lamang) sa larangan ng kamulatan. ―Bilang panlipunang kritiko at tagapagsiwalat ng pang-aapi. at muli nating tatamasahin at yayakapin ang kapayapaan. Sapilitang isinaksak sa utak ng mga Pilipino ang mga pagpapahalagang maka-Amerikano kaya naniwala tayo na ang anumang mula sa Amerika ay magaling kaysa anumang mga bagay sa Pilipinas.‖Maituturing nga siyang dakila sapagkat ―ang mga taong dakila ay yaong mga nakakaunawa ng kanilang panahon at ng tunay na pangangailangan ng madla.Itinuring nating bobo at hindi edukado ang sinumang hindi marunong ng wikang Ingles at nananatiling sa dayuhang wikang ito ang sistema ng ating edukasyon. labis nating pinahahalagahan ang anumang imported. Michael Jackson. nananatili pa rin tayong nakatanghod sa Amerika. Tom Jones. at marami pang iba. kaya maging sa kultura. Sa larangan ng ekonomiya. nagpipilit naman tayong pilipitin ang dila‘t utak araw-araw sa wikang Ingles.mga dakilang katangian na unti-unting namamatay. malaki ang kanyang naiambag sa tinatawag ni Constantino na ―pagsibol ng pambansang kamulatan. tinupad niya ang isang kahanga-hangang gawain. hindi naman maitatatwang sa pamamagitan ng kanyang mga akda. kaya patuloy nila tayong nadidiktahan bago pautangin o ―tulungan‖ at nagagawa nga ng IMF-World Bank na manduhan ang ating pamahalaan na sundin ang kanilang mga programang pangkabuhayan na nakapipinsala naman sa sambayanang Pilipino tulad.

Roxas at Osmena hanggang kina Marcos. nakakulong sa kawalangpag-asa… ―walang layunin. huwag maging industriyalisado. tulad ng pangarap ni Rizal. hindi katakatakang lumaganap ang disempleyo at tumindi ang karalitaan sa bansa at lalong maging busabos ang malaking bahagi ng sambayanan. maunlad at mapayapa? Marahil. hanggang ngayon. ay dapat na para sa lahat ng Pilipino. isang Amerikanong Hesuwita. ang umiral na lipunan – at patuloy pang umiiral – ay para lamang sa iilang piling grupo ng mga taong mapribilehiyo. Narito ang isang lupain ngpribilehiyo at ranggo – isang Republika na diumano‘y para sa pagkakapantay-pantay pero sinasalaula ng isang sistema ng pag-uuri-uri. laganap ang katiwalian sa pamahalaan. nasaan ang Pilipinas na pinangarap ni Rizal na malaya. ―60 pamilya lamang ang kumukontrol sa ekonomiya‖ ng bansa. maimpluwensiya‘t makapangyarihan.Narito ang isang lupaing sumasampalataya sa demokrasya ngunit pinatatakbo ng isang matibay na plutokrasya. Dahil sa mga nabanggit.‖ Idinagdag pa niya – at halos kapareho ngayon – na halos bangkarote ang katayuan ng bansa sa pananalapi. Narito ang lupaing ang kalayaan at ang biyaya nito ay totoo lamang para sa iilan at isang ilusyon o pangarap naman para sa nakararami. hindi pa natin nakikita ang tunay nating pagkalahi. Jr. Benigno Aquino. Sa maikling salita. Cory at Ramos. hanggang kina Erap at Gloria. Narito ang isang lupaing iilan ang labis na mayaman habang nananatiling lubos na nagdaralita ang masa. maliwanag na kailangan muna nilang paglingkuran ang interes ng Amerika bago ang kapakanan ng Pilipinas. hindi para sa iilan lamang. Ang mapait na kalagayang ito ay nailarawan na ng yumaong Sen. at hindi naman mukhang Kanluranin sa mata ng mga taga-Kanluran.buwis. ang ating . kaya nanlulupaypay ang mga Pilipino.‖ At batay naman sa kuwenta ni Padre John Doherty. hindi pagtataas sa suweldo ng mga manggagawa. ay higit ang pagmamahal sa kani-kanilang sarili. mula kina Quezon. walang matinong pagpaplanong pangkabuhayan. walang pagtitiwala sa sarili. Ayon nga kay Karnow.‖ Isinisi ni Ninoy ang lahat sa ating mga lider – tulad ng pambansang liderato ngayon – na ―nangangalandakan ng pagmamahal sa bayan ngunit. nang magtalumpati siya sa Amerika sa panahon ng paghahari sa bansa ng diktadurang Marcos: ―Ang Pilipinas ay isang lupain ng nakalilitong pagkakaiba. Malinaw na gusto ng Amerika na manatiling isang bansang agrikultural ang Pilipinas. mga manyikang de susing tagahimod ng pundilyo ni Uncle Sam. sa katotohanan. Sapagkat nasa ilalim ng bendisyon ng Amerika ang kapalaran ng sinumang naging pambansang lider. at walang kontrol na pagpasok dito ng dayuhang mga produkto. ―isang ikalimang (1/5) bahagi ng populasyon ng Pilipinas ang tumatanggap ng kalahati (1/2) ng pambansang kita. walang disiplina.‖ Idinagdag pa niya na ―isa tayong bansa ng mga Asyano na hindi mukhang Asyano sa mata ng mga kapwa natin Asyano. upang patuloy na maging tambakan ng kanilang produkto at patuloy pang mapagsamantalahan ang mga likas nitong kayamanan at kabuhayang-bansa. Bunga ng katotohanang ito.‖ BATAY sa mga nabanggit. Ang Pilipinas. walang pagtatangkang paunlarin ang ekonomiya. ang iniluwal nating mga lider ay tau-tauhan lamang ng Amerika.

makakamit natin ang higit na katarungan at mga reporma. darating ang isang higit na matinding pagbabangon – ang paghihimagsik ng masa laban sa kapangyarihan at kayamanan at pagkatapos ay magigising ang pinakadakilang ideyang natutulog sa loob ng maraming dantaon.pagiging Pilipino – sa damdamin.‖ Ipinayo pa ni Burgos sa susunod na henerasyon na ―mahalin nang higit sa lahat ang bayan‖ at ihanda ang sarili sa higit pang madugong pakikibaka laban sa ―mapagpanggap na mga pulitikong ipinanganganak na parang lumot sa kapinsalaan at kahihiyan ng lipunan na ang tanging layunin sa buhay ay walang iba kundi ang kapakanang pansarili sa pawis at sakripisyo ng sambayanan. pagpapantayin ang mga bagay sa lahat ng dakong pinaghaharian ng panatismo at relihiyon at makikita natin ang isang tunay na digmaan.Mangingibang bansa ang iba. Ngunit hindi siya maaaring maging walang habas na tagapagpasiya sa ating pambansang layunin tulad ng tinatangkang gawin ng mga bulag na sumasamba sa kanya. isang araw na maaaring di ko na makita. Maaaring masiyahan ang bansa sa ilang mga reporma. sa kabilang banda. sa isang pamamaraang kasuklam-suklam at nakapanlulupaypay. Dapat na matagal na nating naunawaan ang tunay na kahulugan ng kalayaan at kasarinlan. Sa ganitong marawal na kalagayang pang-ekonomiya. uubusin sila – silang nagpapanggap na mga makabayan. na iiral sa bansa ang mga pinakabagong ideya.‖ Sa kabila nga ng mga kapintasan ni Rizal tungkol sa kanyang pananaw sa kalayaan at kasarinlan – pangkabuhayan man o pampulitika – at kahit higit na progresibo kaysa kanya ang pananaw ni Burgos. masasabing higit na masaklaw at progresibo kaysa kay Rizal ang ipinakitang pananaw ni Padre Jose A. ayon nga kay Constantino. at sa pambansang adhikain.‖ dagdag pa ni Constantino. sapagkat nababahiran pa ng panatismo at relihiyon ang mga ito. panlipunan at pampulitika ng Pilipinas. paiiralin marahil ng mga taong higit na liberal ang kaisipan.Pagkatapos. na wawasakin ng masa ang kanilang mga sikmura. silang mapanlinlang. ―marami sa kanyang panlipunang puna ay may bisa pa rin ng lipunang piyudal at kolonyal ng kanyang panahon… . mga mapagmahal sa salapi. .‖ Binigyang-diin niya na ang susunod na henerasyon ay ―dapat lamang paalipin sa tungkulin para sa bayan at hindi dapat pakasangkapan sa mapaghari-hariang mga pulitiko ng mapang-aliping kapitalismo na hawak lamang ng iilang malalaking negosyante. Pero. sa kaluluwa at kaisipan. Sinabi ni Burgos: ―Darating ang araw. Burgos sa kanyang akdang ―La Loba Negra‖ na nalathala noong 1869 nang walong taong gulang pa lamang si Rizal. ang nagdaralitang masa. ang sambayanan laban sa palsipikadong demokrasya. Naging huwaran siya ng isang uri ng kabayanihang humantong sa pagkamartir. at sila ang uugit ng ating kinabukasan. Maipagmamalaki natin siya bilang Pilipino at bantayog ng lahi sa kabila ng kanyang mga kakulangan. pamumunuan nila ang tunay na sambayanang Pilipino. makabuluhan pa rin marahil na palaganapin pa rin at bigyang-halaga ang kanyang mga kaisipan sapagkat. makikita natin ang mga mapagpanggap na pulitiko.‖ ―Hindi natin masasabi na lahat ng kanyang mga ideya ay dapat maging pamantayan ng lahat ng ating hangarin. at papatagin ng SOSYALISMO ang lahat.

Lubhang napapanahon na rin marahil na ganap na isulong ang reporma sa lupa tungo sa pambansang industriyalisasyon. Panahon na marahil na isalin sa Filipino ang makabayang mga aklat upang higit na maunawaan ng masang sambayanan at.―Ang kagitingan ni Rizal ay nasa kanyang pagiging manunulat.‖ # . Nakita ni Recto ang katotohanang ito kaya ipinapayo niya sa ating henerasyon: ―Mangarap tayong kagaya ni Bonifacio. at ng mga imperyalistang Amerikano at mga kasabuwat na mayayamang Pilipinong negosyante‘t pulitiko nitong dakong huli.‖ sabi naman ni Unamuno. hindi katakatakang batay sa Tagalog ang kasalukuyang wikang pambansa. makatao. edukasyon at komersiyo ng naturang bansa ang siyang nananaig o dominanteng wika sa bansang iyon. Mananatili tayong may kaisipang alipin at makadayuhan at bansang mala-kolonyal. sa pamamagitan nito. at ipagpatuloy natin ang pakikibaka para sa ganap na kabutihan ng ating lahi mula sa kamay ng bagong pang-aalipin. mananatiling iilang Pilipino lamang ang makauunawa hindi lamang sa ating kasaysayan. Claro M. malikha natin ang tunay na pagmamahal at pagtatanggol sa kalayaan at kasarinlan tungo sa ikapagkakaroon ng tunay ding malaya‘t nagsasariling Pilipinas.Hindi lahat ng pangarap ay natutupad. Sa larangan ng wika – bagaman nananaig pa rin ang rehiyonalismo sa ilang bahagi ng bansa – panahon na rin marahil na kilalanin ng sambayanan na Filipinong batay sa Tagalog ang ating pambansang wika. TUNGO sa ikapagkakaroon ng isang tunay na malaya at nagsasariling Pilipinas. Si Bonifacio nga ang nagtuloy ng naturang pakikibaka sa pamamagitan ng rebolusyon sa ikatutubos at ikalalaya ng Pilipinas. ― matatandaang sinabi ni Elias kay Ibarra sa Noli. ang Maynila na bahagi ng Katagalugan ang sentro ng lahat. bagaman maaari tayong salubungin ng dambuhalang mga alon sa ating paglalakbay. Makabubuti rin marahil na baguhin ang mala-kolonyal na sistema ng ating edukasyon at pairalin ang isang edukasyong maka-Pilipino. ―pero huminto na siya doon. gobyerno. at huwag tayong padala sa takot at pag-aalinlangan.‖ ayon sa yumaong makabayang Sen. At hanggang nasa wikang Ingles ang sistema ng ating edukasyon. Ano pa nga ba ang dapat gawin ng sambayanang Pilipino tungo sa ganap na paglaya at pagsasarili ng bansa? ―Ang tunggalian ay magsisimula sa larangan ng mga ideya upang pagkatapos ay dalhin sa arena na titigmakin ng dugo. Recto. makabayan at siyentipiko upang mapawi sa kaisipan ng susunod na henerasyon ang pagpapahalaga sa kaisipang elitista‘t makadayuhan o kolonyal. sa kasaysayan ng mga bansa. Natural lamang na sa diyalektong Tagalog ibinatay iyon sapagkat. Sinimulan nga ni Rizal ang tunggalian para sa kalayaan sa larangan ng mga ideya. kundi pati na sa lahat ng sangkap ng ating pagkalahi‘t pagkabansa. ang diyalekto sa sentro ng sibilisasyon. Sapagkat sa panahon pa ng Kastila. pero ang kahanga-hangang mga bagay sa mundo ay nilikha ng mga mapangaraping kagaya ng Dakilang Proletaryong si Andres Bonifacio. makabubuti marahil na pag-aralan natin nang husto ang ating kasaysayan upang ganap nating makilala ang ating sarili. Makabubuting ituwid din muna ang ating kasaysayang kolonyal upang makita natin ang tunay na kaluluwang Pilipino at upang matanim sa utak natin kung paano tayo sinakop at pinagsamantalahan ng mga Kastila noong una.

kalimitan. husto sa tindig at sukat. Ikinatuwa niya ang pag-uwi agad nito sapagkat tiyak niyang hindi siya pipiliting magtrabaho. agad nitong tinawag ang pandak. naglagos hanggang sa kusina. nilalamulamukot ang puting uniporme sa bandang tiyan at waring bariles na mabubuwal.‖ halos sairin nito ang lamang alak ng kopita. matapos ang halos kalahating araw na pakikipagpulong. araw man o gabi. di gaya kung nagbubumabad ito hanggang madaling-araw sa mga lugar na palipasan ng oras at aliw at pasyalan ng mga babaing mababango. kaya nagmamadaling bumalik ang katulong na si Bebang. Pagpasok na pagpasok ng kanyang amo sa maluwang. o kahit dapat na muna siyang magpahinga para manumbalik ang sigla niya‘t lakas na matagal nang hinuhuthot at kinakatas. may trabaho pa sila. . mataba at kikimbulkimbol na katulong na si Bebang na dose anyos pa lamang yata nang magsimulang maglingkod sa mga Riego de Dios nang ang amo niyang si Miguelito — kilala ngayon sa daigdig ng negosyo bilang Don Miguel na — ay kinse anyos naman. at biglang nagtungayaw nang mabungaran sa napakalaking telebisyon ang panggabing balita tungkol sa naganap na demonstrasyon sa Mendiola ng libu-libong mga manggagawang idinadaing ang kahirapan ng buhay at miserable nilang kalagayan kaya humihingi ng dagdag na sahod na P125 bawat araw. katanghalian man o madaling-araw. Nagpakuha ito ng isang kopita. pakikipagtawaran at pakikipagsigawan sa mga opisyales ng unyon sa pabrikang iyon ng tabakong pag-aari ng pamilya Riego de Dios. malamig na tubig at isang boteng Dom Perignon. pinakamatagal na ang isang linggong pakikipagkalantarian. ayaw na niyang paglingkuran ang kanyang amo sapagkat mahaba-haba na ring panahon ang kanyang ipinagtrabaho anumang oras nitong magustuhan. binata pa rin ito. hindi nagdaan sa paborito nitong mamahaling otel sa tabing dagat ni sa pangmayamang kapihan sa Malate upang maghanap ng babaing makakapiling nito sa loob ng ilang oras o sa buong magdamag. ―Punyeta! Mga b‘wisit!‖ Umalingawngaw ang mataginting na tinig ni Don Miguel sa kabuuan ng salas. nagmumurang umuwi ang kanyang amo. makikinis. Kung maaari nga lamang. alpomprado at naiilawan ng aranyang mula pa sa Paris na salas ng mansiyong iyon sa Forbes Park. tatlong ulit na mabilis na lumagok. ―Ano pa ang gusto nila? Mabuti nga. Ordonez (Maikling kuwento — iniantolohiya sa SUBVERSO ng Alliance of Concerned Teachers o ACT) KAGABI. kaya parang nasisiyahan na at hindi nagsasawa sa saglit na pakikipagrelasyon sa kung sinusinong babae na. ―Bakit po?‖ ―Tonta! Di kita tinatawag. Kahit sitenta anyos na. at waring mahihiyang lapitan ni kausapin ng karaniwang mga lalaki lamang na kukulu-kulo ang tiyan at walang maipagyayabang na kayamanan at kapangyarihan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. malakas pa rin at matikas ngunit waring takot mag-asawa.Ang M und o Sa P aningi n Ng I san g… March 23.‖ ―Sino pong sila?‖ parang naguguluhang tanong ng namumutlang si Bebang.

sa kabilang banda. Bantog na bantog noon diumano ang ama ni Miguelito – si Don Segismundo Manuel Riego de Dios y Echevarria – sa mataas na lipunan ng Andalucia. . nag-aalok kay Don Segismundo ng kung anu-anong negosyo. pagkatapos. matikas. dalawampu‘t pitong taon lamang ang edad at gupit-Alponsinong binatang Pranses ang malimit nilang bisita. Naisip niyang baka siya piliting magtrabaho. Napangalahati ng kanyang amo ang lamang alak ng bote. gaya noong di na mabilang na araw at gabi na para siyang minerong paulit-ulit na palulusungin at paaahunin sa makipot. ikinababaligtad ng kanyang sikmura hanggang sa tuluyan siyang masuka at manlupaypay sa sobrang hirap ngunit. winisikan ang leeg. at nagsusumigaw sila at masigabong pumapalakpak kapag nalulugmok na ang sumisingasing na toro dahil sa ulos ng matalim na espada. hindi dahil sa kagandahang lalaki sapagkat sa edad pa lamang na tatlumpong taon. ginagabi sa pakikipagkuwentuhan sa mag-asawa kahit pilipit ang gramatika sa wikang Kastila ngunit sapat naman para maunawaan ng kausap hanggang. Wala pa silang isang taong kasal ni Donya Flordeliza. kinuha ang paboritong pabangong Bulgari. matapos ang marangyang hapunan habang tumutugtog sa ponograpo ang maindayog na mga awiting Kastila. naging medyo barumbado. muntik nang matawag na pandak batay sa karaniwang taas. matagal na naligo. medyo usli na ang tiyan. sa kabilang banda. at bigla siyang kinabahan nang magtungo ito sa banyo. ikinapupula ng kanyang ulo sa galit. nagsabon nang husto at. malalim at maalingasaw na lugar na iyon na ikinaiigting ng mga ugat ng kanyang leeg. naging lasenggo at bohemyo. humanga nang husto sa mga matador. para namang nasa glorya si Don Miguel at siyang-siya sa ipinagawa sa kanya. isang matipuno. bahagya na itong nakakalbo. naging mainitin ang ulo. lalo na kay Antonio Ordonez na naging paborito rin ng mga artistang sina Orson Welles at Rita Hayworth. at waring hindi iyon pinagsasawaang sariwain noon upang ipagmalaki marahil na hindi sila karaniwang Indio lamang kundi dumadaloy sa kanilang mga ugat at puklo ang dugo ng isang taal na peninsulares.‖ Muli nitong sinalinan ng Dom Perignon ang kopita at parang walang anumang tinungga. madilim. Kailan nga ba nagsimula ang kanyang kalbaryo? Malabo at pira-piraso na ang mga gunita noong anim na taon pa lamang ang edad ni Miguelito – ngayon nga‘y si Don Miguel na – ngunit malinaw niyang natatandaan ang kasaysayan ng pamilya Riego de Dios sapagkat. at bilugang parang buwan ang malamang mukha ngunit.―Letse… di kita kinakausap. Bago pinakasalan ni Don Segismundo ang pinakamagandang senyorita sa Andalucia – si Donya Flordeliza Luz Montealegre y Mercader na kamukhang-kamukha diumano ng inimbentong larawan ni Birheng Maria at may katawang mala-Venus de Milo – naging kaibigan pa nitong matalik ang bantog na manunulat na Amerikanong si Ernest Hemingway at nakahumalingan nilang manood ng mga corrida de toros. nang malaon. nakaugalian na nilang pag-usapan ang pinagmulan ng semilya ng pamilya sa beranda ng lumang mansiyong iyon sa kalye Arlegui sa Quiapo. maging ang dibdib at umuusling tiyan. hinabul-habol ito at inambisyong maangkin ng naggagandahang mga senyorita dahil sa pinakaimportanteng katangian – ang labis na kayamanan. Nalahiran diumano ng ugali ni Hemingway si Don Segismundo.

medyo pango. kahit may iniwan siyang asawa sa Andalucia. kasa-kasama at kainuman si Hemingway.‖ At. maaga tayong maghapunan. Pagkatapos ng agunyas. agad niyang pinuntahan ang kura paroko doon – si Padre Ramon Labrador. ilang araw mula noon. iniwang humahagulhol ang magandang asawa na muntik nang mahulog sa marmol na hagdan nang ipagtulakan at tadyakan niya habang yumayakap sa kaliwa niyang hita at nagmamakaawa.‖ nakangising sabi ni Padre Labrador nang nagpapahanap si Don Segismundo ng mga isandaang ektarya upang makapagsimula siya sa naturang industriya. Papasyalan natin at ipakikilala kita. matulis ang baba. tuluyang iniwan ni Don Segismundo ang Andalucia at sumakay ng barkong papuntang Pilipinas. ―Bakit bibili ka pa ng lupa? Gamitin mo ang iyong pagka-Kastila. Alam kong gustung-gusto niyang makapagasawa ng isang Kastila batay sa malimit niyang ikumpisal kapag mayroon siyang pinagnanasaan. debotong Katoliko. Nagulat na lamang ang alta sosyedad ng Andalucia nang isang umaga. Hindi naglipat-buwan. isa ring peninsulares na gaya niya ngunit hindi taga-Andalucia kundi mula sa Catalonia at kahit apat na taon pa lamang nanunungkulan sa Vigan. Saglit na nanatili sa Andalucia si Don Segismundo matapos iwan ang asawa. nagpalikwad-likwad sa mga bahay-aliwan at mamahaling mga otel at.‖ Tumaginting sa kumbento ang halakhak ng kura paroko. matingkad na kayumanggi gaya ng maraming Ilokana. hindi sinasadyang nakausap si Don Segismundo. nakamana ng mga dalawang libong ektarya nang gilitin ni Kamatayan ang leeg ng kanyang ama. magarbong ikinasal ni Padre Labrador si Don Segismundo kay Petra Baterina na beynte kuwatro anyos na noon. si Don Segismundo na ang lubos na namahala sa dalawang libong ektaryang lupaing minana ni Petra. at kailan lamang. ipinagyabang kung paano niya naloko ang maraming Indio habang pinalalaganap ang Katolisismo at ang mga aral ni Kristo. isang prayleng matagal na namalagi at yumaman nang husto sa Pilipinas ang nagbalik sa Espanya. at nang mabalitaan niyang sa Vigan at sa iba pang panig ng Ilokos ang malalawak na taniman. ―May isang dalagang India dito. kalimitan. may matatapat na katiwala at masisipag na magsasakang sanay na sanay magtanim ng tabako at mangalaga sa mga iyon laban sa mapaminsalang mga insekto. hanggang anihin at patuyuin ang mga dahon at iluwas sa Maynila. lalo na ang linyang ―mapapalad ang maralita at mapapasakanila ang kaharian ng langit‖ o ―madali pa para sa isang kamelyong makapasok sa butas ng karayom kaysa sa isang mayaman sa pinto ng langit. Wala pang dalawang linggong nagpabalik-balik si Don Segismundo sa malaking bahay-Kastila ng pamilya Baterina sa Vigan at nang buwang ding iyon. may daan-daan nang ektaryang lupain doon. parang apoy sa talahibang kumalat ang balitang nag-alsa balutan si Don Segismundo. at halatang tabain lalo na kapag nanganak na.nagbubumabad ito doon lalo na kung wala si Don Segismundo at kasama ni Hemingway sa mga panggabing aliwan ng mga buhay bohemyo. sigarilyo man o abano o maging maskada. mga limang piye at isang pulgada ang taas. pinatamnan niya agad iyon ng tabakong mula pa diumano ang binhi sa Cuba hanggang makapagtayo sila ng pabrika sa Marquez de . Naging interesado si Don Segismundo sa industriya ng tabako sapagkat mahal na naibebenta sa Europa ang mga produkto nito. Natural.

Ngayon niya lamang nauunawaan ang kanyang kalituhan sa panahon ng kamusmusan ni Miguelito. o ipasakal sa kasama nito. kung nagsipag-asawa pa o nagpakatandang mga dalaga dahil isinusuka noon pa man ang mayayamang binatang Indio na hindi miminsang umaali-aligid sa mga ito. dalawang nakababatang kapatid na babae ni Don Segismundo ang biglang dumating sa mansiyon sa Arlegui. noong 1935. batay sa kanyang karanasan. waring iniiwasan ng mga iyong banggitin man lamang ang pamilya Baterina. sa kabilang banda. at hindi na nga inaasahang magkaanak pa sa edad na kuwarenta‘y singko na. nagagawa niyang payapain ang sarili. doon na nanirahan at naging katuwang sa pagpapatakbo ng negosyo ng pamilya Riego de Dios. 1946 ang inagaw nitong kasarinlan ng Pilipinas.Comillas sa Maynila at mabili ang mansiyong iyon sa Arlegui kung saan. Hindi na rin malinaw sa kanya nang umalis na sa mansiyon sa Arlegui ang dalawang tiya ni Miguelito nang ito na ang nagpapatakbo ng negosyo sa edad na beynte y kuwatro. sa kabila ng dalawampu‘t isang taon nang pagsasama. Sa mga tiya nga ni Miguelito. Ilang araw din siyang nakabenda noon . Hindi niya rin alam kung bumalik ang mga iyon sa Andalucia at doon na hinintay ang pagkaubos ng hininga sa piling ng mga kapwa peninsulares na mahilig magpasiklab sa alta sosyedad at waring ang dugong dumadaloy sa kanilang mga ugat. ngayon na lamang. mulang Andalucia. pagkatapos ng marangyang hapunan. Bago ibinalik ng Amerika noong Hulyo 4. Hindi na niya matandaan ngayon kung paano. labis niyang ipinagtaka kung bakit kailangan pang hiwain ang kanyang balat malapit sa ulo para makapanungaw siya at makita ang munti niyang daigdig. mahihirapang paniwalaang ang ina‘y isang taal na Ilokana. malimit niyang marinig ang paulit-ulit na ikinukuwento ng mga ito na kasaysayan ng semilya ng pamilya sa harap nang parang namamalikmatang si Miguelito at. at tumahimik lamang nang bendahan na ang kanyang sugat. pusod at puklo ang siya lamang natatanging dugong bughaw sa daigdig ng diumano‘y mga maharlika. gayundin ang pagpapatakbo sa industriya ng tabako ng pamilya. Noon. biniyayaan sa wakas ng diumano‘y mahabaging Diyos – at itinuring pa ngang milagro ng mga relihiyoso — si Donya Petra ng isang malusog na sanggol na mestiso na walang nakuha ni mata sa ina kundi sa lakas marahil ng dugong Kastila ni Don Segismundo. Bumunghalit ng iyak si Miguelito nang hinihiwa siya. magkasunod na namatay sina Don Segismundo at Donya Petra at naiwan sa kalinga ng dalawa niyang Espanyolang tiya ang labing-isang taong gulang pa lamang na si Miguelito. tuwang-tuwa ang kanyang amo kapag siya‘y galit na galit dahil agad na napagtatrabaho at napipilit pasukahin kahit namimilipit at mawalan ng ulirat sa hirap. ngayo‘y Don Miguel na kahalubilo ng mga Zobel de Ayala. Kailan nga ba siya nagsimulang maglingkod kay Don Miguel? MALIWANAG ang nakalilito niyang kabataan sa piling ni Miguelito. ng mga Soriano y Cia. Iyon nga si Miguelito. kahit sakalin pa siya nito. iniwawaksi ang galit sapagkat. malimit na siyang makapagpahinga at nagagawa na niyang tanggihan si Don Miguel kapag pinipilit siyang magtrabaho kapalit ng mga mura at insulto at. dala na rin marahil ng edad at lumipas na sulak ng damdamin. at kung sinu-sino pang kilala sa daigdig ng malalaking kapitalista. gayundin ang paulit-ulit at nakapanlulupaypay niyang pagtatrabaho nang magbinatilyo na ito hanggang sa kasariwaan ng sigla ng katawan at daluyong ng mainit na dugo sa singit at puson at.

matuyo at maghilom. Nang magsimulang mag-aral si Miguelito sa elementarya ng Ateneo de Manila. lalo na kapag lihim na binubuklat ni Miguelito sa loob ng nakapinid na kuwarto ang ilang de kulay na magasing itinatago nito sa ilalim ng kama. hatinggabi man o madaling-araw. at nasusulyapan niya lamang ang kanyang mga kauri sa loob ng mga kubeta sa Ateneo kapag halos sabay-sabay silang pinasusuka ng madilaw-dilaw na likido ng kani-kanilang amo. ang sumuka ng madilaw na tubig anumang oras magustuhan ni Miguelito ngunit. ang laru-laruin at galitin siya. Sinasakal siya habang nilalaro nang husto. Kung noon. isinasabak siya sa trabaho at. hanggang maramdaman niya ang pagpupuyos ng damdamin at waring pagbaligtad ng kanyang sikmura. sa bawat gabi. ikinagagalit ni Miguelito kapag tinutuksong malaki ang kanyang alaga. nang malaon. kung minsa‘y tatlo sa isang araw. nakakakita ito ng makinis na binti‘t lampastuhod na palda sa simbahan man kung Linggo o sa mga mamahaling restawrang paboritong kainan ng mayayaman kasama ang mga anak na dalagitang mababango‘t makikinis. Hanggang maaari. madalingaraw na kung siya man ay pinagpapahinga. dalawang beses. tuwing umaga. lalo na kapag binubuklat ang nakatagong magasin o sa mga pamamasyal. katanghalian man. buong kayabangan namang ipinagmamalaki na siya nito sa mga kabarkada. Malimit nang gawin iyon ni Miguelito. labis niyang ikinagagalit kapag nilalaru-laro siya. at sinasadya yatang ipakita ang maputing mga hita kapag napapansing pinagmamasdan sila ng mga binatilyong hindi mapakali sa upuan at nanlalaki ang mga mata sa katititig sa kanila. Ayos lamang naman sana sa kanya kung pinagtatrabaho man siya ng kanyang amo pero. iyon lamang. kalimitan. manlalambot na waring pagod na pagod kasabay ang impit ngunit nasisiyahang daing o halinghing ng kanyang amo. pilit siyang itinatago ni Miguelito. ayaw ipakita kaninuman. makisalamuha sa piging at handaan ng mga mayayaman at makahalubilo ang naggagandahang mga kababaihan. at bigla siyang masusuka. .pero. malimit itong manghabol ng suntok o mambato kaya kapag tinutuksong malaki ang kanyang alaga – siya nga na hindi makahiwalay at kakambal na ng kanyang amo saanman ito magpunta. nilalanggas naman ang kanyang sugat. tumimo sa kanyang kamalayan ang miserable niyang kalagayan. sumidhi ang daloy ng umaalimpuyo nitong dugo sa puson at. Anumang oras na gustuhin nito. lupaypay sa hirap at halos hindi na makagulapay at manunumbalik lamang ang kanyang lakas kapag naligo na ang kanyang amo at sabunin siya nang husto saka magana at saganang mag-aalmusal sa primera klaseng otel na naging lunduyan ng maligayang daing ng magdamag. nang trese anyos na ang kanyang amo. Masakit nga na kahit dapat na oras na ng pagtulog at pamamahinga. puwede siyang piliting sagad-sarang magtrabaho hanggang manlupaypay siya sa hirap. saka madaliang pasukahin ngunit. pinapalitan ng benda hanggang sa tuluyang mangati-ngati. nang lubusang magbinata na si Miguelito at magbumabad sa mga panggabing aliwan. hinihimas sa ulo. Magaan lamang ang kanyang trabaho noon. Natiis pa niya ang gayong trabaho. mahilig sa maarteng pagbungisngis. masidhing hinihilang pataas-pababa ang kanyang balat sa may leeg. sinasabing hindi siya basta-basta at tiyak na mananalo kung may paligsahan ng mga batuta.

matapos ang paulit-ulit. At ano lamang ang kanyang pabuya? Ang paliguan at sabunin nang husto matapos ang walang habas na pagtatrabaho? Sa kabilang banda. pinilit isama ni Don Miguel sa silid ng isang otel – katumbas marahil ng pabuyang kinse mil pesos – ang isang babaing mestisahin. Patitigilin nga lamang siya ng kanyang amo kapag bumaligtad na ang kanyang sikmura at tuluyan siyang masuka‘t hindi na makagulapay. Naroroong matagal na dila-dilaan ng kasama nito ang kanyang ulo at wala siyang magawa kundi magalit kahit pilitin niyang payapain ang damdamin. sa madilim. biglang-bigla siyang pababangunin ng kanyang amo upang piliting muli na namang magtrabaho. makinis. Nasabi niya tuloy sa sarili: mabuti pang hindi na siya sinuotan ng kapote. balingkinitan. Sa buong panahon ng kasiglahan ng kanyang amo hanggang unti-unti na itong nakakalbo. saka niya lamang unti-unting naipadama sa kanyang amo ang tahimik niyang pagpoprotesta. halatang wala pang dalawampung taong gulang at maituturing nang apo ng kanyang amo kung ito‘y hindi natakot mag-asawa‘t magpamilya. matagal ang oras ng kanyang trabaho. Paulit-ulit na kakausapin siya. may naghuhumindig na dibdib. kahit kababalik lamang ng kanyang lakas. Para siyang minerong lusong-ahon. Alam niya. sakal-sakalin at . makipot. paulit-ulit na paglulusong-ahon. Naroroong sakal-sakalin siya hanggang sa halos hindi na siya makahinga hanggang tuluyan siyang itulak papasok sa entrada ng minahan. ngunit aapurahin kung malaon. natitiyak niya.bigla siyang patatayuin at hindi niya maiwasang labis na magalit at maghimagsik na halos ikabalatay ng mga litid niya sa leeg. ang busabos niyang kalagayan sa mahabang panahon ng paglilingkod kay Don Miguel at nang magsimula itong tumuntong sa edad na sisenta y singko hanggang ngayong sitenta na. magsesepilyo‘t magmumumog ng pampabango din ng hininga at sa dinami-dami ng mga damit na pamporma. ang panginginig ng kanyang kalamnan at. May mga sandaling kahit ano ang gawin ni Don Miguel – pahiran man siya sa ulo at katawan ng kung anu-anong krema. Kung udyok ng babae o hindi. laruin man siya o ipalaro. ikapula ng kanyang ulo at ikapanigas ng kanyang kalamnan. kung minamalas. nakakailang sukat-palit bago makapagpasiya kung ano ang tuluyang isusuot. magwiwisik ito ng pabango. mula sa isang sikat na kapihan sa Malate. waring hindi pinagmamalasakitan ng kanyang amo ang kanyang kalusugan. MATAGAL na niyang pinaghihimagsikan ang gayong buhay. malalim at maalingasaw na butas na iyon. dahan-dahan sa simula. ang pag-igting ng kanyang mga ugat. padila-dilaan man ang kanyang ulo. sa wakas. ipagdidiinang huwag siyang ipapahiya sa kanyang makakasama sa magdamag kaya kailangan niyang pagbutihin ang nakagawiang ipagawa sa kanya. miminsan niyang inakala na pinagmamalasakitan din siya nito nang isang gabi. ang pabugso niyang pagsuka na waring saglit niyang paglaya sa buhay-busabos sapagkat matagal-tagal siyang makapagpapahinga ngunit. batay sa nakasusuklam niyang mga karanasan. labis niya namang ikinatatakot kapag naligo nang husto ang kanyang amo kahit hindi pa siya nakapagtatrabaho. noon lamang siya maingat na sinuotan ng kapote ng kanyang amo bago pinalusong at pinagtrabaho sa maalingasaw na minahan ngunit. at magsisimula na nga ang waring walang katapusan niyang kalbaryo ng pag-aahon-lusong. Kapag gayon. laking gulat naman niya nang sa mismong mukha niya naman sumambulat ang gustung-gustong ipasuka sa kanya ni Don Miguel.

Sa marami nang pagkakataong iyon. Gayunpaman. sadyang matigas ang puso ni Don Miguel at hindi na mababago ang pasyang tanggalin sa trabaho ang manggagawang matagal na ring naglilingkod sa kanyang pabrika. ―Magreklamo ka sa Dole. ―Kung tinatamad kayo. si Don Miguel ang Diyos at may hawak ng buhay at kapalaran ng mga manggagawa doon. Laking gulat na lamang ni Don Miguel nang isang araw. lumilitaw na wala pa ring malinaw na napagkasunduan. napilitang kilalanin nito ang unyon. sisinghalin at papupuntahin sa kahera upang ipakuha ang huling suweldo at anumang karampot na benipisyo. umuwi na kayo! Huwag na kayong babalik.‖ Malimit nitong isalubong sa mga trabahador. Sa pabrikang iyon ng tabako ng mga Riego de Dios. kung isama man sa kuwarto ng isang otel. bago mananghalian. kapag napag-initan ang sinumang trabahador. milagro ng mga milagro kung mapilit siyang saglit na magtrabaho. Kahit lumuha at magmakaawa. bayad sa sobrang oras ng paggawa. Matigas ang mga opisyales ng unyon sa kanilang mga pahayag at kahilingan. at iba pang itinadhana na ng batas ngunit matagal nang nilalabag ng kompanya. lalo na nga kung noong nagdaang gabi. pupunta agad sa opisina nito sa pabrika ng tabako. agad iyong ipatatawag ni Don Miguel sa opisina.hilahin pataas-pababa ang balat sa leeg – nananatili siyang nakayuko lamang at hindi pinapansin ang anumang pagmumura ng kanyang amo. Noong una. Ilang beses na nga niyang narinig na wala na siyang silbi. sukdulang lumuhod man. punyeta!‖ pabulyaw pang sasabihin nito. Kahit hindi na niya magawa ngayon ang dating trabaho. ilang manggagawa ang pumasok sa opisina nito. katunayan. nagharap sa opisinang pangkomperensiya ang dalawang panig at. Nagmura man nang nagmura si Don Miguel. malakas na punyeta at punyeta ang laging lumalabas sa bibig ng kanyang amo habang pigil na humahagikhik ang kapiling nito. kaseguruhan sa trabaho. inutil. may sertipiko na at nakarehistro na sa Kagawaran ng Paggawa. gagala sa planta at bubulyawan ang sinumang trabahador na tatamad-tamad diumano at hindi ayos ang ginagawa. may dalang sulat at ipinatatalastas sa kompanya na may unyon na ng mga manggagawa at. Punyeta. kahit halos maghapong nag-usap at nagpaliwanagan. libreng gamot at pagpapagamot. hanggang kangina ngang umaga. may pagkakataong saglit siyang nagagalit ngunit mabilis din naman siyang nanlalambot kahit kalulusong lamang at hindi pa sumusuka sa maalingasaw na butas na iyon na lalong ikinaiinis at ipinanggagalaiti ni Don Miguel. sa payo na rin ng abogado ng kompanya. Uuwi tuloy si Don Miguel na mainit ang ulo at. lumilitaw na nagmamatigas si Don Miguel at binigyang-diin pa na utang na . lalo na nga ang tungkol sa umento sa sahod. lalo na ang mga umaangal sa suweldong dapat matagal nang naumentuhan dahil lumolobo ang presyo ng mga bilihin at sobra-sobra naman sa kabilang banda ang tinutubo ng kompanya. bihirang-bihira na. hindi siya nito napilit magtrabaho at mapasuka. nakipagtalastasan nang malaon tungkol sa mga kahilingan. Sa takbo nga ng usapan kangina. at bihirang-bihira nang mapakinabangan hanggang dumating ang puntong labis na siyang ikinahihiya ng kanyang amo sa mga pumapatol pa ring makaniig ito. Waring nasisiyahan na lamang ngayon si Don Miguel sa pakikipag-usap at paghimas-himas sa mga iyon at. hindi pa rin nagsasawa si Don Miguel sa pagpapalipas ng oras sa paborito nitong primera klaseng mga lugar aliwan kung saan walang itulak-kabigin sa mga babaing nag-aagawang maupo sa tabi nito.

at hindinghindi siya pipiliting galitin. Iyon ang hindi niya matanggap at ikinasasakit ng damdamin hanggang nagsusumigaw sa kanyang isipan ang paghihimagsik sapagkat. dumeretsong umuwi ang kanyang amo at waring nakalimutan ang nakagawiang aliwan sa piling ng mababango. Kinabahan nga lamang siya nang matapos lumaklak ito ng Dom Perignon. gayundin. ang tanikala ng matagal nang sa kanila‘y pambubusabos ng uring kanilang kinagisnang paglingkuran. Malimit kumunot ang noo nito saka biglang sisigaw ng punyeta habang nakadukot ang kaliwang kamay sa bulsa ng pantalon. saglit na namalagi sa banyo. ipinahanda ang kulay asul na terno at. Kasalanan ba niya kung hinuthot ng kanyang amo ang dati niyang sigla at lakas. parang ang muli niyang pinagsisilbihan ay si Miguelito sa panahon ng kamusmusan nito at wala na siyang obligasyon kundi ang magbuga na lamang ng madilaw na tubig sa naghihintay na palikuran ng mga kauri niya ngunit hindi na sumisirit na gaya noon kundi. kalimitan. manawagan sa mga kauri niya. Wala na nga ba siyang silbi? Iyon ang malimit niya ngayong marinig na paratang ni Don Miguel. kahit mabilis siyang nanlalambot gayong saglit lamang ang kanyang paglusong at pag-ahon sa dinadalaw nitong minahan. Bakit hindi noon pa nang malakas siya at masigla? . MAAGANG nagising kinaumagahan si Don Miguel. nang si Don Miguel na ito. sa init ng ulo. ni ipagalit sa sinumang kapareha. naligo ito nang husto at nagpabango pa ngunit. sa wakas. Akala niya tuloy siya na naman ang minumura nito tulad sa bawat pagkakataong hindi na niya ito mapaglingkuran nang lubusan buhat nang magka-edad. pagkabihis. ni hindi man lamang minamahalaga ngayon ni isinasaalang-alang ng kanyang amo ang matagal na niyang paglilingkod na nagdulot din naman ng ibayong kaligayahan at kaluwalhatian sa sulak ng dugo ng binatang si Miguelito at. Tuwang-tuwa naman siya sa nangyari sapagkat. nang humilata na ito sa kama – napagod marahil ang isip sa mga problema ngayon sa kompanya – tiyak na tiyak niyang lubos siyang makapagpapahinga hanggang umaga. habang hinihintay ang itim na Mercedes Benz at tsuper na si Mang Benito. makikinis at malalambing na babaing halatang namumulupot kay Don Miguel hindi na dahil sa husay niyang magtrabaho kundi sa lalo nitong pagiging galante. humingi lamang ng isang basong sariwang gatas kay Bebang. matamlay na matamlay sa paglabas at pagpatak. kung halos hindi na siya pagpahingahin sa walang oras na pagtatrabaho? At ano ngayon ang gantimpala? Ang pagbuntunan ng sisi? Ang paratangang inutil? Gusto tuloy niyang sumigaw. upang labanan na ang kani-kanilang amo at putulin. Naisip tuloy niyang matagal na ngang nahuthot at nakatas ang kanyang lakas sa ilang dekada na rin namang paspasang pagtatrabaho niya para masiyahan lamang ang kanyang amo sa matapat niyang paglilingkod. sa abot ng kanyang pang-unawa. Hindi niya tuloy naiwasang itanong sa sarili kung bakit ngayon lamang siya namulat sa kahabaghabag niyang kalagayan.loob ng mga manggagawa na pinagtatrabaho pa nito ang mga iyon sa kompanya ng tabako ng mga Riego de Dios. kung tutuusin. upang pagtrabahuhin pa kahit paano. parang hindi ito mapakaling palakad-lakad sa kabuuan ng maluwang na salas ng mansiyong iyon sa Forbes Park. Kalimitan nga – na labis na ipinagtutungayaw ni Don Miguel kasabay ng panlalait sa kanya – ni hindi na siya makapasok man lamang sa entrada ng minahan dahil agad siyang nalulugmok sa panlalambot. Ngayon.

‖ Naisip niya. punyeta! Mag-isip ka ng paraan kung paano sila tatanggaling isa-isa… kahit sinong opisyal nila. sinabing baka magkawelga sa pabrika at kailangan nito ng ayuda ng mga pulis. at sinabi nitong nalulugi ang pabrika kaya imposibleng maipagkaloob ang hinihinging umento at benipisyo ng mga manggagawa. nagmamadaling pumasok sa opisina nito ang abogado ng kompanya. ―Ipinararating ko lamang sa inyo ang panig ng kompanya. o pagtawanan man ng kapareha nito. Mali ba ang rekord sa BIR. Nagbanta na nga po silang magwewelga kapag di natin naibigay ang mga hinihingi nila. ngunit waring nagdalawang-isip. Huli niyang narinig ang paulit-ulit nitong salamat. Bilhin mo… suhulan mo para iurong ang mga reklamo sa Dole. Kakausapin ko nang husto si Don Miguel.‖ ―Mga walang utang na loob. Ilang ulit pang nakipagnegosasyon ang unyon. nasabi niya sa sarili. nasa kani-kanilang puwesto na ang mga manggagawa. ang laki nga ng binayarang buwis ng kompanya. Iyong mga inutil na. kalimitan. lalo na iyong b‘wisit na presidente. salamat. Attorney? O talagang s‘wapang si Don Miguel?‖ Saglit na hindi nakakibo ang abogado. ― utos ni Don Miguel sa abogado. saka banayad na sumagot. Idinagdag pa nitong mapipilitang magbawas ng mga empleyado ang kompanya para hindi magsara at malamang na pagretiruhin na ang lampas na ang edad sa sisenta. ikinatuwa niyang laging mainit ang ulo ng kanyang amo. Makaraan ang ilang minuto. baka magawaan pa natin ng paraan. Tingnan mo rin sa mga trabahador ang p‘wedeng palayasin na… iyong matatanda na at di na gaanong makapagtrabaho. murahin man at insultuhin. Waring nakalimutan na nito ang nakaugaliang paghahanap ng kaparehang makakausap at mahihimas man lamang habang pinipilit siyang magalit upang mapagtrabaho kahit panandalian man lamang.Kabubukas lamang ng maluwang na tarangkahan ng bakuran ng pabrika nang dumating si Don Miguel at nagmamadaling pumasok sa opisina. Ibig sabihi‘y malaki ang tinubo. lalo na nga noong kasiglahan ng kanyang amo at umaalimpuyong . ―Nalulugi? Imposible!‖ alsa-boses na sabi ng presidente ng unyon. Padaguk-dagok sa mesa si Don Miguel. ―Matigas po. talaga. ngunit ang abogado lamang ng kompanya ang humaharap. ―Noong nagdaang taon. Tingnan natin.‖ Sa ilang araw na iyon. kahit alam nitong agad siyang manlalambot at hindi na mapilit sumuka anuman ang gawin sa kanya ni Don Miguel. pero malinaw namang mga trabahador sa pabrika ang tinutukoy nito. May tatawagan pa sana ito. may narinig pa siyang tinawagang kung sinong heneral. halos alas onse na o makapananghalian bago ito sumulpot sa pabrika. salamat. hinuthot iyon nang husto. paanas na nag-uusap at ipinagtataka marahil kung bakit gayong kaaga ng kanilang amo dahil. ―Kausapin mo ngayon ang presidente ng unyon ng mga punyeta. siya yata ang pinariringgan ng kanyang amo. may dala-dalang kung anuanong papeles na pahapyaw lamang pinagtuunan ng pansin ni Don Miguel. Ilang saglit lamang. kaya tuluyan nang ibinaba ang telepono at kumunut-kunot ang lumapad nang noo dahil sa bahagyang pagkakalbo. unti-unti na siyang nakalalaya sa matagal nang pagsasamantala sa kanyang lakas sa ilang dekada nang walang habas na pagtatrabaho. at ilang beses na tumawag sa telepono. Sa wakas.

ipinahanda ang Mercedes Benz. dinaluhong ng mga pulis ang piketlayn. nang magkasunud-sunod ang tawag sa telepono sa mansiyon nito sa Forbes Park. Lalong nagkapit-bisig ang mga welgista. sapagkat walang kalaban-laban. Tingnan ko kung mananalo sila sa akin sa korte. nagtangkang magsipasok. at tuluyang patulugin nang mahimbing habang naglalaro pa sa bilugang mukha ng kanyang amo ang ligaya‘t kaluwalhatian. kung hindi.‖ Agad na nalaman iyon ni Don Miguel. ―May araw din kayo! Mga putang ina n‘yo. sa isang iglap. kaya makabubuting itigil na ang piket. Pagkaalmusal. ilang sunud-sunod na putok ng baril ang nangibabaw sa kaguluhan. magkabatuhan at. at waring hindi ikinatigatig ang marahas na nangyari sa pabrika. may mga nabalian ng braso. binarikadahan ang tarangkahan. May mangilan-ngilan ding manggagawang hindi nakiisa sa welga. namalagi sa mansiyon ang kanyang amo. at magkakapit-bisig – lalaki man o babae – buong tatag nilang hinarang sa pagpasok ang ilang trak ng kompanya. nagkapasa sa katawan.‖ nagyayabang pa nitong sabi sa kausap sa kabilang linya. at napilitang ipagtanggol ng mga nagwewelga ang kanilang hanay hanggang sa magkahambalusan. saka narinig na lamang ang sunud-sunod na mga . bihira nga siyang makapagpahinga. Nang palabas na sa bukana ng Forbes Park ang kotse. madali silang palitan. nagdatingan ang mga isandaang pulis. mapipilitan silang buwagin iyon. ngunit waring nangatakot at umatras nang makitang dudumugin sila ng mga welgista. lumaklak na lamang ng Dom Perignon. agad itong nagbihis. gayundin ang mga kotse ng ilang opisyal nito. walang nagawa kundi magmura at magtungayaw habang tumatakbo at napilitang iwan ang piketlayn. sinabihan ang tsuper na dadaan muna sa pabrika saka may kakausapin sa Manila Hotel. ganid at makaharing pamamalakad ni Don Miguel. ipinagdiinan ang pagiging tuso. Ang iba‘y nagpulasang umaagos ang dugo sa mukha dahil sa pumutok na ulo sa hambalos ng batuta. Tatlo sa mga welgista. ipinamukha sa mga nakasulat sa plakard at kartelon ang inhustisyang dinaranas ng mga manggagawa sa pabrika ng tabako ng pamilya Riego de Dios. magpangbuno. Noon. napilay at halos hindi na makalakad at. at agad na kinausap ng pinuno nito ang presidente ng nagwewelgang unyon. babae pa ang isa. ―Madadala na ang mga punyetang iyan. isa sa likuran at dalawa sa tagiliran. nagsigawang walang aalis at. naisip niya. Aba. Gayunpaman. walang habas na binatuta ang mga welgista pati mga babae.lagi ang dugo sa mga ugat hanggang puson. ano pa ang halaga ng kanyang paglaya kung ubos na ang kanyang lakas? Isang umaga. ang duguang tumimbuwang. Pero bago magtanghalian. armadong parang lalaban ng giyera. tatlong lalaking nakamotorsiklo ang biglang sumulpot kung saan. Sa buong araw na iyon. wala pa si Don Miguel sa pabrika. lupaypay na bago sabunin at paliguan. sinabihang ilegal iyon. Nang magising ang kanyang amo kinaumagahan. biglang-bigla. Ilan pa sa kanila ang puwersahang dinampot ng mga pulis at isinakay sa mobile car. biglang pumutok ang welga ng mga manggagawa doon. mga nakabatuta. at nalaman din niya. Magdemanda sila. agad na umagapay sa kotse. agad itong naligo ngunit hindi na siya gaanong sinabon at binanlawan at waring tuluyan na nga siyang nakalimutan. papasukin sa tarangkahan ang mga gustong pumasok dahil.

para ibunyag ang mga katiwalian diumano ni Lozada sa naturang korporasyon nang ito pa ang presidente niyon.. Forest Corp. lumitaw na lalong sumidhi lamang ang pagnanasa nitong makita ang maliwanag na katotohanan sa likod ng mga anomalya‘t eskandalong kinasasangkutan ng naghaharing rehimen. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa kabila ng pagsisikap ng mga tambolero‘t propagandista ng rehimen na piringan ang mata ng publiko. bukod sa P500-M ding hiningi sa National Development Corp. tanong nila. at hinihiling na ―patalsikin na si Gloria. Mega Pacific at Piatco. Tinapatan at kinontra din ng Malakanyang ang idinaos na mga misa sa La Salle at Ateneo para kay Lozada at naglibot pa sa mga kampo-militar si Hen. Forest Corp. pagbaba pa lamang sa eroplano mulang Hongkong upang mahadlangan ang pagtestigo nito sa Senado. pinalitaw pagkatapos sa estasyon ng telebisyon na pag-aari ng gobyerno ang isang Erwin Santos. OIC ng Phil.‖ mga kontratang Northrail at Southrail. Hermogenes Esperon. bukod sa iba pang nangalingasaw na mga transaksiyon. Ordonez HALATANG-HALATANG natataranta si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at kapit-tuko niyang mga basalyos nang magkakasama silang maglakad sa bakuran ng Malakanyang upang ipamalas sa publiko ang diumano‘y kanilang pagkakaisa sa kabila ng umalingasaw sa katiwalian na $329-M kontratang ZTE-NBN at pagdampot ng mga ahente ng gobyerno. gayundin ang P728-M ―fertilizer scam‖ ng isang Joc-joc Bolante. Gusto rin nilang linawin nang husto ng rehimen ang ―Hello Garci. Bumulwak ang dugo sa bahagyang nakakalbong ulo ni Don Miguel hanggang tumimbuwang ito sa upuan pisil-pisil ang dumurugo ding dibdib. sa ilalim noon ni dating Sekretaryo Mike Defensor bago mag-eleksiyon noong 2007? Ano na ang nangyari. tanong pa ng publiko. kundi maging sa halos lahat ng rehiyon ng bansa.bigla niyang naitanong sa sarili: ―Malaya na ba ako? Kailan lalaya ang mga kauri ko? Kailan?‖# Sa B utas Ng Kar a yo m February 27. Bukod sa kung anu-anong panggigipit kay Lozada at asawa nito. Hindi lamang ang katiwalian sa ZTE-NBN at pagkidnap kay Lozada ang itinatanong ngayon ng mulat at namumulat na mga mamamayan. Nang lumaganap at mag-alab ang matinding protesta ng iba‘t ibang sektor ng lipunan hindi lamang sa Kamaynilaan. Rodolfo Noel Lozada. nagbitiw sa tungkulin bilang presidente ng PNOC si Eduardo Manalac (dahil ayaw matulad kay Bolante) nang atasan ito diumano ni dating Sekretaryo Romulo Neri ng NEDA na magpalabas ng P500-M para sa pagtatanim ng jatropha. hepe ng estado mayor ng AFP. at inilipat pagkatapos ang P1-B iyon sa kamay ng Phil. Jr. Bakit..putok. of Agrarian Reform)? Saan naroroon ang nawawalang P20-M sa nabawing ilang yaman ng mga Marcos?Saan talaga ginasta ang P5-B para sa Tanggapan ng Pangulo at may di pa nga yatang . kaugnay nito. Jr. kay Engr. sa P800-M paunang-bayad ng Comelec sa Mega Pacific para sa kontrobersiyal na kontrata kaugnay ng ACM (automated counting machines)?Saan napunta ang taunang P254-M para sa mga kasangguni ng DAR (Dept. Pero. Habang naghihingalo ang kanyang amo. .‖ inorganisa naman ng Malakanyang ang kaalyado nitong mga gobernador at alkalde upang itambol sa sambayanan na ―ganap ang pagsuporta‖ nila sa administrasyong Arroyo. upang tiyakin lamang ang katapatan ng mga sundalo sa Reyna ng Malakanyang.

Pero. Kinansela lamang niya iyon noong Oktubre 2. halimbawa. nang malaon. ng mga pahayag ni Lozada. sa malapit na hinaharap. gayundin ang butihin niyang esposo. ni Sekretaryo Norberto Gonzales. maglulundo ang lahat sa Edsa 4. matibay na batayan ng panibagong kasong ―impeachment‖ ang pag-amin ni La Gloria na pinirmahan pa rin niya – kahit alam niyang may katiwalian – ang naturang kontrata bagaman kinansela niya iyon nang malaon. sa kabilang banda. bukod sa pangunahing mga basalyos ng rehimen gaya ni dating Komisyoner Benjamin Abalos ng Comelec. ―Patalsikin si Gloria! Pahirap sa masa!‖ isinisigaw nga ng mga nagpoprotesta. 2008 makaraan nga ang limang buwan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. tungkol sa garapal na katiwalian sa $329-M kontratang ZTE-NBN na sangkot mismo diumano si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. isang garapal na katiwalian ang pagwawaldas sa salapi ng bayan kaya. Rodolfo Noel Lozada. at lumilitaw na hindi na basta-basta mahahadlangan ng Malakanyang sa pamamagitan ng mga propaganda‘t buladas o mapanikil na mga hakbang ang dumadambang mga alon ng protesta laban sa mga katiwalian ng naghaharing rehimen. at maaaring hindi nga kinansela kung hindi ibinunyag ni Joey de Venecia ang sinasabing mga katiwalian na pinatibayan pa. natural lamang na muling mabasura ang kaso gaya ng tatlong naunang―impeachment‖ na itinapon lamang sa poso negro ng pulitika. nitong huli. dahil hawak sa pundilyo ng Malakanyang ang mayorya ng Kamara dahil sa kalansing ng pera. tagapayo sa pambansang seguridad. ang ―cash advance‖ niyang P138. Sa punto tuloy ni Presidente Manuel Villar ng Senado.‖ Sa butas na nga ba ng karayom lulusot si La Gloria? Ma y Ed sa 4 Ba? February 20. Makatuwiran nga lamang ang sinabi noong 1700 ni Francois Marie Arouet o Voltaire – pilosopo-manunulat na Pranses na nakilala‘t napabantog bilang tagapagtanggol ng karapatang pantao – na ―banal na karapatan ng mga mamamayan na ibagsak at palitan ang anumang pamahalaang hindi na makatugon sa mga pangangailangan at kapakanan ng sambayanan. .7-M? Natural. Ordonez (Editoryal) KUNG pagbabatayan lamang ang pagsasanib ng mga puwersang dati‘y parang langis at tubig kaugnay ng mga pagbubunyag sa Senado ng isang Engr. Nalusutan na rin ni La Gloria ang tatlo ring pagrerebelde ng ilang grupong militar. sa butas na ng karayom – sabi ng mga kritikong pampulitika – lulusot si La Gloria ngayon upang manatili siya sa glorya. Nalaman niya iyon noong sinundang gabi peropinirmahan pa rin niya kinabukasan sa Hainan. China noong Abril 2007.nalilikidang P77-M? Saan talaga ginugol ang P650-M pondo sa paniniktik? Nalinaw na ba ang kuwenta. ipinahayag ni La Gloria – bilang pagtatanggol-puri – na kinansela niya ang kontratang ZTE-NBN nang malaman niyang may katiwalian. Sapagkat maliwanag na ang sambayanan pa rin ang may ultimong kapangyarihang magpasiya. maaaring sabihin agad ng mga palasuri sa pambansang pulitika na. Jr.

UNO. tiwaling pamamahala at paglilihim sa katotohanan ang nagpabagsak din sa rehimeng Estrada noong Edsa 2. Karapatan. mga pagpatay na pampulitika. at dinampot siya sa NAIA pa lamang ng mga ahente ng gobyerno nang mapilitan siyang umuwi. paninikil at pagsalaula sa mga karapatang sibil ng sambayanan. Management Association of the Phil. kahit labag sa kanyang kalooban. Sison.000 lider at miyembro ng nagsanib-sanib na mga organisasyon – pampulitika man o panrelihiyon o pangnegosyo. Kabataan.Ipinahayag tuloy kamakailan ni Prof. Gabriela. sa kabilang banda. sobra na. at matinding tinuligsa ng mga lider at miyembro ng iba‘t ibang grupo ang pananatili sa kapangyarihan ng Reyna ng Malakanyang. Sa Edsa 1 at 2. ng isang Atty. Nagkaisa nilang hinihinging magbitiw na sa tungkulin si La Gloria sapagkat wala na itong moral na awtoridad na pamahalaan ang bansa dahil sa ―talamak na katiwalian sa gobyerno. Simbahan at iba pang sektang panrelihiyon. Pamalakaya. nabigong patalsikin naman sa poder ng mga kaalyado ni Erap si La Gloria noong Edsa 3 sapagkat lumitaw na personal lamang ang pangunahing mga dahilan kaya hindi sumuporta ang masang sambayanan at iba pang mulat at progresibong sektor ng lipunan. Nag-alab nga ang opinyon publiko matapos sindihan ni Lozada ang mitsa ng bomba laban sa talamak na katiwalian sa burukrasya sa ilalim ng naghaharing rehimen. 1986.000 tao noong Peb. at walang habas na pagpatay kay dating Senador Benigno Aquino. 20 taon ng pag-abuso sa kapangyarihan at disimuladong pandarambong sa salapi ng bayan. 15 sa demonstrasyon sa Makati ng mga 10. Makati Business Club. punong kasangguning pampulitika ng NDFP (National Democratic Front of the Philippines) na ―hinog na ang lahat para patalsikin sa poder‖ si La Gloria. at lalong . Pandarambong din sa pera ng bayan. binigyan ng P500. nang malaon. ―Tama na. Jose Ma. paglabag sa Konstitusyon. higit pa ngang masama – sabi ng mga demonstrador – ginagawa pa nga nito ang lahat-lahat upang bulagin ang opinyon publiko at ilibing ang sagradong mga katotohanan. napalitan nga ang abusadong pambansang liderato pero hindi ang sistemang pampulitika‘t pangekonomiya na nananatiling kontrolado ng iilang naghahari-harian sa lipunan sa kapinsalaan ng masang sambayanan. Maglulundo nga kaya ito sa Edsa 4? O sawa at nadala na ang mga mamamayan sa ganitong sistema? Maaalaala. pinapirma pa sa isang apidabit. Jr.000 – sabi niya – ng Pangalawang Kalihim Tagapagpaganap Manuel Gaite. Lumitaw na 92% sa mga nagpadala ng opinyon sa ―HARAPAN‖ sa telebisyon ang naniwalang nagsasabi nang totoo si Lozada at 8% lamang ang nagsabing nagsisinungaling siya. nagdesisyon siyang ibunyag na ang nalalaman niya tungkol sa umalingasaw na ZTE-NBN. bukod pa nga sa pandaraya sa eleksiyon noong 2004.. Laban ng Masang Pilipino. Matapos sikapin ng mga makapangyarihan na mahadlangan ang pagtestigo ni Lozada sa Senado kaya pinapunta siya sa Hongkong ng mga kinauukulan. Anakpawis. sa bawat humaliling rehimen. ang tuluyang nagpaalab sa damdaming-bayan sa ilalim ng diktadurang Marcos kaya naganap ang Edsa 1 noong Peb. Antonio Bautista. Maliwanag. pampulitika‘t pangkabuhayan. 25. kilos na!‖ madagundong ngang isinigaw noong Peb. at tandisang paninikil sa lehitimong mga karapatang sibil ng sambayanan sa pamamagitan ng Batas Militar. 17. Nakabalik pa nga sa poder ang mga basalyos ng pinatalsik na mga rehimen at.‖ Sa kabila ng mga nabanggit. tulad ng Bayan Muna. lumubha pa nang lumubha ang mga problemang panlipunan. dinala sa Laguna sa halip na sa bahay niya sa Pasig. Ito rin ang mensahe sa misang idinaos para kay Lozada sa La Salle Greenhills na dinaluhan ng mga 5.

O. ang waring pagputol sa dila ng kinauukulang mga opisyal ng gobyerno – sa pamamagitan ng mapanikil na E. Nariyan ang pagbusal sa bibig ng mga kritiko sikilin man ang malayang pamamahayag at salaulain ang mga karapatang sibil ng mamamayan. Piatco at $329-M ZTE-NBN. marami pa ngang dapat halukayin ang sambayanan sa poso negro ng ganid na kapangyarihan na. nariyan ang pandarahas sa makabayan at militanteng mga puwersang nagmamahal sa katotohanan at matagal nang . Nariyan ang paniniktik. Ni hindi nga anino hanggang ngayon ang minimithi ng mga mamamayan na isang lipunang tunay na makatao. Bukod sa mga nabanggit. panunuhol. ang mapagmahal na esposo nito‘t mga miyembro ng opisyal na maharlikang pamilya kabilang na ang parang garapatang mga basalyos na pawang sumisisipsip sa puklo‘t dugo ng bayan. 464 – upang hindi makatestigo ang mga ito sa mga pagdinig ng Senado tungkol sa kabikabilang nagaganap na katiwalian sa pamahalaan. Sa anumang paraan. Higit sa lahat. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.3-B mga makinang pambilang ng boto sa Comelec. Nariyan.lumulubog sa krisis ang bansa. sa kabilang banda. dapat na lantay na makabayan at progresibong pambansang liderato – ayon sa mga kritikong pampulitika – ang hahalili o hahawak ng renda ng gobyerno tungo sa ganap na pagbabago ng napakatiwali na‘t naghaharing sistemang panlipunan. pampulitika‘t pang-ekonomiya para makamit ang ganap na pambansang katubusan sa kamay ng uring mapagsamantala‘t walang makabayang konsensiya. ibinasura lamang ng bagong lideratong kinatawan din ng uring mapagsamantala ang pambansang kapakanan. Napatunayan na sa maraming pagkakataon ang pagiging eksperto ng pambansang liderato sa pagpisil sa ilong ng publiko upang hindi maamoy nang husto ang nakasusukang baho ng rehimen kaugnay ng kung anu-anong garapal na anomalya‘t eskandalong bunga ng makasarili‘t tiwali nitong pamamahala. May Edsa 4 ba? Sabi nga. mulang jueteng payola hanggang sa ―Hello Garci. mulang maanomalyang mga proyektong SouthRail at NorthRail hanggang sa nangangalingasaw na mga kontratang Transco. isa sa mabisang paraan ng pambansang pagbabago ang ―People Power‖ pero. at pananakot sa mga posibleng magbulgar ng katotohanan. sa kabilang banda. unang-una. mapayapa.‖ mulang P728-M ―fertilizer scam‖ hanggang sa P1. panggigipit. Ordonez (Editoryal) KILALA na ang naghaharing rehimen sa pagiging garapal sa paglulubid ng kasinungalingan at pagtatakip sa katotohanan kaugnay ng walang habas na mga katiwaliang kinasasangkutan nito. Garap al Na February 13. maunlad at demokratiko. kailangang maitago ang sagradong katotohanan sukdulan mang baluktutin ang tuwid at ituwid ang baluktot sa kapinsalaan ng pambansang kapakanan. gayundin. pilit at pilit na pinababango ng mga tambolero‘t salamangkero ng rehimen upang ululin ang opinyon publiko at magmukhang malinis sa mata ng sambayanan ang Reyna ng Malakanyang at. Matapos gamitin ng mga kinauukulan ang suporta ng masang sambayanan at makabayang mga sektor ng lipunan para diumano sa pambansang pagbabago.

. Paul Mascarinas at napilitang ibalik lamang nang maging maingay na ang lahat sa media. at pinili niyang susian ang bibig. sa pangunguna nina Sekretaryo Lito Atienza ng DENR. dahil sa takot at ―ikasisiya ng Malakanyang. nang mapilitang umuwi. retirado na pero pinuno sa seguridad ng paliparan ng NAIA. Ayon sa kanya. Corp. hindi mapananatili ng rehimen sa arena ng panlilinlang at kamulalaan ang namumulat na mga mamamayan. Kinuha na siya paglabas na paglabas sa eroplano. nagbitiw na Presidente ng Philippine Forest. gaya ng maraming basalyos ni La Gloria. At. Forest. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez . kinabukasan. Malinaw na makikita ang garapal na sistemang ito ng naghahari-hariang rehimen sa kaso na lamang ng isang Engr. baka italaga pa siyang miyembro ng gabinete ng Malakanyang. at naging kasangguni ni dating Sekretaryo Romulo Neri noon sa NEDA (National Economic & Development Authority) kaugnay ng maanomalyang kontratang $329-M ZTE-NBN. Batay sa kanyang salaysay sa Senado. dinala siya sa opisina ng isang Atty. Jr. matinding pinalitaw ng mga guwardiya de honor ni Presidente Gloria MacapagalArroyo. Batay sa kanilang dispalinghadong mga pahayag at retorika. hindi miminsang tumanggap siya ng mga banta sa kanyang buhay para marahil hindi niya isiwalat ang mga nalalaman sa naturang kontrata. gayundin ang nakaugalian diumanong ipatong na 20% sa tunay na presyo ng iba pang mga proyekto ng gobyerno dahil sa kasuwapangan ng kinauukulang mga opisyal nito. pinapunta muna siya sa Hongkong para makaiwas sa pagtestigo sa naturang kaso at. Sapagkat garapal na ang lahat. Nagbitiw pa nga si Lozada bilang Presidente ng Phil. hangal na nga lamang ang maniniwalang nagsisinungaling at inimbento lamang ni Lozada ang lahat. Dir. sa pagdinig ng Senado. Ano ang makukuha ni Lozada sa kanyang pagbubunyag? Ang gipitin at iligpit ng mga makapangyarihang baluktot ang kaisipan? Ang madamay ang kaligtasan ng kanyang pamilya? Kung oportunista lamang si Lozada. ―ipinasyal‖ siya hanggang Laguna ng tropa ng isang Kor. Antonio Bautista. sa kanyang ginawa. Angel Atutubo. Avelino Razon ng PNP. Natural.‖ ay napilitan niyang pirmahan. maunlad at demokratikong lipunang pinaghaharian ng tunay na hustisya sosyal. hindi idinaan sa karaniwang daanan ng mga pasahero para diumano ―pangalagaan‖ ang kaligtasan dahil peligroso ang kanyang buhay. Corp. malinis. at iba pa. Hen. kamakailan. Rodolfo Noel Lozada. sinalubong agad siya at dinampot ng grupo ng isang Hen. lalo na ang paghingi diumano ni dating Komisyoner Benjamin Abalos ng Comelec ng komisyong $130-M. pinapirma sa isang apidabit na hindi niya lubos na sinasang-ayunan pero. maliwanag na konsensiya‘t nalalabing pagpapahalaga sa dangal ang nagtulak kay Lozada – sa kabila ng matinding takot – na ituwid ang baluktot alang-alang sa sagradong katotohanan at pambansang kapakanan at. Nagdesisyon tuloy si Lozada na tuluyan nang humarap sa Senado upang ibunyag ang lahat niyang nalalaman sa ipinatong na 100% sa presyo ng nangalingasaw na kontratang ZTE-NBN. na si Lozada pa ang naglulubid ng mga kasinungalingan.nananawagan para sa isang mapayapa. Sa halip na ihatid sa kanyang bahay sa Pasig. Di Natutulo g An g La hat February 6.

Kahit sinasangkalan ang mga repormang dapat ipatupad sa Kamara kaya magbabago diumano ng liderato. Katulad ng isang sambayanang malapit nang mamatay ang maiinit na diskusyong iyon xxxx . Hindi maikakaila. nagbanta pa si JDV na marami pa siyang ibubunyag na katiwalian ng naghaharing rehimen sa darating na mga pagkakataong puwede siyang magtalumpati sa Kamara. Inc.‖ mga pagpatay na pampulitika at pagabuso sa kapangyarihan. bukod sa litanya ng mga paratang at ganting-paratang ng mga magkakalaban. malinaw na nailarawan ng ilang bahagi ng isang editoryal ng La Solidaridad (Hulyo 15. mariin naman siyang nananawagan sa lahat – lalo na sa pambansang liderato – na simulan ang rebolusyong moral tungo sa isang maayos at malinis na gobyerno at maunlad at mapayapang Pilipinas. tulad ng matinding sikat ng araw sa katanghalian. na ipapatay silang mag-ama ng mga kinauukulan na hindi man lamang ipinaimbestiga ni La Gloria nang sulatan niya ito‘t ireklamo iyon. nagbobotohan na ang malahunyangong mga kongresista makaraan ang nakaugaliang pag-aaksaya ng mahabang oras sa patalsikan ng laway at pataasan ng ihi sa masalimuot na mga debate sa mga reglamento at proseso. masama at tiwali kaya nga ginilitan ng leeg ang liderato nito sa Kamara. Bukod sa ibinunyag niyang katiwalian sa pagbebenta sa Transco. kung pakikinggan naman ang mga pahayag ni Rep. ng Amsterdam Holdings. naging ―doberman pinscher‖ sila ni La Gloria sa Kamara para guwardiyahan ang mga katotohanan kaugnay sa pagkakabasura agad sa dalawang kasong ―impeachment‖ laban sa Presidente ng Matatag na Republika. ipinaratang naman ni JDV ng LakasCMD na nagsimulang maniobrahin ng Malakanyang na patalsikin siya nang ibunyag ng kanyang anak na si Joey de V.NANG sinusulat ito. si JDV ang sinungaling. ang suhulan at katiwalian sa kontratang $329-M ZTE-NBN na kasangkot pa mismo diumano si Unang Ginoo Mike Arroyo. magpahanggang ngayon. 1889) ang mga nagaganap ngayon sa diumano‘y marangal na bulwagan ng buong Kongreso: ―Hindi mapag-aalinlanganan. malubha at mapanganib ang kahulugan ng mga kaguluhan at paulit-ulit na pag-aawayaway sa Kongreso. na ang balyahan o karambola sa kapangyarihan ng uring naghahari-harian sa pulitika at ekonomiya ng bansa ay batay lamang sa personal na mga motibo‘t interes at hindi sa importanteng mga isyung magsusulong sa pambayang kapakanan. Hindi na nga bago ito sa kasaysayan ng nakasusukang sistema ng pulitika sa bansa na. ayon sa mga basalyos ng Partidong Kampi ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. tapos na ang liderato ni JDV sa Mababang Kapulungan ng Kongreso. Bagaman inamin niyang isa siyang makasalanan. Nahihilo na tuloy ang bayan kung sino ang paniniwalaan at. maliwanag naman. lumilitaw na pinamamayanihan hindi ng marangal at makabayang mga layunin kundi ng ganid na ambisyon ng mga Mafioso. Prospero Nograles ng Davao bilang bagong lider ng Kamara. Tinangka pa. ayon pa rin kay JDV. Dato Arroyo – anak ni La Gloria – gayundin ng himod-pundilyo nilang mga kakampi. Pebrero 4. Sa kabilang banda. Isinumbat pa nga niya ang mga naitulong niya kay La Gloria mula nang makiusap itong maging kandidatong bise-presidente niya noon hanggang ngayong namamayagpag na ito sa Malakanyang. pati si Nograles. Kung hindi nasaktan nang husto ang amor propio. Gayunpaman. at labis na pagkontrol ng Malakanyang sa ―pork barrel‖ at ―road user‘s tax.‖ gayundin ang hiwaga sa likod ng ―Hello Garci. Sa takbo ng botohan. kung patatalsikin na sa wakas sa puwesto si Espiker Jose de Venecia at pauupuin sa kubeta ng kapangyarihan si Rep. tiyak na hindi pa ibubunyag ni JDV ang nalalaman niyang matinding mga katiwalian sa pamahalaan alang-alang sa pambansang kapakanan. kaugnay nito.

Jr.‖ May pag-asa pa nga ba ang bansa sa ilalim ng lideratong kumakatawan lamang sa interes ng uring mapagsamantala? Sabagay. bagaman. Maaalaala. Sa kasong ito ni Esperon. ―hindi lahat ay natutulog sa dilim ng gabi. Generoso Senga. higit sa lahat. tatlong taon ang termino ng panunungkulan ng hepe ng estado mayor ng AFP (hanggang Hulyo 21. Ikinatuwiran ni La Gloria. 2008 dahil 56 na taong gulang na siya. 8186 na dapat na ngang magretiro ang sinumang militar na 56 na ang edad kahit hindi pa tapos ang kanyang termino sa puwesto. na ―sumusulong na ang kampanya laban sa NPA at inaasahan naming lalong susulong ito sa darating na ilang buwan kaya mahirap magpalit ng mga kabayo‖ sa panahong ito. Hermogenes Esperon. at pagtagal-tagal. pag-iinsultuhan at pag-iiringan na labis na ikinawawala ng dangal ng buong Kongreso. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. bilang hepe ng estado mayor ng Hukbong Sandatahan ng Pilipinas sa Pebrero 9. ipangalandakan ang mga prinsipyo.‖ ―xxxxx Ito ang pangunahing layunin: lumikha sa mga mamamayan ng isang malaking isyung pampulitika sa pamamagitan ng mga palabas. maliwanag na nilabag na naman ni La Gloria ang Seksiyon 5 at 7 ng Artikulo XVI ng Konstitusyon na nagtatadhanang maaari lamang palugitan ang panunungkulan ng hepe ng estado mayor sa panahon ng giyera o pambansang emerhensiyang idineklara ng Kongreso. ang mga dakilang adhikain. na sinusugan ng PD 1650. bukod pa nga sa hanggang langit na debosyon nito sa Reyna ng Malakanyang. habang ipinagtatanggol sa pamamagitan ng mabulaklak na mga salita ang mga patakarang pangkabuhayan na makabubuti sa mga mamamayan.‖ P ara Laman g Mga T alahib January 30. pinalugitan pa ng tatlong buwan – o baka muli pang palugitan hanggang 2009 – ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang termino ng panunungkulan ng naturang heneral sa layunin diumanong mawakasan ang may apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA bago matapos ang 2010. Kung . nagsimulang manungkulan sa kasalukuyang puwesto si Esperon noong Hulyo 21.Ipinamamalas sa mga mamamayan ng mga alingasngas at eskandalo na ang kanilang mga kinatawan at ang mga namumuno sa kanila – na hindi naman nagsisikap na malutas ang pangunahing mga problema ng bansa at mapaunlad ang kalagayang pangkabuhayan ng mga mamamayan – ay walang inaatupag kundi maglunoy sa kanilang pagpipintasan at walang kawawaang pagbabalitaktakan. Nagdeklara na ba ng giyera o pambansang emerhensiya ang Kongreso? Marami tuloy ang nagsasabing hindi ang pagpuksa sa CPP-NPA ang pangunahing dahilan kaya pinalugitan ang panunungkulan ni Esperon kundi. sapilitang magreretiro sa edad na 56 ang sinumang militar at. sa kabilang banda. 2009 para kay Esperon). Kung susundin ang probisyon ng PD (Presidential Decree) 1636. nilinaw naman ng probisyon ng Batas ng Republika Blg. ang malaking utang na loob ni La Gloria sa kanya noong halalang presidensiyal ng 2004. Ordonez (Editoryal) KAHIT dapat nang magretiro sa serbisyo militar si Hen. sabi nga. 2006 nang halinhan niya ang nagretirong si Hen. ituring naman o gawing isang malaking biro lamang ang lahat ng ito.

gayon. pangkabuhayan at pampulitika. Sa kasaysayan ng mga bansang may mga kilusang rebolusyonaryo. kabi-kabila ang inhustisya‘t pagsasamantala. layunin diumano ni Esperon na lansagin ang 17 prenteng gerilya sa sinasabing 87 prente nito sa iba‘t ibang dako ng kapuluan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.760 armadong mandirigma kumpara sa mga 80. punong kasangguning pampulitika ng NDFP (National Democratic Front of the Philippines)? Sabi nga. gaya ng panukala mismo ni Jose Ma. at naglulublob sa pribilehiyo‘t kayamanan ang iilang naghahari-harian sa lipunan samantala. talakayin ang mga repormang panlipunan. mailap sa masang sambayanan ang tunay na hustisya sosyal at patuloy pa silang inginungudnod sa karalitaan at kawalang-pag-asa ng uring mapagsamantala. Ordonez (Editoryal) \MULA nang pairalin sa bansa ang demokrasyang tatak-Amerika. Sison. Maaaring natalo sila sa ilang sagupaan. magiging dispalinghado lamang ang anumang pagsisikap ng kasalukuyang rehimen – o ng susunod na mga rehimen – na wakasan ang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA hanggang hindi masusing inuugat ng pambansang liderato ang pangunahing mga dahilan ng paghihimagsik ng mga iyon. ayon sa kanya. Hanggang abusado sa kapangyarihan ang mga kinauukulan. at hindi naman nalulunasan ang matindi nang mga problemang panlipunan. kahit ibuhos pa ng rehimen ang lahat nitong puwersa laban sa CPP-NPA o iba pang nagrerebeldeng mga grupo. sabi pa niya. nahuli o napatay ang ilang lider at miyembro nila. sa kabilang banda. Kayang-kaya diumanong gawin ito ng kanyang tropa sapagkat. hindi marahas na opensiba militar o kamay na bakal ang lunas sa bagay na ito. T anghalan n g P anlilinla ng January 23. naging mabisang instrumento na ng uring mapagsamantala ang moro-morong eleksiyon upang magrigodon sa poder at pamamahala sa bansa ang mga . ―maaaring maging madugo‖ ang darating na ilang buwan. hindi nawakasan ng puspusang pananalakay ng militar ang gayong mga kilusan. ngunit bakit patuloy at patuloy na may humahalili sa kanila upang ituloy ang pakikibaka? Kung susundan tuloy ngayon ang takbo ng utak ni La Gloria at ng mga Esperon. natural nga na panatilihin sa puwesto – legal man o ilegal – si Esperon na naninindigang lalabanan niya ang NPA hanggang wakas kaya. pampulitika‘t pangkabuhayan. Bakit hindi muna sikapin ng gobyernong isulong ang usapang pangkapayapaan. Sa unang tatlong buwan ng 2008. maging noong nagdaang mga rehimen. mahina na ang puwersa ng NPA at binubuo na lamang ng 5. Samakatuwid. para lamang mga talahib na muli‘t muling susulpot at mamumulaklak – silaban man nang silaban – ang gayong mga rebolusyonaryong kilusang naghahangad ng pambansang pagbabago para sa masang sambayanan. ang nangarap at nangalandakang wawakasan nila ang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA? Bakit tumagal ito ngayon ng apat na dekada? Kung susuriin.000 tropang militar. kamay na bakal at karahasan ng militar – at tiyak na madadamay at magbubuwis din ng buhay maging ang inosenteng mga mamamayan – ang tanging makalulunas sa apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA. Ilang heneral na ba.

hindi na rin katakataka kung ang dating nangangalandakan ng pagmamahal sa bayan at malasakit sa kapakanan ng milyun-milyong maralita sa panahon ng mabuladas na kampanya. ang ganid at oportunistang interes ng mga kagaya nilang asendero‘t kapitalista. o walang pakundangang pagpistahan ang pondo ng naghihirap na bansa. Roxas at Osmena.kinatawan ng uring mapagsamantala. Kung napatalsik man sa poder ang dating masama. ang sila namang maging pasimuno ng katiwalian at dispalinghado‘t makasariling pamamahala sa bayan kapag nanalo na sa isang eleksiyong laging umaalingasaw sa pera‘t hitik ng karahasan. at kinakatawan nila ang magkakatulad na interes ng uring mapagsamantala. karangyaan at kapangyarihan? Ngayon pa nga lamang. mapangalagaan lamang ang makasarili‘t ganid na mga interes at ambisyon. hokus pokus o dayaan. Ilang angkan nga ba lamang ang sugapang kumakatawan sa pambansang liderato? Higit na masama. walang pakundangan pa silang nakikipagsabuwatan sa mapandambong na dayuhang mga interes makapanatili lamang sa kapangyarihan kahit ingudngod sa karalitaan at kawalang-pag-asa ang masang sambayanan. lumilitaw na laro lamang ng uring naghahariharian sa lipunan ang pulitika‘t eleksiyon sa bansa para lamang patuloy nilang mapagsamantalahan ang bayan. Ayon tuloy sa manunulat na si Stanley Karnow – batay sa kanyang aklat na ―In Our Image‖ —naging tau-tauhan o papet lamang ng Estados Unidos ang mga naging presidente ng bansa. Nagsimula pa sa panahon nina Quezon. Ano nga ba kung nagtitiis mamaluktot sa gutom ang bayan basta sila‘y nagtatampisaw sa pribilehiyo. sapagkat sila na ang nasa poder. Sa maikling salita. maaari na nilang gawin ang lahat – salaulain man ang Konstitusyon. na masama rin – o higit pang masama – ang papalit na rehimen upang pagpasasaan lamang ang kayamanan ng bansa at busabusin ang masang sambayanan. asahan na. sikilin man at labagin ang sagradong mga karapatang sibil ng mamamayan. Kung tutuusin.nagbabalyahan na ang mga ito kung sino ang dapat maging Presidente ng Republika kapag naghalalan sa 2010. sabi nga. Panapanahon nga lamang ang pandarambong sa pondo ng gobyernong galing sa pawis at dugo ng dayukdok na mamamayan. kahit malayo pa ang 2010. unang-una. tiwali‘t abusadong rehimen.Alin nga bang rehimen nang maluklok sa kapangyarihan ang hindi nagsamantala‘t nandambong sa sambayanan? Sapagkat magkakabalahibo‘t may pare-parehong hindi mabundat-bundat na sikmura ang mga pulitikong ito. hali-halili lamang sa pag-upo sa inodoro ng kapangyarihan ang mayaman at maimpluwensiyang mga pamilya upang pangalagaan. natural nga lamang na laging inutil ang bawat eleksiyon tungo sa tunay na pambansang pagbabago. ngayon pa lamang. Hindi na tuloy katakataka kung bakit. sinimulan nang buksan ng uring mapagsamantala ang telon ng tanghalan ng panlilinlang upang bolahin o utuin ang sambayanang patuloy na nangangarap ng isang tunay na . ibenta man ang kasarinlan at dignidad ng bansa at ilubog sa kumunoy ang ekonomiya nito.Sino nga ba — unang-una na si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ng Matatag na Republika – ang hindi naging masugid na tagahimod ng kuyukot ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika? Dahil sa nabanggit na umiiral na kalakaran sa pambansang pulitika. kahit grabe na‘t santambak ang mga problema ng bansa na dapat na unahin nilang pag-ukulan ng panahon at pagsikapang lunasan.

sa kabilang banda. patuloy pa rin siyang makapamayagpag. kung dati ring magkakauring mga artista ng bulok na ―status quo‖ na nagsipagpalit lamang ng damit upang magmukhang tunay na tao ang magtatanghal. parang mga piranhang hindi pa nasiyahan sa inilaang P12. Ano pa ang matitira para maayos na mapatakbo ang gobyerno at matugunan ang pangunahing mga pangangailangan ng sambayanan? Higit pa ngang masama. kung tutuusin.3-B sa prinsipal). nakasalalay sa kamay ng busabos na masang sambayanan. Pero. gayundin ang kanyang mga basalyos. maliwanag na nagpopropaganda‘t nag-iilusyon lamang ang naghaharing rehimen upang mapahupa ang tumitinding disgusto‘t protesta ng sambayanan sa kanyang dispalinghadong liderato nang. bukod pa sa maalingasaw na ―pork barrel‖ na pinagmumulan ng ―kickback‖ ng kinauukulang ―mararangal‖ na mga miyembro ng Kongreso. Sa panukalang pambansang badyet na P1.000 korporasyon sa bansa. lumalaki nga ng 20% taun-taon ang tubo ng pangunahing 1. sa gayon. ano pa nga bang bago ang mapapanood ng sambayanan? At.8-B sa interes lamang at P328. Sabi nga ng mga palaaral sa pulitika ng bansa.1-B ang itinakdang pambayad-utang (P295. bakit tuluy-tuloy ang pandarayuhan sa ibang bansa ng manggagawang Pilipino kahit pinagmamalupitan at inaabuso sila doon? Sapagkat inilulubog ng bawat rehimen hanggang ngayon sa utang ang bansa (US$64-B na ang pambansang utang) upang matugunan ang lagi‘t lagi nang depisito sa pambansang badyet na kulang na nga pero dinarambong pa ang 30% niyon taun-taon ng mga mandurugas sa burukrasya. ang pambansang katubusan. impluwensiya‘t pribilehiyo. hindi sa palad ng mala-payaso‘t sirkerong mga pulitiko. sa nakasusugapang kapangyarihan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa paglakas ng piso kontra sa dolyar ng Amerika. maunlad at demokratikong lipunan. halimbawa‘y sa pamamagitan ng ilegal o sobra-sobra ang presyong mga transaksiyon at kontrata. Ordonez (Editoryal) BALINTUNA pa ring ipinangangalandakan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na sumusulong o umuunlad ang ekonomiya ng ―Matatag na Republika‖ dahil marahil. Kung totoong umuunlad ang ekonomiya at bumubuti ang pambansang kalagayan. Kung tutuusin. Maunlad at Matatag na Rep ub lika? January 16. 20% lamang ng populasyon ang nagpapasasa‘t nagpapakabundat sa 50% ng pambansang kita at. makatao. katunayan. lumilitaw pa nga ngayon na malulumpo ang lubhang kinakailangang serbisyo publiko. bakit – batay sa mga estadistika – 80% ng mga Pilipino ang nagtitiis mabuhay sa wala pang $2 isang araw? Habang nagdaralita ang milyun-milyong ordinaryong mamamayan. alam na alam na nila ang wakas. ngayon pa lamang.2-B na regular na . Unang-una.makabayan. kung talagang bumabangon at sumusulong ang pambansang ekonomiya. Batay sa kongkretong mga datos. hindi naman resulta ito ng tunay na pambansang kaunlaran kundi ng halos $15-B ipinadadala dito taun-taon ng nagsasakripisyong migranteng mga manggagawa at patuloy na pangungutang ng gobyerno upang matugunan ang lagi nang depisito sa pambansang badyet. P624.227-T para sa 2008 na malamang na pagtibayin na ng Malakanyang. unang-una.

maituturing naman ang Simbahang Katoliko na isa sa nagmamay-ari ng libu-libo ding ektaryang lupain dito sa Pilipinas. halimbawa.1700 o Batas Kontra-Subersiyon.―pork barrel‖ ang mga mambabatas at isinalaksak pa sa badyet ng DPWH (Dept.5-B. ano pa nga ba ang aasahan ng sambayanan sa gayong mga plataporma ng rehimen? Batay sa mga nabanggit. lalo na nang ipatupad ang Batas Maura na nagtadhanang kailangang iparehistro ang lahat ng lupain upang mabigyan ng ―titulo torrens‖ o katunayan ng pagmamay-ari na.A. hindi pa nga nalulutas ang mga pagpatay na pampulitika at mga pagsalaula sa mga karapatang pantao. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. gayundin ng MILF. upang tuluyang masugpo diumano – sa punto ng mga henyo ng rehimen – ang halos apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA. 100% sosyo‘t kontrol sa mga korporasyon. gayundin ang pagkakaroon ng Pambansang ID. ang mungkahing buhayin ang kalansay nang R. ito ba – kung gayon – ang ipinangangalandakang maunlad at Matatag na Republika? Kuta n g Ip o kr isya January 9. makatao. isinusulong pa ng rehimeng ito at gustong paghariin sa bansa ang mapanikil na mga hakbang na lalong sasalaula sa sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan. . pagpapalawig sa termino ng panunungkulan ni La Gloria matapos man ang 2010? Higit pang masama. ospital at mga paaralan. Sapagkat pinatunayan na ng kasaysayan – lalo na noong paghahari sa bansa ng diktadurang Marcos – ang pagiging abusado sa kapangyarihan ng mga awtoridad. (Maaari tuloy ihambing ito sa pinakamalaking ―pork barrel‖ sa kasaysayan ng Kongreso ng Amerika — $24-B – na isinaksak ng mga Republican sa $286. elektrisidad. ano nga ba ang nakasusukang inaatupag pa ni La Gloria at ng kanyang mga basalyos? Cha-cha o pagbabago sa umiiral na Konstitusyon na iaangkop sa dayuhang mga interes (pagmamay-ari ng mga lupain dito. Nariyan. nang malaon. of Public Works & Highways)– batay sa paratang ni Sen. pagmamay-ari maging ng pambayang mga utilidades tulad ng tubig. maunlad at demokratikong lipunan.7 milyong acre sa limang iba‘t ibang estado doon). Franklin Drilon – ang karagdagan pang ―pork barrel‖ din na P13. at maging ―mass media‖) at. Sa panahon pa ng paghahari ng kolonyalismong Kastila sa bansa nagawa ng mga prayle na makapangamkam ng malalawak na lupain dito. naging isa sa mga dahilang nagbunsod ng maraming rebelyon na humantong sa Rebolusyong 1896. bukod pa sa putaputaking rebelyon ng iba‘t ibang puwersang naghahangad ng pambansang pagbabago tungo sa isang tunay na makabayan.4-B badyet ng DPWH noong 2005 at mahigpit na tinuligsa ng Citizens Against Government Waste).000 ektarya o 1. Ordonez KUNG kinilala sa Estados Unidos ng Amerika ang isang Ted Turner bilang may pinakamalawak na lupain (mga 800. Sa halip na pagsikapan ng pambansang liderato na bumalangkas ng makabayang mga patakarang pangkabuhayan at humulagpos sa dikta ng mapandambong na dayuhang mga interes na pangunahing bumabansot at lumulumpo sa pambansang ekonomiya‘t nagpapalaganap tuloy ng karalitaan. transportasyon at telekomunikasyon. at sa halip na matapat nitong pagsikapan ding pairalin sa bansa ang tunay na hustisya sosyal. higit sa lahat.

kontrolado naman ng dayuhang mga korporasyon ang mahigit na 207.Dahil nasusulat sa wikang Kastila ang naturang batas at hindi naunawaan ng maraming Indio. kilala na ang Simbahan bilang matibay na kuta ng ipokrisya‘t huwad na kabanalan. sa Timog Katagalugan. ang may-ari ng 26. halimbawa.5 ektarya nitong lupaing agrikultural sa Nueva Caceres. na lumilitaw pang kaalyado ng malalaking asendero o sa Simbahan na waring paimbabaw o pagkukunwari naman ang ipinangangaral na kawanggawa at pagkalinga sa mga maralita‘t hindi pinagpala ng mahabagin nilang Diyos sa kaitaasan? Bakit nga ba doble-kara ang Simbahan hindi nga lamang sa isyu ng reporma sa lupa? Maaalaala. 835 tao ang may-ari ng 70% ng lupaing agrikultural – 16 na pamilya lamang. Husti s ya So s ya l Lab an s a Reb elyo n December 19. sa kabilang banda. katunayan. 10 pamilya lamang ang may hawak ng halos lahat ng lupain doon at. 155 tao lamang ang may-ari ng lahat ng niyugan at maisan. Batay sa mga nabanggit. pinagmalasakitan at tinulungan ng mga opisyal ng Simbahan ang 55 magsasakang Higaonon na naglakad mulang Sumilao.‖ Bukod sa Simbahan. ayon na rin kay Danilo Ramos.000 ektaryang taniman ng pinya‘t palmera. kung tutuusin. sekretaryo heneral ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas. 2 milyong magsasaka ang nagtitiis na bungkalin at pagkunan ng pantawid-gutom ang tig-kalahating ektarya lamang bawat pamilya.000 ektaryang tubuhan sa Batangas. sa Negros Oriental. hindi na nga katakataka kung bakit milyun-milyong magsasaka at iba pang ordinaryong mamamayan ang wala ni isang dangkal na lupa at tanging libag lamang ng kanilang mga katawan ang maituturing nilang kanila ngunit kapag nahugasan sa poso. Bukidnon hanggang Malakanyang upang hinging ibalik sa kanila ng San Miguel Corp. Sa Cebu. Camarines Sur na. sa Mindanaw. 21% ng lupaing agrikultural sa bansa ang pagmamay-ari lamang ng 9. Nakapagpalawak pa ang Simbahan ng mga asyenda sa pamamagitan ng donasyong lupa ng mayayamang Indio na lubos na naniwala sa aral ng Simbahan na ―madali pa sa isang kamelyo na pumasok sa butas ng karayom kaysa isang mayaman sa pinto ng langit. Ordonez (Editoryal) . baka kahinahinala pa ang sistema kung bakit naging ari-arian nito? Sabagay. nagawa ng mga prayle na iparehistro sa pangalan ng kanilang korporasyon ang mga lupaing hindi nairehistro. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. 2007 pabor sa mga magsasaka – ayaw namang ipasakop ng Simbahan sa reporma sa lupa ang 268. Pero. Sapagkat inutil pa nga‘t palsipikado ang batas sa reporma sa lupa at nagagawang salaulain ng tusong mga asendero at ginagawang korporasyon ang kanilang mga asyenda upang malusutan ang naturang batas.500 tao habang. muli‘t muling bumabalik naman sa lupa ng iilang propiyetaryo‘t asendero. batay sa datos ng Kawanihan ng Estadistikang Pang-agrikultura. ang 144 na ektaryang lupaing naipagkaloob na sa kanila noon ng DAR o Kagawaran ng Repormang Pansakahan. ano pa nga ba ang dapat asahan ng sambayanan mula sa Simbahan? Sa panahon pa man ng mga prayleng Kastila sa bansa. kaninong santo‘t santa pa nga ba dudulog ang nagdaralitang mga magsasaka? Kay La Gloria. sa kabilang banda – sa kabila ng desisyon ng Korte Suprema noong Disyembre 21.

gayundin ang anumang pakikipag-ugnayan sa naturang partido. Jose Solis ng Sorsogon na buhayin ang kalansay nang RA 1700 o Batas Kontra-Subersiyon. gaano man kahigpit at kalupit. Solis na paghariin na naman sa bansa ang mapanikil na RA 1700. pinawalang-saysay ng RA 7636 ang RA 1700 noong 1992. pinagtibay ang RA 1700 noong 1957 sa kasagsagan ng rebelyon ng mga Huk. makapangunyapit naman sa nakababaliw na kapangyarihan ang mga kinauukulan. idineklara ng Korte Suprema na labag sa Konstitusyon ang nasabing batas dahil sinisikil nito ang kalayaan sa pamamahayag at iba pang mga karapatang sibil. Itinadhanang ilegal ang PKP (Partido Komunista ng Pilipinas). pinutakti na siya ng maalab na mga pagtuligsa mula sa iba‘t ibang sektor ng lipunang mapagmahal sa kalayaan at mga karapatang sibil. Ayon kay Bunye. Kinilala nang legal ang PKP.MATAPOS ipahayag ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo noong nagdaang Huwebes sa Lungsod ng Masbate na kinakatigan niya ang binabalak na panukalang-batas ni Rep. inakit na kumandidato ang mga miyembro o kinatawan nito sa bawat eleksiyon upang maisulong – sa mapayapang paraan – ang kalayaan sa paniniwala at pinapangarap na pambansang mga pagbabago lalo na para sa kapakanan ng masang sambayanan. Gaya ng iba pang partidong pampulitika. ang mga rebelyon sa maraming bansa at. may malabnaw na utak na lamang marahil ang maniniwalang hindi gusto ni La Gloria at ng kanyang mga basalyos at kauri – tulad unang-una ni Hen. Sa ilalim ng rehimeng Ramos. Sabagay. ang paninikil at pagsalaula sa lehitimong mga karapatang sibil ng mga mamamayan sa iba‘t ibang pagkakataon kahit sagradong ginagarantiyahan iyon ng umiiral na Konstitusyon. malinaw na halimbawa. makabubuti marahil na magbalik-tanaw sila at suriin ang mga aral ng kasaysayan. Nang malaon. pinahirapan. at nawawala hanggang ngayon.‖ Sa anumang punto tingnan. sa mismong Pilipinas. Hermogenes Esperon. marahas at malupit na ginamit laban sa mga kalaban sa pulitika at pinaghihinalaan pa lamang na mga Komunista. sinabi ni La Gloria na kung magpapasok si Solis ng gayong panukalang-batas para labanan ang rebelyon – lalo na ang halos apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA – ―okey iyon sa akin kung okey sa Kongreso. tambolero ng Malakanyang – sa pamamagitan ng dispalinghadong retorika – na ―hindi personal na ninanais ni Presidente Arroyo na muling buhayin‖ ang naturang batas. Maaalaala. kaya marami ang basta na lamang ikinulong ng pasistang rehimen. hepe ng estado mayor ng Hukbong Sandatahan – na muling paghariin sa bansa ang malupit at malagim na panahon ng diktadurang Marcos na walang patumanggang sumalaula sa sagradong kalayaan at mga karapatang sibil ng sambayanan sa layunin diumanong durugin ang anumang rebelyon nang sa gayon. Kung tunay ngang ninanais ng pambansang liderato ang pambansang kapayapaan at kaunlaran. liban sa armadong mga nakikibaka laban sa gobyerno. Sapagkat parang nabanlian ng kumukulong tubig ang kamay ni La Gloria nang sabuyan agad ng mga protesta ang pagkatig niya sa ideya ni Rep. Hindi nasugpo ng alinmang batas. pinatunayan na . Walang habas na inabuso ito ng rehimeng diktatoryal ni Marcos. kung tutuusin. hinikayat pang makilahok sa larangang parlamentaryo ang nasabing partido. nariyan na nga ang patuloy na mga pagpatay na pampulitika. gayundin ang pagiging miyembro sa gayong organisasyon. sa kabilang banda. pinatay. agad ngang ipinangalandakan ni Sekretaryo Ignacio Bunye. at isang krimen na ang maging kasapi nito.

2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. hindi niya mabanaagan ni anino ng pag-asa. trabaho at makatarungang suweldo). Nailigtas man siya sa kamatayan. Ordonez KAHIT personal na napakiusapan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo si Sheik Sabah Al Ahmed Al Sabah – Emir ng Kuwait – na huwag ituloy ang nakatakdang pagbitay kay Marilou Ranario – hindi naman dapat mamayagpag si La Gloria at ang kanyang mga basalyos kung ibinaba man ng Emir sa habang-buhay na pagkabilanggo ang hatol kay Marilou. lupa at mga pabahay.Matapos ang paglilitis sa hukuman. Maaalaala. Magpapatuoloy ito hanggang itinatanikala sa lupa ng mga propiyetaryo‘t asendero ang mga magsasaka. noong 1995.ito ng pag-iral ng RA 1700 mulang 1957 hanggang sa ilalim ng diktadurang Marcos na nagpaalab pa. parang hayop na ayaw pagpahingahin. makatao. sa bansang nilisan. walang nagawa ang gobyerno kaya tuluyang nabitay sa Singapore ang isang Flor Contemplacion sa sala ring pagpatay. kundi hustisya sosyal o katarungang panlipunan ang mabisang sandata laban sa rebelyon kung nais din lamang ng mga kinauukulan ang isang mapayapa. higit sa lahat. ibinaba ang hatol na bitay sa kanya noong Enero 11. hindi mapanikil na batas. mga ospital at mga paaralan. Isang guro si Marilou. 33 taong gulang pa lamang. nailigtas . halos di pinasusuweldo. sa kabilang banda. ginutom. 2005. hanggang abusado sa kapangyarihan at naglulublob sa pribilehiyo at kontrolado ng mga naghari-harian sa lipunan ang pambansang pulitika‘t ekonomiya sa kapinsalaan ng masang sambayanan. Magpapatuloy ang mga rebelyon hanggang patuloy lamang ginagatasan ng Estado ang sambayanan sa pamamagitan ng pagpapataw ng sobra-sobrang mga buwis para mapalamon at mabundat lamang ang mayayaman at may madambong ang tiwaling mga opisyal ng gobyerno habang. demokratiko at maunlad na bansa. at labis pang ininsulto ang mga Pilipino – napilitan siyang ipagtanggol ang dignidad kaya niya napatay ang abusadong amo. at binubusabos nang husto ng mga kapitalista ang kanilang mga manggagawa sa iba‘t ibang pabrika‘t empresa. tiniis iwan ang dalawang anak kaakibat ang lungkot at pangungulila para makipagsapalaran sa Kuwait sapagkat. naglilingkod pa sa dayuhang interes ang pambansang liderato at. ibinibenta pa ang pambansang kasarinlan at kinabukasan. Sino An g Uut uin P a? December 12. sa rehimen ni La Gloria. usad-pagong ang katarungan at. kalimitang pumapabor pa sa uring mapagsamantala‘t makapangyarihan at. Hindi masusugpo ng RA 1700 o anumang batas ang mga rebelyon hanggang inutil ang Estado na maipagkaloob sa mga mamamayan ang pangunahing mga pangangailangan (pagkain. pagdurusa pa rin at mapait na mga alaala ang patuloy niyang magiging kayakap araw-araw sa bilangguang libingan na rin ng marami niyang pangarap para sa iniwan niyang mga mahal sa buhay sa sariling bayan. Noong 2004. kung susuriin. sa rebolusyonaryong mga pakikibaka. kung kumilos man. Sabi nga. sa ngalan ng makasariling kapakanan. sa ilalim ng rehimeng Ramos. magpapatuloy ang mga rebelyon hanggang laganap ang karalitaan at inhustisya sa ilalim ng anumang rehimen. Sa maikling salita. Dahil minaltrato siya ng amo niyang babaing si Najat Mahmoud Faraj — sinaktan.

lalo na ang mga kababaihang ginahasa. Hindi pa rin malinaw.Ipinangalandakan pa niya ito kay Reyna Elizabeth II ng Bretanya. Masisisi ba. at hanggang sa kasalukuyan. nagpakamatay man o sadyang pinatay. at nakasusuklam pa nga – sa kabila ng mapapait na karanasan at trahedyang sinapit ng mga Marilou. kung gayon. at may ibang buhay nga pero baldado naman.kung pribadong pondo o salapi ng nagdaralitang bayan ang niwaldas sa gayong walang kapararakang paglalakbay habang kumaindili ang milyun-milyong manggagawang labis na naghahangad na makapangibang-bansa dahil sa kainutilan ng gobyernong malutas ang malaganap na disempleyo. maunlad at demokratikong lipunan. tinatawag na mga ―bagong bayani‖ dahil lamang nasusuhayan ng bilyun-bilyong dolyar na ipinadadala ng mga ito sa bansa taun-taon . biktima pa sila ng balintunang mga patakarang pang-ekonomiya ng gobyernong higit na naglilingkod sa dayuhang mga interes kaysa kapakanan ng masang sambayanan at pambansang kinabukasan. maliwanag na nandayuhan sa iba‘t ibang bansa ang milyun-milyong manggagawang Pilipino dahil sa kawalan ng oportunidad – at pag-asa – sa sariling bayan upang makapamuhay sila. unang-una. lubha tuloy nakatatawa ang ipinagyayabang ni La Gloria na mabilis itong umuunlad. o nabigyan ng kahit bahagyang katarungan. binubusabos naman sila nang husto ng gahamang mga kapitalista‘t asendero. ng Estados Unidos – lalo lamang ibinubulid ng rehimen sa karalitaan ang milyun-milyong mamamayan habang. sa ngalan ng mapandambong na globalisasyong idinidikta ng imperyalistang mga bansa – tulad. hindi na mahalaga ngayon kung nailigtas man sila ng gobyerno sa kamatayan. gayundin ang mga mahal nila sa buhay – bilang mga tunay na tao sa pinapangarap nilang mapayapa. Tatlo lamang sina Marilou. na magpatuloy ang exodus ng manggagawang mga Pilipino sukdulan man silang pagmalupitan.naman na maputulan ng ulo ang tsuper ng trak na si Angelo de la Cruz nang kidnapin ito sa Iraq. naglulublob sa grasya‘t kuwarta ng bayan sa pamamagitan ng talamak na korupsiyon sa burukrasya ang ganid na pambansang lideratong manhid na sa daing at mumunting mga pangarap ng uring dayukdok at busabos. numero 10 na ang Pilipinas sa mga bansang talamak ang katiwalian). at paulit-ulit mang maging biktima ng trahedya sa pangingibang-bansa mapagkalooban lamang ng desente‘t matatag na kinabukasan ang iniwang pamilya? Sapagkat malinaw na patunay ang patuloy na pandarayuhan sa ibang mga bansa ng mga manggagawang Pilipino na bansot at bagsak ang pambansang ekonomiya. ang iba‘y wala sa sarili‘t nabaliw. sa kabilang banda. Higit na masakit. Higit sa lahat. Hindi na nga mabilang ang iniuwing mga bangkay na lamang. Kung tutuusin. lunurin ng luha. Sa nagdaang iresponsableng mga pambansang liderato‘t mapagsamantalang rehimen. Flor at iba pang tulad nila – inuuto pa ng rehimen ang migranteng mga manggagawa. isinusulong pa ng gobyerno ang pribatisasyon at. Kung pinalad mang magkatrabaho dito ang iba. tulad ng maraming anomalyang nakaapekto sa ekonomiya. gayundin sa mga nakasalamuha niya sa Espanya at Pransiya. (Batay nga sa sarbey ng Transparency International. Sapagkat umiiral nga ngayon ang mapang-aliping kontraktuwalisasyon. Flor at Angelo sa mahabang listahan ng mga manggagawang Pilipinong itinaboy na parang layak sa kung saan-saang panig ng mundo na naging biktima ng pang-aabuso/t kalupitan ng kani-kanilang amo. o naibalik ng Pilipinas. sa walong araw na pagliliwaliw niya at ng kanyang esposo sa Europa. kaya napakamiserable ang suweldong hindi pa yata sapat na pambili ng kahit palotsinang kabaong. lalo na ang ordinaryong mga mamamayan. at sa marawal na kalagayan ng milyun-milyong maralita. kabuntot ang ilang miyembro ng gabinete at sangkaterbang mga basalyos sa Kongreso.

kawalang-malasakit. gayundin ang kinabukasan ng uring magsasaka. mga punglo ng armalite – hindi bigas – ang ipinalamon ng kanyang rehimen sa nagdemonstrasyong mga magsasakang mula sa Timog Katagalugan. sinalaula ang batas.8-B noong 2006) ang napakabuway at atrasadong pambansang ekonomiyang patuloy na binabansot ng kainutilan. inuuto rin nang husto ng rehimen ang sambayanan sa pamamagitan ng kahangalang propaganda sa isang estasyon ng telebisyon: ―Ramdam nila ang pag-asenso!‖ Sino ang uutuin pa? Martsa ng Ka mata yan o P ag-asa? November 28. Hanggang ngayon. problemang agraryo rin ang isa sa pangunahing mga dahilang nagpalakas sa rebelyon ng mga Huk sa Gitnang Luson noong dekada ‘50 at. ito rin ang mitsa ng mga paghihimagsik sa iba‘t ibang dako ng kapuluan ng mga mamamayang wala ni isang dangkal na lupang maaaring bungkalin at mapagkunan ng pantawid-gutom. umaalingawngaw sa 6. Ordonez (Editoryal) MALUPIT. at ganito rin yatang tusong taktika ang ginawa sa Hacienda Velez-Malaga at sa iba pang mga asyendang patuloy na nagiging libingan ng mumunting pangarap.000 ektaryang Hacienda Luisita ang daing at panaghoy sa pamilya Aquino ng kanilang mga magsasaka. nagsimula ang lahat sa panahon pa ng kolonyalismong Kastila nang kamkamin ng mga prayle ang malalawak na lupain sa bansa kaya nagkaroon ng mga asyendang umalipin at nagtanikala sa lupa sa uring magsasaka na nagbunsod noon ng maraming rebelyon na humantong. nasalamangka pa ng mga asendero ang CARP (Comprehensive Agrarian Reform Program). inilibing niya sa limot ang pangakong iyon. tumataginting na ipinangako ni dating Presidente Corazon C. sa Rebolusyong 1896. naunang ginawa sa libu-libong ektaryang lupain ni Danding Cojuangco sa Negros. nang malaon.($12. Ilang buwan pa nga lamang noon sa kapangyarihan si Tita Cory. Hindi mapapasubalian. Dinilig nga ng dugo ng mga iyon ang mainit na aspalto ng Mendiola sa halip na naiukol ang kanilang pawis sa bukiring hinihingi nilang maging kanila. Higit pang masama. Ginawa ito sa Hacienda Luisita sa Tarlak. at manhid ang umiiral na balintunang lipunan sa buhay at kinabukasan ng karaniwang magsasakang patuloy na umaasa sa katuparan ng tunay na reporma sa lupa. at ginawang korporasyon ang kanilang mga asyenda upang hindi masakop ng reporma sa lupa. At ilang buhay na ba ang ibinuwis ng mga magsasaka sa asyenda nina Tita Cory marinig lamang maging ng hangin ang namamaos na nilang mga karaingan? Sabi nga. ilang supot lamang ang hinihingi nila sa tone-toneladang asukal na mula sa tubuhang dinilig ng pawis nila‘t dugo. . at mismong buhay. nang maluklok na siya sa Malakanyang. walang konsensiya. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Matatandaan. sa kasalukuyan. Aquino na lubusan niyang ipatutupad ang reporma sa lupa pero. nang pinatatalsik sa poder ang diktadurang Marcos. ng mga magsasaka. at mapandambong na interes ng pambansang liderato‘t uring mapagsamantala. Higit na masama. Batay sa kasaysayan.

Sa Disyembre 10 pa – Pandaigdig na Araw ng Karapatang Pantao – nakatakda silang dumating sa Malakanyang. Sr. matapos pagtibayin ng pamahalaan ang kahilingan ng pamilya ni Norberto Quisumbing. Pero. ang hinaing ng mga magsasaka‘t iba pang kauri nilang binubusabos ng mga diyus-diyosan sa lipunan. ―Kung di makikipagkita sa amin si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Magpapatuloy kami hanggang makamit namin ang katarungan sa aming pakikibaka. Sa ilalim ng kasalukuyang rehimen. at sariling lupang masasaka (hindi aspaltadong libingan) – tulad noong nangyari sa panahon ni Tita Cory – ang naghihintay sa kanila sa pinto ng Malakanyang. noon pa mang nagdaang mga rehimen. mulang Sumilao.‖ sabi ni Samuel Merida. waring imposible na ngang marinig nila ang karaingan ng uring busabos at dayukdok tungo sa ikapagkakaroon ng tunay na hustisya sosyal at lipunang maunlad at makatao. Matatandaan. Bukidnon. kung gayon. na gawing agro-industriyal ang nasabing lupain. kinakailangan pang maglakad. noon pang Oktubre 10. Martsa ba ito ng kamatayan o pag-asa? Sino n g Nan gga gago sa B aya n? November 21. Sinimulan namin ang pagmamartsang ito bilang pakikiisa sa iba pang mga magsasakang nangangarap na magkaroon ng sariling lupang masasaka. Sapagkat kontra-maralita ang programa‘t patakaran ng naghaharing rehimen – bagaman laging ipinangangalandakan nito ang diumano‘y kapakanan ng mahihirap na mamamayan – ano. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang naghihintay sa nagmamartsa pang 55 magsasakang Higaonon pagdating nila sa Mendiola pa lamang sa Disyembre 10? Sana‘y masaganang bigas (hindi mga punglo ng armalite). hanggang sa kasalukuyan. Nilumot na nga sa pintuan ng Malakanyang. Ordonez (Editoryal) NAKASUSUKA ang mga palabas at buladas ng mga diyus-diyosang naghahari-harian sa pambansang pulitika‘t ekonomiya at lipunan. at sila ang naghahari-harian sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. Walang makapipigil sa aming pagmamartsa. kamakailan lamang. papuntang Malakanyang (1. agad na binawi iyon ng gobyerno sa mga magsasaka at ibinalik sa naturang pamilya.‖ Malinaw na madamdaming nailarawan ng martsang ito ng mga magsasakang Higaonon ang marawal na kalagayan ng milyun-milyong magsasaka sa buong bansa na malaon nang binabansot ng pambansang liderato‘t uring asendero ang mumunti nilang mga pangarap.Sapagkat mga kapitalista‘t asendero ang karamihan sa pambansang liderato. ―hindi kami titigil ng pagmamartsa sa paligid ng Malakanyang. presidente ng Mapalad Cooperative. buong giting na nanawagan kay Presidente Gloria .700 kilometro ang layo) ng 55 magsasaka ng tribong Higaonon – 15 ang babae – para hilingin kay Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na maibalik sa kanila ang 144 na ektaryang lupaing katutubo na ipinagkaloob na ng Kagawaran ng Repormang Pansakahan o DAR sa 137 nilang miyembro noon pang 1997. tiisin ang pagod at gutom.

‖ Si Enrile nga ba ang nagsabi nito? Sino nga ba. Natural. nakitono. bolero at mapagpanggap‖ ito at ―walang karapatang manawagan ng pambansang rebolusyong moral sapagkat siya mismo ay kasangkot sa iba‘t ibang maanomalyang transaksiyon tulad ng North Luzon Railways Corp. sa isang banda. Maaalaala rin.Macapagal-Arroyo si Espiker Jose de Venecia ng Kamara na simulan ang pambansang rebolusyong moral upang masugpo. gayundin sina dating Tagapangulong Benjamin Abalos ng Comelec at Sekretaryo Leandro Mendoza ng Kagawaran ng Transportasyon at Komunikasyon. gaya ng dalawang naunang kasong ―impeachment‖ noon laban kay La Gloria. Paulit-ulit din niyang binigyang-diin ang kahalagahan ng delikadesa na para bang ito ang tuntungan at sandigan ng mga hakbang niyang pampulitika‘t mga programa para sa kapakanan ng bansa. ang katiwalian sa likod ng kontratang ZTE-NBN. nanggagalaiti pa nitong ipinaratang na ―ginagago lamang ang bayan‖ ng mga nagharap ng kasong ―impeachment‖ laban kay La Gloria. Anuman ang buladas o ipinangangalandakan ni JDV. Si JDV nga ba ang nagsabi nito? Sapagkat ibinunyag ng kanyang anak na si Joey de V. kung gayon. O sinadyang pahinain ang nilalaman niyon at inunahan lamang ang makupad na oposisyon sa pagsusumite niyon upang hindi na makapagharap ng malakas at makatotohanang ―impeachment‖ ang sinuman sa loob ng kasalukuyang taon? Sabi nga. at bumunghalit ng panawagang ―tigilan na ang pamumulitika ng walang puso‘t kaluluwang mga pulitiko at grupong handang gumamit ng dahas matupad lamang ang layunin o . at sangkot diumano sa anomalya si La Gloria at ang esposo nitong si Mike Arroyo. imposibleng maisampa sa Senado ang anumang ―impeachment‖ laban kay La Gloria hanggang nananaig ang oportunismo sa Kamara – hindi ang prinsipyo‘t paninindigan para sa pambansang kapakanan – at garapal pa ngang tagahimod ng pundilyo ng Palasyo ang nagmamarangal na mga miyembro nito. ang nanggagago sa bayan? Sumaliw din sa awit ni JDV si La Gloria. ayon naman kay Sen. ipinalamon agad sa basurahan ang dokumento ni Pulido dahil diumano sa kakulangan ng sustansiya o nilalaman. Inc. at National Broadband Network. Roel Pulido laban sa Presidente ng Matatag na Republika upang maisampa iyon sa Komite sa Hustisya ng Kamara na binubuo naman. kaya niya ipinaubaya sa katulong na espiker – sa ngalan ng delikadesa – ang kasong iniharap ng isang Atty. ng masusugid na basalyos ng Malakanyang. Kilala ko ang tunay niyang pagkatao. Sabi niya. ―ipokrito. Di ko alam kung saan siya pupulutin kapag napilitan akong ibunyag ang mga iyon. kung hindi man tuluyang mapawi.‖ Idinagdag pa ni Enrile na ―marami akong alam sa kanya mula pa noong 1995. nang kapanayamin noong nagdaang linggo ni Ricky Carandang sa programa niya sa telebisyon (ANC) si JDV. ang nagbalandrang katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng pamahalaan. ng Amsterdam Holdings. Juan Ponce Enrile. napakalakas man ng mga datos o ebidensiya. hindi na ito dapat paniwalaan. at iba pang gulugod-dikyang alipores ng rehimen.

ang nanggagago sa bayan? Sa ano‘t anuman.. at kahabag-habag. ang nanggagago sa bayan? Kung nilinaw lamang nang husto ni La Gloria sa bayan ang kontrobersiyal na mga isyung kinasangkutan ng kanyang rehimen (tulad ng Hello Garci. NorthRail. ―labanan ang katiwalian. mga pagpatay na pampulitika. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L.‖ Sa pulong ng grupo ng gabinete para sa pambansang seguridad. katiwalian. kung gayon. Labingdalawang taon (12) pa lamang si Mariannet ng Ma-a. ―Magsikap tayong bawasan ang tunggalian. Sino nga ba.O. Ordonez (Editoryal) SA isang balintunang lipunang pinaghaharian ng inhustisya‘t pagsasamantala ng iilang kumukontrol sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. at pagpapabaya sa mga maralita.). hindi habang panahong pagagago ang sambayanan. Katunayan. makasarili‘t mapandambong na pamumulitika. atbp. madamdaming nanawagan siya sa buong bansa. siya pa mismo ang dapat magsulong na ituloy ito – tulad nang ginawa noon ni dating Presidente Elpidio Qurino upang malinawan ng sambayanan ang katotohanan at malinis ang kanyang pangalan. E. Venable LLP. tulad ngayon. Hindi sana marawal. na labanan ang pamumulitikang nagbubunga ng karahasan. at hindi pinipilit itago ng rehimen hanggang ngayon ang sagradong mga katotohanan sa pamamagitan ng mapanikil na mga hakbang makapanatili lamang sa kapangyarihan (Proklamasyon 1017 noon. at 44% sa Mindanaw. kung gayon. 41% naman sa Kabisayaan. baka nga sakaling paniwalaan ang kanyang mga panawagan at matigil ang garapal.ambisyon. CPR. at kung hindi minamaniobra ng rehimeng maibasura ang anumang kasong ―impeachment‖ laban sa kanya at. sa pinakahuling sarbey ng Pulse Asia.‖ dagdag pa niya. 464. mga pambobomba nitong huli. sabi nga. Human Security Act at iba pang disimuladong mga hakbang). Davao. 54% ng mga mamamayan sa Kamaynilaan ang hindi na nagtitiwala kay La Gloria. 44% sa ibang bahagi ng Luzon. edukasyong cyber. Macapagal Blvd. ZTENBN. hindi na katakatakang magpakamatay ang isang Mariannet Amper dahil sa gutom at karalitaan at kawalang-pag-asa. Isinusulat na sa pader ng kasaysayan ang hatol ng bayan. at masidhing nangarap . jueteng payola.‖ Maralita diumano ang mga mamamayan dahil ―may mga Pilipinong inuuna ang pamumulitika at kapakanang-pansarili at ambisyon kaysa kapakanan ng bansa‖ at. ―pagod na ang mga mamamayan sa negatibong pampulitikang mga retorika. Piatco. sabi pa niya. sa mga lider nito. at unahin – higit sa lahat – ang kapakanan ng ordinaryong mga mamamayan. P angarap ng Mil yo n g Mar iannet November 14. sa halip. ang pambansang kalagayan at kinabukasan. wakasan ang karahasan.‖ Si La Gloria nga ba ang nagsabi nito? Sino nga ba.

Habang walang habas na nilulustay lamang at dinadambong ng mga diyus-diyosan ang pondo ng bayan sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya. Kasama ang pamilya ni Mariannet Amper sa mga ito at. gayundin naman ang ginagawa sa masang sambayanan ng iilang diyus-diyosan sa lipunan kaya lumalaganap at tumitindi ang gutom at karalitaan saanmang dako ng kapuluan. labing-isang (11) milyong Pilipino ngayon ang nabubuhay sa halagang wala pang $1 isang araw na. hindi ikinababahala ng kanilang budhi kung patuloy man nilang busabusin sa miserableng suweldo sa kanilang mga pabrika‘t korporasyon ang kanilang mga manggagawa. Totoo nga yata tuloy ang kasabihang walang iniisip ang iilang mayayaman at makapangyarihan sa lipunan kundi kung paano madaragdagan at mapananatili – sa anumang paraan – ang kanilang kayamanan at kapangyarihan. batay naman sa opinyon ng United Nations. namamaluktot naman sa karalitaan at hungkag ang tiyan ng milyunmilyong dayukdok sa mga kanayunan at kalunsuran. Sa likod ng napakalalaking kayamanan.noong nabubuhay pa na magkaroon ng bagong bag. sa katayuan ni Mariannet na malimit lumiban sa pagpasok sa paaralang elementarya ng Ma-a dahil walang baon o pamasahe. at inhustisya. sapatos. isang trahedya lamang ang mangarap at umasa kaya nagpakamatay siya habang lumuluha ng hamog ang mahalumigmig na umaga noong nagdaang Nobiyembre 2. Biktima si Mariannet ng isang lipunan at gobyernong walang konsensiya. buong giting ding iniutos agad-agad — propaganda man o hindi – ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na pag-ibayuhin pa ang programa ng gobyerno kontra sa gutom at karalitaan kaya pinadagdagan pa niya ng P1-B ang pondo niyon. nagsermon pa ang mga . Nagkaloob ng P5. o ilibing sa malalawak nilang asyenda ang mumunting pangarap ng kanilang mga magsasaka. Sa ilalim ng ganitong mapagsamantala‘t mapambusabos na sistema. bisikleta at maayos at palagiang trabaho para sa kanyang ama‘t ina. Kinailangan pa ngang kitlin ni Mariannet ang kanyang musmos pang buhay bago dumagsa ang tulong – taos man sa kalooban o pakunwari lamang – sa kanyang naiwang miserableng pamilya. ay labis nang karalitaan. hindi na nakagugulat kung dumami pa ang mga Mariannet Amper na malinaw na biktima ng kawalang-pagasa. ng gutom at karalitaan. o kulimbatin nila‘t dambungin ang buwis na kinatas sa pawis at dugo ng sambayanan. na lubhang pakikinabangan sana ng mga mamamayan kung iniukol sa maayos na serbisyo publiko (lupa‘t pabahay. Batay nga sa pananaliksik ng IFPRI (International Food Policy Research Institute). ayon nga sa nobelistang Pranses na si Honore de Balzac (1799-1850). edukasyon at trabaho. Sa gayong gahamang layunin. mulang Malakanyang at Kongreso hanggang sa pamahalaang lokal. Masarap ngang mangarap kung malaki ang posibilidad na matupad pero. naroroon din naman ang napakalalaking krimen. Higit na kapansin-pansin. of Social Welfare & Development) at ipinangakong sasagutin ang gastos sa pagpapalibing kay Mariannet. may mga nangako rin ng trabaho para sa kanyang ama‘t ina. pero para na ring mga patay. gamot at ospital. Tulad din ng pagsasamantala o panghuhuthot ng makapangyarihang mga bansa sa ekonomiya ng mahihinang mga bansa kaya nananatiling atrasado‘t maralita ang mga ito (halimbawa‘y ng Estados Unidos sa Pilipinas). at iba pang pangunahing pangangailangan ng sambayanan). sa kabilang banda. dahil ipinagkakait sa kanila ng lipunan ang karapatang mabuhay nang may dignidad bilang tunay na mga tao.000 ang DSWD (Dept. dahil lamang sa kawalang konsensiya ng uring mapagsamantala‘t naghahari-harian. milyun-milyon pa ang nabubuhay nga.

garapalang panunuhol sa loob ng Malakanyang. Estrada at hatulang mabilanggo ito ng 40 taon o ―reclusion perpetua‖ na. sa kabilang banda.relihiyoso tungkol sa pagpapakamatay ni Mariannet. buwis sa tabako. at kung anu-ano pang tuluy-tuloy na katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya). . magpapagamot man o dadalaw sa may sakit na ina. agad-agad namang siningahan lamang kamakailan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang desisyon ng hukuman nang nagkukumahog niyang patawarin o pagkalooban ng pardon si Erap. ligtas na ligtas dahil sa dami ng guwardiya. Kahit napatunayan ng Sandiganbayan na nandambong si Erap sa bayan (mula sa lagay sa jueteng. ginastusan ng pondo ng bayan ng milyun-milyong piso. kung tutuusin. Ordonez (Editoryal) MATAPOS ang pagsisikap ng Sandiganbayan sa loob ng anim na taon na tapusing litisin ang kasong pandarambong laban sa dating Presidente Joseph E. Kailangan pa nga ba na magbuwis ng buhay sa pakikibaka para sa kanilang kinabukasan ang marami pang nangangarap na Mariannet upang magising ang konsensiya‘t malunod ang ipokrisya‘t inhustisya ng uring mapagsamantala‘t naghahari-harian sa bansa tungo sa pag-iral ng tunay na hustisya sosyal at pagkakaroon. demokratiko at maunlad na lipunang Pilipino? Ito. Napatala nga si Erap sa kasaysayan ng bansa bilang kauna-unahang Presidente na nahatulang makulong sa pandarambong. iba‘t ibang sektor ng lipunan ang maanghang na tumuligsa sa gayong ―kagandahang-loob‖ ni La Gloria. hindi mapapasubalian. ng isang tunay na mapayapa. nagdusa na ito diumano sa loob ng anim na taon habang nakakulong at inaalagaan sa Veterans Memorial Hospital noong una. o anupamang pinagmulan ng nakalululang deposito sa bangko ng isang Jose Velarde noon). Hindi nga miminsang nakalalabas ito noon doon. Ikinatuwiran ni La Gloria at ng kanyang mga tambolero na 70 taong gulang na si Erap. at komportableng namuhay pagkatapos sa marangyang bahay-bakasyunan nito sa Tanay. Sapagkat lumilitaw na namumulat na‘t hindi palaging nalilinlang ang sambayanan. RP (Rep ub lika ng P and ar amb o n g) November 7. sa wakas. ang masidhing pangarap ng milyun-milyong mga Mariannet. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa mismong mga maralita ang pagkakamamahal nitong mga institusyon – mga kolehiyo man o unibersidad o ospital. trahedya sa Glorietta 2. isinangkalan ng administrasyon ang diumano‘y makataong prinsipyo at pagkakasundo ng mga puwersang pampulitika — na para bang ito ang mabisang susi para maisulong ang hindi pinagsasawaang ipangalandakang pambansang kapakanan – kaya pinalaya agad ni La Gloria si Erap. makatao. lalo ngayong nag-aalab ang damdaming-bayan at nauuhaw sa katotohanan sa mga eskandalong kinasasangkutan ng rehimen (ZTE. pero pinakamabilis din namang pinalaya nang hindi man lamang sumayad ang puwit sa Pambansang Bilangguan sa Muntinlupa. sa kabuuan. pandaraya sa eleksiyon. Makasarili diumano ang motibo nito at layuning patahimikin ang kampo ni Erap upang makapanatili sa kapangyarihan. ipinagdiinan ang bukang-bibig na panawagang kalingain ang mga maralita gayong patuloy naman nitong ipinagkakait. Belle Corp.

at ang espesyal na yunit ng AFP (Armed Forces of the Philippines) ang pawang may kapasidad na magsagawa nito. Okt. o sabihin nang pambobomba. Pinatitingkad lamang nito ang sarsuwela at pagsasabuwatan ng mga naghahari-harian sa lipunan para patuloy nilang mapaglaruan lamang at mapagsamantalahan ang masang sambayanan.‖ o ng iba pang kemikal na maaari ngang basta na lamang magliyab at malakas na pumutok. sa bansang ito. Sa punto ng isang retiradong militar – Commodore Rex Robles – apat na grupo lamang sa bansa ang may kakayahang magsagawa ng gayong napakalakas na pagsabog. Sabagay. Oktubre 22. . nalulunod naman sa miserableng buhay – kayakap ng inhustisya – ang nakararaming karaniwang mga mamamayan. ipinakikita lamang ng desisyon ni La Gloria na. ang Abu Sayyaf lamang na konektado diumano sa Jemaah Islamiyah. ay nagsusulong pa sa pandarambong. Natural – at dapat lamang – kinondena ng iba‘t ibang sektor ng lipunang mapagmahal sa kaayusan at kapayapaan ang gayong malagim na insidente. dahil may nakitang RDX (isang mabisang elemento ng malakas na bombang C4 na karaniwang gamit ng militar). 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Habang patuloy silang naglulublob sa nakababaliw na kayamanan. Ayon kay Robles. Higit pang masama. 19. Lumitaw pa ngang walang nakaimbak doon na mga tangke ng LPG (liquefied petroleum gas). Sabi nga. ang MNLF (Moro National Liberation Front). demokratiko at maunlad na lipunan. ang RP ay nangahulugan nang Republika ng Pandarambong! Glo ria at Glor ietta: Magkau gna y B a? October 24. noon pa mang naunang mga rehimen. wala pang malinaw na resulta ang makupad na imbestigasyon ng pulisya kung sino ang may kagagawan sa pagsabog ng malaking bahagi ng Glorietta 2 noong nagdaang Biyernes. gayundin ang mga biktima ng inhustisya‘t karalitaan. makatao. batay sa desisyon ni La Gloria sa kaso ni Erap. Kalakaran na nga yata na sa bansang ito. ang patuloy na ikinukulong at pinagdurusa sa mga bilangguan dahil lamang sa balintunang sistemang kontrolado‘t pinayayabong ng uring mapagsamantala‘t hari-harian na. Labing-isa (11) ngang inosenteng mamamayan ang nasawi at mga 120 pa ang nasugatan. ang MILF (Moro Islamic Liberation Front). pribilehiyo at kapangyarihan. Hindi pa rin tinitiyak ng mga opisyal ng PNP kung aksidente lamang iyon o isang tahasang pambobomba. Ordonez (Editoryal) HANGGANG nang sinusulat ito. talagang doble-kara ang katarungan – iba para sa mayaman at makapangyarihan at iba rin para sa kakaning-itik at ordinaryong mga mamamayan. isa na rin itong pagyurak sa desisyon ng Sandiganbayan at tandisang pagpapahintulot sa pandarambong o katiwalian. nagmamahal sa inhustisya ang sinumang nagpapahintulot nito.Bagaman may legal na kapangyarihan si La Gloria na pagkalooban ng pardon o kapatawaran ang sinumang bilanggo matapos ang maraming taon ng pagkakakulong sa Muntinlupa — tulad halimbawa noon ng isang Jalosjos – lubhang nagmadali nga siya sa kaso ni Erap at. ang tunay na mga nagmamalasakit sa pambansang kapakanan at masidhing nagnanais ng isang mapayapa. kung tutuusin. o maging ng ―oxygen.

ang nangyari sa Glorietta 2. sa opinyon ng PNP. ipinabomba ba ang Glorietta bilang isang taktika muna ng naghahari-hariang rehimen para mailigaw nito ang nag-aalab na opinyon publiko laban sa kultura ng talamak na katiwalian at panunuhol. hiningi tuloy kamakailan nina Arsobispo Emeritus Julio Labayen at mga Obispo Antonio Tobias at Deogracias Iniguez. Sapagkat ang pagpapatuloy ng usapang pangkapayapaan. lalong hindi nila iyon magagawa at handa pa nga silang tumulong upang matiyak ang nambomba sa Glorietta 2. Hanggang ngayon. itinutuwid ng rehimen ang baluktot. ang nais ng kanilang grupo. lumitaw nang malaon na moro-moro o gawa-gawa lamang iyon upang iligaw ang mga imbestigador at. halimbawa na lamang ang jueteng payola. Ayon pa sa kanya. na target ng pambobomba ng mga terorista ang Kamaynilaan. Binigyang-diin pa ni Trillanes – sapagkat hindi naman siya estupido – na may mga batayan at ebidensiya ang kanyang mga paratang at handa siyang paimbestiga pero isang independiyenteng lupon – kung maaari‘y mga pari o mga kagaya ni dating Sen. sabi niya. Dahil sa gayong nakaugaliang pagtatakip ng pambansang liderato sa sagradong katotohanan makapanatili lamang sa nakababaliw na kapangyarihan. ang utak ng pambobomba sa Glorietta 2 at. gayundin . patuloy na ipinagdidiinan ng mga tambolero ng Palasyo na hindi iyon lantarang panunuhol upang ―bugukin‖ ang panibagong kasong ―impeachment‖ laban sa kanilang Reyna. ―fertilizer scam. noon pa man. hindi na tuloy nakagugulat ang napakaseryosong paratang ni Senador Antonio Trillanes na sina Sekretaryo Norberto Gonzales at Hen. Gaya rin ng sangkatutak na imbestigasyong isinagawa ng mga kinauukulan. mga tagapayo ng Kilusang Makabansang Ekonomiya. unang-una. ayon kay Trillanes. natural. ng paninikil at inhustisya? Dahil sa mala-kumunoy na mga krisis na kinalulubluban ng administrasyong Macapagal-Arroyo. ayon naman kay Eid Kabalu ng MILF. sa pamamagitan ng mapanlinlang na mga retorika. Bagaman nagpadala ng mensahe ang isang Sheikh Ruben Omar Lavilla ng grupong RSM (Rajah Solaiman Movement) at inako ng mga ito ang naganap na pambobomba. at binabaluktot ang tuwid at. tagapayo ng Pangulo sa pambansang seguridad.Agad namang ipinangalandakan ni Sekretaryo Norberto Gonzales. may basbas ito ni La Gloria. gobernador at alkalde. Jovito Salonga na hindi nakatali sa asintos ng Palasyo – ang dapat mag-imbestiga. Hermogenes Esperon. seryoso din ang mga implikasyon nito sa pambansang kapakanan. Hello Garci. hindi dapat na ipagkibit-balikat na lamang at ituring na isang walang kalidad na pamumulitika ang seryosong mga paratang ni Trillanes sapagkat.‖ mga pagpatay na pampulitika at kontratang ZTE-NBN. Kung totoo ang mga iyon. may mga ulat nang tinanggap ang kanyang opisina. ay hudyat lamang ng higit pang malalaking pag-atake. tatak na yata ng naghaharing rehimen na labuin ang kalinawan at maskarahan ang katotohanan. hindi na iyon dapat patulan o pagkaabalahan pa ng panahon. hepe ng estado mayor ng AFP. Malinaw pang halimbawa rin ngayon na pinalalabo ng mga guwardiya de honor ni La Gloria – kahit may mga umamin na – ang garapalang pamumudmod ng kuwarta ng bayan sa inimbitahan kamakailan sa Malakanyang na kaalyadong mga kongresista. Sa maikling salita. agad namang nag-alok ng pabuyang P2-M si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa ikadadakip ng mga kriminal. lalo na ang isyu ng kredibilidad at lumalala pang katiwalian. Bilang pagpapakitang-gilas. na mga terorista tulad nga ng Jemaah Islamiyah at Abu Sayyaf ang nambomba sa Glorietta 2 bilang operasyon ng mga ito para makakuha diumano ng higit na pondo mula sa mga kaalyado sa labas ng bansa.

ang dokumento ni Pulido. Roel Pulido laban sa Presidente ng Matatag na Republika. Ano nga ba. Marcos ang mapanikil. o hindi hinokus-pokus lamang ng mga salamangkero. tanghalian naman. ay isa lamang tandisang pagpapamalas ng Malakanyang na hawak nito sa ilong ang mga gobernador. ―pabaon‖ o ―pang-gasolina‖ o .ng iba pang sektor ng namumulat na sambayanan. napakahina diumano at kulang na kulang sa merito — sinadya man o hindi — ang iniharap sa Kamara ni Atty. layunin lamang na ―bugukin‖ na naman sa Kamara ng Kongreso ang pangatlo nang kasong ―impeachment‖ laban kay La Gloria mula nang mamayagpag siya sa poder. Sapagkat baldado ang nilalaman. Tawagin mang ―maagang pamasko‖ mula kay Santa Kulasa. hindi ang garapal na oportunismo. malagim at kasumpa-sumpang Batas Militar. Higit na masama. dahil sa nakararami at asal-aliping mga alipores ni La Gloria sa Kamara. Inanyayahan din. Inimbitahan sila ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa isang pulong-almusalan na. batay naman sa paratang ni Trillanes. kung magtuluy-tuloy ang mga pambobomba ng mga ―terorista‖ – gaya ng palagay ni Sekretaryo Norberto Gonzales batay diumano sa ulat sa paniniktik na tinanggap ng kanyang opisina – hindi kaya taktika din ito ng rehimen. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. hindi man tuwirang sinabi. na magbitiw na agad sa poder si La Gloria upang maituwid ang pambansang direksiyon. Kuya? Gloria at Glorietta: magkaugnay ba? Ka wala ng hi yaa n October 17. Tinangka pa ngang suhulan ng P2-M si Rep. sa naturang pagpupulong sa Malakanyang ng mga kaalyado ng Presidente – na marami ngang nag-uunahang dumalo dahil napabalitang ―may ibibigay‖ – umiral na naman ang kultura ng panunuhol ng naghaharing rehimen. Marami tuloy ang naghihinalang binayaran si Pulido para pahinain iyon at unahan ang Oposisyon sa paghaharap ng malakas at makatotohanang mga sakdal na maaaring magpatalsik sa poder kay La Gloria kung mananaig sa kinauukulang mga mambabatas ang makabayang paninindigan at pagmamahal sa katotohanan. Pero. sa kabilang banda. Matatandaan. kung tutuusin. alkalde. at iba pang mga opisyal ng pamahalaang lokal. upang lubos na mapangatuwiranan ni La Gloria na ideklara naman ang Batas Militar na lalong magpapalawig sa kanyang pamamayagpag sa kapangyarihan? Sariwa pa nga sa alaala ang mga pambobombang naganap noon bago pinaghari sa bansa ng yumaong diktador Ferdinand E. Crispin Beltran ng Anakpawis – at mahigpit nga niyang tinanggihan — para iendorso din niya iyon at palitawing lehitimo. tiyak na itatapon lamang sa poso negro ng Kamara ang iniharap ni Pulido pero. kailangang iendorso agad iyon ng mga basalyos ng Malakanyang sa Komite sa Hustisya ng Mababang Kapulungan para hindi na puwedeng ipagharap pa ng panibagong malakas at makatotohanang kasong ―impeachment‖ si La Gloria hanggang Oktubre 2008. Ordonez PARANG mga piranha noong nagdaang Oktubre 11 na nag-unahan papuntang Malakanyang ang mga 190 kongresista nang makaamoy ng dugo ng sambayanan. ang ULAP (Union of Local Authorities of the Philippines) para talakayin naman diumano ang progreso ng mga proyekto ng gobyerno sa mga rehiyon na. mabilis pa sa ipu-ipong naibasura agad noon ang dalawang naunang ―impeachment‖ at. ngayon. higit na mahalaga.

‖ mga pagpatay na pampulitika‘t pagsalaula sa mga karapatang pantao at iba pang gusto ng mga diyusdiyosang ibaon na lamang sa limot o burahin sa kasaysayan ng bansa.Tinawag nila tayong mga unggoy. gayundin. o ng alinmang nagdaang mga rehimen. gayundin. Among Ed Panlilio ng Pampanga. si Gob. Ipinangako din sa mga nagbenta ng katiting na lamang nilang karangalan na ibibigay agad ng Malakanyang ang pinaglalawayang ―pork barrel‖ ng kinauukulang mga piranhang nakabalatkayong kongresista.‖ at ―call centers. Kalakaran na nga yata sa halos lahat ng proyekto ng gobyerno. hanggang ngayon. bukod pa sa dalawang gobernador sa Timog Katagalugan.000 – pinatingkad pa ng mga basalyos ng rehimen ang umiiral na ipokrisya ng pambansang liderato. Ordonez (Kolum) HINDI na bago – sa panahon pa man ng pananakop ng mga Kastila at ng mga Amerikano nang malaon – ang panlalait o pagyurak sa dignidad ng mga Pilipino. ng karalitaan o miserableng pamumuhay dahil sa inhustisya ng pambansang lideratong wala na yatang kahihiyan sa bayan at mga mamamayan. Bagaman mahigpit na pinasisinungalingan ng mga guwardiya de honor ng Palasyo na naganap ang gayong panunuhol – kahit umamin na si Rep. ng mga gobernador at alkalde — lumilitaw na suhol ang ipinamudmod na P200. mura-murahin. itinuring na mga alila lamang na maaaring sigawsigawan. Antonio Cuenco ng Cebu na binigyan siya ng P200. . higit sa lahat. sa batis ng pawis nila‘t dugo naglulublob sa nakahihiyang pribilehiyo‘t karangyaan ang mga nagpapanggap na lingkod ng bayan samantalang sila – lalo na ang masang sambayanan – ay alipin pa rin. inihalintulad sa iba pang hayop. galing sa pawis at dugo ng patuloy na kinukuba sa buwis na mga mamamayan ang ipinamudmod na kuwarta mapanatili lamang sa kapangyarihan ang Reyna ng Malakanyang. unanguna. lalong mangangalingasaw din sa baho ang bilyun-bilyong pisong ―cyber education‖ at nahadlangang kontratang ZTI-NBN. at madaling magkasundo ang mga kinauukulan sa mga bagay na kaugnay nito – nariyan ang iba‘t ibang maanomalyang transaksiyon o kontrata ng gobyernong nilaspag ang pondo ng bayan tulad na lamang ng Venable LLP. sipa-sipain o walang habas na pagmalupitan at pagsamantalahan. ginawang tampulan ng masasakit na biro at. Higit pang masama at pandarambong na rin. na pawang nagsitanggap ng ―tulong pambarangay‖ na tig-P500.. at kawalanghiyaan.000 sa mga dumalo. Macapagal Blvd. Dahil sa ganitong kultura ng panunuhol ng umiiral na rehimen.000 at. Northrail.000 hanggang P500. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. ―fertilizer scam. laging sagad hanggang langit ang presyo ng mga iyon dahil lamang sa inaasahang ―kickback‖ o ―padulas‖ o ―suhol‖ para sa mga kinauukulan. sabi nga. Sabagay.―tulong‖ sa eleksiyong pambarangay — na hindi naman dapat sawsawan ng Malakanyang unang-una at. may sariling pamamaraan ang kawalanghiyaan. lehitimong karapatan ng sambayanang maliwanagan ang lahat-lahat na kaugnay ng pambansang kapakanan sapagkat. Piatco. Sa anumang punto suriin.‖ Mahirap ding makalimutan ang naging inutil na teleponong pambarangay at multi-milyong pisong inamag na mga libro at kagamitan sa Kagawaran ng Edukasyon. Isus uka n g Kasa ysa ya n October 10. Kung matutuloy sa hinaharap. lalo tuloy lumalabo nang lumalabo ang sagradong mga katotohanan – halimbawa na lamang ang mga kahiwagaan sa likod ng ―Hello Garci.

Bukod sa labis na pamamanginoon sa diyus- .Hindi na nga bago. inaakala agad na ―nagbebenta ng aliw‖ ang nagpupunta doong mga Pilipina. sa programang ―Desperate Housewives‖ ng ABC sa telebisyon. o dapat na ikagulat pa. hindi miminsang ipinaskel ang ―Beware of Filipino Pickpockets‖ at. mga alila naman ang unang tingin sa kanila sa Hongkong. sa kabilang banda. Higit sa lahat. hindi mahalaga sa kanila kung laiitin man nila ang mga Pilipino at.‖ Napakasama na nga ng impresyon sa mga Pilipino saanmang panig ng mundo magtungo. Taiwan. Sa Japan. masamang halimbawa sa mata ng ibang lahi ang ipinakita – noon pa man hanggang ngayon – ng pambansang lideratong walang pagpapahalaga sa sariling dignidad. kahit mga propesyonal. Marcos bilang ―pinakamalaking magnanakaw sa buong mundo. sa nakasalamin at nakangitinglarawan. Ipinakita rin ang retrato ni dating Presidente Corazon C. Roxas at Osmena hanggang sa rehimen ngayon ni La Gloria. ang ―Filipineza‖ sa talasalitaang Griyego na kailan lamang yata binago‘t itinama ang tunay na ibig sabihin. at napakalalim na ng ugat ng diwang kolonyal sa pambansang kamalayan. ang pambansang dignidad. Kaugnay ng naturang mga panlalait sa lahing Pilipino. Sabi nga. sa diksiyonaryong Oxford. napakabili noon ng ―pretzel‖ at ―cookies‖ na pinanganlang ―Filipinos‖ dahil kayumanggi. gayundin. Singapore at Gitnang Silangan at. Aquino ng Pilipinas ngunit. Kamakailan din lamang. katulong sa bahay o alila ang kahulugan ng salitang ―Filipina‖ at. sa ―The Daily Show‖ ni Jon Stewart sa telebisyon – sa layuning makapagpatawa sa tanong na kung handa na ang Amerikang magkaroon ng babaing Presidente – ipinakita ang mga larawan nina dating Punong Ministro Golda Meir ng Israel at Margaret Thatcher ng Bretanya. mararangal na mamamayan lamang ng bansa ang may karapatang magprotesta. may nakasulat na ―Slut!‖ (ibig sabihi‘y maruming babae o puta). kung bakit kamakailan lamang. hindi na nga katakatakang lahing busabos ang tingin sa mga Pilipino ng ibang lahi at. habang nangangayupapa sa dayuhang mga interes ang pambansang liderato dahil lamang sa makasariling mga ambisyon – lalo na‘t mga manyikang de susi lamang silang sunudsunuran sa dikta‘t kapritso ng diyus-diyosan nilang mga Amerikano gaya nang ipinakikita ng mga patakarang pangekonomiya‘t pampulitika ng umiiral na rehimen – walang karapatang manggalaiti ang mga ito laban sa gayong pagyurak ng mga dayuhan sa dignidad ng bansa‘t sambayanan. gayundin naman. napasama ang Piliipinas sa listahan ng mga bansang talamak ang katiwalian. At. labis na pinagdudahan at minaliit ng tauhang ginampanan ni Teri Hatcher ang kredibilidad o kalidad ng Pilipinong mga doktor na nagtapos sa mga unibersidad sa bansa nang sabihin nitong gusto niyang makita ang diploma ng kanyang doktor dahil baka galing lamang sa kung anong kolehiyo ng medisina sa Pilipinas. napatala pa sa librong ―Guinness‖ ang yumaong diktador na si Ferdinand E. Dahil sa kalambutan ng gulugod at pagiging asal-alipin ng pambansang liderato mula pa sa panahon nina Quezon. kamakailan din lamang. kung sila mismo – bilang mga lider – ay walang dignidad at himod-pundilyo sa makapangyarihang mga dayuhan – paano naman nila ipagtatanggol ang dignidad ng kanilang mga kababayan? Kung tutuusin. sa maraming pagkakataong pinatunayan ng kasaysayan. Matatandaan din. Sa ilang ―subway‖ sa New York. karaniwang migranteng trabahador ang palagay nila sa mga Pilipino na puwede nilang walang habas na pagsamantalahan at tratuhing parang hayop maging sa Europa at Aprika. Sa ilang paliparan naman sa London.

sinindihan ni Joey de Venecia III ng Amsterdam Holdings Inc. sa diyosa ng apoy nang biglang magbitiw sa tungkulin nito lamang nakaraang Lunes si dating Tagapangulong Benjamin Abalos. isang babaing birhen pa ang nagsasayaw sa loob ng 24 na oras. Inamin din ni dating Sekretaryo Romulo Neri ng NEDA sa ginawang pagdinig ng Senado na inalok din siya ni Abalos ng P200-M para ―paboran at ayusin‖ ang naturang kontrata sa ZTE. Setyembre 27. isusuka sila ng kasaysayan. Rolex Suplico sa Kamara ang ―impeachment‖ laban kay Abalos. bentador pa nga silamismo ng pambansang soberanya‘t kapakanan at alipin pa ng katiwalian kaya. pinapatay pagkatapos at binabalatan. masayang ipinangalandakan ni Abalos sa mga peryodista na hindi niya ikinababahala ang mga paratang sa kanya. gayundin ang isinampang ―impeachment. isinalang nga ni dating Rep. waring gayundin naman sa ating bansa pagdating sa daigdig ng pulitika ng mga diyus-diyosan sa lipunan na sukdulan. dahil sa mga bagay na ito. Ordonez (Editoryal) SA PANAH0N ng mga Aztec ng Mexico noong mga taon ng 1500 na matindi nilang sinasamba ang mga diyusdiyosan tulad.diyosang mga dayuhan. pinapatay ng mga pari ang nag-iiyakang mga bata upang makaakit diumano ng ulan ang kanilang mga luha. Bilang ritwal naman sa diyosa ng mais. – anak ng espiker ng Kamara ng Kongreso – ang isyung ito kamakailan. ang paghahangad sa poder at pangungunyapit sa kapangyarihan. ng araw. Kaugnay nito. At.‖ Ala y sa Di yo sa n g Ap o y October 3. ibinilanggo at pinatay sa panahon ng mga Krusada. sinusuhulan pa siya diumano ni Abalos ng $10-M para iatras ang alok ng kanyang korporasyon at. hanggang ngayon. lubha . isusuot ng isang pari ang balat ng babae at magsasayaw din. Angkop na angkop tuloy sa kanila ang sinabi noon ni Rizal: ―Higit na matamis na mamatay nang may karangalan kaysa mabuhay sa kahihiyan. Isinakripisyo ba. Ipinaratang niyang si Abalos ang ―lumalakad‖ upang maipatupad ang kontratang labis-labis diumano ang presyong $329-M dahil sa aataduhing ―kickback‖ ng mga kinauukulan. tiyak. nang magkita pa sila ni Unang Ginoo Mike Arroyo sa Wack Wack Golf & Country Club – kasama sa mesa sina Abalos at Sekretaryo Leandro Mendoza ng DOTC – dinuro pa siya‘t sinigawan ng ―Back off!‖ ng esposo ni La Gloria. pribilehiyo‘t kayamanan. Sapagkat noon lamang nagdaang Huwebes. libu-libong tao ang isinasakripisyo sa ikalulugod diumano ng iba‘t iba nilang diyos. ng Comelec upang masugpo ang paglaganap ng sunog kaugnay ng naglalagablab nang kontrata sa ZTE Corp. ng China tungkol sa pagkakabit ng ―broadband‖ sa lahat ng tanggapan ng gobyerno sa buong bansa? Maaalaala. Sr.‖ at pabiro pa niyang sinabing ang tingin ngayon ng tao sa kanya‘y napakamaimpluwensiya‘t makapangyarihan at seksi. halimbawa. Para naman huwag magalit ang diyos nilang ulan. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Tulad ng labis na paniniwala sa relihiyon – lalo na sa Kristiyanismo — na milyun-milyong tao na ang isinakripisyo‘t sinilaban nang buhay. kung gayon. Labis nilang pinaniniwalaan na kailangang ―pakainin‖ araw-araw ng sariwang puso ng tao ang sinasamba nilang araw kaya binibiyak nila ang dibdib ng mga isinasakripisyo sa ibabaw ng isang batong altar upang ialay ang puso ng mga ito. pinahirapan.

na kalaban ng ZTE sa kontrata. at ibabasura na lamang. hindi mananatiling bulag ang sambayanan sa paghahanap ng hustisya‘t katotohanan. hindi pa rin nangangahulugang nasugpo na ang paglalagablab ng apoy na nilikha ng mga kahiwagaang nasa likod ng kontratang ZTE-NBN. Nangangahulugan din bang malilibing na rin sa limot ang maalingasngas na kontrata ng Comelec sa Mega Pacific at. higit sa lahat. sa isang banda. kung itinuloy. lumilitaw. biniyak ang kanyang dibdib. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang nagsisimula nang bumahong $406-M ―cyber education‖ ng Kagawaran ng Edukasyon na. lalo na nga ang mga kahiwagaang nasa likod ng kontrata sa ZTE at. angkanyang esposo. Nariyan pa naman sina Neri at Mendoza. nawalang-saysay. masugpong mag-alab. na gawin niya ang gayon at. nasangkot na rin noon sa ―jueteng payola‖ at pinaghinalaang may-ari pa ng sangkatutak na perang nakadeposito sa pangalan ng isang Jose Pidal. ng araw man o ng ulan? Sa biglang pagbibitiw ni Abalos sa Comelec. at piling mga basalyos – kaugnay ng maanomalya‘t mabahong kontratang ZTE-NBN.‖ bukod pa ang nangyaring mga hokus-pokus diumano ng mga Lintang Bedol nito namang katatapos na halalan ng 2007? Sa ano‘t anuman. o mataray na nag-utos. sabi nga. ginawa ni La Gloria ang gayong hakbang sa hangaring huwag nang busisiin pa ng Senado ang lahat-lahat. tulad ng sakripisyo ng mga Aztec. kinuha ang puso. ang kasong ―impeachment‖ laban sa kanya na. Sapagkat. . ng China kaugnay ng $329-M proyektong NBN (National Broadband Network). ang garapalang dayaan sa eleksiyon noong 2004 batay sa ―Hello Garci. Lina wi n Ang Kalab ua n September 26. at inihandog sa kung kaninong diyosa ng apoy. at iba pa. Sino ang nagmungkahi. Natural. tiyak na kakaladkad sa pangalan at pagkatao ng kung sinu-sinong makapangyarihan sa pamahalaan — si La Gloria man. kahit nagbitiw na si Abalos sa gobyerno.tuloy katakataka – sa isang iglap lamang – ang biglang pagbabago ng ihip ng hangin at nagbitiw siya sa tungkulin sa Comelec. batay sa apidabit ni Jose ―Joey‖ de Venecia III ng Amsterdam Holdings Inc. gayundin. natural. o nagpayo. maaalaala. Higit pa ngang dapat pag-ibayuhin ng Senado ang imbestigasyon nito alang-alang sa sagradong katotohanan at pambansang kapakanan. o tulad ng mga Aztec noon. ang kanyang esposo – si Unang Ginoo Jose Miguel ―Mike‖ Arroyo na. wala nang saysay – kung tutuusin – ang paghuhugas-kamay ni Presidente Gloria MacapagalArroyo nang atasan niya si Sekretaryo Peter Favila ng Kalakalan na ipangalandakan sa mga peryodista noong nagdaang Sabado na pansamantala rin niyang ipinahihinto ang pagpapatupad sa naturang kontrata at. ang naturang isyu – gaya ng ―Hello Garci‖ – na tiyak na ngangatngat sa kanyang rehimen at sa diumano‘y Matatag na Republika. sobra-sobra din ang presyo gaya ng NBN. gayundin. nasasangkot sa anomalya ang pangunahing mga basalyos ni La Gloria at. gayundin. Ordonez (Editoryal) MATAPOS ipalabas ng Korte Suprema ang TRO (temporary restraining order} na pansamantalang ipinatitigil ang maalingasaw na kontrata ng gobyerno sa ZTE Corp. isasakripisyo rin sila‘t iaalay sa diyosa ng apoy upang hindi lamunin ng sunog pati Malakanyang? Gayunpaman.

lubhang kinakailangang linawin sa sambayanan ang maraming katanungan kung gusto rin lamang ng Malakanyang na maibalik. Higit pa rin nilang kailangan magpahanggang ngayon – at nilumot na ng panahon – ang pangunahing . gayundin sa Wack Wack Golf & Country Club kung saan pagalit na dinuro at sinigawan diumano ni Mike Arroyo ng ―Back off!‖ si Joey para kalimutan na ang alok ng Amsterdam Holdings Inc. walang habas na paglulustay sa salapi ng bayan at pagkagahaman sa ―kickback‖ ang mga kontratang tulad ng ZTE. at Joey de V. pribilehiyo at kapangyarihan. at iba pang mga kontratang kauri ng mga nabanggit na.‖ ay malaking aninong hindi matatakasan ni La Gloria. sa opisina ni Abalos. na. Kung tutuusin tuloy. ang mga pahayag ni Joey de Venecia na. Sabagay. ―cyber education. katulong na kalihim ng DOTC para sa telekomunikasyon. hindi pa naman lubhang kailangan ng dayukdok na sambayanan. O ugali na ng rehimeng ito at ng mga naghahari-harian sa lipunan na bulagin ang publiko lalo na nga‘t pansarili‘t gahaman nilang mga interes ang nasasangkot? Totoo bang $130-M ang orihinal na presyo ng kontrata sa ZTE pero ginawang $329-M para sa mga komisyon at ―kickback‖ ng mga mandarambong? Totoo bang si Tagapangulong Benjamin Abalos ng Comelec ang nag-aayos ng lahat at tinangka pa nitong suhulan ng $10-M si Joey de V.Kahit pansamantalang ipinatitigil ng mga kinauukulan ang naturang kontrata dahil sa umalingasaw na baho. Halatang wala silang ginawa kundi pagtakpan ang Unang Ginoo at si Abalos sa anumang pagkakasangkot ng mga ito sa maanomalyang kontrata sa ZTE. nina Abalos. Bagaman inaasahang lalabuin ng mga basalyos ng rehimen ang isyu at paulit-ulit na itatanggi ang mga paratang ni Joey de Venecia III. di gaya sa ZTE na uutangin pa ang pambayad sa $329-M? Totoo bang inalok din ng P200-M ni Abalos si dating Sekretaryo Romulo Neri ng NEDA (National Economic and Development Authority) para ―tumulong‖ na maisakatuparan ang naturang kontrata? Totoo bang ―hindi sinasadya‖ ang pagkikita. Sekretaryo Leandro Mendoza ng Transportasyon at Komunikasyon. kung pagkakalooban ng kontrata para sa NBN. gayundin ni Lorenzo Formosa III. sa kasalukuyan. totoo bang may paunang ―lagay‖ o komisyon o ―kickback‖ na tinanggap na ang mga kinauukulan mula sa ZTE kaya puspusan ang pagkilos at pagsisinungaling ng mga ito para maipatupad ang kontrata? Sa pagdinig na isinagawa ng Senado. malinaw na hindi nasagot. at hindi masinsinang pinag-usapan ang proyektong NBN. higit sa lahat. lalo na ni Sekretaryo Mendoza. maging ng mga senador. para iatras ang alok ng Amsterdam Holdings Inc. ang naglahong kredibilidad ni La Gloria at ng kanyang maalingasngas at saklot ng katiwaliang rehimen. kaugalian na ito ng bawat namumunini sa poder sa ilalim ng anumang rehimen – ang palabuin ang lahat upang hindi mabulgar nang husto ang mga katiwalian at.‖ ―call centers‖ sa mga unibersidad ng Estado. lubhang nararapat na halukayin ng Senado ang lahat-lahat para mapalitaw ang sagradong katotohanan at maiwasan o masugpo sa hinaharap ang nakaugaliang katiwalian ng mga mandarambong sa pondo ng bayan sa iba‘t ibang transaksiyon ng pamahalaan. wala ni isang perang gagastusin ang gobyerno. anak ng espiker ng Kamara. kahit bahagya. makapanatili pa rin silang naglulublob sa impluwensiya. Higit tuloy pinaniwalaan ng sambayanan. hindi na nga ba ito itutuloy? Sapagkat buwis ng sambayanan ang ipambabayad kung matutuloy ang kontrata sa ZTE dahil uutangin pa sa China ang kaukulang pondo para mabayaran naman ang ZTE. tulad ng ―Hello Garci. sa gobyerno? Higit sa lahat. ang nabanggit na mga katanungan.

464 – ang pagdalo sa mga pagdinig ng Senado ng kinauukulang mga opisyal ng Ehekutibo para linawin sa sambayanan ang mga kahiwagaang nasa likod. hinahadlangan pa ng Malakanyang – sa pamamagitan ng kontrobersiyal na E. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. gayundin ang kontrobersiyal na kontrata ng Macapagal Blvd. Ordonez (Editoryal) DAHIL kuwestiyon pa rin ng kredibilidad ang parang malaking aninong nakabuntot kay Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. at obligasyon ni La Gloria. malalabanan at masusugpo ang kung anu-anong katiwaliang talamak na sa iba‘t ibang pagawaing-bayan.O. damit at pagkain. kauna-unahang nahatulang nagkasala sa kasong pandarambong ang isang dating Presidente (Joseph Ejercito Estrada). diumano. matapat nga ba si La Gloria na labanan at sugpuin ang talamak na katiwalian sa pamahalaan? Kung tutuusin. kung gayon. magpahanggang ngayon. katarungan at hustisya sosyal.mga pangangailangang dapat matugunan ng matinong pamahalaan – lupa‘t pabahay. gamot at serbisyo sa kalusugan. marami ang nagkibit-balikat lamang at nagtaas ng kilay nang ipahayag niya sa isang komperensiya ng mga obispo. pansamantalang ipinatitigil lamang at hindi pa tuluyang kanselahin o ibasura ni La Gloria ang umaalingasaw sa bahong kontrata sa ZTE? May milyun-milyon bang mga dahilang mahirap ipaliwanag kaya malinaw ang kalabuan o malabo ang kalinawan? Malaking utang tuloy. Sa pamamagitan nito. sa sambayanan na linawin ang mga katotohanan sa likod ng anomalyang ito. naghambalang sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya ang mga . hindi naman nangangahulugang matapat na ang kasalukuyang rehimen na labanan at sugpuin ang mga katiwalian sa pamahalaan. Bakit. ng $329-M na kontrata ng gobyerno sa ZTE ng China? Bakit hindi rin ihayag sa bayan ang mahigit $400-M kontrata ng Kagawaran ng Edukasyon para sa sinasabing ―cyber education‖? Bakit.? Bakit mukhang ―nakikipag-areglo‖ pa sa pamilya Marcos ang mga kinauukulan kaugnay ng diumano‘y sangkatutak na nakaw at itinatagong mga kayamanan ng yumaong diktador? Batay sa mga nabanggit. malabo pa sa burak ang mga katotohanan sa likod lamang ng ―Hello Garci‖ dahil malinaw na hinahadlangan pa ng mga basalyos ng Malakanyang ang muling imbestigasyon nito sa Senado? Bagaman napatala sa kasaysayan na sa ilalim ng rehimeng Macapagal-Arroyo. at kahit itinatag pa ang PTG. bakit hindi kumikilos ang gobyerno na panagutin ang isang Jocjoc Bolante kaugnay ng nilustay na P729-M pondo para sa abono sa lupa ng mga magsasaka? Bakit nalibing na sa limot ang maanomalyang bilyong pisong ―automated counting machines‖ ng Comelec. kung gayon. ulama at opisyal ng militar at pulisya sa Malakanyang na binuo niya ang PTG (Procurement Transparency Group) para maging hayag sa publiko ang lahat ng mga proyekto at kontrata ng gobyernong ginagastusan ng pera ng sambayanan. W AS AK N A KREDI B I LI DAD September 19. trabaho at edukasyon. Bakit. Unang-una. halimbawa.

888 ang pinatay na makabayang mga aktibista. Noon pa man. May nadakip na ba at naparusahan kahit isang kriminal kaugnay nito? Sa anumang punto tingnan ngayon. Kung hindi. idinuyan na nga‘t nilunod sa buladas ang sambayanan maging ng sumunod na mga rehimen (Cory. at lulubha pa ang lahat – lalo na ang katiwalian at pag-abuso sa kapangyarihan ng pambansang liderato — wala na ngang sukat ipagmalaki pang kredibilidad ang naghaharing rehimen. Utang at Utan g P a September 12. Mulang 1986 hanggang sa kasalukuyan. dugo‘t buhay pa ang kinukulimbat nila at. Muling sumidhi ang pandarambong sa salapi ng bayan at muli‘t muling namayagpag at umabuso sa kapangyarihan ang uring mapagsamantala‘t patuloy na kumukontrol sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. peryodista at kritiko ng rehimen. matapos mapatalsik sa poder ang diktatoryal na rehimeng Marcos. wala namang makabuluhan o radikal na pambansang mga pagbabago para sa kapakanan ng masang sambayanan. Kongkretong mga halimbawa ang kailangang makita ng sambayanan – halimbawa‘y ang pag-usig at pagpapakulong unang-una sa tiwali niyang mga basalyos.mandarambong sa pera ng bayan ngunit. walang naiisip na solusyon ang mga opisyal ng gobyerno kundi patuloy na mangutang upang matugunan ang kakulangan. di gaya ng isang Erap na nahatulang nagkasala‘t nakakulong na. Anino pa rin ang tunay na reporma sa lupa at pambansang industriyalisasyon. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. at 184 pa ang dinukot at nawawala tulad na lamang ng isang Jonas Burgos. Muling nabuhay ang dati. sa ilalim nga ng rehimeng ito. batay sa ulat ng grupong Karapatan. lumilitaw na buladas lamang ang pahayag ni La Gloria na pagsugpo sa katiwalian. kahit bahagya. nagsasangla‘t nagbebenta ng anumang ari-arian matugunan lamang – kahit bahagya – ang mga pangangailangan. lumilitaw na mga diyus-diyosan pa sila ngayon at nagpapasasa sa ilalim ng umiiral na rehimen. tulad lamang ang gobyerno ng isang pamilyang sobra-sobra ang ginagasta kaysa kinikita kaya patuloy na nangungutang. Ramos at Erap). at sumibol pa ang bagong oligarkiya. marami sa kanila. Ano pa nga ba ang bago? Buladas na nga lamang ang lahat. Umabot na. ang pagtitiwala ng bayan sa kanyang mga pahayag at sinasabing mga programa sa pamamahala. Hindi naparusahan ang mga kriminal ng pinatalsik na rehimeng diktatoryal at. Sabagay. hindi ang mga kritiko lamang at kalaban sa poder – upang maibalik. mahirap nang pasinungalingan ang naghuhumindig na mga katotohanan. Higit na masama. Muling sumigla ang panggagahasa sa pambansang ekonomiya. at lalo na ngayon. Ordonez KAHIT itinatambol ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at ng kanyang mga henyo sa gabinete na matino at nasa tamang landas ang pananalapi ng gobyerno. bukod sa salapi ng bayan. Sapagkat laging may depisito sa pambansang badyet taun-taon at batbat ng katiwalian ang dalawang pangunahing ahensiyang inaasahan sa koleksiyon ng buwis (BIR at Customs). ang nakabalik pa sa kapangyarihan sa iba‘t ibang sangay ng pamahalaan. nito lamang nagdaang .

Telecommunications Investment Corp. higit sa lahat. Nariyan nga ang iba‘t ibang maanomalya‘t nangangalingasaw na mga kontrata at proyekto ng gobyerno na nakalulula ang mga presyo (ZTE. nagkukumahog pa ang pamahalaan na isapribado o ibenta ang iba‘t iba nitong ari-arian sa layunin nitong makalikom ng karagdagang P70 bilyon bago matapos ang 2007.) at 4.). at iba pa). cyber education. batay na rin sa mga pananaliksik.Hunyo. naglulublob naman sa karangyaan sa pamamagitan ng nakukulektang mga buwis ang kinauukulang mga opisyal ng pamahalaan (ginagantsong ―pork barrel‖ at kung anu-ano pang pondo ng bayan) at. nakatakda nang mangutang na naman ang gobyerno ng P346. ang buwis sa bahay at lupa mula noong 2004.1 bilyon sa panukalang pambansang badyet na P1.1 bilyon para matugunan – kahit bahagya – ang pangunahing mga serbisyo publiko. bukod pa sa itinaas ng mga permiso‘t lisensiya at rehistro ng mga behikulo). ginagantso at dinarambong ng tiwali‘t salabusab na pambansang liderato. automated counting machines. ang 24% sosyo sa San Miguel Corp. Habang namimilipit sa hirap ang sambayanan sa mga bago‘t itinataas na mga buwis (naging doble. Nakalikom ito diumano ng P42. di nga kasi. ng P3. 30% pa nga ng natitirang badyet ang nilalamon ng katiwalian sa kung anu-anong sangay ng pamahalaan. ng puno ng pag-asang hungkag na mga retorika o inimbentong mga estadistika na papaunlad diumano ang ekonomiya. higit na masama. Naibenta na rin nito ang ari-arian sa lumang paliparan ng Iloilo.3 trilyon sa 2008 ang sinasabing ilalaan na pambayad-utang. at iba pa. lolobo pa bago matapos ang termino ng kasalukuyang rehimen. National Bank.. . gayundin ang 20% sosyo rin sa PNOC-EDC (Phil. tiyak. Katunayan. Sapagkat P624. ng iilang piling grupo ng mga taong patuloy na kumukontrol sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. pinagsisikapan nitong maipagbili rin ang propiyedad ng gobyerno sa Fujimi. National Oil Co. natural. Lubhang napapanahon nang rebisahin at ituwid ng pambansang liderato ang pinaiiral na mga patakarang pangkabuhayang nakatali sa asintos ng mapambusabos na dayuhang mga interes at matapat na isapuso ang kapakanan ng bansa‘t ordinaryong mga mamamayan – hindi ang interes. sa kabilang banda. unang-una.78 trilyon ang kabuuang pambansang utang na. May sapat na pondo pa nga bang mailalaan sa edukasyon. – Energy Development Corp.6% namang hawak sa PNB (Phil. patuloy ding nanganganak ang mga buwis para may madambong ang tiwaling mga opisyal nito. halimbawa. lumilitaw na pambayad-utang lamang ang mga ito at dinidispalko pa. mulang Enero hanggang Hulyo. bukod sa iba pang mapagkakakuwartahang ari-arian – lupa man o mga interes sa iba‘t ibang korporasyon. ang sambayanan pa rin nga ang kinukuba sa pagbabayad ng pambansang utang at napagkakaitan ng pangunahing mga pangangailangan dapat matugunan ng matinong pamahalaan. Bago matapos ang kasalukuyang taon. Pero. fertilizer scam. lupa‘t pabahay at kalusugan at iba pang mahalagang serbisyo publiko? At. Macapagal Blvd. Bukod nga sa pangungutang. Kailan mababago ang ganitong napakasama‘t umiiral na pambansang kalagayan? Hindi ito magagamot.6 bilyon. Japan at. Lumilitaw tuloy na patuloy na nangungutang ang gobyerno para makabayad sa mga pagkakautang at. ibinenta na nito ang 46% sosyo sa PTIC (Phil. sa kabilang banda. at 12% sosyo sa Meralco.

lalo na nga sa mga kolehiyo pa at unibersidad. buong giting niyang ipinahayag sa isang komperensiya sa loob ng Malakanyang na ―nagtagumpay ang ating mga planong pangkabuhayan. ayon na rin sa mga ekonomista. mababayaran ang ating mga pagkakautang at mapararami ang trabaho. tambak at nilulumot sa Ombudsman at Sandiganbayan ang mga kaso ng korupsiyon laban sa mga tiwaling opisyal at kawani ng pamahalaan. ayon pa rin sa kanya. ng bilyun-bilyong dolyar na ipinapasok sa bansa ng migranteng mga manggagawa. Walang nag-akalang maaayos natin ang ating badyet. Batay nga sa pananaliksik ng SWS (Social Weather Stations). Ltd. Nanlalaki ang mga mata. Nairita‘t nanggalaiti sa gayong mga pagdududa. at 30% ng pambansang badyet ang nilalamon ng katiwalian sa burukrasya dahil sa mga ―kickback‖ at maanomalyang mga kontrata o garapalang pandarambong sa pondo ng bayan kaya. pero nagawa natin ito?‖ ―Ow? Kahindik-hindik. grabe pa rin ang problema sa pabahay at kalusugan. ang ipinagyabang kamakailan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na sumulong ng 7.Nanana ginip La ma ng? September 5.5% na pagsulong ng GNP: ―Ibig ninyong sabihin. mahina ngayon ang pandaigdig na merkado sa kredito.. at nakauunawa. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. halos pasinghal na itinanong ni La Gloria sa reporter ng Manila Shimbun na nag-alinlangan sa katotohanan ng 7. ang aming mga datos ay di totoo at nagsisinungaling ang mga taga-NSCB (National Statistical Coordination Board)?‖ Totoo nga ba ang mga ipinagyabang ni La Gloria? Bakit laganap ang disempleyo kaya patuloy ang exodus ng manggagawang Pilipino at nagtitiis magpaalipin sa ibang mga bansa? Bakit kulang sa target nitong makukulektang buwis ang BIR at Customs o Adwana? Bakit nito pa lamang Hulyo. ang pagsulong ng ekonomiya ng mga kalapit bansa sa Asya tulad ng Malaysia. marami pa rin ang hindi makapag-aral sa elementarya pa lamang. ang nakitang pagsulong diumano ng ekonomiya sa loob ng unang anim na buwan ng 2007. Pinakamataas ito diumano sa loob ng 20 taon at nalampasan nito. maliwanag na bunga ito. gayundin ng mga peryodista‘t ordinaryong mga mamamayan. na totoo ang mga datos ng NSCB –na pinagbatayan ng pahayag ni La Gloria – hanggang kalian mapananatili ang sinasabing pagsulong ng ekonomiya? Hindi mapapanatili. sa kabilang banda. sa kabilang banda. halos P60-B na ang depisito sa pambansang badyet? Bakit kailangang magbayad ng mga P50. mapalalakas ang piso at mapasisigla ang merkado (stock market). unang-una. sagad hanggang tainga ang ngiti at waring umiindak sa piling ng mga ulap.000 bawat isa ang mga Pilipino para mabayaran ng gobyerno ang pambansang utang? Kung saglit mang lumalakas ang piso. sa malinaw na reyalidad ng pambansang kalagayan. Batay na rin sa paliwanag ni Vishnu Varathan ng Forecast Pte. malaganap pa rin ang gutom at karalitaan.‖ Binigyang-diin pa niya: ―Walang nag-akalang makakakulekta tayo ng higit na mga buwis. hindi ng pagtaas ng kita mula sa mga produktong iniluluwas (export) sa ibang mga bansa o pagtuntong kaya ng bansa sa landas ng industriyalisasyon. mababawasan natin ang mga nandaraya sa buwis. Tanggapin na.5% ang GNP (gross domestic product o kabuuang halaga ng nalikhang mga produkto at serbisyo). Nakagugulat!‖ Ito ang karaniwang reaksiyon ng mga nakababatid. Hong Kong at Indonesia. Ordonez IKINATAAS ng kilay ng maraming ekonomista. at .

At bakit iginigiit na ipatupad na naman ang ibinasura ng Korte Suprema na E. HELL -o Glo r ia August 30. ang magpapasabog sa natutulog na bulkang sosyal. Ordonez (Editoryal) KAHIT ipinangalandakan ng Malakanyang na hindi nito ikinababahala kung muling iimbestigahan ng Senado ang maeskandalong ―Hello Garci‖ – isang ―tape‖ na nagbunyag sa usapan nina Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at dating Komisyoner Virgilio Garcillano ng Comelec tungkol sa ―karagdagang isang milyong boto‖ para kay La Gloria noong eleksiyon ng 2004. Mahirap ding sumulong ang ekonomiya hanggang anino pa rin ang pambansang kapayapaan. Idagdag pa nga ang labis na pagkontrol ng iilang piling grupo ng mga tao sa pambansang ekonomiya‘t pulitika na matagal nang sumasalaula sa interes ng masang sambayanan.‖ sabi ni Muhammad Ameen. sumulong diumano ng 7. tagapagtatag ng Partido Komunista sa bansa – dahil marahil sa maniobra ng Estados Unidos at ng gobyerno ng Pilipinas – nagsimula na nga ang malawakang mga kilos-protesta at pagsidhi ng mga taktikal na opensiba ng puwersa ng NPA na tiyak na makakaapekto sa ekonomiya. dapat nang tigilan – lalo na marahil ni Sen.‖ sabi naman ni Sen. Sa pagdakip kamakailan sa The Netherlands kay Prof.‖ paratang ni La Gloria at. Jose Ma. baka ito. samakatuwid.O. Ow? O nananaginip lamang ang mga kinauukulan? HELL-o Gar ci. Kung hindi. Sison. Sa halip na buhayin ang imbestigasyon sa ―Hello Garci. dapat magbunyi ang bansa. sabi ng mga kritiko. sabi ni La Gloria kaya. Sa kabila ng umiiral na reyalidad. kung tutuusin. lalo na ngayong sumisidhi – dahil sa balintunang patakaran ng gobyerno – ang kaguluhan at karahasan sa Mindanaw. ―kaya hihina din ang eksport na labis na makakaapekto sa lokal na ekonomiyang umaasa sa eksport. Panfilo Lacson na pinaratangang ―nagpapasiklab‖ lamang para sa eleksiyon sa 2010.5% ang GDP.‖ Natural. ―Pag-aaksaya lamang ito ng oras. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa anumang punto tingnan. na kailangan pa ang permiso ng Presidente para makadalo sa pagdinig ng Senado ang sinumang opisyal ng sangay ehekutibo ng gobyerno? ―Pulitika ito ng pangwawasak. halatang-halata naman sa kanilang mga patutsada ang pagkainis ng mga kinauukulan. imposibleng umunlad ang pambansang ekonomiya hanggang nakatali ang pambansang liderato sa pundilyo at dikta ng mapandambong na interes ng imperyalistang mga bansa – lalo na nga ng Amerika – kaya patuloy pa itong nangangayupapa sa altar ng mapaminsalang liberalisasyon at globalisasyon. 464.mahina rin ang larangan ng pamumuhunan. hindi punglo‘t giyera at pananakot gaya nang ginagawa nito ngayon laban sa anumang grupong nagrerebelde. ―Dapat na maging pambansang agenda ni Presidente Macapagal-Arroyo ang kapayapaan. Ganito rin ang opinyon ng maimpluwensiyang samahan ng obispong Katoliko sa bansa (CBCP). at kung hindi mabisang matutugunan ng pamahalaan ang batayang mga pangangailangan ng sambayanan. Lumilitaw tuloy na mukhang mahihirapang lubusang isulong ang usapang pangkapayapaan sa pagitan ng pamahalaan at ng MILF (Moro Islamic Liberation Front). tagapangulo ng kalihiman ng MILF.‖ makabubuting . Edgardo Angara.

nang malaon. dating sarhento ng ISAFP (Intelligence Service of the Armed Forces of the Philippines).pagtibayin na lamang ng Senado. bunga ng mga pagdududang nandaya nga siya para lamang manalo. ng pagrerebelde ng grupong Magdalo. Kung susundan tuloy ang lohika o takbo ng utak ng Malakanyang. sa takbo ng mga pangyayari.‖ . Ordonez (Editoryal) Garci. ang mga tiwali‘t kalaban pa ng katotohanan ang naglulublob sa glorya‘t kapangyarihan. huwag nang ungkatin at sariwain ito kahit ipagkait ang sagradong katotohanan sa uhaw na sambayanan at. Nagbunsod din ito. higit sa lahat. sa anumang larangan – lalo na nga kung mga opisyal pa ng pamahalaan ang nasasangkot – dapat parusahan ang anumang pandaraya‘t katiwalian upang masugpo‘t hindi na tularan. At. batay sa nilalaman niyon. ang 24 na panukalang-batas para diumano sa pambansang kapakanan. Kung bubusisiin na naman ang ―Hello Garci‖ at mapatutunayang nandaya nga siya noong eleksiyon ng 2004 – at tiyak na ikinababahag ito ng kanilang buntot – wala nga siyang karapatang patuloy na mamatnugot sa bansa at sabihing ―may bansa akong dapat pamahalaan. patawarin na lamang ang anumang kasalanan ni La Gloria. lumililitaw na pawang kasangkot sa maanomalyang eleksiyon ng 2004. Pero. Hanggang ngayon. pinipilit ng Malakanyang na huwag nang uriratin ang ―Hello Garci‖ at nagkukubli ito sa likod ng hungkag na retorika‘t teknikalidad? Matatandaan. ―HELL-o ―HELL-o Gloria. Jr. kung gayon. may mga terorista akong dapat labanan. sapagkat ang kabaluktutan ng isip at kawalang-katarungan ang naghahari sa lipunan. dahil sa naturang ―tape. Dalawa ding kasong ―impeachment‖ ang iniharap laban sa kanya sa Kongreso (2005 at 2006) na agad na naibasura – at naikubli ang sagradong mga katotohanan – dahil sa puspusang pagmamaniobra ng himod-pundilyo niyang mga basalyos sa Kamara. ay nagpanalo kay La Gloria laban sa yumaong si Fernando Poe. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. para madinig at mailagay sa ―tape‖ ang usapan noon nina La Gloria at Garcillano kaugnay ng ―karagdagang isang milyong boto‖ na. kung tutuusin.‖ Nanaka wi n P a? August 8. Kahit nga pinakamahalaga ang katotohanan higit sa lahat. itinatanong tuloy ng malawak na sektor ng sambayanan kung lehitimo ngang Presidente o hindi si La Gloria. ng mga Garcillano at Lintang Bedol. lumagabog tuloy nang husto ang kanyang kredibilidad. may kapayapaan akong dapat makamit‖ at lalong hindi niya dapat iduyan sa ilusyon ang sambayanan na ihahatid niya ang Pilipinas sa daigdig ng mauunlad na mga bansa o First World sa malapit na hinaharap. dapat na ilibing na lamang sa limot ang lahat. noong 2004. Sagrado pa rin nga ang katotohanan kahit sinasabing ilegal ang ―wiretapping‖ na isinagawa ng grupo ni Vidal Doble. ng mga Esperon at iba pang opisyal ng militar na nabanggit sa ―Hello Garci‖ na. Natural. bakit. ayon naman kina Kalihim Tagapagpaganap Eduardo Ermita at Sekretaryo Ignacio Bunye.‖ sumidhi ang malawakang mga demonstrasyong humihinging umalis na sa poder si La Gloria noong 2005.

2-B ni Irene Marcos-Araneta sa UBS (Union Bank of Switzerland) na inilipat at pinaghati-hati nang malaon sa mga bangko sa Liechtenstein. kinaibigan .3-B ngayon at. Luxembourg at British Virgin Islands. Galing ba iyon sa mga ilegal na transaksiyon at komisyon o ―kickback‖ na talamak maging ngayon sa iba‘t ibang ahensiya ng pamahalaan? Galing ba iyon sa pagnenegosyo na ipinagbabawal sa mga opisyal ng gobyerno. mukhang imposibleng mabawi nga ito agad. Campos. nagbalik ng Pilipinas. at iba pa. Sabi niya. at aminin ng mga Marcos. Ramos at Erap – pero masalimuot pa ring tulad ng isang bungkos na abaka hanggang sa administrasyon ngayon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang paghahabol ng gobyerno sa sinasabing kahindik-hindik na ―nakaw at itinatagong yaman‖ ng pamilya Marcos. napakahabang proseso ang lahat para mapatunayan ito sa usadpagong na hukuman. Tomoyuki Yamashita mula sa sinakop niyang mga bansa sa Timogsilangang Asya noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at. 1998) na galing sa Vatican ang mga gintong iyon. ―bakit walang nabuhay na sundalo ni Yamashita ang lumitaw para patunayan ito? Bakit walang nagprotesta at naghabol na mga bansa matapos ang giyera?‖ Lalong lumabo pa ang lahat nang palitawin naman ng isang Erick San Juan sa kanyang aklat (Raiders of the Lost Gold. na ―nakaw‖ ang mga iyon para makumpiska ng gobyerno. tanong ng yumaong peryodistang si Teodoro Benigno. Kung totoong galing iyon kay Yamashita. Maliban sa $560-M. walang ganoong karaming ginto ang Bangko Sentral ng Pilipinas para mailabas ni Marcos ng bansa. P2. gayundin. sa kabilang banda. sa kabilang banda. Marcos. saan iyon nagmula? Bilang mga opisyal ng gobyerno. Paano pa ang napabalitang tone-toneladang mga bara ng gintong nasa paliparan diumano ng Kloten o nasa Fort Knox? Paano pa rin ang hinahabol ngayon ng mga Marcos na 10 higanteng mga korporasyon ni Lucio Tan – dati nilang basalyos – na may kabuuan nang yamang $2. Severino Sta. Anino na lamang. Benedicto. Kahit may ―lihim‖ na talastasang nagaganap diumano ngayon sa pagitan ng mga Marcos at ng administrasyong Arroyo kaugnay ng naturang mga kayamanan. unang-una. lumilitaw na inutil ang pamahalaang makumpiska ang iba pang kayamanan ng mga kinauukulan na galing diumano sa pandarambong sa kaban ng bayan sa loob ng mahabang panahong pamamayagpag sa poder ng yumaong diktador na si Ferdinand E. ilang mansiyon at sosyo sa malalaking korporasyong kinontrol ng PCGG (Presidential Commission on Good Government).TATLONG rehimen na ang nagdaan – Cory. kailangang patunayan muna. Kung talagang bilyun-bilyong dolyar ang kanilang yaman. na galing ang tone-toneladang mga bara ng ginto sa maalamat na kayamanang nakulimbat diumano ni Hen. galing ang kayamanan ni Marcos kay Padre Jose Antonio Diaz. hinding-hindi niya aamining nakaw ang mga iyon para mapangalagaan ang anumang natitira pa nilang karangalan at. sabi naman ni dating Prokurador Heneral Frank Chavez. nagpalit ng pangalan bilang Kor. naging tesorero noon ng Vatican sa ilalim ni Papa Pio XII. ang ibinulgar noon ng isang Reiner Jacobi – batay sa dokumentong iniharap ng abogado niyang si David Chaikin sa administrasyong Estrada – na depositong $13. Batay sa naturalesa ni Imelda Marcos. Romana. ang nasa pangalan ng iba pa nilang kroni noon tulad ng mga Cuenca. lalo na sa Presidente? Pinalitaw. naging miyembro ng gabinete ni Cory. Pinag-interesan umano ni Padre Diaz ang kayamanan ng Vatican. Una. noong una.3-M lamang sa isang taon ang magkasanib na kita noon nina Ferdinand at Imelda.

ay ―pinatay‖ hindi ng mga Muslim. sa anumang negosasyon ngayon ng gobyerno‘t pamilya Marcos kaugnay nito.A.ang batang-bata‘t matalinong abogadong si Ferdinand E. Ordonez (Editoryal) HABANG nakasalang sa pagitan ng gobyerno at ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) ang usapang pangkapayapaan sa ikalulutas ng matagal nang rebelyon ng mga Muslim sa Mindanaw. nailipat ni Marcos sa kanyang pangalan ang mga gintong iyon? O talagang pinalalabo ang lahat upang hindi mabawi ng gobyerno – kung talagang may layunin itong bawiin – ang anumang ―nakaw‖ na yaman ng pamilya Marcos. ang ―nakaw‖ na yaman ay hindi na dapat na nakawin pa. Pinakahuli sa listahan ang 14 na sundalong napatay sa pakikipagsagupa sa MILF kamakailan sa Basilan na. marami na ngang buhay ang ibinuwis. hindi ang sinumang matataas na opisyal ng gobyerno. at walang dapat makinabang sa mga iyon kundi ang mismong sambayanan. kung tutuusin. Paano naman. Tinuruan ni Diaz si Marcos sa kalakalan ng ginto kaya dumalo pa si Marcos sa inagurasyon ni Presidente Harry Truman ng Amerika bilang opisyal na kinatawan ng J. kundi ng talamak na katiwalian ng mga opisyal ng AFP o Hukbong Sandatahan ng bansa dahil sa matagal nang nakaugaliang palusot o ―kickback‖ sa pagbili ng mga armas at iba pang kagamitang pandigma. hindi dapat patawarin ang anumang pandarambong sa yaman ng bansa. bukod pa sa terorista diumanong Abu Sayyaf at humiwalay na tropa ng MNLF Dahil sa rebelyong ito. . lubhang napapanahong masusing pag-aralan ng mga henyo ng kasalukuyang rehimen – lalo na ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo – ang malalim nang mga ugat ng naturang problema. lalo na kung matataas na opisyal pa ng pamahalaan. Sabi nga. kung gayon. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Marcos na tumulong upang legal na mailipat sa pangalan ni Diaz at maideposito kung saan-saang mga bangko ang nasabing kayamanan. Susi N g Kap a yap aan August 1. nagmamahal sa pandarambong at inhustisya ang sinumang nagpapahintulot nito. Inakala noon na nalutas na ang nasabing rebelyon nang makipagkasundo sa gobyerno ang grupong MNLF (Moro National Liberation Front) ni Nur Misuari at itayo ang ARMM (Autonomous Region of Muslim Mindanao) pero lumubha pa nga ang gulo‘t karahasan — at patuloy pang lumulubha — nang maghimagsik naman nang malaon ang MILF. at nagpalabas na nga ito ng 130 ―mandamiento de arresto‖ laban sa mga nagsagawa ng gayong brutalidad. lalo na mula sa salapi ng bayan? Natural. Kaya. na nakalista sa New York Stock Exchange. Pinutulan pa nga ng ulo‘t ari ang 10 sa kanila na labis ngayong ikinagagalit ng gobyerno kaya nagbantang dudurugin ang mga kinauukulan. Diaz & Co. sa panig man ng militar o ng mga Muslim o ng inosenteng mga sibilyan.

Tawi-Tawi. hindi lamang kuwestiyon ng kultura‘t relihiyon o ng soberanya‘t kasarinlan o ng pangteritoryong integridad ang pagrerebelde ng mga Muslim tungo sa hiwalay na Bangsa Moro sa Republika ng Pilipinas. dating tagapangulo ng MILF. laganap ngayon doon ang gutom at karalitaan at kawalan ng oportunidad lalo na sa sentro ng mga Muslim. lumilitaw na hindi papayag ang gobyerno na matulad ang Mindanaw sa Silangang Timor na nagsarili‘t humiwalay sa Indonesia ilang taon na ang nakararaan. Basilan. ang pagkakaroon ng nagsasariling Bangsa Moro dahil na nga. sa kabilang banda. Para kay Salamat.Kung susuriin. ngunit nakararami ang mga Muslim. Hindi na nga dapat ikagulat ang tumitinding kaguluhan at karahasan sa Mindanaw na. hindi katakataka. hanggang tiwali‘t nagmamalabis sa kapangyarihan. unang-una. susuportahan diumano – sabi ni Salamat — sa mga bayanbayan at probinsiyang kontrolado ng mga Kristiyano. sa kapabayaan ng pamahalaang tugunan ang mga pangangailangan ng mga mamamayan doon at paunlarin ang rehiyong iyon. naglulublob sa pribilehiyo. dapat magdaos ng isang reperendum sa nasabing rehiyon para matiyak kung gusto o hindi ng mga mamamayan ang isang nagsasariling Islamikong Estado o Bangsa Moro bagaman. puspusan silang lalaban at maglulunsad ng mga ganting-salakay. ng kapabayaan at kainutilan ng gobyerno‘t pambansang liderato na tugunan ang mga pangangailangan ng naturang rehiyon kaya. Maguindanao at Lanao del Sur ang balwarte ng mga Muslim sa 24 na probinsiya‘t 20 siyudad sa Mindanaw. tagapagsalita ng MILF. Binigyang-diin pa ni Eid Kabalu. . Kahit Sulu. Sa Mindanaw – o sa iba pang panig ng bansa – hindi makakamit ang kapayapaan hanggang lumalaganap ang karalitaan at inhustisya. ayon noon sa yumaong Hashim Salamat. Sa nagdaang mga rehimen hanggang ngayon. Batay tuloy sa umiiral na mga kalagayan doon at namamayaning kontradiksiyon sa pagitan ng gobyerno‘t MILF. Gaya sa iba pang mga panig ng bansa na patuloy naman ang rebelyon ng CPP-NPA. na kung sasalakayin ng mga sundalo ang kanilang kampo‘t teritoryo. nagkasapin-sapin na at nilumot na ang panlipunang mga problema sa Mindanaw bunga. lalo‘t nananatiling propaganda lamang ng pamumulitika ng pambansang liderato ang ipinangangalandakang pagpapaunlad sa nasabing rehiyon. unang-una. at walang habas na kinokontrol ng naghaharing-uri ang pambansang ekonomiya‘t pulitika sa kapinsalaan ng masang sambayanan. mananatiling mabuway ang lahat sa Mindanaw at mukhang malabo pang makamit ang kapayapaan doon. ay ―magpapatuloy at maaaring magtagal‖ kung kamay na bakal ang paiiraling patakaran ng gobyerno sa paglutas sa rebelyon doon. lalo‘t napakakasangkapan pa ang mga ito sa dayuhang mga interes at patuloy na ibinebenta ang pambansang kasarinlan at kapakanan at kinabukasan ng susunod na mga henerasyon. naghahari doon ang kawalangkatarungan at pagsasamantala sa masang sambayanan ng mga kinauukulan kaya lubhang napakailap at malabong anino lamang ang tunay na hustisya sosyal.

3% ng mga mamamayan ang nagugutom. tumitindi ang gutom at karalitaan kahit sinasabing patuloy na umuunlad ang pambansang ekonomiya. paghahari ng demokrasya‘t hustisya sosyal at kung anu-ano pang mailusyong mga programa – naghuhumindig naman. paaralan pa rin at ospital. lupa‘t bahay pa rin. trabaho sa milyun-milyong mamamayan. kung gayon. hindi punglo at giyera. mababa pa sa zero noong Hunyo 2007 ang grado ni La Gloria. +7 noong Abril 1992 ang grado ni Cory. sa panahon man ng Hapon o diktadurang Marcos. at mga 17% sa buong bansa. -3 lamang. Sa Mindanaw na lamang – batay sa mga pag-aaral – 21. hindi dahas kontra dahas. KULE LAT July 25. ang dapat itugon ng gobyerno sa tumitinding rebelyon ng mga Muslim na. at matapat na pagdinig at mabisang pagtugon ng gobyerno sa karaingan ng mga mamamayan ang susi ng kapayapaan. Maliwanag na tumitindi ang disempleyo at kawalan ng oportunidad sa bansa kaya napipilitang mandayuhan at magpaalipin sa kung saanmang sulok ng mundo ang milyun-milyong manggagawang Pilipino. malinis na gobyerno‘t sistemang elektoral. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L.Sa maikling salita. ang hindi mapapasubaliang mga katotohanan. lalo‘t napatunayan na ng kasaysayan ang katapangan at hindi pagsuko ng mga Muslim sa panahon man ng mga Kastila o Amerikano. Pinatunayan lamang ng naturang sarbey na hindi kayang baluktutin ng anumang propaganda ang reyalidad. sa kabilang banda. Aquino. lubhang balintunang pinakamababa ang grado niyang tinanggap mula sa mga mamamayan kung ihahambing sa nakuhang marka nina dating Presidente Corazon C. pagkain sa bawat mesa. Sa Mindanaw o saanman. Ordonez (Editoryal) SA KABILA ng kung anu-anong propaganda‘t estadistika ng mga tambolero ng kasalukuyang rehimen na maayos at nasa tamang direksiyon ang pamamahala ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo para sa kapakanan ng bansa‘t sambayanan. 12. Anumang pagmamapuri ang ipangalandakan ng pambansang liderato lalo na sa mga SONA ni La Gloria — umuunlad ang ekonomiya. Sa kabilang banda. Katakataka pa nga ba kung mababa pa sa zero ang ibinigay na marka ng mga mamamayan kay La Gloria noon lamang Hunyo 2007? Una. Ramos at Joseph Estrada. at hindi na nga katakataka kung dumarami nang dumarami ang humihinging umalis na siya sa poder. tiyak. murang gamot.5% o higit pa sa Kamaynilaan. Batay sa resulta ng sarbey ng SWS (Social Weather Stations). higit na magbubunga pa ng gulo‘t karahasan. Pang-unawa pa rin. na disgustado ang maraming mamamayan sa liderato‘t pamamalakad niya sa bansa mulang 2001 hanggang ngayon. +19 ang kay Ramos noong Abril 1998 at +9 ang kay Erap noong Disyembre 2000. trabaho pa rin at iba pang pangunahing mga pangangailangan ng mga mamamayan – at lantay na hustisya sosyal – ang pinakamabisang lunas sa anumang rebelyon. edukasyon para sa lahat. Katotohanan ding nadaragdagan pa ang napakarami nang . Fidel V. pagkain pa rin at damit. sa kanayunan man o kalunsuran. pabahay sa mga maralita. kapayapaan ng bayan. Maliwanag na lumilitaw tuloy. katuparan ng reporma sa lupa.

lalo na ang pangangalaga sa sagradong mga karapatang pantao o kalayaang sibil ng mga mamamayan. Sabi nga. ang mga kakaning-itik lamang ang kayang dagukan ng batas samantalang nagpapasasa sa pera ng bayan ang hari-hariang mga salabusab. kabaligtaran naman ang mga hakbang ni La Gloria. at umiiral na reyalidad ng pamumuno sa bansa ni La Gloria – pabanguhin man siya ng kanyang mga tambolero sa pamamagitan ng mga retorika‘t inimbentong estadistika o purihin man niya‘t buhatin ang sarili – ano pa nga bang grado ang maaasahan niya mula sa namumulat na mga mamamayan? Kulelat? SAN A At S AN A P a July 18. At.mamamayang walang bahay. bukod pa sa niwaldas na pondo sa pataba sa lupa (fertilizer scam). Tuluy-tuloy pa nga ang mga pagdukot at pagpatay na pampulitika laban sa mga puwersang makabayan at progresibo at tandisang mga kritiko ng umiiral na rehimen. walang-wala. Ikaapat. Ordonez (Editoryal) SA Hulyo 23. kahit bahagya. walang lupa. Natural. naging talamak ang katiwalian sa iba‘t ibang sangay ng gobyerno at usadpagong naman ang hustisya para maparusahan ang mga kinauukulan. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Maliwanag nga itong napatunayan sa mapanikil niyang mga dekrito at proklamasyon na. Batay sa mga nabanggit. Tanggapin nang umuunlad ang ekonomiya – sa kapakanan ng argumento – naramdaman na ba ng masang sambayanan ang naturang kaunlaran? Nalasap na ba iyon ng kanilang bituka at nalahiran niyon. Ano na ang nangyari sa jueteng payola. sa maalingasaw na mga kontratang tulad ng North Rail. at Venable LLP. Macapagal Blvd. ang kanilang pang-araw-araw na buhay? Ikalawa. ay labag sa Konstitusyon. sa opinyon ng Korte Suprema. maanomalyang transaksiyon ng Comelec sa pagbili ng ―automated counting machines. nakatakda ang ika-7 SONA (State of the Nation Address) ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. at iba pa? Ikatlo. nagkalat pa sa katatapos na eleksiyon ang isang Lintang Bedol. Puspusan pa nga ang pagkilos ng mga kinauukulan para ganap na ipatupad ang tiraniko‘t mala-batas militar na HSA (Human Security Act) na sasalaula sa demokratikong mga proseso.‖ at iba pa. bagaman bukang-bibig ng pambansang liderato ang pagmamahal sa kalayaan at demokrasya. mamamayagpag na naman siya sa bulwagan ng diumano‘y marangal na Kongreso at buong sigabong . parang nauulit ang lahat sa Magindanaw. mulang 2001 hanggang ngayon. magbubunsod ng higit pang mga karahasan at didiskaril sa usapang pangkapayapaan sa CPP-NPA man o sa MILF.. sa kabila ng itinatambol na mga reporma sa sistema ng eleksiyon. PIATCO. lalo pa ngang lumagabog ang kredibilidad ni La Gloria. ano na ang wakas ng ―Hello Garci‖ na nagdulot ng matinding pag-aalinlangan ng mulat na mga mamamayan sa pagkakapanalo ni La Gloria sa eleksiyong pampanguluhan noong 2004? Sapagkat hindi naman naparusahan ang mga kinauukulan – unang-una na ang isang Virgilio Garcillano – at itinaas pa ng ranggo ang mga militar na nabanggit sa naturang kontrobersiyal pa ring tape.

iduruyan niya lamang sa ilusyon ng mga pangako at maambisyong mga programa ang dayukdok na sambayanan. at ang patuloy na pakikibaka laban sa sinasabing terorismo kaugnay ng mga patakaran ni Presidente George W. malabong maghari sa bansa ang tunay na hustisya sosyal. gaya ng mailusyong pangarap ni La Gloria. Paano rin makakamit ang katatagang pampulitika kung puspusang isinusulong pa ng Estado at ng naghaharing pambansang liderato ang paninikil at pagsalaula sa sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan at. at isang-ikalimang (1/5) bahagi lamang ng populasyon (ayon naman kay Padre John Doherty. kung mismong ang mga ito ang unang-unang nagbabasura sa demokratikong mga proseso? Maliwanag na halimbawa ang nagdaang mga hakbang ng umiiral na rehimen (E. ang pagkakaroon ng katatagang pampulitika. at iba pa). ang mga pagdukot at pagpatay na pampulitikang kinasasangkutan diumano ng AFP (Armed Forces of the Philippines). Tiyak. narito pa nga ngayon ang tiraniko‘t mala-batas militar na HSA o batas kontra-terorismo na umaani na ng matinding mga pagtuligsa at sunud-sunod na mga kilos-protesta. sa CPP-NPA. Tulad din ng iba pang mga SONA ng kung sinu-sinong naging Presidente ng bansa. gayundin. unang-una. batay na rin sa reyalidad at umiiral na pambansang kalagayan. gayundin. ang pambansang ekonomiya‘t ―matatag‖ niyang Republika. ang kagilagilalas na nagawa ng kanyang rehimen para sa kaunlaran ng bansa‘t sambayanan. lalo pa lamang nitong pag-aalabin at palulubhain ang lahat sa pamamagitan ng . kahit kinisin pa nang kinisin ang nilalaman at pagkakasulat. sa pamamagitan ng hungkag na mga retorika. at pag-iral ng tunay na hustisya sosyal. ang kanyang nakahihilong pangarap na maihatid at mapabilang ang bansa – sa loob ng 20 taon – sa daigdig ng mauunlad at industriyalisadong mga bansa (First World) na wari bang. Hindi pa nga nalulutas. Proklamasyon 1017. gayundin. hindi niya kalilimutang pag-ukulan ng pansin ang kapayapaan sa Mindanao. Natural. at patuloy pa. SJ) ang nagpapasasa sa 50% ng pambansang kita. bibigyang-diin ni La Gloria sa kanyang walong ulit nang nirebisa‘t patuloy na kinikinis na talumpati sa nakatakdang SONA ang mabulaklak na landas na tatahakin ng ekonomiya. Habang nakatali sa asintos ng dayuhang interes. sa isang banda. CPR. Hanggang kontrolado ng iilang pamilya ang pambansang pulitika‘t ekonomiya (60 pamilya lamang ayon sa manunulat na si Stanley Karnow).ipapangalandakan. Gayundin. lalo na mapandambong na dikta‘t mga patakaran ng imperyalismong Amerikano – at tau-tauhan pa nga nito o kasabuwat ang pambansang liderato – suntok sa buwan na magkaroon ng pambansang industriyalisasyon at maihatid sa rurok ng kaunlaran. 464. ang puspusang pagpapaunlad sa naturang rehiyon. Bush ng Estados Unidos laban naman sa kinababaliwan nitong pandaigdig o global na terorismo. Sa halip na isulong nga ng Estado ang talastasang pangkapayapaan sa tropang MILF (Moro Islamic Liberation Front) at. mamumutiktik lamang sa malinaw na mga kontradiksiyon ang SONA ni La Gloria sa Hulyo 23.O. muli niyang itatambol at itatampok ang mahusay niya diumanong mga programa para sa pagpapaunlad sa tinagurian niyang ―Super Regions‖ at. at hindi nababago ang balintunang balangkas ng lipunan. Batay na rin sa pahayag kamakailan ni Sekretaryo Ignacio Bunye ng Malakanyang. mananatiling nakapagkit ang kanyang puwit sa trono ng kapangyarihan sa gayong kahabang panahon.

sa isang banda. at napakaliit na minorya ang mahigpit na kumukontrol sa kayamanan ng bansa. at umuupa ng mga mamamatay-tao para makapanatili sa kanilang pribilehiyadong katayuan. at walang nalulutas. ang obserbasyon noon ng yumaong Sen. Ayon kay Rowan. at higit na makatotohanan. dagdag niya.patakarang ngipin sa ngipin o dahas kontra dahas. ang patuloy na pag-ungol ng disgustadong mga estudyante‘t intelektuwal sa mga siyudad. nitong depinisyon ng terorismo kaya. SANA NGA! HSA: T ero r ismo Ng Esta d o July 11. at dapat nang asahan. Unang-una. maaaring terorismo na rin maging ang lehitimong pagtuligsa‘t paghingi ng pambansang pagbabago sa ilalim ng administrasyong Arroyo. Parang sirang plaka ng ponograpo. tiyak. maliwanag na gagamitin ang HSA laban sa mga ito. Makabuluhan tuloy hanggang ngayon. nagiging grabe pa ang lahat sa administrasyon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Sapagkat itinuturing nang terorista ng gobyerno ang naturang mga grupo. makatao at progresibong mga adhikain. ang lahat ng maaari nitong ituring na terorista batay sa napakasaklaw.‖ Kung hindi diumano magigising ang naghaharing-uri sa pangangailangan ng masang sambayanan. binigyang-diin ng Malakanyang. Ganoon din ang obserbasyon noon ni Carl Rowan (dating direktor ng US Information Agency). ―maaaring magkaroon ng malaking gulo sa bansa. paulit-ulit nga lamang ang mga nilalaman ng SONA ngunit. sa serye ng mga pagdukot at pagpatay na pampulitika na karaniwang mga biktima‘y miyembro ng mga organisasyong itinuturing na maka-Komunista o lantarang mga kritiko kaya ng kasalukuyang liderato‘t sistema ng gobyernong mapanikil sa mga karapatang sibil ng sambayanan o mapanalaula sa demokratikong mga proseso mapangalagaan lamang ang pansariling mga interes at ambisyon sa .‖ Idinagdag niyang ―nagigising na ang masa sa katotohanang ito at nakikita na nila ang kasalanan ng isang oligarkiyang gumagamit ng katiwalian. ―umiiral ang pagwawalang-bahala ng naghaharing-uri. ngunit napakalabo. hindi na katakatakang paratangan agad na subersibo at terorista na ang sinumang tao o grupong nagtataguyod ng makabayan. lalo na laban sa sugapa sa kapangyarihang pambansang liderato at mapandambong at mapaghari-hariang interes ng Estados Unidos dito. lumilitaw.‖ Natural. noon pa mang nagdaang mga rehimen at. Tutugisin at dudurugin. pasisinungalingan ni La Gloria sa kanyang SONA ang umiiral na tiwali‘t masamang pambansang kalagayang nakita na noon pa man nina Recto at Rowan at. sa maraming pagkakataon. iduruyan nga niya sa rurok ng pagasa‘t mahalimuyak na kinabukasan ang dayukdok na sambayanan.‖ sabi nga ni Bunye. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. hindi pa rin masugpo. sa kabilang banda. ang pagkakaroon ng mga subersibo at gerilya sa kabundukan. ―Maliwanag ang mensahe ng batas. Recto na magkatulad ang kalagayan ng bansa sa kalagayan ng Cuba bago pinatalsik nina Fidel Castro ang diktadura‘t masamang rehimen ni Fulgencio Batista. Napatunayan na ito. Ordonez (Editoryal) SA ISANG bansang may malalabnaw na utak ang mga namumuno sa gobyerno at parang mga garapatang hindi makahiwalay sa puklo ng imperyalismong Amerikano. Claro M. paulit-ulit ding idaraing ng mga mamamayan: SANA.

kung tutuusin. Batay na rin sa pahayag kamakailan ng dalawang pangunahing anghel de la guwardiya ng Malakanyang. na maaaring gamitin ang nasabing batas upang ituring na terorista ang mga kalaban lamang sa pulitika. Ipinangalandakan na nga ni Sekretaryo Norberto Gonzales. sagrado itong karapatan ng mga mamamayan na ginagarantiyahan ng umiiral na Konstitusyon kaugnay ng mga karapatang sibil at pantao (Bill of Rights). batay sa dispalinghado nilang lohika. Sapagkat masusugid na basalyos ni La Gloria — tulad nina Ermita. Halimbawa. mga hakbang na ng terorismo maging ang mapayapang mga demonstrasyon at kilos-protestang tumutuligsa sa balintunang mga patakaran ng gobyerno na. at kung sino pa – ang bubuo ng Konseho Kontra-Terorismo na papapel bilang imbestigador. igigilgil na nga sa Hulyo 15 ang diktatoryal. na walang habas na gamitin ng mga nasa poder ang HSA laban sa itinuturing nilang mga kalaban sa pulitika at. gayundin. malamang kaysa hindi na abusuhin ng mga kinauukulan at gawing instrumento pa ng terorismo ng Estado laban sa sambayanan ang HSA. Depende na sa mga diyus-diyosan sa gobyerno. Bush ng Amerika kaugnay ng inimbento nitong giyera kontra diumano sa global na terorismo. ang HSA. Gonzales at Gonzales.‖ Samakatuwid. pang-ekonomiya‘t panlipunan sa bansa. maaari nang hulihin at bulukin sa bilangguan ang sinuman – batay lamang sa kapritso‘t baluktot na lohika ng Konseho Kontra-Terorismo – kahit walang kaukulang ―mandamiento de arresto‖ o wala pang matibay na ebidensiya at ―pinaghihinalaan‖ lamang ang kinauukulan? Ano pa ang saysay ng demokratikong mga proseso kung maaaring basta na lamang kumpiskahin ng gobyerno ang deposito sa bangko at iba pang ari-arian ng sinumang ―hinihinalang‖ terorista? Ano pa ang . lalo na ng mga pulis at militar. Walang kagatul-gatol at arogante namang sinabi ni Sekretaryo Raul Gonzalez ng Katarungan na. maaari nang pakinggan ang usapan sa telepono (wiretapping) ng mga peryodista at iba pang hinihinala pa lamang na mga terorista. hukom at taga-bitay sa ilalim ng naturang batas. kaysa hindi. Bagaman sinasabi ng mga tambolero ng rehimen na may ilalatag na mga regulasyon at mekanismo upang hindi maabuso. Ikalawa. nananatiling nagdaralita‘t dayukdok ang malawak na sektor ng sambayanan. Sa ilalim ng HSA. terorismo na ang ―paghahasik ng takot at kalituhan‖ at ―pamimilit sa gobyernong ipagkaloob ang mga kahingiang labag sa batas. tiyak. kung ituturing nilang terorista o hindi ang sinuman at kung labag sa batas o hindi ang kanilang mga kahingian. sa ilalim ng naturang batas. maaari nang ituring na terorista ang mga humihinging umalis na sa poder si La Gloria o baguhin kaya ang napakabalintunang sistema ng lipunang naghahari sa pulitika‘t ekonomiya at naglulublob sa grasya‘t pribilehiyo ang iilang elitista‘t uring mapagsamantala habang. despotiko‘t mapang-abusong mala-batas militar na HSA (Human Security Act) o batas kontra-terorismo. bilang pangangayupapa sa dikta ni Presidente George W. napakalabo naman dito ang depinisyon o kahulugan ng pagiging terorista. sa pamamagitan ng HSA. tagapayo ni La Gloria sa pambansang seguridad. sa sambayanang patuloy na humihingi ng lantay na mga pagbabagong pampulitika. Ano pa nga ba ang demokratikong mga proseso kung.kapangyarihan. sa kabilang banda.

sa ilalim ng HSA. pang-edukasyon o panlipunan na. Sa halip na mapangalagaan nito ang mga mamamayan laban sa sinasabing terorismo. nahalinhan naman ngayon . at pagkatapos. Sa ilalim pa ng minamaniobra nila noong rehimeng Roxas. Hul yo 4 : Hu wad na Kasa r inlan July 4. tiniyak din ang pagpapatupad ng malayang kalakalan ng Amerika‘t Pilipinas. lagi at lagi namang isinusumpa ng kasaysayan ang mga diktador at mapang-abuso sa kapangyarihan. sa kabilang banda. pang-ekonomiya. ang imperyalista nilang mga patakaran at interes. Sa ano‘t anuman. 1898 — sinakop nga ng lahi ng mga Yankee ang Pilipinas sa pamamagitan ng Tratado sa Paris na binayaran ng $20-M ng Estados Unidos ang Espanya para maging kolonya naman nito ang bansa. Sa pamamagitan ng Batas Tydings – McDuffie na pinagtibay ng gobyernong Amerikano noong 1934 na nangakong ibabalik nila ang kasarinlan ng Pilipinas 10 taon matapos pagtibayin ang dinisenyo nilang kolonyal na Konstitusyon ng 1935. Ordonez (Editoryal) MATAPOS linlangin ng pamunuang Amerikano si Hen. 1946. Nariyan ang Batas sa Ari-arian na nagtadhanang hindi maaaring pakialaman ang lahat ng lupa‘t guasali‘t iba pang ari-ariang pag-aari na ng mga Amerikano bago. sa Konstitusyon at demokratikong mga proseso. Sa ilalim ng isang sibilisadong lipunang nagmamahal diumano sa demokrasya. Gayundin. terorista nang itinuturing ang dalawang grupong ito? Saanmang punto tingnan ngayon. Pinairal nila dito noon. Nariyan ang Batas Bell sa Kalakalan at Parity Rights na nagpahintulot na dambungin ng kapitalistang mga Amerikano ang likas na yaman ng bansa at diktahan ng Estados Unidos maging ang taripa at halaga ng piso kontra dolyar. umiiral pa rin hanggang ngayon. tiniyak na mananatili ang karapatan ng mga korporasyon at mamamayang Amerikano na magkaroon ng mga ari-arian sa Pilipinas. pampulitika man. unang-una na ang nakaugalian at tumitinding paglabag ng umiiral na rehimen sa mga karapatang pantao at ang lalong pagsalaula pa. sa isang banda. Emilio Aguinaldo at agawin ng mga ito ang idineklara ni Aguinaldo na paglaya ng bansa sa kamay ng kolonyalistang mga Kastila noong Hunyo 12. higit na masama. higit pang mga problema – sa halip na malutas ang napapanaginipang terorismo – ang tiyak na idudulot sa bansa‘t sambayanan ng HSA. 1946. iba‘t iba nang imperyalistang pagsasamantala ang kapalit ng diumano‘y kasarinlang ibinalik noong Hulyo 4. ng Hulyo 4.kahihinatnan ng isinusulong ng gobyernong usapang pangkapayapaan sa CPP-NPA at MILF (Moro Islamic Liberation Front) kung. magtalaga ng mga tropa‘t magtayo ng mga base militar sa malawak na teritoryo nito. Nariyan pa rin nga ang Kasunduang Militar ng Amerika at Pilipinas na nagpahintulot sa pagtatayo ng mga base militar nila dito na napalayas lamang pagkatapos ng 99 na taon pero. hindi dapat magkapuwang at umiral ang isang batas na gaya ng HSA. isusulong lamang nito ang terorismo ng Estado laban sa makabayan at progresibong mga mamamayan – lalo na nga‘t ipatutupad ito ng isang iresponsableng liderato. sa halos 50 taon. Sa ilalim ng naturang batas. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L.

At hindi naiwasang ipayo noon ni Recto sa sambayanang Pilipino: ―Mangarap tayong kagaya ni Bonifacio. babasahin at maging internet ngayon) para mapalaganap ang kanilang mga propaganda‘t maianunsiyo pa ang kanilang mga produkto upang tangkilikin ng mga mamamayang Pilipino sa kapinsalaan ng lokal na mga industriya. 1898. tulad na lamang ng mga gamot at kemikal at mga kagamitang medikal. 1946 ang inagaw nito sa kamay ng mga rebolusyonaryong Pilipino na idineklarang kasarinlan noong Hunyo 12. bukod pa sa kung anu-ano pang mga produktong ayaw na yatang tangkilikin sa kanilang bansa ng mga mamamayan nila. hindi maikakaila. Recto na kaakibat ng huwad na kasarinlang ito ang isang bagong pang-aalipin. Ordonez . Bilang paghohosana kay Presidente George W. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. nagdaralita‘t busabos ang masang sambayanan. Kinontrol din nila maging ang daluyan ng malayang komunikasyon (radyo. bagaman maaari tayong salubungin ng dambuhalang mga alon sa ating paglalakbay. Sapagkat ginawa nilang tau-tauhang sunud-sunuran o papet ang pambansang liderato. kahit ibinalik ng mga Amerikano noong Hulyo 4. troso. kung tutuusin. Claro M. ipinagkakait sa kanila ang tunay na hustisya sosyal at binabansot ang kanilang makabayan at mapagpalayang mga adhikain tungo sa pambansang katubusan. sa kabilang banda. at ipagpatuloy natin ang pakikibaka para sa ganap na katubusan ng ating lahi mula sa kamay ng bagong pang-aalipin. Naiparatang tuloy noon ng yumaong makabayang Sen. mula pa kina Osmena. at huwag tayong padala sa takot at pag-aalinlangan. iginilgil at pinairal nila sa bansa ang isang edukasyong kolonyal at nasa wikang Ingles na.‖ B u wa ya! June 27. Bush ng kasalukuyang rehimen. Sa maikling salita. ay mabisang instrumento ng pampulitikang indoktrinasyon ng sambayanan para mangayupapa ang mga ito sa mga bagay at pagpapahalagang maka-Amerikano. abaka. lumilitaw na hindi na mahahadlangan ang pagpapatupad na nito ngayong Hulyo ng masahol pa sa teroristang HSA (Human Security Act) o batas kontra-terorismo. Dahil sakal-sakal pa rin ng diyus-diyosang Amerikano ang halos lahat ng antas ng pambansang larangan. Roxas at Quezon hanggang ngayon kay La Gloria. sa kabilang banda. telebisyon. Hindi na tuloy dapat ikagulat ngayon kung bakit nag-aalok ng tulong na militar sa AFP ang Amerika kamakailan para lipulin diumano ang CPP-NPA at iba pang tropang agad nilang binabansagang mga terorista. niyog. hindi na tuloy katakataka kung manatiling bitukang agrikultural nito ang Pilipinas at patuloy na anino lamang ang pambansang industriyalisasyon habang. nananatili pa ring huwad hanggang ngayon ang naturang kalayaan at kasarinlan. lalo‘t nadidiktahan nito at napapaikot sa kanilang imperyalistang mga layunin ang walang gulugod at kasabuwat pang pambansang liderato. Hindi maikakaila. mineral at iba pang hilaw na materyales at. instrumento pa rin ng mga Amerikano upang supilin ang mga kilusang makabayan at progresibo o laban sa interes ng Amerika dito. ginawa nilang tambakan ng sobra nilang mga produkto‘t kapital ang bansa.ito ng VFA (Visiting Forces Agreement) na. malaya nilang nahakot sa murang halaga ang asukal.

Sabi ni Teves. kaya para silang mga manyikang de susi o mga payaso sa karnabal na nagbasura agad sa dalawang kasong ―impeachment‖ laban sa kanilang amo kahit hindi pa nasusuring ganap ang iniharap na mga impormasyon at ebidensiya. napatunayan na ng kasaysayan ang pagkabuwaya sa ―pork barrel‖ ng maraming mambabatas. parang matabang karne itong inilalawit-lawit ng Hari o Reyna ng Malakanyang sa naglalaway na bunganga ng mga mambabatas na gusto nitong masilo‘t mapasunod sa anumang kagustuhan o kapritso at. . bukod pa nga sa kung anu-anong pondo at ganansiyang walang habas nilang nasasalamangka kaya. kilala na sa pagiging salabusab sa pondo ng bayan ang kung sinu-sinong senador at kongresista kaya. P200-M sa bawat senador at P70-M sa bawat kongresista ang itinakdang CDF taun-taon.(Editoryal) MATAGAL nang inihalintulad sa buwaya ang mga miyembro ng diumano‘y marangal na Kongreso dahil sa kasibaan nila sa pera. pinaganda pa nga ang pangalan at tinawag ngayong CDF (countryside development fund). kung totoo nga ang lahat. marami nga sa kanila. kalakaran na yata. ang nagbenta ng delikadesa. Mabuti nga kung matapat na nagagamit ang naturang pondo sa pagpapaunlad sa kanilang kinakatawang mga lugar ngunit. nariyan ang limpak-limpak na ―kickback‖ sa mga proyekto o pagawaing-bayan na pinondohan mula sa CDF na mula naman. nangangayupapa sa dikta ng Malakanyang. Lalo pang tumingkad ang kanilang pagkabuwaya nang ibulgar kamakailan ni Rep. Sa maraming pagkakataon. ibubunyag niya ang pangalan ng mga ito sa isang opisyal na imbestigasyon at. kinikikilan o binabakalan o hinihingan ng mga P5-M ng tinatawag niyang ―Big Five‖ ang mga hinihirang sa gabinete at maging sa herarkiya ng militar upang makalusot doon ang nombramiyento. sa kabilang banda. sa labis-labis na buwis na patuloy na kumukuba sa dayukdok nang sambayanan. Sa panahon ngayon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Binubuo ang naturang komisyon ng 12 kongresista at 12 senador at. tulad din ng hunyangong agad nakapagpapalit ng kulay batay sa inaangkupang kapaligiran. ayon kay Teves. marami sa kanila ang biglang tumatalikod sa dating mga prinsipyo‘t paninindigan. ng nalalabing karangalan at ng dating prinsipyo‘t paninindigan. Herminio Teves ng Negros Oriental ang ipinaparatang niyang mga katiwaliang nagaganap sa CA (Commission on Appointments) ng Kongreso. Panahon pa yata ng yumaong Presidente Elpidio Quirino. lalo na sa Kamara. dahil maalingasaw na sa mga katiwalian. Sa ilalim ng rehimen ni La Gloria — sa ngalan ng ―pork barrel‖ – marami ang sumukob sa kanyang palda. masagpang lamang ang nakalalaway na multi-milyong pisong ―pork barrel‖ na. hindi na katakataka. kung bakit marami ngayon ang halos mabaliw at makipagpatayan maluklok lamang sa Kongreso. isang matinding sampal na naman ito sa makapal nang mukha ng Kongreso. Noon pa mang nagdaang mga rehimen.

Sapagkat talamak ang katiwalian sa burukrasya at. batay sa ulat ng grupong Karapatan. Antonio Trillanes IV ang maraming impormasyon at ebidensiya kaugnay ng ―Hello Garci‖ at mga pagpatay na pampulitika – lumilitaw na talagang malaki ang kinalaman ng militar sa mga bagay na ito. Ordonez (Editoryal) NANG sinusulat ito. tulad din ng iba‘t ibang makapangyarihang mga komite sa Kamara man o sa Senado. Sa PLM ba lamang ito nangyayari o sa iba pang pampublikong mga unibersidad na nasa kandili ng Estado? Lubhang nakasusulak tuloy ng dugo. Higit na masama. Sa isang . lider ng Bayan Muna sa Bohol at. ilegal na mga kontrata at iba pang mga anomalyang naglaladlad ng katiwalian. batay sa natuklasan ng Komisyon ng Awdit o COA. ayon naman kay Sen. Panfilo Lacson. na habang nakalublob sa karalitaan at walang pambili ng kahit palotsinang kabaong ang ordinaryo o masang sambayanan.Hindi na lihim at bulgar na bulgar na. Sapagkat mapagkukuwartahan ang maging miyembro ng CA. namumugad na rin ang mga buwaya at. ang Komite sa mga Pagawaing-Bayan (Public Works). hindi na nga nakagugulat na ngayon pa lamang. maraming katiwalian ang naganap sa PLM {Pamantasan ng Lungsod ng Maynila) tulad ng ilegal na paggastos sa pondo. balon ng pera ang kakambal ng mataas na puwesto sa gobyerno. Kailan ito magwawakas? O wala nang pag-asang magwakas sa ilalim ng naghahari-hariang rehimen? Batay sa ibinulgar kamakailan sa Inquirer ng dalawang heneral na ayaw pang magpakilala – at ibibigay nila diumano kay Sen. Hunyo 18. sabi ng mga kritikong panlipunan. nakalitaw ang kanilang mga pangil at handang sakmalin sa bawat pagkakataon ang pondong mula sa pawis at dugo ng nagdaralitang sambayanan. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang gayong garapalang pangingikil sa CA sa mga nombradong manungkulan sa gabinete o sa mataas na puwesto sa AFP. pinakahuling nadagdag sa listahan ng mga biktima ng mga pagpatay na pampulitika si Mario Auxillo. Sino An g T una y Na T eror ista? June 20. maging sa templo ng karunungan at karangalan. Sa iba‘t ibang ahensiya o tanggapan nito. buhat lamang noong 2001 nang magsimulang manungkulan bilang Presidente ng diumano‘y Matatag na Republika si Gloria Macapagal-Arroyo. bukod sa 198 mga dinukot. unang-una. sabi nga. umabot na nga ng 844 ang mga biktima. Mismong Presidente ng PLM at Lupon ng mga Rehente nito ang nasasangkot diumano sa gayong mga bagay. ayon sa isang babaing mambabatas. 63 kongresista na ang nagbabalyahang maging miyembro nito. Hindi malayong maglabu-labo din ang marami sa kanila para pamunuan ang mga komiteng labis na pinagkakakitaan halimbawa na. hindi lamang nga sa Kongreso naghambalang ngayon ang mga buwaya. walang patumanggang sinasakmal lamang ng mga buwaya sa gobyerno ang buwis na pinipiga sa kanilang bulsa.

‖ paniniktik sa mga pinaghihinalaan. at itinadhana na rin itong terorismo. hukom. Kung ganito nga ang takbo ng utak ng maraming sundalo‘t opisyal ng AFP (Armed Forces of the Philippines). Proklamasyon 1017 at marahas na pagbuwag sa lehitimong mga kilos-protesta. napakalabo sa nasabing batas ang kahulugan ng pagiging terorista. pakikialam sa komunikasyon. Layunin nitong lipulin ang mga kritiko ng gobyerno. Malinaw. Pinagsama-sama maging ang karaniwang mga krimeng may kaukulang kaparusahan sa ilalim ng umiiral na mga batas. 464. sinasalaula nito ang sagradong mga karapatan ng mga mamamayan (Bill of Rights) na ginagarantiyahan ng kasalukuyang Konstitusyon.pagpupulong ng mga sundalo. sabi ng dalawang heneral na nagbulgar ng mga impormasyon sa Inquirer. Bukod sa mga nabanggit. deposito sa mga bangko at iba pa. ayon sa kanila. ang mga nagtatanggol sa pambansang patrimonya.O. E. ang binuong Konseho Kontra-Terorismo ang may labis na kapangyarihang maging imbestigador. ang anino o kalansay. hayagang kinumusta ng isang heneral kung ano na ang nangyayari sa kanilang ―misyon‖ sa Luzon. Unang-una. maraming militar ang nagakalang malaking puntos para sa kanilang promosyon sa higit na mataas na ranggo kung marami silang napatay na militanteng mga aktibista. pampulitika‘t pangkabuhayan sa bansa. Ipinahihintulot ng HSA ang pagdakip na walang ―mandamiento de arresto. ―ang paghahasik ng pangamba at kalituhan‖ at ―pamimilit sa gobyerno na sundin ang labag sa batas na mga kahilingan‖ ay mga hakbang na ng terorismo. kasama na nga ang nangyayaring mga pagdukot na pagpatay na pampulitika). Ayon tuloy sa KME (Kilusang Makabansang Ekonomiya): ―Ang administrasyon ni GMA ang tunay ngayong terorista laban sa sambayanan sa pagbabalat-kayong ipinatutupad ang batas. at tagapagpatupad ng batas kaugnay nito. nariyan pa nga ang ipatutupad sa Hulyo – kung hindi mahahadlangan — na HSA (Human Security Act) o batas kontra-terorismo. ang mga tumutuligsa sa mga inhustisya sosyal.‖ Dahil sa gayon. Batay sa mapanikil na naturalesa ng pambansang liderato (CPR. at pagkumpiska sa mga ari-arian ng mga pinaghihinalaan pa lamang na mga terorista. hanggang ngayon. Higit na masama. Utakpulbura talaga sila. nakaamba ang batas kontraterorismo laban sa mga mamamayang tunay na nagtataguyod at nagsisikap para sa mga pagbabagong panlipunan. ―Itinanong niya sa kanyang mga sundalo kung ilan nang militanteng mga aktibista ang kanilang napatay. lalong titindi ang kaso ng mga pagpatay na pampulitika at lalong dadami ang mga desaparecidos o mga dinukot na hindi makita. Batay sa nilalaman nito. hindi malayong abusuhin pa nga ng mga ito ang naturang kontrobersiyal na batas makapanatili lamang sa kapangyarihan.‖ sabi ng mga nagbulgar sa Inquirer. Sa maikling salita. Ipinagyabang pa nga nila ang mga pagpatay. ―Hayagan nila iyong tinalakay. at lahat ng mga taong kumukuwestiyon . peryodista‘t kritiko o mga kalaban sa pulitika ng umiiral na rehimen.

Sino nga ba. kung gayon. At magpapatuloy naman.sa kanyang pagiging Presidente.‖ ayon pa sa KME. Ang batas na ito ay bahagi ng sistematiko‘t masamang pakana ng Gobyerno para permanenteng patahimikin ang anumang uri ng oposisyon at para alisin ang lahat ng hadlang sa pananatili ni GMA bilang Presidente. ang tunay na terorista? .‖ ―May susulpot pang opresibong mga batas. sa kabilang banda – batay na rin sa ipinahihiwatig ng mga pangyayari – ang walang patumanggang mga pagdukot at pagpatay na pampulitika at garapalang pagsalaula sa mga karapatang pantao at demokratikong mga proseso.