Sad Fe w No tes o n Cr eative W r iting December 18, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

Ordonez One striking fact about Philippine Literature (English or Filipino) is that our creative writers have been, and still are, suffering a very unpopular verdict from the reading public. This kind of notoriety is quite appalling, considering the professed literacy of our society. The situation strikes us sharply. For between a choice, say, of Emile Loring‘s ―What Then Is Love?‖ or some novels in comics form of Carlo Caparas and Nick Joaquin‘s ―The Woman With Two Navels‖ or Ninotchka Rosca‘s ―Twice Blessed‖ (1993 American Book Award) or her novel ―State of War‖ that clearly depicts the lives of ordinary people under the Marcos dictatorship, the choice is decidedly ready-made: Joaquin and Rosca suffer the tyranny of unpopularity not because they are unacceptable writers but, simply, their elegant style does not excite the taste buds of ordinary readers. This is also true as regards literary pieces written in Filipino vis-a-vis romance and fantasy novels and short-stories proliferating in leading commercial magazines or publications. This situation which exists between the creative writers and their reading public is indeed disheartening and, by and large, may be considered as the fundamental problem of creative writing today. The problem of the Filipino creative writers is how to communicate their crops without sacrificing the literary quality. Their evaluation of human life,especially of the downtrodden and the oppressed, their indictment of the greediness and exploitative nature of the ruling class, their appreciation of rural scene and of country life or, simply, the down-to-earth manners and attitudes of Filipino society are still inept to touch the sensibilities of the readers. This finds its incipient in the seeming neglect of creative writing to focus its attention to the inviting scenes of country life and the continuous struggle of the Filipino masses for a just and prosperous society. Creative writing‘s attempt to discover the image of country life is still weak, if at all. The feeble attempt to rediscover the lost image has failed to provide the link between the creative writers and the reading masses. This circumstance has brought several literary setbacks, dragging the writer‘s prose into the dungeon of commercialism. Some short-story and novel writers have tainted the noble mission of creative writing into a commercialized plot. The atmosphere of creativity afouls with the smell of cold cash and, as such, an illusion of creativity is unavoidably created in commercial magazines of note. But, unfortunately, an honest appraisal of short-stories and novels clashing in commercial streets reveals unmistakably that they are pieces of writing which creativity is not. There is not even a color of meritorious literary. Most often than not, these novels and short-stories appearing in commercial magazines do not even deserve a cent of passing comment.

Commercial fictions, we are told, are written basically on one formula, and they rest simply on that. They don‘t even move in three dimensions and do not possess what we call the ―living soul‖ of the story. They are plot stories but without any color of creativity nor craftmanship. The style is very much toned down as if afraid that the readers will not grasp what the writer wants to impart. The writer, in himself, of such pieces — I am sure — does not find satisfaction in his work. The author must first feel the inner satisfaction of his art before he can transform it into a readable prose. It is the policy, however, of commercial magazines to satisfy first the lust for entertainment of the reading public by virtually denying the literary merits of the story. And as long as the readers are contented, for business sake, the story must go on! But this scheme must stop. The writer must not primarily write for money‘s sake. He must write because he wants to write. The taste of the reader is only secondary, if at all. For unless he is ready to sacrifice the reader‘s predisposition to value judge the writer‘s work on the scale of popularity — not on literary merits — the creative writer loses his social purpose, his creative writing.

Tro ub ado ur o f Ho p e December 6, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Poem) the vapor-laden clouds glide in the horizon of discontent as billion of stars wink at the pale, waning moon the somber night gnaws my tormented soul as my mind swims in the labyrinths of hope forevermore i will sip the sparkling dewdrops in every blade of swaying grass

as the whispering morning wind licks my heaving, revolting breast. yes, strength of spirit i need in my loins i must rekindle the fire of undying faith the flames must be blazing in every day and night to be a troubadour of hope to weave lyrics of joy to hum with the whirling wind melodies of awakening songs for the oppressed-downtrodden faceless-nameless class in my exploited, barren land yes, resolute i must be to continue weaving fiery, liberating lines. my mind now sways back and forth in the rugged terrain of ideologues but crystal-clear purpose shall keep me going swimming, struggling against the rampaging river of injustices and despair and my untrammeled, selfish ego will i drench and cleanse in the torrents of blood of the devoured victims of the ruling class yes, let‘s all be troubadours of hope in this forsaken, wretched land!

Di Ako Naiinip November 6, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez

(Tula) di ako naiinip hanggang sumisikdo ang puso hanggang kumikiwal ang dugo pumanaw man ang mga dekada ng pakikipagkawit-bisig sa masa di tatakas matingkad na alaala ng namaalam na mukha ng mga kasama ng nagsipag-alay ng buhay at pagsinta sa lugaming la tierra pobreza di ako naiinip hanggang kumukulo ang sentido hanggang pumipiglas ang kamao bawat araw ay dinidilig ng pag-asa sa lagunlong ng mga protesta laban sa naghaharing inhustisya nagsasayaw sa telon ng mga mata eksena ng marahas na pelikula luwalhati‘y hinahabi ng musika di ako naiinip hanggang humihihip ang habagat at amihan hanggang nagkukulay-ginto ang palayan naniniwala akong magbabanyuhay din ang lahat maglumot man mga batong-buhay sa mga ilog magbitak man mga burol at kapatagan kumutan man ng dusa‘t dilim ang kabundukan hagupitin man ng daluyong ang kaparangan natuyong mga dahon ay magluluntian di ako naiinip hanggang sumasagitsit kidlat sa kalawakan hanggang dumadagundong alon sa dalampasigan oo, mga kasama‘t kaibigan huwag mainip ipagpatuloy ang pagtahak sa mabatong daan huwag mainip

di lalaging malamlam ang buwan di mananatiling walang bituin sa magdamag na karimlan huwag mainip mahahalikan din mithiing maningning hanggang umaalingawngaw himno ng mga tungayaw hanggang di maibilanggo sa yungib ng bungo singasing ng mga punglo di ako naiinip huwag kayong mainip nagkikindatan mga alitaptap sa mahalimuyak na daan ng laya‘t katubusang nais nating makamtam papailanlang din sa hangin kalansing ng nilagot na mga tanikala ng pagkaalipin!

Ihahasa Na mi n Ang I tak October 28, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez

(Tula) ihahasa namin ang itak kapag hangin hatid ay sagimsim kapag malamlam ang mga bituin at sikat ng araw ay laging kulimlim ihahasa namin ang itak kapag naluluoy ang mga bulaklak kapag mga layak ayaw maglagablab kapag mga hamog ay ayaw kumislap kapag di makita isang alitaptap.

oo, ihahasa namin ang itak kapag kaming maralita magsasaka‘t manggagawa mapalad pang mga daga kaming maghapon sa paggawa laging hungkag ang sikmura ihahasa namin ang itak lalo‘t bunsong mahal nilalagnat kinakabag sa magdamag walang masipsip na gatas sa suso ng inang naluoy sa hirap. ihahasa namin ang itak kapag bigas sa kaldero nilamon ng asendero kapag pawis nitong braso nilaklak ng mga amo ihahasa namin ang itak kapag kape‘y maputla na‘t lasang amag habang iyo namang nginangasab grasyang kami ang naghirap ikaw naman laging bundat. ihahasa namin ang itak kapag sobrang buwis iyong pinipiga sa sambayanang nagkakandakuba masandat lamang kayong pinagpala at may madambong ang uring ulikba habang kami nama‘y titinga-tingala sa kung sinong birheng puspos daw ng awa nabingi na yata sa dasal-hinaing ng uring alipin ng dusa‘t dalita. ihahasa namin ang itak kapag hustisya mo‘y sing-ilap ng ulap daig pa ang pagong kung ito‘y umusad sa uring mayaman ay walang kamandag

lumisan kamakailan supling mong inialay ang buhay sa ngalan ng mataos na pagmamahal walang hanggan siyang maglalakbay sa kalawakan ng mga buntala ngunit maningning na mga tala iniwan niya sa palad ng dusa ng kanyang mga kapatid at kasama . 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) la tierra pobreza namaalam. Ala y sa Magiti ng na Mand i r ig ma October 10. ihahasa namin ang itak kapag la tierra pobrezang pinakamamahal ipinagagahasa sa mga dayuhan malusog na suso‘y ibinubuyangyang puklong soberanya‘y itinitiwangwang manatili lamang sa kapangyarihan kayong nasa poder ng pagkagahaman ihahasa namin ang itak hanggang mapairal ang hustisya sosyal sinta‘y mapalaya sa gabing madilim bartolina‘y ganap wawasakin ng dahas ng hangin ng ngitngit ng alon ulan ng bituin! . ihahasa namin ang itak oo.ngunit mapanikil sa uring mahirap sa pusong matapat ang kapara‘y sibat banal na adhika ay dinadapurak hadlang sa pangarap sa laya‘t ligaya naming nagsisikap.

hahalimuyak mabulaklak niyang mga alaala sa bawat pagngiti ng umiinit na umaga sa bawat pagtitig ng buwang marikit sa gubat ng dilim at lagim sa bawat hagupit ng dahas ng hangin sa moog ng sagimsim oo. la tierra pobreza magiting mo siyang mandirigma ng pagsinta at pag-asa kagaya siya ng mga bonifacio marti.kawangis ng ulilang estrelya sa luntian niyang sombrerong ilang dekadang minahal ng masa muhon iyon at sagisag ng prinsipyo sa walang humpay na pakikibaka matubos ka lamang la tierra pobreza sa kamay ng uring mapagsamantala lumisan man siya di naman mamamatay kanyang mga alaala sa magkakarugtong na mga ugat sa nagkakaisang mga utak sa bawat dibdib ng paghihimagsik ng nakikibakang masa di maaampat ang daloy ng nag-aalimpuyong dugo sa sumisikdong mga puso hanggang hari-harian ang iilan sa lupain ng dalita‘t dusa. la tierra pobreza . oo. castro at che guevara magluluningning.

. lolo hugo sa maghapo‘y kailangang ibenta mo para maibili ng pansit-gisado sa restawran ni be ho sa kanto ng elizondo naghihintay mong bunsong apo sa nakaluhod na barungbarong sa gilid ng mabahong estero? ostiya na lamang kaya ang iuwi mo sagana sa altar ni padre san pedro sabawan ang kanin ng agua bendita baka maglasang kalderetang tupa sa bibig ng namayat lumuluhang sinta natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin.huwag kang manimdim lumisan man siya sa iyong piling sisikat pa rin ang mga bituin yayakapin ng init ng araw iba mo pang mga supling magbabanyuhay din ang iyong panimdim mga dugo nila‘y ididilig ng giting sa hardin ng sagrado mong adhikain mamumukadkad din mga gumamela ng laya mo‘t ligaya! sa lumisan mong magiting na mandirigma sinisinta naming la tierra pobreza kaming mandirigma ng papel at pluma iniaalay nami‘y himagsik ng tinta at letra kami‘y supling mo rin na nakikiisa laban sa anumang uri ng pambubusabos-pagsasamantala! Na tutulo g Pa Rin Ang Neg ro ng Na za reno September 14. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) ilang kahang sigarilyo.

lolo hugo mulang bibig ng r. lolo hugo nagtitinda ka ng tingi-tinging sigarilyo? nagtagpo na tayo sa plaza miranda sa maalab. lolo hugo natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. . lolo hugo sa pandinig mo‘y umalingawngaw? ilang himno‘t salmo na ba ang nagpasayaw sa utak mong humihiyaw? sigarilyo. hidalgo hanggang dibdib ng bilibid viejo wala kang matatalisod ni piso walang pandesal mula sa langit walang lugaw sa pondang maanghit sa paa mo‘y biglang hahaplit sigarilyo ng mga sugapang gaya ko magpapakislap sa mata mo. madugong mga protesta sa panahon ng malagim na diktadura mabulas ka noong gaya ko sumasabit pa sa mga estribo sa mga sasakya‘y nakikipagpatintero ngayo‘y kapwa lolo na tayo natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. sigarilyo kayo diyan! bawal mang hithitin sa maraming lugar pero usok ng tambutso ng mga sasakyan di lason sa hungkag na tiyan sa kauri nating laging nagkakalkal ng grasyang mula raw sa poong maykapal paano pakakainin apong naghihintay? natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. ilang dupikal na ba ng batingaw. ilang dekada na ba.gaygayin mo man.

lolo hugo kapag nagising negrong nazareno itataas natin ang kalis ng dugo bendisyon ng tabak at koro ng bomba iparirinig natin sa mga asyenda sa mga empresa at mga pabrika sa naglumot na kuta ng inhustisya prusisyon ng masa‘y agad huhugos palalayain ang uring busabos! oo. lolo hugo baka sa wakas magising din sa pagkakahimlay nazarenong negro sa yakap at halik ng milyong deboto baka biglang bumangon din sa dasal at misa ni padre san pedro espada‘y hawakan putulin ang ulo ng mga ganid sa mga palasyo busbusin ang tiyan ng mga impakto upang grasya nati‘y di nila masolo malay natin. Ayo ko Na! September 6. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.anong malay natin. sa ngayon. Ordonez {Tula) ayoko nang marinig ritmo ng melodiya ng mga salita sa parirala‘t mahabang talata . lolo hugo natutulog pa rin ang naegrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. lolo hugo kapag nagising negrong nazareno di ka na magtitinda ng sigarilyo litson adobo‘t asado iuuwi mo sa pinakasisintang bunsong apo pero.

sa mukha ng papel nais kong makita‘y dahak ng kataga at madugong bisig sa mga talata metaporang buhay sa mga adhika ng masang kahalik maputik na lupa lirikang maapoy sa utak ng madla tayutay ng bala sesura ng bomba sa bawat saknong ng pakikibaka.ayoko nang marinig kalantog ng yero pinukpok hinubog ng mga latero inihulmang bubong sa lumang sasakyang pupugak-pugak na sa mabatong daan. nais kong marinig sa himnong tinipa sa dibdib ng masa sagitsit ng punglo sa gabing malalim tagupak ng lintik sa pisngi ng dilim atungal ng kulog sa burol na baog . ayoko nang marinig kadensa ng martsa ng mga lirika sa tinahing piring ng mga taludtod sa mga saknong na uugud-ugod pusong binalsamo ay di na titibok sa himas at hagod ng pantig na bansot utak mawawakwak sa mensaheng bubot bamban ng tainga ay baka madurog sa nakabibinging daing at himutok ng pusong lumangoy sa dagat ng lungkot walang inaawit kundi tagulaylay at nakababaliw na paghihiwalay walang tinutula kundi panagimpan ilusyon ng diwang alipin ng buwan. ayoko na.

bombang pinasabog sa pusod ng lungsod lagunlong ng hiyaw ng diwang marangal laging kaulayaw ng bayang minahal! oo. kailan mababago itong lahat-lahat? brasong buto‘t balat pisnging nangulubot likod na nahukot katawang natuyot bitukang nalagot habang nagpipista mga panginoon sa mesang sagana sa laman at dugo ng mga utusang tiya‘y kumukulo silang mga diyos sa palasyong ginto nguso‘y nanghahaba sa sarap ng alak at litsong nginasab dilag na nginabngab kailan lilimusan katiting na habag masang sambayanang siyang pinagmulan ng yamang kinamkam? . ayokong makita de kuwadrong larawan ng mga pagsinta o paghahalikang di ko rin madama ako‘y nabulag na sa mga milagrong iyong ipininta sa telon ng mata nakahandusay sa silid ng isip mga imaheng dulot ay himagsik mga aliping katalik ng lagim sa bartolina ng mga bituin.

kailan tatapunan ng kaning nagtutong o natirang mumo batang pumintog ang tiyan sa hanging naglunoy sa kanyang katawan? ayoko na ayoko nang maulinig elehiyang malungkot odang nagdarasal epikong matamlay bingaw na kataga pilay na talata bulol na taludtod saknong na kulubot at mga katagang hindi dumudura walang pagbabanta sa sakim na mukha ng diyos ng sama sa ngayo‘y nais ko nais kong tunghayan sa lukot na papel letrang nag-aapoy sa lupang naluoy tutupok sa moog ng uring bagulbol nais ko‘y talatang matalim lalaslas sa dibdib ng dusa‘t sagimsim. ayoko na sa mga katagang di dumaramba di gumigising sa diwa ng masa sana‘y may dagundong ng along malakas may alimpuyo ng bagyong marahas . ayoko na oo.

Ordonez (Tula) di kayo desaparecidos di kayo nawawala kayong nilamon ng lupa kayong mga katawa‘y nilapa kayong kalamna‘y ipinataba sa damong ligaw at makahiya di kayo nawawala kayong isinimento sa dram hinigop ng pusod ng karagatan o binulok sa tagong bilangguan kayong ulong putol malabolang sinikaran pinagulong sa dibdib ng kagubatan kayong nadiskaril ang kalansay .upang galyos ng pambubusabos hustisyang baluktot ganap na madurog bayaang manlisik ang init ng araw bayaang humiyaw ang sanlaksang titik ulan mang naipon sa pisngi ng langit gawing palasong ang taglay ay ngitngit o mga punlo kayang bubutas-lalagos sa pusong maitim ng mga balakyot bibiyak sa bungo ng mga nagtraydor sa ngayon at bukas ng bansang binitay ng diyus-diyosa‘t mga panginoon lagablab ng titik singasing ng lintik siyang papatay naman sa mga limatik! Di Ka yo Desap ar ecido s September 1. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

di kayo desaparecidos di kayo nawawala naroroon kayo sa uha ng lumayang sanggol sa nagdugong puwerta ng ina sa gumiting pawis sa noo‘t mukha ng inaliping manggagawa sa halas sa binti‘t alipunga sa paa ng dinustang magsasaka sa himutok ng mga dukha sa bilangguan ng dalita sa singasing ng hininga ng bawat nakikibaka para sa dangal at laya luwalhati‘t ligaya ng bayang pinakasisinta! . di kayo desaparecidos di kayo nawawala nagbagong-anyo lamang sinalaulang katawang-lupa sa makulimlim mang umaga o humihilab na katanghalian sa namamaalam mang araw o gabi ng buwang malamlam naroroon kayo sa nag-usbong na hamog sa damuhan sa kumakaway na mga butil ng palay sa himno ng ibon sa kaparangan sa hagupit ng hangin sa lumalangitngit na punong kawayan sa tumakas na alipato ng naglagablab na apoy sa karimlan.buto ng kamay ngayo‘y tangay-tangay ng asong galang nagkalkal sa masukal na talahiban.

di kayo desaparecidos di kayo nawawala tubig lamang kayong nilaklak ng uhaw na bibig ng init magiging itim kayong ulap ng langit saka palasong ibibinit ulang kayong hahaginit sa lupang tinigang ng dilim-sagimsim binhi kayo ng pangarap muli‘t muling sisibol din halaman kayong nanilaw kinapon ng dahas at lagim magluluntian din sa gabing madilim oo. di kayo desaparecidos di kayo nawawala nagbanyuhay lamang ang katawang-lupa paulit-ulit nga kayong mabubuhay sa nag-aapoy naming puso‘t isip sa siil ng madamdamin ninyong halik sa yakap ng inyong diwang katalik di masasayang mga dasal-tagulaylay ng lumuhang mga mahal sa buhay kaaway man kayong itinuring ng mga kampon ng dilim sa utak namin kayo‘y magluluningning tatanglawan-iilawan landas naming lalakbayin . di kayo nawawala di kayo desaparecidos sapagkat ugat ninyo‘y karugtong ng aming mga ugat sapagkat dugo ninyo‘y dumadaloy kumikiwal din sa himaymay ng aming puso‘t laman sapagkat diwa ninyo‘y nakikipaglakbay sa mithiin naming ayaw humingalay. oo.

maria ng mga aninong walang mukha ng mga nilikhang walang letra mga bibig at mata sa silid ng heringgilya ng medisina at gasa itinaboy ka ng hangin mulang brumm sa belgium hanggang sa lagunlong ng humihiyaw na mga tambol sa lansangan ng rio de janeiro upang muling busbusin ng matalas na kutsilyo sinapupunang pinahirapan ng banta ng kamatayan bituka‘y muling puputulan obaryo‘y inalis na noon pa man upang hininga‘y di ulilahin ng pagaspas ng amihan sa la tierra pobrezang ginutay ang pusong iwanan at ngayon sa sumisikdong kamalayan muli‘t muling binabalikan lupaing lunduyan niyong pagmamahal at kahit sa pangarap man lamang madugtungan ang pakikilaban at matanglawan ng bilyong bituin banal na laya‘t adhika .upang tanikala ng pang-aalipin marahas lagutin… baklasin! Maria Magd ala: Di Mama mata y na T alahib ng Al aala August 28. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) dinadalaw ka ngayon.

maria magdala naiparating mo na sa akin sagradong mga mithiin at habilin inilululan sa mga pakpak ng langay-langayan .ng masang alipin ng dusa‘t dalita sa lipunang walang patumangga sa pagsalaula sa buhay ng dukha. maria magdala akong itinuring mong ama ngayo‘y pinapalakol ang dibdib nilalaslas ng labaha ang isip nakabilanggo yaring tinig di madakma sa mailap na hangin hinahabol na bawat salita‘t talata maipadama man lamang sa katawan mong lupa tagulaylay ng pagsinta sa magiting na kasama! oo. maria hanggang nobiyembre na lamang ang lagaslas ng hininga at walang katiyakan kung kinabukasa‘y ngingiti pa o masisilayan pa mabining pagmumumog ng mga damong nakayukayok sa umusbong na mga hamog o masuyong darantayan pa ng naglalagos na sikat ng araw sa ulilang bintanang salamin mukhang nangulimlim at mga matang lumalim sa pagsisid sa dagat ng mga alaala sa pagsalunga sa mga burol at sabana at pagmamartsa sa lansangan ng mendiola sa piling ng masang pinakasisinta o. nang sabihin mo.

maria magdala ang walang kamatayang talahib ng aming mga alaala! I sang K utsar itan g Lu ha August 21. Ordonez (Tula) di ko maiiwasang alayan ka ng isang kutsaritang luha nang yakapin ka ng amarilyo‘t mahamog na damo koro lamang ng mga kuliglig musikang naghatid sa himlayang dibdib ng katawang-lupang . 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.isinisigaw ng ragasa ng alon sa dalampasigan pinaiilanlang ng sipol ng hangin sa kagubatan pakiusap mo‘y huwag na huwag kang kalilimutan ng mga nakadaop-palad at kaibigan maglakbay ka man sa kawalang-hanggan paano ka malilimutan ng mga kinalinga‘t dinamayan silang iyong ipinakipaglaban dinudusta nilang kapakanan silang katalik ng puso mong nagmamahal silang mga kayakap sa gabi ng paglalamay? o. tulad mo. maria magdala isa ka sa talahib ng aming mga alaala sunugin man nang sunugin at patayin muling uusbong sa lupain ng inhustisya muli‘t muling iindak at mamumulaklak saanman dumaramba pagsasamantala sa lugaming buhay ng masa oo.

isang kutsaritang luha lamang sa iyong paglisan aking tanging alay ngunit naroroon himagsik ng diwang laging naglalamay at sulak ng dugong laging kumikiwal upang pagngalitin dahas ng habagat at wasaking ganap kuta ng bagabag bulok na imperyo ng mga katalad sa lupaing kanilang niwakwak isang kutsaritang luha‘y magiging perlas ding marilag ng pangarap nating pantay na sosyedad! Magtatani m Ako n g P ula.nagtigis ng dugo sa pakikibaka upang maisulong adhika ng masa. pulang mga rosas sa sumisikdong dibdib . isang kutsaritang luha sa iyo‘y pabaon ng pusong simbigat ng mundo muling magbabalik sa higaang papag mga alaala ng pakikitalad habang sinisilip kapirasong langit sa butas na pisngi ng bubong na pawid at ipinipinta sa telon ng isip hubad na kariktan ng isang lipunang walang tanikala ng dusa‘t dalita hininga‘y mabango tulad ng pinipig sariwang binayo sa mulawing lusong ng layang sagrado. oo. Red Roses‖) magtatanim ako ng pula. Ordonez (Tula — malayang bersiyon ng aking orihinal na ―Will Sow Red. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. oo. P ulang mga Ro sas August 8.

ng kahabag-habag kong bayan rosas na kasing pula ng papalubog. kaulayaw ng pangamba. nagdarasal na asawa sa nakaluhod na kubong naiilawan lamang ng gasera yakap-yakap maulap na gulugod ng naghilerang gulod hinihimas. mapang-aliping paggawa para may maibili ng isang balot na tinapay ng isang kalderong mais-dilaw ng isang latang pinulbos inasukalang gatas para sa nakalupasay namayat na anak. magtatanim ako ng pula pulang mga rosas rosas na kasing pula ng masidhing galit sa mata ng pawisang manggagawa sa maghapon. oo. pulang mga rosas sa nagdurusa‘t umiiyak ulila kong halamanan ng mga pangarap . nangungulilang araw rosas na kasing pula ng dugong pumapatak sa kayumangging kamay ng sakada nalaslas ng machete niya sa pagpuputol ng mga tubo sa asyenda di lamang para may makain siya kundi madantayan ng sinag ng pag-asa madilim. magtatanim ako ng pula. humuhumpak na pisngi ng naghihintay.

luntian sa paghahabulan ng mga patak ng nagbabantang ulan o sa pag-agos ng mga luha ng uring alipi‘t dayukdok sa ulap ma‘y pilit hinahablot paraisong laging nilulunok ng uring gahama‘t balakyot. red roses in the heaving breast of my forsaken land red as the setting. lonely sun red as the dripping blood of a sacada‘s browny hand . pula kong mga rosas sa tag-araw ng malagablab kong mga awitin buong ingat kong pipigtalin ang bawat bulaklak buong suyong isa-isang hahalikan sa tanglaw ng araw ng umagang walang lambong sa mga kaibigan o kaaway man isasabog kong malugod kaluwalhatian ng aking mga rosas pula. Ordonez (Poem) i will sow red. Red Ro ses July 31. pula! W ill So w Red . at kapag namukadkad na pula.naninilaw dila ng mga damo sa tigang na lupa ng kabiguan pero gagawin kong luntian oo. pula. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

yes green by the drizzle of the coming rain or by the tears of grieving. red roses in weeping. oppressed class forever searching elusive paradise devoured by devilish. emaciated son. mournful eyes of the downtrodden. red roses bloom in my summer of triumphant songs tenderly. endless hours to buy a loaf of bread a pot of yellow corn a can of powdered. tormented ground of the forlorn garden of my dreams yellowish are the blades of grass in the parched earth of despair will paint it green. sugared milk for his sad. cloudy rolling hills will sow red. i will pluck and fervently kiss each flower beneath the morning sun to friends or even foes i will gladly share the ecstatic glory .slashed by his machete cutting cane for someone to earn not only his meal but to rekindle a glimmer of hope on the grimly. greedy souls and when my red. praying wife in a dimly-lighted kneeling hut embracing the dampness of ghastly. i will plant red. red roses red as hatred in the worker‘s eyes working in enslaving. sullen face of a waiting. so tenderly.

rampaging fire of peter the hermit roasting rhine valley to regensburg charismatic priests shouting ―deus vult‖ decapitating muslim brothers in dewy. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) mukha akong tinapa isinawsaw sa bawang at suka sa magarbong piging ng marangal at elitista mukha ring itinayong estatuwa di sanay magbarong-tagalog lalo na ang mag-amerikana na may kamisadentrong de kurbata di rin sanay na walang sumbrero . Ordonez (Poem) now flows the river of blood in the land of peace and love gory memories of things past of crusading christian knights flaming swords of volkmar and gottschalk beheading the innocent multitude oh. slimy european soil catapulting their heads on wooden pegs in nicea. antioch and tyre now. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. red! Fo r No rwa y July 29. red.of my roses red. slumbering norway of my dreams dismal is your night dismal also in my bleeding heart! Mea Culp a July 18. oh.

para na ring hinubaran ako ng katsang karsonsilyo at itanghal sa publiko tarugong iniingatan ko. diyos ni abraham santa mariang birheng kapita-pitagan anak lamang ako ng hito‘t tilapya sa kangkungan suki sa carinderia sa tutuban sanay humigop ng libreng sabaw ng butu-butong ilang ulit inapuyan sa mausok na kalderong bilangguan sanay lumamutak itong mga kamay sa dalawang mala-susong tumpok ng kanin sa platong paraiso ng ligaya sanay maglandi dila‘t ngalangala sa ulo‘t mata ng pinangat man o paksiw na isdang sumisid . mukha akong katawatawa sa bilog na mesa sa tabi ng mga punyeta di alam unang dadamputin sa naghilerang tenidor kutsara kutsilyo kutsarita alin ba ang baso ko sa kanan ba o kaliwa ko? paano ba sasalukin hihigupin sopa de gallina? paano ngunguyain ensalada de jamon y lengua? paano maarteng hihiwain karneng may palitada ng salsa? o tutusukin ng aling tenidor naglalanding mga prutas sa platitong porselana? hijo de puta ka ng tokwa‘t hinebra! o.

bakit ba ako itinaboy ng hangin na dumalo sa ganitong piging? bakit ako kapiling ng mga crema de leche ng diumano‘y masalapi‘t magigiting tapagtaguyod ng lipunang balimbing habang maalipunga sa bukirin paa ng mga kapatid kong magsasaka at makalyo sa pabrika palad ng obrero kong mga ama? o napilitan akong maging sibilisado naging ipokrito‘t ayaw ibando pagka-barumbado‘t di pakikipagkapwa-tao sa diumano‘y mararangal na ginoo saglit di maiwasang makipiling sa kanilang parang mga santa‘t santito langhapin nakalilibog na pabango ng malalanding dilag sa inuuod nilang alta sosyedad titigan katawang patuwad-tuwad at mapagnasang himasin ng mga mata kutis nilang mala-porselana dantayan ng minamalaryang palad mga daliri nilang kandila ang kapara palamasin kaya ng kamatis at itlog na pula o isawsaw kaya itubog sa luha‘t dugo ng lupa maging marangal na rin kaya ako kung sila‘y mga kapiling ko o ego‘y nasabik malasing sa parangal na ibinitin-bitin? susuubin daw ng insenso‘t kamanyang naitambak kong mga titik sa basurahan .sa laway ng bungangang nalahiran ng ngiti‘t ligaya.

diyos ni abraham santa mariang birheng kapita-pitagan prinsipyo ko‘y di ibinibenta sa mesa ng panlilinlang at inhustisya! kahit kalimitang tiyan ko‘y kinakabag bulsa‘y inulila ng kalansing ng barya lalamunan ma‘y titiguk-tigok sa halimuyak ng mamahaling cognac di itatakwil ng dibdib at isip sagradong pangarap-mithiin ng mga kayakap ko .magsayaw giliw kong la tierra pobreza sa melodiya ng laya‘t ligaya? o.ng mga papel ng kamalayan dumalirot daw sa almoranas ng lipunan at puwertang inaagasan ng dugo ng dusa‘t karalitaan gayong silang mga diyus-diyosan silang iilang hari-harian ang nagpakaganid sa laman gumahasa‘t nagpasasa sa sinapupunan ng pinakasisinta kong bayan nagbulid sa trahedya‘t kaalipinan sa kauri kong masang sambayanan! bakit ngayon mga titik ko‘y papupurihan? ako ba‘y inuuto‘t binobola lamang dila‘y unti-unting pinuputol nang di maghayag ng katotohanan daliri‘y minamartilyo‘t binabalda nang di makasulat ng mapulbura sumisingasing na mga linya laban sa mga senturyon at kardinal ng pambubusabos at pagsasamantala o humabi kaya ng mga nota ng bomba‘t granada upang sa wakas umawit.

mea culpa mea maxima culpa! patawarin anak mong nagkasala mapait pala‘t mapakla kahit marangya‘t sagana de putaheng pagkain nila mabuti pa sa ponda ni karyo sa lugmok at makulimlim kong baryo kahit parang hayok akong aso lalantakan ko adobong butu-buto saka aawitin himno ng dangal ng mga kauring di patatalo di paloloko sa kaway at hibo sa ningning ng balatkayo ng mga impakto‘t berdugo suubin man kami ng usok ng mga insenso at malugod na mga pangako aakyatin pa rin namin pilit aabutin tuktok ng palo-sebo buong giting kukunin sa dulo korona ng hustisya‘t demokrasya laya‘t ligaya dignidad ng bayan at masa! Siga w ni Claud e McKa y* June 26.sa maputik-masukal na lupain ng hilahil at sagimsim. Ordonez . 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. ngayo‘y alam ko na at inaamin ko nagkamali ako mea culpa.

ikinukulong sa sabsaban sa paligid. hayok na tinatahulan ng mga asong nakabantay hinahamak.‖ hiyaw ni claude mckay huwag parang mga baboy lamang tinutugis.(Tula) hatid ng hangin ang sigaw ni claude mckay parang taginting ng putok ng mga baril sa kagubatan ng dilim at sagimsim parang sibat. di masayang kahit ating mga kalaban mapipilitang tayo‘y parangalan kahit mga bangkay tayong nakatimbuwang!‖ o. mga kasama‘t kapatid sa ilang dekadang pakikilaban para sa sagradong mithiin ng masang sambayanan sa la tierra pobrezang dibdib nati‘t tiyan ―kahit marami sila‘t talo tayo sa bilang ipakita nating tayo‘y matatapang sa laksa-laksa nilang suntok isang pamatay-dagok lamang ang ating kailangan ano na ang naghihintay na libingan?‖ . tumutusok. naglalagos sa pader ng kamalayan bumibiyak sa bungo ng karuwagan! ―tayo ma‘y mamatay. marawal na kalagayan tayo ma‘y mamatay mamatay tayong may dangal!‖ ―mamatay tayong may dangal upang mahalagang dugo natin sa pagpatak.

Napabantog siya nang basahin ni Sir Winston Churchill noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig sa parlamento ng Bretanya ang kanyang sonetong ―If We Must Die.‖ Intifad a! Makib a ka! April 15. Ordonez (Tula) nang mag-alimpuyo sa kampo ng jabalia hanggang gaza nang maglagablab sa west bank hanggang east jerusalem unang intifada ng magigiting na palestino sa pananakop ng mga hudyo sa kanilang sagradong teritoryo isang ina ang tumimbuwang sa sumisikdong kalsada sinibasib ng punglo dibdib na malusog at tiyang mapintog kipkip na sanggol biglang nabitiwan parang bolang gumulong sa gilid ng lansangan mayamaya‘y gumapang .sumisigaw si claude mckay kahit tayo‘y wala nang maurungan harapin nating buong giting mga berdugo‘t mang-aalipin naghihingalo man at hininga‘y tinatangay ng amihan piliting kumilos pa rin at magiting na ipamukha sa kalaban ang paglaban! —————————————————————– Naging katulong na patnugot si Claude McKay . ng The Liberator at ng The Masses at nagsulat din ng mga tula at nobela. isang Jamaican. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

intifada! makibaka! tulad ng marcha intifada sa bahrain sa kolonyal na pananakop ng bretanya intifada! makibaka! gaya ng zemla intifada sa espanyol na sahara laban sa kolonyalista .pausad-usad palapit sa inang duguang nginasab ng kamatayan suso‘y pilit hinawakan nguso‘y idinuldol sa namutlang utong may gatas pa kayang masisipsip ang labi ng sanggol sa katawan ng inang inulila ng pagaspas ng hininga? sa la tierra pobreza gatas ng nestle‘y bumabaha dekadekadang kinatas kinulta‘t pinulbos mula sa agos ng dugo‘t pawis ng inaliping manggagawa ngunit ngayo‘y mga sanggol pa nila ang timawa di makalasap ng nestle dila nila‘t ngalangala walang gatas na rin naluoy na suso ng ina dahil sa paglamutak ng dalita‘t dusa habang dalisay na gatas panghugas lamang ng puwit at puwerta ng mayayaman at elitista sa imperyo ng mga kapitalista.

intifada! makibaka! gaya ng sidi bouzidi intifada sa tunisia intifada! makibaka! sa imperyo ng nestle sa la tierra pobreza palaso man ng mga tula ang sandata dagundong ng tinig man ang siyang bomba kadensa‘t taguktok man ng laksa-laksang paa ang putok ng mga kanyon sa lansangan ng protesta! intifada! makibaka! hanggang milyong manggagawa at uring busabos sa pabrika‘t empresa ganap na matubos at lubos madurog moog ng mga diyus-diyosan ng pambubusabos intifada! makibaka! hanggang magluningning liwanag ng bilyong bituin sa lupaing sakbibi ng dilim ng dusa‘t sagimsim duyan ng madugo naming mga alaala kadluan ng aming pagsinta ikaw. ikaw nagdurusang la tierra pobreza! Sa Ku mu kulo n g Lan gis March 25. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) .

bretanya italya at pransiya mga bansang imperyalista ibuhos iyon sa mga bunganga nila nang masunog mga dila nila nang di na magbandila ng itim na propaganda demokrasya. demokrasya hatid pala‘y disgrasya! pakuluin ang mga balon ng langis sa iraq man o afghanistan sa bahrain man. sa kumukulong langis masarap marahil ilublob amerika.sa kumukulong langis masarap marahil ilaga katawan ng kapitalistang sa sobrang tubo‘y sugapa pandagdag din mantikang mapipiga mula sa kalamnang tumaba nang tumaba pandagdag din iyon sa grasang ibebenta sa krudo‘t gasolinang ngumangasab. iran at saudi arabia pati na sa libya lunurin silang lahat mapanlinlang at uring mapagsamantala . pumipiga sa bitukang walang laman ng masa habang nagpapalo-sebong maabot ang pag-asa. demokrasya demokrasya.

at kami. kaming masang isinadlak sa dusa magpipista‘t magdiriwang nang buong sigla sa mesa ng laya‘t ligaya! Sige Na! February 8. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. sige na tubong bakal ay isubo itutok kaya sa sentido o itapat sa pusong baligho labing nakangiti ang gatilyo sa daliring nandambong ng ginto ng bansang hilahod sa dusa dekadekadang binaog kinapon ng kampon ni mamon at nagrigodong mga panginoon sige na. Ordonez (Tula) ―mabuti pang mamatay nang may karangalan kaysa mabuhay sa kahihiyan‖ — jose p. rizal nakangisi bunganga ng baril sa mga namugad sa dibdib budhing inuod ng tusong lunggati sige na. kaming biktima ng kasuwapangan nila kami. sige na halikang buong diin bakal na tilin ng baril bayaang marinig ng mga alipin halakhak ng punglo pasabugin ang utak at bungo biyakin ang dibdib at puso ikulapol nang ganap ang dugo sa mukhang kumapal sa suntok at sampal ng pilak at ginto baka sakaling dangal na naglaho .

sa mala-niyebe mong bangkay matagal nang nalibing sa hukay ng hirap at dusa namatay naming pag-asa muling bubuhayin ng lagablab ng pakikibaka mithiing banal ng mga kadugo‘t kauri muling tatanglawan ng bilyong bituin at buwang maningning muling madarama ng pusong sugatan halik at haplos ng hanging amihan buong giting at dangal ipagpapatuloy mga paglalamay . sige na huwag nang maglimi pa pagkitil sa buhay magbibigay-dangal sa budhing niluoy ng sakim na hangad orkidyas at rosas aming iaalay sa dibdib ng hukay sa madilim na daigdig ng kabaong na naghihintay. sige na. sige na siilin ng halik ang labi ng baril himasin landiin kalbitin nakausling tilin bayaang wakasan ng dangal ng lagim kahihiyang namugad sa dilim sige na.muling maibalik ng patak ng dugo sa damong nanilaw nauhaw sa ulan o isabog kaya ng sikat ng araw kahit isang saglit patawad ng libong bulaklak decenario ng mga alitaptap.

wooo! wooo! wooooo! rikitik… rikitik…rikitik… woooo! mga katawa‘y nagkabuhay mga bagahe‘y nagbanggaan mga paa‘y nag-unahan sa bungangang naghihintay dugo ko‘y kumiwal sa namanhid na mga ugat .nang sa wakas bansa‘y magbanyuhay sige na… sige na isubo malamig na tubo ng baril buong giliw gatilyo‘y kalbitin! Sa Estas yo n N g P aglalak b ay January 23. Ordonez (Tula) naghihilamos ng hamog makulimlim na umaga nginangasab ng abuhing pusa nahuling daga sa basura nakatanghod asong gala sa mangkok ng lugaw sa ponda sa sulok ng mata ko naglalambadang dalawang anino nakausling mga tiyan nagkikiskisang mga katawan umaalong mga dibdib lumalangoy na mga bisig sa dagat ng karimlan anino ko‘y nakahiga sa upuan isip ko‘y naglalakbay sa kawalan pitada ng tren hinihintay bubulaga na ang araw sa silangang hinarangan ng gusaling nakabara sa pananaw. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

Ordonez (Tula) ipinaputol ko ang punong kabalyero isang taong singkad mga pulang bulaklak di naglagablab di dinapuan ni isa mang alitaptap . 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. akong manlalakbay sa kawalan ay muli‘t muling hihimig ng awitin ng pakikibaka sa estasyon ng pagsinta! Ip inap uto l Ko Ang P uno ng Kab al yer o January 10. akong manlalakbay ng makulimlim na mga dekada ay naiwang nakatunganga‘t nakanganga sa estasyong inulila ng dumagundong na tren sakay ang mga kaluluwang maglalakbay saanman hahantong ang pag-asa at ako.saan ako maglalakbay? patutunguha‘y di alam pira-piraso na mga larawang isinabog ng sumisikdong amihan ngunit naglalagablab pa rin apoy ng pagsinta sa la tierra pobreza habang tinutupok natuyong mga layak at damo saanmang burol at sabana at dinidilaan ng apoy imperyo ng dusa‘t pagsasamantala at ako.

singputi ng mga talahib .nanumbat lamang sa langit nagsalabat na mga sanga banayad na humalik lamang sa lupa mga dahong nangalanta. ipinaputol ko ang punong kabalyero parang katawan ni h. romero* tuhod ay pinalakol at minaso nilagari sa may baywang hanggang tuluyang tumimbuwang butuhang mga bisig kumalas sa hugpungan naagnas na laman ikinumot sa damuhan para damo‘y magluntian magbanyuhay yaring buhay! ipinaputol ko na punong kabalyero sa masukal na likod-bahay kailan puputulin puno ng dusa‘t hilahil? kailan lalagariin katawan ng pang-aalipin? kailan tutupukin sa lagablab ng apoy nagsalabat na sanga ng pagsasamantala upang maitanghal saya at ligaya at layang singkislap ng bilyong bituin singbango ng hinog na palay sa bukid na ginintuan singbulas.

ni isang buto ng kanyang bangkay. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) di hinaplos ng pasko ang puso kahit nagsayaw mga bituin sa punong akasya pumikit-dumilat man mga alitaptap sa puno ng mangga kahit yumakap lamig ng disyembre sa balat at buto at dumaluhong man sa hibla ng utak at nag-usling ugat melodiya‘t lirikang panghimas sa dusa‘t bagabag ng mga nilikhang laging hinahabol pag-asang mailap singtaas ng ulap.sa burol at kapatagan? ___________________________________________________ * h. tulad ng maraming desaparecidos. Di Hinap lo s Ng P asko Ang P uso December 29. romero o henry romero — aktibistang peryodista na nawala‘t sukat noong naghahari sa bansa ang batas-militar at di na natagpuan. di hinaplos ng pasko ang puso lagi‘t laging malakas ang sikdo rumaragasa ang agos ng dugo tuwing itititig mata ng pagsuyo .

di hinaplos ng pasko ang puso lalo‘t nakaluhod buhay na kalansay sa basurahang hininga‘y masansang at nagrorosaryo hukot na aninong . di hinaplos ng pasko ang puso lalo‘t naglingkisan sa telon ng mata mga larawang laging nakapinta sa araw at gabi ng pakikibaka mga mukhang iniwan ng habag nakalahad na kinalyong palad mga matang malalim malamlam laging lumalangoy sa dagat ng dilim mga batang mapintog ang tiyan kahit asin-lugaw o hangin ang laman.sa mga larawang ayaw humiwalay sa kamalayang nakikipaglamay sa tadyak at dagok ng lugaming buhay ng mga kauri kadugong dalisay.

mukha ni pangalan ay di na malaman sa malawak na tubuhan at bukid na walang hanggan ng mga asenderong walang kabusugan. di hinaplos ng pasko ang puso lalo‘t gumagapang sa estero sa eskinita ng kalunsuran katawang dugo‘t laman ay kinatas ng makina sa bilangguang pabrika ng mga diyos ng dusa di hahaplusin ng pasko ang puso hanggang di nalalagot tanikala ng pang-aalipin at pagsasamantala! . Magsasa ya w Kita December 3. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) magsasayaw kita sa lagablab ng apoy ng sigang sinindihan ng mga aninong kalansay na ngayon magsasanib ang ating mga gunita di mapipigtal ng mga panahon mga bulaklak ng lunggating .

magsasayaw kita sa lagablab ng apoy tulad ng mga zulu ng timog aprika tulad ng mga incas ni manco capac sa imperyo ng tahuantinsuyo tulad ng mayan ng chiapas yucatan at tabasco ng sibilisasyong mesoamerikano palasong maglalagos sa ating puso titig ng mga matang inaapawan ng luha ng dalamhati ng lahi maglalandas sa ating mga ugat ngitngit ng butuhang mga bisig himagsik ng impis na mga dibdib.sa dibdib bumukad mga talulot iyon ng sanlaksang gumamela mga pulang petalya sa pader ng alaala lebadura sa panata ng madugong pakikibaka. magsasayaw kita sa lagablab ng apoy at kikiwal sa ating mga dugo nagbabagang lunggati ihahatid iyon ng sumisikdong amihan sa burol man o dalampasigan imumulat ang mga alipin sa gabi ng paglalamay ng pumikit-dumilat na mga bituin habang naglalakbay .

sa kalawakan balumbon ng ulap ng nilumot na mga pangarap. tiyo sam pero hayok ka pa rin sa laman ipinapatay sa congo si patrice lumumba ibinilanggo si nelson mandela para masipsip mo suso ng aprika! kinubabawan mo ang puklo ng cuba kaya nag-alipato mahabang tabako supa-supa ni fidel castro bumalikwas ang mga cienfuegos maging si che guevara taga-argentina . 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula — tugon sa panawagan ni Pia Montalban para sa taludturan ng LRP) naglumot na ang mga dekada. oo. magsasayaw kita sa lagablab ng apoy hanggang isabog ng mga alipato maningning na pag-asa hanggang isakay ng mga dahon matimyas na pagsinta hanggang hinahabol ng sumisingasing na hininga layang ibinartolina ng mga panginoon ng dusa di mamamatay ang apoy di mapipigilan ng daluhong ng mga punglo mula sa kuta ng inhustisya at pagsasamantala ang lagablab ng apoy habang nagsasayaw kita! T iyo Sa m November 19.

ano pa.pinaglagablab apoy ng paglaya mulang sta. laos at grenada puklo ng thailand. at kauri nila. timor at angola bibig ng malaysia saka indonesia gustong dalirutin at piga-pigain sa udyok ng libog ng imperyalista! o. clara hanggang sa havana tinadyakan kang parang asong-gala pero ngayo‘y operation mongoose di makataong embargo sa cuba‘y iginapos nagmumulto tuloy sa amerika latina simon bolivar. jose marti. guardia de honor nitong aking bansa ginawang lahat de susing manyika kinasabuwat mo sa mga pakana upang suso‘t puklo nitong aking sinta . tiyo sam. kailan magwawakas iyong pagkahayok sa laman ng iba makahindot ka lang sa tuwi-tuwina? kinalantari mo‘t nilaspag noon pa pinakasisinta kong la tierra pobreza hinubarang ganap laya‘y kinadena. sinlinaw ng kristal. sa aking gunita walang habas mong panggagahasa sa angking alindog ng maraming bansa nananambitan tuloy sa kanyang libingan kaluluwa ni ho chi minh ng vietnam iyong nilaklak dugo ng korea dibdib ngayo‘y hati sa dalawa isang saddam hussein iyong ibinagsak bagong babylonia ganap nilamutak. ang pinakahahangad? singit ng seychelles. yemen at chad utong ng albania. tiyo sam. tiyo sam.

santa mariang birheng kabanal-banalan kami pala‘y di ninyo pinababayaan kapamilya pala kami ng pinagpala ninyong mga nilalang . 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. mahabaging diyos ni abraham oo. tiyo sam.iyong magahasang walang patumangga mga kapatid ko‘y kalansay ng dusa kinabukasan ko‘y burak ang kapara pero. Ordonez (Tula) sa imperyo ng elitista‘t pinagpala mga nilikhang may gintong kutsara sa puwit. iyong isaisip mayroon ding hindi umiidlip mga bonifacio‘y hahawak ng tabak panggagahasa sadyang wawakasan taling tanikala sa leeg ng madla lalaguting lahat puputul-putulin at itatanghal ang layang maningning! Kap amil ya P ala Kami November 18. puwerta‘t bunganga may kutis porselanang alaga sa palitada ng gatas at krema may panty at brang libo ang halaga may barong na jusi o pinya o tuxedong nanlilisik ang ganda silang may mansiyong nakasisilaw liwanag ng mga aranya at waring hayok na dambuhala nag-aabang ng sinumang masisila sa malawak na asyendang dinilig ng pawis at dugo ng mga sakada kami pala‘y kapamilya. oo.

kami‘y lagi‘t laging aaliwin upang di makita totoong bituin nang di tabak ang himas-himasin di gatilyo ang kalbitin at wakasan ang pang-aalipin! kapamilya pala kami kaming buto‘t laman ang puhunan dugo‘t pawis ang pinagmumulan ng sagad-langit nilang kayamanan kaming ginagawa lahat ng paraan pasanin man ang kamera hanggang kabundukan . kapamilya kami ng mga diyus-diyosan kaming kalimitang pinalilibog ng nanggigitatang paglalambingan at masabaw na pag-iibigan kaming inaakit ng mapuputing hita sa sayawang walang patumangga o binubulag ng susong nagluwa ng mga artistang parang nagwawala kapamilya pala kami kaya inaaliw araw-araw para di mamulat sa katotohanan sa dahilan ng aming kabusabusan kaming pinipiringan ng balatkayong kawanggawa gayong pondo‘y di naman nagmula sa mismong bulsa nilang pinagpala oo.kaming binabaliw araw-araw sa mga telenobelang hitik sa sigawan o inaagusan ng luha ng kapighatian kaming idinuruyan sa pantasya‘t kababalaghan o pinaglalaruan ang pagkatao‘t karangalan mistulang payaso sa larong kahunghangan habang dinudusta ang karalitaan dahil sa balumbon ng perang panlaman sa tiyan. oo.

kaming ipinapain ang buhay saanman may trahedya‘t sagupaan kaming naghahanda ng tanghalan ng kung anu-anong kailangan para maiduyan sa ilusyon ang bayan kaming parang mga langgam nag-iimpok ng pagkaing pagpipistahan nilang likas ang kasuwapangan! kapamilya nga ba kami ngayong kumakatok sa kanilang puso ng dagdag na kanin o mumo? bakit itinataboy ngayon sa lansangan ibig ipalanghap mga basurahan ayaw ipasamyo kanilang pierre cardin? kapamilya nga ba kami gayong ayaw palagukin ng kanilang alak mula sa hinog na ubas ng aming katawang niligis sa hirap? o. mahabaging diyos ni abraham santa mariang birheng kabanal-banalan kapamilya nga ba kami kinakalinga‘t di pinababayaan ng pinagpala ninyong mga nilalang? o kapamilya lamang kami hanggang pinakikinabangan sa pagdambong nila ng kayamanan para maglublob sa karangyaan? huwag. huwag humingi ng dagdag na grasya‘t kaluwagan huwag makibahagi sa umaapaw nilang yaman kahit galing iyon sa dugo ninyo‘t laman itatakwil kayo sa pamilya itatapon sa kangkungan itatambak sa pusalian . huwag mga kapatid kong alipin at basahan huwag.

Maging ang mga inihanda nang binyagan iyon ay regalo rin mula sa iba‘t ibang mga baryo‘t bayan sa Kabite — baka. prutas. baboy.) ANG BAHAY na iyon sa bukana ng isang bukiring mga dalawandaang metro ang layo sa aspaltado ngunit bakubako nang kalye ng baryo Sabang. at may malaking suweldo kada buwan. Maliban sa nagkakahugis na balangkas ng isang bagong bungalow sa kanang tagiliran niyon na. Ordonez (Lathalain — inilathala sa magasing ASIA-PHILIPPINES LEADER. ayon sa mga taga-Sabang. Hindi marahil inakala ni Nardong Putik na matapos maitayo ang kanyang bungalow. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. ay pawang abuloy diumano ng kung sinu-sinong tao. Bago pa nga ang bahay na iyon. Wala iyong bakod sa paligid at waring ganap na napaaangkin sa kalawakan ng bukid. alyas Nardong Putik. 15 anyos. Maging sa inyong baryo sa Imus. manok. alak at kung anu-ano pa. ilang buwan lamang ay ganap na niya iyong iiwan sa kanyang pamilya — sa asawang si Aling Fely. sa mga anak na sina Estrellita. at estudyante sa high school sa Dasmarinas. Dahil marami pa rin ang nagtatanong ng ilang datos tungkol sa maalamat na si Leonardo Manecio. ng mga taga-baryo.Jr. alyas Nardong Putik. mapusyaw na mapusyaw ang pagkaberde. at maliban din sa isang bahay na pawid na ikinukubli ng mga punong saging. mga ilang buwan pa lamang naitayo.ng dusa‘t karalitaan lumuhod na lamang at magdasal at patuloy na maglamay sa gatilyo ng katubusan! P utik: Kilab o t o Ro b in Ho o d? November 5. mula sa kaliit-liitang pako hanggang graba‘t semento. 10. ng karaniwang mga Kabitenyong diumano‘y kanyang natulungan. 1971. yero‘t tabla‘t pintura. na napatay noong Okt. minabuti naming ilathala sa Pluma at Papel ang artikulong ito. iisipin mong manedyer ng isang kompanya ang may-ari. kilalang ―Kilabot ng Kabite‖ ng kanyang mga kalaban at lokal na ―Robin Hood‖ naman ng mga magsasaka. hindi mo maiwasang maalaala. 5. Nob. Angelita at Leonardo. . may maliit na terrace na kinaskas na adobeng inihalo sa semento ang pinakapader. na binatilyo na. lubak-lubak na kalyehong parang malapad na pilapil na nakabalatay sa bukid bago mo iyon makita‘t marating. sariling-sarili ng bungalow ni Manecio ang kapaligiran ng kabukirang iyon. Kung iyon ay sa Kamaynilaan napatayo. ay hindi mo iisiping kay Leonardo Manecio. isang araw bago ginanap ang handaang iyon. Ang mga materyales na ginamit doon. hindi nag-atubili ang iyong mga kababaryo — kabilang na ang iyong mga magulang — sa pagpapadala ng kanilang makakayanang ihandog. Hindi tanaw ang bahay na iyon mula sa kalye. Kabite. ay sa manugang ni Nardong Putik sa panganay niyang anak na si Estrellita. 1971. Isa iyong bungalow na bagung-bago pa. Dasmarinas. papasok ka pa sa isang maalikabok.

sapagkat sa hindi pa natatapos na bungalow ng manugang. ang kanilang Robin Hood. ilang kawang kanin. ngunit Public Enemy No. Labas-masok sa salas ang nagsisiksikang mga tao. sa isa. iba‘t ibang dyip at kotse mula kung saan-saan. mga dating kaklase sa elementarya. bawat isa‘y sumisilip sa tila narang barnisadong kabaong. ilang oras bago siya ilibing. Kawit. nagsisiksikan din ang mga korona ng bulaklak kaya ang iba‘y sa terrace na itinambak. ang tanguan. PC at pulis-Imus sa pagitan ng Panamitan at Tabon. Mausok ang paligid. Oktubre 10. nakahihilam. doon na nga siya ibinurol. sa isa naman. Sa tagiliran ng bahay na hinabungan ng lona at ilang pirasong yero. ilang talyasing ulam. Trias. Hen. na nangapatingin sa iyo nang ikaw ay makita. walang kilalang mga pulitiko ng Kabite ang nag-alay ng isa mang bulaklak. iniisip marahil kung bakit ikaw na naligaw ―sa kagubatan ng lungsod‖ ay bigla na lamang sumulpot doong parang kabuti. sa Binakayan. sa kinabuburulan ng bangkay. at agad kang nagtuloy sa salas ng bungalow. nakaakbay siya sa isang kabataang lalaking kilalang-kilala mo dahil dati mong kalaru-laro sa basketbol sa inyong . ang patuloy na ginagatungan. umaga. ng kung sinu-sinong diumano‘y kanyang natulungan. NANG MAGPUNTA kami sa bahay na iyon noong katanghalian ng Oktubre 17. sa Dasmarinas. Trias. Maynila at Kalookan. nagkukuwentuhan. magkakilala man o hindi. Kawit noong alas 7:40. Nobeleta. dalawang may kulay na retrato ang nakapatong. naghilera na sa maalikabok at lubak-lubak na kalyehong iyon ang mga sasakyan. habang nag-iisang sakay ng isang pulang kotseng Impala galing sa Nobeleta. Bakoor. ng pamilya Brosas ng Hen. sabi ng mga awtoridad. sinasariwa ang makulay. Saglit lamang ang batian. pinaglamayan ng daan-daang taong mula sa Imus. Mga kilalang mukha ang nabungaran mo malapit sa bukanang mesa. naghahangad marahil na mapakintal sa kanilang gunita ang mukhang iyong labis na kinatakutan ng mga magnanakaw ng kalabaw. pero minahal ng maraming magsasaka at ng api-apihang mga Kabitenyong di agad makahingi ng hustisya sa mga diyus-diyosan sa gobyerno. madugo at maalamat na buhay ni Nardong Putik. Kapansin-pansin. Alaala ng pamilya Crisostomo ng Kawit. Sa tabi ng kabaong. mga kababaryo at pininsan. tambangan at mapatay ng magkasanib na puwersa ng NBI. ng ilang pulitiko at kaaway. mga kasibulan at uugud-ugod. kasama ni Kumander (iyon ang nakagawiang itawag kay Putik ng mga Kabitenyo) ang ilang babaing namumukhaan mo ang iba at. **Matapos siyang subaybayan. bukod pa sa mga taga-Dasmarinas. alaala ng mga kakilala‘t kaibigan. may tatlong mahahabang mesang pinagdugtung-dugtong at napaliligiran ng mga silya‘t banko. Doon nagkakatipon ang maraming tao.Waring ipinatayo ang bahay na iyon para maging maayos ang pagbuburulan ng kanyang bangkay. mga kababata. Sa ibabaw ng kabaong. 1 naman ng Kabite. ng samahan ng mga tsuper sa Nobeleta. matapos kunin ng kanyang pamilya sa kamay ng mga awtoridad ang kanyang bangkay na tadtad ng bala. may ilang nanggaling pa sa Pasay. ang malungkot na ngitian.

Sa mismong sementeryo. matatanda. luksang-luksa pero hindi na lumuluha. Isang matandang babae.‖ sabi ng isang peryodistang nakikiusyoso. mga bata. Sa tabi ng pinto. namumugto ang mata ng isang dalagang nakaluksa din at laging nakatingin sa kabaong. Sa dalawang retratong iyon. Aguinaldo sa dami ng tao. mga magsasaka. sa isang sulok ng sementeryo. nakatayo. daan-daang mga tao na ang naroroon. isang araw. naibalik ang mga iyon sa kanila o kaya‘y binigyan sila ng pambili ng bagong mga kalabaw. Isa ring babae na mga 32 anyos mula sa isang baryo sa Imus ang umiiyak. Hindi iyon ang mukha ng Kumander na manakanaka mong nasusulyapan. mga tsuper. hindi na sana nakapagpatuloy sa pag-aaral sa high school ang panganay niyang anak na lalaki dahil walang pangmatrikula pero sinagot ni Kumander ang matrikula niyon. nakangiti at parang hindi naiisip ang kamatayan. Dahil sa kakapalan ng tao. nakalaylay nang bahagya sa kaliwang panig ng noo ang ilang hiblang buhok. Noong araw na iyon. Hindi lamang ang pamilya Manecio ang nanangis nang ipasok sa nitso ang kabaong. doon na nagsipaghintay. nakaupo sa isang sopa si Aling Fely. Parang agos na sumunod sa kabaong ang hugos ng mga taong galing sa iba‘t ibang baryo mula sa iba‘t ibang bayan ng Kabite. na may malaki‘t mahabang tahi na parang alupihang nakabalatay mula sa balingusan pababa sa kaliwang pisngi hanggang sa malapit sa bibig. lima. sa may pagitan halos ng mga mata. kundi naka-asul na mangitim-ngitim na amerikana na bumagay sa kanyang matipunong katawan. Matagal kang namalagi sa tabi ng kabaong. kinailangang sunungin na ng ilang kalalakihan ang kabaong ni Kumander upang mailapit sa nitso. at naisip mong iyon marahil si Angelita. May mga lalaki ring lumuha. matagal mong tinitigan ang mukhang iyong pinapangit ng tama ng bala sa may noo. Hindi nakabarong-Tagalog ang bangkay. naka-T shirt si Kumander. ang humahagulhol. sakay ng isang pulang kotse kasama ang ilang badigard o sakay kaya ng isang motorsiklo kapag dumadalaw sa inyong liblib na baryo sa Imus. naalaala na noong sinundang taon. nagmukhang Todos los Santos ang sementeryo ng Dasmarinas. nang may sakit ang isa niyang anak at di niya maipagamot dahil sa karalitaan. Hindi iyon maidaan nang bitbit-bitbit lamang sa hanay at kulumpon ng mga nagsisipag-abang. hindi makalimutan kung paano. sampu — at puno na ng mga pangalan ang mga walong pohas ng kuwadernong iyon. karaniwang mga magsasakang ninakaw ang mga kalabaw na pang-araro ngunit. mga kababaihan. ―Luma ang libing ni Hen. Ang kahabaan ng Sabang papunta sa sementeryo ng Dasmarinas ay napuno ng mga sasakyan. may tangang kuwaderno na pinaglilistahan ng mga nagsipag-abuloy — piso.baryo. . ng mga naghahangad na masulyapan sa huling sandali ang mukha ng kanilang Robin Hood. sa tulong ni Kumander. INILAKAD ang libing nang mga bandang alas dos. sa bungad ng salas. dalawang piso. ng mga naglalakad. Sa tabi ng barnisadong partisyong malipaho na nagkukubli sa tatlong silid-tulugan ng bungalow. binigyan siya ni Nardong Putik ng P100.

―Pero may Leonardo Manecio.‖ kuwento ng isang matandang uugud-ugod na. buhat nang muli ‗yang makatakas. ‗yong isa naman ay Leonardo Manecio III. sapagkat kilalang lider sa Sabang ng isang malaking pulitiko sa Kabite ang kanyang ama.‖ salaysay ng isang taga-Malagasang. tahimik at mapagkumbaba. lumapit kayo sa ‗kin. isa namang kapatid ni Nardo ang pinatay din. ―Nang buhay pa ‗yan.‖ Habang patuloy ang gayong usap-usapan ng mga nakiramay at nakipaglibing. ninakaw ang kanilang kalabaw. ―Sa lugar namin. Jr. madugo. Kinamuhian diumano ni Nardo ang klase ng hustisya sa kanyang probinsiya. naaareglo.‖ usap-usapan ng iba. h‘wag kayong magnanakaw. Imus. sa isang panig ng sementeryo. kung may kapit sa malalaking pulitiko ang mga kriminal. at maalamat na pagtahak ni Leonardo Manecio sa landas ng baril at kamatayan ay nagsimula diumano noong 1948 nang. isa-isang nangapatay. Ang iba‘y tumanggap ng mumunting tulong. ilang armadong kalalakihan ang sumalakay sa kanilang bahay sa Sabang. hindi lamang diumano kalabaw ang dahilan ng pagpatay sa matandang Putik.‖ sabi ng isang nakarinig. nagbitiw si Nardo sa pagka-pulis.‖ ANG MAKULAY. dalawang kasibulang babaing kapwa nakaluksa‘t buntis — ang isa‘y galing pa sa Nobeleta — ang nagtatalo sa magiging pangalan ng kani-kanilang isisilang halimbawang kapwa lalaki ang susulpot na sanggol. at siningil ang mga pumatay sa kanyang ama. ―kung kailangan n‘yo ng pera. hindi na nagdemanda ang pamilya Manecio sapagkat wala namang tetestigo. na. mula sa kanilang Robin Hood. ‗yong isa ay Leonardo Manecio II. malimit niyang sabihin. ng gamot.‖ ―Lalakas na naman ang loob ng mga magnanakaw. isang gabi. pulis sa Dasmarinas. ―Ang mabuti. Jr. Bilang ganti ng mga kinauukulan. at iniwang patay ang kanyang ama na kilala na noon sa bansag na Putik sapagkat kayumangging kaligatan. .‖ ―Sa kanyang pagkamatay. Ayon sa mga nakaaalam. ‗yang harangan. isinumpa ni Nardo na maghihiganti siya. sabi nga ng mga taga-Sabang. kundi pulitika. Dalawampu‘t apat na taong gulang pa lamang noon si Nardo. isa pa. Sa libing ng ama. ‗Yong kilalang mga magnanakaw. marami ang lumuha. Kapwa nila gustong ang ipangala‘y Leonardo Manecio.‖ sabi naman ng isang magsasaka. ―natigil ‗yang nakawan. inilagay sa sariling mga kamay ang batas. ―iilan ang natuwa. ng pawid. nalalakad lamang ang lahat. Naging kaugalian na sa Kabite na kahit kilala ang mga pumatay.Ang iba‘y nanakawan ng dyip na pamasada na nalakad din ni Nardong Putik na maibalik sa kanila nang wala ni isang perang gastos. pambili ng bigas. ayon sa kanyang mga kababaryo.

Dominador Camerino ang mga biktima. natigil ang mga nakawan ng kalabaw. Kor. si Ten. gayundin. . Pagkatapos. Sa sagupaang iyon. sa mga unang taon pa lamang ng dekada ‘50. Sa pagtatago. at apat na pulis ang natagpuang patay sa isang sabana — kilalang masusugid na tagapagtaguyod diumano noon ni dating Gob.‖ naiinis na sabi pa diumano ng isang opisyal ng PC noon. napatay ang mismong kumander probinsiyal noon ng PC. Natuto diumanong dumulog kay Nardong Putik ang karaniwang mga mamamayang hindi mapangalagaan at makahingi ng hustisya sa gobyerno. Bakaw at Sta. isa-isang nangapatay ang mga kriminal. Lalong naging mataginting ang pangalang Nardong Putik. Biglang lumaki ang pangalan ni Nardo. at isang kabo ang sugatan naman. nasangkot siya sa madugong pulitika sa Kabite.Constabulary) sa Imus habang inihahanda ang iba‘t iba pang mga sakdal laban sa kanya. kabilang ang senador noon ng bansa na si Justiniano S. 1955. Isa pang kapitan. Imus. Isang puspusang kampanya na malaki pa diumano sa kampanya-militar laban sa bandidong si Kamlon sa Mindanaw ang inilunsad ng PC sa Kabite. kabilang na ang ilang di lutas na patayan sa probinsiya. isang tenyente. Lalo pang lumaki ang kanyang pangalan at kumalat ang bali-balitang mayroon siyang anting-anting. Isabel. naranasan ng Kabite ang sunud-sunod na patayan. inilipat siya sa kuwartelheneral ng PC (Phil. ang isang tenyente. Iyon marahil ang simula kung bakit siya tinaguriang Robin Hood din. Noong malamig na gabi nang Setyembre 2. ang tropa ni Putik na binubuo na noon ng mga pusakal na wanted na mula pa ang iba sa mga kanugnog-probinsiya. ang itinuturing na kanang-kamay niya noon. isang sarhento.Nagsimula nang magtago noon si Nardo at tumindi nang tumindi diumano ang galit niya sa mga magnanakaw ng kalabaw. ginalugad ng kompa-kompanyang mga PC ang halos lahat ng baryo sa probinsiya ngunit di nila makita ni anino ni Putik. Buhat noon. Ilang kilalang mga pangalan sa Kabite ang ipinagsakdal sa krimeng iyon. Kilabot ng Kabite! Ikinulong siya sa Muntinlupa pero. Trias. 1952. noong 1955. isang kabo. nakarating siya hanggang Hen. himalang nakatakas si Nardong Putik. araw ng eleksiyon. at dalawang sibilyang informer. naging napakatunog: Nardong Putik. ang mga harangan at holdapan. ang napatay lamang ay si Teodoro Kamantigue. dalawang sarhento. Ang alkalde ng naturang bayan. napasama sa matitigas na mga bataan ng isang malaking pulitiko. nasukol ng mga PC sa isang bahay sa baryo Malagasang. Dahil doon. noong Nobiyembre 12. isang malagim na masaker na napabantog sa bansa ang naganap sa Maragondon. May kasamang turuang mga aso. mulang Alapan hanggang Sambal. Sa panig nina Putik. Wala ni isa mang mamamayan sa mga baryong iyon ang nagturo kung nasaan si Putik. 1957. Montano. isang dating alkalde. Laureano Marana at. ―Itinatago marahil ng mga babae sa loob ng kanilang saya. Kahit naguguwardiyahan siya nang husto sa kulungan sa Imus noong madaling-araw nang Hulyo 15. Sa mga baryong kanyang pinagtataguan. mulang Sabang hanggang Malagasang.

Nang salakayin ng ilang ahente ng NBI ang isang taniman ng marijuana sa baryo Malagasang. Katunayan. noong umaga nang Mayo 26. Nagpakita si Putik ng magandang kondukto sa mga opisyal ng Pambansang Bilangguan kaya ginawa siyang bastonero ng lahat ng preso doon. Ibinintang iyon ng NBI sa grupo ni Putik sapagkat protektado diumano ng mga iyon ang taniman ng marijuana. noong Pebrero 10.000 gantimpalang nakapataw noon sa kanyang ulo. nakagagala noon sa ilang baryo at bayan doon ang kanilang pangkat. nagsimulang mag-ingat ang tropa ni Putik. may agimat. Kor. muli siyang nakatakas. May nagsabing nasa Bulakan siya. isang matandang babae ang nanungaw sa bintana ng kanyang dampa at sinabi sa ilang sundalong nagdaraan: ―Pabayaan n‘yo naman s‘yang makatulog. Natadtad ng tama ng automatic carbine ang naturang bigasan. nang galugarin ng PC ang baryo Sta. sakay ng mga kotse at pribadong mga dyip. Pumapatay s‘ya.‖ Gayunman. pero ang pinapatay n‘ya ay ‗yong masasama. Kawit. lalo na ang maliit na opisina sa loob na pinagtaguan niya. nakubkob siya ng mga PC sa dating Barzaga Rice Mill sa may Binakayan. Kaya. Pero. kaya lalong tumibay ang paniniwalang may anting-anting siya. May mga naghinalang kusa siyang pinatakas sapagkat malapit na noon ang eleksiyon. Gagamitin diumano si Putik para hindi makakilos sa Kabite ang mga Montano. sarisaring balita ang kumalat. at isa sa may tiyan. dahil marahil sa P20. Pero. Naging kasangga pa nila ang ilang opisyal ng PC na nagpasalamat pa diumano dahil nasa labas na naman si Putik at muling nasusugpo ang mga nakawan at holdapan sa probinsiya. Marana at ilang opisyal nito noong 1957. ayon sa mga nakakita. noong Oktubre 2. 1958. bigla. Pagdudusahan niya ng 40 taon ang naturang sentensiya batay sa probisyon ng Binagong Kodigo Penal at Disyembre 15. Di naman s‘ya talagang masamang tao. lumabas na medyo nakataas ang mga kamay tanda ng pagsuko. 1969. nabuo ang pangkat ni Putik. o sumapi siya sa Bagong Hukbong Bayan ni Kumander Dante. Pawang daplis lamang ang kanyang mga tama. Nang maubusan siya ng bala. isa sa may kanang kilay. Parang mga paltos lamang iyon. sa Bataan kaya. ipinaratang ni Gob. Kinagulatan siya‘t iginalang maging ng mga kagaya nina Magat at Ben Ulo. Imus. kahit araw na araw. Muli. Muli siyang ikinulong sa Muntinlupa. naging kaibigan pa nila ang ilang alkalde. inihagis niya sa lupa ang kalibre 45 baril at isang granada. ng ilang bayan sa Kabite. isang araw. Nag-iisa siyang nakipagbarilan nang husto sa mga sundalo sa loob ng 45 minuto. lumaki. . kasama pa ang pinsang si Medardo Encabo. 2004 pa siya makalalaya. Delfin Montano noon na ―pinatakas‖ si Putik para ―patayin‖ ang kanyang ama — si Kong.At. 1971. dalawang tauhan ng NBI — sina Rogelio Domingo at Antonio Dayao — ang dinukot at pinatay. at mga pulis. Isabel sa Kawit. hinatulang mabilanggo ng 182 taon dahil sa pagkakapatay kay Ten. Justiniano S. Sa loob ng ilang buwan. Montano. isinama sa mga bilanggong ―minimum security‖ ang klasipikasyon. isa sa kaliwang braso. Binigyan siya ng mga kaluwagan. kahit hindi umaalis si Putik sa teritoryong Kabite.

To d o s Lo s Santo s: Ano B a I to? October 26. ng isa ring sulat mula kina Putik and delegado noon sa Con-Con na si Juanito Remulla. Ordonez (Editoryal — unang nalathala sa PILIPINO FREE PRESS. Natural. Nob. si Lino Bocalan sa pagka-gobernador dahil sa galit niya sa mga Montano. pinatay din ang inupahan diumanong pumatay kay Putik. ayon sa mga bali-balita. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. ——————————————————————** Bagaman mahirap patunayan. ang ninakawan na agad ng kalabaw. Di naglipat-buwan. ―Sa kanyang pagkamatay. may ilang pulitikong lihim na nagalit sa kanya. sa pagitan ng Panamitan at Tabon sa Kawit. at sa ulo lamang. si ganoon at si gayong kandidato sa pagka-alkalde ang diumano‘y sinusuportahan niya rin. Imus. isinakay sa kotse nitong Impala saka pinaulanan ng bala ng mga awtoridad. lumitaw ang balita nang malaon na hindi talagang tinambangan si Putik. sa ilang mga kandidato. Imus.‖ sabi nga ng isang nakipaglibing sa kanya. Muling maluwag na nakapaglibot sa ilang lugar sa Kabite si Kumander. Tumanggap diumano ng sulat mula sa pangkat ni Putik si Alkalde Jose Jamir ng Imus. ―Kilabot ng Kabite‖ para sa kanyang mga kaaway at Robin Hood naman sa ordinaryong mga Kabitenyong natulungan niya. Pero nagsimulang mapaugnay naman ang kanyang pangalan. sabi ng mga nakaaalam. isang malapit na kaibigan ni Putik ang kinasabuwat ng isang makapangyarihang pulitiko kapalit ang kung anu-anong konsesyon para patayin si Putik. Isang araw matapos mapatay si Putik. iilan ang natuwa. gayundin ang isang pulisImus na si Rodolfo Bae. at bahagyang binago ngayon) . kilalang tagapagtaguyod noon ni Jamir. isa naman ang ipinagbili agad ang kanyang kalabaw sa takot na nakawin din. saka pinagpapalo sa ulo. sa baryo Carsadang Bago. Dahil sa teoriyang di siya tinatablan sa katawan. habang nag-iisang sakay ng kanyang pulang kotseng Impala mulang Nobeleta papunta sa baryo Alapan. marami ang lumuha. ang naging ugat ng malagim na wakas ni Nardong Putik. Nagbanta diumano ang grupo ni Kumander na igaganti nila ang pagkakapatay kay Boboy Tibayan. NBI at pulis-Imus si Leonardo Manecio. 1970. isang magsasaka sa inyong baryo sa Alapan. **tinambangan ng magkasanib na grupo ng PC. sapagkat panahon ng eleksiyon. Sa ilang bayan. Isang barilan ang naganap at napatay si Boboy. isang araw noong Setyembre 1971. Imus. 1971. Nilasing nito diumano nang husto si Putik sa loob ng Josephine Resort sa Kawit. 4. napagkalooban ng hustisya at kalinga na hindi basta maibigay ng gobyerno sa mga kakaning-itik at walang impluwensiya. gayundin ang kanyang pangkat. Suportado diumano ni Putik. Umaga. Tumanggap din. Oktubre 10.Mga ilang buwang waring nagpalamig-lamig ang NBI ng pagtugaygay sa pangkat ni Putik. Pagkatapos. Ang pangyayaring iyon. isang kilalang bata ni Putik — si Emilio ―Boboy‖ Tibayan — ang nasabat ng mga pulis-Imus. ayon sa balita. alyas Nardong Putik.

kapangyarihan at pribilehiyo. at tinatanuran pa ito ng maluha-luhang sementadong anghel sa gabi‘t araw. Hindi nga masamang alalahanin ang mga patay tuwing Todos los Santos pero. Kung mayaman ka — nakuha mo man ang iyong kayamanan sa panloloko‘t pagsasamantala — pagpapasasaan mo iyon hanggang sa loob ng iyong nitso o mausoleo. ang hukbo ng mga binusabos na para na ring mga patay. Siyempre pa rin. karaniwan lamang na payabangan. Todos los Santos na ang bawat araw sa kanila sapagkat. ―nangungusap sa ganda. ipinagkakait sa kanila ng uring mapagsamantala ang karapatang mabuhay bilang tunay na mga tao sa ilalim ng pantay na katarungan at lantay na hustisya sosyal. Ang pananda sa iyong puntod — kung mayroon man — ay isang lapidang lata. sa sulok marahil ng isang sementeryong para sa mga anakpawis. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ipinagyayabang ng iyong libingan na hindi ka basta tao — nabuhay ka at namatay na batbat ng impluwensiya. Higit sa lahat. kailangang maglublob ka pa rin sa iyong kayamanan: naglalakihang kandila. o may burges at may proletaryo. mamahaling orkidyas at kung anu-ano pang tanda ng karangyaan ang ipinagyayabang ng iyong libingan. nangamkam ng mga lupain. malamang na ang kabaong mo ay palotsina. Todos los Santos: ano ba ito? Ika w Ang T alahib Ng Mga Alaala October 14. higit na nangangailangan ng kalinga at pagmamahal ang mga buhay — ang patuloy na inaaliping masang sambayanan. ipinangangalandakan ang iyong pangalan. nagliliwanag na bombilya. Sa sosyedad na ito ng pagsasamantala‘t inhustisya ng iilang hari-harian o diyus-diyosan sa balintunang lipunan. ipinamumukha ng iyong libingan na isa kang napakakaraniwang tao. Hindi bale na kung binusabos mo ang iyong mga manggagawa‘t magsasaka. iyong kabaong na ―pangmarangal‖ na tao at mahihiyang dapuan ng langaw o amuyin ng mga langgam. o nandambong sa pondo ng bayan kaya ka nagkamal ng kayamanan. siyempre pang de klase ang kabaong mo.‖ sabi nga ng mga tagabaryo.MAY kanya-kanya ding klase ang mga patay: may mayaman at may mahirap. ilang bulaklak ng amarilyo‘t palong-manok at krus na kahoy — ito ang mga nagpapagunita ng iyong karalitaan at pagkabusabos tuwing Todos los Santos! Pero kung mayaman ka. nabuhay at namatay sa kabusabusan. araw-araw. Ordonez . Sino ang may sabing pantay-pantay ang tao sa kamatayan? Kung karaniwan kang magsasaka o obrero. kailangang dalhin mo hanggang hukay ang iyong karalitaan. sa kabilang banda. Tuwing Todos los Santos. Kung mahirap ka. piling-piling lugar ang libingan mo. kahit matagal ka nang pinagpasasaan ng mga uod o ginawang abo sa krematoryo. Maliliit na kandila. nagkakahalaga na ng daan-daang libong piso ang mismong lupa lamang. petsa ng kapanganakan at kamatayan. Puntod na puntod lamang ang iyong libingan. marmol ang iyong mausoleong nakalagak sa loob ng kongkretong gusaling marangyang bahay na para sa hukbo ng mga kumain-dili. pasiklaban ng yaman at pag-insulto sa karalitaan ang naturang araw.

namumulaklak na ang mga talahib nang ika‘y ilibing ng mga kasama walang dinalit na mga ave maria ni inusal na mga ama namin sapat nang papurihan iyong kagitingan parangalan mga karanasan sa paglalahad ng mga katotohanan .(Tula) namumulaklak na ang mga talahib puting-puting nakakumot sa burol at sabana kumakaway sa sanlaksang mga alaala oktubre ring gaya ngayon nang abuhin ang kalawakan at malamig ang haplos ng hangin tumimbuwang ka sa kagubatan sa pagliliwaliw ng mga punglo sa iyong ulo. puso at tiyan nakadilat ka‘t nakatingin sa kalangitan habang inaapuhap ang hininga sa pagaspas ng mga dahon sa pakpak ng mga ibon sa tagulaylay ng rumaragasang agos sa ilog ng kaparangan sa balumbon ng nangingitim na ulap inaaninag wari anino ng kalayaan para sa bayang pinakamamahal pumanaw kang wala ni apdo ng pagsisisi sa mamad na mga labi sa niyakap na pakikibaka laban sa naghaharing inhustisya dahil noon pa man sa pagbabanyuhay ng puso‘t isipan nakapagkit na sa iyong kabuuan kakambal na ng iyong pangarap at layon ligaya at laya ng masang alipin ng dalita‘t dusa.

Dib d ib Ay Lap lap in October 11. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.at pagsamba sa altar ng katarungan sapat nang walang hanggang kilalanin idambana sa puso‘t isipan buhay na inialay sa gabi ng mga paglalamay. oo. Ordonez (Tula) ulo mo‘y gusto kong palakulin parang niyog ang bungo‘y biyakin utak ay himay-himayin gusto ko ring dibdib mo‘y laplapin dukutin ang puso at saka suriin dinalaw ka ba ng awa‘t sagimsim nang maralita‘y lamunin ng dilim? o uring asendero/kapitalista laging iniisip talaksan ng pera? tao ba‘y mayroon pang halaga sukdang busabusin sa iyong pabrika alipining lubos sa iyong asyenda? . ikaw ang talahib ng mga alaala sunugin man nang sunugin sisibol at sisibol pa rin muli‘t muling iindak ang puting bulaklak di luhang mangalalaglag sa masukal na damuhang dinilig ng iyong dugo mananariwa ang lahat maging naluoy na mga pangarap muli‘t muli kang mamumulaklak sa puso‘t isipan ng bawat sawimpalad ikaw. ikaw na talahib ng aming mga alaala! Ulo Mo ‘y G usto Ko ng P alakuli n.

ulo mo‘y gusto kong palakulin dibdib mo‘y gusto kong laplapin naisip mo ba mga inalipin silang sandakot na kanin at asin ang laman ng tiyan habang ikaw naman ay nabubulunan bundat na‘y ayaw pang tigilan sagana‘t marangyang hapunan gayong dugo nila‘t laman kinatas at iyong pinagpipistahan o likas sa iyo itong kasuwapangan kaya lugaw nila‘y gusto pang lamunin suso ng bagong panganak gatas nais pang sipsipin? kung bungo mo‘y mabiyak sumabog ang utak nakaukit ba sa himaymay niyon mga sawimpalad? naisip ba ang walang tahanan habang palasyo mo‘y laging kumikinang? saan ba nanggaling iyong kayamanan kundi sa inaliping masang sambayanan? kung dibdib mo‘y malaplap at puso‘y mahantad nadama mo ba katiting na habag sa mga nilikhang yakap ng bagabag? pinitik ba ng awa ang puso habang manggagawa‘t magsasaka mo sabaw ng sinaing ang ipinasususo sa nagpapalahaw bunsong balat-buto? matapos bungo ay mabiyak dibdib ay malaplap at walang makita sa puso at utak kahit anino ng habag sa mga nilikhang inaliping ganap .

naririnig ko ang iyong panaghoy la tierra pobreza sa dagundong ng kulog sa kalawakan sa sagitsit ng kidlat sa karimlan sa lagaslas ng tubig sa kabundukan oo. naririnig ko ang iyong hinagpis la tierra pobreza . oo. Ordonez (Tula) naririnig ko ang iyong panambitan la tierra pobreza lupain ng dalita‘t dusa lupaing tinigmak ng dugo ng mandirigma ng masa na dinusta ng inhustisya na inalipin ng pagsasamantala inihahatid ng naglalakbay na amihan sa saliw ng huni ng langay-langayan ang iyong tagulaylay tumatarak. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. lumalaslas sa kamalayan kong laging naglalamay naririnig ko ang iyong panambitan kung mga gabing nagdarasal malungkot na buwan kung mga umagang luhang pumapatak mga butil ng hamog sa damuhan kung mga katanghaliang humihiyaw aspaltadong lansangan ng kalunsuran kung mga dapithapong dumaramba mga alon sa ulilang dalampasigan.katawan mo‘y dapat nang tadtarin buto mo‘y dapat nang pulbusin dugo mo‘y dapat nang sairin upang magbanyuhay ang uring alipin! Naririnig Ko Ang I yo n g P anamb ita n September 25.

naririnig ko ang iyong panambitan la tierra pobreza sa tagaktak ng pawis ng manggagawa‘t magsasaka sa lagunlong ng sikmurang walang laman sa kalantog ng mga lata sa basurahan sa pagtutol ng tinuklap na mga yero sa langitngit ng tinungkab na mga tabla sa lagabog ng ginibang barungbarong sa gilid ng namamahong estero mulang tripa de gallina hanggang canal de la reina naririnig ko ang hinaing mo la tierra pobreza sa binuldoser na mga bahay sa mga lote diumano ng gobyerno na lalong dapat mapunta sa masa di sa mga ayala at mga kauri nila na walang sinasamba kundi kuwarta patayin man sa hilahil at dusa gawin mang naglipanang aso‘t pusa milyun-milyong maralita! oo. umuukilkil sa pandinig ko ang panambitan mo la tierra pobreza saanmang sulok ng planeta ipinadpad ng daluyong ng dalita .sa bulong ng mga babaing asawa‘y nalibing sa kung saang talahiban naririnig ko sa taginting ng mga dalangin sa nobena‘t decenario ng mga sisa si crispin ay di na makita ibinaon kung saan ng kampon ng kadiliman o binulok sa mga tagong bilangguan o naagnas sa pusod ng karagatan wala ni anino ng kalansay. oo.

la tierra pobreza ―di lahat ay natutulog sa dilim ng gabi‖ at naririnig nila iyong panambitan at panawagan nagliliyab ang mga mata ng mga anak mong magigiting bartolina mo‘y wawasakin! LIM ANG AR AW AT GAB I ( sa kamata ya n ni Len in) September 8. Ordonez (Malayang salin ng inyong lingkod sa tula ng makatang Rusong si Vera Ibner na ipinadala ni Ka Dan Borjal bilang alay-parangal kina Ka Alexander Martin Remollino at Ka Medardo Roda na kapwa namayapa kamakailan lamang) Bago siya tuluyang ibinilanggo sa kanyang mausoleo at ulilahin ng sikat ng araw limang araw at gabing singkad siyang nakaburol sa Bulwagan ng mga Columna. Humugos ang mga tao. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. pumila parang treng walang katapusan hawak ang nakababa namamahingang mga bandila upang muling masilayan ang naninilaw niyang mukha at medalyang pula sa ibabaw ng dibdib.mga anak mong nagdurusa ikinalat silang parang layak sa banyagang mga bansa dahil kalansay na ang pag-asa at ginutay na ang ligaya sa lupain mong binaog ng uring mapagsamantala oo. At sa kalupaan nananalasa‘t sumisikdo .

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Niligis Na Ap d o La man g An g As ukal August 31. Limang gabing walang natulog sa Moscow dahil sa pagtulog siya lumisan buong kabanalang nagbabantay ang maputlang buwan. Ordonez (Tula) kinatarata na ang mga sakada sa pagsuyod ng mga mata sa katawan ng asyenda pinaglumot na ng mga dekada mga daing nila‘t protesta di na makita mukha ni anino ng tumakas na pag-asa sumanib ba iyon sa balumbon ng mga ulap habang dapithapo‘y namamaalam? yumakap ba iyon sa katawan ng karimlang humahalik sa pisngi ng maputlang buwan habang gabi‘y nagdarasal nakaluhod sa paglalamay? kalansay na lamang ang pag-asa nailibing na sa damuhan ng tubuhang di maabot ng mga mata nasipsip na noon pa man ng hayok na mga tubo pawis at dugo ng sakada .ang nagyeyelong kapaligiran waring tuluyan niyang tinangay ang isang bahagi ng init ng aming mga katawan.

kay tamis niyon sa dila niya singlinamnam ng pulot-gata sa mga birheng kinalantari niya habang binubudburan ng asukal ang puklong matambok ang susong maumbok singtamis ng pulut-pukyutang dumaloy sa galit na utong sa uhaw na singit at gutom na tiyan! singpait naman ng apdong niligis sa dila‘t ngalangala ng sakada asukal na iniluwa ng asukarera di nito mapatamis kapeng walang gatas sa mahalumigmig na umaga di nito mapawi pakla ng bubot na bayabas at alat ng asing iniuulam sa malamig. nanigas nang kanin o kinayod na tutong na humalik sa puwit ng kalderong inulila ng saya‘t ligaya singpait din kaya ng apdong niligis asukal na inihalo‘t tinunaw sa tubig na maligamgam at ipinasususo sa bunsong mapintog ang tiyan kahit hangin lang ang laman? singpait ng apdong niligis sa dila ng sakada mga asukal pang iluluwa .ngayo‘y parang gatas iyon hinihigop ng asendero mula sa susong malusog ng bagong panganak naglalanding dalagang-ina o.

wala ni isa mang bituin ang gabing nagdaan fernandina .ng asukarera mapait na rin pati pawis niya singlansa rin ng hilaw na apdo dugong itinigis ng mga panahon sa bawat hagkis ng machete sa masukal na damuhan sa bawat taga sa pinutol at kinatas na katawan ng laksa-laksang tubo tatamis pa ba ang asukal kung ni isang dipang lupa‘y di kanya at alipin lamang siya sa malawak na asyenda? niligis na apdo lamang ito sa dila niya‘t ngalangala! Fernand ina August 9. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) nilalanggam namutla mo nang mukha fernandina habang nakatimbuwang sa masukal na kakahuyan katawang tinadtad ng punglo di nahugasan ng tikatik na ulan fernandina dugong bumulwak sa dibdib sa hita at tiyan humahalik na ang namuong hamog sa gilid ng mga matang nakakilala sa pait at dusa ng buhay ng masa.

mananatili kang monumento sa alaala banayad mang humalik sa lupa mga tuyong dahon ng gunita fernandina muli‘t muling sisibol sa pusod ng bundok o dibdib ng lungsod binhi ng pag-ibig sa layang pinakamimithi habang dinidilig ng dugo ng mga kagaya mo fernandina lupaing binaog ng inhustisya‘t pambubusabos. fernandina muli‘t muli kang mabubuhay sa magkakarugtong na mga ugat ng mga biktima‘t inalipin ng uring mapagsamantala! magniningning din ang mga bituin sa pusikit na karimlan manunumbat ang buwan at aawitin ng marahas na hangin kadensa ng martsa .nagtago pati mukha ng buwan umiwas sa mga putok ng baril ngunit di ka umurong fernandina di natinag sa pagtatanggol di binitiwan ang gatilyo ng kalayaan pinatakas ang nakubkob na mga kasama alang-alang sa bansang pinakasisinta tagulaylay ng hangin ng giniginaw na umaga sa iyo ngayo‘y naghaharana fernandina.

pater patrum inodoro‘y nagkumunyon nangumpisal pa sa poon. 7. ave. Ave. P ater P atr um! July 30. 1970 sa PILIPINO FREE PRESS. 27. birheng maria ipinalangin ang anak mong nagkasala mea culpa. fernandina! Ave. Nob. si Papa Pablo VI o Giovanni Battista Montini. diyosa espiritu santa! patawarin ang anak mong nagkasala mea culpa. mea culpa. diyos anak. ave. ave. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.) giovanni battista montini servus servorum dei nang iluwa ka ng alitalia mga magnanakaw naghaleluya viva! viva! viva il papa! hosanna in excelsis benedictus qui venit in nomine domini diyos ama. Ordonez (Tula — sinulat noong dumalaw sa bansa. Inilathala ito noong Dis. Kasama na ito sa mga piyesa sa plumaatpapel pero nahihirapan daw ang ilang mananaliksik na makita agad sa archives kaya minabuti naming ilagay ito ngayon sa bandang unahan.ng milyung-milyong mga paa sa bantayog ng laya… mabuhay ka. mea maxima culpa nang sa kanto‘y magdaan ang santo papa ako po‘y nasa kubeta nagbebendita‘t nagdaraos ng sariling misa ave. mea culpa. mea maxima culpa ni hindi ko man lamang nakita ang tiara ng santo papa nang magpunta siya sa luneta at magmisa ako po‘y umiinom ng hinebra sa restawran ni san da wong sa ermita . 1970.

pater patrum . mea culpa. ave. sit decora mag-antanda at magdasal ave. ave. mea maxima culpa krusipiho at rosaryo‘y ipinanguya ko sa basura. diyos anak. sit sonora sit jucunda. diyos anak. diyosa espiritu santa! ako po‘y huwag bulagin ng mga kalmen at estampita habang ang kandila‘y bangkay na naaagnas sa bawat kandelabra kahit ako po‘y di lumuhod sa santo papa nakita ko naman ang kanyang anghel de la guardia sa bote ng la tondena michaelem archangelum nakaamba kumikislap na espada sa plato ng espagheting piccolinong may bendita ng ketsap papa. pater patrum! ako po‘y nagugutom sitsiritsit alibangbang salaginto‘t salagubang bawat oras. bawat araw kampana‘y kumakalembang sit laus plena. ave. diyosa espiritu santa! ipinalangin kaluluwa ng anak mong nagkasala mea culpa. ave maria! ang pari‘y nagbibilang ng pilak sa sakristiya diyos ama. santo papa! puto seko‘t puto maya inuuod ang kumbento‘t mga mongha bawat santo‘y nakanganga sa isusubong ostia ave.diyos ama. santo papa. ave.

kalyehon ko‘y inaagiw barungbarong at estero‘y nakatanghod sa kopita‘t kandelabra araro ko‘y nakapangaw sa tumana armalite ay umaawit sa candaba ave. santo papa ang utak ko‘y talahib na naglagablab at nagsayaw ang mga alitaptap! So na No o n At Nga yo n S a Rep ub likan g Ma mo n July 27. Ordonez (Tula) nang magpaalam ka walang luhang pumatak sa mahamog na damuhan o isang butil man lamang na sumanib sa tikatik na ulan walang hikbing sumalit sa langitngit ng punong kawayan walang mapait na ngiting sumilay sa labing nakakilala ng mga halik ng dalamhati isinasayaw ng hanging marahas . 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) S A N A! Nang Magp aala m Ka July 19. ave. diyosa espiritu santa! kagabi. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. ave maria! quod in carnem transit panis et vinum in sanguinem quod non capis quod non vides animosa firmat fides diyos ama. diyos anak.

di kailangang pabaunan ng agam-agam o dalangin ng kaligtasan ang dakila mong paglalakbay tungo sa mabulaklak na katubusan. nang magpaalam ka di isinaysay ang laman ng puso di ipinaliwanag ang kapasiyahan nakapinid ang labi ng mahalumigmig at lumuluhang madaling-araw ngunit nag-aapoy ang mga mata mo para maunawaan ko hagupit ng lintik sa isip daluyong ng dugo sa ugat na di sa katawan mo lamang nagwawakas kundi sa himaymay ng laman ng bawat sawimpalad ng mga itinanikala sa asyenda at malawak na kabukiran ng mga inalipin ng makina saanmang pabrika at empresa o ginutay ng inhustisya ng pambubusabos at pagsasamantala ng di makataong lipunan ng di makatarungang burukrasya oo.buhok mong hanggang baywang di nagdaop ang ating mga palad di naglapat ang ating mga katawan sa mahigpit na yakap ng pamamaalam ngunit nasa mga titig sa isa‘t isa muhon ng pakikiisa sa matagal nang adhikain ng masa ilang tapik lamang sa balikat ang ipinabaon ko sa iyo kalakip niyon ang laksang mensahe sa iyong paglalakbay patungo sa malayang bundok na naghihintay. .

amanda de los reyes di ko na inaasahang magbabalik ka pa sa kuta ng pambubusabos hanggang makulimlim ang panahon at di pa sumisilay mapulang sikat ng araw sa silangan tulad nang ikaw ay magpaalam! B akit Gan ya n? June 25. di ka na makakasalo sa kantina ng isang platong kanin at kapirasong ulam oo. Ordonez (Tula) minsan lang akong daraan sa mundong estupido pero karapatan ko ayaw irespeto sinisikil.nang magpaalam ka sinasaluduhan ko ang iyong paglisan di ko na inaasahang maririnig pa lagunlong ng tinig mo sa mga lansangan ng protesta di ko na makikita kumpas ng mga kamay mo habang idinidiin ang mga punto mo sa paglilinaw sa nilumot nang mga suliranin ng lipunan na humihiyaw ng kalutasan oo. pinapatay bakit ganyan? di naman ako kriminal di naman ako magnanakaw di naman ako nandarambong ng pondo ng bayan . kinakatay. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.

lupa nang may lupa‘y di kinamkam at lalong di nanggahasa ng sinuman ako pa nga ang laging ginagahasa ng lipunang di makatarungan bakit ganyan? bakit ganyan? sobra-sobra ang ipinagbabawal sabi ng mga banal sa simbahan bawal magmura kahit galit na bawal magsalita nang malaswa bakit nagkaroon pa ng gayong mga salita? para saan at paano iyon mailalabas sa bunganga? lintik na ‗yan! ano ba ‗yan! bawal malibugan sa iba maliban sa asawa sila namang mga santo‘t santa puwedeng-puwedeng magnasa magpasasa‘t magpakasawa oras-oras. maya‘t maya sa macho‘t tigasing binatilyo o sa seksi‘t dalagitang mabango. anak ng galunggong at kabayo lintik na ‗yan! hayop na ‗yan! karapatan lang nila ang sagrado‘t mahalaga! bakit ganyan? bakit ganyan? ako lang ang laging makasalanan ako ang impakto ako ang demonyo impiyerno ang bagsak ko por dios por santo anong klaseng mundo ito? bawal magsabi nang totoo laban sa mga dorobo sa gobyerno puputulin ang dila mo .

bawal mithiin ang pagbabago sa layuning lipuna‘y di magago at di dumami ang agrabiyado pero birheng inang mahabagin bubulukin ka pa sa kalaboso! bakit ganyan? bakit ganyan? dahil ba silang nagbabawal ang iilang hari-harian ang pinagpalang diyus-diyosan at kaming maralita‘y tungaw layak lamang ng lipunan? lintik na ‗yan! hayop na ‗yan! bakit ganyan? bakit ganyan? pati katiting kong kaligayahan lagi‘t laging pinakikialaman pobre lamang ako di kaya ang maluhong bisyo di mayamang tulad ninyo puwedeng bumabad sa casino magpakaligaya kaya sa paraiso sa puklong matambok sa susong maumbok ng kinakalantaring kalaguyo ligaya ko‘y simple lamang ang manigarilyo lamang para mapayapa ang damdamin at ligalig na isipan sa hilahil na pasan-pasan makasulat din ng kung anu-ano kapag nababaliw ako pero por dios por santo bawal manigarilyo diyan bawal manigarilyo kahit saan bawal sa gusaling iyan bawal sa pampublikong sasakyan .

mararangal na nilalang. tinambangan o biglang nasagasaan sa daan nagkalasug-lasog ang katawan nauna pang namatay . lintik na ‗yan! hayop na ‗yan! karapatan daw nila iyon pero paano naman ang karapatan ko ang mga kagaya kong naninigarilyo? bakit ganyan? bakit ganyan? bakit nagkaroon pa ng pabrika ng sigarilyo bakit di pa sunugin ang mga ito tupukin pati ang lumikha nito? para di parang ketongin ang mga gaya kong naninigarilyo itinataboy kung saan-saan pinagbabawalan sa maraming lugar parang mundo lang nila ito parang di sila mamamatay kahit di manigarilyo kahit di makaamoy ng usok nito parang kami lang naninigarilyo ang maglalaho agad sa mundo. pero itatanong din ninyo: bakit ganyan? bakit ganyan? tinodas agad ng diabetes ng alta presyon o atake de corazon ng kanser sa atay o lalamunan ng kanser sa baga‘t bituka sa bayag o suso o obaryo siyang kailanma‘y di nanigarilyo o nakasinghot ng usok nito siyang di nanigarilyo ni minsan ay binaril naman.bawal makaamoy ng usok malulusog.

sa impaktong gaya ko apatnapung taon nang naninigarilyo. bakit ganyan? bakit ganyan? lintik na ‗yan! ano ba ‗yan? hayop na ‗yan! ang mundo ba‘y estupido o ako ang naloloko? basta irespeto na lamang ninyo ang karapatan ko huwag lamang ang inyo anak kayo ng galunggong at kabayo! masarap iyap ak a ng hub ad na p aa June 22. bakit ganyan? bakit ganyan? siyang sigarilyo ang pamatid-gutom ang iniiwasan ng lipunan pati ni kamatayan siyang sigarilyo‘y iniwasan pero nagpakabundat sa katakawan at nagsamantalang lubusan para yumaman nang yumaman pundilyo nila‘y hinahalikan masaklap nga lamang maaga silang kinakain ng libingan at isinusuka ng kasaysayan. Ordonez (Tula) sa magkakrus na mga kalye ng via pescara at via firenze mansiyon. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. tulad sa forbes at alabang-ayala mga bahay na naghilera parang dambuhalang kabaong walang laman .

pagngiti ng giniginaw na umaga naglakbay ang mga bangkay hinigop ng mga buntala idadahak. iluluwa pagpikit ng matamlay na dapithapon manlilisik malalaking bombilya magpuprusisyong pabalik nagliwaliw na mga bangkay muling hihimlay sa kabaong na naghihintay! sa teritoryong iyon ng el diablo di ko masalat ang buhay nagkalat na parang layak buhay na tuwinang namamatay kahit muli‘t muling nabubuhay di makahalina sa ilong halimuyak ng pierre cardin o hugo boss at issey miyake gusto pa ring masinghot anghit sa kilikili ng manggagawa‘t magsasaka sa lupang dinilig ng dugo‘t luha ng dantaong magiting na pakikibaka di yakapin ang pandama masangsang na karanasan ng masa manapa‘y robot at plastik sa lansangan bumubulaga sa matang nilalanguyan ng sanlaksang mapapait na alaala! magneto ngayon ang hangin ng ipuipo buong lakas na binabatak paang naglagalag pabalik sa nilisang la tierra pobreza paang pinaglintos ng kuwerong sapatos sa pagtahak sa nagsalabat na kalsada mga lansangang walang simula‘t wakas di gaya ng estupidong buhay .

ibinuga ng mga makina sa mga pabrika masarap iyapak ang hubad na paa sa humihingang lansangan sa init ng katanghalian sa martsa ng mga protesta laban sa inhustisya‘t dusa masarap iyapak ang hubad na paa sa gubat at bundok sa nayon at lungsod sa lupaing luha‘y bumabalong sa lupaing dinidilig ng dugo itinitigis ng ugat ng mga mandirigma ng laya‘t ligaya para sa dinustang buhay ng masa .na tiyak na mamamatay… paang niluom ng hinulmang goma sa paglusong-ahon sa lupaing matatambok sa mga burol na mauumbok. masarap iyapak ngayon ang hubad na paa pagbalik sa la tierra pobreza sa malagkit na tiningkal ng naararong sangkal sa nagpuputik na pilapil sa kabukirang dinilig ng humagulhol na ulan masarap isudsod sa mahamog na damuhan o sa sukal ng tubuhan masarap pa ring iyapak ang hubad na paa paglaruin sa langis at grasa isinuka.

oo, lagi‘t laging naroroon ang himagsik ng puso sa dibdib ng buhay oo, madarama ng hubad na paa nakaukit na testamento‘t muhon sa saganang minahan ng mga brilyanteng katotohanan! . Sa P antalan Ng Hava na, I sang Gab i Ng P anagi nip June 10, 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) isang gabi, napanaginipan ko sinisiil ng halik ng mga ulap naghihingalong buwan sa pantalan ng havana lahat magdamag na umiindak sa kadensa ng guiro ng maracas at marimba sa salon rojo at la cecilia sa gato tuerto at la farandula nagliliyab ang mga katawan sa salsa, mambo at rumba himig ng son mula sa aprika sumisigid sa ilong halimuyak ng tabako ng vultabajo o pinar del rio thompson man o don pepin garcia arturo fuente man o vegas de fonseca hayok na sinisinghot hininga ng bawang, oregano‘t cumia sa paglalandi ng dila sa mga utong ng moros at pagsipsip sa katas ng ropa vieja nagliliwaliw, nababaliw ang utak ko sa espiritu ng rhum at cola

gustong humimlay na sa el vedado sa saratoga man o melia cohiba. napanaginipan ko rin, opo namatay, inilibing din ang buwan paghikab ng nagmamadaling umaga sa pantalan ng havana mga barko‘y pumitada at bumulwak rumaragasang tubig ng alaala sa kasaysayang naligo sa dugo sa panahong umagas iyon sa obaryo ng tinawag na isla juana mula nang mayabang na dumaong sa pasigan ng baracoa krus ni columbus na kolonyalista naghari-harian sumulpot na criollos lubos nambusabos sa ngalan ng ginto at diyos inaliping ganap lantay na ciboney at taino pati nakakadenang mga aprikano kinubabawan ang lupang matambok nilamutak ang pisnging maburok pinanggigilan dibdib na malusog hanggang masaid ang libog ng pusod. opo, napanaginipan ko isang dekadang paghihimagsik ng lahi ng mga carlos de cepedes kolonyalistang moog di agad nadurog apat na dantaong naghasik ng lungkot saglit, napilitang magkuta sa new york makabayang nagrebelde sosyalistang jose marti placenta ng layang ipinaglihi sa sto. domingo‘y sabik na nagbalik manipesto ng montecristi ay isinatitik

pinaglagablab ang naipong ngitngit umangil ang punglo, machete‘y tumalim ngunit siya naman ang sinawing-palad dugo‘y idinilig, buhay inialay sa sagupaang walang puknat sa dos rios lupa‘y nagkulay-pulang parang gumamela sa daluyong ng rebolusyong sumiklab na. opo, napanaginipan ko rin, opo nang asul ang liwanag ng buwan sa pantalan ng havana biglang sumabog ang barkong u.s.s. maine nagliyab, naglagablab mahigit dalawandaang tripulanteng tulog katawa‘y natupok hininga‘y nalagot pakana diumano ng kolonyalista sulsol ng dambuhalang kapitalista para giyera‘y ideklara laban sa espanya tratado ng paris ang naging resulta cuba, guam at tierra pobreza ginawang kolonya cuba‘y pinalaya noong 1902 naging manyika naman ang mga machado grau at socarras naging diktador fulgencio batista nandambong, hinuthot ang cuba sinalaula ang hustisya ipinampunas sa tumbong at paa soberanyang banal agad ibinenta milyong mamamaya‘y sinagad sa dusa. opo, napanaginipan ko rin, opo pagdaong ng granma habang umiindak tubo sa asyenda sakay ang walumpu‘t dalawa nang tambangan ng militar labindalawa ang natira

nagkuta ang mga fidel castro camilo cienfuegos at che guevarra sa pico turquino sa malawak na sierra maestra pinaglagablab ang matanzas hanggang sta. clara ang camaguey hanggang oriente ang las villas hanggang las tunas hanggang mapasok ang havana tutop ang puwit na tumakas mga batista‘t kampon ni satanas! huling napanaginipan ko, opo nagliwanag ang pantalan ng havana nang itayo lipunang sosyalista ari-ariang pribado‘y binura sa mapa inatado naglalawakang asyenda isinakamay ng mga magsasaka dayuhang empresa‘t pabrika negosyong hawak ng imperyalista isinabansa‘t sosyalismo ang gumiya nagwala‘t nagdabog ang imperyalista look ng mga baboy, gustong masakop na ngunit di umurong, estado ng masa sa napabantog la batalla de giron di natinag si fidel hanggang ngayon di lumuhod sa santo ng imperyalismo kahit di makataong embargo sa diplomasya‘t komersiyo tinawag na operation mongoose ang sa cuba‘y iginapos. kailan naman daraong sa pantalan ng la tierra pobreza armada ng granma? kailan dudurugin flotilla ni dewey roosevelt at obama? tugtog ng silindro‘t himig ng gitara

ng laya‘t ligaya sa panaginip ko, sana‘y maghosana! Sa J up i ter, Mga Daga‘ y Na wa wala June 8, 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) sa jupiter, aywan ko, aywan ko kung kinulaba ang mga mata ko piniringan kaya ng susong nagluwa o binulag ng hitang bukaka? wala akong makita ni isa mang daga. nasaan ang mga daga? walang sumusungaw sa bintana walang gumagapang sa kusina walang tumatawid sa kalsada walang nakasubsob sa basura. nasaan ang mga daga? sa kanal man at imburnal walang kumikiwal-kiwal walang ulong nagdarasal walang paang nagkakalkal. nilason kaya sila ng mga kemikal tulad ng mandirigmang taliban sa kuweba ng afghanistan? o kinanyon ng mga tangke tulad ng gerilyerong iraqi sa modernong babyloniang sinakop ng mga yankee? nasaan ang mga daga? binomba kaya sila‘t nilitson ng napalm gaya ng bayani‘t magiting na vietcong sa ginahasang suso‘t puklo ng saigon? wala, wala akong makitang daga sa jupiter ngayon. o kasama silang naglakbay ni lot

sa rumagasang balighong dantaon matapos gunawin gomorrah at sodom? nagliwaliw kaya sila sa ibang planeta matapos isakay sa barko ni noah nginasab, nilamon ng mga buntala? sa jupiter, mga daga‘y nawawala nasa venus kaya, pluto at saturno o nasa lambak ng mars at merkuryo? pero bakit hahanapin pa? hintayin na lamang ang muling pagyapak paang naglagalag hintayin na lamang pagsiil ng halik paghigpit ng yakap sa musa ng dusa‘t bagabag sa tierra pobrezang luha‘y naglalatak… di na pipiringan ng susong nagluwa di na bubulagin ng hitang bukaka tiyak makikita, dagang naglipana sa nilisan kong patria adorada nagkukumahog, nagkakarera sa bangketa ng carriedo‘t avenida palikwad-likwad sa kanto‘t eskinita nagkakalkal sa nagkalat na basura naglulungga sa ilalim ng mga tulay namamaybay sa mabahong bituka ng tripa de gallina‘t canal de la reina o naglulublob sa langis at grasa dinidilaan granahe‘t makina o pasukut-sukot sa lahat ng pook ng damuhang nilulumot sa gubat ng inhustisya sa maisan, sa tubuhan, sa palayan sa asyendang sementeryo ng pag-asa! sa mga mansiyon at palasyo ng diyus-diyosang pusa‘t aso lahat sila‘y nagbabantay

naghihintay. naglalaway dagang madadakma dugo‘y sisipsipin dagang mahuhuli lama‘y kakarnihin gugutay-gutayin ngangasab-ngasabin! Sa B erand a Ng Mga Ala ala June 5. Ordonez (Tula) naglalakbay ang maghapon at magdamag sa beranda ng mga alaala lumalangoy sa dagat ng kamalayan mga kuwadrong nanlilisik ang larawan eksena ng pelikulang nagdaraan sa telon ng balintataw binibiyak ang bungo ng kaisipan bakit ganyan? bakit ganyan? nagnaknak na larawa‘y gumigimbal sa mukha kong natulala‘y sumasampal sa dibdib kong sumisikdo‘y tumatambol sa dugo kong kumukulo‘y sumisipol? sa beranda ng mga alaala lagi‘t laging naroroon larawang singlungkot ng hubad na bangkay lansetang matalas sa aking kalamnan lilok sa utak ko ng tusong eskultor obra sa mata ko ng gahamang pintor mga lasog na katawan dugong nilalanggam sumabog na utak brasong buto‘t balat basurang nagkalat matang lumalim na . 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.

pisnging humumpak na binting hinalas na paang maalipunga palad na naglintos pudpod na sapatos batang nakahiga sa mga bangketa batang nakayapak sa mga kalsada bunsong walang gatas inang umiiyak amang nagdarasal dampang nakaluhod sa mga bakuran bahay sa esterong gumagapang batis ng pawis sa noo‘t katawan butong lumagutok sa kasukasuan abuhing tanawin sa katanghalian itim na pintura sa mukha ng buwan mga larawan kang ayaw humiwalay sa kamalayan kong laging naglalamay! bakit ganyan? bakit ganyan? sa giniginaw mang umaga o gabi ng mga ave maria sa beranda ng mga alaala lagi‘t laging nakabalandra ang mga larawang ayaw nang makita huwag. sana‘y maipinta ng mga pintor ng bagong hustisya . huwag na akong dalawin pa huwag. huwag nang itanghal sa mata mga retratong inulila ng ligaya mag-aalimpuyo ang dugo sa ugat magliliyab himaymay ng utak di gitara ang nais kalbitin ng daliring pinitpit ng dusa di kundiman ang nais awitin tinig na namaos sa laksang protesta! sa beranda ng mga alaala ibang larawan na.

saka lamang matutupok. moog ng ligaya sa dibdib ng lungsod sa burol at bundok sa tigang na bukid at lupang nabaog sa beranda ng mga alaala delubyo ang hinihintay daluyong ng dugo sa mga palasyo hagupit ng kidlat sa mga impakto lagablab ng apoy sa mga demonyo saka lamang. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) nasaan ang mga gumamela? sa pader ng mga alaala gumagapang ngayo‘y cadena de amor masukal na bonggabilya nasaan ang mapupulang petalya kakulay ng dahak kung umaga ng inaliping manggagawa‘t magsasaka? kakulay ng dugong bumulwak sa dibdib buong lugod na idinilig ng mandirigma ng pag-ibig sa lupain ng pagsinta at pag-asa na binaog ng dusa‘t inhustisya! nasaan na ang mga gumamela? nasaan na? di na tuloy madampian ng palad bulaklak na namumukadkad di na madapuan ng isa mang alitaptap .sana‘y malilok na. maglalaho sa beranda ng mga alaala ang mga larawang ayaw nang makita! Nasaan An g Mga Gu ma mela? June 2.

nasaan ang mga gumamela? di ko kailangang mamalas korona ng matinik na rosas o kuwintas ng mga orkidyas sa hardin ng burgesyang inaamag… masangsang ang hininga ng sampagita nakapapaso ang lilim ng punong akasya kung naririnig ay laging plegarya! nasaan ang mga gumamela? bulaklak ng utak na naglalagablab mapulang petalya ng laksang pangarap sulong umaalab sa dugong humilab nasaan na? saan kita makikita? sa singasing ba ng hanging marahas o alipato ng sigang nagliyab? sa halik ba ng mga alon sa isipan o daluhong ng ipuipo sa katawan? sa titig ba ng araw sa katanghalian o kindat ng alitaptap sa karimlan? sa paghihilamos ng dugo ng silangan .di na maitapal sa nagdurugong sugat di na masilayan ng langay-langayan o ng maya-kapra sa puno ng mangga tumakas na sa gunita mga aninong walang mukha mga puntod na walang pananda hinahanap kita sa gumagapang na kalsada sa pagtula ng bawat hamog sa paghikab ng umaga hinahanap kita sa hininga ng dapithapon sa paghagok ng karimlan sa maisan at palayan sa pag-indak ng talahib sa burol at kapatagan.

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. laway. pinagpala ang mga aso parang sinusuyong kalaguyo pipisil-pisilin makinis na mukha lalo na ang dibdib at hita hihimasin ang singit pati puwit para manatiling masunurin at mabait. sa jupiter. pag-ihi‘y sinusubaybayan pagdumi‘y binabantayan pinupulot ibinuga ng puwit isisilid sa supot na plastik kung maaari‘y magiliw na sahurin utot. hinahalikan magdamag na kasiping sa higaan. tumutulong sipon. sariwang gatas ang ipinaiinom makatas na karne ang ipinalalamon ipinapasyal tuwing umaga sa maaliwalas na parke‘t bangketa. mahal na mahal nila ang mga aso pinaliliguan. niyayakap.sana‘y makita ko na sa lambak ng kaluluwa sa gilid ng pader ng mga alaala ang pamumukadkad ng mga bulaklak ng gumamela! P inagp ala An g Aso Sa J up iter May 29. pinagpala ang mga aso kahit ang iba‘y mukhang estupido ang ilan ay masarap na estopado sa mundong planeta ng mga tao. pinababango hinihimas. Ordonez (Tula) sa jupiter. sinasabon. ganoon din ba nila kamahal mga tao ng aking planeta .

huwag kaming pagsabihan mga pinuno ninyong kasapakat . inaadobo sa marangyang kusina ng mga dorobo lalo‘t kalaban ng inhustisya lalo‘t nagmimithing mabago na ang lipunang mapagsamantala! sa jupiter. binasbasan ang mga aso ng mapagpalang grasya‘t milagro di gaya ng masang nalunod sa dusa sa sinisintang la tierra pobreza mga robot sa asyenda mga robot sa pabrika mga anak nagbubungkal ng basura mapalad na kung galunggong ilang subong kanin at bagoong ang lantakan ng pamilya sa maghapon. kinakatay pati tao‘y inaatado. mga nilikhang jupiteriano kami bang tao‘y mahal din ninyo tulad ng inyong mga aso? o baligtad ang utak ninyo ang silangan ay kanluran ang umaga‘y gabi naman ang puso‘y nasa bumbunan ang tao‘y robot lamang? ako po‘y simpleng tao lamang at simple din ang aking buhay hangad ko‘y hustisya sosyal lamang para sa masang sambayanan! o.lalo na ang dayukdok na masa sa pinakasisintang la tierra pobreza? sa lupain kong inulila ng ligaya anong lungkot. ano. anong pait di lamang aso ang pinapatay. taong nandayuhan sa jupiter huwag kang hangal.

diyosa espiritu santa… . diyos ama. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. magwawakas din ang imperyo at pagiging diyos ng naghaharing-uri… sa sementeryong kabukiran at asyenda sa kabaong na pabrika at empresa sa morgeng simbahan at kapilya demonyo! impakto! santa maria. madudurog din.ng mayaman at gahaman ay amin ding mahal na mahal sila‘y amin ding mga aso sumisinta sa dikta nami‘t gusto ipagkanulo man kayo at ipako sa kalbaryo! Mag wa wakas Di n An g N agha har ing -Uri May 27. madre de dios… sa bawat pihit ng granahe sa bawat baon ng turnilyo sa bawat pakong minartilyo sa bawat nilagaring tabla at inihulmang bisagra sa bawat ibinuhos na semento sa bawat gusaling dinisenyo demonyo! impakto! naririnig ko ang langitngit ng mga ngipin ang singasing ng hininga at atungal ng binalumbong bituka naliligis tuloy ang utak ko sa oda ng dalita‘t dusa. Ordonez (Tula) demonyo! impakto! sa tierra pobreza. diyos anak.

sa bawat kagat ng araro sa bukid na tinamnan sa bawat hagkis ng machete sa masukal na damuhan at malawak na tubuhan sa bawat lupaing binungkal demonyo! impakto! por dios por santo… nakikita ko ang bumubukal na pawis sa noo at pagdausdos sa sentido ang paggapang sa dibdib at tiyan ang paglalandas sa gulugod at paglulundo sa kuyukot o. diyos ni abraham… agua benditang ihihilamos sa singit at bayag ng indio nabubutas tuloy ang puso ko sa ulos at taga ng pang-aabuso! demonyo! impakto! magwawakas din ang naghaharing-uri kuta ng pang-aalipi‘y mapupulbos din… sa di malipad-uwak na asyenda maninikluhod din ang mga don at donya hahagulhol din ang mga panginoon sa mga pabrika at empresa mamumulaklak din ang mga talahib sa dalisdis at talampas ng kabundukan sa tumana‘t sabana ng kapatagan sunugin man nang sunugin at abuhin parang phoenix na mabubuhay at muli‘t muling magbabanyuhay at sa lawiswis ng sumisikdong habagat muli‘t muling iindak ang puting bulaklak di mananatiling bulag ang mga alipin pagpitada ng rumaragasang umaga .

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) natapos na ilang araw na pista sa tierra pobreza pinagpahinga na sa simbahan mga santo at santa nalustay na multi-bilyong piso ng mga juan at juana kailan uli ang susunod na pista? giniba na tanghalan ng kahangalan ng ilusyon at kasinungalingan nagsara na beto-beto sa peryahan itinupi na telong asul ng karnabal hangal na mga payaso‘y wala na mala-tipaklong na sirkero‘y umalis na anino ng salamangkero‘y di na makita nasaan na ba sila? naglakbay ba sa ibang planeta? nagwakas na ang karnabal sa tierra pobreza tsubibo ng panghihilo‘y binaklas na usok na lamang apoy ng buladas naluoy na bulaklak ng palabas gabundok ngayon ang basura tinanggal na banderitas sa kalsada polyeto‘t kartolina sa plasa .sa tierra pobreza demonyo! impakto! bibingihin ang mga diyus-diyosan ng lagunlong ng matinis na trumpeta at kalansing ng naputol na kadena! T ap o s Na Ang P ista‘t Ka r nab al May 18.

balik-tabas ng tubo sa malawak na asyenda ang laksang sakada balik-sagwan sa dibdib ng dagat mangingisdang dilim at lamig ang yakap .retratong dikit-dikit sa kuryente paskel na binakbak sa pader at poste kartelon at tarpulinang hinablot ng masa ginawang piring sa mata ng dinding ginawang trapal sa bintanang nakanganga naging palda ng barungbarong at dampa o naging salawal at panty kung katsa ng gusgusing mga hijo y hija de puta sa nakadipa‘t nagsalabat na eskinita. talagang ganyan sa tierra pobreza tuwing pista lamang sinusuyo‘t inaaliw ang masa huwag nang asahan ang laksang ligaya pagkatapos ng multi-bilyong pisong pista balik-pasada sa gubat ng mga kalsada kampon ng mga johnny pantera balik-banat buto manggagawa sa pabrika balik-araro sa bukid na di kanya hukbo ng mga magsasaka balik-hawan ng damo. namalikmata bata-batalyong masa sa nagdaang pista sa tierra pobreza muling isinakay sa hangin ang pangarap pinalipad sa balumbon ng alapaap pilit na inahalik sa maputlang buwan at baka marinig na ng diyos ni abraham kukumutan na kaya sila ng kaluwalhatian? ilang ulit na silang naglitanya tuwing pista sa tierra pobreza ilang ulit na silang lumunok ng ostiya nagrosaryo‘t nagnobena ilang ulit na silang sumawsaw sa agua bendita ilang ulit na silang naghosana para makalaya sa hirap at dusa.

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) tatlumpu‘t walong milyong piso presyo ng kabayo ng babaing anak ng asendero nuwebe pesos at singkuwenta sentimos pawis na idinilig ng sakada‘t magsasaka sa tubuhan at kabyawan ng asyenda nuwebe pesos at singkuwenta sentimos dugo ng brasong naging katas ng talatalaksang tubo sa asukarera sabi nga ni antonio jacinto ng angola: ―sa malawak na lupaing iyon ay bihirang umulan pawis ng aming noo ang nagdidilig sa tubuhan… . aataduhin ang kanilang mga katawan ng mga biktima ng kanilang panlilinlang? kailan magdaraos ng sariling pista sa tierra pobreza mga alipin ng pagsasamantala? Kab ayo n g Asend er o April 28. nasaan na ang mga payaso‘t sirkero‘t salamangkero matapos ang pista‘t karnabal sa tierra pobreza? nagdaraos naman sila ng sariling pista sa mansiyon ng saya‘t ligaya nagpapakalunod sa pawis at dugo ng masa nginangasab ang tiyan at dibdib ng bayan sa mesa ng pribilehiyo‘t kapangyarihan kailan naman kaya. o diyos ni abraham.isang kilong bigas. isang latang sardinas listahan ng isang kilometrong utang iaalay sa pamilyang naghihintay.

sa malawak na lupaing iyon matataas na ang mga tubo dugo ng aming katawan ang katas ng mga tubong iyan.‖ nuwebe pesos at singkuwenta sentimos lamang iyon kada araw at milagrong maragdagan pa sa kabila ng nag-aalab na protesta. kristi eleyson kristo pakinggan mo po kami diyos ama sa langit diyos anak na tumubos sa sanglibutan diyos espiritu santo santa maria santang birhen puno ng mga birhenes ina ng grasya ng diyos tone-toneladang asukal nalilikha namin para sa asendero gabutil lamang ng hamog ang asukal ng namumutla naming tabo ng kape sa giniginaw at nananangis na umaga sinong diyos ang tatawagin pa maisabaw man lamang sa kanin at malasahan ng gilagid at dila pulot na espesyal na may gatas pa yata para sa kabayo ng babaing pinagpala? . marinig pa kaya ng kanilang patron sa altar ng dusa ang laksang nobena? maulinigan pa kaya ng diyos ni abraham inusal nilang mga decenario para sa namayapang kapwa sakada na halos hangin lamang at dusa ang nagkarambola sa bituka? milyong ulit na rin silang nagrosaryo pero di narinig maging ng kabayo kyrie eleyson.

kutsara‘t kopita… sa takipsilim pag-uwi ng sakada halos gumagapang na kung umakyat sa nakadipa‘t mababali nang mga baytang ng binubukbok na hagdang kawayan… nakaluhod.tatlumpu‘t walong milyong piso halaga ng kabayo ng babaing anak ng asendero kabayong tinuruang magilas na lumakad magmartsang parang heneral ng hukbo sintulin ng kotseng porsche at ferrari ng asendero kung tumakbo habang uugud-ugod sa tubuhan at kabyawan ang sakadang si pedro kabayong tinuruang lundagin hilera ng mataas na barandilya sa larong pangmilyonaryo‘t elitista equestrian ng mga nakapasak sa nakatatakam na puwit at mapang-akit na bungangang pinakikipot gintong tenidor. nagdarasal ang dampang kugon sumisigaw utak ng sakadang si pedro paano pa nga ba siya mangangabayo sa bagong ligo sa posong bukid ng kasuyo? tatlumpu‘t walong milyong piso presyo ng kabayo ng babaing anak ng asendero kabayong kapag medyo matigas ang ulo umaalma‘t tinatamad sumunod sa amo agad na magiliw na hihimasin susuyui‘t hahalikan pati nguso kapag bahagyang bumahin-bahin natutuliro‘t nagkukumahog ang beterinaryo kung anu-anong bitamina‘t gamot isasaksak agad at isusupalpal sa kabayo. .

diyos ni abraham hahawakan na namin ang espada ni san miguel upang di tubuhan lamang ang tabasin at putulin kailan bubutasin ng punglo ang ulo ng tatlumpu‘t walong milyong pisong kabayo ng babaing anak ng asendero para ang espesyal na pulot naman nito isaksak sa lalamunan ng bunso at magliwaliw sa wakas sa bituka ng dayukdok naming pamilya? Rahi ma J amal. Ordonez (Tula) .nuwebe pesos at singkuwenta sentimos presyo ng sakada‘t magsasaka sa asyenda kapag umalma‘t nagprotesta dudukutin. lalatiguhin kung minsa‘y pauulanan pa ng bala nang malagutan na ng hininga di maibili ng kahit ataul na palotsina… mabuhay man sa kadadasal ng mga kasama o sa paghihilamos ng agua bendita di naman makatikim ng kahit decolgen at aspirina… kyrie eleyson. kristi eleyson kristo pakinggan mo po kami diyos ama sa langit diyos anak na tumubos sa sanglibutan diyos espiritu santo santa maria santang birhen puno ng mga birhenes ina ng grasya ng diyos tubusin mo na po kami sa dusa iligtas mo po kami sa mga disgrasya nang di alayan ng decenario ng mga kasama… o. 1 9 April 10. bubugbugin. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.

tatlong buwan nang nasa morge sa ospital ng saif obaidullah sa ras al-khaimah ang bangkay ni rahima jamal labing-siyam na taong gulang nang lagutan ng buhay matapos alilain ni mohammad sala sultan labis na napinsala ang ulo namuo ang dugo sa nabasag na bungo di malaman kung binambo ng amo o ilang ulit na iniuntog sa semento dahil tumangging maging kabayo.kalansay na nakatingala sa langit ang punong kabalyero wala ang naglalagablab na mga bulaklak berde pa iyon noong enero pero ngayo‘y tinakasan ng mga dahon hinipan at itinaboy sa naninilaw na damuhan ng nilalagnat na marso at abril di na makikita ni rahima jamal ang muling paghihilamos ng dugo ng punong kabalyero di na maririnig ang musika ng dasal sa bawat takipsilim sa lupang binaog ng pambubusabos di na malalasap ang lamukot ng durian ang tamis-asim ng pinya‘t dalandan. tatlong buwan nang nasa morge sa ospital ng saif obaidullah sa ras al-khaimah ang bangkay ni rahima jamal di maiuwi sa mindanaw maiyakap man lamang sa kalansay ng punong kabalyero mabenditahan man lamang ng sampagita‘t ilang-ilang .

kugon at damong-ligaw. nakahimlay pa rin sa morge si rahima mahimbing namang natutulog ang buratserong konsul na pilipino katalik sa pangarap ang birhen ng antipolo sa palasyo naman ng mga indio ngiting-aso si gloria arroyo nilalaro sa isip pagkapit-tuko sa puwesto sino ba si rahima jamal? alila lamang mula sa mindanaw di naman anak ng dugong bughaw o apo man lamang ng ―mararangal‖ sa gobyerno bakit pasasakitin ang bumbunan di man maiuwi ang kanyang bangkay? bumulwak sana ang habag sa puso ng emir ni sheik saqr bin mohammad al-qassimi baka siya na lamang ang pag-asa upang makauwi sa wakas si rahima sa tierra pobreza. ilan na ba ang rahima jamal na ikinalat na parang layak ng buhawi ng dalita‘t inhustisya nandayuhan saanmang sulok ng planeta makatakas lamang sa bartolina ng mga pangarap sa tierra pobreza? nagdurugo tuloy ang utak ko tuwing lumalangoy sa mga ugat nito ang lahat ng rahima jamal sa mundo nag-aalimpuyo tuloy ang sirit ng dugo tulad nang agasang walang humpay at mamatay si elham mahdi shuee ang dose anyos na dalagitang yemeni .maalayan man lamang ng galyetas at biskotso bago ihatid sa huling hantungan sa gubat ng amarillo‘t cadena de amor ng makahiya.

damaso at camorra sa harap ng europeong mga santo at santa humahagulhol ang mga pia alba. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. opisyal nilang peryodiko doon. que barbaridad. noong Abril 16. 2010 sa kanilang pangkalahatang asamblea sa Samaya Hotel. at inilathala sa espesyal na edisyon ng Dakilang Migrante. caramba! di pa tapos ang panahon ng mga padre salvi. caramba! di ka madre at hinulma lamang sa obaryo ni petrang kabayo. juli at maria clara pahintulutang uminom ng pildoras ang mga hija tulad ng mga madre noong dekada sisenta sa giyera-patani sa dating belgian congo upang gahasain man ng mga sundalo di lumobo ang tiyan magkumot man ng abito pero por dios por santo. Dubai.) Hij o y Hij a d e P uta March 30. bise-presidente ng Migrante-United Arab Emirates. anak ng indio… ano ang birtud mo para hadlangang buntisin ka ng banal na espiritu? . Deira. tatlong araw lamang makaraan ang marahas na pulot-gata sumabog ang kanyang bahay-bata inulila ng hininga sa ospital ng hajja mapalad si elham mahdi shuee kaysa banyagang mga rahima jamal di na kailangang iuwi pa sa yemen ang parang yelo niyang bangkay kailan naman iuuwi ang embalsamadong mga rahima sa tierra pobreza? (Binasa ni Yuri Cipriano. Ordonez (Tula) hijo y hija de puta.na sapilitang ipinakasal kahit bubot pa ang katawan at puri tatlong araw lamang.

huwag kang mag-IUD at pildoras ipahid na lamang sa sutana ang likidong pumiglas at tumagas sa puerta at maglitanya ng sanlaksang rosaryo baka maging tiyanak pa sa kampanaryo at magtawag iyon ng milyong deboto. huwag kang magkokondom hija de puta. hijo y hija de puta. caramba! ayokong marinig ang koro ng ave maria sa pulpito at sakristiya iparinig na lamang sa akin ang kadensa ng martsa ng laksa-laksang mga paa sa sementadong lansangan ng mendiola iparinig sa akin ang singasing ng pulbura . caramba! kumutan na lamang ng amihan ang buo kong katawan habang naglalamay sa karimlan. hijo y hija de puta. caramba! ayokong marinig ngayon sa inyo kundiman ng tagulaylay ng pagsuyo at lirika ng luha ng dalamhati‘t pagkabigo di ko kayang kulungin sa mga palad alon ng karalitaan sa bukid at kanayunan o ang ipuipo ng dusa sa bayan at kalunsuran huwag isampal sa akin ang maputlang buwan o bulagin ako ng bilyong bituin hijo y hija de puta. caramba! huwag pigilan ang pagliliwaliw ng semilya bayaang maglambada sa bahay-bata ng ina hanggang umuha‘t wisikan ng agua bendita hijo de puta.hija de puta! magagalit ang kabanal-banalang santo papa isusumpa ka ni monsignor sgreccia parang kababaihang kosovar noong dekada nubenta sa kasagsagan ng digmaan laban sa serbia hijo y hija de puta.

magkayakap-diwa nating tatahakin sa mahamog mang umaga o pusikit na karimlan sa alimpuyo ng dugo at lagablab ng apoy sa saliw ng musika ng kulog at kidlat lansangan ng ating katubusan at ligaya! Hij o y Hij a d e P uta March 30. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) hijo y hija de puta. damaso at camorra unggoy pa rin tayo. hijo y hija de puta sa bawat kuta ng uring mapagsamantala! hijo y hija de puta sa pamumulaklak ng mga talahib sa kaparangan at nagsalikop na sabana halina. hijo y hija de puta ng mga diyus-diyosan sa hacienda ng mga panginoon sa pabrika at empresa nakabilanggo pa rin tayo.sagitsit ng mga punglo at himno ng mga bomba kaluluwa ko‘y matagal nang nakabartolina nagdurugo sa latigo ng inhustisya‘t pagsasamantala alipin pa rin tayo. hijo y hija de puta ng mga padre salvi. halika… hijo y hija de puta… caramba! kasama ng malayang mga langay-langayan kawit-bisig. juli at maria clara pahintulutang uminom ng pildoras ang mga hija tulad ng mga madre noong dekada sisenta sa giyera-patani sa dating belgian congo . caramba! di pa tapos ang panahon ng mga padre salvi. hijo y hija de puta ng mga taft at harrison at obama busabos pa rin tayo. damaso at camorra sa harap ng europeong mga santo at santa humahagulhol ang mga pia alba.

huwag kang mag-IUD at pildoras ipahid na lamang sa sutana ang likidong pumiglas at tumagas sa puerta at maglitanya ng sanlaksang rosaryo baka maging tiyanak pa sa kampanaryo at magtawag iyon ng milyong deboto. caramba! di ka madre at hinulma lamang sa obaryo ni petrang kabayo. caramba! kumutan na lamang ng amihan ang buo kong katawan habang naglalamay sa karimlan.upang gahasain man ng mga sundalo di lumobo ang tiyan magkumot man ng abito pero por dios por santo. que barbaridad. huwag kang magkokondom hija de puta. hijo y hija de puta. anak ng indio… ano ang birtud mo para hadlangang buntisin ka ng banal na espiritu? hija de puta! magagalit ang kabanal-banalang santo papa isusumpa ka ni monsignor sgreccia parang kababaihang kosovar noong dekada nubenta sa kasagsagan ng digmaan laban sa serbia hijo y hija de puta. caramba! huwag pigilan ang pagliliwaliw ng semilya bayaang maglambada sa bahay-bata ng ina hanggang umuha‘t wisikan ng agua bendita hijo de puta. caramba! ayokong marinig ngayon sa inyo kundiman ng tagulaylay ng pagsuyo at lirika ng luha ng dalamhati‘t pagkabigo di ko kayang kulungin sa mga palad alon ng karalitaan sa bukid at kanayunan o ang ipuipo ng dusa sa bayan at kalunsuran huwag isampal sa akin ang maputlang buwan o bulagin ako ng bilyong bituin hijo y hija de puta. .

damaso at camorra unggoy pa rin tayo. hijo y hija de puta ng mga taft at harrison at obama busabos pa rin tayo. halika… hijo y hija de puta… caramba! kasama ng malayang mga langay-langayan kawit-bisig. Ordonez (Tula) . caramba! ayokong marinig ang koro ng ave maria sa pulpito at sakristiya iparinig na lamang sa akin ang kadensa ng martsa ng laksa-laksang mga paa sa sementadong lansangan ng mendiola iparinig sa akin ang singasing ng pulbura sagitsit ng mga punglo at himno ng mga bomba kaluluwa ko‘y matagal nang nakabartolina nagdurugo sa latigo ng inhustisya‘t pagsasamantala alipin pa rin tayo. hijo y hija de puta ng mga padre salvi. hijo y hija de puta ng mga diyus-diyosan sa hacienda ng mga panginoon sa pabrika at empresa nakabilanggo pa rin tayo. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. magkayakap-diwa nating tatahakin sa mahamog mang umaga o pusikit na karimlan sa alimpuyo ng dugo at lagablab ng apoy sa saliw ng musika ng kulog at kidlat lansangan ng ating katubusan at ligaya! Nasaan Si Svet lana T ar asko va? March 23.hijo y hija de puta. hijo y hija de puta sa bawat kuta ng uring mapagsamantala! hijo y hija de puta sa pamumulaklak ng mga talahib sa kaparangan at nagsalikop na sabana halina.

Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria wala na ang halimuyak ng mainit na tsaang vanilla wala na ang mesita kung saan isinusulat ang mga linya ng pangungulila at pakikibaka wala na ang siniserang himlayan ng naupos kong mga sigarilyo wala na ang malaking kuwadro ng ipinintang eksena ng Rebolusyong Bolshevik sa Rusya wala na ang kalantog ng kopita ng vodka nasaan na kaya si Svetlana Taraskova? nasaan na kaya ang malalim niyang mga mata na nilalanguyan ng matulaing mga alaala ng parang bulak na dagat ng niyebe sa mga lansangan ng Moscow kung saan pinagulong na parang piso pinutol na ulo ng kanyang Lolo ng berdugong sundalo ng mga Romanov sa paglalagablab ng apoy ng paglaya sa maunos at kumikidlat na panahon ng mga Tsar Nicholas at Tsarina Alexandra? Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria pero naroroon pa rin tindahan ng mga traje de boda isa kaya sa mga iyon ang isinuot na ni Svetlana Taraskova? o nagbalik siya sa Rusya dahil ayaw palamon sa bituka ng Amerika? di gaya ng maraming Juan at Juana na kulturang Amerikano na at waring di na maalaala .

Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria nasaan na si Svetlana Taraskova? Sa maraming umagang sinasamyo ko halimuyak ng tsaang vanilla ilang ulit kong narinig sa kanya maalab na pagmamahal at pangungulila sa bansang himlayan ng sanlaksang alaala pinalangoy niya rin sa aking tsaa sa loob ng maraming mahalumigmig na umaga sina Vladimir Ilyich Ulyanov o Lenin at ibang nakaukit na bayani ng Rebolusyong Bolshevik ng Rusya isinaysay ang mga buhay at obra ng dakilang mga manunulat ng lupang sinilangan mga Tolstoi at Gorky at Dostoevsky mga Chekov at Pasternak at Turgenev di gaya ng mga Juan at Juana doon na walang kilala kundi sina Cristeta at mga sikat na artista sa pelikula gayundin ang mga nabuntis na o tinorotot ng asawa. Nasaan na si Svetlana Taraskova? kapiling kaya siya ng mga Pancho Villa at Emiliano Zapata .kabundukan ng Cordillera kabukiran ng Bulakan at Nueva Ecija karagatan ng Batanes at Sulu at lalong banyaga sa alaala mga Andres Bonifacio mga Lorena Barros o Tanya Domingo o iba pang buhay ay inialay para sariling bansa‘y magbanyuhay at maghari demokrasyang tunay at lantay na hustisya sosyal.

Ordonez (Tula) sa bayan ni juan mortal na kasalanan ang maging makabayan baka pulutin ka sa kangkungan o saanmang basurahan lasug-lasog ang katawan utak at mukha‘y pinagpipistahan ng mga langaw at langgam baka di ka na rin makita kailanman kapag isinilid sa dram sementuhan at ipalamon sa pusod ng karagatan. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa bayan ni juan… pakatandaan huwag kang magsasabi ng katotohanan basta paniwalaang umuunlad ang kabuhayan kahit lugaw at asin ang nagliliwaliw sa bituka ng maraming mamamayan dumarami man nagkakalkal ng basura para magkalaman ang tiyan milyun-milyon man damit ay basahan .o katalik nina Simon Bolivar at Che Guevara? o kasamang naglalakbay nina Goyo del Pilar at Jacinto o nakikipagpiging kina Ho Chi Minh at Mao? Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria pero naroroon pa rin tindahan ng mga traje de boda dumadaluhong sa gunita si La Gloria at malinaw kong nakita sa balintataw naghihimagsik mukha ni Svetlana Taraskova nasaan na nga ba siya? Sa B ayan Ni J ua n February 12.

sa bayan ni juan huwag na huwag makipagkaisa sa mapagpalayang adhikain ng manggagawa‘t magsasaka huwag makipagtaling-pusod sa masa sa uring alipin at ibinartolina ng balintunang sistema huwag kang sasama sa kanilang sagad-langit na protesta laban sa uring mapagsamantala babansagan kang subersibo‘t terorista banta sa seguridad ng republika. sa bayan ni juan malupit mga senturyon ng unano . sa bayan ni juan huwag mong isasaysay sa sambayanan hokus pokus at kahiwagaan ng kung anu-anong pandarambong sa pondo ng bayan huwag palalabasin sa lalamunan inhustisya‘t kasuwapangan ng iilang hari-harian sa lipunan baka dila mo‘y hiwain mga ngipi‘y lagariin pati mata ay dukitin iturnilyo mga labi‘t pasabugin. .bata-batalyon man palaboy sa lansangan mga parke‘t damuhan man ang himlayan o nagtitiis paalipin sa banyagang bayan basta isiping mahalimuyak ang buhay sa bawat pagsikat ng araw sa bayan ni juan ugaliing itaas ang mga kamay maghosana sa kaitaasan maghaleluya sa mga diyus-diyosan laging may glorya daw sa bayan ni juan.

kaya huwag matigas ang ulo kapag dinampot ka‘t pinalad na ikalaboso at hindi naging desaparecido bababuyin ka ng mga utak-kurtado paaaminin kang rebelde laban sa estado ingungudngod ang mukha mo sa mataeng inodoro hubo‘t hubad kang pahihigain sa bloke ng yelo pipilitin kang uminom nang uminom ng tubig na naninilaw sa mikrobyo hanggang pumintog nang pumintog ang tiyan mo saka biglang tatadyakan ng demonyo di ka titigilan kapag di umaamin sa nilubid na mga kasalanan bayag mo‘y kukuryentihin isasaksak sa titi mo bagong sinding palito ng posporo o bibigtihin ng kuwerdas ng gitara lupaypay na ulo nito o diyos ni abraham malilibog ang senturyon ng unano kung babae kang isinalampak sa kalaboso lalaruin ang suso‘t kiki mo saka kakabayuhin ka nang husto matapos laspagin ang puri mo at hingal-aso ang berdugo iiwan pang nakapasak sa ari mo anumang boteng nakatuwaan nito. talagang ganyan sa bayan ni juan dinuduhagi‘t sinisikil ang mga makabayan ipinagkakait ang demokratikong proseso mapapalad lamang ang basalyos ng unano at kauri nilang salabusab at tuso mga payaso‘t sirkero .

mga batikang salamangkero nilalaklak nila ang dugo ng bayan nilalamon ang laman ng mamamayan sa paulit-ulit na pagtatanghal sa karnabal ng kasinungalingan isasakay sa ruweda ng panlilinlang hinihilong masang sambayanan iduruyan sa ilusyon ng huwad na kaunlaran at doble-karang katarungan talagang ganyan sa bayan ni juan ang taksil sa pambansang kapakanan at interes ng kumain-diling mamamayan silang mga tulisan sa kalunsuran silang nagpipista sa mesa ng kawalang-hiyaan may lakas ng loob pang mangalandakan na sila‘y lantay na makabayan. sa bayan ni juan… talagang ganyan mortal na kasalanan ng masang sambayanan ang maging makabayan at maghayag ng sagradong katotohanan pero di habang panahong laging ganyan sa bayan ni juan naglalagablab na ang liwanag sa silangan bumabangon na sa dilim ng nagdaang gabi ang mga alipin upang sa wakas mga sarili‘y palayain! Mula Ka y T an ya January 25. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) salamat sa mga oda sa halimuyak ng bungkos ng mga salita salamat sa pumpon ng mga bulaklak ng pangungulila at pakikiisa ng mga fudge tajar at kislap alitaptap .

lagi‘t lagi akong naririyan sa dibdib ng mga kapanalig sa pakikibaka kasama akong umiindak ng mga talahib na namumulaklak kasama ako ng mga hamog sa damuhan kasama ako ng bawat uhay ng palay kasama ako ng langay-langayan kasama ako sa paglalamay ng nagkakaisang hanay kahit alitaptap ang tanging ilaw sa pusikit na karimlan.ng mga kapusod sa hilahil at dusa ng masa ng mga kadugo sa pakikibaka. magkasama pa rin tayo mga kasama alalahaning di nasasayang ang anumang buhay . salamat mga kasama huwag ikalungkot ang aking paglisan hindi ako nawawala madarama ninyo ang labi ko sa halik ng hangin sa inyong mukha maririnig ninyo ang tinig ko sa dagundong ng mga protesta sa mga lansangan at eskinita laban sa inuuod na sistema. hindi ako nawawala mga kasama huwag itangis ang pagkakalayo sa batis ng mapagpalayang mga layunin mukha ko‘y masasalamin sa bawat pintig ng puso ng mga inalila sa bukid man sa kanayunan o pabrika sa kalunsuran pag-ibig ko‘y madarama sa kalyo sa palad ng manggagawa ako‘y masasalat sa anghit sa kilikili ng magsasaka ako‘y malalanghap.

sa masang sambayana‘y inialay huwag bayaang tupukin ng kidlat ang ating pagmamahal sa bayang dibdib nati‘t tiyan angkinin man ng lupa ang ating laman dugo tayong di titigil sa pananalaytay sa bawat ugat ng paghihimagsik sa inhustisya‘t kabusabusan diwa tayong patuloy na maglalakbay para mapairal ang hustisya sosyal diwa tayong patuloy na kakampay upang bansa‘y magbanyuhay. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. salamat sa mga oda mga kasama salamat sa mahalimuyak na pag-alaala salamat sa kamanyang ng pagpapahalaga magkalayo man ang ating mga katawan magkakaugnay pa rin ang ating mga ugat magkadugo‘t nagkakaisang-diwa sa paglalagablab ng apoy ng paglaya! Ayo ko Nang Ma kita An g Mga P utang ‘na ! December 26. Ordonez sana‘y di na magsalubong ang aming landas sa bangketa man ng raon at avenida lalo na sa lansangan ng protesta at liwasan ng progresibong mga ideya sana‘y di na muling magkasalo sa mesa ng ideolohiya at pag-usapan pa ang pambansang katubusan o dignidad ng masang sambayanan ayoko nang makita ang mga putang‘na! ayoko na silang makita silang matapang na mandirigma sa panahon ng diktadura silang nangalandakan ng pagkalinga sa masa silang pambansang pagbabago ang ninasa .

ayoko nang makita ang mga putang‘na ano pa ang karapatan nila kundi bolahin na lamang ang masa? magkunwaring may paninindigan pa umastang prinsipyo‘y di lumuluhod sa pera? ang mga putang‘na ngayo‘y mandurugas pa tindero ng kasinungalingan sa palengke ng lipunan para makapanlinlang sa busabos na masang sambayanan bentador pa ng pambansang kapakanan sa pasilyo ng kapangyarihan magkamal lamang ng grasya‘t yaman kahit mabuhay sa kahihiyan. ayoko nang makita ang mga putang‘na baka tumalim ang dila biyakin mga dibdib nila‘t tiyan tadtarin ang atay at puso paluwain ang bituka dukitin ang mga mata putulin ang mga kamay at paa ataduhin ang mga bangkay ipataba sa palay .silang noo‘y nakibaka pero ngayong makaamoy ng limpak-limpak na kuwarta lahat-lahat ay ibinasura naging tagapagtaguyod pa ng inhustisya‘t pagsasamantala sa balintuna‘t inuuod na sistema arogante na kung magsiporma kala‘y mundo‘y kanila na gayong lalamunin din sila ng lupa o sa krematoryo‘y gawing abo na.

sa katotohanan. Ordonez (Kolum) LALONG LUMIIT sa mata ng opinyon publiko ang pagkatao ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo nang maghain siya ng kandidatura sa pagka-kongresista ng Ikalawang Distrito ng Pampanga. lalo na para sa kanyang mga kabalen sa naturang distrito. idinahilan ni La Gloria na ―matapat‖ pa rin niyang layuning ipagpatuloy ang serbisyo publiko. ngayong magwawakas na ang pamamayagpag niya sa poder bilang Presidente ng tinatawag niyang ―Matatag na Republika. Gaya ng maraming hunyangong pulitikong nakaugalian nang sangkalanin ang ―paglilingkod sa bayan‖ kahit. ang pagkasugapa lamang sa kapangyarihan. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L.‖ . ayoko na… maglalagablab lamang ang utak susulak ang dugo sa mga ugat babaligtad ang sikmura sa alingasaw ng katawan nila di ko sila matatagalang pagmasdan o kahit sulyapan man lamang mga huwad na makabayan mga kampon ng kasakiman mga manlilinlang kuwarta lamang pala ang katapat ng kanilang yabang at paninindigan. impluwensiya‘t sangkatutak na mga pribilehiyo ang pinanggigigilang yakapin nang husto.o isabog sa lupang binaog ng mga alagad ng pambubusabos. ayoko na silang makita. ayoko nang makita ang mga putang‘na lalamunin din sila ng lupa o sa krematoryo‘y maging abo na magbabanyuhay pa rin ang pag-asa ng masa sa patuloy na pakikibaka hanggang lipuna‘y mabago na mapairal tunay na hustisya‘t demokrasya mapupulbos din ang uring mapagsamantala ang mga putang‘na! Sugap a sa Kap ang yar iha n December 4.

impluwensiya. wala na yatang pulitiko sa ilalim ng Republikang Mamon ang hindi naghahangad na manatili sa kapangyarihan habang panahon kaya nga. hindi kailanman maaari silang itulad sa mga opisyal ng bansang Japan na nagbibitiw agad sa puwesto kahit miyembro lamang ng kanilang pamilya ang nasangkot sa anumang eskandalo. halimbawa‘y asahang kakandidato pa kapag binibigyang-diing di na kakandidato. sa punto ng mga kritiko. sa kabilang banda. isa pa. ang delikadesa at palabra de honor ay basahan lamang nila sa pasilyo ng kapangyarihan o pamunas pa ng puwit araw-araw.Bagaman binibigyang-diin ng mga tambolero ng Malakanyang na taos sa puso ni La Gloria na paglingkuran pa diumano ang sambayanan — kahit siyam na taon na siyang naging Pangulo ng Republikang Mamon. upang hindi nila magamit ang anumang pondo. bukod pa bilang Bise-Presidente noon — lalo lamang dumami ang nagdududang ang pagkandidato niya bilang kongresista ay bahagi ng isang makasariling planong mangunyapit habang-buhay. hinihingi ng pagkakataong umalis na sa Malakanyang si La Gloria ngayong kumandidato na siyang kongresista. hindi nag-uutos na patayin ang sinumang mga kalaban at mahihigpit na kritiko. Sa pagkandidato ngayon ni La Gloria bilang kongresista ng Ikalawang Distrito ng dakilang nasyon ng mga kabalen. sa ngalan din ng delikadesa. at iba pa. Natural. gobernador man o alkalde o konsehal o maging kapitana de barangay. pribilehiyo at kapangyarihan ng kani-kanilang puwesto laban sa sinuman. sasalaulain ang batas at demokratikong mga proseso kapag ipinangalandakang pangangalagaan at ipagtatanggol ang katarungan. sa nakababaliw na kapangyarihang pampulitika. mahirap tuloy paniwalaan agad ang ipinangangalandakan ng mga salamangkero at tambolero ng Malakanyang. lumilitaw tuloy ngayon na ang imposible ay maaari nang mangahulugang napakaposible. at dapat lamang asahan. Higit na masama. Sapagkat kalimitang kabaligtaran ang kahulugan ng mga salitang nagmumula sa bibig ng mga pulitiko. ipapapatay ang mga magsasaka kapag sinabing ipatutupad ang reporma sa lupa o magpapakalunod kaya sa korupsiyon kapag ipinangakong susugpuin ito. Ayon sa kanila. at lalo na nga kung sila pa mismo ang pinaratangan ng katiwalian. Kahit hindi na nga siya puwedeng kumandidato ngayon bilang Presidente. puspusang paglilingkuran ang pansariling interes kapag sinabing matapat na paglilingkuran ang bayan. Pero. marapat lamang na magbitiw na siya ngayon sa tungkulin at. legal naman at lehitimo niyang karapatang tumakbo sa higit na mababang puwesto — senador man o kongresista. gayundin ang iba pang opisyal ng gobyerno na kumakandidato. nagagawa pa nilang magpakamatay. Kung minsan. binigyang-diin ng kanyang mga kritiko. sa anumang paraan. produkto lamang ng mapaglarong imahinasyon — at walang malinaw na mga batayan — ang . Sino pa nga ba sa kanila ang marunong pang magpahalaga sa sariling dangal o dignidad o pagkatao? Malinaw na magkakabalahibo sila at sementado ang mga pagmumukha kaya. dahil sa labis na kahihiyan sa publiko. yumabong at lumaganap ang mga dinastiyang pampulitika. sa kabilang banda. sino pa nga ba sa naghambalang na mga pulitiko ang may delikadesa? Sabi nga. at iba pa. kung talagang sagad-buto ang pagnanasa niyang makapanatili sa ruweda ng nakasusulukasok na pulitika. lalo na nga laban sa mga katunggali sa pulitika. hindi na dapat gawin ni La Gloria ang gayon kung mayroon pa siyang natitirang delikadesa o pagpapahalaga sa sariling dangal at sa dignidad ng pagiging pangulo at.

5). sa pamamagitan ng limpak-limpak na kuwarta at masaganang mga konsesyon. Sa malao‘t madali. imposible bang mamaniobra ni La Gloria at ng kanyang masusugid na basalyos ang resulta ng eleksiyon pabor sa kanila? Preparasyon ba para sa isang parlamentaryo-pederal-unikameral na sistema ng gobyerno ang pagkandidato ni La Gloria sa pagka-kongresista — tanggapin na ring magkaka-eleksiyon sa susunod na taon — kaya hindi rin imposibleng maging Punong Ministro naman siya sa ilalim ng bagong sistema? Sabi ng mga salamangkero ng naghaharing rehimen. Imposible. maliban na lamang kung magkudeta ang mulat na sektor ng militar o matagumpay na magrebolusyon ang sambayanan. kung gayon. napakadali nang pangatuwiranang kailangan nang ipailalim sa Batas Militar ang Matatag na Republika ni La Gloria (idineklara na nga ito. kung gayon. at malinis na prosesong magluluklok sa poder sa mga susunod na opisyal ng bansa. na maging Espiker muna ng Mababang Kapulungan ng Kongreso si La Gloria saka . halimbawa‘y ang paglaganap ng mga karahasang pampulitika sa iba‘t ibang panig ng bansa. handang-handa na ang tanghalan ng halalan kaya nga nagkukumahog ang Comelec sa mga dapat gawin para sa isang de-makinang (automated) eleksiyon na gagarantiya diumano sa mapayapa. Nariyan na nga ang kasumpa-sumpang masaker sa Maguindanao na ikinasawi ng 57 katao — peryodista ang 31 sa mga ito — bukod pa sa paisa-isang mga pagpatay kaugnay ng nakasusukang pulitika sa iba‘t ibang panig ng kapuluan. maging karangalan. may imposible pa nga ba sa Pilipinas? Limang buwan pa bago mag-Mayo 2010. Pero. isang malaking kahangalan ang iparatang na hindi magkaka-eleksiyon sa Mayo 10. hindi papayag ang susunod na Presidente ng bansa na magkagayon dahil gumastos ito nang husto at nagpakahirap sa pangangampanya maging Presidente lamang at gagawin nito ang lahat. at inutil ang AFP at PNP na walisin ang nagkalat na pribadong hukbo ng makapangyarihang mga pulitiko — bagaman ipinakikita ngayon ni La Gloria ang ngipin ng batas sa kaso ng kaalyado niyang mga Ampatuan (o pakitang-tao lamang ito?). na mangunyapit sa pagkapresidente ang Reyna ng Malakanyang sa pamamagitan ng pagdedeklara ng Batas Militar. binigyang-diin ng mga tambolero ng Malakanyang. natural. katunayan. Kung magkagayon. Una. Matagal nang nabibili ang mga prinsipyo‘t paninindigan. idinakdak nila. maayos. at marami pang posibleng mangyari. hindi naman kaya sumunod ang biglang mga pambobomba sa maraming lugar? (May pambobomba na ngang nangyari sa Jolo nito lamang Dis. Marcos. inaasahang lalaganap pa ang gayong mga karahasan habang papalapit ang eleksiyon dahil pera pa rin at baril at mga mamamatay-tao ang hindi maikakailang hukom ng bawat halalan sa bansang ito. 2010 at. Dis. gaya nang ginawa noon ng yumaong diktador na si Ferdinand E. kapag pinairal na sa buong bansa ang naturang batas. higit sa lahat ay kung sino nga ang hahalili kay La Gloria sa Malakanyang. hindi na basta mapapaknit ang kanyang puwit sa inodoro ng kapangyarihan.nilalarong pambansang mga senaryo ng mga palasuri at sumusubaybay sa mala-telenobelang pulitika sa lupain ng mga Indio. sabi nila. Sapagkat Mafioso at utak-pulbura ang maraming pulitiko. Imposible ba. kahit sa Maguindanao lamang) at. dugtong nila. na hadlangang maging parlamentaryo ang sistema ng pamahalaan upang hindi mauwi sa bula ang pagigi nitong Presidente. Tanggapin nang suntok sa buwan na ipailalim ang bansa sa Batas Militar. Pero wala na ngang imposible sa ilalim ng Republikang Mamon. 5 rin. sa kabilang banda.

puspusan at tuluy-tuloy na igigilgil ng mga basalyos ni La Gloria at ng mga tuta ni Uncle Sam ang pagbabago sa Konstitusyon at paiindakin sa Cha-Cha ang payaso‘t sirkerong mga pulitiko — anuman ang mangyari o anumang konsesyon ang isupalpal sa kanilang mga bunganga o gaano mang pera ang ipalamon sa mala-imbudo nilang bulsa — maikamada lamang o maikasa ang mga baraha tungo sa katuparan ng masidhi‘t nakababaliw na makasariling mga ambisyon. bukod sa sinasabing masidhi nitong hangaring mangunyapit sa inodoro sa kubeta ng kapangyarihan. Isang bagay ngayon ang hindi na mapag-aalinlanganan: tiyak. ang usapang pangkapayapaan sa pagitan ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) at ng gobyerno tungo sa katuparan ng BJE (Bangsamoro Juridical Entity) na. at mapasok pa‘t makalantari maging ang pambayang mga utilidades na dapat na nasa kamay lamang ng mga Pilipino alang-alang sa pambansang seguridad at makabayang ekonomiya. di nga kasi. etikal o garapal. Sa ngalan nga ng pagkasugapa sa kapangyarihan. 100% makontrol ang mga korporasyon at negosyo. sino pa nga ba ang hindi nabibili sa tamang halaga? At isaalang-alang din na nanggigigil si Uncle Sam na baguhin nga ang Saligang-Batas upang lalo nitong maisulong ang masiba nitong imperyalistang mga patakaran kung maibabasura na ang mga limitasyong pang-ekonomiyang nagtatakda ng dayuhang pamumuhunan dito para. lalo namang magbubulid sa masang sambayanan sa kaalipinan at higit na miserableng pamumuhay. wala na ngayong moral o imoral. sa kabilang banda. makapagmay-ari na sila ng mga lupain at gusali dito. malabong mangyari kung hindi pederalparlamentaryo ang sistema ng gobyerno? Marami pang masalimuot na mga katanungan ang dapat sagutin at linawin ng naghaharing rehimen kaugnay ng posibleng mga senaryong kinakaharap ng bansa — lalo‘t kaugnay ng pagkandidato ngayon ni La Gloria sa pagkakongresista. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. palabra de honor o dignidad. Ano pa nga ba ang delikadesa‘t kredibilidad. at lalong hindi ikatitigatig ng konsensiya ng mga kinauukulan kung walang patumangga man nilang itambak lamang at bulukin ang sagradong mga bagay sa poso negro ng nakasusuka‘t nakapaghihimagsik na pambansang pulitikang patuloy na kontrolado‘t sinasalaula ng uring mapagsamantala‘t diyus-diyosan tungo sa higit pang kapinsalaan ng bansa na. Ordonez . natural at dapat asahan. at prinsipyo o paninindigan basta nakataya ang masidhing pagnanasang makapanatili sa kapangyarihan mapinsala man ang pambansang kapakanan? Punyeta lamang ang katumbas ng mga iyon. magka-eleksiyon man o hindi. Hindi kaya ito ang ibinulong ni Sekratarya Hillary Clinton ng Estado ng Amerika nang makipag-ututang -dila siya kamakailan kay La Gloria? O ang pagbabago sa Konstitusyon ang pangunahing dahilan din kung bakit sinusuportahan ng mga opisyal na Amerikanong dumalaw kamakailan sa Camp Darapanan.puspusang isulong na mag-Cha-Cha (charter change) o pagbabago sa 1987 Konstitusyon tungo sa gobyernong parlamentaryo. Malakan ya n g: Nag hub ad Na November 17. legal o ilegal. Sultan Kudarat. hindi na presidensiyal? Sa kawan ng bastardong mga pulitiko.

Ngayon naman. ng maruruming taktika at imbestigasyon sa mga pinaghihinalaan niya lamang na mga Komunista. Gloria Macapagal-Arroyo ang dati niyang tagapayo sa pambansang seguridad. ―at inaasahang titindi‘t lalaganap ang extra-hudisyal na mga pagpatay. Ayon nga kay Lito Ustarez. pangalawang pangulong tagapagpatupad ng KMU (Kilusang Mayo Uno). Jr. gayundin. lalo na laban sa mga kritiko ng rehimen at sumasalungat sa mapandambong na kapitalismo at nagsulong din. mga krimen laban sa bansa‘t sambayanan. kaugnay nito. pang-ekonomiya (balik-suriin na lamang ang mga ginawa nitong kaguluhan sa Korea at Vietnam. Natural. Nang biglang tumuntong sa lupain ng mga Indio kamakailan si Sekretarya ng Estado Hillary Clinton ng Amerika. Sinasabi ding itinalaga si Gonzales sa naturang puwesto upang tiyakin ang panalo ng masusugid na basalyos ni La Gloria sa darating na sarsuwela ng hunyangong mga pulitiko kung hindi nga tatangkain ng administrasyon na idiskaril ito sa pamamagitan ng pagpapalaganap ng mga karahasan sa bansa upang mapangatuwiranan namang ideklara ang Batas Militar. isang pulitikong Amerikano noon na mahilig magpakalat ng mapanirang mga propaganda sa mga itinuturing niyang kaaway ng Estado. bilang bagong kalihim ng Tanggulang Bansa o DND. sa Iraq at Afghanistan. pagsamantalahan at pagharian para makapagluklok sa poder ng mga papet na gobyerno at maisulong naman ang mapandambong na imperyalista nitong mga patakaran — pampulitika man. layunin nitong mapanatili pa sa poder ang naghaharing rehimen upang mailigtas naman sa naghihintay na santambak na kaso. kapalit ni Amboy Gibo Teodoro. noon.‖ Kilala pa nga si Gonzales bilang reinkarnasyon diumano ni McCarthy. higit sa lahat. ―muling binuhay si Adolf Hitler‖ ni La Gloria. ang Reyna ng Malakanyang kung mawala na nga ito sa kapangyarihan. O bahagi ito ng pakana ng Estados Unidos ng Amerika na kilala nang likas na pakialamero sa kasarinlan o soberanya ng mga bansang gusto nitong panghimasukan. na naghahangad namang maging Presidente ng Republikang Mamon. maghahari ang militarisasyon sa bansa. Maliwanag. at sa ibang mga bansa sa Amerika Latina at Aprika). lalo na sa Mindanaw. pangkultura man at. Matatandaan. iminungkahi na ni Gonzales na magbuo ng isang gobyernong transisyonal na patatakbuhin ng isang konsehong pamumunuan ng Punong Mahistrado ng Korte Suprema para mag-Cha-Cha (charter change) bago mag-Mayo 10. Jr. gusto niya ang isang ‖ pamahalaang rebolusyonaryo‖ tulad nang ginawa ni dating Pres. dadami ang mga desaparecido at. si Norberto Gonzales. tinuligsa agad ng makabayang mga sektor ng lipunan na nagmamahal sa kalayaan at nagpapahalaga sa demokratikong mga proseso at mga karapatang sibil ng sambayanan ang pagkakahirang kay Gonzales sa naturang puwesto. Cory Aquino (SLN) para mabalangkas agad ang isang bagong Konstitusyon nang hindi na kailangan ang suporta o pagsang-ayon ng makulit na Senado o ng buong Kongreso ng mga payaso‘t sirkero. lalo na nga‘t mukhang tagilid nang maigilgil pa ang pagbabago sa umiiral na Konstitusyon. 2010..TULUYAN nang naghubad ng palda‘t panty ang Malakanyang at ipinakita na ang lahat-lahat nang italaga ni Pres. naghubad na rin ng palda ang Amerika at ibinuyangyang na rin ang labis na pagnanasang mapanatili ang kontrobersiyal na VFA (Visiting Forces Agreement) at mabago ang umiiral na Konstitusyon para maibasura ng .

tulad ng Guam. Kung ganito rin lamang. 100% kontrol sa mga korporasyon at negosyo at. at halatang pang-uuto. Michael Pignatello (poilitical officer). dahil hindi naman sila hangal at bobo. Sa maikling salita. Natural. sa pakikipagsabuwatan na rin ng naghaharing rehimen. lalo na ng mga Amerikano. Hindi kaya isa ito sa ibinulong at idinikta ni Hillary kay La Gloria kapalit ng mga ipinangalandakang ayuda sa mga napinsala ng mga bagyong Ondoy at Pepeng. Hawaii at Alaska? O disimulado na ngang nangyayari ito? Kailan ba tumulong ang Amerika sa diumano‘y ―mga kaibigan‖ nito nang walang hinihinging kapalit? Maaalaala. 1946 ang kinulimbat nitong kasarinlan ng bansa. una na ang mga Amerikano. at Elzaida Washington (US-AID country director). Kamakailan naman. maaari pa nilang pasukin maging ang pambayang mga utilidades sa kapinsalaan ng pambansang seguridad tulad ng tubig at kuryente. lubusan na nilang mamaniobra‘t mapagsasamantalahan ang pambansang kapamuhayan. humahadlang pa kahit paano sa lubos na kalayaan ng dayuhang mga kapitalista. mga ospital at paaralan. Maisulong nga lamang ang gayong mga interes. bigla ring sumulpot doon ang ilang opisyal ng Embahada ng Amerika dito — sina Leslie Basset (charge d‘affairs). ang lubos nilang pagsuporta at paghahandog ng anumang ayuda sa naunsiyaming usapang pangkapayapaan tungo sa katuparan ng BJE (Bangsamoro Juridical Entity) na mapanlinlang na inilawit-lawit noon ng mga negosyador ng gobyerno gayong alam na alam naman nila. na hindi maaaring pirmahan at pagtibayin ang mga dokumentong kaugnay niyon nang hindi muna . Anthony Senci (embassy defense minister). kung maipalulunok agad sa titiguk-tigok na lalamunan ng sambayanan ang minimithing Cha-Cha. noon pang 2008. pinatutunayan ng kasaysayan na ikinamada muna ni Uncle Sam ang kung anu-anong tratado na maliwanag na pabor lamang sa mapandambong at mapaghari-harian nitong imperyalistang mga patakaran na. ipinangalandakan nila sa mga opisyal ng MILF. maliwanag. Maaalaala. Sultan Kudarat. radyo‘t telebisyon). lalo na ang likas na mga kayamanan nito. at kahit ―mass media‖ (peryodiko. na kalantariin. sinasakyan ng mga diyus-diyosan sa Washington ang isyung ipinaglalaban ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) — ang pagkakaroon ng isang nagsasariling Bangsamoro. niliwanag na noon pa man ng masusugid na basalyos ni La Gloria na pahihintulutan na ang dayuhang mga kapitalista. kina Ebrahim Murad at Ghazali Jaafar. hindi mapapasubalian. at laspagin nila ang pambansang pulitika‘t kabuhayan. bukod sa iba pang ipinangakong anumang tulong sa naghaharing rehimen para matiyak na isa na namang papet ni Uncle Sam ang susunod na hahalili kay La Gloria kung hindi na ito patuloy na magpakasugapang mangunyapit sa inodoro ng kapangyarihan? Natural.walang gulugod na pambansang liderato ang mga limitasyong pang-ekonomiyang nakapaloob sa 1987 Konstitusyon na. transportasyon at telekomunikasyon. na makapagmay-ari na rito ng mga gusali‘t lupain. gahasain. nang panghimasukan nito at agawin ang tagumpay ng Rebolusyong 1896 ng Pilipinas at ibalik noong Hulyo 4. nagpalaganap ng inhustisya‘t karalitaan hanggang ngayon sa ating bansa. dumalaw si Embahador Kristie Kenny sa Camp Darapanan. at nakipag-usap sa mga opisyal ng MILF bilang pagpapahayag ng suporta sa usapang pangkapayapaan sa pagitan ng gobyerno at ng nagrerebeldeng grupo. higit na masama. bakit hindi pa ibenta ang Republikang Mamon at ipasakop nang lubusan at gawing isa pang bagong Estado ng mga Amerikano. kahit gustong ilihim.

hindi na presidensiyal tulad ngayon. — # Sino An g Mga Dap at P arusaha n? October 19. saka naman ibubuhos ang anumang puwersa laban sa may apat na dekada nang rebolusyonaryong pakiklbaka ng CPP-NPA laban sa imperyalismong Amerikano. at dapat mataos na pasalamatan at saluduhan. sa pagdurusa ng mga biktima ng malagim na pagbaha. at mga nakaligtas nga ngunit wala namang mga ari-arian at kabuhayang maaaring balikan. del Pilar noong panahon ng kolonyalismong Kastila.‖ sabi ng propagandistang bayaning si Marcelo H. ang pagdagsa ng kung anuanong tulong sa mga napinsala — pera. .babaguhin ang 1987 Konstitusyon tungo sa isang parlamentaryo-pederal-unikameral na sistema ng gobyerno. Ordonez (Kolum) NAKALULUNOS ang serye ng mga larawang bumulaga sa telebisyon sa kasagsagan ng mga pagbaha sa Kamaynilaan at iba pang panig ng kapuluan bunga ng mga bagyong Ondoy at Pepeng. ano naman nga — kung gayon — ang papel na gagampanan ng bagong sekretaryo ng DND? Gaya ng pelikulang ―The Executioner‖ at ―The Terminator. mga bahay na nawasak. na ginagamit nila ang isyu ng usapang pangkapayapaan para maisulong din ang Cha-Cha at maitatag ang isang pederal o nagsasariling Bangsamoro. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L.‖ si Gonzales ba ang puspusang magmamaniobra at magpapatupad ng mga pakana ng kutsabahang Amerika-La Gloria? Kung ganito nga. Maliwanag din tuloy. sinasabing naglalaway na itong makapagtayo ng estratehikong base militar sa Mindanaw at magahasa ding lubusan ang masaganang likas na yaman ng naturang teritoryo. mga sumagasa sa baha malimusan lamang ng anumang tulong. mga pananim na ganap na napinsala. lalo‘t naghubad na ng palda‘t panty ang Malakanyang. gamot. Nakakaantig din naman ng damdamin. ―kaiingat kayo. Kapuri-puri din ang pagkilos ng mga kapwa Pilipino sa iba‘t ibang bansa na nagpaabot ng anumang makakayanan upang makatighaw man lamang. mga musmos na nag-iiyakan. pagkain. Isa rin itong taktika ng Amerika na putulin ang ugnayan ng MILF at ng CPP-NPA sa Mindanaw at. Hindi pa nga natutupad ang mga layunin ng Amerika. kahit bahagya. sa biglang pagsulpot doon ng naturang mga opisyal na Amerikano. Sa nabanggit na mga eksena. burukrata kapitalismo at piyudalismo tungo sa pagkakaroon ng minimithi nilang pambansang katubusan at pagbabago. kung magagawa nila ito. at iba pa — mula sa iba‘t ibang sektor ng sambayanan. mga mukha ng gutom at dalamhati sa bubong ng mga bahay. Para iyong mga eksena ng malagim na pelikulang nagsasalimbayan sa balintataw at mahirap basta-basta mabura sa gunita — mga bangkay na natabunan ng gumuhong mga bato at maputik na lupa o nilunod kaya ng rumaragasang mga pagbaha. lalo na mula sa mismong masa o ordinaryong mga mamamayang laging handang dumamay sa mga kapwa nila maralita o kapus-palad. damit. mga lupasay na katawan ng mga taong nagsisiksikang parang mga sardinas sa mga sentrong-likasan.

kalimitan. maraming tusong mga negosyante ang agarang pinagkalooban ng mga konsesyon sa pagtrotroso at. pinabayaan lamang ito ng mga henyo sa DPWH (Dept. Wala na nga yata sa bokabularyo ng mga ganid na lingkod ng bayan ang praseng ―pambayan o pampublikong kapakanan‖ at ang paborito nila ngayong mga salita ay: ―Magkakapera ba ako diyan? Magkano ang akin diyan?‖ Sino nga ang dapat sisihin. May mga pasiklab na imbestigasyon pa nga sa Kongreso upang linawin kung sino ang nagpabaya o nagkasala — at dapat managot. sa pangunguna ni La Gloria. huling-huli na ang lahat at patay na ang kabayo bago pa dumating ang kakaining pulot at damo. magkumahog man sila ngayon sa paglalapat ng mga solusyon. at mahadlangan sa hinaharap. sa kabilang banda. Sabi nga. sa sambayanan: paupuin kaya sa silyaelektrika o lunurin sa baha o habangbuhay na bulukin sa bilangguan– upang makatighaw man lamang sa pagdurusang umaalipin pa rin hanggang ngayon sa mga naging biktima. ang grabeng mga kapinsalaan at problemang idinulot ng naturang trahedya. Bilang pangangayupapa sa dayuhang mga korporasyon. Idagdag pa nga. halatang-halata namang naghuhugas-kamay sila sa mga nangyari. Higit na masama. kanal at estero na daluyan ng tubig tungo sa karagatan. Noon pa mang nagdaang mga rehimen.Nakasusuka naman. Hindi man lamang pinag-aralang mabuti ang magiging epekto sa kalapit na mga komunidad. of Public Works & Highways) o kung kumilos man sila ay pakitang-gilas lamang. at wala ring masusing pag-aaral. higit na masama. habang ibinabandila ang mga pagpupulong at talakayan at ang ipinagdadakdakang mga nagawa na at mga hakbang na dapat gawin agad upang malunasan diumano. matagal na nilang ipinapako sa krus ang masang sambayanan dahil sa kanilang mga kapabayaan. may inilalaang malaking pondo para sa paglilinis at pagpapalalim sa naturang mga daluyan ng tubig. at parusahan. sa mga trahedyang dulot ng grabe‘t malaganap na mga pagbaha? Paano na ang mga bahay na nawasak at inanod? Paano na ang nawasak na mga tulay at kalye at iba pang imprastrukturang . hinawan at pinatag upang gawin ding subdibisyon maging ang makahoy na dalisdis ng mga bundok at dating mga burol. lalo na sa Gitnang Luson at Timog Katagalugan. sa aba naming palagay.kasabuwat pa o protektado pa ng bastardo‘t gahaman at makapangyarihang mga pulitiko ang grupo o kompanya ng mga ilegal na nagtotroso. kaya patuloy pang naging tapunan ito ng mga basura o sinasarahan o binabarahan kaya ng nagsulputan pang mga bahay. ang naghambalang na mga pabrika‘t subdibisyon. at pati nga ngayon. at nakasusulak ng dugo.‖ sinertipikahan ng tiwaling mga opisyal na industriyal ang talagang lupaing agrikultural kaya nagsulputang parang mga kabute sa mga dating palayan at maisan. Bagaman. katiwalian at kainutilan. na mabisang pumipigil noon sa mga pagbaha. Sa kabila ng magandang imaheng pilit na ipinipinta ng mga awtoridad sa mata ng opinyon publiko. naipon at nagkapatung-patong na ang mga kasalanan ng kinauukulang mga opisyal ng gobyerno. Nariyan din ang kumipot at bumabaw na mga ilog. nagsasa-makabagong mga Pilato gayong. sa kabilang banda. kung tutuusin. dahil sa nakaugaliang ―lagay‖ o suhol at walang malinaw na pagpaplano o tinatawag na ―zoning. pinahintulutan din ang walang habas na pagmimina sa maraming kabundukan ng Republikang Mamon kaya lalong lumalala ang pagkawasak ng kalikasan. ang mga buladas at pagpapabida sa harap ng gumigiling na kamera ng telebisyon ng mga opisyal ng pamahalaan. ibinasura lamang at hindi mahigpit na ipinatupad ang batas laban sa ilegal na pagtotroso na.

may kriminal na pananagutan ang rehimeng Macapagal-Arroyo. na nagbebenta naman ng kuryente sa Napocor. kaugnay ng mga nabanggit.8 kilometro kuwadrado. lalo na ng mga taga-Benguet. Noon pang 1998 nang sinisimulan pa lamang ang konstruksiyon. bukod pa sa nalikom na abuloy mula sa iba‘t ibang mga bansa at organisasyon? O dudugasin lamang ito ng mga palsipikadong makabayan para sa kanilang kampanya sa darating na sarsuwela ng mga hunyangong pulitiko sa Mayo 10. ang NAPOCOR (National Power Corporation). Sa itaas ng San Roque Dam ang naunang itinayo noong dekada ‘50 na Ambuklao Dam at ang Binga Dam na itinayo naman noong dekada ‘60. May taas itong 220 metro. Sa nagdaang trahedya. gayundin ng mga taga-Pangasinan at iba pang probinsiya sa Gitnang Luson. tinutulan na ng mga tagaCordillera. mulang Antipolo at Marikina hanggang Pasig hanggang sa mga bayan-bayan na malapit sa umapaw na Laguna de Bay. Nang manalasa ang mga bagyong Ondoy at Pepeng. Pinakamalaki diumanong prinsa sa buong Asya ang San Roque Dam bago itinayo ang Upper Yangtze River Dam sa China. Pag-aari ang 75% ng San Roque Dam ng Marubeni Corporation at 25% ng Kansai Electric Power Co.2-bilyon ng JBIC (Japan Bank for International Cooperation) at bahagi ng kontrobersiyal na PPA (Power Purchase Agreements) na hindi maikakailang labis na nagpataas sa singil ngayon sa kuryente. bukod pa nga sa mga ibinuwis na buhay at ari-arian sa binahang mga lugar sa Kamaynilaan. 2010? Kung ang pagbabatayan tuloy ay ang pahayag kamakailan ng Peasants-USA. at ibang imprastruktura. may sakop na habang 1. ang pagtatayo ng San Roque Dam dahil nakita na nila ang kapahamakan at kapinsalaang idudulot nito sa nabanggit na mga komunidad.galing sa buwis ng nagdaralitang sambayanan? Paano na ang mga pananim na hindi na pakikinabangan? Higit sa lahat. paano na ang ibinuwis na mga buhay maging ng mga musmos pa lamang? Paano na ang mumunting pangarap ng mga pamilyang naging biktima? Kasalanan ba ito ng malakas at matagal na pag-ulan lamang? Kasalanan ba ito ng Diyos ni Abraham o malinaw ding kasalanan ng mga diyus-diyosan sa lipunan at pamahalaan? At. Ltd. at may kabuuang sakop na 12. at ang iba pang opisyal ng gobyerno sa labis na kapinsalaang idinulot ng nagdaang trahedya. Pinondohan ang pagtatayo nito ng $1. isang organisasyong nagtataguyod sa pangangalaga sa kalikasan at kapakanan ng mga campesino (peasant) sa buong mundo. sa Cordillera na lamang at Pangasinan. raragasa ang tubig nito sa Ilog Agno sa Cordillera at daraan sa tinitirhan ng mga tribong Ibalois at Kan-kanaey doon bago dumaloy sa mga ilog sa Gitnang Luson. sa kabila ng mahigpit na pangangailangang lawitan agad ng tulong ang napinsalang mga pamilya. Kapag nagpakawala ito ng tubig (may kapasidad itong 850 milyong metro kubiko ng maiimbak na tubig na makalilikha naman ng 345 megawatts na kuryente). 250 ang namatay at nagkaroon ng mga 40 insidente ng pagguho ng lupa. huwag na ang pagsasaayos sa nawasak na mga tulay. ipinaratang ng Peasants-USA na kailangan nang magpakawala ng tubig ang mga awtoridad ng Napocor dahil umabot na ng 280 .13 kilometro. kalye. sabi ng Peasants-USA. bakit waring napakabagal ang pagpapalabas ng gobyerno sa P10 bilyon pondo sa kalamidad.

Pangasinan at Kamaynilaan. ayon sa kanila. habang binibigyang-diin niya iyon. Sino. Paano kaya kung sila naman. Hindi matatawaran noon ang matapat na layunin at dedikasyon ni Fidel Castro na palayain ang masang sambayanang Cubano hindi lamang sa diktatoryal na rehimen ni Batista. hinintay pa iyong tumaas ng 288 metro saka libu-libong metro kubiko ng tubig ang biglang pinakawalan bawat segundo. ang kasuwapangan at kawalang-puso ng mga kapitalista.metro — na siyang ultimong kapasidad — ang taas ng tubig sa dam o prinsa (Okt. Hinihimok niya ang mga mamamayan ng Cuba na puspusang kumilos at tuluyan nang maghimagsik para wakasan ang kasumpa-sumpang diktatoryal na rehimen ni Fulgencio Batista. ng NAPOCOR. kung gayon. kung gayon. ang malunod sa baha? — # Fid el Castro : Reb o lus yo nar yo September 22. mariing tanong nga ng Peasants-USA. Bilang protesta at isang paraan ng paglaban sa malupit. mapanikil at mapandambong na rehimeng iyong kasabuwat ng lokal na malalaking kapitalista‘t asendero at ng dayuhang interes. lalo na nga sa Cordillera.‖ Hindi nag-atubili si Fidel at madiin at mataginting na sinabi: ―Ang una ninyong sunugin ay ang tubuhan namin!‖ At parang apoy na kumalat sa tuyong talahiban ang suportang inani ni Fidel mula sa masang sambayanang Cubano. binulungan siya ni Ernesto ―Che‖ Guevara. Maliwanag. inuudyukan niya ang mga Cubano na sunugin ang lahat ng tubuhan doon at. kaya hindi nga katakatakang biglang grabeng bumaha sa maraming lugar na tutuluyan ng rumaragasang tubig. kundi maging sa iba pang mga puwersang . inuna pa ang kapakanan ng negosyo bago ang kapakanan at kaligtasan ng maaapektuhang mga mamamayan at komunidad. kabilang ang kanilang mga pamilya. Sa labis na panghihinayang sa mawawalang kuryenteng maiimbak. malaki ang kriminal na pananagutan ng rehimeng Macapagal-Arroyo. at ng iba pang opisyal ng burukrasya sa mahirap makalimutang nagdaang trahedya. madamdamin at maalab na nagtatalumpati ang rebolusyonaryong si Fidel Castro. 4-5) pero nag-atubili ang kinauukulang mga awtoridad na pakawalan iyon nang unti-unti. Umiral. isang doktor mula sa Argentina na umanib sa isinulong na rebolusyon ni Fidel: ―Sabihin mo… ang unang sunugin ay ang tubuhan ninyo. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Bakit hindi unti-unting nagpakawala na ng tubig ang San Roque Dam noong Oktubre 4 nang 280 metro na ang taas ng naimbak na tubig niyon at hinintay pang maging 288?. gayundin ang kapabayaan at kainutilan ng kinauukulang mga opisyal ng pamahalaan kaya naganap ang nakalulunos na trahedya. Ordonez (Kolum) SA pamamagitan ng isang nakatagong estasyon ng radyo sa kabundukan ng Sierra Maestra. marahas. Alam na nga natin ang naging malagim na resulta niyon sa maraming komunidad ng bansa. ang dapat managot at parusahan sa bagay na ito? Ang Diyos ba ni Abraham o ang mga diyusdiyosan sa pamahalaan at lipunan? Ayon nga sa paratang ng Peasants-USA.

umaalipin o bumubusabos sa kanila, una na sa mapandambong na interes ng imperyalismong Amerikano at, gayundin, sa pagsasamantala at inhustisya ng iilang diyus-diyosan sa lipunan — mga makasariling pulitiko, mga tusong asendero/komprador at ganid na malalaking kapitalista/negosyante na pawang kasabuwat ng naghaharing rehimen — at maitatag, sa wakas, sa buong Cuba ang isang mapayapa, maunlad at sosyalistang lipunan para sa kapakanan ng higit na nakararaming ordinaryong mga mamamayan. Sabi nga ni Fidel: ―Naniniwala akong naririto ang bansa hindi para sa esklusibong kapakinabangan at pribilehiyo ng iilan, kundi ito‘y para sa lahat.‖ Sa panahong iyon — gaya rin sa Pilipinas ngayon — nakita ni Fidel ang maliwanag na pambansang kalagayan ng Cuba: ―Sawang-sawa na ang mga campesino (peasant) sa mga talumpati at pangakong reporma sa lupa. Alam nilang walang maaasahang anuman mula sa mga pulitiko. Alam ng isang milyon at limandaang libong mga Cubanong walang trabaho bunga ng kainutilan, kasuwapangan at kakulangan ng bisyon ng lahat ng masamang gobyernong dinaanan natin, na walang dapat asahan mula sa mga pulitiko. Alam din ng libu-libong pasyenteng walang kama ni gamot sa mga ospital na talagang walang maaasahan mula sa mga pulitikong sinusuyo ang kanilang boto kapalit ng mumunting pabor — mga pulitikong nabubuhay ang mga negosyo sa tangkilik ng mga maralitang nililimusan ng mga ito ng kaunting halaga kapag halalan. ―Alam din ng daan-daan libong mga pamilyang nakatira sa mga dampa, sa anumang masisilungan, sa mga bakanteng lote, o nagbabayad ng napakataas na renta sa inuupahang tirahan na wala silang maaasahang anuman mula sa mga pulitiko; alam din ito ng mga manggagawang pantawid-gutom lamang ang suweldo, na ang mga anak ay walang damit ni sapatos na pamasok sa eskuwela; alam din ito ng mga mamamayang nagbabayad ng kuryente na may napakataas na presyo kaysa halaga nito sa alinmang bansa sa mundo, o matagal nang nagpapakabit ng telepono pero wala pa rin hanggang ngayon at, sa huli, alam ito ng mga nagdusa o patuloy na nagdurusa dahil sa kanilang matagal nang miserableng kalagayan. ―Alam ng mga mamamayan na daan-daan milyong piso ang inilalabas sa bansa ng dayuhang mga korporasyon, gayundin ang daan-daang milyong dinambong ng mga mandurugas, saka ang limpak-limpak na halagang nakulimbat ng mga kinauukulan dahil sa katiwalian ng libu-libong parasitong wala namang nagawang mabuting serbisyo o naiambag na anuman para sa komunidad. xxxx Kung hindi sa mga nabanggit, maaaring ang Cuba ay maging isa sa pinakamaunlad at pinakamayamang bansa sa Amerika, walang mandarayuhan sa ibang bansa, walang disempleyo, walang halos mamatay sa gutom, walang maysakit na walang mahigaang kama, walang hindi marunong bumasa‘t sumulat, at walang mga pulubi.‖ Binigyang-diin pa ni Fidel: ―Matagal na tayong nakikibaka laban sa gang ng mga pulitikong malinaw na walang malasakit o interes na magkaroon ng radikal na pagbabago sa bansa at, sa halip, ibinubulid pa nila ito nang husto sa kamatayan sa pamamagitan ng balintunang mga patakaran gayong labis-labis na mga biyaya ang kaakibat ng mga puwesto sa lehislatura, at ang matataas na poder na pampulitika, kakambal ang limpak-limpak na grasya, ay ginagawang panghabang-buhay o maaari kayang ipamana pa. Nakikibaka tayo laban sa mga intriga at maniobra ng mga taong nagsisipagsalita sa ngalan ng sambayanan pero wala namang suporta sa mga mamamayan; nakikibaka

tayo laban sa bulaang mga propetang nangangalandakan laban sa rebolusyon sa ngalan ng kapayapaan gayong, sa kabilang banda, kinakalimutan nilang sa mga tahanan ay namumugad ang gutom at pangamba, at wala namang kapayapaan sa nagdaang apat na taon.‖ Idinagdag pa ni Fidel na ―nilalason‖ lamang ng mga pulitiko ang kaisipan ng mga mamamayan, lalo na nga sa panahon ng halalan, sa pamamagitan ng kanilang madamdaming mga buladas at pangako pero, sa kabila ng nagdaang mga taon, hindi naman nalunasan at naputol ang ugat ng panlipunang mga problema. Sa halip, ang ibinunga pa‘y ―nakapanghihilakbot na pagdurusa ng mga campesino at karalitaan ng mga lungsod industriyal.‖ Ibinunga ng hokus pokus ng mga pulitiko ang ―libu-libong pamilyang wala ni kapirasong lupa at milyun-milyong mga walang trabaho‖ samantala, sa kabilang banda, naglulublob sa kayamanan at karangyaan, mga propiyedad at palasyo, ang mga pulitiko. ―Mga salaping dinambong, pinuhunan sa negosyo sa Cuba, sa Estados Unidos, at sa buong mundo‖ habang dayukdok ang masang sambayanan, dugtong pa nga ni Fidel. Ano nga ba ang ipinagkaiba pa ng Cuba noon sa Pilipinas ngayon? Napatalsik nga sa poder ang diktador na si Fulgencio Batista sa pamamagitan ng rebolusyong pinamunuan nina Fidel Castro, Che Guevara, Camilo Cienfuegos, at iba pang magigiting na rebolusyonaryo sa Cuba at, pagkatapos, pinairal doon ang sistemang sosyalista na nagtaguyod sa radikal na mga pagbabagong panlipunan, mulang pagpapatupad ng tunay na reporma sa lupa, paglilinis sa gobyerno sa dating talamak na katiwalian, at pagpapairal ng pantay na katarungan para sa lahat, hanggang sa pangangalaga sa mga karapatang sibil ng sambayanan. Sa kabila ng embargong pinairal ng Estados Unidos laban sa Cuba, lalo na sa larangang pang-ekonomiya, hindi sumuko hanggang ngayon ang naturang bansa sa imperyalistang mga patakaran ni Uncle Sam at hindi napakasangkapan si Fidel o nagpakatuta sa mga kagustuhan nito. Kahit sinasabing ang Cuba ang tanging bansa sa kanlurang bahagi ng mundo na hindi yumakap sa isinusulong na demokrasyang tatak-Amerika, at sa buong panahon ng rebolusyon sa Cuba mulang 1959 magpahanggang ngayon, hindi nasaksihan sa naturang bansa ang walang patumanggang paglabag sa mga karapatang pantao, ayon kay William Blum sa kanyang aklat na Rogue State. at inamin ito ng administrasyon ni dating Presidente Bill Clinton ng Estados Unidos. Sa buong Amerika Latina, nasaksihan ang kabi-kabila at garapalang paglabag sa naturang mga karapatan — ―sistematiko, mga labis na pagpapahirap o tortyur, libu-libong mamamayang nangawala na lamang o desaparecidos;at gobyerno pa ang nagtataguyod sa tinatawag na mga ‗death squads‘ at pagdampot sa mga itinuturing na kritiko‘t kalaban ng pamahalaan; nariyan din ang pagmasaker sa mga campesino, estudyante at iba pang grupo. Pinakamasidhi pang nagsagawa nang gayon ang mga militar at kaugnay na mga tropang mamamatay-tao sa El Salvador, Guatemala, Brazil, Argentina, Chile, Colombia, Peru, Mexico, Uruguay, Haiti at Honduras pero hindi sa Cuba,‖ sabi pa ni Blum. Hindi naiparatang sa gobyerno ni Castro maging ng mga pinakamahigpit na kaaway ng Cuba ang gayong mga paglabag sa karapatang pantao. Sa larangan ng edukasyon at kalusugan ng mga mamamayan na isinulong ng UN (United Nations), isa ang Cuba sa may pinakamagandang rekord sa buong Amerika Latina hinggil sa pangangalaga sa mga karapatang pantao, ayon pa nga kay dating Presidente Clinton ng Estados Unidos.

Sa Pilipinas naman, sa pamamagitan ng malawakang protesta ng disgustadong mga mamamayan na naglundo sa tinatawag na EDSA 1 (hindi rebolusyon sa aba naming palagay), naibagsak nga noong Pebrero 1986 ang diktatoryal na rehimeng Marcos na pinagharian ng kabi-kabilang katiwalian at pandarambong sa pondo ng bayan, bukod sa walang patumanggang mga paglabag ng mismong Estado sa mga karapatang sibil ng mga mamamayan, at garapalang pagsalaula pa nito sa demokratikong mga proseso gaya ng mga nangyari sa Cuba sa ilalim ng rehimen ng diktador na si Fulgencio Batista. Napatalsik nga sa poder ang diktadurang Marcos pero, masakit at nakalulungkot, wala namang naipasok at napairal na radikal na mga pagbabagong panlipunan ang humaliling demokratiko diumanong mga rehimen mula kay Tita Cory hanggang ngayon kay La Gloria. Sumidhi pa nga ang dati nang mga grabeng sakit na panlipunan — talamak na katiwalian sa burukrasya, paghimod ng pambansang liderato sa kuyukot ng dayuhang mga interes, paghahari ng mga dinastiyang pampulitika, paglabag sa Konstitusyon at pagsalaula at paninikil sa lehitimong mga karapatan ng mga mamamayan lalo na laban sa mga kritiko at kalaban sa pulitika ng umiiral na rehimen at, gayundin, laban sa mga puwersang makabayan at progresibo na patuloy na humihingi ng pambansang papagbabago na, di nga kasi, marami na ang kinasuhan, dinukot, labis na pinahirapan, ibinilanggo, nangawala na lamang at sukat at, higit na kasuklam-suklam, basta na lamang pinatay ang iba. (Tingnan na lamang ang datos ng grupong KARAPATAN kaugnay nito.) Nanatiling palsipikado pa nga ang reporma sa lupa, dayukdok ang masang sambayanan, kumain-dili ang pamilya ng mga manggagawa‘t magsasaka‘t mangingisda at iba pang ordinaryong mga mamamayan na pawang biktima ng mapambusabos na sistemang kapitalista at ng iilang mga diyus-diyosan sa lipunan. Dahil sa kawalan ng oportunidad sa sariling bansa bunga na rin ng balintuna at makadayuhang mga patakaran ng gobyerno, lumulubha nang lumulubha ang migrasyon ng mga manggagawang Plipino saanmang sulok ng mundo sila itaboy ng marahas na hangin ng disempleyo‘t karalitaan at napakamiserable nilang buhay. Sa kabilang banda naman, nagtatampisaw sa pondo ng bayan, sa pawis at dugo ng mga mamamayan, at naglulublob sa grasya‘t pribilehiyo at karangyaaan ang makasariling mga pulitikong nasa kapangyarihan ibenta man nila at ipagkanulo ang pambansang kapakanan. Kung tutuusin, karamihan sa kanila ang promotor pa ng inhustisya laban sa patuloy na binubusabos na masang sambayanan. Ang Pilipinas nga ngayon ang Cuba noon ni Fidel. Sa gayong mga pulitiko, ano pa nga ba ang dapat asahan ng masang sambayanan? Sino sa mga pulitiko-asendero ang tandisang mangungunang boluntaryong ipailalim sa reporma sa lupa ang malawak niyang asyenda? Si Noynoy Aquino ba at Mar Roxas at mga kauri nila? Sino sa mga pulitiko-kapitalista-negosyante ang kusang-loob na itataas ang miserableng suweldo ng kanyang mga manggagawa upang mahango ang mga ito sa kaalipinan? Si Manny Villar ba at mga kagaya niya? Sino sa mga pulitiko ang mangangalaga at isusulong ang tunay na kalayaan at soberanya ng Pilipinas laban sa imperyalistang mga bansa tulad ng Amerika? Si Gilbert Teodoro ba na, batay sa kanyang mga pahayag, ay nangangayupapa na sa kagustuhan ni Uncle Sam, o ng iba pang mga pulitikong noon pa man, hanggang ngayon, ay tagapangalaga na ng interes ng Estados Unidos, pampulitika man o pang-ekonomiya,

dito sa Republikang Mamon? Sino sa mga lider-pulitiko ang ganap na susugpo sa katiwalian sa burukrasya? Si Erap Estrada ba? Sino pa ba sa gang ng mga pulitiko ang hindi tiwali at walang bahid-dungis ng korupsiyon habang nasa poder? Si La Gloria ba at ang kanyang masusugid na basalyos? O, Diyos ni Abraham, may aasahan pa nga ba mula sa kawan ng mga pulitiko ngayon ang masang sambayanan para sa tunay na pambansang kapakanan? Sa mga lider-pulitiko sa Pilipinas, may isa bang Fidel Castro, ang rebolusyonaryo, na matapos iluklok sa poder ay pinagsikapan namang baguhin ang napakasamang kalagayan noon ng Cuba at ng sambayanang Cubano sa pamamagitan ng pagpapairal ng radikal na mga pagbabagong panlipunan tungo sa pambansang katubusan mula sa kamay ng uring mapagsamantala‘t mapang-alipin at mapaghari-harian? Sino sa naghambalang na mga pulitiko ang tunay na magtataguyod sa pambansang kapakanan — hindi ng kanilang mala-imbudong bulsa at pansariling mga interes — o totoo nga kaya, gaya nang ipinaratang ni Padre Jose Burgos sa panahon pa man ng kolonyalismong Kastila, na ―ipinanganganak na parang lumot ang mga pulitikong ito sa kahihiyan at kapinsalaan ng bayan?‖ — # (Mula ang ilang datos sa ―Fidel Castro: Rebel-Liberator or Dictator?‖ ni Jules Dubois, March 1959) Sa Nap akaingat Na Mak ata August 21, 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula — handog ni John Carey sa mga makatang ayaw makisangkot sa lipunan at takot magpalaganap ng katotohanan laban sa inhustisya at pagsasamantala ng iilang diyus-diyosan) maaari mong isulat ang iyong mga tula sa kurtinang venetian saglit na ipakita-itago sa mundo. balang araw makikita ka mula sa lansangan ng mga lalaking may mga baril at mantekilya, magkukumahog silang aakyat sa hagdan tungo sa iyong silid, bibigtihin ka ng kordon ng iyong kaingatan. pagkatapos, pupurihin ka bilang isang malagim na henyo hahangaan ng iyong mambabasa ang iyong mga tula

habang nakabitin ang iyong bangkay sa likod ng kurtinang venetian. Nailib ing Na Si T ita Co ry August 7, 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala dating presidente ng republika dating asendera ng hacienda luisita asawa ni ninoy na may monumento sa ayala dahil lumaban sa diktadura hanggang patayin ng mga pasista. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala ina diumano ng demokrasya tagapagtanggol ng hustisya ina rin ng artistang si cristeta at amiga ng mga madyungera sa mansiyon ng saya‘t ligaya. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala sa ospital noon pa man umalingawngaw mga dasal pumailanlang mga misa tinutukan ng kamera mayayaman at elitista sa mga simbahan at kapilya dumagundong kabi-kabilang nobena ng mga banal at santo santita ―diyos naming mahabagin, buhay ng aming tita‘y pahabain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala

matapos bumaha ng mga bulaklak sa katedral ng maynila matapos ulanin ng papuri, ng paghanga‘t pagdakila ng kung sinu-sinong nalawitan niya ng grasya sa mabulaklak niyang paglalakbay sa lupa mga alaala‘y madamdamin ngang sinariwa at nangalaglag mga talulot ng luha sumabog sa maamo‘t mabangong mukha ng mga babaing kutis porselana at may tapalodong sutla rin yata mulang puklo hanggang balakang mulang dibdib hanggang baywang may mga daliring hubog-kandila na mahihiyang isawsaw sa suka o ilamas sa maputik na lupa ―o diyos na mahabagin kaluluwa ng aming tita‘y kalingain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala di nga nahiyang sumilip sa kanyang bangkay sa mamahaling kabaong sa katedral maging doble-karang mga nilalang na pawang mukhang banal habang gumigiling ang kamera sa mukha nila‘t katawan tumitig din at nakiramay maging mga sagad-buto ang kawalang-hiyaan laban sa pambansang kapakanan nakamaskarang nakidalamhati sa pamilyang namatayan ―o diyos na maawain kaluluwa ng tita nami‘y pagpalain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala sa kahabaan ng lansangan hanggang sa huling hantungan inihatid siya ng tanaw

nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala hanggang ngayo‘y sinusuob siya ng insenso at kamanyang ng papuri at paghanga‘t pagdakila siyang mahinhin at relihiyosa na laging lumulunok noon ng ostiya siyang matulungin at mapagkumbaba siyang mapagpatawad at mapagkalinga siyang batbat ng kabanalan bawat salita sabi tuloy ng mga hunyango pambansang bayani siya sabi ng mga ipokrito‘t ipokrita karapatdapat na santa siya pero sabi ng makatang sumulat ng Gera paano ang mga magsasakang minasaker sa mendiola? paano ang mga napatay sa hacienda luisita? paano rin ang mga magsasaka sa hacienda san antonio sa isabela? paano ang mga isneg sa dumalneg? paano ang mga taga-lupao sa nueva ecija? paano ang mga katutubo sa marag at paco valley? paano rin ang ora pro nobis ni lino brocka? .ng nagtiis sa ulanan at arawan na masang sambayanan silang noo‘y dumagsa sa edsa para suportahan ang mga bida silang iniwan ang mga labada silang tumakas sa pabrika silang hindi pumasada silang mangingisda‘t magsasaka silang estudyante‘t intelektuwal na nakialam sa lipuna‘t pulitika silang alipin ng burukrasya na pawang nagsakripisyo sa edsa wakasan lamang ang diktadura.

maunlad.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala mula noon hanggang ngayon sa kabila ng ibinandilang diwa ng edsa nakatunganga‘t dayukdok ang masa nilulunod sa ilusyon ng pag-asa ng iilang hari-harian sa ekonomiya‘t pulitika tuloy ang laban… tuloy ang laban… sigaw maging ng mapagkunwaring mga elitista at tagapagtaguyod ng burges na demokrasya tuloy ang laban hanggang makalaya ang masa sa kabusabusan at inhustisya tuloy ang laban hanggang mapatid ang tanikala ng pang-aalipin at pagsasamantala tuloy ang laban hanggang mapairal ang lantay na hustisya sosyal tuloy ang laban hanggang maghari ang lipunang makatao makabayan.‖ sa bawat madulang eksena kaming masa‘y laging mga ekstra walang mukha ni pangalan mga anino sa karimlan at basura ng mga bida pagkatapos ng pelikula sila ang laging pinagpapala kaming masa ang laging kaawaawa ―o diyos ni abraham.paano. kaluluwa ng aming tita‘y patawarin. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala ―o diyos na mahabagin. progresibo at tunay na demokratiko. kami naman ang iyong pagpalain. ang bilyun-bilyong dolyar na pambansang utang na maaari sanang di na bayaran nang itatag niya rebolusyonaryong pamahalaan? ―o diyos na mahabagin. higit sa lahat. talaga bang .

Negros. Ordonez Kolum — Hulyo 30. gayundin ang libu-libong ektaryang lupain ni Danding Cojuangco sa Pontevedra. lalo na nang pagtibayin ang Batas Maura na nagtadhanang kailangang iparehistro ang . Kuta Ng Ip o kr is ya July 30. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. 2009) NANG mamatay kamakailan na walang-wala pa rin ang isang magsasaka sa aming baryo.7 milyong acre na nasa limang iba‘t ibang estado.mapapalad ang maralita at kukumutan sila ng grasya‘t kaluwalhatian sa paraiso mo sa kalangitan? at di bale nang magpasasa sa lupa ang mayayaman mong nilikha kahit pawis at dugo at laman ng masang sambayanan ang kanilang pinagpipistahan sa mesa ng grasya at kapangyarihan?‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala tuloy pa rin ang laban… tuloy… kahit kaming masang sambayanan araw-araw nang dinarahas at inililibing sa inhustisya‘t kaalipinan sa gutom at karalitaan sa dusa‘t kapighatian habang magarbong nagsasayaw mga diyus-diyosan sa lipunan at masigabong kumakalembang kampana ng bawat simbahan! nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala. na kapwa hindi nasakop ng reporma sa lupa dahil ginawang korporasyon.000 ektaryang Hacienda Luisita sa Tarlak nina Tita Cory Cojuangco-Aquino. Humagupit din sa aming isip ang 6. Sa panahon pa nga ng kolonyalismong Kastila. hindi namin naiwasang maalaala ang isang Ted Turner na kinilala sa Estados Unidos ng Amerika na may pinakamalawak na lupain doon — mga 800.000 ektarya o 1. Naisip din namin ang libu-libo ring ektaryang lupain ng Simbahan sa iba‘t ibang lugar ng bansa. at halos kumain-dili ang kanyang pamilya‘t wala ni isang dangkal na lupa.

batay sa datos ng Estadistikang Pang-agrikultura. at tanging libag lamang sa singit at kilikili. hindi na nga katakatakang milyun-milyong magsasaka at iba pang ordinaryong mga mamamayan ang wala ni isang dangkal na lupa. sa maraming dako ng kapuluan. sa kabilang banda. hindi naiparehistro ng mga kinauukulan ang kanilang mga lupain at. 21% ng lupaing agrikultural sa bansa ang pag-aari lamang ng 500 tao habang. at sa iba pang bahagi ng katawan ang maituturing nilang sariling lupa ngunit. ―kapag hinugasan sa poso ay babalik din sa lupa ng asendero. Bukod sa Simbahan. Sa pamamagitan ng Tratado ng Paris sa pagitan ng pakialamerong Amerikano at ng mga opisyal na Kastila. sa halip. sa Mindanaw. sa Timog Katagalugan. binayaran ng Amerika ng $20-M ang Espanya upang ang mga Amerikano naman ang sumakop sa bansa pero. Katunayan. at nagagawa pang salaulain ng mga kinauukulan ang CARP (Comprehensive Agrarian Reform Program) at ginagawang korporasyon ang kanilang mga asyenda upang malusutan ang batas at hindi iyon masakop ng repormang pang-agraryo. ayon sa isang tula.000 ektaryang tubuhan sa Batangas. Batay sa mga nabanggit.000 ektaryang taniman ng palmera‘t pinya. napalawak pa nang napalawak ng Simbahan ang kanyang mga lupain sa bansa dahil na rin sa mayayamang Indio na labis na naniwala sa aral ng Simbahan na ―madali pa sa isang kamelyo na makapasok sa butas ng karayom kaysa sa isang mayaman sa pinto ng langit‖ at ―mapapalad ang mga maralita at mapapasakanila ang kaharian ng langit‖ kaya inihandog sa mga prayle ng naturang mga Indio ang iba‘t iba nilang lupain. mga bangko at imprenta. 155 tao lamang ang may-ari ng lahat ng maisan at niyugan. kontrolado naman ng dayuhang mga korporasyon ang mahigit na 207. ang mga prayle ang nagparehistro niyon. o kahit paglilibingan. 10 pamilya naman ang may hawak ng halos lahat ng lupain doon at. Higit na masama. nakamkam ng korporasyon ng mga prayle ang maraming malalawak na lupain. ayon kay Danilo Ramos. Sa Negros Oriental. mga bahay man o gusali o anupaman — kaya patuloy na nanatili sa kamay ng Simbahan at ilang tao ang pagmamay-ari sa malalawak na lupain. mga kolehiyo at unibersidad. ang may-ari ng 26. sa Cebu. at iba pa. hindi maaaring galawin o kumpiskahin o pakialaman ng mga Amerikano ang mga propiyedad ng mga Kastila dito — lupain man o negosyo. sa kabilang banda. at lumilitaw na kasabuwat pa ng interes ng mga propiyetaryo‘t asendero. kaninong santo‘t santa pa nga ba dudulog ang nagdaralitang mga magsasaka? Sa pamahalaan ba at kay La Gloria na matagal nang patawing-tawing at waring .‖ Sapagkat inutil pa nga ang pamahalaan. 835 tao ang may-ari ng 70% ng lupaing agrikultural — 16 na pamilya lamang. ibig sabihin. sa leeg at paa. sekretaryo-heneral ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas. Sa maraming panahon. kailangang irespeto ng pamahalaang Amerikano ang karapatan sa mga ari-arian ng mga Kastila dito. 2 milyong magsasaka ang nagtitiis bungkalin at pagkunan ng ikabubuhay ang hindi pa kanilang tig-kalahating ektaryang bukid bawat pamilya. kaya hindi ganap na maipatupad ang reporma sa lupa. hindi naibalik sa mga Pilipino ang pagmamay-ari niyon matapos maibagsak ang kolonyalismong Kastila.lahat ng lupain upang mapagkalooban ng ―titulo torrens‖ o katibayan ng pagmamay-ari. Dahil nasusulat sa wikang Kastila ang naturang batas at hindi naunawaan ng maraming mamamayan. halimbawa.

of Agrarian Reform). perpekto ang kinakailangang kalkulasyon upang matagumpay na maibuslo ang tinitirang bola o maitago kaya sa kalaban at hindi direktang matumbok ang bolang dapat tirahin at ihulog. Natatandaan namin. sa kabilang banda. Bukidnon hanggang Malakanyang upang hinging ibalik sa kanila ng San Miguel Corporation ang 144 na ektaryang lupaing agrikultural na naipagkaloob na sa kanila ng DAR (Dept. at lalo na sa panahon ngayon ng pamamayagpag sa kapangyarihan ni La Gloria. Ngunit. na makinig pa ng mga SONA (State of the Nation Address). O. . 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. ayaw namang ipasakop ng Simbahan sa reporma sa lupa ang 268. sa bawat tumbok. malinaw sa isip ng manlalaro ang detalyadong plano sa bawat tira — hindi padaskul-daskol o bara-barang gaya ng maraming malabo.pakitang-tao lamang ang pagpapatupad sa naturang batas? O sa Simbahan na waring paimbabaw naman o pagkukunwari lamang ang ipinangangaral na kawanggawa at pagkalinga sa mga maralitang hindi pinagpala ng sinasamba nilang Diyos sa kaitaasan? Kung usad-pagong ang pamahalaan sa bagay na ito. pinagmalasakitan at tinulungan ng mga alagad ng Simbahan ang 55 magsasakang Higaonon na naglakad mulang Sumilao. kilala na ang Simbahan bilang matibay na kuta ng ipokrisya at huwad na kabanalan. sa panahon pa ng kolonyalismong Kastila. sa ilalim ng reporma sa lupa. huwag ka nang umasa sa dalawang institusyong nagpapayabong pa ng ipokrisya! — # SON A: Nakas us uka Na July 19. higit naming pinagkaabalahang panoorin ang laban sa bilyar ni Efren ―Bata‖ Reyes kaysa pakinggan sa telebisyon ang SONA noon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. 2009) NAKASUSUKA na. Opo. opo. mga ilang taon na ang nakalilipas. higit na makatotohanan ang bilyar dahil kitang-kita kung paano tinitira ang bola para papasukin sa kinauukulang buslo.5 ektaryang lupain nitong pansakahan sa Nueva Caceres. 2007 pabor sa mga magsasaka. Ano na nga ba ang nangyari sa kasong ito? O malinaw na pumapayag lamang ang Simbahan na ipamahagi sa mga magsasaka. sa kabila ng desisyon ng Korte Suprema noong Disyembre 21. doble-kara naman ang Simbahan. sa ilalim noon ng iba‘t ibang rehimen. Maaalaala. Diyos ni Abraham! Ano pa nga ba ang maaasahan ng pobreng mga magsasaka mula sa Simbahan kaugnay ng bagay na ito? Sabagay. Higit sa lahat. Ordonez (Kolum — Hulyo 19. ang mga lupaing hindi pag-aari ng Simbahan? Ang sa Diyos ay sa Diyos at ang kay Cesar ay kay Cesar. Virginia. Camarines Sur. Sa palagay namin. kitang-kita rin kung paano kinokontrol ang bola y mano para sa eksaktong preparasyon tungo sa tamang direksiyon upang matumbok nang maayos ang susunod na bolang ihuhulog at. magulo at mapandambong na mga plataporma at proyekto ng gobyerno — upang mahusay na makamit ng kinauukulang manlalaro ang layuning magtagumpay. Gaya rin ito ng pamahalaang lubos na nangangakong matapat na paglilingkuran ang sambayanan ngunit siya pang nandarambong sa mga mamamayan.

Sa kabila ng kung anu-anong mga buladas na maririnig sa bawat SONA. hindi ng bulsa lamang ng uring naghahari-harian na patuloy na naglulublob sa kayamanan at kapangyarihan sipsipin man nang husto ang pawis at dugo ng sambayanan at ibenta man at ipagahasa sa salabusab na dayuhang mga interes ang pambansang soberanya‘t kapakanan. bumagsak nang bumagsak ang halaga ng piso kontra dolyar at mahigit na itong P48 ngayon? Kung pangalawa na ang Pilipinas noon sa Japan sa larangang pangkabuhayan. palilitawing bida o bayani at nagsasakripisyo nang husto ang ―kahabaghabag‖ na Presidente ng bansa para ―matapat‖ na mapaglingkuran ang sambayanan kaya kinakailangang magkaisa na ang lahat. walang pangunahing layunin ang mga salamangkero at tambolero ng Malakanyang kundi kung paano pagagandahin ang pangit na reyalidad o tunay na pambansang kalagayan upang patuloy na iduyan sa ilusyon at isakay sa ruweda ng panlilinlang ang dayukdok at busabos na masang sambayanan at. napapangalagaan at hindi nasasalaula ang demokratikong mga proseso at sagradong mga karapatang pantao. Malaysia. karaniwan nang hitik lamang sa hungkag na retorika at mga buladas at pinaganda o inimbentong estadistika ang SONA. higit sa lahat. na ihahatid niya at iluluklok ang kanyang tinaguriang ―Matatag na Republika‖ sa piling ng mauunlad at industriyalisadong mga bansa (First World)? Ilang ulit na rin ba niyang ipinangalandakan na talagang sumusulong ang bansa tungo sa minimithing kaunlaran at. unti-unting nakaaahon diumano sa dagat ng karalitaan ang masang sambayanan sa pamamagitan ng kanyang supergaling na mga programa‘t proyekto sa iba‘t ibang rehiyon? Reyalidad nga ba ito o ilusyon? Lubhang balintuna o kabaligtaran nga ang mga iyon kung susuriin ang naghuhumindig ngayong mga katotohanang puwedeng isampal sa magkabilang pisngi ng mga salamangkero‘t tambolero ng rehimen. Di nga kasi.Sa kabilang banda. nababawasan ang talamak na katiwalian sa burukrasya. India. Indonesia at Brunei Darusalam sa maraming larangan. Korea. para sa ikauunlad pa ng bansang ito. napaghahari ang kapayapaan at kaayusan sa maraming dako sa pamamagitan ng kunwa-kunwariang pagsusulong ng usapang pangkapayapaan sa MILF at NDF-CCP-NPA mapabango lamang ang administrasyon at. bakit lumagabog ang bansa at nakalalamang na lamang ito nang bahagya sa Bangladesh at Pakistan? Naunahan na nga ito ng Tsina. di nga kasi. pipiliting lunurin naman ang mga ito sa balon ng walanghanggang pag-asa habang nilalatigo ng inhustisya at nakadipang nakangudngod sa hindi matakasan at malupit na karalitaan. palilitawing papaunlad ang ekonomiya. Una. Thailand. bakit sa sumunod na mga rehimen na pawang nangalandakang umuunlad ang pambansang ekonomiya. sa pamamagitan ng madamdaming mga pangakong karaniwang suntok sa buwan. Ilang ulit na nga bang ipinagyabang ni La Gloria. nalulunasan na diumano ng rehimen ang grabe nang mga sakit ng bansa. nangangahulugan na . Kung P2 lamang ang katumbas ng $1 noong panahon ni dating Presidente Elpidio Quirino. lumilitaw lamang na lalo pang ibinubulid ng bawat rehimen sa kumunoy ng karalitaan at kawalang-pag-asa ang Republika at lalong nagiging kahabag-habag ang buhay ng nakararaming ordinaryong mga mamamayan. Natural. maipinta lamang sa mata ng publiko na maganda‘t mahalimuyak ang pambansang kalagayan. Natural din. magtulungan. sa pamamagitan ng mga SONA.

8-B sa interes lamang at P328. mumo lamang mula sa isang platong kanin ang umento sa suweldo ng mga empleyado ng pamahalaan at hindi maibigay ang matagal na nilang hinihinging buwanang karagdagang P3. pagkain at kalusugan. nagagawang ataduhin upang mapunta sa mala-imbudong bulsa ng ―mararangal‖ na lingkod ng bayan). ng pangaabuso‘t pagsasamantala sa banyagang lupang kinaroroonan nila ngayon? Kung hindi nga sa naturang halaga. sa pamamagitan din ng mga maniobra at pakikipagsabuwatan ng kinauukulang mga kontratista. trabaho at seguridad.1-B ang itinakdang pambayad-utang agad — P295. edukasyon. kumain-dili pa rin ang milyun-milyong manggagawa at hindi maibigay ang hinihingi nilang umento sa sahod na P125 bawat araw? Bakit lumulubha ang disempleyo? Bakit sa kabila ng napakalaking halagang ginugugol ng gobyerno sa kung anu-anong walang kapararakang biyahe sa ibang bansa ng pambansang liderato. Hindi pa nga nasiyahan . nariyan din ang kung anu-ano pa. at patuloy na pangungutang ng rehimen. gayundin ng -31% grado niya sa pinakahuling sarbey — bakit sa masusing pag-aaral sa pambansang kalagayan.415-T naman ngayong 2009). nariyan din ang tinatawag na ―intelligence fund‖ na hindi maabot ng isip ng karaniwang mamamayan kung paano niwawaldas ng mga kinauukulan.000? Bakit nadaragdagan taun-taon ang bilang ng mga manggagawang nandarayuhan sa ibang bansa kung maganda‘t maraming oportunidad sa sariling bayan upang maluwag at desenteng makapamuhay? Bakit patuloy at patuloy ang migrasyon ng mga Pilipino at nakakalat na silang parang mga layak sa iba‘t ibang panig ng mundo? Higit na masama.2267-T (P1. sa kabila ng paglaki ng 20% taun-taon ng tinutubo ng pangunahing 1. Sa pambansang badyet na lamang noong nakaraang taon na P1.bang umuunlad at tumatatag ang ekonomiya dahil lamang sa halos $15-B taun-taon na ipinapasok sa bansa ng kahabag-habag na migranteng mga manggagawa (OFW) na patuloy na biktima ng inhustisya‘t kalupitan. kahit kulang at kulang ang badyet ng bansa taun-taon at kinakailangang patuloy na mangutang (mga $60-B na ang kabuuang utang ng bansa). at iba pa. ibinubulsa ng mga mandurugas at mandarambong sa pamamagitan ng mga hokus pokus sa kung anu-anong proyekto at kontrata bukod pa sa maalingasaw na ―pork barrel‖ (P70-M bawat kongresista at P200-M bawat senador taun-taon na.3-B sa prinsipal. lumilitaw na 80% ng mga mamamayan ang nagtitiis mabuhay sa halagang $2 sa isang araw? Bakit mulang 15% hanggang 20% ng sambayanan ang siya lamang nagpapasasa at nagpapakabundat sa 50% ng pambansang kita? Bakit. baka hindi na nga maayudahan ang lumalaking depisito o kakulangan sa pambansang badyet sa bawat taon. maliwanag na hindi nito natugunan ang maraming pangunahing pangangailangan ng mga mamamayan — lupa‘t pabahay. 30% pa ng pambansang badyet ang napatunayang nauuwi lamang sa talamak at garapal na katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng gobyerno. bukod sa iba pa. Saan iyon napunta? P624. at iba pa na pawang mapagkakakuwartahan sa kapinsalaan ng bansa at masang sambayanan. Kung totoo ang ipinangangalandakan ng kasalukuyang rehimen — hindi nambobola lamang upang pahupain ang tumitinding disgusto ng malawak na sektor ng sambayanan sa dispalinghadong liderato ni La Gloria na pinatutunayan ng lumalaganap na mga protesta.000 korporasyon sa bansa.

parang mga bampirang uhaw sa dugo na isinalaksak nila sa badyet ng DPWH (Dept. Sa halip nga na kumawala ang pambansang liderato sa dikta ng mapandambong at mapambusabos na dayuhang mga interes na pangunahing bumabansot at lumulumpo sa pambansang ekonomiya. sa . ano nga ba ang inaatupag pang pag-ukulan ng panahon ni La Gloria at ng kanyang masusugid na basalyos? Maliwanag pa sa sikat ng araw sa disyerto na pansariling interes at ambisyon ang labis nilang pinagsisikapang mapangalagaan kaya. tubig at kuryente. at 30% ng pambansang badyet ang nahokus pokus. sa malapit na hinaharap. ibinilanggo. ano pa nga ba kundi kakarampot na lamang nito ang naiukol sa lubhang kinakailangang maayos na serbisyo publiko? O. sa kabila ng tumitindi‘t lumalawak na mga protesta. ang walang habas na dinukot. buong giliw pa nga nitong ibubukaka ang bansa upang kontroling ganap at gahasain ng mga banyaga ang ating ekonomiya. puspusan pa rin nilang isinusulong ang Cha-Cha o pagbabago sa umiiral na Konstitusyon para gawing parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan ang sistema ng gobyerno. Franklin Drilon — ang karagdagang P13. unang-una. at maging mga peryodiko.) May nalutas na ba sa mga kasong ito? May naparusahan na bang mga kriminal? Marami pang halimbawang maaaring banggitin upang mapatunayang nagdudumilat ang reyalidad laban sa ipinangangalandakan sa mga SONA na bumubuti‘t gumaganda kaysa rati ang pambansang kalagayan. laspagin ang likas na mga yaman ng bansa. sa kubeta ng kapangyarihan si La Gloria bilang Punong Ministro naman. Diyos ni Abraham. tiyak na patuloy na makapamayagpag. nawala. nabawasan na nga ba ang mga katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya. Sa babaguhing Konstitusyon. Sa halip nga na pagsikapang balangkasin ng pambansang liderato ang lantay na makabayang mga patakarang pangkabuhayan at panlipunan — hindi sa pamamagitan lamang ng hungkag na retorika‘t mga buladas — upang ganap na maisulong ang bansa‘t sambayanan tungo sa matagal nang minimithing kaunlaran. radyo‘t telebisyon na dapat lamang na nasa kamay at kontrolado ng mga Pilipino alang-alang. nilinaw nang aalisin ang mga probisyong naglilimita sa karapatang pang-ekonomiya ng dayuhang mga kapitalista at pahihintulutan na silang magmay-ari ng mga lupain dito. gayundin ang mga lider at kasapi ng makabayan at progresibong mga organisasyong naghahangad ng pambansang pagbabago.5-B bilang ―pork barrel‖ din! (Ginawa rin ito noong 2005 sa kasaysayan ng Kongreso ng Estados Unidos na isinalaksak din ng mga Republikano sa badyet ng kanilang DPWH ang karagdagang ―pork barrel‖ na $24-B na mahigpit na tinuligsa ng mamamayang Amerikano sa pamamagitan ng Citizens Against Government Waste.2-B. ospital at mga paaralan. patuloy at patuloy pa rin nilang ipinampupunas ng tumbong ang demokratikong mga proseso at sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan. lalo na ng mapagsamantalang mga patakaran ng imperyalismong Amerikano. of Public Works & Highways) — batay sa paratang ni dating Sen.ang diumano‘y mararangal na mambabatas sa regular nilang ―pork barrel‖ noon na P12. Ilan na bang peryodista at komentarista o miyembro ng ―mass media‖ at ilan na bang kritiko ng rehimen. o pinatay pa? (Tingnan na lamang ang datos ng grupong KARAPATAN kaugnay nito. Kung matagumpay ngang maisasalaksak ito sa lalamunan ng tumututol na malawak na sektor ng sambayanan. lalo na sa Kongreso at Malakanyang? Habang naglulublob sa grasya‘t pribilehiyo ang pambansang liderato. 100% kontrolin ang mga korporasyon at negosyo kabilang ang pambayang mga utilidades tulad ng transportasyon at telekomunikasyon.) At dahil hindi pa napuputulan ng kamay ang mga mandurugas.

Ar a w July 9. hindi niya naisip. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Hindi niya malaman ngayon kung ano ang gagawin sa kanyang napagpalimusan. ang kinabukasan ay huwag nang isilang. Naitatago pa niya ang natitirang piso kung nahahabag ang konduktor ng bus na sinasasakyan niya na siya‘y singilin pa. ang kalansing ng mga baryang iyon ay nagdudulot sa kanya ng lakas at ng pananabik na makita agad ang magpipitong taong gulang na si Totong sa barungbarong na nakikipagsiksikan sa kapwa mga barungbarong na nangakalibing sa makalabas ng lungsod sa gilid ng kalawangin at malamig at mahabang-mahabang daangbakal na iyon. kung maaari. At ang labis sa kanyang napagpalimusan ay isasama niya sa mataas-taas na ring salansan ng mga barya sa loob ng munting baul na nasa pinakasulok ng kanyang barungbarong.napakahalagang pambansang seguridad. Ngunit ngayong sibsib na at nagsisimula nang pumikit-dumilat ang neon lights sa mga gusali. saka iglap na lumatay sa diwa ni Andong ang katotohanang iyon. Ano ba ito? Bakit hindi pa muling gawing kolonya ng Estados Unidos ng Amerika ang Pilipinas at italaga si La Gloria — masunod lamang ang makasariling ambisyon — na Punong Ministro ng Republikang Mamon? Opo. di gaya kahapon. di tulad noon. nagtutungo . Virginia. nang nakaupo pa si Andong sa harap ng simbahan ng Quiapo at nakalahad ang kanyang mga kamay sa naglisaw na mga taong waring nangalilito at hindi malaman ang patutunguhan. na lubhang nakahahabag ang kanyang kalagayan. at ang mga taong datirati‘y huminto-lumakad sa mga bangketa. Ibinibili niya ng pansit ang dalawang piso sa maliit na restawran ng Intsik na malapit sa palengke ng Quiapo at pandesal naman ang piso sa panaderyang nasa gilid ng tulay.) KANGINA. inilalaan niya ang apat na piso sa kanilang hapunan at almusalan ni Totong kung hindi siya makahingi ng tira-tirahang pagkain ng mga nagpapakabundat sa mga restawran. Hindi dumalaw sa kanyang pang-unawa na sisimulan niya ang kinabukasan at marahil ang maraming-marami pang kinabukasang darating sa pagpapalimos sa pook ding iyon mulang umaga hanggang hapon. Iniahon ni Andong sa kanang bulsa ng kanyang halos gula-gulanit nang pantalong maong ang mga baryang matagal din bago naipon doon. Kung malaki-laki na ang halaga ng laman ng baul na iyon. at bigla ang nadama niyang pagnanasa na ang gabi ay manatiling gabi magpakailanman at. at wala siyang nadamang kasiyahan nang bilangin niya iyon. pumasok-lumabas sa mga restawran. Ordonez (Maikling Kuwento — sinulat noong 1961 at ayaw ilathala ng mga komersiyal na magasin dahil brutal daw at hindi makatao ngunit malimit nang nangyayari ngayon. uminom ka muna ng tabletas na gamot sa hilo upang hindi mo isiping ikaw ay nasa ibang planeta! — Kap ayap aan Sa Mad alin g . ay nagmamadali nang umaagos patungo sa abangan ng mga sasakyan. opo… kung mapilit ka pa ring makinig ng mga SONA. Dati-rati. kahit saglit. sa mga sinehan. na kapag sumapit na ang gayong oras. sa mga tindahan.

iniwan ang noon ay mag-aanim na taong gulang lamang na si Totong. nabalitaan niya.siya sa Central Market at bumibili ng pinakamurang damit na itinitinda doon — para kay Totong. At marahil. at alam din niyang masama siyang maulanan at malamigan. o kahit sa nagbabanta nang mga patak ng ulan. laging madilim ang gabi sa daangbakal. Parang wala sa sariling tinumbok niya ang kalye Evangelista. at . Madilim na madilim na sa kalangitan. Lumalamig ang gabi. kahit sa madidilim at makikipot at mababahong mga eskinita. mula sa isang kakilala. Humihiwa sa kanyang kamalayan ang katotohanan na mga ilang oras pa at madaling-araw na at. Tinatanglawan lamang iyon ng nag-indak-indak na ningas ng mga gasera sa pusod ng mga barungbarong. Parang nais niyang sa bakuran na ng simbahan magpahatinggabi. at isinandal ang butuhan na niyang katawan sa makapal. at ang mga baryang nasa kanyang bulsa ay huwag nang sikatan ng araw na nasa bulsa pa rin niya. at saglit na kapayapaan. nilayasan siya nito isang gabi. Alam niyang maaaring biglang umulan. lumakad nang lumakad. Lumabas siya sa bakuran ng simbahan. panoorin ang unti-unting paglugmok ng gabi — ang pagkikindatan ng mga neon lights sa mukha ng mga gusali. MATAGAL na namalagi si Andong sa sulok na iyon ng simbahan. at kasinglamig din ng pagdaralitang matagal nang nakayakap sa kanya. Ibig niya ngayong galugarin ang lungsod. naghahanap ng timbulan. malimit na siyang dalahitin ng ubo na naging dahilan ng pagkumpis ng dati‘y bilugan at malaman niyang dibdib. kahit sa dilim ng naghihingalong gabi. Saglit siyang huminto sa panulukan. tumitindi ang kanyang pagnanasang huwag nang makita ang umaga. halos anag-ag na lamang ang sinag ng pag-asa. at siya‘y hindi na nakapagkargador. kung maaari nga lamang. at ang pagdalang ng mga nilikhang lamunin-iluwa ng mga bunganga ng underpass. At magdadalawang buwan na. na ang kinakasama ngayon ni Tasya ay isang tsuper ng bus na nagyayao‘t dito sa Maynila at Laguna. Tinungo niya ang kaliwang sulok ng simbahan. ng saglit na kaligayahan. Kasinglamig ng malapit nang pumanaw na gabi. at walang maaninaw si Andong ni isa mang bituin. doon na siya bayaang matulog at makalimot at. at mapadpad siya kahit saan. para kay Aling Petra na kalapit-barungbarong niya na tagapag-alaga ni Totong kung siya‘y wala. ang pagnipis ng magulong prusisyon ng mga sasakyan sa kahabaan ng Quezon Boulevard. Sinalatsalat niya ang mga baryang nasa bulsa ng kanyang pantalon. Malamig na malamig ang mga baryang iyon. dahil napaggugutom na si Tasya at hirap na hirap na sa paglalabada. at umupo roon. hanggang sa mapansin niyang ang sementadong bakuran nito ay inulila na ng mga paang kangina ay langkay-langkay na nagsalasalabat at nangagmamadali. kasinglamig ng pangungulila niya kay Tasya. kahit sa tabi ng umaalingasaw na mga basurahan. Naisip niya. Mabuti pang doon na siya hamigin ng gabi. at pagiging buto‘t balat ng kanyang mga braso. at malimit pa silang mag-away. Mula noong sumuka siya ng dugo nang pasan-pasan niya sa palengke ng Paco ang isang malaking tablang kahon na puno ng patatas. ang iluluwal na umaga ay huwag na niyang makita magpakailanman. Ibig niyang matagpuan ang kapayapaan. marusing at malamig na pader nito. ng paghumpak ng kanyang pisngi. At naramdaman niyang nagiginaw ang kanyang kaluluwa. at sa kalangitan ang maiitim na ulap ay naghahabulan. hindi niya maunawaan.

―Iyo na. may utak. Nagkislap-kislap ang mga baryang iyon nang bilangin ng binatilyo sa tama ng liwanag ng bombilya ng posteng malapit sa panulukan. at sa suluk-sulok. iglap na lumusob sa kanya ang di mawaring paghihimagsik. Paano si Totong kung wala na siya? At nang lumiko siya sa isang panulukan. nakuha pang sumuno ang damdaming iyon. Huminto ang binatilyo. Sa manipis na karimlan. dalawang ulit niyang dinaklot at iniabot sa binatilyo. igugupo siya ng kanyang karamdaman. Bakit wala si Tasya? At hindi niya maunawaan kung bakit sa kalagayan niyang iyon. at may inianas.‖ sabi ng binatilyo. sapagkat siya‘y may puso. naisip niya. Tinalunton nila ang nagpuputik na eskinitang iyon hanggang sa sumapit sila sa kalagitnaan. himasin ang mukha ni Tasya. Sinalat-salat niya ang mga baryang nasa kanyang bulsa at nang maisip niyang pinagpalimusan niya iyon. ―Magkano?‖ Ngumisi ang binatilyo at itinaas ang kanang palad na nakatikom ang hinlalaki at nakaunat ang apat na daliri. Bakit wala si Tasya? Ibig niyang makita.‖ Paos ang tinig ni Andong. ―Sobra ho ito. Magkasunod na nilamon ng madilim at makipot na eskinita na nasa pagitan ng dalawang lumang aksesorya ang yayat na kabuuan ni Andong at ng binatilyo. may laman at buto at dugo.inaninaw niya ang mga mukha ng dalawang batang lalaking magkasiping sa loob ng munting kariton. hindi na marahil magtatagal. At naalaala niya si Totong. Ginaygay niya ang bangketa. ngunit mapait kung alam mong hindi na matutupad. Lalong humihiwa sa kanyang kamalayan ang kahabag-habag niyang kalagayan. Bakit kinakailangan pa niyang mangarap nang mangarap? Masarap mangarap. nabanaagan niya ang ilang babaing magkakatabing nakaupo sa bungad ng isang pinto ng aksesorya. Pumako ang tingin ng mga iyon sa kanya at naghagikhikan. . At bigla ang pagbabangon ng damdaming sumuno sa kumpis nang dibdib ni Andong. Marahil. at huminto rin si Andong. lumapit sa kanya. hindi iilang pagal na katawan ng mga bata at matanda ang inilugmok ng gabi sa pira-pirasong karton at pinagtagni-tagning diyaryo. Huminto siya at inaninaw niya sa manipis na karimlan ang mukha ng binatilyo. Iniahong lahat ni Andong sa bulsa ng kanyang pantalon ang mga baryang naroroon. At. Kangina pa naghihintay si Totong… natutulog na marahil si Totong. Ibig niyang madama ang init ng katawan ni Tasya. isang binatilyo ang sumulpot sa dilim.

―Kelan?‖ Nangulimlim ang mukha ni Totong. ‗Tay?‖ Namilog ang mga mata ni Totong. singkit. Tumayo ang babaing iyon. . manipis ang labi.‖ paos ang tinig ni Andong. Ang madaling-araw ay nailuwal na ng gabing nagdaan. ―Me uwi kang pansit. mataas. ―Ngayon. Bumangon si Totong. Tumango si Andong.‖ Napalundag si Totong. At sumanib sa sunud-sunod na pagubo ni Andong ang matinis na halakhak ng mga babaing nasa bungad ng pinto ng aksesorya. Dumilat si Totong. MALAMIG at madilim at malungkot ang daangbakal at. at isasama niya si Totong upang hanapin nila ang kapayapaan. Sumunod siya nang pumasok ang babae sa aksesorya at. Ibig pa niyang lumakad nang lumakad hanggang sumisigid sa kanyang kaluluwa ang lamig ng pagdaralitang hindi niya matakasan.‖ ―Senga. ang bunton ng makakapal at maiitim na ulap ay bibitin-bitin na lamang sa kalawakan. ‗Tay? ―Bibili tayo. At dinalahit ng ubo si Andong nang lumabas siya sa silid na iyong marusing at marumi at may kakaibang alingasaw at nakakalatan ng lukut-lukot na tissue paper ang mahina nang suwelong tabla.Itinuro niya ang babaing nasa gilid ng pinto. sa ulunan ng radyo-ponograpong hindi tumutugtog. ngunit madilim na madilim pa at waring hindi na daratal pa ang umaga. kahit sa malalaki at masinsing patak ng ulan na ngayon ay naglagi-lagitik sa kalawanging bubong ng mga barungbarong. lumungkot ang mukha nito nang mapansing walang nakapatong na supot sa mesitang yari sa pinagputul-putol na tabla. ha. pango. ―Ba‘t ‗ala kang uwing pansit ngayon. nakapako sa dinding ang karatulang tisa na may pulang mga titik na GOD BLESS OUR HOME. ―Totong. Nangilid ang luha ni Andong.‖ lumuhod si Andong sa tabi ng anak at hinimas ang payat na kabuuan ni Totong. lagi kang me uwi. ha. Payat iyon. ‗Tay? Kahapon. Ba‘t ‗ala kang uwi ngayon. saka noon pa. tumingin sa malamlam at waring namamaalam na ningas ng gasera. ‗Tay?‖ Iginala ni Totong ang tingin sa kabuuan ng nagiginaw na barungbarong. kinusut-kusot ang mga mata. Kumislot si Totong nang pumasok si Andong sa barungbarong. ―Totong. sa langit.

ha. Nagpatuloy sila sa paglakad. . Sa labas. nalalaru-laro ang masinsing mga patak ng ulan. nagtatanong ang mga mata nito. tumututol sa sunud-sunod. ‗yon bang masarap. Tinalunton nila ang riles na iyong hindi alam ni Andong ang puno at dulo. Maliligo tayo sa ulan. Sumampa sila sa daangbakal. at lalong humihiwa sa kanyang kamalayan ang kahabag-habag niyang kalagayan. saka ‗yong me palamang keso. Uubu-ubo. ‗Tay. mahahaba. sunud-sunod. nababanaagan niya ang malungkot nang mukha ni Totong. mahahaba. ‗Tay. Lalong tumitindi ang pagnanasa ni Andong na huwag nang makita ang umaga. Yumayanig na ang riles.. ha?‖ mayamaya‘y tanong ni Totong. ‗Tay? Tuwang-tuwa si Totong. Darating na ang kapaypaan… darating na iyon. ang ulan ay patuloy sa malakas na pagbuhos. naramdaman ni Andong.―Saka pandesal. pahapay-hapay na inakay ni Andong si Totong. ‗Tay?‖ pamuling tanong ni Totong. Ang mga barungbarong ay nagiginaw. nagsisikip. ―Umuulan. ―Gutom na ‗ko. at ang maraming-marami pang umagang darating.‖ Pamuling dinalahit ng ubo si Andong. ha. Naramdaman niya na waring hinahalukay ang kanyang dibdib. ‗yong me lamang keso!‖ Hinawakan ni Andong ang kamay ni Totong. ngunit mapait kung alam mong hindi na matutupad. ‗Tay? Sa‘n me tindang pansit. Masarap mangarap. Lumuksu-lukso pa si Totong. Sa diwa ni Andong. Pansit. Dinalahit ng ubo si Andong paglabas nila ng barungbarong. Nagsayaw-sayaw sa kanyang katawan ang malamig na malamig na patak ng ulan. sunud-sunod. Tumingin siya sa pinagmumulan ng dagundong ngunit madilim pa. nagtutumining ang isang kapasiyahan. hawak-hawak pa rin niya ang kamay ni Totong at. at waring hindi kayang bigyang-init ng nag-indak-indak na ningas ng mga gasera. Ang kalawakan ay lalong pinadidilim ng masinsin at malalaking patak ng ulan na waring galak na galak sa pagbuhos. nagmamadaling mga patak ng hindi masawatang ulan. at humigpit ang pagkakahawak niya sa kamay ni Totong. kukurap-kurap. ―Ma…malapit na. nagsisiksikan. Muli siyang inubo.‖ Hindi sumagot si Andong. Napaupo siya sa riles. ‗Tay! Saka ‗yong tulad nang uwi mo noong ‗sang gabi. ―Malayo pa. Inakay niya ito palabas ng barungbarong. Totong. ha. kahit mag-uumaga na. ―Malayo pa ba. Humigpit ang pagkakahawak niya sa kamay ni Totong. tuyot. Lalong lumalakas ang ulan. Nangangati ang kanyang lalamunan. Waring nananangis ang mga bubungang yero ng mga barungbarong. at waring hindi na niya kayang magpatuloy sa paglakad. kahit nanlalabo ang kanyang paningin.

Rikitik…rikitik…rikitik…rikitik…woooo…woooo! ―‗Tay!‖ Nilamon lamang ng malakas na malakas nang dagundong ng tren ang sigaw ni Totong. ‗Yoko na ng pansit. gagawin namang parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan ang sistema ng gobyerno. Rikitik…rikitik…rikitik…wooo… wooo! Papalapit iyon. Ordonez (Kolum — Hunyo 13. maliwanag ang posisyong ipinangangalandakan ng masusugid na tagahimod ng kuyukot ng Malakanyang: hindi isasaksak sa babaguhing Konstitusyon ang pagpapalawig sa termino ng panunungkulan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo o ng sinuman pero. at malinaw na ang mga senyales. Salo np as P ar a S a Kanser June 23. Natural. 2009) SA KABILA ng lumalawak at tumitinding mga protesta ng iba‘t ibang sektor ng sambayanan — bukod pa sa mga miyembro ng Senado na malinaw ang pansariling mga interes — laban sa iginigilgil na Con-Ass (Hole) o asamblea constituyente para baguhin ang umiiral na 1987 Konstitusyon ng bansa (tulad nang ginawa ng lehislatura ng Pransiya noong 1789-1791). hindi na presidensiyal tulad nang umiiral ngayon. mayorya ng mga basalyos niya ang inaasahang miyembro ng mabubuong Parlamento at sila ang maghahalal ng Punong Ministro at seremonyal na Presidente ng Republikang Mamon. Samakatuwid.Sa malayo. uwi na tayo! ‗Yoko na sa ulan. hindi imposibleng kumandidato si La Gloria bilang kongresista sa kanyang distrito sa Pampanga at. papabilis. sa kabilang banda. imposible pa bang maging Punong Ministro naman si La Gloria lalo‘t masidhi ang ambisyon niyang makapangunyapit na parang tuko sa nakababaliw na kapangyarihan. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang dagundong ng tren ay papalapit. papalakas. Yumupyop na si Totong sa tabi ni Andong.‖ parang maiiyak si Totong. Dumapa si Andong sa riles ng tren. impluwensiya‘t pribilehiyo hanggang siya‘y humihinga? . lumilitaw na igigiit at igigiit pa rin ng masusugid na basalyos ni La Gloria sa Kongreso ang bagay na ito kahit pagbabambuhin pa ang kanilang mga ulo o kasuklaman man sila nang husto ng mulat na sambayanang Pilipino. Patuloy siyang dinadalahit ng ubo. at kahit napakakontrobersiyal na gawin ito kung Kamara lamang ang magsasagawa at lalabagin nito ang mga probisyon ng Konstitusyon ayon sa mga dalubhasa sa Saligang-Batas. ‗Tay. Nagdudumilat sa harapan ang dalawang ilaw ng rumaragasang tren. sapagkat. Naramdaman niyang nagwawala si Totong sa kanyang pagkakahawak. papalakas.

isulong nang husto ang Cha-Cha o pagbabago sa Konstitusyon sa pamamagitan ng nilalarong asamblea constituyente o kahit kombensiyon konstitusyonal (tulad nang ginawa sa Philadelphia. Malinaw na kinakasangkapan lamang ng uring naghahari-harian. sukdulan nilang igigilgil sa Kongreso na mag-Cha-Cha na ngayon na. pagkatapos na maluklok sa poder ang mga diyus-diyosan. o pagbabago man sa Konstitusyon tulad noong 1970. kung mabigong maisakatuparan ito bago mag-eleksiyon sa darating na Mayo 2010. na alisin sa babaguhing Konstitusyon ang mga limitasyon sa pagmamay-ari ng mga lupain at negosyo o mga korporasyon dito upang lubusan nang magahasa ang ekonomiya ng Republikang Mamon. nagkakarambola na ang mga nag-aambisyong maging kahalili ni La Gloria sa poder at. o sa pamamagitan ng Edsa 1 at Edsa 2. kung hindi magkakagulo o SADYAING palaganapin ng mga salamangkero ang karahasan sa bansa upang maideklara ang Batas Militar. at nakababahala. itutuloy at itutuloy pa rin ng mga basalyos niya ang pagsusulong sa Cha-Cha lalo na‘t may basbas pa ito ng Amerika. Una. samakatuwid. mukhang nakatuon na ang mata ng mga diyus-diyosan sa eleksiyong pampanguluhan sa Mayo 2010 at. o malimit mang baguhin ang Konstitusyon ng bansa sa bawat panahon. tiyak na ngang idaraos ang sarsuwela o malakarnabal na pagtatanghal ng bastardong mga pulitiko mga ilang buwan na lamang mula ngayon. garantisadong mapapalawig ang pananatili niya sa poder — maliban na lamang kung magkudeta ang militar o matagumpay na magrebolusyon ang sambayanan. sa anumang paraan.Napakatuso nga ngayon ang taktika ng mga diyus-diyosan ng balintunang lipunan.) Ikatlo. Katunayan. Pero. ng mga elitista‘t kinatawan ng oligarkiya at dayuhang mga interes ang suporta ng masang sambayanan at. agad nilang inilalampaso sa . paulit-ulit na napatunayang salonpas lamang para sa kanser ang lahat ng ito. sa pamamagitan ng tuso o disimuladong mga pamamaraan. Sa pagpapalit ng mga rehimen sa pamamagitan ng mga eleksiyon simula pa sa panahon ni dating Presidente Elpidio Quirino hanggang sa ngayon. tulad ng mga bayad na anunsiyo sa telebisyon — sarili mang pera o pondo ng bayan ang ginastos — ibinabandila na nila ang kanilang mga pagmumukha at adhikaing ―mapaglingkuran ang bayan‖ kahit hindi pa sila opisyal na kandidato at labag sa reglamento ng inutil na Comelec na mangampanya na sila ngayon pa lamang. Ikalawa. kakandidato naman siyang kongresista ng Pampanga bilang paghahanda sa malililikhang parlamento dahil. magka-eleksiyon man taun-taon. magbubunsod at magpapasiklab ng higit pang mga protesta ng iba‘t ibang sektor ng sambayanan na maaaring mauwi sa mga kaguluhan at karahasan sa buong bansa na pabor pa rin kay La Gloria sapagkat may katuwiran naman siyang ideklara ang Batas Militar (tulad nang ginawa noon ng yumaong diktador na si Marcos) at. batay sa takbo ng mga pangyayari ngayon. Gayunpaman. malulunasan ba ang grabe nang mga sakit na panlipunan mulang doble-karang hustisya hanggang palsipikadong demokrasya kung ang uri pa ring naghahari-harian at mapagsamantala ang mamamahala at uugit sa bansa. sa dikta ng imperyalista nitong mga patakaran. natural lamang na puspusan nilang pangalagaan ang pansarili nilang mapandambong na mga interes sa kapinsalaan ng bayan at masang sambayanan. tiyak. Masidhi nga ang pagisisikap na gawing parlamentaryo ang sistema ng gobyerno para maging Punong Ministro si La Gloria. lalo‘t mahigpit nilang kontrolado o monopolyo nila ang pambansang pulitika‘t ekonomiya? Sabi nga. USA noong 1787 o noong 1970 sa Pilipinas sa ilalim ng rehimeng Marcos). {Gusto naman ng Amerika.

Kung hindi nga maisalaksak sa lalamunan ng sambayanan ang Cha-Cha o pagbabago sa umiiral na Konstitusyon dahil sa tumitinding mga protesta at tuluyang mabigo ngayon ang layuning gawing parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan — hindi na presidensiyal — ang . Virginia. Sa kabila ng mga kilusan para sa isang mapayapa. makamasa. maka-Pilipino at progresibo ang hahawak sa renda ng pambansang kapangyarihan o hindi tangan ng masang sambayanan ang pampulitikang kapangyarihan.– # P akana Ng CI A May 17. mananatiling salonpas lamang para sa kanser ang naturang mga proseso at mananatiling paghaharian ng kampon ng kadiliman ang pinakamamahal nating bayan. na radikal na mga pagbabagong panlipunan. Ordonez TIYAK. nakatutok na ang mata ni Uncle Sam sa mga ambisyosong maging Presidente ng bansa kung matutuloy nga ang eleksiyong pampanguluhan sa Mayo 2010. Higit pang masama. malinis at kapanipaniwalang eleksiyon. noon hanggang ngayon. Nakatanikala pa rin sa lupa ng mga asendero‘t propiyetaryo at kumain-dili ang mga magsasaka at ni hindi man lamang mabanaagan ang tunay na repormang agraryo habang masaganang nagpipiging at nagkakamot lamang ng bayag ang mga kinauukulan sa loob ng kani-kanilang alpombradong mansiyon at palasyo. Wala ngang naganap. Lumulubha pa nga nang lumulubha ang disempleyo at karalitaan habang sumisidhi nang sumisidhi ang talamak at garapal na katiwalian ng mga nasa poder sa salapi ng bayan. hindi magkakaroon ng radikal na pambansang mga pagbabago — lalo na sa buhay ng masang sambayanan — hanggang hindi nababago ang napakasamang balangkas ng lipunang kontrolado lamang ng iilang naghahari-harian ang ekonomiya‘t pulitika ng bansa.kubeta ng kapangyarihan ang pambansang kapakanan. Nananatiling dayukdok at busabos o inaalipin ng gahamang mga kapitalista ang uring manggagawa habang walang sawa silang nagtatampisaw at nagpapakabundat sa pawis at dugo ng mga ito. paulit-ulit na itinitihaya at ibinubukaka ang Pilipinas ng nagririgodong pambansang liderato upang ipagahasa at ipalaspag ang ekonomiya‘t pambansang kapakanan sa mapandambong na dayuhang mga interes. Hanggang hindi lantay na makabayan. lalo na sa masibang imperyalistang mga patakaran ng Amerika. makatao. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. baguhin man ang Konstitusyon oras-oras. hindi makalilikha ng banal na kasulatan ang grupo ng mga impakto! Opo. at masugid na mga kaaway ng lantay na katarungang panlipunan? Ano pa nga ba ang maaasahan din ng bayan at masang sambayanan sakaling baguhin man ang Konstitusyon kung ang magpapasok ng mga pagbabago ay ang naturan ding uri na dumadaloy na sa dugo at nakatanim na sa mga puson at puklo ang mapagsamantalang pribadong mga interes para sa kapakanan lamang ng kanilang uri? Sabi nga. lalo na nga ang nilulumot nang adhikan ng masang sambayanan na makalaya sa kabusabusan. ngayon pa lamang. ano pa nga ba ang maaasahan ng bayan at masang sambayanan sa mga halalang tulad nito na lagi‘t laging kinakatawan at pinaghaharian ng dati at dati ring mga diyus-diyosan sa umiiral na lipunan gayong lumilitaw na pasimuno pa ang mga ito ng inhustisya. bentador ng pambansang kapakanan. opo: magka-eleksiyon man araw-araw.

Loren Legarda at Chiz Escudero?. natural nga lamang na huwag nilang salingin man lamang ang gayong usapin o sadyain nilang embalsamuhin ang sariling utak. pulitiko at maging peryodista — ang sinusuwelduhan ng CIA bilang mga ahente. magbagsak ng mga rehimeng anti-Amerikano.000 katao na — mga sibilyan. tiyak na alam nilang pangunahing dahilan ng paglaganap ng karalitaan sa bansa ang mga galamay ng imperyalismong Amerikano at. Natural. naging mababaw ang kanilang mga pahayag. pang-ekonomiya man o pampulitika. Hindi nila sinaling man lamang ang isyu tungkol sa ganap na kasarinlan o soberanya ng bansa na ipinampupunas lamang ng puwit ng Amerika. Nang magharap sa programa ni Tina Monzon Palma sa telebisyon kamakailan sina Roxas. Marcos. kandaduhan ang bibig. Panfilo Lacson. Nakakalat sila sa mundo upang maniktik. dahil alam nilang kailangan nila ang bendisyon at suporta ni Uncle Sam upang maisakatuparan ang nakababaliw nilang ambisyong pampulitika. Mike Velarde ng El Shaddai? O sinumang impaktong handang maging masugid na tagahimod ng kuyukot ni Uncle Sam? Hindi na tuloy katakataka. Sapagkat walang sinuman sa kanila ang bobo. Panlilio at Teodoro.Si Sekretaryo Gilbert Teodoro ba ng DND (Dept. mga 3. hindi mapapasubaliang malaki ang papel na ginampanan — at patuloy na ginagampanan — ng mga ahente ng CIA (Central Intelligence Agency) nito. Gordon. Manuel Villar. of National Defense)? Si Gobernador Ed ―Among‖ Panlilio ba ng Pampanga? O si Alkalde Jojo Binay ng Makati? Si Tagapangulong Bayani Fernando ba ng MMDA (Metro Manila Development Authority)? O si Bro. Si BisePresidente Noli de Castro ba? Isa ba kina Sen. Dick Gordon. kung bakit wala ni isa sa mga nabanggit ang bumabatikos sa mapambusabos at mapanggahasang imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa Pilipinas — pangkultura man. imposible tuloy na maisulong ang pambansang kapakanan at kaunlarang minimithi ng dayukdok na sambayanan. maliban na lamang kung sadyaing lumaganap ang mga karahasan at kaguluhan sa bansa upang mapangatuwiranang kailangang ideklara ang Batas Militar gaya nang ginawa noon ng yumaong diktador na si Ferdinand E. Escudero. manabotahe ng . Malinaw na ibinunyag ang lahat-lahat sa mga aklat na ―Who‘s Who In The CIA‖ ni Jules Mader at ―Rogue State‖ ni William Blum. at lagi naman itong ginagawa. Eddie Villanueva ba ng JIL (Jesus is Lord) o si Bro. wala nang dahilan pang kapunin o patayin ang nakatakdang eleksiyon. Noon pa man.porma ng gobyerno upang maging Punong Ministro o Presidente na naman si La Gloria. sinusuri na ng Amerika kung sino ang mamanuking susunod na Presidente ng Republikang Mamon upang maging tagapagtaguyod ng imperyalista nitong mga patakaran sa Pilipinas. militar. at wala silang pinagtuunang lamutakin kundi ang pagsugpo sa katiwalian lalo na sa burukrasya. magwasak ng unyon ng mga manggagawa at ng mga organisasyong makabayan. mangalap ng mga impormasyon. sa kabilang banda. Pero. gayundin ang isyu sa tunay na reporma sa lupa. dahil sa mapambusabos nitong mga patakaran. Sa proseso ng pagsusulong at pagpapairal sa imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa alinmang bansa. Mar Roxas. hanggang ngayon. o putulin ang dila para ibenta ang sarili sa mga diyus-diyosan sa Washington.

Natural. 16 sa Nepal. 15 sa Ceylon.ekonomiya. at nagsisimulang sumuway sa kagustuhan ni Uncle Sam. 80 sa Hongkong. 26 sa Cambodia. sa paglipas ng mga panahon. nang Presidente na siya. halimbawa. makatuwirang isipin. hindi iilang ulit na ring pinagtangkaang patayin ng CIA sina Fidel Castro ng Cuba at Moammar Qaddafi ng Libya. Makabuluhan din. Manunggal ang sinasakyan niyang eroplanong pampangulo gayong lagi iyong sinusuri‘t tinitiyak na ligtas bago paliparin at. Edward Landsdale. lumilitaw na inalagaan at pinasikat ng CIA hanggang maging Presidente ng bansa ang mekanikong si Magsaysay sa ilalim ng pagmamaniobra ni Col. kung kinakailangan. hepe noon ng CIA sa Asya-Pasipiko. 34 sa Afghanistan. Maraming pangyayari nga sa ibang mga bansa ang pinaniniwalaang minaniobra ng mahiwaga at makapangyarihang kamay ng CIA. Sa Pilipinas ngayon. 11 sa Malaysia. 85 sa Pilipinas. 150 sa Vietnam. lubos na naragdagan ang naturang bilang sa masidhing ambisyon ng Amerika na makontrol at mapagharian ang buong mundo. Higit sa lahat. 86 sa China. tinatayang mahigit sa 200 ang naglisaw na mga aso ng CIA. unang Punong Ministro ng Congo. mga 100 na ang ahente ng CIA sa India. maaari pa silang magpakana ng mga pagpatay. 140 sa Japan. Kilalang makabayan si Recto at mahigpit na kritiko ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa Pilipinas matapos ang kolonyalismong Kastila. Nariyan ang pagpapatalsik sa makabayang rehimen ni Mohammed Mossadegh ng Iran noong 1953 hanggang sa mailagay sa kapangyarihan ang papet na si Shah Reza Pahlavi. Malinaw din ang pagmamaniobra ng CIA sa kudeta sa Guatemala noong 1954 at pagpapatalsik sa kapangyarihan kay Francois ―Papa Doc‖ Duvalier ng Haiti noong dekada ‘60. at magluklok sa poder ng mga lider na kayang pilipitin ang leeg upang maging papet ni Uncle Sam. Claro M Recto noong dekada ‘50 sa Roma. Iniluklok muna siyang kalihim ng Tanggulang Bansa at ginamit nang husto laban sa rebelyon ng mga Huk. noong 1961. mapangalagaan lamang ang mapandambong na interes ng Amerika. 44 sa Burma. lalo na‘t inihahanda na ang tanghalan ng malakarnabal na eleksiyon sa 2010 at. sa anumang paraan. dapat na manyikang de susi o papet ni Uncle Sam ang susunod na maupo sa inodoro ng kapangyarihan sa Malakanyang. bigla ngang bumagsak sa Mt. Pero. Sa mga naging lider na lamang ng Pilipinas. 100 sa Thailand. marahil. pinakamahusay na piloto rin ang inaatasang magpalipad niyon. Dekada ‘60 pa. 40 sa Laos. Batay sa aklat na ―The Invisible Government‖ nina David Wise at Thomas Ross. . bukod pa sa mga 100 ahente sa iba pang mga bansa. Tumibay ang paniniwalang nilason siya ng CIA. Sa isang piging sa Roma. pinag-iisipan pa rin hanggang ngayon ng mga palasuri sa pandaigdig na pulitika na bahagi ng teroristang mga pakana ng CIA ang biglang pagkamatay ni Sen. ang pagpatay kay Patrice Lumumba. Bukod sa mga nabanggit. 90 sa Timog Korea. Nariyan ang pagpatay kay Ngo Dinh Diem ng Vietnam (tinulungan muna ng CIA na maging presidente saka nilikida nang ayaw nang sumunod sa kagustuhan ng Amerika noong 1963). bigla na lamang diumanong inatake sa puso si Recto gayong sinasabing wala siyang sakit sa puso. Nariyan. 72 sa Indonesia. Nariyan ang pagpapabagsak sa maka-Komunistang rehimen diumano ni Sukarno ng Indonesia noong 1962 at pagluluklok sa poder kay Suharto na nagpakatuta sa Amerika. na banggitin ang nangyari kay dating Presidente Ramon Magsaysay.

. at tumitindi ang mga protesta kontra sa imperyalistang mga patakaran ng Amerika dito. Ibinunyag pa ni Blum na ang CIA ang nagmaniobrang ipakulong ng 28 taon si Nelson Mandela ng Aprika. manabotahe sa makabayang pamahalaan. Sapagkat lumalakas ngayon sa Pilipinas ang mga puwersang makabayan at progresibo. bukod sa Iraq at Afghanistan ngayon. Helikopter nga ng Amerika ang sumundo sa Unang Pamilya at kanilang pangunahing mga basalyos sa Malakanyang at dinala sila sa Haway. Ayon nga kay Blum. ginagawa ng CIA ang lahat — magpakalat ng mapanlinlang at baluktot na mga propaganda. Kung kinakailangan pa. bigla ring pinatay sa isang restawran si Konsehal Jose M. mga pakana at pakikialam ng mga ahente ng CIA sa bansa. Maisulong nga lamang ang gahaman at mapang-aliping interes ng Amerika sa alinmang bansa. Asahan nang sasalamangkahin nito ang eleksiyon sa 2010 — kung hindi matagumpay na mailulunsad ang Cha-Cha sa Kongreso ng mga sirkero‘t payaso — matiyak lamang na tuta ni Uncle Sam ang susunod na Presidente ng Republikang Mamon. mangidnap at pumatay. gayundin ng dalawang tangkang pagpatay noon kay dating Presidente Jose Figueras ng Chile. Masugid na papet din ng Amerika si Marcos pero nang labis na umabuso sa kapangyarihan at tumindi na‘t lumawak ang galit ng sambayanan. Bukod sa mga nabanggit. karaniwan na lamang ang tuwiran o di. Noong 1968 na lamang. sa Syria at Hilagang Korea at iba pang mga bansang hindi nito basta mapilipit ang leeg para mangayupapa sa altar ng imperyalismong Amerikano. Katunayan.tuwirang pakikialam ng Amerika — sa pamamagitan ng CIA — sa mga bansang gusto nitong kontrolin at gahasain gaya na nga lamang ng paghokus pokus sa mga eleksiyon. Pagkatapos. sa mapayapang pagpapatalsik sa diktadurang Marcos. walang patumanggang pinatay si Resureccion Nazareno. Roman. kaya tinawagang ―You better pack-up. pagmamaniobra. malaki rin ang papel na ginampanan ng CIA. nang nasa kainitan ang welga ng mga empleyado sa Clark. Jr. naglulunsad din ito ng lantarang agresyon tulad sa Iraq at Afghanistan madamay man ang inosenteng mga sibilyan sa pamamagitan ng paggamit ng mapamuksang mga sandatang kemikal at bayolohikal. palitan ng bagong papet na katanggap-tanggap sa mga mamamayan. ikawawasak ng lahat ng mapandambong na interes ng Amerika sa bansa. tiyak. natakot ang Amerika na magkarebolusyon sa bansa at maluklok sa kapangyarihan ang mga makabayan. Ipinasiya nga ng mga diyus-diyosan sa Washington na maniobrahing patalsikin na si Marcos. ng Angeles ng naturang probinsiya makaraang pamunuan ang dalawang matagumpay na demonstrasyon laban sa mga opisyal ng Clark at interes ng Amerika sa bansa. magsalamangka sa mga halalan. presidente ng Clark Field Labor Union matapos ang isang malaking kilos-protesta laban sa mga opisyal ng base militar ng Amerika sa Clark Field. tuluy-tuloy ang masugid na pagkilos ng CIA sa Libya at Iran. magpahirap at manggipit ng itinuturing na mga kaaway. at magpakana ng kung anu-ano pang maruruming taktika para sa interes ni Uncle Sam. Pampanga. makatuwiran nga lamang asahang mag-iibayo rin ang pagkilos. hindi ng Birhen ng Edsa. No bloodshed!‖ nang nasa kasagsagan na ang Edsa 1. progresibo at sinasabing maka-kaliwa na.Mahalaga ring sariwain kung paano niwawasak ng CIA ang gulugod ng unyonismong anti-Amerikano sa bansa. magpalaganap ng droga.

sabi nila. Sa paniniwala ng mga mulat at progresibo. sa tamang proseso ang lahat. namaniobra o nasalamangka ng makapangyarihang mga kamay ang lahat-lahat at nagmukhang tanga ang Republikang Mamon. Sa RTC (Regional Trial Court) ng Makati. hindi sakop ng mga batas at hurisdiksiyon ng Pilipinas. sa wakas. sa wakas. Maliwanag. ayon kay Embahador Kristie Anne Kenny. diniktahan ng mga diyus-diyosan sa Washington ang diyosa ng Malakanyang para aregluhin ang lahat pabor kay Smith. ang nabaligtad na pahayag ni Nicole ang isa sa mga matibay na batayan ng tatlong babaing mahistrado ng CA — bukod sa iba pa marahil na mahiwagang mga kadahilanan. Napatunayan siyang nagkasala at nasentensiyahang mabilanggo ng mga 40 taon. Dumaan. mabilis pa sa alas kuwatrong napawalang-sala si Smith at parang ipu-ipong nakauwi agad sa Amerika. lalo na si Sekretaryo Raul Gonzalez ng Katarungan kaya. ngayon pa lamang ay paniwalaan mo na ito! Huwag mo nang sangguniin ang iyong horoscope araw-araw.Opo. Ordonez (Kolum) HINDI na dapat ikagulat pa kung bakit napawalang-sala sa CA (Court of Appeals) ang marinong Amerikanong si Daniel Smith at walang kaabug-abog na nakauwi na sa Estados Unidos ng Amerika. walang dapat hinalaing iregularidad o hokus pokus sa mga bagay na ito. Maaalaala. at gayundin ang opinyon ng ilang opisyal ng pamahalaan natin. ibinitin at pinatawing-tawing sa hangin kaya. Matapos magdesisyon ang Korte Suprema na dapat nang ilipat ng kulungan si Smith sa sakop ng teritoryo ng bansa — halimbawa‘y sa Pambansang Bilangguan sa Muntinlupa — hindi naman iyon naipatupad kahit isang minuto dahil kailangan pa diumanong ―linawin‖ ang ilang teknikalidad sa mga probisyon ng nakasusukang VFA (Visiting Forces Agreement) na sumalaula na naman sa soberanya o kasarinlan ng bansa. opo. # Rep ub likan g Ma mo n April 29. upang doon na magsimula ng panibagong buhay matapos ang madamdamin niyang pagsasalaysay noon kung paano nilaspag ni Smith ang kanyang puri. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. diumano. Virginia. kasama ang Nanay. biglang-bigla na lamang pumutok ang balitang nasa Amerika na si Nicole. ―Tell it to the marines. Pagkatapos. bigla rin ang ipinalabas niyang bagong pahayag na hindi na niya tiyak kung ginahasa nga siya o hindi ni Smith dahil ―lasing na lasing‖ siya noong gabing iyon. kahit parang dumaraan sa butas ng karayom ang sinumang aplikante para mapagkalooban ng visa sa Embahada ng Amerika dito. mga dalawang taon nga siyang ikinulong noon sa Embahada ng Amerika dito na. Sadyang binimbin ang pagpapatupad ng naturang kautusan. Habang nakaapela sa CA ang kanyang kaso. . puspusang nilitis si Smith ni Hukom Benjamin Pozon sa kasong panggagahasa sa isang Suzette ―Nicole‖ Nicolas na nangyari noong malibog na gabi ng 2005. maliwanag.‖ sabi nga sa wika ng mga Yankee. kasama diumano ang konsensiya — kaya.

ay basta na lamang binaril at napatay ni Smith sa tarangkahan ng Sangley Point. Ramos. Noon ding mga panahong iyon. sa Clark Field sa Pampanga. Aquino. maliwanag na papet lamang o manyikang de susi ni Uncle Sam ang mga naging presidente ng Republika (basahin ang aklat na ―In Our Image‖ ni Stanley Karnow) kaya kalimitang ibinebenta ang pambansang kapakanan at labis na nasasalaula ang tunay na kasarinlan o soberanya maisulong lamang ng mga kinauukulan ang makasarili‘t nakasusugapang mga interes na pampulitika. noong mga huling taon ng dekada ‘60. hanggang sa mga rehimen ng mga Marcos. si Glicerio Amor na ―nakatalikod at nakatalungko at umiinom‖ sa isang sapa na sakop ng base militar ng mga Yankee sa Subic Bay. matagal nang nangangayupapa at tagahimod ng pundilyo ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika ang walang gulugod na pambansang liderato ng Pilipinas. Pampanga sa kamay ng binansagang Holman‘s Gestapo Unit — si Col. isang peryodikong Amerikanong lumilitaw na tutol noon sa masamang pamamalakad ng Amerika hindi lamang sa Pilipinas. Olongapo. Ibinaon na rin lamang sa limot ang nasabing mga kaso. Bisikleta lamang ng Amerika ang katumbas ng kanyang buhay nang basta na lamang ibinasura ang naturang kaso. na nagkakamot na ng bayag sa Estados Unidos ng Amerika. ibinunyag ang sumusunod na mga pangyayari sa Clark Field: . Bernard Williams at Hiawatha R. Cecil Moore. Ikinatuwiran ni Moomey na napagkamalan niyang ―baboyramo‖ si Amor kaya niya binaril agad.Batay sa kasaysayan ng Republikang Mamon. Mula pa sa panahon ng mga Quezon. sa Subic Bay sa Olongapo — itinambak lamang sa kangkungan ang maraming kasong kinasangkutan ng mga marinong Amerikanong kagaya ni Daniel Smith. kundi maging sa ibang mga bansa. isang mala-pistolerong marinong Amerikanong tumutugon naman sa pangalang Kenneth Smith ang hindi napitik man lamang sa ilong ng batas ng Pilipinas at agad na pinawalang-sala ng mga awtoridad na Amerikano kaugnay ng pagkakapatay sa isang pobreng Pilipinong limpiya bota na nagnanakaw diumano ng bisikleta. Sariwa pa sa alaala. ang basta din lamang binaril at napatay ng marinong si Michael Moomey. Erap at La Gloria. si Rogelio Gonzales. Hindi man lamang napitpit ng batas ng Pilipinas ang kanyang mga daliri at nakauwi din agad siya ng Amerika. Noong 1970 naman. iba‘t ibang makahayop na kalupitan ang dinanas ng ilang manggagawang Pilipino sa Clark Field. Averill Holman ang siyang kumander ng naturang base militar na nahaharap noon sa kasong desakato sa Hukumang Unang Dulugan ng Lungsod ng Angeles kaugnay ng kaso namang tangkang pangingidnap at panggagahasa ng apat niyang sundalong sina Ronald McDaniel. 1970). Ang biktima. isang Pilipinong trabahador. Walang kaluskos na nakalayas agad ng Pilipinas ang mga kinauukulan at lumitaw na lamang. Sa isyu ng THE WHIG (Agosto-Setyembre. Kailan nga ba naipatupad ang mga batas ng Pilipinas laban sa mga nagkakasalang sundalong Amerikano sa sakop ng teritoryo nito? Nang namamayagpag sa bansa ang mga base militar ng Amerika dito — sa Sangley Point sa Kabite. nang malaon. Lane. Roxas at Osmena.

opo…maniwala ka na lamang sa mga milagro at horoscope upang maparatangan namang may hangal kang kaisipan. Isang Pilipinong nakatira sa tapat ng base. huwag mong asahan Virginia. . pangekonomiya man o pampulitika — hanggang nakatali sa asintos ng imperyalistang mga patakaran ng Estados Unidos ng Amerika ang nagpapanggap na makabayang mga lider ng Republikang Mamon. isinakay sa dyip. Marami pang obrerong Pilipino ang walang kadahidahilang binugbog ng mga sundalo ni Holman. Isang Pilipino namang patungo sa tore ng radyo ng Clark ang hinabol at nang malapit nang abutan ng sundalong Amerikano. batay pa rin sa ibinunyag ng THE WHIG. Sa tanggapan ng seguridad ng Clark. Ordonez (Editoryal) DAHIL sa kahihiyang inaani ngayon ng Amerika sa hindi makatuwirang pananakop nito sa Iraq. isang Pilipinong nangungumpay ng damo sa labas ng bakod ng Clark ang nilapitan ng dalawang marinong Amerikano. 18 pang marino ang halihaliling bumugbog sa kanya at itinapon siya. o nangyayari na. ipinagyabang pa nito diumano na 15 Pilipino ang kanyang napatay sa loob ng panahong nakadestino siya sa Pilipinas. Pagkatapos. nang malaon. na maisusulong ang pambansang kapakanan — pangkultura man. humingi ng saklolo. nilapitan ng anim na sundalo ng Holman‘s Gestapo Unit ang anim ding sibilyang empleyado ng base militar na nakatayo sa tarangkahan ng terminal ng Clark at hiningan ng mga ID. pero tinakpan ang kanyang bibig. isang hapon. kinaladkad sa malapit na gusali ang apat na lalaki at basta na lamang pinaggugulpi. inihagis ito sa loob ng bakod. bukod pa sa patuloy nitong pakikialam sa Afghanistan. Nang makabalik sa Amerika ang naturang marino. # Sakit n g Ulo ni Ob a ma April 17. saka muling pinagsisipa. hindi tuloy namumutiktik sa mayabang na retorika tungkol sa pakikidigma ang mga talumpati ni Presidente Barrack Obama ng Estados Unidos ng Amerika — di gaya noon ni dating Presidente George W. Sumigaw ang biktima. ang nabanggit na mga halimbawa ng pag-abuso‘t kalupitan ng mga sundalong Amerikano sa ilalim naman ngayon ng dapat nang ibasurang VFA? O mananatili lamang mga gulugod-dikya ang pambansang liderato at hahayaan na lamang manatiling ang bansa‘y isang Republikang Mamon sa mata ni Uncle Sam na puwedeng basta na lamang salaulain ang mga batas at lamutakin ang soberanya o kasarinlan nito? Sabi nga. Hindi kaya paulit-ulit na mangyari. muli. ang tinalian at ipinakaladkad sa kabayo ng isa pang miyembro ng Holman‘s Gestapo Unit. at basta na lamang sinipa. Bush na hitik sa mga pagbabantang kaya nitong salakayin at pagharian ang mga bansang sumasalungat sa imperyalista nitong mga patakaran. Walang kaabugabog na pinaghihipuan ang dalawang babae sa mga iyon. Opo. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. basta na lamang ito binaril at napatay. sa labas ng bakod ng Clark. tinadyakan ang bibig na ikinalagas ng tatlong ngipin. Virginia. Ayon pa rin sa THE WHIG.Isang alas kuwatro ng hapon.

Katunayan. Niluwagan na nga ni Obama ang mapanikil o mapanggipit na polisiya ng Amerika sa Cuba at hindi na basta-basta pinagbabantaan ang Hilagang Korea. na iiwasan nitong maglunsad pa ng panibagong agresyon sa alinmang bansang gusto nitong makontrol. Sakit pa ng ulo ni Obama ang hindi mapapasubaliang katotohanan na nagiging inspirasyon pa ng makabayang mga mamamayan ng ibang mga bansang pinanghihimasukan at kinokontrol ng Amerika ang magiting at rebolusyonaryong pakikibaka ng mulat na mga Iraqi laban sa hindi makatuwiran. idagdag pa nga sa mga problemang ito ni Obama na sa mismong kuta ng mapambusabos na kapitalismo. libu-libong sundalong Amerikano na ang nagbuwis — at patuloy na nagbubuwis — ng buhay dahil sa ganting-salakay ng makabayang mga Iraqi sa pamamagitan ng mabisang taktikang-gerilya. pagsamantalahan at pagharian. tandisan nang hinihingi ng milyun-milyong mga mamamayan ng Iraq ang agarang paglayas doon ng tropang Amerikano sapagkat sila mismo — kaysa sinumang lahi — ang may lehitimo at sagradong karapatang pamahalaan ang kanilang bansa at. baka tuluyan nang lisanin ng tropang Amerikano ang Iraq. Higit sa lahat. ng tropang Amerikano sa Iraq at Afghanistan. Juan Jose Gutierrez. lumalaganap ang disempleyo at tanggalan sa trabaho. makatuwiran lamang na magdalawang-isip si Obama bago magbunsod ng anumang giyera nito saanmang panig ng mundo. sumisigla‘t sumusulong ang mga nagtataguyod ngayon sa sosyalismo. Michael Prysner. sa Los Angeles City College. Maliwanag na dagdag problema ito ngayon kay Obama. natural. Preston Wood. Lucille Esguerra. gayundin. Jacqueline Villagomez.‖ Nakalinyang tumalakay sa naturang isyu ang mga kinatawan ng iba‘t ibang sektor tulad nina Richard Becker. at panghihimasok. Ipinahiwatig pa nga niya sa ilan niyang pahayag na. sa malapit na hinaharap. nakatakdang idaos ang isang seminar-talakayan na may temang ―Sosyalismo: Panahon na Ngayon — Wakasan ang Digmaan at Militarismo. maglalagablab nang husto ang apoy ng paglayang tutupok sa mapambusabos na mga patakaran nito. Arturo Garcia. Marylou Cabral at Stevie Merino. Bilyun-bilyong dolyar na nga ang ginasta — at patuloy pang ginagasta — ng Amerika sa Iraq para lamang mapanatili ang mga tropa nito doon kaya. Pete Lindsay. Dahil dito. Muna Coobtee. Higit sa lahat. gayundin marahil ang Afghanistan. sa Abril 25. Sapagkat lumalaki ang kakulangan sa badyet ng Estados Unidos. dahil sa lumagabog nitong ekonomiya bunga ng labis na kasuwapangan ng kapitalismo. lumilitaw ngayon. malupit at marahas na pananakop ng puwersang Amerikano sa kanilang bansa. maaaring itinatanong ngayon sa sarili ni Obama: hanggang kailan mapananatili at mapaghahari ang mapandambong na kapitalismo at imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa mundo? — # Dinasti yan g P amp uliti ka: Lu mo t . Batay sa mga nabanggit. hawanin ang landas tungo sa kanilang hinaharap. hindi malayong lumaganap ang paglaban sa imperyalismong Amerikano sa iba pang panig ng mundo at. lalo na nga‘t lumalawak at tumitindi na rin ang protesta ng mismong mga mamamayang Amerikano sa patuloy pang pananatili.Sa kabila ng modernong mga armas at superyor na tropang militar nito.

Walang mahalaga kundi muling maibandila ang apelyido ng pamilya sa tanghalan ng sarsuwelang pulitika kahit magtaling-pusod at mag-amuyan ng kilikili ang dating magkalaban o sukdulang magsaksakan sa sikmura‘t magputulan ng bituka ang dating magkaibigan. Sa pambansang tanghalan. sa mga Villafuerte. ano kung gayon ang kanyang karapatan. Lagman. sa Partido ng Masang Pilipino o anuman) masunod lamang ang makasariling ambisyong makapanatili sa kapangyarihang balon yata ng kayamanan. mapayapa. Revilla at Maliksi ng Kabite. na paulit-ulit na manawagan para sa isang ―maayos. baka ikandidato pa nila ang kanilang mga pusa at aso at iba pang alagang mga hayop. parang mga buwayang nakaabang sa anumang halal na puwestong puwedeng sakmalin ng mga miyembro ng pamilya — asawa man o anak o apo o maging mga bayaw at hipag — at kulang na lamang na magpatibay sila ng batas na maaari nang ipamana sa kanilang kadugo ang kanilang poder sa gobyerno: presidente man o senador. Aquino. waring imposible nang mahadlangan ang talamak nitong pag-iral sa iba‘t ibang bahagi ng bansa. impluwensiya‘t pribilehiyo. alkalde man o konsehal o maging kapitan de barangay. sa mga Lapid at Macapagal ng Pampanga. Estrada at Enrile at. o sa iba pang pawang nabibilang sa Kamag-anak Inkorporada? Marami na ngang patunay na ang mga dinastiyang pampulitika — sapagkat pare-parehong ayaw magpatalo — ang pinagmumulan ng mga dayaan o hokus pokus at mga karahasan o patayan sa bawat eleksiyon sa bansa. Kung maaari nga lamang. Nakasusukang tradisyon na yata — noon at ngayon — na magrigodon sa kapangyarihan ang ilang maimpluwensiya‘t mayamang pamilya. Atienza at Binay? Sino ang hindi pamilyar sa kani-kanilang lugar sa mga Remulla.March 25. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. higit sa lahat. Hindi na kailangan ang malinaw na mata upang makita ang pami-pamilyang namamayagpag sa poder. Recto. Monopolyo na nga ng mga pamilyang ito.Villar. Cayetano at bagong kapipisang itlog tulad ng mga Zubiri at Escudero. Nadagdag pa ang mga Angara. mula pa sa panahon ng kanilang mga lolo hanggang sa mga apo ngayon. Sa kampo man ng Administrasyon o ng Oposisyon — at sapagkat pamunas lamang nila ng puwit ang prinsipyo‘t karangalan — madali sa kanilang magsatipaklong o magsahunyango sa pagpapalipat-lipat ng bakod-pampulitika (sa Liberal man o Nasyonalista. lokal man o nasyonal. Pimentel. pera at dayaan ang namamayaning batas ng mga halalan sa bansa. nariyan ang mga Roxas at Osmena at Magsaysay o Marcos. Biazon. Nakatatawa tuloy na parang hindi pa naranasan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang katotohanang dugo‘t terorismo. ang nakasusugapang pulitika sa kani-kanilang lugar at maging sa buong bansa. malinis at kapanipaniwalang eleksiyon‖ kung matutuloy nga ito sa . Ordonez (Kolum) KUNG MAYROON mang batas na tandisang nagbabawal sa dinastiyang pampulitika (mayroon na nga ba?). sa mga Joson ng Nueva Ecija. Imperial at Escudero ng Bikol. Nariyan sila. Kung naging bahagi nga siya nito. nakabalandra‘t namamayagpag ngayon ang mga Macapagal-Arroyo.o promotor pa. maging ng kanyang mga basalyos. sa Kampi man o Laban. Sino ang hindi makakakilala sa Kamaynilaan sa mga Asistio. kongresista man o gobernador.

higit na masama. walang habas pa ngang nasasalaula ang sagradong demokratikong mga proseso. di nga kasi. sino pa nga ba ang naniniwala sa kredibilidad din ng Komisyon sa Halalan o Comelec palitan man ang mga komisyoner nito araw-araw? Gawin mang de makina (automated) ang darating na eleksiyon. lalo pang madaragdagan at titindi ang katiwalian sa burukrasya sa pamamagitan ng kung anuanong pagsalamangka sa buwis ng sambayanan. At. Ngayon pa lamang. lalo na sa pagka-presidente na. madaragdagan ang mga biktima ng karahasan kaugnay ng halalan. ay mauuwi sa tuso‘t maruming mga pakanang baka magbunga ng terorismo‘t mga patayan. Sa pagkontrol na ito ng iilang pamilya hindi lamang sa pambansang pulitika. hindi maikakailang maruming papel ang ginagampanan ng mga dinastiyang pampulitika kaya patuloy na nasisikil ang tunay na tinig ng sambayanan sa bawat halalan at. nagkukumahog ngayon ang Kongreso na lumikha ng bagong mga distrito-kongresiyonal at paabutin ng 300 ang kinauukulang mga kinatawan o representante. kundi man tuluyang mawala. Tumibay ang paniniwala ng maraming mamamayan na talagang may garapalang dayaang naganap noon sa pamamagitan diumano ng pagmamaniobra ng isang Garcellano at ilang nasangkot na opisyal ng militar na waring ginantimpalaan pa ngang itaas ng ranggo o pagkalooban ng sensitibong mga puwesto sa gobyerno matapos ang lahat-lahat. Kailan nga ba walang dayaan sa eleksiyon? Maging ang muling pagkakahalal nga ni La Gloria noong 2004 ay nakulapulan ng eskandalong ibinunga ng napabantog na ―Hello. kung magigi pang 300 ang mga kongresista. Kahinahinala tuloy kung bakit kahit malinaw na itinadhana ng Konstitusyon (Artikulo VI. noon pa man — bagaman hindi nila aaminin — na nabibili at nasasalamangka sa tamang presyo sa Comelec ang resulta ng mga halalan. ang dayaan lalo‘t mapera. Seksiyon 5) na dapat hindi lumampas ng 250 ang bilang ng mga kongresista.Mayo 2010. . sa kabilang banda. Hindi na nga tuloy katakataka kung bakit namumutiktik sa kabi-kabilang protestang-elektoral ang mga eleksiyong ito. at hindi maigigilgil o mamamaniobra ng kasalukuyang rehimen ang pagbabago sa Konstitusyon upang maging parlamentaryo-pederal-may isang kapulungan ang sistema ng gobyerno bago matapos ang termino ng Reyna ng Malakanyang? Kailan nga ba naging kapanipaniwala. kundi maging sa ekonomiya. malinis at mapayapa ang eleksiyon sa bansa? Tiyak. maimpluwensiya‘t makapangyarihan ang mga kandidatong marami ang nabibilang sa mga dinastiyang pampulitika? Alam na alam ng mga nanalo sa bawat eleksiyon. Ito ba‘y para palawakin pa ang kanilang mga dinastiyang pampulitikang mandarambong sa pera ng bayan sa pamamagitan ng ―pork barrel‖ (P70-M bawat kongresista at P200-M bawat senador taun-taon)? Tiyak. Garci‖ kaya lumagabog ang kanyang kredibilidad. masusugpo nga ba. bago o mismong sa 2010. malinaw na ang pagbabalyahan at pagbabatikusan ng putik ng mga posibleng magbanggaan.

nasabi niya: ―Isang paliligo na lamang ng dugo ang maaaring makalinis sa mga sakit na panlipunan‖ ng bansang ito. sa pagsulong ng sibilisasyon at kamulatan. –# B akit May Kar aha san? March 15. ni Hen. huwag asahang magkakaroon ng tunay at makabuluhang panlipunang mga pagbabago para sa kapakanan ng bansa‘t masang sambayanan magka-eleksiyon man oras-oras. laban sa kolonyalismong Kastila. pampulitika. Hindi mapapasubalian.palad nga lamang o bunga ng gahamang interes. ―ipinanganganak na parang lumot ang mga pulitiko‖ (pami-pamilya na nga) ―sa kahihiyan at kapinsalaan ng bayan. nang malaon. Isama na rin ang Cuba na naligo ng dugo sa pamamagitan ng rebolusyong pinamunuan ni Fidel Castro bago napatalsik ang malupit at mapanikil na rehimen ng diktador na si Fulgencio Batista. kapalit ang di makatarungan at mapagsamantalang mga tratado at pagiging papet ng pambansang liderato.Totoo na nga marahil. 1946. Emilio Aguinaldo at ng iba pang magigiting na Pilipino. Nakamit ng Tsina ang maunlad na katayuan nito ngayon matapos wakasan ang mga dinastiya dahil naman sa rebolusyong pinamunuan ni Mao Tse-Tung. pangkultura o panlipunan. Nariyan din ang kasaysayan ng Vietnam na batbat ng karahasan bago nakalaya sa dayuhang pang-aalipin sa pamamagitan ng liderato noon ni Ho Chi Minh. lalo‘t parang lumot na nakakapit — at sumisibol pa — sa katawan ng bayan ang mga dinastiyang pampulitika. Matapos ibalik ng mga Amerikano ang palsipikado pa ring kalayaan at kasarinlan ng bansa noong Hulyo 4. Sa pahayag na iyon ni Myrdal. Halimbawa na lamang. iniluwal naman ang Republika ng Pilipinas dahil din sa mga karahasan ng Rebolusyong 1896 na pinamunuan ni Andres Bonifacio at. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. inagaw naman ng mga Amerikano ang tagumpay ng naturang rebolusyon na nagbunga rin ng matinding mga karahasan sa panahon ng Digmaang Pilipino-Amerikano. umunlad ang Rusya matapos maibagsak ng Rebolusyong Bolshevik ang mapang-aliping Tsaristang rehimen ng mga Romanov. Ordonez (Kolum) NAAALAALA namin. Natural. Virginia. nang dumalaw sa Pilipinas sa panahon ng rehimeng Marcos ang ekonomistang taga-Sweden na si Gunnar Myrdal at makita‘t masuri niya ang umiiral noong mga sakit na panlipunan ng bansa. Narating ng Pransiya ang katayuan nito ngayon sa daigdig makaraang pabagsakin ang Bastille dahil sa Rebolusyong Pranses. Hitik nga ng karahasan ang maraming bansa sa mundo bago nakamit ang minimithing mga pagbabago sa kanilang katayuang pangkabuhayan. maliwanag na isang marahas na pagbabagong panlipunan ang tinutukoy niya. hindi naiiwasang mauwi sa karahasan ang mga tunggalian na nagdulot naman ng mga reporma‘t pagunlad sa gustong baguhing masama‘t balintunang sistema ng umiiral noong mga lipunan. ang sinabi ni Padre Jose Burgos (isa sa tatlong paring martir na ipinabitay ng mga Kastila noong 1872) sa kanyang obrang LA LOBA NEGRA (1869) na sa bansang ito.‖ Opo. Nakamit ng Amerika ang sinasabing demokrasya at progreso matapos ang mga karahasan ng kanilang giyera sibil. kaugnay nito. bakit . Sa kasamaang.

. na naibagsak ang halos 14 na taong paghahari sa bansa ng malupit. ang kasagutan kung bakit may mga karahasan sa iba‘t ibang panig ng mundo.nagrebelde at naging marahas ang mga Huk sa kasagsagan ng dekada ‘50 na maituturing na nawakasan lamang sa rehimen ni Magsaysay? Bakit pagkatapos ng mga Huk. Hindi masasawata ang mga karahasan hanggang itinatanikala sa lupa ang mga magsasaka mabundat lamang ang mga propiyetaryo‘t asendero at. Kung susuriin ang kanyang mga pahayag. masasabing angkop na angkop sa Pilipinas ang kanyang mga obserbasyon at binigyang-diing mga punto na makabubuting pag-aralan ngayon ng pambansang liderato. natutulog ang gobyerno at ayaw ipatupad ang tunay na reporma sa lupa. Magpapatuloy ang mga karahasan hanggang inutil ang Estado na maipagkaloob sa mga mamamayan ang pangunahing mga pangangailangan. Bakit nga ba tuloy pa rin ang mga karahasan. mga ospital at paaralan. ang may apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA? Bakit matapos noon ang madugong rebelyon ng MNLF (Moro National Liberation Front) sa Mindanaw sa ilalim ng liderato ni Nur Misuari. Ayon sa kanya. Magpapatuloy ang mga karahasan hanggang nagbibingi-bingihan at usad-pagong ang katarungan at. mulang dinastiyang pampulitika at pagkontrol ng iilang piling grupo sa ekonomiya ng bansa. gaya ng pagkain. mulang malaganap na disempleyo at karalitaan. tuluy-tuloy naman. mapanikil at mapandambong na diktadurang Marcos sa pamamagitan ng mapayapang pagkilos ng iba‘t ibang sektor ng lipunan na naglundo sa tinatawag ngayong EDSA 1 — hindi angkop na tawaging rebolusyon sa aba naming palagay — pero hindi naman nito nabago ang tiwaling balangkas ng lipunan at lalong hindi nga nito nagamot ang umiiral na. kung kumilos man. pabahay. halimbawa‘y sa pagitan ng mga puwersa ng CPP-NPA o ng MILF at ng gobyerno sa kabilang banda? Nauuwi pa rin nga sa mga karahasan. magpapatuloy ang mga karahasan hanggang lumalaganap ang karalitaan at inhustisya. hanggang ngayon. isang paring taga-Colombia na umanib sa mga gerilya sa kanilang bansa. tuloy pa rin hanggang ngayon ang rebelyon ng humaliling MILF (Moro Islamic Liberation Front) kaya nagaganap ang marahas na pakikipagsagupa nito sa mga puwersa ng gobyerno? Maaaring banggitin. na malubha nang mga sakit na panlipunan mulang matinding mga inhustisya at katiwalian. sa kabilang banda. hanggang sa palsipikadong demokrasya‘t kasarinlan at pangangayupapa at pagpapakasangkapan ng pambansang liderato sa mapandambong na dayuhang mga interes. hanggang nagmamalabis sa kapangyarihan. mulang pag-abuso sa kapangyarihan ng mga nasa poder at paglabag at pagsalaula sa sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan. noon pa man. sa kabilang banda. ay nagiging padalus-dalos at kalimitang pumapabor sa mga maimpluwensiya‘t makapangyarihan. naglulublob sa mga pribilehiyo at walang pakundangang kinokontrol ng naghaharing-uri ang pambansang ekonomiya at pulitika sa kapinsalaan ng masang sambayanan. sa pagitan ng mga demonstrador at pulisya o militar ang sa simula‘y mapayapang demonstrasyon o protesta ng mga kabataan at estudyante laban sa umiiral na nakasusulukasok na pambansang kalagayan? Malinaw na nailahad ni Camilo Torres. kalimitan.

Katakataka pa ba. Nang mabasa namin tuloy ang isang editoryal ng LA SOLIDARIDAD. pagkatapos.Hindi mapipigil ang mga karahasan hanggang ginagatasan ng Estado ang sambayanan sa pamamagitan ng pagpapataw ng di makatuwiran at sobrang mga buwis para mapalamon ang mga mayayaman at may madambong ang mga opisyal ng pamahalaan. Iiral at iiral ang mga karahasan. kung bakit patuloy at patuloy ang mga karahasan sa bansa? Malinaw na ngang sinagot ni Camilo Torres ang lahat-lahat. . at pagpapel na bida sa mga imbestigasyong walang malinaw na wakas at labis lamang pinagaaksayahan ng salapi ng bayan. pag-iinsultuhan at pagiiringan na labis na ikinawawala ng dangal ng buong Kongreso. Ipinamamalas sa mga mamamayan ng alingasngas at eskandalo na ang kanilang mga kinatawan at ang mga namumuno sa kanila — na hindi naman nagsisikap para malutas ang pangunahing mga problema ng bansa at mapaunlad ang kalagayang pangkabuhayan — ay walang inaatupag kundi maglunoy sa kanilang pagpipintasan at walang kawawaang pagdedebate. binigyang-diin pa ni Camilo Torres. waring wala halos ipinagkaiba ang Kongreso noon sa Kongreso ngayon. Ordonez (Kolum) SA NAGDAANG regular na mga sesyon ng diumano‘y marangal na Kongreso — ngayon at sa nagdaan mang mga rehimen — karaniwan nang napapanood ng sambayanan sa bulwagan nito ang sarsuwela‘t moro-moro ng mga payaso‘t sirkero ng bulok at nakasusulukasok na ―status quo‖ at. Ko ngreso ng Sar s u wela‘ t Mo r o -Mo ro March 5. hanggang napakasasangkapan ang Estado sa dayuhang mga interes at patuloy na ibinibenta ang pambansang kasarinlan at kapakanan at kinabukasan ng susunod na mga henerasyon. kung gayon. 1889 na inilalathala noon ng mga propagandistang Pilipino sa Barcelona. Espanya sa panahon ng kolonyalismong Kastila sa Pilipinas (unang naging patnugot nito si Graciano Lopez Jaena at. del Pilar naman). sa bulwagan din nito malimit itanghal –sa Kamara man o sa Senado — ang mga palabas at buladas at karnabal ng walang kawawaang mga debate o balitaktakan. insultuhan. malubha at mapanganib ang kahulugan ng mga kaguluhan at paulit-ulit na pag-aaway sa Kongreso. mga palatandaan iyon ng mga kuko ng kamatayan. patalsikan ng laway. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. may petsang Hulyo 15. Katulad ng paghihingalo ng isang sambayanang malapit nang mamatay ang maiinit na mga diskursong iyon. Hindi tuloy naming maiwasang isalin ngayon sa sariling wika ang naturang editoryal upang makita ng sambayanan ang maliwanag na mga pagkakatulad: ―Hindi mapag-aalinlanganan. bagaman dito binabalangkas ang mga batas na makagagamot diumano sa grabeng mga sakit ng bansa kagaya na lamang ng paglaganap ng disempleyo at karalitaan at pagbagsak ng pambansang ekonomiya. pataasan ng ihi. si Marcelo H.

o magliliwaliw at magpapasarap nang husto sa ibang bansa habang nakatunganga at titiguk-tigok ang lalamunan ng matagal nang inuulol na masang sambayanang patuloy at patuloy na umaasang makatitikim din sila ng glorya sa ilalim ng liderato ni La Gloria at. at nananatiling nakalutang ang putik na ito para salaminin ng mga mamamayan. Garci. milagro ng mga milagro. sa kung anu-anong imbestigasyon — jueteng payola. pinag-uusapan na magkakasundo ang mga koalisyonista at mga rebelde sa partido. Hello. habang ipinagtatanggol sa pamamagitan ng mabulaklak na mga salita ang mga patakarang pangkabuhayang makabubuti diumano sa mga mamamayan at. ay mauwi lamang ang 30% sa malaimbudong bulsa ng mga mandarambong sa pamahalaan sa pamamagitan ng kung anu-anong katiwalian. anu-ano nga bang mga batas ang naisulong nito para sa tunay na pambansang kapakanan? Sa pagsisimula ng Semana Santa. baka mahango na rin sila sa karalitaan at kabusabusan. ―Pagkatapos nito. Buong ligayang magpapahinga maging ang tamad na mga mambabatas na bihirang dumalo sa sesyon. maliban sa pagbubunyag ng mga katiwalian ng isa o ibang partido. noon pa man. walang narating na anuman.‖ pagkakasangkot diumano ni Unang Ginoo Mike Arroyo sa ―lutuan‖ ng kontrata sa mga proyektong pinondohan ng World Bank at. Ano pa ba ang susunod? . magbabakasyon kaya ang iba sa piling ng lihim nilang mga kulasisi. ang maanomalyang pagbagsak ng Legacy na libu-libong kliyente ang lumilitaw na naonse. alam ng mga mamamayan na walang maaasahan sa isang partidong ang mga adhikain at balak ay magkamit ng kapangyarihan sa pamamagitan ng anumang paraan para mabigyang-kasiyahan ang mga ambisyong personal. ituring o gawing isang malaking biro lamang ang buong bagay na ito.‖ ―euro generals.‖ walang patumanggang pagpatay ng mga awtoridad sa pinaghihinalaang mga holdaper. pagtagal-tagal. ipangalandakan ang mga prinsipyo. nitong dakong huli. transaksiyong ZTE na ibinulgar ni Jun Lozada. Ano bang talaga ang nagawa ng Kongreso? Umusok ang buong Kongreso. ng mga rebelde sa partido. karnaper at ―drug pushers. ―fertilizer fund scam. ang mga dakilang adhikain. malamang kaysa hindi. ititigil nga ang regular na sesyon ng Kongreso para mangilin at magpakabanal ang ―mararangal‖ na mga miyembro nito. ―Putik. ng mga miyembro ng partido mayorya. ng isa o ibang grupo. ―Mula sa lahat ng mahahabang diskursong pampulitika ng mga lider. at ng mga konserbatibo. pagkatapos ng labis na ingay at bahagyang kabuluhan. Ito ang pangunahing layunin: lumikha sa mga mamamayan ng isang malaking isyung pampulitika sa pamamagitan ng mga palabas.‖ Bukod sa napagtibay ng Kongreso ang mahigit na isang trilyong pisong pambansang badyet na. labis na putik ang hinalo mula sa kailaliman ng puwit ng partido.―Saksi sa nakalulungkot na kalagayang ito ang nagdaang mga pangyayari sa Kongreso. sa wakas.

mapanikil. Maaalaala. sa wakas.Nariyan pa rin. may nalinawan ba ang bayan? Lumabas ba ang katotohanan? O pinalabo lamang ang lahat-lahat? Bagaman paulit-ulit na binibigyang-diin na para makatulong sa pagbalangkas ng mga batas — hindi pasiklab lamang sa mga mamamayan — ang naturang mga imbestigasyon. at maging si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na naluklok sa kubeta ng kapangyarihan sa pamamagitan . Nariyan ang mga Cory. naghosana sa kaitaasan at masigabong nagbunyi nang malamang lumayas na ng Malakanyang ang diktador kasama ang pamilya at pangunahing matatapat na basalyos. Enrile at Honasan. Sa nabanggit na litanya ng mga imbestigasyon ng Kongreso. Hindi nga masamang gunitain. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. may naisulong na bang mga batas kaugnay nito upang masugpo o hindi na paulit-ulit na mangyari ang nakasusuka nang pandurugas at pandarambong sa salapi ng bayan. Nasa paligid na diumano ang mailap na anino ng lantay na hustisya sosyal. tuwing sasapit ang Pebrero 22-25. sa naturang mga petsa. Kuya Juan at Ate Kulasa? Hindi tuloy namin maiwasang hinalaing marami sa ―mararangal‖ na mambabatas ang nagbuburat lamang (naglalasing lamang ang kahulugan sa Kabikulan) o talagang dalubhasa silang magtanghal ng mga sarsuwela‘t moro-moro? Nasalaula: Di wa n g Ed sa 1 February 9. ang malabayaning pagkilos ng sambayanan noon na naglundo sa kilala ngayong Edsa 1. at mapandambong na Batas Militar. ang mga Lopez at Ayala. marahas. waring lumakad tuloy sa alapaap ang marami. ang mga basalyos ng yumaong si Jaime Kardinal Sin. Ordonez (Kolum) MARAMI ang nag-akala noong 1986 na ang buwan ng Pebrero ang simula ng pambansang pagbabago tungo sa isang lipunang makatao‘t makabayan. gayundin ang hindi masawatang paglabag sa lehitimo‘t sagradong demokratikong mga karapatang sibil ng sambayanan? Ano ba talaga ang nagawa ng Kongreso. ang mabilis na pagbasura agad ng masusugid na basalyos ng Malakanyang sa mga kasong ―impeachment‖ na iniharap ng mga kinauukulan laban kay La Gloria. mapayapa‘t maunlad. Natural. Matapos ang halos 14 na taon ng paghahari sa bansa ng malupit. ng diktatoryal na rehimeng Marcos. malaya‘t progresibo at demokratiko. Ramos. di nga kasi. Nasilayan nga sa papawirin ang bahagyang liwanag matapos ang paghahari ng dilim sa isang yugto ng kasaysayan ng bansa. huwag nang banggitin pa ang niluluto‘t iginigilgil na Cha-Cha (pagbabago sa Konstitusyon) na minamaniobra ng mga kapit-tuko sa poder at tagahimod ng kuyukot ng dayuhang mga interes. hindi maiiwasang sariwain ng mga bida — kahit sa kanilang pag-iisa — ang mga papel na ginampanan nila sa Edsa 1 na waring isang madulang pelikula na walang kawawaang wakas. ipinagpasalamat nga ng mga madasalin at naghihilamos ng agua bendita sa sinasabing milagrosong Birhen ng Edsa ang pagbagsak.

matapos ang pagsuong sa anumang panganib at manindigang handang ibuwis ang buhay kung magkaroon man ng madugong sagupaan. kung susuriin. napatalsik nga sa poder ang diktador at naibalik sa bansa ang dati ring palsipikadong kalayaan at kasarinlan at kunwa-kunwariang demokrasya. Ano nga ba ang dapat ipagpasalamat ng sambayanan sa Edsa 1? Piknik ba lamang ito o tunay na rebolusyon? Nabago ba ang nakasusulukasok na pambansang kalagayan? Matapos ang magiting na pagharang sa mga tangke at sundalo ng Estado habang madamdaming inaawit ang Bayan Ko.‖ sabi nga ng makatang si Otto Rene Castillo. ng tuso‘t salanggapang na mga kapitalista‘t asendero. Pinatunayan noon sa buong mundo na maaaring patalsikin sa poder ang sinumang abusadong lider ng bansa kung nagkakaisa sa pagkilos ang malawak na sektor ng sambayanan. di nga kasi. hindi napasama sa aklat ng mga tula ―ng mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika ng aking bansa. Naibagsak nga ang diktadura ngunit. nanatiling ekstra lamang ang libu-libong ordinaryong mga mamamayang buong giting na sumuporta sa mga bida. walang mukha ni pangalan. ng mala-asong mga tagahimod ng kuyukot ng dayuhang mga interes. hindi mapapasubalian.naman ng Edsa 2 na. kinalimutan o ibinasura ng uring mapagsamantalang nagrigodon sa kubeta ng kapangyarihan ang lehitimong mga karapatan at kapakanan ng mismong karaniwang mga mamamayang sinikil at sinalaula sa panahon ng diktadura. sa kabila ng apat na rehimeng humalili sa diktatoryal na rehimeng Marcos. at nakasusulak ng damdamin. ay ibinunsod ng impluwensiya ng karanasan sa Edsa 1. sa wakas. . paulit-ulit pa ring itinatanong: Naisulong ba ang tunay na pambansang kapakanan? Maliwanag na nagkaisa lamang ang mga bida sa Edsa 1 na ibagsak sa poder si Marcos para sila naman ang umugit o mamahala sa bansa ngunit. Ano nga ba ang diwa ng Edsa 1 na dapat gunitain at ipagbunyi taun-taon? Matapos nga ang lahat-lahat. panlipunan at pang-ekonomiyang ganap na magsusulong sa kapakanan ng bansa at ng masang sambayanan upang makalaya. sa tanikala ng kabusabusan o karalitaan at makaamoy man lamang — kahit bahagya — ng lantay na hustisya sosyal. magpahanggang ngayon. ipinampunas nga ng paa at puwit ng mga diyus-diyosan ang dignidad ng bayan at ng masang sambayanan. Nanatili nga silang mga anino lamang. sa aklat ng kasaysayan ng Edsa 1. at ng iba pang pawang lumalaklak sa pawis at dugo ng masang sambayanan. Nakalulungkot. mula sa rehimen ni Cory hanggang sa administrasyon ngayon ni La Gloria. Maaaring nagising ng Edsa 1 ang matagal na nakatulog na damdaming makabayan at naisulong ang kamulatan at pagiging militante ng maraming mamamayan laban sa anumang uri ng inhustisya at pag-abuso sa kapangyarihan ng mapanikil at mapandambong na rehimen. Higit pa ngang masama. wala naman sila noong malinaw na mga programa o patakarang pampulitika. lumitaw na ang Edsa 1 ay isang yugto lamang ng waring walang katapusang sarsuwelang patuloy na ginagampanan ng mga naghahari-harian sa lipunan tulad ng bastardo‘t salabusab na mga pulitiko.

hindi naman nabago ang tiwaling balangkas ng lipunang kontrolado‘t pinaglalaruan lamang ng iilang piling grupo ng mga tao ang pambansang pulitika‘t ekonomiya. kahit nagkaroon pa ng Edsa 2 at nabigong Edsa 3. Mula nga noon. Mahirap mapasubalian. Kung tutuusin. malinaw na namamayani pa rin. sinundo nga ng helikopter ni Uncle Sam sa Malakanyang si Marcos at ang buo niyang pamilya. at iba pang nabibilang sa uring api‘t busabos. mga ordinaryong empleyado sa gobyerno. kundi maging ang mga elitista‘t mayayamang sinagasaan ni Marcos ang makasariling mga interes. hanggang ngayon. tiyak na mawawasak ang lahat ng mapandambong na interes ng Amerika dito. at tumindi pa nga. Lalong sumidhi ang pagkasugapa sa kapangyarihan ng mga nasa poder.Kung maituturing ngang rebolusyon ang Edsa 1 — hindi waring isang madulang pelikula lamang — mahalaga tuloy ang sinabi ng rebolusyonaryong si Fidel Castro ng Cuba: ―Ang mahalaga sa isang rebolusyon ay hindi ang mismong PAGKAKAISA LAMANG. o paikuting parang trumpo upang maging masunurin sa imperyalistang mga kagustuhan ni Uncle Sam. Unang-una. sa kabilang banda. Ikinatakot ng Amerika na kung magkaroon ng giyera sibil at manalo ang malakas nang puwersa noon ng mga makabayan at progresibo at kung ang mga ito na ang hahawak sa renda ng pambansang kapangyarihan. o higit pang masamang mga rehimen. Hinog na hinog na noon ang rebolusyonaryong mga kondisyon sa bansa para sa isang tunay na himagsikan. ang hustisya‘t demokratikong mga proseso. Naiwan sa kangkungan ang kapakanan ng nakararaming karaniwang mamamayan mula noon hanggang ngayon. pilipitin ang leeg. Samakatuwid. lagi‘t lagi lamang pumapabor sa uring hari-harian at mapagsamantala sa kapinsalaan ng bansa‘t masang sambayanan. kailangan nang ibasura si Marcos at palitan ng isang personaheng katanggap-tanggap sa mga mamamayan — si Tita Cory nga na madasalin at mahinhin — ngunit. Nakita ng Amerika na hindi na epektibo si Marcos bilang tuta nito para pangalagaan pa ang kapakanan ni Uncle Sam sa Pilipinas sapagkat galit na galit na hindi lamang ang masang sambayanan. Ang pinabagsak na masamang rehimen ay napalitan lamang ng masama rin.‖ At sa Edsa 1. hindi sa Paoay. naibalik nga lamang sa bansa ang sinasabing palsipikadong kalayaan at demokrasya na. nanatiling titiguk-tigok ang lalamunan ng dayukdok na masang sambayanan. kundi ANG MGA BATAYAN NG PAGKAKAISA. binalaang hindi dapat dumanak ng dugo at makabubuting iwan na ang puwesto. kayang-kayang diktahan. Naging higit pang garapal ang . baka hindi agad napatalsik ang diktador at kailanganin pa ang talagang madugong rebolusyon kung hindi minaniobra ng mga diyus-diyosan sa Washington — hindi ng Birhen ng Edsa — ang umiiral na kalagayan noon. at dinala sa Hawaii. sa kasagsagan ng Edsa 1. Mula sa rehimen ni Tita Cory hanggang ngayon kay La Gloria. kasama ang ilang piling basalyos. lalo na nga ang buhay ng dayukdok na masang sambayanan –mga manggagawa‘t magsasaka. batay sa marami nang pangyayari. sa kabilang banda. ang mga dinastiyang pampulitika. gayundin ang kanilang pagkasalabusab sa pondo ng bayan. at sila naman ang namayagpag sa kapangyarihan kaakibat ang mga grasya‘t nakalalasing na mga pribilehiyo habang. at malalim na susuriin. Kaya. maliwanag nga na nagkaisa lamang ang lumitaw na mga bida na wakasan ang diktadura. tinawagan nga ng Amerika si Marcos. paulit-ulit na nasalaula ang diwa ng Edsa 1.

Natural. kahit pinatalsik sa poder ang diktador. iisa ang kulay. talagang dayukdok hanggang ngayon. Ginagamit lamang ang eleksiyon upang patuloy na makapagrigodon sa poder ang mga hari-harian sa lipunan at patuloy na mapagsamantalahan ang bayan. Ano nga ba ang dapat na gunitain at ipagpasalamat sa Edsa 1? Ang mapalitan ang dating mapanikil at salabusab na rehimen ng bago‘t mapanikil at salabusab ding mga rehimen? Habang patuloy na sinasalaula ng mga nasa poder. dating Presidente ng Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas at nakilala bilang makatao. maniobra sa listahan ng mga botante at mga paglabag sa sinasabing mga batas ng Comelec maisulong lamang ang ambisyong pampulitika ng mga kinatawan ng uring mapagsamantala. Higit pang masama. habang nagririgodon lamang sa poder ang uring mapagsamantala. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L.pangangayupapa ng pambansang liderato sa dayuhang mga interes na lalong ikinalulugmok ng pambansang ekonomiya tungo sa higit pang gutom at karalitaan ng ordinaryong mga mamamayan. makabayan at progresibong edukador na naging biktima ng Batas Militar sa ilalim ng diktadurang Marcos at ng dalawang tangkang pagpatay sa ilalim naman ng rehimen ni Cory Aquino. Hindi tuloy naming maiwasang maaalaala ang mga nilalaman ng nobelang ―The Revolutionists‖ ng yumaong si Dr. bilihan ng boto. . at ipinangangalandakang demokrasya‘t hustisya sosyal. Sabagay. Kailan nga kaya ito magwawakas para sa tunay na pambansang katubusan? # T agalikha ng P agb ab ago January 31. hindi na nga ito dapat ipagtaka. Habang namumuwalan sa grasya‘t pribilehiyo ang bibig ng mga diyus-diyosan sa lipunan sa pamamagitan ng kung anu-anong hokus-pokus at garapal na katiwalian. nakabalik naman sa inodoro ng kapangyarihan — at namamayagpag ngayon sa pribilehiyo‘t impluwensiya — ang ilang piling basalyos ni Marcos na lumilitaw na kinukupkop pa‘t kaalyado ng kasalukuyang mga namumuno sa bansa. luminaw nang luminaw ang paniniwala naming talagang inutil ang eleksiyon upang magkaroon ng pambansang pagbabago. Nemesio E. patuloy at patuloy din lamang nilang iduruyan at lulunurin ang masang sambayanan sa ilusyon ng buladas na pambansang kaunlaran. ng mga diyus-diyosan at hari-harian sa lipunan ang diwa ng Edsa 1. silang bumubuo ng uring naghahari-harian at mapagsamantala. Ordonez (Kolum) MATAPOS ang malakarnabal na eleksiyon noong 2004 na pinamayanihan pa rin ng terorismo. api‘t busabos ang nakararaming ordinaryong mga mamamayan. gayundin ng sinasabing kalayaan at kasarinlan. sapagkat magkakabalahibo naman sila. Prudente. nananatiling kahabaghabag na ekstra ang masang sambayanan sa masalimuot na sarsuwela ng mga bidang mandurugas.

kinakailangang ding makipagkaibigan sa ibang mga bansa — anuman ang ideolohiya at kredo — pero batay sa prinsipyo ng pagkakapantay-pantay at paggalang sa isa‘t isa. di gaya ngayon. na laging nasa ilalim ito ng dikta ng imperyalistang mga polisiya ng Amerika. kung tutuusin. kahit bahagya. ang panggitnang-uri. Ang mahirap nga lamang. Maliwanag ding doble-kara ang kasalukuyang hustisya — iba para sa mayaman at makapangyarihan at iba rin para sa maliliit at kakaning-itik. kung gusto rin lamang maisulong ang pag-unlad ng pambansang ekonomiya. kasabay nito. ang kanilang mga kaisipan ng adhikaing baguhin ang napakasama at nakasusuka nang pambansang kalagayan.‖ panahon nang pairalin ang demokrasyang hindi elitista kundi panlahat o pambansa. ayon sa ―The Revolutionists. upang walang mamamayang niyayapak-yapakan lamang ng mga promotor ng inhustisya‘t pagsasamantala. edukasyon. Binigyang-diin ng ―The Revolutionists‖ na dapat na patuloy na pangalagaan ang pambansang soberanya at dignidad kaya kinakailangang manuntunan sa malayang patakarang panlabas. ayon sa naturang nobela. sapagkat nakaugalian na nilang pangalagaan ang makasarili‘t mapandambong na mga interes — bukod sa pagiging tagahimod pa ng kuyukot ng dayuhang kapakanan — mukhang imposibleng isulong nila ang mga programang nilinaw sa naturang nobela tungo sa pambansang pagbabago. sapagkat ito ang pangunahing batayan ng tunay na demokratikong gobyerno. at balitaktakang walang kawawaang labis na pinag-aaksayahan ng pera ng bayan. kalusugan. unang-una. kinakailangang magkaroon ng masaklaw na programa sa pabahay. Kailangang itaguyod din at paunlarin ang mga kooperatiba. na higit na kinakalinga ng hustisya ang mahihina at kapos-palad. sa kabilang banda. pangisdaan at panggugubatan.Sinuman ang maluklok sa inodoro ng kapangyarihan sa Malakanyang at kung sinu-sino man ang mamayagpag sa bulwagan ng Kongreso na karaniwang tanghalan lamang ng mga buladas. Dapat ding kilalanin at patuloy na igalang ang karapatan ng mga katutubo sa kanilang kinagisnang mga lupaing minana pa sa kanilang mga ninuno. matagal nang kinakalawang at palsipikado ang umiiral na demokrasya sa bansa at malinaw na pumapabor lamang sa mga naghahari-harian sa lipunan kaya. Higit sa lahat. at itinataguyod at ipinagtatanggol sa lahat ng oras ang demokratikong mga karapatang sibil at pantao ng sambayanan. Hindi maikakaila. pataasan ng ihi. makabubuting isaalang-alang ng mga ito ang mga puntong binigyang-diin sa ―The Revolutionists‖ kung nalahiran man lamang. kinakailangan din ang modernisasyon ng agrikultura. Ayon pa rin sa naturang akda. lubhang kinakailangang paunlarin ang agrikultura at mga kanayunan. Dapat. Kailangan din ang isang pambansang Kongresong may sapat na representasyon ang masa. . upang balangkasin ang isang bagong Konstitusyon ng Pilipinas na magbabasura sa opresibo o mapanikil na mga batas na iginigiit ng mga elitista. at iba pa. pinakamahalaga nga ang pambansang interes kaya nararapat na ring ibasura ang di makatarungang mga tratado sa pagitan ng Estados Unidos at ng Pilipinas bagaman. at mga kabataan. trabaho. Bilang testamento ng lantay na hustisya sosyal. Maisasakatuparan ito kung magkakaroon ng tunay na repormang pansakahan na magpapalaya sa mga magsasaka at obrerong-bukid na matagal nang inaalipin o binubusabos sa ilalim ng mala-piyudal na sistema at.

Ang pagkakaroon ng de kalidad na edukasyon — praktikal at teoritikal — ang ipinunto pa rin ng nobela ni Dr. Ordonez (Kolum) DAHIL sa talamak o litanya ng kawalanghiyaan at katiwalian sa halos lahat ng tanggapan ng gobyerno — na kalimitang ang pambansang liderato pa ang pangunahing nasasangkot — dumating na ang sandali sa aming buhay na higit pa naming iginagalang ang mga puta kaysa maraming opisyal ng burukrasya. dapat na laging pangalagaan ang kapakanan ng bansa at masang sambayanan. Nararapat. unang-una.‖ na lubhang bigyang-diin ang siyensiya at teknolohiya at pananaliksik.Iminungkahi din ng ―The Revolutionists‖ ang isang sistema ng ekonomiyang hindi kontrolado ng iilang kapitalista (monopoly capitalism) na mayayaman lamang ang nakikinabang. pangkatawan. sa kinalulublubang krisis na panlipunan. pampulitika‘t pangkabuhayan. ang masang sambayanan naman talaga ang lumilikha ng pambansang pagbabago. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. malaki ang papel dito ng siyensiya at teknolohiya at. sa kabilang banda. Makabubuti tuloy ngayon na limiin ng pambansang liderato ang pitong puntong programang inilahad ng ―The Revolutionists‖ kung talagang matapat ang adhikaing mabago ang nakasusulukasok na ―status quo‖ at masagip ang bansa. Pero. ang mga aklat sa kasaysayang sinulat ng mga elitista at imperyalista at patuloy ding linangin at paunlarin ang literatura. P AGK AB US AB OS January 22. Sa pagsusulong ng pamahalaan sa ikauunlad ng ekonomiya. Sa gawaing ito ng pagsusulong sa de kalidad na edukasyon. o suntok sa buwan. sa takbo ng mga pangyayari at sa uri ng mga pulitikong namamayagpag sa kapangyarihan. gayunman. na isaalang-alang man lamang ng mga ito ang makabuluhang mga punto ng nabanggit na akda. Sa kasalukuyang panahon. Prudente. progresibo at siyentipiko kaya kinakailangang rebisahin at baguhin. gayundin. Sabagay. Samakatuwid. sports at magkakaibang kultura. Sa mga madasalin at nagbabanal-banalan at kinakalyo na ang mga daliri sa karorosaryo maging sa loob ng kani-kanilang marmol at . Natural. at tiyakin ang ganap na trabaho o empleyo at makatarungang suweldo ng mga manggagawa upang maitaas ang kalidad ng kanilang pamumuhay. kahit paano. hindi dapat manaig ang kasuwapangan ng mga kapitalista sa sobra-sobrang tubo na labis na ipinaghihirap ng bansa at ng ordinaryong mga mamamayan. lumilitaw — maliban sa mangilan-ngilan na parang ginto sa tambak ng nabubulok na mga dayami — na bentador pa nga sila ng pambansang kapakanan sapagkat kinakatawan nila. ang wastong pangangalaga sa kalikasan at mga likas na yaman. ang makasariling interes ng uring mapagsamantala. Isang pragmatiko at progresibong ekonomiya ang dapat diumanong pairalin sa panig man ng dayuhang kapitalista o ng mismong gobyerno. dapat na maipagkaloob ito ng gobyerno sa lahat ng Pilipino para sa kanilang kaunlarang pangkaisipan. unang-una. maituturing na imposible. makabayan. ayon sa ―The Revolutionists. ginigiyahan ito at pumapailalim sa mga regulasyon ng pamahalaan. pangmoral at espirituwal. Ito ang tinatawag na edukasyong makatao. sining. katuwang dapat ang pampribadong mga paaralan pero. Mulang kinder hanggang unibersidad.

habang binabaril pa ang mga magsasakang humihingi ng tunay na reporma sa lupa o pinuputulan ng dila ang mga tinig na humihingi ng pambansang pagbabago. telekomunikasyon at mass media. sa Kongreso man o sa Malakanyang na itinuturing na santuwaryo ng diumano‘y mararangal na tao na wala na yatang ginawa. higit na masama. inamin na kamakailan ni Espiker Prospero Nograles ng Kamara sa isang panayam sa isang estasyon ng radyo na talagang aalisin nila sa iginigilgil na pagbabago sa Konstitusyon (Cha-Cha) ang mga probisyong pang-ekonomiya na naglilimita sa kapangyarihan ng dayuhang mga kapitalista upang dumagsa o ibuhos diumano sa bansa ang puhunan ng mga iyon. unang-una. Mismong katawan lamang ng puta ang kanyang ibinibenta dahil sa karalitaan. higit na marangal at moral ang puta kaysa naglisaw na mga payaso‘t sirkero sa gobyerno. isang napakasamang babae ang puta. lumilitaw na para lamang sa iilang mandurugas at mandarambong sa burukrasya‘t lipunan ang sinasabing sangkatutak na grasya‘t pribilehiyo mula sa diumano‘y mahabaging Diyos sa langit. transportasyon. Sa kabilang banda. ng pribilehiyong makapagmay-ari ng mga lupain at gusali doon. kundi isangkalan ang pambansang kapakanan para lamang patuloy na mapagsamantalahan ang dayukdok o busabos nang sambayanan. dahil biktima siya ng masama‘t tiwaling sistema ng lipunang ipinagkakait sa maraming maralita ang karapatang mabuhay nang marangal bilang tunay na mga tao at. Katunayan. isang latak ng lipunan na nakasisira sa diumano‘y kabanalan at kalinisan o moralidad ng umiiral na lipunang kontrolado lamang ng iilang ganid at salanggapang. habang nagkakalkal sa mga basurahan ang mga patay-gutom. habang nakabalandra ang anino ng karalitaan sa humpak na pisngi ng mga pulubi at sa pudpod na takong at suwelas ng sapatos ng mga naghahanap ng trabaho. babayaang pasukin din maging ang pambayang mga utilidades (tubig at kuryente. habang namamaluktot sa malamig na bangketa at mga damuhan ng parke ang mga walang bahay. sa pambansang seguridad. habang nagtitiis sa mga barungbarong at makikipot at maruruming entresuwelo ang mga trabahador na hindi pinasusuweldo nang husto at kinakailangan pang magbuwis ng buhay sa mga demonstrasyon at welga para marinig ng mga kinauukulan ang inaamag na nilang mga karaingan. ospital at mga paaralan) na nararapat na nasa kamay lamang ng mga Pilipino alang-alang. kung saan. . noon pa man at hanggang ngayon. Sa kabilang banda. dinagsa at patuloy na dinadagsa ng dayuhang kapital ang China at Vietnam nang hindi na kailangang iakma sa interes ng mga negosyanteng iyon ang mga probisyon ng Konstitusyon ng naturang mga bansa tulad. 100% kontrol sa mga korporasyon at negosyo at. Pahihintulutan na silang bumili at magmay-ari ng mga lupain at gusali dito. unang-una. Sa aming abang palagay. nagbibingibingihan naman ang ―mararangal‖ na tao — lalo na sa Kongreso — at kinakailangan pa yatang pagbabambuhin sa ulo upang maisip ang tunay na kapakanan ng bayan.alpombrado at pinabangong kubeta. Naghuhumindig tuloy ang katotohanang ang itinuturing na mararangal na tao sa gobyerno ang sila pang bentador ng pambansang kapakanan at ng kinabukasan ng susunod pang mga henerasyon sa pamamagitan ng kanilang pamamanginoon sa dayuhang mga interes kaya hindi man lamang nila mailabas ang kanilang dila upang tutulan ang mapaminsalang mga kahingian at patakaran ng IMF-World Bank at ng iba pang mga instrumento ng imperyalismong Amerikano.

Aleman. amoy-bawang man o may anghit. at ng mga basalyos at tau-tauhan ng dayuhang mga interes — hindi na gaanong nakasisiklab ng damdamin at nakamamanhid ng utak kung bakit nagpapabusabos ang maraming Pilipino kapag sila‘y nandarayuhan sa ibang mga bansa. lumuhod pagkatapos. matagal nang inilibing ang kanilang pag-asang mapaunlad. Japan o iba pang bansa. ang kanilang katayuan sa buhay at patuloy pa ngang ipinagkakait sa kanila ang karapatang mabuhay na parang tao sa ilalim ng tunay na hustisya sosyal at pagkakapantay-pantay. Hindi tuloy naming maiwasang mangarap na sana‘y magkaroon kami ng tsuper na Amerikano. dayuhan ang mga amo — Intsik. Higit pa nga kung tayo ang nandarayuhan sa Gitnang Silangan at Europa at Amerika o maging sa mga kanugnog-bansa natin sa Asya. sa dambuhalang mga pabrika‘t korporasyon hanggang sa maliliit na restawran. labanderang Espanyola. sa kabilang banda. hindi na dapat ipagtaka tuloy kung bakit tayong mga Pilipino ang lumilitaw na pinakasanay at pinakamatapat mamanginoon at magpabusabos sa sinumang dayuhan sa mismong sarili nating bayan. Higit. o kahit dating mga bagamundo lamang sa sarili nilang bayan ang mga dayuhang ito. masahistang Haponesa at hardinerong Arabo. mapribilehiyo at makapangyarihang mga tao — tulad ng mandarambong na negosyanteng mga pulitiko. na nakasusulak ng dugo ang makitang sa sariling bayan ang mga Pilipino‘y alipin pa rin ng mga dayuhan. at himurin ang kanilang kuyukot. Canada o Bretanya. Pranses. Puti man o dilaw. kahit bahagya. kung para man silang mga kalabaw na pantrabaho sa mga minahan sa Aprika o sa minahan ng langis sa disyerto ng Gitnang Silangan. at lumilitaw nga na ang Pilipinas ay hindi isang bansa para sa nakararaming maralitang mga mamamayan kundi para lamang sa iilang pinagpalang grupo ng maimpluwensiya. Hapon. nang magsarbey ilang taon na ang nakararaan sa Unibersidad ng Pilipinas — na . pinapanginoon natin sila pagdating sa ating bansa at kulang na lamang na magpatirapa tayo sa kanilang harapan. tablerya‘t tindahan ng piyesa ng mga sasakyan. Bombay. Kung tagahugas man sila ng puwit ng mga pasyente sa mga ospital sa Amerika. kung labis man silang pinagmamalupitan ng kanilang mga amo bilang mga katulong sa bahay sa Dubai. Singapore. Hongkong. edukasyon at kulturang Amerikano at nakapagkit na sa marami ang kaisipang kolonyal. Lubhang napakalalim na nga ang pagkakabaon at napakahigpit na ang pagkakapit ng ugat ng kaisipang alipin sa pambansang kamalayan kaya.Sino nga kaya ang higit na marangal? Sino nga kaya ang higit na imoral? Ang putang nagbebenta ng sarili niya lamang katawan o ang pambansang lideratong patuloy na ipinagbibili ang buong bayan at ang mismong kapakanan ng sambayanan? Bunga marahil ng mahigit na 300 taon na pagkakakulong ng pambansang kamalayan sa loob ng kumbento ng kolonyalismong Kastila at halos 50 taon namang pagkakabartolina natin sa wika. kusinerong Intsik o Pranses. Dahil sa kakulangan ng mailap na oportunidad sa sariling bayan bunga ng napakatiwaling balangkas ng lipunan. basar. hindi sila masisisi sapagkat. sakang man o piki. Amerikano (sangkatutak din ngayon ang mga Koreano) — at mga Pilipino ang katulong o inaalila. ng hindi mabusug-busog na mga asendero‘t kapitalista. Sa halos lahat ng larangan ng ekonomiya. para matikman naman ng isang Pilipino na amo siya ng mga dayuhan sa mismong sarili niyang bayan. sa sarili nilang bayan. ng mga santo-santito ng kung anu-anong relihiyon.

Habang pinapatay ng mga puwersang dayuhan ang ating pambansang pagkalahi. sapagkat ang mga iyon ang nagsilbing inspirasyon at nagpatibay sa isang buong lahi para hanapin at matagpuan ang paglaya mula sa tanikalang dayuhan. Ordonez (Maikling Kuwento — sinulat noong dekada ‗60 ngunit malaganap na nangyayari ngayon) 1. ang dating naninilaw na bukirin ay naging luntian. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa pananaw ng daigdig. iilan lamang ang sumagot na gusto pa rin nilang maging Pilipino at ang karamiha‘y gustong maging Amerikano. Pranses. sa pamamagitan ng pakikipagsabuwatan at lubos na pamamanginoon ng ating walang gulugod — at masahol pa sa puta — na pambansang liderato sa kanilang mga among dayuhan sukdulan mang ibenta ang pambansang kapakanan. Nagkagulo ang mga ibon. Recto. tayo‘y lahi na ng mga busabos? Hindi pa marahil huli ang lahat at higit na hinihingi ng panahon na gisingin at pag-ibayuhin ang mga puwersang makabayan. LUPA MAAGANG TUMAKAS ang ulan sa mga ulap at ang nakangangang mga bitak ng bukiring iyon na nasa makalabas lamang ng lungsod at malapit sa daangbakal ay unti-unting nagsitikom. Ingles.‖ # INUUOD NA B I SI G SA TI YAN NG B UW AY A January 9.‖ Binigyang-diin pa ni Recto: ―Ngayon. pambansang karangalan o dignidad. at iba pang kilalang lahi. Malinaw kaya itong palatandaan na labis na nating ikinahihiya ang pagiging Pilipino sapagkat. sapagkat sa bukiring iyon. Dapat nating muling buhayin ang ating makasaysayang nagdaan. Claro M. wala ni isa mang punongkahoy. Tumingala sa langit ang nanginginaing mga kalabaw at ang mga kuhol na nagbaon sa buong panahon ng tag-araw sa gilid ng nangagdipang mga pilapil ay nagsimulang umahon at gumapang patungo sa mga pinitak. Sinabi niya na tungkulin ng mga makabayan noong panahon ni Rizal na labanan ang ganito sapagkat alam nila na ―hindi isang bansa ang isang sambayanang walang tatak ng pagkalahi‖ at ―isang makabayang tungkuling hinihingi ng pangangailangan ang pangalagaan natin ang ating pagkalahi. Australyano. .ipinalalagay na makabayan at progresibo ang mga estudyante — at itanong kung anong lahi ang gusto nila kung ipanganganak silang muli. nagliparan patungong kanluran. nahaharap tayo sa ganito ring mga suliranin at dapat natin itong harapin sa pamamagitan din ng pamamaraan ng makabayan nating mga kababayan noon. Dapat nating maabot ang mga ideya at pangyayari ng mga panahong iyon. nararapat lamang na higit nating dinggin ang panawagan noon ng yumaong makabayang Sen. Canadian. Nag-utlawan ang mga damo sa dibdib ng lupa at sa loob lamang ng ilang araw. hindi ang liblib na panahon ng ating mga ninunong Malay kundi ang rebolusyonaryo nitong panahon taglay ang nag-aalab at matapat nitong propaganda at ang maluningning nitong paghantong sa larangan ng labanan.

‖ ―Pero h‘wag po muna ngayon. di rin naman akin.‖ ―Ba‘t po. Kabesa!‖ . ‗Yong parteng silangan ay gagawin namang subdibisyon. Naararo na namin ang ilang sangkal. at ng mumunting mga pangarap.‖ ―Ba‘t po. Kabesa. Kabesa.‖ ―Wala tayong magagawa.‖ ―Maawa kayo sa amin. ‗Ala po kaming malilipatan agad. Kabesa.‖ ―Naaawa nga ako sa inyo. umulan nang umulan.‖ ―Ano‘ng magagawa natin? Di naman inyo ang lupang ito. ―H‘wag na kayong magtanim ngayon. Kabesa. Tulungan n‘yo po kami.‖ ―Pero. nagpagulung-gulong at nagtampisaw sa may tubig nang mga pinitak. Sa Agosto na sila magbabayaran dahil gusto noong nakabili na makapagtayo na agad dito ng pabrika.‖ sabi nito. Pinalalayas na kayo rito ng me-ari. isiningkaw ang mga kalabaw at sinimulan na nilang sugatan ang malambot at hindi na tumututol na dibdib ng lupa hanggang isang araw. Maliit daw naman ang inaani ng bukid na ito. Ma‘wa po kayo sa amin. Parang awa n‘yo na po.Sa mga dampa na halos nakikipagtanawan lamang sa nagsisiksikang mga barungbarong na nasa magkabilang gilid ng daangbakal. hanggang ang kabukirang iyon ay nagmistulang isang munting karagatang hindi umaalon. Kabesa. naghabulan at naligo sa ulan. Kabesa. nangalumbaba. pinasan ang mga araro. inihanda ang mga binhi. Me katrato na raw siyang bibili nito. Natuwa at naghubad ang mga bata. Saka ang aanihin namin sa taong ‗to ang s‘ya po lang naming inaasahan. Sabihin po n‘yo sa me-ari na pagkatapos na ng anihang ito. bigla na lamang sumulpot sa kabukirang iyon ang katiwala ng may-ari ng mayamang lupang iyon. pero talagang wala akong magagawa. Saka matagal na naming sinasaka ‗to. lumubid ng mga pamitik. Inayos na ng mga magsasaka ang kanilang mga salaan at punlaan. Naginaw ang mga dampa. Kabesa? Ba‘t po?‖ ―Namahal na raw ang lupa dito at gusto na niyang ipagbili. ―H‘wag na kayong mag-araro pa. Ipakiusap n‘yong huwag muna kaming paalisin dito.‖ ―Di na po kami kakain sa taong ito. Pakiusapan po ninyo siya. at nabasa ang mga sahig na kawayan. umiyak ang mga bubong na pawid. at pinagmasdan nila ang masinsing mga patak ng ulan at ang luntian nang kabukiran. Inihanda na rin ng mga babae ang mga basket na sisidlan ng pagkain. Parang awa n‘yo na po sa amin!‖ ―Talagang wala na tayoing magagawa. nagsipamintana sila. Umulan. nakapagpunla na kami. ang nalalabing mangilan-ngilang magsasaka‘y nagsipaglinis na agad ng mga yugo at araro at suyod. Kabesa? Nakapagpunla na kami. Gawin po ninyo ang inyong magagawa.

sa mga palay na iyan. Subukan lang nila! Pagpuputulan ko sila ng bayag!‖ ―Basta‘t huwag tayong umalis ke matapos man ang anihang ito!‖ 2. hindi iilang ulit na sinabi sa mga magsasaka na ipagbibili na ng may-ari ang lupang iyon. sa palababahan. hinatiran ng pagkain ang mga lalaki.‖ sabi minsan ni Lino. hanggang sa sumawa na sila sa pagmamakaawa at. Matagal silang namalagi sa bintana ng kanilang mga dampa. tumalim nang tumalim ang dati‘y maaamo nilang mga mata at tumigas nang tumigas ang dati‘y malalambot nilang mukha. Ngunit kinabukasan. Kumakaway na ang mga hutok na uhay nito para anihin. MAKINA GININTUAN na ang bukirin at amoy hinog na palay na ang hangin. at tahimik na nagsibalik sa kani-kanilang dampa. malimit humigpit ang pagkakakapit ng lipakin nilang mga palad. akay-akay ang kanilang mga kalabaw. ―di ako mangingiming ibaon siya sa pinitak. matagal na pinagmasdan ng mga magsasaka ang madilim na kalawakan ng bukid. Lumabas din sa bukid ang mga babae. Iniwasang lapitan ni kausapin ng mga babae ang kani-kanilang asawa. at paulit-ulit. Araw-araw kong inihahasa ang aking itak!‖ ―Ang dugo naman niya ang ipatataba ko sa palay!‖ ―Subukan lang nilang palayasin tayo rito. Tahimik maging ang mga bata. nakatungo. at muling sinugatan ang dibdib ng lupa. sa bawat araw. at ang mga mayang umalis noong panahon ng tag-ulan at naglakbay kung saan ay langkay-langkay na nagbalik sa kabukirang iyon at umali-aligid sa papawirin. Matagal nang nagsipagbaon sa gilid ng mga pilapil ang . at manakanakang sumusulyap sa nag-indak-indak at waring namamaalam nang ningas ng mga gasera. paulit-uilit din namang nagmakaawa ang mga magsasaka. muling isiningkaw ang mga kalabaw. nakatikom ang kanilang mga labi at. Malabong latay na lamang ang liwanag sa kanluran nang umuwi ang mga lalaki. inihasa ang kanilang mga itak. nakatunganga sa kanilang ama‘t ina. Pero di ko nga lang alam kung ano ang karapatan nating iyon. dahil matagal na nating sinasaka ito.NANG gabing iyon. ―Subukan nilang ngayon tayo palayasin! Di nila tayo mapalalayas dito hanggang di tayo nakakagapas. tinalunton ang madulas na mga pilapil.‖ sabi naman ng isang matandang mga animnapung taong gulang na. muling pinasan ang kanilang mga araro.‖ ―Kapag nagkamaling magpunta rito ang anak ng putang me-ari ng lupang ‗to o ang sinumang demonyong nakabili nito. maagaqng nagsibangon ang mga lalaki. at maagang nagsitulog nang mapansing ang katahimikan ay nakakumot sa kapaligiran. lalo na nang maitanim na nila ang mga palay at magsimula na iyong tumaas nang tumaas at lumunti nang lumunti. halos hindi sila kumukurap. isa sa ilang kasibulang magsasaka sa bukiring iyon. ―Alam kong me karapatan tayo sa lupang ito. nakaupo lamang sila sa pinakamadilim na sulok ng kanilang dampa. dahil matagal na tayo rito. Hindi iilang ulit na nagbalik ang Kabesa sa kabukirang iyon. isinaksak sa takyaran.

hanggang isang umaga. matagal na tititig sa gusaling iyon na parang malaking kabaong na batbat ng ilaw kung gabi. hanggang isang katanghalian. ang mga babae ay nagpapanangisan samantalang ang mga bata ay nakatingin lamang sa dambuhalang mga makinang iyon na patuloy sa pag-usad at pag-atungal. pagkahapunan. kinayod nang kinayod ang bitak-bitak na dibdib ng lupa. Lumisan ang mga buldoser pagkaraan ng ilang araw. nilamon nang nilamon ang mga uhay. malimit mangalumbaba ang mga babae. Malimit ding manaog. umpuk-umpok na magsisiupo sa gilid ng daangbakal. at halos sa araw at gabi. Kinagat nang kinagat ng matalim na ngipin ng mga buldoser ang mga puno ng palay. pumikit-dumilat na baga ng kanilang mga sigarilyo. halos paanas silang mag-uusap. ang mga magsasaka‘y parang itinayong mga bangkay. tumaas-bumaba. hanggang sa pumikit ang mga bitak at umalimbukay ang alikabok at nagmistulang isang maliit na disyerto ang dating ginintuang kabukiran. at nagtayo ang mga ito ng bodega doon. at ang mga palaka ay hindi na nagsayaw at hindi na umawit. at ang iba nama‘y tumakas patungong lalawigan at napadpad kung saan. Higit ngayong pinagmasdan ng mga magsasaka ang kabukiran at inihanda na nila ang kanilang mga lingkaw at karit. Nasa hinog na mga butil ng palay ang mumunting mga pangarap. nang malapit na nilang anihin ang mga palay. at sa harap ng kanilang mga dampa. at nakumutan ng bato ang buong disyertong bukid na iyon. parang umaatungal na mga dambuhalang balang na sumalakay sa bukid na iyon ang ilang buldoser. mahigpit lamang nilang hawak ang nagkikislapang mga itak. ang mga lalaki. ang mga mata‘y nakapako sa kawalan habang sa tabi nila. At makaraan lamang ang ilang buwan.mga kuhol. Tinungkab nang tinungkab ng mga buldoser ang nangakadipang mga pilapil. kasama ang ilang armadong sundalo ng gobyerno. Mula sa bintana ng nagsisiksikang mga barungbarong kapag parang dugo nang kumukupas ang mapupulang latay ng liwanag sa kanluran at nagsisimula nang umindak-indak ang malamlam at malungkot na ningas ng mga gasera sa pusod ng mga barungbarong. saka nila manakanakang sinusulyapan ang mga lalaki. Sumunod na dumating ang tala-talaksang tabla at yero at bakal at semento. . at lumisan na rin ang mga magsasaka. nagkahugis ang isang malapad at mababa ngunit mahabang gusali na parang isang nakadapang dambuhalang nag-aabang ng anumang masisila. ang iba‘y sumiksik sa nagsisiksikan nang mga barungbarong sa magkabilang gilid ng daangbakal. at nagsimula ang kalantugan at pukpukan. nakatiim ang kanilang mga bagang. Tanging naiwan sa dating bukiring iyon ang nagbalatay at salasalabat na bakas ng mga gulong ng buldoser. At isang umaga. biglang-bigla. hanggang sa maglaho ang mga damo at sariwa pang mga puno ng palay na dating sumususo sa dibdib na iyon. at natakpan ang mga bakas ng buldoser. ngunit naroroon din ang aali-aligid na mga pangamba. sumunod na dumating doon ang rumaragasang mga trak na may kargang eskombro at graba at buhangin. umaangil ang makinang lumalamon ng graba‘t buhangi‘t semento na isnusuka nito pagkatapos sa uhaw na mga timba‘t baldeng isinasahod ng mga trabahador sa malaking bunganga nito. tititig sa gusaling iyon at sa kadiliman ng daangbakal na tinatanglawan lamang ng naggalaw-galaw. bigla na lamang iyong sinalakay ng maraming trabahador na buhat kung saan.

mataas daw magpas‘weldo ang mga Kano. sapagkat iisa ang uri ng biyayang hatid sa kanila ng bawat pagsikat at paglubog ng araw — ang gulanit na karalitaang sa kanila ay nakabalabal. di gaya sa pusod ng lungsod. basta‘t trabaho. Putrang ‗na. Talos ni Lino.‖ ―Saka. ilang hapon na ring malimit niyang tititigan ang kabuuan ng gusaling iyon. kalimitan. Saka mabait daw ang mga Kano. nasa Amerika daw ngayon.‖ ―Senga?‖ ―Oo. Pare.‖ ―Pag natanggap ako. ang gabi at ang umaga ay iisa. Doon nagtatrabaho.‖ ―E kelan kaya magtatanggapan?‖ ―Ewan. Nag-aamoy basura na ako!‖ ―Ipapasok ko naman sa eskuwela ang panganay ko para di lumaking gago. ngunit lagi ring may gabi at.‖ ―Senga?‖ ―Oo. Talos din nilang lagi ngang may umaga. Me kotse‘t bahay na raw agad. UOD ISA si Lino Fajardo sa ilang magsasakang hindi tumakas sa kapaligirang iyon at mula sa kanilang barungbarong ng asawang si Marta at ng kanilang dalawang anak na lalaki. gaya rin ng iba pang mga taga-daangbakal. naisip noon ni Lino. At alam din nila. makabibili rin seguro ako ng bagong sapatos. sa kanila. ‗Yon ngang isang pinsan ng asawa ko. oo! Kaya nga. Basta‘t malapit na raw.‖ ―Matanggap sana tayo kahit kargador. Butas-butas na ang s‘welas ng anak ng putang sapatos ko!‖ 3.‖ ―Totoo?‖ ―Oo! Tiyak na maraming trabahador ang tatanggapin. higit nilang ibig ang gabi . sapagkat anagag na lamang ang sinag ng pag-asa.―Pabrika daw ng tela ‗yan at Kano ang me-ari. Sa inyo ko lang sinabi ito dahil gusto kong sama-sama tayong magtrabaho doon. madilim na madilim nga. sawa na ako sa pagbubungkal ng basurahan.‖ ―Di kelangan pala. na madilim ang gabi sa daangbakal. kahit d‘yanitor. magprisinta na tayo agad para di tayo maunahan ng iba?‖ ―Aba. Waring nagkabuhay ang mumunting mga pangarap na matagal na matagal na nilang inilibing sa bukid at sa kalawanging riles ng daangbakal. kelangan na huwag muna nating ipamalita ito sa iba.‖ ―Sana nga. Pare Malapit na raw buksan.

―Wala yatang kaluluwa! Matagal na tayo rito. tumaba at lumaki ang tiyan ng tagapamahalang si Mr.kaysa araw. Nang magsimula siyang magpasan ng mga balumbon ng tela. di man lang tayo inuumentuhan.‖ ―Tagahimod kasi ng pundilyo ng me-ari ang putang ‗nang White na ‗yon!‖ ―At ‗ala ring konsensiya ang me-ari. waring namalas niya sa kabuuan ng pabrika ang katuparan ng kanilang mumunting pangarap ni Marta para sa dalawa nilang anak na lalaki. Ipalamon natin sa makina!‖ ―Mahirap ‗yan. At ubod pa ng s‘wapang. dahil pinahihintulutan silang matulog at makalimot. Sila‘ng me-ari. ‗Ala tayong magagawa. Malaki naman ang kinikita ng pabrika. sa bawat taon naman. isa si Lino sa hukbo ng mga tagabarungbarong na sumalakay doon.‖ sabi minsan ng isa nila kapwa trtabahador isang dapithapong magkakasabay silang lumalabas sa dambuhalang pabrikang iyon.‖ ―Putang ‗na! Ba‘t ‗ala? Magtayo tayo ng unyon!‖ ―Di pinatalsik agad tayo ng mga anak ng puta? Aba!‖ ―E kung patayin na lang natin si White?‖ ―Senga. Dahil sa ‗tin kaya sila nabubundat. nasabi niya sa sarili. Sa wakas. At nang buksan ang pinto ng pabrikang iyon para tumanggap ng mga trabahador. Magtiis. ―Putang ‗nang White ‗yan. di gaya ng araw. Galing na ‗ko sa putang ‗nang impiyernong ‗yon!‖ ―Pero paloloko na lang ba tayo sa kanila?‖ ―‗Ala tayong magagawa kundi magtiis.‖ ―Pero pinakikinabangan naman nila tayo. Tayo rin ang mawawalan ng trabaho at impiyerno ang buhay sa kalaboso. mga Pare. matatakasan din nila ang nakabibinging dagundong ng tren at ang madilim na gabi sa kapaligirang iyon. numipis nang numipis ang kanyang dibdib at unti-unting tumakas ang laman ng kanyang mga bisig. makalalayio din sila ni Marta sa marusing at pangit na mukha ng daangbakal. Ngunit lumaki nang lumaki ang pabrikang iyon. kaya sila yumayaman.‖ . sapagkat mabait at mapagmahal ang gabi. Alam niya namang pambili lang ng pandesal ang suweldo natin.‖ ―Talagang gano‘n. yumaman nang yumaman ang may-ari.‖ ―Magtiis?‖ ―Oo. White at.

parang matalim na itak na tumaga sa utak ni Lino ang kabuuan ng maitim at pandak at mataba nilang kapatas na kung tawagin nilang mga trabahador ay Mr. Cruz ang mga tainga at mata ni Mr. sa iglap na sandaling iyon. Cruz . kung maaari. White at Mr. Marahas na sumugat sa kanyang pandama ang alingawngaw ng tinig na iyon. Alam niyang nangangaloig ang kanyang tuhod — matagal-tagal na rin niyang napapansin na numinipis ang kanyang dibdib at parang may lumalamon sa laman ng kanyang mga bisig — at waring hindi na nga nya kayang magbuhat pa ng gayong kabibigat na mga bagay. sa nakikita niya. Cruz. at nadama niyang nangapos ang kanyang paghinga at humigpit ang kanyang pagkakayapos sa balumbon ng telang akma niyang papasanin. kahit hindi siya lumilingon. parang mga kalabaw na pang-araro ang tingin sa kanilang mga trabahador nina Mr. ―Putang ‗na. at parang hindi niya . gayundin ang mga makinang panghabi ng tela. talagang ‗ala tayong magagawa kundi magtiis. huwag na silang hihinga sa paggawa. White at ayaw na ayaw nitong makitang wala silang ginagawa kahit isang saglit. Cruz. Kahit nakatalikod siya sa bunganga ng bodegang pinagmulan ng tinig na iyon. Marahil. dali ka.‖ ―Pero sa ngayon. nakita na naman siyang nagpapahinga ni Mr. baka di pa tayo makabili ng kahit palotsinang kabaong sa s‘weldo natin. sapagkat sa loob ng limang taong ipinaglingkod niya sa pabrikang iyon. Saglit na nag-apuhap ng hangin ang kanyang bibig at ilong at bahagyang nabawasan ang init na humahalukay sa kanyang dibdib. Naramdaman niya ang paglalaban ng kanyang mga tuhod at ng bigat ng balumbon ng telang kanyang pasan nang tunguhin niya ang naghihintay na trak ng pabrika sa bunganga ng bodega at. naglulumiyad ang malaking tiyan sa pahilahod na paglakad at nakapako sa kanya ang medyo singkit na mga mata. sapagkat hindi panayan ang pag-andar. Si Mr. pagharap niya sa bunganga ng bodega. pinagpapahinga rin at nilinis at nilalangisan. waring natadtad ng mga sugat ang buo niyang katawan. hindi p‘wede ang tamad! Konting bilis! Konting bilis!‖ Bigla. at hindi miminsang nasabi niya sa sarili na mabuti pa marahil kaysa kanila ang mga kalabaw. ngunit laging nakatambad sa kanyang harapan ang hapis na larawan ng kanyang asawang si Marta at ng dalawa nilang anak na lalaki na magpipitong taong gulang na ang panganay. natitiyak niya. alam niyang kasunod niya si Mr. Waring may init na humalukay sa kanyang dibdib at hindi niya napigilan ang abut-abot na paghingal matapos niyang maibaba sa maruming suwelo ng trak ang pasan niyang balumbon ng tela. Cruz. makikita niya ang pangit na kabuuan ni Mr. Cruz sa pagbuhat ng mga balumbon ng telang jikakarga sa naghihintay na trak ng pabrika.‖ ―Magtiis pa rin? P‘we!‖ ‗DITO. Alam niya. sapagkat nakapagpapahinga.―Lintik! Magtiis? Habang panahon tayong lolokohin ng mga dermonyong ‗yon! P‘we! At pag namatay tayo. waring saglit na ngumatngat sa kanyang laman at tumupok sa kanyang kaluluwa. Fajardo! Masyado kang mabagal! Masyado kang tamad!‖ Nasa likod na ni Lino ang tinig na iyon at.

ang medyo singkit nitong mga matang may ibig ipahiwatig at ang pagkakangkisi nitong nagpalabas sa malalaki at naninilaw na mga ngipin. Payat na payat ka na. Kami na ang bahala dito. Cruz na maraming pumedido sa araw na iyon — handa na ang mga iyon para ikarga nila sa trak. parang di mo na kayang buhatin. Cruz at wala siyang nagawa kundi sundan ng tingin ang pahilahod nitong paglakad patungo sa plantang habihan ng tela at. ngunit iyon ang iglap na lumabas sa kanyang bibig. naggigitgitan ang maraming salitang hindi magkapuwang sa kanyang lalamunan. ang lugaw na inuulaman ng tuyo o asin kung gabi. Magpahinga ka muna. Fajardo. at nagsimulang maglandas mula sa kanyang noo at sentido ang malalamig na mga butil ng pawis. Pinilit niyang lupigin ang mga alalahaning iyon at. Parang ibig niyang pasukin ang opisinang air-conditioned ni Mr. Saka… saka…‖ Ngunit nabilanggo lamang sa kanyang lalamunan ang iba pang mga salita nang nakangising tumalikod si Mr. White at kahit sa papilipit na Ingles na nalalaman niya. Warfing may matitigas na daliring unti-unting sumakal sa kanya. Cruz. Lino. Mister Cruz. ang kapeng walang gatas at matigas na pandesal kung umaga. Mister Cruz. buong tapang na sabihin sa harap nito: ―Go to hell! You dog! You salumbebet!‖ MULING nadama ni Lino ang pangangalog ng kanyang mga tuhod nang magbalik siya sa bodega ng tela at sumisigid at humahalukay na naman sa loob ng kanyang dibdib ang hindi mawaring init na iyon na nagpapasikip sa kanyang paghinga.‖ ―Malakas pa ho ako. at nabakas niya sa mata ng mga iyon ang isang uri ng pangamba. ―Namumutla ka. Parang di mo na kayang magtrabaho. Kaya ko pang magtrabaho. Napansin niyang pinagmamasdan siya ng kanyang mga kasamahan nang damputin niya ang kahoy na pag-iikiran ng tela. Di pa naman seguro darating ang trak. Malakas pa ho ako.‖ ―Kaya ko pa ho. Sa kanyang utak. Malakas pa ho ako!‖ Alam niyang hindi iyon ang ibig niyang sabihin. at lalo niyang nadama na higit na kailangang apuhapin ng bibig niya at ilong ang amoy-telang hangin sa loob ng bodegang iyon. ―Parang mahina ka na.magawang takasan ngayon ang nakatatakot na alalahaning gumigiyagis sa kanyang katatagan. Kailangan nilang apurahin ngayon ng tatlong trabahador na kasama niya sa bodegang iyon ang pagbabalumbon at pagkakamada upang kung dumating ang trak — na natitiyak niyang darating sapagkat sinabi ni Mr. ang malamlam at malungkot na mga mata ni Marta na waring humihingi ng awa sa nag-indak-indak na ningas ng mga gasera sa pusod ng mga barungbarong na nangakalibing sa magkabilang gilid ng kalawangin at mahabang-mahabang daangbakal na iyon. ―Pero bakit masyado ka nang mabagal? Isang balumbon ng tela. At sa saglit na iyon hinamig ng kabuuan nito ang nakataatakot na mga alalahaning iyon. lalong naging marahas ang pagdaluhong ng mga pangamba.‖ . humarap siya ngunit napauntol siya sa paghakbang nang lumagom sa kanyang paningin ang naglulumiyad na tiyan ni Mr. bigla. ngayon.‖ ―Saka humihingal ka.

at naidalangin niyang huwag sana munang dumating ang trak. alam niyang may kung anong makapangyarihang lakas na sumasaklot sa kanyang dibdib tuwing siya‘y mahahapo. lumakas ang atungal na iyon. Humagupit sa kanyang pandinig ang atungal ng dumarating na trak. Walang anuman ito. Cruz. umuwi ka na muna. Hindi niya malaman kung gaano katagal siyang namalagi sa pagkakasandal sa kamada ng tela hanggang sa madama niyang parang ganap nang tumakas ang matitigas na daliring sumakal sa kanyang kangina. ―Sabi na sa iyong magpahinga ka na muna. at ang nakatatakot na larawan ng mga alalahaning gumigiyagis sa kanyang katatagan. Ilang saglit din siyang nag-apuhap sa kawalan. Bukas ka na bumalik. waring tumakas na rin ang humihiwang init sa kanyang dibdib. hanggang muling marahas na dumaluhong ang mga pangamba. ―Kung kaya mo na ang katawan mo. Minasdan niya ang kanyang mga bisig na parang itinatanong kung kaya pang pumigil at magbaba ng balumbon ng tela sa trak. ang malamlam at malungkot na mga mata ni Marta. Bigla. at pilit na umiwas ang kanyang utak sa pagyakap sa katotohanang ipinaghuhumindig ng impis na niyang dibdib at ng nangangalog niyang mga tuhod. At kung makita siya ni Mr. Kami na ang bahalang magpaliwanag kay Mister Cruz. ngunit sa kanyang utak. hanggang ligisin niyon at dikdikin ang kanyang utak. h‘wag n‘yong sasabihin sa kanya ito.‖ Bigla. nakabilanggo pa rin ang kapeng walang gatas at matigas na pandesal kung umaga. Putlang-putla ka. ngunit hindi pa siya nakatatatlong hakbang. At nang dumilat siya. Baka tanggalin ka pa ni Mr. iginupo siya ng nangangalog niyang mga tuhod at napalugmok siya sa sementadong lapag ng bodega. Hiigit na malinaw na nakikita niya ngayon ang hapis na mukha ni Marta at ng kanilang dalawang anak na lalaki. hinimas-himas niya iyon na parang ibig niyang maibalik ang tumakas na laman doon. napatayo siya. nakasandal siya sa isang panig ng kamada ng mga tela at pinapaypayan siya ng kanyang mga kasamahan. hindi p‘wede ang tamad! Konting bilis! Konting bilis!‖ Ginagap niya ang impis na niyang dibdib.―Senga. Nahilo lang ako. parang may nabuhay na lakas na nagbigay-init sa kanyang dugo. alam niya. tiningnan niya ang kanyang mga kasamahan na patuloy sa pag-aayos ng mga balumbon ng telang dadagan sa tumututol nilang mga balikat. sumiksik sa kanyang kamalayan. ang madilim na gabi sa pangit na mukha ng daangbakal. kahit hindi pa niya gaanong mabanaagan ang mukha nito. sumisid sa isang kalalimang hindi niya maarok. Naramdaman niyang parang idinuruyan siya sa hangin. mahirap na ang magkasakit. Aba. e!‖ Tinig iyon ni Kardo.‖ Hindi siya nahilo lamang. . Cruz? Maririnig na naman niya ang tinig na iyon: ―Dito. at naisip niyang kapag dumating ang trak. Baka kung mapaanio ka pa. hindi na niya kayang tagalan pa sa araw na iyon ang paghahakot sa mga balumbon ng tela.‖ ―H‘wag. pinilit niyang lumapit sa kamadahan ng tela. huwag sana munang pumasoik sa bodegang iyon si Mr. Cruz. ang lugaw. waring nilalagom ang kanyang kamalayan ng manipis na karimlang lumukob sa kanyang mga mata.

―Karga bola! Karga bola!‖ Nakatayo na sa bunganga ng bodega ang tsuper ng trak na iyon, at natambad sa kanya ang nakaabang na puwit ng trak sa di kalayuan sa bungangang iyon. ―Maghintay ka! H‘wag kang apurado!‖ Si Kardo ang sumigaw at nakita niyang nasa balikat na nito ang isang balumbon ng tela. Saglit itong tumigil sa tabi niya. ―D‘yan ka na lang muna hangga‘t ‗ala ang demonyong si Mister Cruz.‖ Tiyak, naisip niya, darating si Mr. Cruz, sapagkat ugali na niyon na gumala-gala sa buong pabrika na parang hayiop na nag-aabang ng sinumang masisila. Lagi nang mahaba ang dila niyon, lagi nang nanlilisik ang medyo singkit na mga mata kapag nakakikita ng mga trabahador na walang ginagawa. Ilan na sa kanila ang isinumbong nito kay Mr. White na agad na itinaboy at pinalayas sa pabrikang iyon. ―Karga bola! Karga bola!‖ Naisip niya, siya marahil ang sinisigawan ng tsuper na iyon. Baka akalain niyon na nagtatamad-tamaran lamang siya at isumbong siya kay Mr. Cruz. Nilapitan niya ang isang balumbon ng tela sa kamada; saglit niyang minasdan iyon at hindi nya naiwasan ang mangamba. Pilit niya iyong pinasan at muli niyang nadama ang pangangalog ng kanyang mga tuhod at waring pagsuko ng kanyang mga balikat. Dinalangan niya ang kanyang paghakbang; parang ibubuwal siya ng bigat ng kanyang pasan at biglang humiwa na naman sa loob ng kanyang dibdib ang hindi mawaring init na iyon jna nagpapasikip sa kanyang paghinga at bahagyang nagpapalabo sa kanyang paningin. Unti-unti, parang may matitigas na daliring sumasakal na naman sa kanya, at hinabol niya ang kanyang paghinga. Tumindi ang pangangalog ng kanyang mga tuhod at, nang malapit na siya sa puwitan ng trak, bigla siyang nasungaba. Ngumudngod ang kanyang bibig sa lupa at nabitiwan niya ang balumbon ng telang kanyang pasan. Sa kanyang dibdib, nag-aalimpuyo ang init na iyon at napakagat siya sa maputik-putik na lupa. Naramdaman niyang may gumagapang na kung ano sa naputikan niyang labi. Dinilaan niya iyon at nang kanyang ibuga, nakita niya ang isang malaking uod na pakiwal-kiwal na gumagapang palayo sa kanya. Nang iangat niya ang kanyang tingin, tumambad sa kanya ang naglulumiyad na tiyan ni Mr. Cruz. Pinilit niyang tumayo, ngunit muli siyang nasungaba. ―Talagang mahina ka na, Fajardo. Talagang di mo na kayang magtrabaho.‖ Malinaw na malinaw sa kanyang pandinig ang sinabing iyon ni Mr. Cruz at parang matalim na itak iyong sumugat sa buo niyang katawan at kaluluwa. Nabanaagan niyang papalayoi ang mga paa ni Mr. Cruz at gumagapang, gumagapang na pilit niyang sinundan ang mga paang iyon. ―Hintay, Mister Cruz! Malakas pa ho ako! Malakas pa ho ako! Sabihin n‘yo kay Mr. White, malakas pa ho ako!‖ Iyon ang pilit na isinisigaw ng kanyang utak, at pilit siyang nagpatuloy sa paggapang.

LIT ERAT URA NG URI NG AN AKP AW IS December 12, 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (LATHALAIN)

(Iniantolohiya sa NATIONALIST LITERATURE at KILATES ng Unibersidad ng Pilipinas) AYON kay Nadine Gordimer, isang puting babaing manunulat sa Timog Aprika, ―ang sining ay nasa panig ng mga binubusabos.‖ Matapos niyang mabasa ang nobelang The Jungle ni Upton Sinclair, isang nobelang naglalarawan ng marawal at nakapanlulumong kalagayan ng mga manggagawa sa industriya ng karne at mga pagkaing de lata sa Chicago noong 1906, isinulat naman ni Gordimer ang kahabaghabag at nakapaghihimagsik na katayuan ng mga obrerong Negro sa mga minahan sa Aprika, gayundin ang sarisaring inhustisya ng pamahalaan sa itim na populasyon ng naturang bansa dahil sa apartheid kaya ipinagbawal ng mga awtoridad ang kanyang nobelang Burger’s Daughter noong 1979. ―Hindi puwedeng sabihin kong ako‘y isang manunulat lamang,‖ pahayag niya, ―at mga paksang tungkol lamang sa manunulat ang tatalakayin ko. Isa rin akong tao at kung basta na lamang inaagawan ng karapatan ang isang tao, basta na lamang ikinukulong, binibimbin sa kulungan nang walang kaukulang paglilitis at hindi pinalalaya ni ipinagsasakdal, dapat na mahigpit na tutulan ng sinuman ang bagay na ito.‖ Mula noon at magpahanggang ngayon, naging mapaghimagsik na tinig si Gordimer ng uring api‘t anakpawis ng kanyang bansa. Noong mga 1920 naman sa Amerika, isang Hudyong lumaki‘t nabuhay saghetto ng New York, si Itzok Isaac Granich, na nakilala nang malaon bilang si Mike Gold, ang nagbunsod ng tinatawag na literaturang proletaryo sa naturang bansa. Sa kanyang sanaysay na Towards Proletarian Art na nalathala

sa Liberator noong Pebrero 1921, narinig ang unang makabuluhang sigaw tungo sa paglikha ng isang malinaw at militanteng kulturang proletaryo sa isang bansang kinikilalang kuta ng mapambusabos na sistemang kapitalista. Sapagkat lumaki siya sa ghetto ng New York sa piling ng mga kapwa maralita, sapagkat nabuhay siya bilang isang manggagawa sa mga lagarian ng troso, sa mga minahan, sa mga pabrika ng asero, sa mga kampo, sa mga bukirin at kabundukan ng Amerika, sapagkat naging biktima siya ng malupit na kapitalismo at, sa ilalim ng sistemang ito, narinig niya ang panalangin ng mga batang nagugutom at mga daing ng karalitaan, at nakita niya ang pagdurusa ng mga naghahanap ng trabaho, gayundin ang paghihirap ng mga biktima ng naturang sistema sa mga ospital, sa mga kulungan at pabrika, naghuhumiyaw ang kanyang mga akda para sa karapatan at kapakanan at dignidad ng uring api‘t anakpawis, gaya ng kanyang inilarawan sa kanyang nobelang Jews Without Money at sa kanyang mga kuwentong A Damned Agitator at Love On A Garbage Dump kung kaya inihanay siya ng ilang kritiko sa mga manunulat na tinawag na ―budhi ng kanilang bayan‖ gaya nina Theodore Dreiser ng Amerika, Maxim Gorky ng Rusya. at Romain Rolland ng Pransiya. Pinangarap ni Gold ang pagdating ng isang panahong ang mga magsasaka‘y sumusulat ng mga soneto, ang mga manggagawa‘y nagtatanghal ng mga dula sa mga pabrika, nagpipinta, umaawit at

isinasalin sa musika ang kanilang busabos na kalagayan at mapapait na karanasan, gayundin ang kanilang mga adhikaing makatao‘t mapagpalaya. Bagaman namamayani pa rin sa ating bansa, lalo na sa komersiyal na mga babasahin sa sariling wika, gayundin sa mga pelikula at programa sa telebisyon, ang literatura ng kababalaghan at kahangalan na nagbabandila ng kagulatgulat na pakikipagsapalaran ng mga may agimat, ng mga kalabaw at kabayong nagsasalita‘t lumilipad, ng mga bibing nangingitlog ng ginto, ng mga biyenang engkantada at mga nobyong mamaw, habang nagtatampisaw sa nagahasa nang tema ng mautog na paglalambingan at pag-iibigan, upang patuloy na aliwin at lunurin sa balon ng mga pangarap ang busabos na sambayanan sa ilalim ng isang sistemang mapang-alipin at mapanikil para makalimutan ng mga ito ang kanilang gutom at mga dahilan ng kanilang pagkabusabos nang, sa gayon, di sila mamulat at maghimagsik, hindi rin naman maitatatwa na noon pang kalagitnaan ng dekada ‗50, makabuluhang nailunsad ng dalawang manunulat na nabibilang sa matandang henerasyon ang literatura ng uring anakpawis. Sa mga nobelang Maganda Pa Ang Daigdig (1955) at Daluyong (1962), nailarawan ni Lazaro Francisco bilang tagapagsalita ng mga magbubukid sa Gitnang Luzon, ang reyalidad ng isang sistemang piyudal — ang pagkakatanikala sa lupa ng uring magsasaka at ang patuloy na pambubusabos ng mga propiyetaryo sa mga ito. Bilang tagapagsalita naman ng mga anakpawis, hinalukay ni Amado V. Hernandez sa kanyang mga nobelang Mga Ibong Mandaragit (1959) at Luha ng Buwaya (1960) at kalipunan ng mga tulang Isang Dipang Langit at Bayang Malaya ang katotohanang naghahantad sa piyudal at neokolonyal na kalagayan ng bansa sa ilalim ng pagmamaniobra ng mga imperyalistang Amerikano at ng lokal na burukratang mga kapitalista, gayundin ang patuloy na paninikil o opresyon ng naghaharing-uri laban sa uring anakpawis. Malinaw na gusto ni Hernandez na itaas ang dignidad at palayain ang uring manggagawa tulad ng ipinahihiwatig ng kanyang tulang Bayani: ―Sa wakas, dapat na ngayo‘y mabandila ang karapatan kong laong iniluha ang aking katwiran ay bigyan ng laya ako ma‘y anak din ng isang Bathala at bayaning higit sa lalong dakila… Taong walang saysay ang di Manggagawa!‖ Sa larangan ng maikling kuwento na nabibilang sa naturang henerasyon, ipinakita ni Brigido C. Batungbakal sa kanyang kuwentong Aklasan, kagaya ng inilarawan ni John Steinbeck na patuloy na pagtutunggali ng obrero at kapitalista sa kanyang mga nobelang In Dubious Battle at Cannery Row, ang di makatarungang mga patakaran sa paggawa sa isang pabrika ng tabako kaya nagwelga ang mga manggagawa at, kung saan, ginamit pang instrumento ng kapitalista ang peryodismo sa pambubusabos sa mga trabahador. Sa kuwentong Gutom ni Clodualdo del Mundo, inilarawan niya ang inutil na katarungang panlipunan at ang palsipikadong batas tungkol sa minimong pasahod. Pagpasok ng dekada ‗60 hanggang mga huling taon ng dekada ‗70, pinasigla‘t pinayabong ng sumunod na henerasyon ng mga manunulat ang literatura ng uring anakpawis. Sa kanilang mga nobela, dula, tula,

kuwento at mga sanaysay, ibinandila nila ang kabusabusan ng uring maralita, hindi upang panatilihin, kundi upang imulat ang mga ito sa mga dahilan ng kanilang kaapiha‘t pagkaalipin sa isang balangkas ng lipunang pinaghaharian ng iilan lamang na mapribilehiyo, maimpluwensiya‘t makapangyarihan, isang lipunang ang hustisya‘y doble-kara at ilusyon lamang ang demokrasya. Sa mga nobelang Dilim sa Umaga at Mga Kaluluwa sa Kumunoy ni Efren R. Abueg, Dugo sa BukangLiwayway ni Rogelio R. Sikat, Sa Mga Kuko ng Liwanag atSa Kagubatan ng Lungsod ni Edgardo M. Reyes, Mga Halik sa Alabok ni Dominador B. Mirasol, at Apoy sa Madaling-Araw nina Mirasol at R. L. Ordonez, inilarawan at pinaghimagsikan ang patuloy na kaapiha‘t kabusabusan ng masa na ang maliliit at kakaningitik ay palagi nang biktima ng inhustisya‘t kasibaan ng naghaharing-uri. Sa mga kuwento naman nina Domingo Landicho, Epifanio San Juan, Jr., Wilfredo Virtusio, Edgar Maranan, Jose Rey Munsayac, Ave Perez Jacob, at iba pang kuwentista ng naturang dalawang dekada, gayundin sa antolohiyang Mga Agos Sa Disyerto, binusbos ang ninanana at inuuod na mukha ng lipunang Pilipino, dinalirot ang mga sanhi ng patuloy na pagdaralita ng sambayanan, lalo na ng uring anakpawis, at parang bombang pinasabog sa mukha ng establisimiyento ang natipong ngitngit at paghihimagsik ng masang sambayanang patuloy na pinagsasamantalahan ng bastardong mga pulitiko, ng suwitik na mga propiyetaryo‘t asendero, at ng salanggapang na mga kapitalista. Halimbawa, Sa Mga Aso sa Lagarian ni Mirasol, inilarawan niya ang kalunuslunos na kalagayan ng mga trabahador sa lagarian ng troso sa ilalim ng isang tusong negosyanteng Intsik; sa kanyang kuwentong Mga Bangkay sa Dalampasigan ng mga Uwak, inihantad niya ang doble-karang hustisya sa bansang ito na ang laging inilalampaso at ipinagngungudnguran sa karalitaan ay ang uring anakpawis. Sa Senka ni Virtusio, ipinakita rin ang panggigipit at pang-aapi ng naghaharing-uri sa maliliit, ang pagbabanggaan ng mayaman at mahirap, ng mahina at maimpluwensiya. Sa Kalampag ng mga Inuuod na Bituka ni Ely de Guzman, tinalakay ang dumating na sandali ng pagkamulat sa buhay ng isang iskirol at kung paanong ang takot na magutom ang humahadlang sa isang hindi mulat na manggagawa upang hindi umanib sa unyon habang ―umaasam sa tuyong buto na ibinibitin ng kompanya, sa tuyong buto na tinatanghurang parang aso, sa tuyong buto na dapat lamang na mapasaatin.‖ Hindi lamang ang paghahantad sa mga inhustisya ng naghaharing-uri laban sa uring anakpawis ang gustong isampal sa mukha ng nagbabanalbanalang lipunan ng naturang mga akda kundi ipinakita pa rin, kagaya ng kuwentong Sa Pagitan ng Dilim at Liwanag ni Munsayac ang untiunting pagkamulat ng masa sa kanilang kaapihan at ang napipintong pagbabangon ng mga ito tungo sa madugong rebolusyon. Ang pagtalakay sa mga problemang panlipunan at sa mga puwersang mapang-alipin ay malinaw na naipinta sa kuwentong Anay ni E. San Juan, Jr.; hindi ang mga anay na sumisira sa mga kahoy at gusali ang kanyang nais ilarawan, kundi ang mga puwersa at uring mapangwasak sa ―nakatayong buhay ng tao,‖ ayon kay Landicho, lalo na sa lipunang Pilipino. Maging sa larangan ng tula sa loob ng naturang dalawang dekada, hindi iilang makata gaya nina Jose F. Lacaba, Lamberto Antonio, Rogelio Mangahas, E. San Juan, Jr., Gelacio Guillermo, Elynia Mabanglo, Bayani S. Abadilla, Domingo Landicho, Jess Santiago, Lilia Quindoza, at iba pa ang tumalikod sa tema o

mga paksang inuuod sa poso negro ng panitikan, gaya ng pag-awit sa simoy ng hangin, sa buwan at mga bituin, o pag-aalay kaya ng desperadong pagmamahal sa nakapanggigigil na mga dilag o mga musa ng pangarap. Sa halip, ang mga tula nila‘y tuwirang nakisangkot sa mga problemang pangkabuhayan, pampulitika‘t panlipunan, at inawit nila ang alipunga at halas sa binti ng mga magsasaka, ang anghit at kalyo at ugat ng braso ng mga obrero, ang armalite sa Tarlak at Pampanga at mga kabundukan, ang laksang sapatos ng paghihimagsik, ang reyalidad ng mala-piyudal at neokolonyal na lipunan. Dinakila nila ang uring anakpawis, inawitan, at inalayan ng hosana at kamanyang, kagaya ng Ang Pasyon ng Isang Manggagawa ni San Juan, Jr. na iniukol niya sa alaala ni Crisanto Evangelista kung saan isinaad ng isang bahagi ng tula: ―Nagngingitngit, nagpupumiglas Ang dugo sa ugat ng damdaming hinasa sa pagdurusa‘t gutom… Pinaglumot na ang marmol na bantayog ng mga bayaning huwad Sa Hacienda Luisita, Canlubang at iba pang kuta Ng mapagsamantalang klase. Crisanto Evangelista… Silakbo ng Indiyo! Birtud mo‘y kakulangan at katuparan Ng mundong ito. Sa bisig mo Sasabog ang tagumpay ng masa.‖ Hindi lamang nagmumulat sa uring anakpawis ang kanilang tula kundi minsa‘y nanghihikayat pa kagaya ng isinasaad ng isang bahagi ng tulangKasama ni Bayani S. Abadilla: ―kapag ang pithaya ng ‗Internasyonal‘ ay tumitibo sa dibdib at sa kuko ng pasismo buhay ay handang pumuti hihintayin kita sa krus na daan ng kaliwa at kanan halina sumanib sa lawa ng sulo sa kanayunan sa talahib-sabana ng isang dugong hanay ating itayo daigdig ng proletaryo.‖ Ang iba, dahil sa pagkapoot, ay nagbabanta kagaya ng sinasabi ng ilang linya ng tulang Sigaw ng Anakpawis sa Naghaharing-Uri ni Domingo Landicho: ―Pagdatal ng paghuhukom, dadagsa sa iyong kristal na kaharian ang nakabukang kamao ng masa; ang nakangangang bungangang tuyot;

ang hungkag na tiyan ng sanggol; ang lagablab ng mga mata; ang ipuipo ng binaog na pangarap. lahatlahat tatayo. ang aklat mo ay bubuksan; hustisya ng tinig-lahi ang titibag ng iyong hukay!‖ Sa katipunan ng mga tulang Maliwalu at Iba Pang Tula ni San Juan, Duguang Plakard at Iba Pang Tula ni Mangahas, at Hagkis ng Talahib ni Antonio, malinaw na makikita ang kamalayang sosyal na nagtatangkang itaas ang dignidad ng uring anakpawis, gayundin ang maaaring malawakang pagbabalikwas ng mga ito dahil sa kaapihan. Maging sa dula, ang pakikisangkot at pagmumulat sa uring manggagawa ay isinatinig ni Ave Perez Jacob sa kanyang dulangGising at Magbangon na ipinakikita na panahon na upang ipaglaban ng maliliit ang kanilang mga karapatan at kapakanan para makalaya sila sa pagkaalipin at pagkabusabos. Sa nabanggit na dalawang dekada, napansin noon ng kritikong si Dr. Bienvenido Lumbera na ―sapagkat halos lahat ng bagong manunulat sa Pilipino ay kasangkot sa kilusang makabayan, ang pinapaksa ng kanilang mga akda ay mga suliraning tulad ng paghihikahos ng marami sa pagpapasasa ng iilan, kabulukan sa pagpapatakbo ng gobyerno, kawalan ng katarungan para sa limot na mga mamamayan, at pang-aalipin ng mga negosyanteng dayuhan at ng kanilang kasabwat na burgesya. At sapagkat mabigat na pataw ang mga ito sa puso‘t isip ng mga manunulat, nagpuputok sa pagkapoot ang kanilang mga akda.‖ Sa maikling salita, sapagkat isinatinig nila ang daing ng kumakalam na mga sikmura, ang hagulhol ng mga biktima ng inhustisya, ang sigaw ng mga humihingi ng katarungan, at ang mismong lehitimong karaingan ng masa, malinaw na ang kanilang mga akda‘y tagapagtaguyod ng mga karapatan at kapakanan ng uring anakpawis. Pagpasok ng dekada ‗80, nakilala ang ilang kabataang manunulat na ang sigla ng panulat ay puno rin ng mithiing maimulat at mabigyan ng dangal ang uring anakpawis. Kabilang sa mga ito ang mga kuwentistang sina Reynaldo Duque, Ernie Yang, Chit Balmaceda Gutierrez, Tomas Agulto, Cyrus Borja, Reuel Aguila, at Jun Cruz Reyes; ang mga makatang sina Fidel Rillo, Rowena Festin, Romulo Sandoval, Mike Bigornia, Danton Remoto, Aida Maranan, Aida F. Santos, P.T. Martin, Pepito Frias, Renato Agulto at Fermin Salvador; mga mandudulang sina Jose Cruz Papa, Richie Buenaventura at Chris Millado. Sa kanilang mga akda, masasalamin din ang kanilang simpatiya sa aping uri — ang karaniwang mga mamamayan at hukbo ng mga kumain-dili. Halimbawa, sa kuwentong Walang Lubay na Istasyon ng Pag-asa at Paghahanapni Tomas Agulto, naipakita ang aping kalagayan ng mga manggagawa sa palaisdaan. Sa Sugat sa Dagat ni Cyrus Borja, naihantad ang di makatarungang nangyayari sa buhay ng mga mangingisda — ng mga busero at mangangabog na, dahil sa karalitaan, ay napipilitang sumama sa mga barotos sa pangingisda sa pamamagitan ng dinamita sa malawak na karagatan. Sa kuwentong Kulas ni Chit Balmaceda Gutierrez, ipinakita kung paanong itinulak ng mga puwersa ng lipunan upang gumawa nang masama ang isang karaniwang taong kagaya ni Kulas na ―kulang

iba‘t ibang nakalulunos na buhay ng uring anakpawis ang inawit tulad ng Ikaw. Barungbarong sa Sampaloc ni Mat Vicencio. nakakintal ang mataos na pagpapahalaga sa uring anakpawis. kulang sa damit.sa ulam. Pagpipinta sa Baradero ni Hernan Melencio. kayong walang ginawa .‖ Isinisigaw din nito na ―sa ganitong sistema ng lipunan ang karapatan ay para lamang doon sa may kakayahang bumili nito at ang mga may pera ay nababalutan ng mga karapatan at kapangyarihan‖ pero dahil tao rin naman ang uring anakpawis. Sa ilan pang mga tula. kayong nagpaparaos sa inyuinyong kubetang alpombrado habang sila‘y nasa piling ng nagbalatay na estero. Bangungot ng Lunsod na tungkol sa mga pulubi ni Aida Maranan. walang-wala. kailangan din ng mga ito ang mga karapatang iyon. at Buhay Saudi ni Renato Agulto. Marami pang halimbawang maaaring banggitin ngunit ang mensahe ng mga tulang iyon ay malinaw na naikapsula marahil ng dalawang tulang naisulat noong dekada ‗70 — ang Kung Saan Naglalagablab ang Apoy ng Paglaya ni Romulo Sandoval at Alay Kay Kumander Tangkad ni Bienvenido Lumbera. kulang sa pera. Muli ni Danton Remoto.Basyador ni Ariel Borlongan.‖ Ipinahiwatig ng akdang ito na magpapatuloy ang paghihimagsik hanggang ―hindi maayos ang sistemang umiiral sa lipunan xxx hanggang ang demokrasya‘y nakabatay hindi sa higit na nakararaming mamamayan na napagsasaantalahan ng iilang nasa kapangyarihan. Isang Manggagawa na tungkol sa manggagawa sa tubuhan ni Kris Montanez. kayong naglulunoy sa inyuinyong swimming pool habang sila‘y binabaha sa mga eskinita‘t lansangan. walang lupa. sa tabi ng nakasusulukasok na estero at tambakan ng basura. Sa Kung Saan Naglalagablab… isinigaw ni Sandoval: ―kasama ng mga kapwa api mga magsasaka‘t manggagawa at ng iba pang mga kapanalig sila‘y lakas na babalikwas Uusigin nila kayong sa kanila‘y nandaraya: kayong nasa inyuinyong tierra inmaculada habang sila‘y nasa gitna ng nagbuntong mga bundok-basura. o ng Luksang Parangal sa Isang Magbubukid ni Rowena Festin. walang yaman. ipinamukha sa mambabasa ang marawal at nakapanlulumong buhay ng mga iskuwater o mga walang lupa sa sariling bayan. sa mga lugar na ―parang bangungot ang mukha ng kahirapan xxx ng mga taong nangangamoy. kulang sa kaalaman.‖ Sa Hindi Mapigil sa Pagdami ang mga Uod Hangga’t Mayroong Pagkaagnas ni Ernie Yang. Sa mga tula naman ng nabanggit na mga makata. kagaya ng ipinahihiwatig ng Elihiya Kay Olalia ni Fermin Salvador. Ang Magbubukid. o ng Tagulaylay Kay Liza Balando ni Edgar Maranan. nabubuhay at natutulog sa basurahan xxx na makaligtas lang sa gutom ng isang araw ang pangunahing ambisyon sa buhay.

at palalayain ang uring dayukdok. Hibla bawat hibla. At samasama. xxx At tuwing lumilikha ang kanyang bisig. kasabay nitong pumipihit ang mga gulong at bolitas ng kanyang kamalayan at ang kanyang isip ay nalilikhang aserong palihan. may kinang ng salamin. pigil na kamao ang kuyom na poot. Isang haliging maitindig at isang talata ng paniniwala.‖ Nang itatag ang Amado V. kuwento at sanaysay — nasabi ng manunulat na si Ave Perez Jacob: ―xxx matitiyak na ngayon lamang sa ating panahong ito mayroong namumuong tunay at matapat na pagtatangkang makapagparami at makapagpalaganap ng mga obrang ang oryentasyon at tunguhin ay talagang proletaryo. At sa nagaganap na ito. isang timpalak pampanitikang naggagawad ng parangal sa mga obra ng uring anakpawis — tula. Kasabay ng paglabra sa molabe‘y isang titik ng pagkabatid. sa impis na tiyan ng mga busabos. sila‘y apoy sila‘y apoy ng paglaya na sa inyo ay tutupok!‖ Sa isang bahagi naman ng tula ni Lumbera. inyo ang biyaya. isang maskuladong akda na nagbabandila ng kanyang di mapupuwing na panata at kapangyarihan sa paglikha. tela. Sapagkat ang mismong buhay at mga karanasan ng uring anakpawis ay mayamang minahan ng mga brilyanteng katotohanan. ang lahat na naiimpok na karanasan — may gaspang ng bakal. o kaya‘y gawa ng mga taong ganap at lubos ang pakikiisa sa kilusang paggawa — sila na pawang malikhaing tagapagtaguyod ng ideolohiyang proletaryo. nakita niya ang maaaring babala sa hinaharap: ―Sa tisikong dibdib. partikular sa larangan ng panitikan. Kasabay ng paghahabi ng hibla‘y isang salita ng pagkamulat.‖ Ang pinangarap ni Mike Gold noong dekada ‗20 sa Amerika ay nagsisimulang magkahugis nga ngayon sa ating bansa. ang nalilikha nilang panitikan — bagaman kulang pa sa kinis o estetika ng sining — ay hindi matatawarang isang mapagpalayang testamento ng mga hinaing at mithiin at pagkamulat ng uring anakpawis. Hernandez Resource Center at ilunsad nito noong 1986 ang taunang Gawad Ka Amado. inyo ang ginhawa.kundi ang sa masa‘y magsamantala Kanila ang pawis. may silakbo ng krudo — ay bumubukal na kasaysayan. makina. Untiunti. sasabog na kulog. Bato bawat bato. may timpi ng sinulid. At sa kaganapan ng silya. gusali at salapi. Ang patuloy na paglahok na ito ng uring anakpawis sa paglikha ng panitikan ng kanyang uri ay matulaing nailarawan ng makatang si Fidel Rillo. Isang ikot ng gulong at isang pangungusap ng pagtutol. may salimuot ng kahoy. kapansinpansin na ang mga obra‘y likha ng mga manunulat at makatang mula na rin sa uring anakpawis. Isang pindot ng buton at isang prase ng mithi. Sinabi niya: ―Bawat karanasan ay naiimpok na hibla sa dibdib ng manggagawa. dugong naging tinig babahid sa langit. kanila ang pagod.‖ .

Tiyaga at Tapang at Demokrasya. Isinulat naman ng isang magsasaka — ni Virgilio Buenaflor — tagasuri ng Pagkakaisa ng mga Manggagawa sa Timog Katagalugan (PAMANTIK) at pangulo ng Sandigan at Tinig ng Sityo Maligaya (SANTISIMA) — ang isang kuwentong mismo niyang karanasan sa maramihang pagpatay ng mga puwersa ng gobyerno sa walang labang mga magsasakang nagsipagmartsa noon sa Mendiola. bilhin o bolahin. pag mulat na ang karamihan sa atin at di na kayang takutin. Manggagawa. kundi maging sa welgang pampulitika. isinigaw naman ni Pepito Frias sa kanyang mga tulang Sundot. isinigaw rin ang pagnanasa ng uring anakpawis na malagot ang tanikala ng kanilang pagkaalipin sa kanyang mga tulangAnakpawis. sekretaryo ng isang unyon. Gayundin. yumayabong at namumunga sa naguguho o nabubulok na lipunan hanggang ang uring ito ay mamulat. trabahador sa Manila Paper Mills. isinisigaw ang paglaya ng uring anakpawis sa kanyang mga tulang Tambuli ng Kalayaan. Inc. na isa sa naging mga biktima ng naturang malagim at kasuklamsuklam na insidente. at hanggang ang . manggagawa sa Filsyn. Sa kuwentong Mga Huling Yugto sa Buhay ng Burges na Manggagawa ni Olivia. si Abet Laquindanum . Kulit Kay Pedro at Malaki na ang Sanggol ang pangangailangang patatagin at patalasin ang isip ng uring manggagawa hindi lamang para sa welgang pangkabuhayan. ang siya lamang makapagpapalaya sa kanilang sarili. Isang nobela naman na pang-uring anakpawis na pinagkalooban ng Gawad CCP — ang Sibol sa mga Guho ni Jacob — ang masusing dumalirot at tumalakay sa mga dahilan ng patuloy na kaapihan at pagkabusabos ng masa. barya lang sa milyunmilyong pisong tinubo ng kapitalista upang tayo‘y may makain…‖ Isinatinig din nito ang nararapat gawin ng uring anakpawis: ―Dapat pa tayong magpalakas. Tumula rin si Tito Miralles. hanggang itinatanikala at ipinangungudnguran sa lupa ng mga tusong propiyetaryo at asendero ang kinabukasan ng mga magsasaka. Ikinuwento rin ng isa pang nabibilang sa uring anakpawis — ni Abelardo Cruz – sa kanyang kathang Ningas ng Apoy —kung paanong pinapatay ng puwersa ng estado ang isang nagmamalasakit sa mga karapatan at kapakanan ng maliliit. Pag malakas na tayo. sumulat ng sanaysay ang manggagawa ng San Miguel Corporation sa Polo Brewery — si Rafael Rivera — at sinuri niya ang nakaraang kasaysayan ng bansa at sinabing ―ang masa ang tagalikha ng kasaysayan. Inihandog niya ang kuwentong iyon sa alaala ng isa niyang kasama.. bilang uring anakpawis. hanggang ipinahihintulot at nagpapakasangkapan pa ang estado sa pagkubabaw ng mapang-alipin at mapandambong na dayuhang mga interes. at tinuligsa rin niya ang panloloko ng mga pulitiko sa sambayanan sa kanya namang tulang Ang Tanghalan ng Halalan. Anupa‘t hanggang umiiral ang inhustisya at pagsasamantala ng naghaharing-uri laban sa nakararaming dayukdok na masa.‖ Ang mga organisador ng BAYAN sa Pasay — ang mag-asawang Cesar at Olivia Cervantes — ay sumulat ng sanaysay. kung saan ang uring anakpawis ay itinulad sa mga sibol na umuusbong. at Ang Nais Kong Gantimpala. Sipag. magising. sila. kuwento at tula.Bunga nito. tayo na ang mananaig sa pulitika…‖ Sumulat naman ng mga tula si Cesar Francisco. hanggang nagpapakabundat sa pawis at dugo ng mga manggagawa ang salanggapang na mga kapitalista. magorganisa at. malinaw na naihayag ang lehitimong karaingan ng uring manggagawa laban sa mga kapitalista sa pamamagitan ng mga linyang ito: ―Ang hinihingi natin ay kapiraso lang sa tonetoneladang tinapay na nalikha natin.

pambansa ALING ESTER. Ginagamit kayo ng estado hindi lider-estudyante. aktibistang estudyante rin. biyuda na buhat nang mapatay sa welga ang asawang dating tsuper sa isang kompanya ng taksi LINO. Ordonez (Dula na sinulat noong rehimen ni dating Presidente Cory Aquino pero makatotohanan pa rin ngayon. ina nina Ador at Aida. AIDA. aktibo sa mga kilusang pambayan kapatid ni Ador. mababanaagan ang bahagyang liwanag. PAHIRAP SA MASA! GLORIA.dignidad ng uring anakpawis ay ginagawa lamang pamunas ng puwit at paa sa palasyo ng iilang makapangyarihan. hindi mahahadlangan ng mga multo at puwersa ng reaksiyon ang paglaganap at pagsulong ng literatura ng uring anakpawis tungo sa kanilang pambansang katubusan. Sa pagsisimula ng dula. maririnig ang isang nangingibabaw na tinig: ―Mga pasista. PASISTA. ikinukulong. ABADILLA: isang imbestigador-militar ng AFP SUNDALO 1. aktibistang estudyante. 21 taong gulang LT. inhustisya. Abadilla ILAN PANG MGA SUNDALO AT MAMAMAYAN TAGPO 1 (Mangyayari ang dula sa kasalukuyang panahon na laganap ang karalitaan. kabulukan at katiwalian sa pamahalaan. makikitang sarado pa ang itim na telon ng tanghalan bagaman. TUTA! IBAGSAK… IBAGSAK! Sa mikropono. Maririnig ang sigawan: PALAYASIN ANG MGA KANO! IMFWORLD BANK. trabahador sa pabrika ng kape. BERDUGO NG SAMBAYANAN! GLORIA. 2 at 3: mga tauhan ni Lt. pag-abuso sa kapangyarihan. walang pakialam sa mga isyung . 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. 45 taong gulang. pinahihirapan o nagiging biktima ng makahayop na pagpatay. 19 na taong gulang. nobya ni Ador. sa likod ng telon. kaibigan ni Ador GRACE. manggagawa‘t magsasaka. putang ‗na n‘yo! Pabayaan n‘yo kaming maayos na magpahayag ng tunay na damdamin ng bayan. 22 taong gulang. at patuloy din naman ang tumitinding pagsupil ng mga puwersa ng estado sa anumang tunay na makabayan at mapagpalayang pagkilos ng sambayanan kaya dumarami ang basta na lamang hinuhuli.#& Saan P ap unta Ang M ga P uto k? November 27. maimpluwensiya‘t mapribilehiyo. Pinalitan lamang ng Gloria ang Cory) MGA TAUHAN ADOR. karaniwang estudyante. Ang ipinaglalaban namin ay kapakanan n‘yo rin bilang mga Pilipino. habang patuloy na umiinit at umiigting ang kilusan ng mulat na mga mamamayan sa hanay ng mga estudyante. pagpapakasangkapan ng pambansang liderato sa dayuhang mga interes. 23 taong gulang. lalo na sa mga Amerikano.

AIDA: (mapipikon) Oy. MGA PUTANG ‗NA N‘YO… KAMI LANG ANG KAYA N‘YO! MAY ARAW DIN KAYO… MGA PUTANG ‗NA N‘YO! MAY ARAW DIN KAYO… MGA PUTANG ‗NA N‘YO! Biglang tatahimik ang tanghalan. Binatuta kami ng mga pasista. si Grace… di ba nagpunta rito? AIDA: (bibitiwan ang binabasang libro) Wala naman… wala. namatay na rin sa atake sa puso. ano? Panahon pa yata ni Matusalem. ang ilang hagulhol at iyakan at pagmumura. Aywan ko kung ilan ang tinamaan sa amin… kung ilan ang nasa morge. Hanggang alas singko pa ang aming permiso. Makikita ang isang simpleng sala ng isang karaniwang bahay: may lumang sopang yari sa yantok. Kuya. basta kumakain sila nang tatlong beses maghapon kahit tuyo‘t lugaw. Mayamaya‘y maririnig ang awiting BAYAN KO. humahangos na papasok sa sala si Ador. Kuya? Napaaway ka ba? ADOR. Naintindihan ba kayo? . Lalong lalakas ang tilian at daing ng mga nasaktan. Tigilan mo na nga ‗yan. Ginagamit kayo upang mapangalagaan n‘yo ang interes ng mga tunay na kaaway ng bayan: silang iilang nagpapasasa sa kayamanan ng bansa! Silang mga pulitikong nagpapayaman sa tungkulin! Silang nagpapakabundat sa kapangyarihan! Silang iilang nagmamay-ari ng malalawak na lupain kaya iskuwater sa sariling bayan ang maraming maralitang Pilipino! Silang mga suwapang na negosyante! Silang mga mandurugas! Silang iilan ang tunay na mga kaaway ng bayan… silang nangangamkam ng ating kinabukasan! Pabayaan n‘yo kami… huwag n‘yong guluhin ang aming hanay. Unti-unting bubukas ang telon. Magkaletse-letse man ang bayan. ano‘ng magagawa ko? Sino ako para baguhin ang sinasabi n‘yong masamang sistema ng lipunan? ADOR: (parang nanlalambot na uupo sa sopang yantok. May nangyari ba? Panay ang sigaw n‘yo ng ibagsak! Ibagsak! Ibagsak ‗yung sinasabi n‘yong imperyalismo. di bale sa kanila. Mula sa pinto. May isang munting radyong nakapatong sa mesita katabi ng ilang libro. may isang mesitang aralan kung saan nakaupo sa harap si Aida. E kung nabaril ka‘t namatay? Baka pati Nanay. ano? ‗Yan ang nakukuha mo sa kadedemo. isip-abo! AIDA: (pasigaw) Oo… kayo lang ang matalino! Pero. KAILAN PA? May plaster ang kaliwang kilay ni Ador.upang pangalagaan ang mga mamamayan at ipagtanggol ang Konstitusyon. Kuya… magsisigaw man ako sa kalye kagaya n‘yo kahit araw-araw. Kagaya ka ng marami nating kababayan… walang iniintindi kundi ang kanilang sarili! Walang pakialam kung ano ang nangyayari sa bayan. papunta sa likod ng tanghalan. maririnig ang isang pagsabog. ) AIDA: (magugulat) Ano‘ng nangyari sa ‗yo. iiling-iling) Talagang wala na nga yatang pag-asa ang bansang ‗to dahil maraming Pilipino na ang isip ay kagaya ng isip mo… isip-lugaw. Mabuti‘t nabatuta ka lang sa kilay. Susundan iyon ng sunud-sunod na putok ng baril. ADOR: (halatang inis) ‗Yan ang hirap sa ‗yo. Ang mga hayop na ‗yon… talagang mga hayop! Wala bang naghahanap sa akin? Si Lino. parang mga asong pinagbabaril. Maririnig ang sigawan at tilian. SINO ANG KIKILOS? KUNG HINDI NGAYON. nakatatak ang pulang mga letra: KUNG HINDI TAYO KIKILOS. Seguro nagdemo na naman kayo. ngunit hindi ito tumutugtog. Marunong ba kayong tumingin sa relo?‖ Bigla. may bahid ng natuyong dugo. tahimik na nagbabasa ng mga aralin. piyudalismo at burukrata kapitalismo at kung anu-ano pang ismo. demo na kayo nang demo. naka-T shirt na puti.

sa kanya ko unang natutuhan ang kaapihan ng manggagawa sa kamay ng mga kapitalista. bubuksan) Kung sisipagin ka naman. maligo ka na. Panay ang bagsak n‘yo sa kalye kapag binatuta kayo. Kaunting panahon na lang. (tatawa) Nangarap ka na naman. ang mga kagaya n‘yo. mas mulat s‘ya sa inyo. Ipagpapatuloy ni Aida ang pagbabasa. hanggang ngayon. ayun. ano‘ng natutuhan n‘yo? Kaisipang alipin! Kaisipang kolonyal! Kaya mula pa ng panahon ng Kastila hanggang ngayon. baka maunahan pa kita! ADOR. kailangang may natapos kang kurso. Kuya… ilang taon ka na sa kolehiyo? Dapat tapos ka na noong isang taon pa. parang gustong isuntok) AIDA. May kapatid pang militar. Kayo… kayong paeskoeskolar. Kuya… suntok sa buwan. noong nagtatayo pa s‘ya ng unyon sa kompanya nila. ang mabuti pa. Aida. ADOR. H‘wag mo ngang masisi-sisi ang Tatay. kalimitang bagsak pa sa klase. (tatayo) Di bale nang di ako makatapos kung magiging utak-alipin lang ako. AIDA. Baka dumating na ang Nanay. ipinapatay. AIDA. Kahit tsuper lang s‘ya ng taksi. Alvarez. babagsak ang ilang libro) Ang mga putang ‗na n‘yon! Parurusahan din sila ng bayan! Dapat sa kanila‘y ihilera sa pader… lahat sila! Lahat ng kagaya nila! Kapag namulat na ang sambayanan. Banggain ba naman si Mr. Si Tatay. (dadamputin ang libro. Tingnan mo na lang ang Nanay… si Tatay. Mas naiintindihan pa nga n‘ya noon kaysa sa akin ang mga problema ng bansa. alipin tayo ng mga dayuhan sa sarili nating bayan. May test kami bukas at mag-aaral pa ako. mas mabuti pa ang Tatay. Ilang saglit lamang. Kuya. ADOR.Pinakinggan ba kayo? Ang hirap nga kayo ang bumabagsak. Noong nabubuhay pa s‘ya. (Bubulung-bulong na lalakad si Ador papunta sa pinto. Mabuti pa nga. ‗Yung iba sa inyo.. maghain ka muna. napatay sa welga! ADOR. Tigilan mo na nga ako. ano‘ng nangyari? Tsuper ng taksi at dahil kagaya mong mahilig makialam sa isyu-isyu. kapag ganap nang nagkaisa. walang asenso. mananalo rin ang maliliit. Ikaw na lang. Sayang at namatay agad s‘ya… ipinapatay ng mga hayop! (kukuyom ang mga kamao ni Ador. tayong mga walang koneks‘yon ay nananalo lamang laban sa makapangyarihan sa mga pelikula ni Fernando Poe? ADOR: (mapapasuntok sa mesita. Kundi sa ospital at sementeryo. Alam naman nilang bayaw ‗yon ni Congressman Santos. Aida! Kung sa inyo lang na paesko-eskolar. Ilusyon sa mga ayaw magising. AIDA. sa Cuba. papasok si Aling Ester. Basta ngayon. tayong mahihirap at api. wala naman talaga tayong magagawa. Major ba ‗yon o Colonel? Sabi nga. H‘wag mong pababayaang walang takip ‗yung mga pritong isda… baka maunahan pa tayo ng pusa. Pero bakit nangyari sa panahon ng Tsaristang Rusya? Nangyari rin sa Tsina. may pasalubong na isang balot ng . Mahirap talagang kausap ang mga tanga… ang mga embalsamado ang utak. Ayun nga. halatang pagod. Kahit ano pa ang sabihin mo. Ilusyon ‗yan. Suntok sa buwan sa mga ayaw sumuntok. Kuya. Aba. lalabas na iiling-iling. Kuya. magpahinga ka na. Parehong walang natapos kaya ano? Si Nanay. Mangyayari rin ‗yan dito. tutal nakasaing na ako. sa kulungan ang bagsak n‘yo. trabahador pa rin sa pabrika ng kape.

pansit. Ilalapag ang supot ng pansit sa mesita. Simple lamang ang damit nito, nakapaldang maong at karaniwang blusa at may bitbit sa kaliwang kamay na plastic bag. Ilalapag din sa mesita ang bag.) ALING ESTER: O, Aida… kumain ka na ba? Ang Kuya Ador mo, nariyan na ba? AIDA: (bibitiwan ang aklat, tatayo at magmamano sa ina) Mano po, Inay. ALING ESTER; Ang Kuya Ador mo ‗kako… nariyan na ba? AIDA; Opo, kararating din lang. Baka naliligo pa. ALING ESTER; Salamat naman. Alalang-alala ako dahil kangina, natrapik kami nang husto sa may Liwasang Bonifacio. May demo raw doon at nagkagulo at ilan daw ang napatay. May mga hinuli pa raw. Ay, salamat naman at narito na si Dominador. Tiyak ko, kasama ang Kuya mo doon. Alam mo naman ‗yan. AIDA; Seguro, Inay, makabubuting pagsabihan n‘yo ang Kuya Ador. Tigilan na ang pagsama-sama sa demo at baka kung mapano pa ‗yan. Kung nag-aaral na lang s‘yang mabuti, mas magaling pa. Dapat nga tapos na s‘ya ngayon at nagtatrabaho na para makatulong naman sa inyo. ALING ESTER; Wala na tayong magagawa sa Kuya Ador mo, Aida. Kuhang-kuha ‗yan sa ugali ng Tatay n‘yo. (lulungkot ang mukha nang maalaala ang namatay nang asawa) Ang Tatay n‘yo noon, kahit ano‘ng mangyari, paninindigan at ipaglalaban ang paniniwala. AIDA; Kaya naman, ayun… ipinapatay. Kung buhay sana s‘ya ngayon, di na sana kayo nahihirapang malimit na mag-obertaym. Kung bakit nakisali-sali pa s‘ya sa unyon-unyon na ‗yon. ALING ESTER; H‘wag mong sisihin ang Tatay mo, Aida. Dapat mo pa nga siyang ipagmalaki, ikarangal. Para sa akin, bayani siya, marangal siya. Kung di siya nagtayo ng unyon sa kompanyang iyon ng taksi, malamang na hanggang ngayo‘y inaabuso pa rin ni Mr. Alvarez ang mga tsuper niya. Gumanda na raw ang palakad ngayon doon, ‗yon bang kooperatiba na. Nagkaroon na ng sariling taksi ang mga tsuper. Tama ang Tatay mo, ang Kuya Ador mo, ‗yung sinasabi nilang tayong maliliit ay dapat mag-organisa, magsama-sama, magkaisa, para di yapak-yapakan ng iilang mayayama‘t makapangyarihan. AIDA; O, pinakinabangan ba naman ni Itay? Ano‘ng nakuha natin? Noong mamatay si Itay, oo, sikat nga siya sa mga manggagawa. Sabi n‘yo‘y bayani. Nakipaglibing sa kanya ang mga kilalang lider, gaya ni Beltran at iba pa. Nabigyan tayo ng kaunting abuloy. Iniyakan si Itay. Pero, pagkalibing… ano? ALING ESTER; Buhay pa rin ang Tatay n‘yo, Aida. Buhay pa rin. Para ko siyang nakikitang lagi sa aming pabrika. May nagtatayo rin ng unyon sa amin dahil pinagsasamantalahan din kami ng may-ari. Mataas na ang lahat ng presyo, ayaw pa ring taasan ang s‘weldo namin kahit malaki ang tinutubo ng pabrika. Pati obertaym namin, kulang ang bayad. Sabi nga noong lider namin, kailangang mag-unyon kami, kailangang lumaban kami. Talagang para siyang Tatay mo, Aida. Talagang buhay ang Tatay mo, Aida, buhay na buhay! AIDA; Ay, naku, Inay… baka nagugutom na kayo? Baka ma-in love na naman kayo dahil parang Tatay ko ‗yong lider n‘yo. Aba, mabibiyuda na naman kayo. (hahawakan ni Aida ang supot ng pansit na uwi ni Aling Ester, bubuksan, sisilipin) Aba… pansit! Kumain na muna kayo ni Kuya Ador saka kayo parehong mangarap.

ALING ESTER; (uupo sa sopa, parang saglit na mag-iisip, malungkot) Buhay pa siya… buhay pa siya. (halos pabulong) AIDA: (mapapansin ang ina) Ay, naku… sabi ko, kumain na muna kayo ni Kuya Ador. Tamang-tama at mainit-init pa ‗tong pansit na uwi n‘yo. May prito pang isda doon. ALING ESTER; (mapapatayo) Aba… ang Kuya Ador mo nga pala? Dominador! Dominador! (Papasok si Ador. Bagong t-shirt na puti na ang suot, naka-short, nakasandalyas de goma, at halatang bagong ligo. Lalapit agad ito sa ina, magmamano. May plaster pa rin ang kaliwang kilay nito. Mapapatitig si Aling Ester sa kilay ni Ador.) ALING ESTER; (hihipuin ang kaliwang kilay ni Ador, iilag si Ador) Tanggalin mo ang plaster, Dominador. Malinis ang sugat at mapahiran kahit gamot na pula. (babalingan si Aida) May gamot na pula pa ba tayo, ha, Aida? Kunin mo… ‗yung ginagamit mo kapag nagmamanikyur ka. AIDA; (lalakad papunta sa pinto ngunit biglang titigil) Wala na nga pala, Inay. Ubos na nga pala noon pang ‘sang araw. Kung gusto n‘yo, bibili muna ako saka tayo kumain. ADOR; H‘wag na… h‘wag na. Walang anuman ‗to, Inay. Kapiraso lang naman ang putok. Ang grabe nga‘y ‗yung katabi ko kangina… talagang putok ang ulo. Binatuta talaga nang binatuta at kahit nakahiga na sa lupa, tinadyakan pa ng mga pasista. AIDA; Walang k‘wenta ‗yan sa Kuya Ador, Inay. Pangkaraniwan na lang po ‗yan sa kanya. Sanay na ‗yang mabukulan o mabali ang tadyang. Di ba noong ‘sang araw, umuwi ‗yan na akala ko‘y di s‘ya dahil magang-maga ang mukha. Di titigil ‗yan. ADOR; (paangil) Ako… mukha‘t katawan ang nabubukulan dahil may ipinaglalaban para sa kapakanan ng sambayanan. Pero ikaw, at mga kagaya n‘yong walang iniintindi kundi ang kanilang sarili, ano? Nagkakabukol ang utak n‘yo, nagkakapigsa dahil sa katangahan… dahil sa inaamag na mga paniniwala! AIDA; (dadampot ng libro at akmang ibabato kay Ador) Ang hayop na ‗to… sobra ka nang mang-insulto! ‗Kala mo kung sino! ALING ESTER: (aawatin ang dalawa) Hoy,,, hoy… tama na ‗yan! Mabuti pa‘y magpahinga na kayo. Kumain na tayo. (Iirapan ni Aida si Ador, akmang sasampalin. Iilag si Ador, pandidilatan si Aida. Papagitna sa dalawa si Aling Ester at hihilahin ang mga ito papunta sa pinto. Ngunit sunud-sunod na malalakas na katok sa pinto ang maririnig. Bubuksan ni Ador ang pinto at humahangos na papasok sina Lino at Grace, halatang takot na takot) LINO at GRACE: (halos magkapanabay) Magandang gabi po, Aling Ester. ALING ESTER: Magandang gabi naman sa inyo. Maupo kayo. Naghapunan na ba kayo? LINO at GRACE: (magkakatinginan, saka titingin kay Ador na nakatayo sa tabi ng mesitang aralan ni Aida. Mauupo si Aida sa silyang naroroon) Opo… opo. H‘wag na kayong mag-abala. ALING ESTER: (ngingiti) Ow, mukhang gutom na gutom kayo. Malimit kang ikuwento sa akin ni Ador, Grace. (mapapatgungo si Aida, tatawa si Ador)Pasasaan ba‘t di miyembro ka na rin ng magulo naming

pamilya. O, siya… d‘yan na muna kayo at aayusin ko ang pagkain nang makapaghapunan tayo bago kayo magkuwentuhan. (Lalabas si Aling Ester, ngunit maiiwan ang pansit na nakapatong sa mesitang aralan. Magkakatinginan sina Ador, Lino, Grace at Aida. Biglang tatayo si Lino, lalapit kay Ador ngunit pasulyap-sulyap kay Aida) AIDA: O, sige… mag-usap na kayo. Baka ayaw n‘yong marinig ko dahil di naman ako m‘yembro ng magigiting. D‘yan na kayo at tutulungan ko na lang si Inay sa kusina. (lalabas si Aida, tatayo si Grace at lalapit kina Lino at Ador) LINO: Alam mo na ba ang nangyari… ang mga balita? ADOR: Alin? GRACE: Natatakot ako, Ador. LINO: Oo, Ador, parang may mga susunod pa. ADOR: Ano ba kayong dalawa? Para kayong mga asong di mapaihi. Linawin n‘yo nga ang mga sinasabi n‘yo! LINO: Alam mo, noong nagkagulo kangina at magkahiwa-hiwalay tayo, tumakbo kami ni Grace papunta sa National Press Club. ‗Yung iba, nagtakbuhan papuntang Quiapo. Sa baba ng Press Club, may

nagkukuwentuhang tila mga reporter. May mga sugatang dinala raw sa ospital. Karamihan daw ay sa PGH. Marami rin daw ang nadampot at isinakay sa trak ng militar. ADOR: O, e ano ang dapat n‘yong ikatakot? Ligtas nga tayo. GRACE: (parang maiiyak) Masama ang nangyari sa HQ natin, Ador. Katatawag lang namin ni Lino doon… si Mely ang sumagot sa telepono, umiiyak. Dinampot daw sina Ave at Edwin, pinagbintangang mga Sparrow. Isinigaw daw noong dalawang nahuli kangina sa demo. Dadalhin din daw sana si Mely, pero sabi n‘ya, nagmakaawa s‘ya at napapaniwala n‘ya ang mga militar na siya‘y isa lang maid. Nakahinga nga ako nang maluwag nang malaman kong di ka kasama. LINO: Tumawag nga kami doon para malaman kung doon ka nagtuloy. Pagkatapos nga, pilit nang pilit ‗tong si Grace na puntahan ka namin dito. ADOR: O, e bakit nga kayo matatakot? Di naman tayo Sparrow. Di rin naman Sparrow sina Edwin at Ave. LINO: E kung ganoon ngang isinigaw? ADOR: Sino naman ‗yung dalawang kumag na sumigaw? Baka mga kasama din natin na pinitik lang ang bayag ay kung anu-ano na ang ikinanta. LINO: E kung pahirapan din sina Edwin at Ave? Si Ave, alam ko, matibay ‗yon. Pero si Edwin, duda ako. Mababaw ang luha noon. Baka biglang mag-La Paloma. ADOR: Masyado kayong alarmista. Di pa nga natin alam kung totoo ‗yang mga bali-balita. Kung dinampot man sina Ave at Edwin ay baka naman tatanungin lang sila tungkol sa nangyari kangina, di dahil sila‘y pinagbibintangang mga Sparrow. LINO: Pero, Ador, alam mo naman ang mga militar. ‗Pag may napatay sa kanila, sasabihing Sparrow ang pumatay. ‗Pag may nahuli sila, sasabihing Sparrow ang nahuli nila. Di ba noong minsan, nang maghabulan

din sa demo sa Mendiola, ‗yung malas na ice cream vendor na nakitakbo rin dahil sa takot ang nadampot. Ano… di ba hanggang ngayo‘y nakakulong pa? Dahil pinahirapan seguro nang husto, kahit di totoo‘y napilitang umaming siya‘y Sparrow. GRACE: Ador, talagang mabuti‘y umalis ka muna. Sa grupo natin, ikaw ang kilalang-kilala. Magtago ka muna hanggang di pa malinaw ang lahat tungkol kina Ave at Edwin. Kung gusto mo, sasamahan kita sa Batangas… doon sa lugar ng Tiya ko. Di ka basta matutunton doon. ADOR: Ano ba kayo? Kung magtatago ako‘t di naman ako hinahanap… di nagmukha lang akong gago! Ang hirap sa inyo, natatakot kayo sa sarili n‘yong anino. LINO: Mabuti na rin ang nag-iingat, Ador. Alam mo naman ang hustisya ngayon. ADOR: Hustisya? Meron pa bang hustisya? GRACE: ‗Yon nga, e. Di bale kung anak ka ni Congressman. LINO: O anak-mayaman ka. Malamang na nasa d‘yaryo ang retrato mo at di ka gagalawin. Pero tayong maliliit, tayong mahihirap, Ador, di tayo tao sa kanila kaya dapat na mag-ingat na lang muna tayo. ADOR: Putang ‗na nila! Tayo lang ang kaya nilang hulihin. Ba‘t di ‗yung mga nagbebenta ng ating kinabukasan? Pero, teka, wala ba tayong mga kasama doon sa mga napatay, doon sa mga dinala sa ospital? LINO: Ewan… ewan. Sana‘y wala. Alam ko, nang magtakbuhan tayo, nang magputukan, malayo ang tropa natin sa sentro ng gulo. Pero, ikaw, ba‘t nadale ka sa kilay? ADOR: Di ba humiwalay ako sa inyo dahil ako sana ang susunod na speaker bago nagputukan? Nandoon ako sa tabi ng monumento ni Bonifacio. Kami ang napuruhan ng mga putang ‗na! (Mapapatingfin si Grace sa mesang aralan kung saan nakalagay ang munting radyo sa tabi ng supot ng pansit at mga libro. Mapapansin ni Grace ang radyo at biglang lalapitan, hahawakan.) GRACE: May radyo pala. Ba‘t di tayo makinig ng balita? Ano ba ‗to… de-baterya o de-koryente? ADOR: De-baterya ‗yan. Ilagay mo sa DZRH… 666 sa dial. (Bubuksan ni Grace ang radyo, pipihitin ang dial. Sa simula’y maririnig ang sari-saring awit at tugtog hanggang sa marinig ang tila boses ni Joe Taruc.) LINO: D‘yan nga… d‘yan! Lak‘san mo, Grace. (Bigla silang matatahimik, matamang pakikinggan ang radyo) ―Deo… Deo. Masama ang signal mo. Umiba ka ng location. Babalikan kita mamaya. Mga kababayan, iyon po si Deo Macalma na maghahatid sa atin ng mga sariwang balita tungkol sa mga kaganapan sa madugong demonstrasyon kangina sa may Liwasang Bonifacio. Ayon po kay Lt. Abadilla nang makapanayam ng reporter nating si Jennifer Postigo, kasalukuyan pa nilang iniimbestigahan ang dalawang nahuli nilang naghagis diumano ng molotov bomb sa hanay ng mga pulis at sundalo kung kaya nagkagulo. Ayon sa kanya, mga Sparrow ang dalawang iyon, sina Conrado Torres, alyas Ka Pepe, at Juanito Perez, alyas Ka Lando, ng Alex Boncayao Brigade. May mga kasamahan pa diumano ang dalawa na kasalukuyan ngayong tinutugaygayan ng militar at maaaring mahuli anumang sandali. Deo… Deo… ayos ka na ba? Come in, Deo! Come in!‖ ―Hello, Pareng Joe! Hello!‖

―Ok na ang signal mo, Deo. Go ahead, Deo! Go ahead!‖ ‖Ito po si Deo Macalma na naghahatid sa inyo ng mga sariwang kaganapan sa nangyaring demonstrasyon kangina. Narito po ako ngayon sa emergency room ng PGH kung saan naroroon ang mga sinamang-palad na masugatan. Sila po‘y sina Evelyn Mondragon, estudyante ng FEU, Rico Moran, estudyante ng UP, Cirilo Montanez, estudyante ng PUP, Mauro Mendoza, isang manggagawa, Pedro Ramos, manggagawa rin, at Teresita Bello, isang batang sidewalk vendor. Ang iba pa‘y di pa natin makuha ang mga pangalan, wala pang mga malay at nasa malubhang kalagayan.‖ ―Deo… Deo! ‗Yung mga napatay? Di mo ba nakuha ang mga pangalan? Wala ba d‘yan sa morge ng PGH?‖ ―Wala, Pareng Joe. Wala dito. Aalamin ko sa ibang ospital o sa mga funeral parlor. Pansamantala, hanggang dito na lang muna ako, Pareng Joe. Back to you, Pareng Joe.‖ ―Mga kababayan, iyon po si Deo Macalma. Habang hinihintay natin ang mga sariwang balita mula sa labas, pakinggan muna natin ang awiting HELP ME MAKE IT THROUGH THE NIGHT na inihahandog namin sa mga kababayan nating manggagawa sa Middle East.‖ ADOR: (biglang papatayin ang radyo) Putang ‗na! Mga m‘yembro natin sa LFS sina Conrado at Juanito. Paano magiging Sparrow ang mga ‗yon? LINO: Tiyak, tinort‘yur ang mga ‗yon! GRACE: Baka isinigaw ka rin, Ador? Magtago ka na muna! Magtago ka! LINO: Senga, Ador. Kung ayaw mo sa Batangas, sasamahan kita sa Kabite, doon sa Alfonso. Marami akong kakilala doon na p‘wede nating matuluyan. ADOR: Putang ‗na! Bakit nga ako magtatago? Ano ba ang kasalanan ko? Nagdedemo lang tayo para ipahayag ang mga karaingan ng bayan, ng masa! Wala na bang karapatan ang mga mamamayan, ang mga kagaya natin, na magsalita nang totoo? Nasa Konstitusyon ang karapatan nating ‗yan! LINO: Papel lang ang Konstitusyon, Ador, sa panahong ito. May Konstitusyon pa bang kinikilala ang mga pasista? Ikaw na nga ang nagsabi na meron pa bang hustisya ngayon. Malimit mo ring sabihin noon na mas masahol pa sa puta ang mga nagpapatakbo ng ating gobyerno… mas marangal pa ang mga puta dahil katawan lang nila ang kanilang ibinibenta dahil sa pangangailangan, dahil sa karalitaan… pero sila, ano ang ibinibenta? Ang buong bansa! Ang kinabukasan ng susunod pang henerasyon! ADOR: (parang nag-iisip, tutungo at sasapuhin ang ulo) Ang mga hayop! Ang mga hayop! Pero di ako magtatago. Bakit ako magtatago? GRACE: (parang maiiyak na lalapit kay Ador at halos yakapin ito) Ewan ko, ewan ko, Ador. Talagang kinakabahan ako. Paano kung hulihin ka? Sino, sino ang tatakbuhan namin para tulungan ka? Ang mass media? Kanila rin ang mass media. Mabuti kung bigyan ka man lang ng kahit kapirasong espasyo sa d‘yaryo at ibalitang hinuli ka. Baka palitawin ka pang NPA at lalo kang idiin. ADOR: Hulihin na nila kung huhulihin! Putang ‗na… matatakot na lang ba tayo nang matatakot? Tatakbo nang tatakbo?

{Bigla, magkakagulo sa likod ng tanghalan. May magsisigawan: ―Raid! Raid! May mga sundalo! May mga pulis! May huhulihin yata! Takbo! Takbo! Mahirap na!‖ Hintakot na papasok sa sala sina Aida at Aling Ester. May hawak pang sandok si Aling Ester, may hawak namang baso si Aida, may lamang tubig.) ALING ESTER: Dominador! Dominador! Mga sundalo raw ‗yung nasa labas.(parang natataranta at hindi malaman kung ilalapag o hindi ang tangang sandok; aagapayanan ito ni Aida, pilit paiinumin mula sa tangang baso) AIDA: Tubig, Inay. Uminom po muna kayo at baka kung mapa‘no pa kayo.(iduduldol ang baso sa bibig ni Aling Ester na iinom ng ilang lagok) ALING ESTER: (bubuntung-hininga) Dominador, baka nga kayo ang hinahanap? Alis muna kayo… alis na! Doon kayo dumaan sa may kusina. Dali! Dali! AIDA: Sige na, Kuya. Sige na! Ako na ang bahala kay Inay. (Itutulak palabas nina Aling Ester, Aida, Lino at Grace si Ador, ngunit magpipilit itong maupo sa sopa.) ADOR: Bakit nga ako aalis? Ano ba ang kasalanan ko? (muli, ipagtutulakan nina Lino, Aida, Grace at Aling Ester si Ador) ALING ESTER: (halos patili na) Umalis ka na sabi, Dominador! Umalis ka na! AIDA: Umalis ka na, Kuya! Umalis ka na! Papatayin mo sa nerbiyos ang Inay! (Muling hihilahin nina Grace at Lino si Ador, ngunit magpipilit pa rin itong maupo. Biglang may tatadyak sa pinto. Mabilis na papasok ang tatlong sundalong nakauniporme ng fatigue, nakatutok agad ang mga baril kina Ador.) SUNDALO 1: Ito ang bahay ni Dominador Robles, ano? ALING ESTER: Ito nga po. Ito nga po… pero bakit po? SUNDALO 2: (babalingan sina Lino at Ador) Sino sa inyo si Dominador Robles? ADOR: (biglang tatayo) Ako… bakit? Ano‘ng kailangan n‘yo? (Bigla itong susunggaban ng Sundalo 3, pipiliting posasan. Magwawala si Ador, sisikmuraan ito ng Sundalo 2 habang nakatutok naman ang baril ng Sundalo 1. Yayakap si Grace kay Ador ngunit tatabigin ito ng Sundalo 2 at mapapasadsad sa sopa si Grace. Yayakap naman si Aling Ester kay Ador at pilit itong hihilahin ng Sundalo 1. Mapoposasan si Ador.) ALING ESTER: (umiiyak na) Bakit n‘yo hinuhuli ang anak ko? Bakit? Di naman ‗yan kriminal! Di naman ‗yan magnanakaw. SUNDALO 1: Sabi ko na‘t ang lugar na ‗to ang taguan ng mga Sparrow.(mapapatingin ito sa mesang aralan na kinaroroonan pa ng supot ng pansit, munting radyo at ilang libro; babalingan ang Sundalo 2) Tingnan mo ‗yang mga libro. Baka subversive documents ang mga ‗yan! AIDA: (susunggaban ang mga libro) Mga libro ko ‗to sa esk‘wela! (pilit na aagawin ng Sundalo 2 ang mga libro kay Aida hanggang mabitiwan ni Aida) SUNDALO 1: Bulatlatin mo… baka may nakaipit na mga dokumento. (mabilis na iwawagwag ang libro, ngunit walang makikitang anumang dokumento ang Sundalo 2 at marahas na bibitiwan ang aklat)

Makikita si Ador na nakaupo sa isang silya. Nag-iiyakang pagtitiyagaang likumin iyon nina Aling Ester. Magpapalahaw ng iyak si Aling Ester. Abadilla. nakauniporme rin ng fatigue. ‗yan pala ang sinasabing si Ka Ador. May isang malapad na mesa doon. Alisan n‘yo ng posas.SUNDALO 3: (habang nakatutok ang baril sa ulo ni Ador) ‗Yung supot sa mesa… ano ‗yon? Baka molotov bomb… tingnan n‘yo! ADOR: Pansit ‗yan… lamunin n‘yo! SUNDALO 1: (sasampalin si Ador) Matapang ka. Mukha namang di Sparrow. ABADILLA: (muling iinom ng alak) O. . makikita ang isang kuwartong naiilawan ng isang maliwanag na bombilyang nakalawit. Kundi ako nakapagpigil kangina. ABADILLA: (hihithit ng sigarilyo. Sir! LT. Marami na nga kayong napapatay sa amin kahit araw na araw! ALING ESTER: (paiyak) H‘wag n‘yong saktan ang anak ko… di ‗yan Sparrow!(muli nitong akmang yayakapin si Ador ngunit itutulak ito ng Sundalo 3 at maaalalayan naman ni Lino para hindi mabuwal) ADOR: Mga putang ‗na n‘yo! Pati ba naman babai‘y di n‘yo iginagalang! SUNDALO 1: (itutulak si Ador) Sige… ibaba na ‗yan at isakay sa d‘yip! ALING ESTER: Saan n‘yo dadalhin ang anak ko? Maawa kayo sa kanya… maawa kayo! Dominador! Dominador! (Hihilahing palabas ng dalawang sundalo si Ador. Babagsak iyon sa sahig. nakayapak na at iyon pa ring dating short at t-shirt ang suot. ibubuga ang usok sa mukha ni Ador) A. Bago tuluyang umalis ang Sundalo 1. ha? Talagang matapang kayong mga Sparrow. Sir. Sasaluduhan siya ng tatlong sundalo. Sir. tinodas ko na sana ‗yan at itinapon sa Pasig River. At ease.) TAGPO 2 (Sa muling pagbubukas ng telon. Abadilla sa silyang nasa likod ng mesa paharap sa manonood. nakaposas pa rin. Parang natitigilang nakahawak sa braso ni Aling Ester si Lino. aalisin ang posas nito) SUNDALO 3: Panay ang mura n‘yan sa amin kangina. may bote ng alak at basong nakapatong sa mesa. Ayaw umamin. (lalapit ang Sundalo 3 kay Ador.) MGA SUNDALO: Mission accomplished. (mauupo si Lt. tatabigin nito ang supot ng pansit sa mesitang aralan. LT. Mahahalatang may bahid na ng dugo ang t-shirt. sasalinan ng alak ang baso at lalagok. Sir. titingnan lamang ni Ador ang baso) SUNDALO 2: Suplado. may isa ring makinilya. Chivas na ang ipinaiinom mo. LT. tatadyakan at sisipain ng Sundalo 1. may dalawang karaniwang silya sa harap ng mesa. at sasabog ang pansit. gayundin ang labi ni Ador. Makikita rin ang tatlong sundalo kangina. Aida at Grace habang nakatingin si Lino. ABADILLA: Good… good. magsisindi ito ng sigarilyo. pagmamasdan ang mukha ni Ador) SUNDALO 1: Matapang. Magdidilim ang tanghalan at isasara ang telon. ayaw pa. Biglang papasok si Lt. Umiiyak na rin sina Aida at Grace. uminom ka muna… baka nauuhaw ka? (ilalapit ang baso kay Ador. Sir. Sir. Maririnig ang umaatungal na tunog ng tambutso ng dyip sa likod ng tanghalan.

Hihilahin ng nakasibilyan ang silya. ADOR: Talagang wala akong alam! Ang hirap sa inyo. Bakit di ‗yung mga malalaking kriminal sa gobyerno ang hulihin n‘yo? Nasa Kongreso ang iba. ‗yon na lang lider n‘yo dito ng Alex Boncayao Brigade. Lalabas lang ako‘t magpapalamig ng ulo. igalang mo ang Sir namin! ADOR: Ang Nanay ko. Abadilla at agad na lalapitan ng tatlong sundalo si Ador) SUNDALO 1: (iduduldol ang papel at ballpen kay Ador) O. Sir? LT. Medya-medya lang. O. iaayos ang makinilya sa mesa. (Lalabas ang Sundalo 1 at makaraan ang ilang saglit. Ipasyal na kaya namin. Pipiliin n‘yo naman ang huhulihin n‘yo! SUNDALO 1: (dadagukan si Ador sa likod at muntik na itong mahulog sa pagkakaupo sa silya) Bastos. Tawagin ang typist. ABADILLA: Dominador Robles ‗yan.) SIBILYAN: Umpisahan ko na. sa Customs. ABADILLA: (muling magsasalin ng alak sa baso. kaming mga walang kasalanan ang kaya n‘yo lang hulihin. bubunutin ang papel sa makinilya at iaabot kay Lt. Ano ang address mo. Mayroon din sa Malakanyang! LT. ABADILLA: Good… good. pirmahan mo na! Masama ang matigas ang ulo… baka sumabog ‗yan. ADOR: (tatabigin ang kamay ng sundalo. pahapyaw na babasahin ang nakamakinilya sa papel) SIBILYAN: Ayos ba. Ka Ador. Anonas St. ADOR: Bakit ko pipirmahan ‗yan? Alam kong puro kasinungalingan ‗yan! LT. ABADILLA: (tatayo. Alam n‘yo namang masama akong magalit. kaming maliliit. (magsusubo ito ng papel sa makinilya) LT. Pangalan lang at address. Sta. (lalabas si Lt.LT. Kung ayaw mong sabihin ang iba mo pang kasama. lalagok) Ka Ador. Abadilla. (Mabilis na magmamakinilya ang sundalong nakasibilyan. ang kapatid kong babae… iginalang ba ninyo kangina? SUNDALO 2: (tututukan ng baril sa ulo si Ador) Pilosopo pa. sagutin mo na lang ang mga tanong ko… di ka sasaktan ng mga ‗yan. muli itong papasok kasama na ang isa pang sundalong nakasibilyan. Dudukot ng ballpen sa kanyang bulsa si Lt. sa BIR. Sir. Madali lang ‗yon… pipirmahan mo lang. pirmahan mo na. Pero pagbalik ko. Sir. sumagot ka! (akma nitong dadagukan si Ador) ADOR: (pagalit) 124 Interior 1. Kayo na ang bahala d‘yan. Sir. sinu-sino pa ang mga kasama n‘yo dito sa Metro Manila? Saan-saan ang hideout n‘yo? ADOR: Di ako Sparrow… at talagang wala akong alam sa mga pinagsasabi n‘yo. sa Immigration. Sir? LT. Sir. mabibitiwan nito ang ballpen) Kayo ang pumirma! . Kung ayaw mong kumanta. Ka Ador?(mukhang galit na titingnan lamang ni Ador si Lt.. lalapitan si Ador. papipirmahin na lang kita ng tula. Abadilla) SUNDALO 2: Tinatanong ka ni Sir… hoy. hahawakan sa balikat) Di bale. Hoy. ABADILLA: Ka Ador. Mesa. ABADILLA: Mukhang tama kayo… talagang matigas nga yata. kailangang pirmado na ‗yan. Abadilla.

(Itatayo ng Sundalo 1 at 2 si Ador. hihilahin papunta sa pinto. sasalat-salatin ang bayag nito. May sisipa sa kanya. Ipasyal nga natin! (papasok si Lt. mabubuwal ito at sisipain siya ng Sundalo 1} SUNDALO 2: Pirmahan mo na sabi. ABADILLA: Tama na! Ipasyal na ‗yan! Ipasyal n‘yo na! (Itatayo ng mga sundalo si Ador. ngunit nanlilisik siya. Bigla siyang tatadyakan sa tagiliran ng Sundalo 1. biglang aagawin ni Ador ang nakasukbit na baril ng isang sundalo. mahilamusan at mapatikim naman ng special hamburger sandwich. . kukunin ang papel at iduduldol sa mukha ni Ador. ngunit pigil-pigil siya ng dalawa pang sundalo. (kukunin ni Lt. dalhin na kaya natin sa kubeta. Abadilla. Kundi naman.) SUNDALO 1: Aba… malaki! Sayang naman at baka di na makaanak. Magtatawanan ang mga sundalo) SUNDALO 2: O. iupo n‘yo sa silya at mapitpit na ang bayag. may dalang isang basong puno ng manilaw-nilaw na likido) LT. ADOR: Mga putang ‗na n‘yo! Mga hayop kayo! (Bigla siyang sasampalin nang sunud-sunod ng Sundalo 2. Pilit na pauupuin sa silya. Kahit nanghihina. Mapapaduwal si Ador na parang masusuka. mabinyagan na rin. Ibuka n‘yo ang bibig. Sisikmuraan ito ng Sundalo 1. biglang pagpupunit-punitin) ADOR: (pasigaw) Mga putang ‗na n‘yo! Mga putang ‗na n‘yo! May araw din kayo! May araw din kayo! Mga demonyong pasista! (Pagtutulungan siyang bugbugin ng mga sundalo. Mahahandusay si Ador sa lapag. e. Halos malungayngay ang ulo ni Ador. Muling tatabigin ni Ador ang kamay ng sundalo. Abadilla. talagang ayaw. ano? Di nakatikim ka ng juice ni Sir. ibubuhos ang laman ng baso sa bibig ni Ador. iaabot kay Ador. Pirmahan mo na.(Biglang itatayo ng dalawang sundalo si Ador. Tingnan natin. Lalapit si Lt. SUNDALO 3: Sir. parang gustong isuntok) SUNDALO 3: Ang putang ‗nang ‗to! Gusto pa yatang lumaban.) SUNDALO 3: Sige… sige. may tatadyak. Mapapaigik si Ador at akmang lalaban. ABADILLA: H‘wag na… pipirma ‗yan. Abadilla ang papel at ballpen. Ka Ador(matalim na tititigan lamang ni Ador si Lt. kuyom ang mga kamay. ABADILLA: Aba… mapipilitan yata akong magalit. e… para di na kami mahirapan! (Dadamputin nito ang ballpen sa lapag. (Pipigilan ng Sundalo 2 at 3 si Ador. ano… pinirmahan na ba? SUNDALO 1: Sir.) LT. pahablot na aabutin iyon ni Ador. Baka nagugutom na kasi ‗yan. Matigas. Abadilla) Sparrow talaga. ABADILLA: O. Sir! LT.) SUNDALO 1: Ang hayop na ‗to… pahihirapan pa yata tayo! (biglang isasalya ng dalawang sundalo sa silya si Ador. Dalawang beses pa siyang sisikmuraan ng Sundalo 1. e. Baka supot pa. LT. saksakan natin ng may sinding palito ng posporo ang butas. SUNDALO 2: Kung hubaran na lang natin.

Biglang isasara ang telon at maririnig ang sunud-sunod na putok. Ang talikdan niya ang tungkuling ito at. ng paninikil at kalupitan. Bigla ring tutugtugin ang PAMBANSANG AWIT ng Pilipinas. Maaaring ituring pa siyang bayani kung pinutol niya ang kanyang mga daliri kaysa maging kasangkapan iyon ng panloloko sa sambayanan ng masusugid na tagapagtaguyod ng bulok at mapambusabos na ―status quo‖ at ng mga basalyos ng inhustisya‘t pagsasamantala. Taglay ang mataos na paniniwalang ang sining ay hindi dapat na para sa sining lamang kundi dapat na makatulong sa paghubog at pagbubuo ng isang lipunang makatao. upang mapangatwiranan niyang may karapatan siyang ipabasa sa sambayanan ang kanyang obra — tula man iyon. Higit sa lahat. kinakailangan ng manunulat na maging matapat sa kanyang sarili.)# Li #T alu mp ati November 7. makabubuti pa marahil na hindi na siya sumulat at maaaring mapagkamalan lamang siyang tamad o kinakalawang ang utak. sa isang banda. kundi dapat din siyang maging pinakamahigpit na kritiko nito. malaya at progresibo. ng pang-aalipin at pagmamalabis sa kapangyarihan. Sinasabing ang manunulat ay ―mambabatas ng daigdig‖ at ―direktor ng konsensiya ng bayan‖ kung kaya hindi lamang siya dapat na maging matapat na tagapaglarawan ng buhay. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ngunit kung sinadya niyang sumakay sa ruweda ng panlilinlang at ang totoo lamang sa kanyang sinulat ay ang kanyang pangalan — na minsa‘y hindi pa rin totoo — makabubuti pa marahil na itinapon niya sa basurahan ang kanyang makinilya at baka napakinabangan pa ng mga magbobote‘t magbabakal at ang mapagbibilhan ay maibili man lamang ng tinapa‘t galunggong at ilang kilong bigas. Kung naduwag man siya. Mapatatawad ang manunulat kung totoo ang kadahilanang ito. at sa kanyang sinulat. minabuti namin na ang naturang paksa ang maging kauna-unahang testamento ng aming pakikiisa at pakikisangkot sa anumang adhikaing makabayan at mapagpalaya ng sambayanan. Sa nagdaang dalawang dekada ng pasista‘t diktatoryal na rehimeng Marcos. . maikakatwirang sinensor ang kanilang sinulat o walang publisistang maglathala ng mga iyon. maging tagabenta lamang siya o tindero ng mga kasinungalingan at kahangalan sa palengke ng lipunan ay isang napakalaking kasalanan hindi lamang sa kanyang sarili kundi maging sa buong sambayanan. kuwento o nobela. sa halip. hindi iilang manunulat — lalo na sa larangan ng peryodismo — ang waring inurungan ng bayag bagaman. Ordonez TUNGKULIN NG MANUNULAT (Pambungad na pananalita sa Kongreso Nasyonal ng Pambansang Linangan at Ugnayan ng mga Manunulat) TUNGKULIN muna ng manunulat sa kanyang lipunan ang dapat talakayin at linawin. Magtatayuan ang mga manonood. dula man o sanaysay o artikulo at maging balita.

Ang tinig niya‘y tinig ng sambayanan. maimpluwensiya‘t mapribilehiyo. kung gayon. nagdudumilat ang malapulmonyang mga sakit ng bayan na hindi na basta-basta magagamot sa pamamagitan ng karaniwang mga tabletas tulad ng decolgen at aspirina. ginagawang pamunas lamang ng puwit at paa ang dignidad ng sambayanan samantalang sa dambuhalang mga pabrika‘t korporasyon. hindi maitatatwang marami pa ring mga obrang iniluwa ng mga ―vendo machine‖ at naghambalang sa mga bangketa na diumano‘y para sa sining ang puwedeng ihalo sa darak at ipakain sa mga baboy. Habang mga gulugod-dikya at may kaisipang alipin ang mga namumuno sa gobyerno at parang mga pulgas na ayaw humiwalay sa kolyar ng imperyalismong Amerikano. Sa ganitong mga paksang nilalangaw at inuuod sa poso negro ng panitikan. makokonsensiya pa kayang awitin ng kasalukuyang henerasyon ng mga manunulat ang mga buwan at bituin. wala kaming masalat ni gahiblang dahilan upang sabihin na ang kinauukulang mga manunulat ay naging matapat na tinig ng budhi ng bayan. at pinuputalan ng dila ang laksang tinig ng paghihimagsik. o magagawa pa kaya niyang makipagsarsuwela sa mga puwersang umaalipin at bumubusabos sa masang sambayanan? Sa kabila ng mga problemang pangkabuhayan at panlipunan — mulang doble-karang hustisya hanggang palsipikado‘t kinakalawang na demokrasya — magagawa pa kayang aliwin ng mga manunulat ang sambayanan sa pamamagitan ng pagsasakay sa mga ito sa mga saranggola ng pantasiya‘t kahangalan upang dalhin sa daigdig ng mga multo at agimat at lunurin pagkatapos sa balon ng mga pangarap?: Sa yugtong ito ng maagiw na kasaysayan ng bansa. at tulyapis at ilang subong kanin lamang ang gantimpala. hindi malayong lumawak ang impiyerno ng mga busabos mulang Tondo at Sapang Palay hanggang sa bawat sulok ng kanayunan habang. o ng mga Amado V. ang mga magsasaka‘y parang mga kalabaw lamang na itinatanikala sa lupa. ang dapat namang isatinig ng kasalukuyang henerasyon ng mga manunulat? Matagal nang inilalampaso ang bayan sa sariling kalbaryo. nilalamon ang ugat at laman ng braso ng mga trabahador. sa kabilang banda. habang parang mga baboy na inuulaol ng mga diyus-diyosan ang kayamanan ng bayan at binubutas ng mga punglo ang mga utak at dibdib ng pagtutol. o nagpapakalunod kaya sa masabaw at malibog na pag-iibigan habang. Naglulunoy pa rin ang mga ito sa kabalbalan at kababalaghan sa ―swimming pool‖ ng mga Captain Barbel at Darna.Maging sa kasalukuyan. sa kabilang banda. at. Sa kalunsuran. sa mga kanayunan naman. ng mga salamangkero at drakula at aswang. ang kasalukuyang henerasyon ng mga manunulat ang unang-unang dapat makahulagpos sa sapot ng pambubusabos sapagkat nasa kanyang pluma at papel ang maso‘t pandayang huhubog hindi lamang sa panitikan at kultura. Sa Mga Manunulat . nilalaklak ang dugo‘t binubusabos nang husto at pinasusuweldo nang hindi pa sapat na pambili ng kahit palotsinang kabaong kapag sila‘y namatay. Hernandez at Lazaro Francisco ng kanila namang panahon — ano. kundi maging sa ideolohiyang pangkabuhayan at pampulitika. Ang dignidad niya‘y dignidad ng bayan. Kung tunay ngang tagapaglarawan at tagapagsalita ng kani-kanilang panahon ang mga manunulat — gaya halimbawa nina Marcelo del Pilar at Lopez Jaena at Jose Rizal noong panahon ng pananakop ng mga Kastila. sa palasyo ng iilang makapangyarihan.

sa ugat ng brasong kinain ang laman. ikaw na utak manunulat ay dapat mamulat sa mga larawang sa kuwadro‘y nagsugat isang subong kanin at ulam na hangin ang tinititigan ng matang malungkot sa mesang lansangan ng humpak na pisngi‘t butuhang daliri‘t pudpod na sapatos palad na naglintos sa pambubusabos. ikaw.hab ag na Mi gr anten g Man gga ga wa October 22. pag iyong nakatas ang pait at dusa ng patak ng ulan sa bubong na pawid. sa dugong tumigis sa mga lansangan. sa Singapore man o sa Gitnang Silangan.ikaw. sa bundok at parang… saka malalaman ang siklab at alab ng isang paglayang iyong pupuntahan! Kahab ag. sa langis at grasang sa mata‘y humilam. ginutom at ginahasa? Ilan na ba sa kanila ang nakabilanggo ngayon dahil napilitang . bawat mansiyon at palasyo‘y silipin ang mga kuwarto at matutong mag-atado ng bituka‘t mga apdo. Ordonez (Kolum) NAKALULUNGKOT at nakasusulak ng dugo ang mga kaapihan at pambubusabos na matagal nang dinaranas ng migranteng manggagawang Pilipino sa Malaysia man o sa Taiwan o sa Japan. inginudngod sa kubeta. Ilan na nga ba sa kanila ang biktima ng makahayop na kalupitan ng kanilang mga amo: walang patumanggang binugbog. pinaso ng plantsa. sahig na kawayan. ikaw na kasiping ng pluma ay saan nga ba pupunta? manungaw ka sa bintana ng kaluluwa at butasin ng mga mata ang pader ng pagkaaba. sa Europa man o sa Amerika o sa Aprika. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.

libu-libong manggagawang Pilipino ang dumagsa sa mga konstruksiyong militar ng Amerika sa Pasipiko. Japan at Korea sa Asya. ay napilitang sumuot at . Cebu at Ilokos kung kaya madaling nalinlang sa mga kontratang kanilang tinanggap.000 ang nagkakandakubang manggagawang Pilipinong nagkalat sa mga taniman ng tubo at pinya at iba pang produktong agrikultural sa Hawaii. at napilitang lunukin ang hindi makatarungang mga kondisyon sa paggawa. Kahit hindi tiyak ang kasasapitan. Napadpad ang iba sa California at Chicago sa Amerika. Taiwan. at lalong tumaas ang halaga ng dolyar kontra sa piso kaya lalong tumindi ang migrasyon ng mga manggagawang Pilipino — babae man o lalaki — at napadpad sila sa iba‘t ibang lupalop. Nagsimula ito matapos ang digmaang Pilipino-Amerikano.ipagtanggol ang sariling karapatan sukdulan ngang makapatay? Ilan na ba sa kanila ang pinutulan ng ulo. hinuthot nito ang likas na yaman ng bansa na nagpalaganap ng karalitaan hanggang sa kanayunan at tuluyang nagbunsod sa migrasyon ng manggagawang Pilipino. Nang pairalin pa ang Batas Militar ng diktadurang Marcos noong 1972. Sa kasaysayan ng pandarayuhan ng manggagawang Pilipino — na kilala ngayon bilang OCWs (overseas contract workers) — maaaring ang kauna-unahang napatalang migrasyon ng mga ito ay ang pagdating sa Hawaii noong Disyembre 20. Naging kolonya tayo ng Amerika at ipinatupad ng gobyerno ang mga patakaran ng malayang kalakalan kaya naging tambakan ang bansa ng sobrang mga produkto ng Estados Unidos at. Italya at Pransiya. higit pang masama. sa Ontario at Winnepeg sa Canada. Pagsapit ng 1934. Ang iba. at maging sa Singapore. nakarating ang iba sa Alemanya. lalong naghirap ang ordinaryong mga mamamayan. pinasuweldo nang agrabiyado. lalo na sa mga isla ng Guam. nandayuhan na rin sila sa Thailand at Malaysia sa mga huling taon ng 1960. mula ng huling taon ng dekada ‘40 hanggang dekada ‘60. lalong humilahod ang pambansang ekonomiya. sinasaktan pa minsan ng mga katiwalang Kastila at Portuges. 26 na araw sa isang buwan. dahil sa pagbabakasakaling matagpuan ang hinahanap na ginto upang maiahon sa gutom at karalitaan ang iniwang nalulungkot at nangungulilang mga pamilya. at lubhang mailap ang oportunidad para sa karaniwang manggagawang Pilipino. sa Bahrain man o sa Kuwait o sa Dubai sa Gitnang Silangan. sa Iraq man o sa Iran. Karamihan sa kanila‘y mga magsasakang hindi nakapag-aral mula sa Pangasinan. katiwalian at makadayuhang patakarang pangkabuhayan ng walang gulugod na pambansang liderato. Pinagtrabaho sila ng 10 oras sa isang araw. binitay o nakatakda nang bitayin? Ilan na ba sa kanila ang umuwing baliw o iniuwing bangkay na lamang? Tingnan na lamang ang detalyadong mga datos ng grupong MIGRANTE kaugnay nito. sinigaw-sigawan at ininsulto ng mga tagapamahalang Haoles — mga Amerikanong Caucasian — at kapag nagkamali o saglit na nagpahinga. Dahil bagsak nga ang ekonomiya ng bansa bunga ng kainutilan. Matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Hongkong. sa Angola man o sa Ethiopia at Nigeria sa Aprika. ngunit inagrabiyado rin sa suweldo kung ihahambing sa sahod ng mga manggagawang Amerikano sa parehong trabaho. dahil sa masidhing pangangailangan ng Amerika sa hilaw na mga materyales. at iba pang mga bansa sa Europa. kahit salat sa kaalaman at karanasan. Okinawa at Wake. 1906 ng grupo ng 15 kalalakihang Ilokano upang magtrabahong parang mga sakada sa plantasyong Olaa. umabot ng 120.

patuloy at patuloy ding mararagdagan ang mahaba nang listahan ng mga inabuso‘t ginahasa. pinahirapan at binitay. sa kanilang mahaba‘t marawal at nakahahabag na kasaysayan. kaukulang mga benepisyo sa paggawa tungo sa maluwag o komportableng buhay — patuloy at patuloy na ipapadpad ng hangin ng karalitaan at kakalat na parang mga layak sa iba‘t ibang panig ng mundo ang manggagawang Pilipino. makatarungang sahod. Hanggang inutil ang gobyernong mabigyan ng sapat na oportunidad ang kanyang mga mamamayan — desenteng trabaho. umuuwi namang bigo‘t halos masiraan ng bait. Kahabag-habag na uring manggagawa! . ng mga ikinulong. tiniis nila lalo na ng mga kababaihan ang pagmamalupit ng kanilang amo — ang suntok. Bagaman nasusuhayan nga nila ang bumabagsak na pambansang ekonomiya sa pamamagitan ng bilyunbilyong dolyar na ipinadadala nila taun-taon sa bansa. Tiniis nila ang nakapapasong init sa mga konstruksiyon at minahan ng langis sa disyerto ng Saudi Arabia. naglayag saanmang sulok ng mundo taglay ang mumunting mga pangarap na malimit namang nilalamon lamang ng dambuhalang mga alon sa malawak na karagatan. pangalagaan at ipagtanggol ang interes ng uring manggagawang Pilipino — narito man o nasaan mang panig ng mundo. sipa‘t tadyak. nakapaghihimagsik na hindi naman sila ganap na pinangangalagaan o tinutulungan ng sariling gobyerno hinggil sa mga problemang kaugnay ng kanilang mga trabaho sa iba‘t ibang banyagang lupaing kinaroroonan nila ngayon. Hongkong at mga bansang Arabo. bugbog at panggagahasa sa Singapore. At. mabulid sa prostitusyon. ng mga umuwing baliw o bangkay na lamang. higit sa lahat. tiniis nilang magsayaw nang hubo‘t hubad. hanggang hindi maabot ng kurtadong utak ng estado ang tungkulin nitong lubos na pagmalasakitan.maglingkod sa pandaigdig na industriya ng pagbabarko. Dahil sa kontra-manggagawa at makadayuhang mga patakarang pangkabuhayan ng umiiral o naghaharing rehimen. tiniis nila ang malarya at iba pang nakamamatay na sakit sa mga minahan sa Aprika ngunit. inaasahan pa ngang lalong titindi ang pandaruhayan ng manggagawang Pilipino kahit hitik na ang kasaysayan nito ng inhustisya‘t kalupitan at kaalipinan. durog ang mga pangarap at pira-piraso ang kinabukasan dahil sa mapait at malagim na karanasan sa banyagang lupang pinuntahan sa paghahanap ng kahit kapirasong langit para sa mga mahal sa buhay. Sa kasalukuyan nga. milyun-milyon na silang parang mga layak na nakakalat sa iba‘t ibang mga lupain at kayakap nila ang pangungulila‘t kalungkutan. tiniis nila ang makadurogbutong lamig sa pabrika ng salmon at sardinas sa Alaska. Patuloy lamang silang binobola o inuutong ―mga bagong bayani‖ ngunit wala namang kongkreto‘t makabuluhang mga programa ang pambansang liderato upang sila‘y maalalayan at sagipin sa kumunoy na kanilang kinasadlakan. biktima ng inhustisya‘t kaalipinan. laspagin at babuyin sa mga bahay-aliwan sa Japan. kung hindi man bumalik na bangkay na lamang. ng karahasan at kamatayan. di nga kasi. tiniis nila ang nakapanlulumong kalungkutan dahil sa matinding pangungulila sa iniwang mga mahal sa buhay. Marami nga sa kanila — lalaki man o babae — ang umalis ng bansa nang luhaan o humahagulhol hanggang sa loob ng eroplano at. ng mga pinatay at nagpakamatay.

mga pasilidad. sa wikang Kastila tinuturuan ang mga bata gayong hindi pa naman sila nakakaintindi ng wikang iyon. isang sulat noong nabubuhay pa si Dr. Ayon sa kanya. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ‖repleksiyon ng mababang kalidad ng pamumuhay sa bansa ang sistema ng edukasyon. ―isa sa pinakamalaking problema nga ang wikang ginagamit sa pagtuturo sa elementarya. Dahil wikang Ingles nga ang ginagamit na panturo sa elementarya pa lamang. sa siyensiya ng pagtuturo. Unang-una. kolehiyo at unibersidad sa bansa na dahil sa Ingles nagsipag-aral. Bukod dito. Pinipilit ng mga may kaisipang kolonyal na matuto ng pagbasa. at naging Presidente ng Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas. binigyang-diin niya. matematika at siyensiya ang mga mag-aaral sa pamamagitan ng Ingles. nakilalang makabayan. Kinailangan tuloy ipanukala ng diumano‘y henyong mga opisyal ng naturang kagawaran ang napakakontrobersiyal na ―bridge program‖ na tandisan nang tinututulan hindi lamang ng mga estudyante kundi maging ng mga guro sa pampublikong mga paaralan. makatao. Sa nasabing kabanata. at salat sa kakayahan sa banyagang wikang ito. Prudente ang pagtutol niya sa nabanggit na patakaran ng Kagawaran ng Edukasyon sa ilalim ng rehimen ni La Gloria. progresibong intelektuwal at edukador. at sa mga prinsipyong sikolohikal. Nemesio E. kapos ang badyet para sa edukasyon na niwawaldas pa nga‘t kinukurakot ng mga kinauukulan kaya kulang na kulang din sa mga paaralan. sa punto ni Dr. Ordonez (Kolum) ISANG MALAKING kahangalan. Prudente.Kab iso teng Ed ukas yo n October 12.‖ Natural.‖ Niliwanag at binigyang-diin ni Dr. hindi nakabatay sa pananaliksik. mabilis na nakakalimutan ang sinaulong mga leksiyon kaya nagsisipagtapos na kabisote. Kaugnay nito. ang tinanggap namin mula sa kanya. Naalaala tuloy namin ang isang kabanata ng Noli Me Tangere ni Rizal (Mga Suliranin ng Isang Guro). Dahil hindi nila nauunawaan. ang iginigiit noon pa mang 2003 ng Kagawaran ng Edukasyon na wikang Ingles ang gawing pangunahing wikang panturo sa elementarya pa lamang bilang pag-alinsunod sa balintunang patakaran ng rehimen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. isang dayuhang wikang nagsisimula pa lamang nilang pag-aralan. kundi man ganap na katontonhan. minimemorya at hindi maipaliwanag ng mga bata ang kanilang aralin. ang iginigiit na wikang Ingles agad ang gamiting wikang panturo sa elementarya pa lamang ay ―sapilitan at pulitikal.‖ . at may sapat na kakayahang mga guro. Ganito rin nga ang karaniwang nangyayari ngayon sa mga estudyante sa hayskul.‖ gayundin ng ―kolonyal na mentalidad. kainutilan at katiwalian ng mga opisyal ng gobyerno at ng burukrasya. Prudente. napakaliit na porsiyento tuloy ng mga nagsipagtapos sa Grade VIang pumapasa sa pambansang pagsusulit para matanggap sa mataas na paaralan.

lalo na‘t sa nabanggit na dalawang araling akademiko. Inihalimbawa ni Dr. Ruso sa Rusya.‖ binigyang-diin niya. sabi niya. Nippon-Go sa Japan. China at Korea na sariling wika ang ginagamit na panturo sa lahat ng asignatura — kabilang ang matematika at siyensiya — at. Prudente ang sistema edukasyonal ng Japan. dapat na magtayo ang Kagawaran ng Edukasyon sa ilang piling lugar sa bansa ng tinatawag na ―pilot schools‖ na wikang Filipino — katulong ang katutubong mga diyalekto — ang gagamiting panturo sa mga mag-aaral sa elementarya. kaya nga dapat na isa itong asignatura sa lahat ng antas ng pag-aaral mulang elementarya hanggang kolehiyo. Ayon sa kanya. lima hanggang pitong taong ipinaiilalim sa mga programa sa pag-aaral ng wika ang mga estudyante bago maabot ang kahusayang pang-akademiko. sabi niya. bunga nito. ―na gamitin ang Ingles na wikang panturo agad sa mga mag-aaral sa elementarya na tinuturuan pa lamang ng Ingles bilang ikalawang wika o ikatlong wika sa mga rehiyong di-Tagalog. ayon nga sa kanya. ng mga oplsyal ng edukasyon. noon pa man. Batay sa kanyang pagsusuri. Bahasa Indonesia sa Indonesia.‖ Sa naturang antas. Hindi ito nangangahulugang kakaligtaan na ang Ingles. Pranses sa Pransiya. tinitiyak niyang magiging mahusay ang resulta nito sa kabuuan. ang mga opisyal ng gobyerno at mga edukador na may kolonyal na mentalidad na magbago ng mga patakaran at paninindigan at huwag igiit na Ingles ang gamiting wikang panturo agad sa elementarya.Batay sa mga pagsusuri sa Amerika at Canada. samakatuwid. laging nangunguna sa Silangan at Timogsilangang Asya sa mga pagsusulit ang kanilang mga estudyante at nangungulelat ang mga tinuruan agad sa Ingles gaya ng ating mga estudyante. Dahil tatlong taon nga lamang. mulang Grade I hanggang Grade VI. lalo na nga sa siyensiya at matematika. sa nabanggit na mga grado. tauntaon. ang paggamit sa Ingles bilang wikang panturo (medium of instruction). sa Filipino dapat ituro ang siyensiya at matematika na maaaring salitan ng katutubong diyalekto sa mga rehiyong di-Tagalog. dapat ding ituro bilang isang asignatura (subject) ang Ingles tulad din ng wikang Filipino. sarisari ang nagiging problema ng dayuhang mga estudyante — pangwika man o pangkultura. ―Isang malaking kabobohan. Katunayan. Tinututulan tuloy ng progresibong mga edukador doon na ipailalim sa gayong programa sa loob lamang ng tatlong taon ang migrante o dayuhang mga estudyante bago pahintulutang isabak sa iba‘t ibang asignatura. Habang nasa kani-kanilang sariling wika ang edukasyon ng halos lahat ng bansa sa mundo — Kastila sa Amerika Latina. lumikha pa sila ng mga ―calculator‖ at ―computer‖ na nasa sarili nilang wika bagaman ginagamit din sa kolehiyo ang nasa wikang Ingles. ayon pa rin sa kanya.‖ ayon noon sa isang Max Soliven sa . binigyang-diin niya. Fookien at Mandarin sa Tsina. dapat na wikang Filipino ang gamitin kaagapay ang katutubong diyalekto bagaman. at marami pang halimbawang mababanggit — bukod tangi ngang nasa banyagang wikang Ingles ang sistema ng edukasyon sa ating bansa. at hindi pa ganap na humuhusay sa banyagang wikang Ingles. sa nasabing mga bansa. Sa hayskul na simulan. Aleman sa Alemanya. Kaya. Nagkaroon tuloy ng nakasusukang pakahulugan ang mga elitista‘t may kolonyal na kaisipan na ―hindi edukado‖ at ―bobo‖ ang sinumang hindi marunong o mahina sa Ingles at ―nasisiraan na ng ulo. Hinahamon niya tuloy.

‖ Binigyang-diin pa niya na sa dispalinghadong mga patakaran ng gobyerno. magsasaka‘t mangingisda o nabibilang sa hukbo ng mga walangwala). Ano nga ba ang narating ng edukasyon sa bansang ito sa pamamagitan ng wikang Ingles? Lumilitaw ngang pababa nang pababa ang kalidad ng edukasyon sa Pilipinas. lalo na ang mga SUC (State Universities and Colleges) sa bansa ngayon upang mapasok ng salanggapang na mga kapitalistang nakabalatkayong edukador na matagal nang nagsisipaglaway sa negosyong edukasyon. hindi nga malayong magsara at isapribado sa malapit na hinaharap ang maraming paaralang pinatatakbo ng gobyerno sa kapinsalaan.‖ ayon kay Dr. hindi pa napabilang sa unang 40 ang pangunahing mga pamantasan sa bansa tulad ng Unibersidad ng Pilipinas. higit sa lahat. napasok na ng kilalang malalaking negosyante ang larangang ito: kontrolado na ni Lucio Tan ang UE (University of the East). ng maralitang mga mamamayang walang kakayahang pag-aralin sa mandurugas na pribadong mga paaralang pag-aari ng mga santo-santito at diyus-diyosan sa lipunan. English Out: Are We That Nutty?) kapag niyakap natin ang sariling wika at pinabayaan ang Ingles. Mulang kindergarten hanggang kolehiyo. maka-pribadong mga paaralan. Prudente. sa kabilang banda.‖ Dahil nga sa makadayuhang mga patakarang pang-edukasyon — bukod sa iba pang larangan — na idinidikdik ng gobyerno. at ni Henry Sy ang Asia-Pacific College. hindi naman nito matugunan ang pambansang mga pangangailangan at problema para pasukin ang daan ng kaunlaran tungo sa kinakailangang industriyalisasyon.‖ Ayon tuloy sa kanya. ni Emilio Sy ang CEU (Centro Escolar University). ―ang problema‘y nasa sistema at balangkas: elitista. Bukod sa mga nabanggit. Pinaglalaruan lamang nila ang mga maralita at iliterado. kalilimutan na. Katunayan. kolonyal. Higit na masama. habang namamayagpag sa kayamanan at glorya ang mayayaman. pagkatapos. Ateneo University. maka-kapitalista. ni Alfonso Yuchengco ang MIT (Mapua Institute of Technology). Sapagkat balintuna‘t makadayuhan . pinaaasa lamang kung eleksiyon at. ―sa ilalim ng kasalukuyang sistema — at pababa nang pababa pa nga ang kalidad ng edukasyon — halos wala nang pag-asa ang masang makaahon sa kinalulublubang burak. Prudente. Dahil sa ganitong kalakaran. sabi nga. maliwanag na bangkarote ang kasalukuyang edukasyon — sapagkat kinopya nang pira-piraso mula sa edukasyong Amerikano – kaya. ―hindi na katakatakang talagang ayaw nilang paunlarin ang kalidad ng pamumuhay ng masang sambayanan kabilang na ang pagkakaloob ng de kalidad na edukasyon. ―Kung susumahin. nananatiling nagdaralita. De La Salle at Unibersidad ng Santo Tomas. lumilinaw tuloy ang idinidikta noon pa man ng IMF-World Bank at ng mga instrumento ng imperyalismong Amerikano na isapribado ang mga paaralang pampubliko. puspusan din ang pagsisikap ng ordeng relihiyoso — lalo na mula sa kampo ng Simbahan — sa pagtatayo at pagpapalawak ng kani-kanilang mga paaralang sagad hanggang langit ang matrikula sa lahat ng antas ng edukasyon.isang kolum niya sa Manila Times (Pilipino In. Nang suriin ang uri ng mga kolehiyo at unibersidad sa Asya. batay sa obserbasyon noon ni Dr. walang karapatang mag-aral doon ang anak ng isang Juanang Basa at Pedrong Tigas (ibig sabihin ang mga anakanak ng karaniwang mga manggagawa.

―ang lahat ng makabayan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ng mauunlad na mga bansang nagmamahal sa sarili nilang wika at kultura. lubhang napapanahon na ngang baligtarin naman ang sistema — ang wikang Filipino naman ang gawing wikang panturo sa halos lahat ng asignatura tulad nang ginawa. at patuloy na ginagawa. Ordonez (Isinalin sa wikang Ingles at inilathala sa TENGGARA-MALAYSIA at iniantolohiya nang malaon sa ―Stories From Southeast Asia‖ bilang isa sa pinakamahuhusay na kuwento sa loob ng 30 taon sa naturang rehiyon.pa nga ang mga patakaran ng gobyerno hindi lamang sa larangan ng edukasyon. progresibo at demokratikong mga puwersang nagmamalasakit sa pampublikong edukasyon para sa kapakanan ng masang sambayanan. nagdedeliryo‘t nag-aapuhap ng mga bituin habang patuloy akong tinutugis ng karalitaang hindi ko matakasan. Iyon ay isang panahong labis kong pinaghihimagsikan ang kawalanghiyaan ng buhay sa siyudad at ni hindi ko na makilala kung sino ang kaaway at kung sino ang kaibigan at.) SI ANTO NAKILALA ko si Anto sa isang panahon ng paglalagalag. at prusisyon ng mga robot at plastik ang nasasalubong ko sa bawat panulukan at lansangan.‖ sabi ni Dr. patuloy lamang ibinubulid ng umiiral na elitista at kolonyal na edukasyon ang bansa sa kumunoy ng kamangmangan at kaatrasaduhan. ―kinakailangang pagtuunan ng pansin at malalim na suriin ang kasalukuyan at hinaharap pang mga problema ng pambayang edukasyon. mapagpalaya at siyentipiko. mga kabaong ang mga eskinita. ang nakikita ko sa tagpitagping dingding ay isang matahimik na kapaligirang matagal ko nang pinangungulilahan. at inaawitan ng mga alon. makatao.‖ Sa kabuuan. . Maaaring gawing makabuluhang gabay ang nakaraang kasaysayan nito na hitik ng kapabayaan dahil na rin sa mga elitista at may diwang kolonyal na lantarang kumukontrol sa sistemang pampulitika at pang-ekonomiya ng bansa. Prudente. Panahon na ngang buwagin ito at igiit ang isang edukasyong makabayan. Iyon ay isang panahong ang kaluluwa ko‘y nilalagnat. sa aking pag-iisa sa inuupahan kong marumi‘t makipot na kuwarto ng nakaluhod na entresuwelo sa gilid ng nangangalingasaw na estero. editor ng nasabing antolohiya. Naglalagablab na mga dambuhalang kalansay ang tingin ko noon sa mga gusali ng lungsod at nanlilisik ang mga neon lights. at patuloy akong kinakawayan ng mga punong niyog. at sa alinmang punto tingnan at suriin. binubulungan ng mga talahib. # (Kolum) Si Anto October 1. naghuhumindig na kandila ang bawat poste. Maliwanag.‖ Sa punto niya. sa bawat gabi. kundi maging sa iba pang larangan. mga nitso ang mga bangketa. ―lubhang napapanahong sama-samang kumilos. ayon kay Muhammad Haji Salleh.

Nagulat pa ako nang kumislot sa loob ng bangka sa tabi ng paa ko ang isa sa mga isdang iniwan ni Anto. ―Uminom ka muna. Napatawa ako.‖ pakli ni Mando.‖ sabi ni Mando. Manong. ―Si Manong Roger… nagbabakasyon dito.‖ sabi ni Mando. ―Di ako bumabarik. ―Doon lang nakatira si Anto sa kabila ng niyugan.Bitbit ang aking makinilya at isang maletang damit. naisipan kong magtungo. Hindi ko siya naiwasang sundan ng tanaw hanggang sa ikubli siya ng makapal na niyugan sa di kalayuan. Manong. ‖Pinsan ko ‗yan. mahalimuyak maging ang karalitaan. Doon ko nakilala si Anto.‖ alok ko at pinuno ko ng tuba ang tangan kong baso at akma ko iyong iaabot sa kanya. Tinitigan ako ni Anto at napansin ko ang malalaking matang iyon na waring laging nagtatanong. ―Pamulutan man lamang ninyo. na parang ibinagay sa medyo sarat niyang ilong at maluwang na bibig na nanatiling nakalapat.‖ Lumulundag-lundag pa ang mga isda. sa isang karaniwang bahay na pawid sa tabing dagat na niyugan ang paligid. nagkislut-kislot ang huli niyang mga isda na marami-rami rin sa tingin ko at baka umapaw sa isang timba kung isasalin. At nadama ko. isang dapithapong umiinom kami ng tuba ng pinsan kong si Mando sa nakatiwangwang na bangka sa pasigan. Kumuha ito ng ilang isda at inilagay sa loob ng inuupuan naming bangka. iniahon sa tubig at sa loob ng pasan-pasan niyang lambat. sinulyapan kami. Parang walang anumang hinila niya ang kanyang bangka. ―Ala‘y di rin ako naninigarilyo. at nagpatuloy sa paglakad.‖ malumanay na sagot ni Anto sabay lapag ng lambat sa tabi namin. Nakipanuluyan ako sa isang kamag-anak ng pamilya. ―Ang mabuti pa.‖ Saka lamang binawi ni Anto ang pagkakatitig sa akin. isang mahalumigmig na madaling-araw. ―ay iuuwi ko muna ang mga ‗yan. ‗bigan. sa piling ng mga karaniwang taong walang pagpapanggap. ―Ala‘y nagiisa na siya. Anto?‖ bati ng pinsan kong si Mando.‖ muli kong alok.‖ halos pabulong nitong sabi. sa gayon palang matapat na kapaligiran.‖ Tumungga ako ng tuba at naglaro ang mga mata ko sa kalawakan ng dagat na mapayapang-mapayapa ngayon at parang isang dibdib na hindi humihinga. pinasan. ―Sigarilyo. maiihaw at nang mapulutan na natin. sa isang liblib na lugar sa Batangas na hindi abot ng atungal ng mga tambutso at ng alimura ng kuwarta at ng tinatawag na makabagong sibilisasyon. Malagihay na ako nang mapansin ko ang isang matipunong binatilyong sunog ang balat sa araw na dumaong malapit sa amin. Dinampot nito ang lambat.‖ . ―Ala‘y marami ka yatang huli ngayon. ―Ala‘y katamtaman lamang.‖ parang nahulaan ni Mando ang iniisip ko. Manong. Ni hindi man lamang ngumiti si Anto. Manong.‖ ―Ala‘y walang bisyo ‗yan kundi mangisda at magtanim. nanunuri. Anto.

‗yong ama ni Anto. Manong. mainit na mainit pa. laslas ito!‖ sabay turo sa kanyang tiyan.‖ patuloy ni Mando. Ala‘y may kagandahan din ang bahay nila noon… doon. Manong. ala‘y muntik . ―Inurakan nang inurakan… ala‘y luwa ang bituka at ‗yong isa naman. sa saglit na sandaling iyon. putang ina. Nakabalot sa dahon ng saging ang inihaw na mga isda. Hindi ko maipaliwanag kung bakit. Ay. Bago siya nabaril ng mga pulis ay dalawa ang napatay niya. may kasama pang mga pulis. di gaya sa siyudad na bilasa ang lahat pati na mga kaisipan at pangarap. ―Ay. Ano ga‘t isang araw. ―ay dumating isang araw ‗yong mga tauhan ng taga-bayan. talagang masaklap. Manong?‖ Napatigil sa paglagok ng tuba si Mando. ―Si Anto. at sa sama ng loob ay biglang inatake sa puso… namatay noon din. sana‘y nakita mo. ―Dati. Hindi ko namalayan ang pag-alis ni Mando at mapupulang latay na lamang ang sikat ng araw sa kalawakan nang magbalik ito. ‗yong ina ni Anto. ―Ay. nasaan ngayon ang bahay?‖ Dumahak si Mando. Tinaningan sina Anto para umalis doon. ―Ala‘y di nagdemandahan. ―Ala‘y di giniba na ng bagong may-ari. Kanya raw ang lupang ‗yon. naisaloob ko. may kasama na namang mga pulis. ‗Yong isa. Ala‘y di nagalit si Ka Basilio. ―Ay ano pa ga?‖ patuloy ni Mando. Manong. ―Sabi mo‘y nag-iisa na siya?‖ parang wala sa sariling bigla kong naitanong kay Mando. nag-iiyak si Ka Benita.‖ ―Anong masaklap?‖ Nagsindi ako ng sigarilyo.‖ muling lumagok ng tuba si Mando. oo. Manong… kung hindi agad nakatakbo at nakasakay sa kotse ‗yong taga-bayan. kangina. at naisip kong sa probinsiya nga pala ay talagang sariwa ang mga isda. Ay. nakakotse pa. Ay.‖ ―Pagkatapos?‖ Sinaid ko ang tubang laman ng aking baso.‖ parang nanghihinayang na patuloy ni Mando. Manong.‖ at muling itinuro ni Mando ang niyugan na nakukumutan na ngayon ng manipis na karimlan. at pinaaalis doon sina Anto. Manong. gayundin ang mga tao. masaklap ang nangyari sa pamilya nila. malamang na naundayan ng taga ni Ka Basilio. Ay. Natalo si Ka Basilio dahil wala raw titulo. putang ina. Manamis-namis ang mga isda at sana‘y nakapagpasalamat man lamang ako kay Anto. may dumating dito na taga-bayan.‖ ―Ang mga magulang niya?‖ Muling lumagok ng tuba si Mando. muling dumating dito ‗yong taga-bayan. mga sampung taon na siguro noon si Anto.Hindi ako umimik. at gigibain na ‗yong bahay nina Anto. Manong. ―nagisnan ko nang sa ama ni Anto ang niyugang iyon.‖ ―Ay. mamangu-mango. Manong. Ala‘y di sa galit ni Ka Basilio ay binunot ang kanyang gulok. Alam mo ga. nanghabol ng taga. ―Nakikita mo ga ang niyugang ‗yon?‖ at itinuro ni Mando ang karatig na niyugang dinaanan kangina ni Anto. kanila ‗yon. Ala‘y pagkalibing naman ni Ka Benita. nang titigan ako ni Anto. Mga ilang araw. Kumuha ng gulok. Manong. ―Sinong siya. ―E. parang may nakita akong kung anong kahiwagaan sa likod ng malalaking mga matang iyon at sa pagkakalapat ng maluwang na bibig na waring may gustong sabihin at isigaw. Manong.

nang matanggal ang ulo. Sinunud-sunod ko ang pag-inom. hindi pinapansin at lalong hindi kinakausap ang mga kadalagahan sa lugar na iyon. Minsa‘y tinudyo ko pa siyang baka siya tumandang binata kung pangingisda at pagtatanim ang lagi niyang inaatupag sapagkat. hindi man lamang daw nanliligaw si Anto.‖ tanggi ko. ala‘y magandang dalaga ‗yong si Juliana. Walang paalam na umalis si Anto at inisip kong baka ipinaghinanakit niya ang hindi ko pagtanggap sa ibinibigay niya. Ay. Manong. Manong. sa bahay ng isang mayaman. ―Huwag na lang.‖ napabuntong-hininga si Mando. ‗yan ga‘y kalooban ng Diyos. sinasabi kong sa kanila na ako uuwi upang maging lubos na ang kanyang kagandahang-loob sa akin. putang ina… masaklap din ang nangyari. waring tuwang-tuwa at hindi ko sila mapupulutan. Hindi na manamis-namis ang isdang iniwan ni Anto. Kursunada ko pa nga sana. lagi ko nang inaabang-abangan ang pagdaong ng bangka ni Anto sa dalampasigan at tuwing daratnan niya ang pag-iinuman namin ni Mando sa nakatiwangwang na bangkang iyon. kahit nag-iisa. Parang wala nang lasa ang tuba. Di mapuknat-puknat ng mga pulis si Anto sa pagkakayakap sa bangkay ni Ka Basilio at hinimatay ‗yong kapatid niyang dalaga. Mabuti na lang si Anto. Nasa bayan si Mando. Kumislut-kislot ang mga isda pagsayad sa lambat. Nang gabing iyon. Isang hapon. ―Ikaw ang mga mata ng budhi ko… ―Ikaw ang bibig ng mga layunin ko. kinupkop ni Ka Masyong… ‗yon gang inuuwian niya ngayon.‖ parang maiiyak si Mando. Ala‘y isang araw natagpuan siyang nakabitin sa silid… nagbigti raw. at naging ugali ko naman ang magpasalamat. talagang naguguluhan ako sa nangyari sa pamilyang ‗yan. ‗yon gang magandang bahay malapit sa munisipyo. ―Ano ga‘t nanilbihan siya sa bayan. Sa kabila ng mga pagbibiro kong iyon. binibiro ko siya. Hindi ko na makain. si Juliana?‖ ―Ay.‖ Hindi umimik si Anto. nakapako sa aking balintataw ang malalaking mata ni Anto at kahit masakit ang aking ulo. Manong?‖ Matagal akong napatitig sa kawalan. putang ina. si Juliana. Manong. Ay. nang magpunta sa bayan si Mando at maghatid ng mga gulay at niyog doon. Luminga-linga ito nang mapansing ako‘y nag-iisa ngunit hindi siya nag-atubiling lumapit sa akin upang bigyan ako ng ilang isda. Ibinalik nito sa lambat ang mga isdang ibibigay sa akin. ―E.‖ MULA noon. ―Walang mag-iihaw niyan ngayon. kinuha ko ang aking makinilya at sa tulong ng aandap-andap na ningas ng gasera. Manong. sa tabing dagat. Anto. ni ngumiti man lamang si Anto. parang naging ugali na niya na bigyan kami ng ilang isda. Ala‘y putang ina. Maagang dumaong si Anto sapagkat maalon ang dagat. Manaka-naka. uminom din ako. ayon kay Mando. aywan ko ga… sabi‘y ginahasa raw ng anak na binata noong kanyang amo. nakasulat ako ng dalawang linya. Ay. . waring may nagbabantang sigwa. kahit minsa‘y hindi napatawa.

Dumidilim ang kalawakan at nag-iipun-ipon ang maiitim na ulap. ―Hindi na bale. Alam kong malayo ang tindahan. Iilan kasi ang huli ko kangina.‖ at tumayo ito sa pagkakaupo sa gilid ng bangka.‖ Tinitigan lamang ako ni Anto at naupo ito sa gilid ng bangka.‖ parang nahihiya ngunit masiglang sabi ni Anto.‖ Nasa tabi ko na si Anto. ―Ala‘y uulan. isa pa.‖ Tinatangay na ako ng aking utak dahil marahil sa impluwensiya ng tuba. Ang utak ko‘y unti-unti nang pinamamanhid ng tuba nang gulantangin ako.‖ mungkahi ni Anto. Malakas na ulan ‗yan. Hindi na nagpumilit si Anto. ―Ala‘y ako na ang bibili. nagbabantang bumagsak anumang oras. Tumatalab ang init sa mga daliri at dila ko. kung ano ka. ayaw mong tumikim man lamang. lalo na sa isang gaya kong alam niyang galing sa balitang marangyang lungsod. ―Aba… suwerte ko pa nga ito. ay sa bahay ka na bumarik. Muli itong tumingin sa kalawakan ng dagat na ngayo‘y marahas. sumulyap sa karagatan at tumingala sa kalawakan. at kung para ano ka. at napansin niya iyon. lalo na‘t itinatanong mo sa sarili kung sino ka.‖ Tumingin siya sa akin na waring sinasalamin sa mga mata ko kung totoo sa loob ko ang sinabi ko.‖ parang wala sa sariling sabi niya. Manong. sa Maynila. Anto.‖ ―Ay. Masarap uminom. Ala‘y wala ka nang mahihithit. Manong. Manong.‖ pakli ko. Manong… pamulutan mo. Anto. ―Gusto ko ngang maligo sa ulan. Pagdating ni Mando galing sa bayan. ngunit hindi ko pa napangangalahati ang isang galong tubang iniwan sa akin kangina ni Mando bago ito nagpunta sa bayan pero iisa na ang inihaw na isda sa dahon ng saging.‖ parang nag-aalaala niyang sabi. Manong. ―Alam mo ba. Anto. ―Ala‘y ang mabuti pa. gagabihin ‗yon. Manong. wala akong pera sa bulsa. tiyak na may uwi iyong sigarilyo. kapag inabot ng ulan. Mababasa ka dito. Manong. ―O. umaambun-ambon na. sa likuran ko. Anto.‖ Parang hindi makapaniwala si Anto sa kanyang narinig.‖ paliwanag ko. dumadagundong sa pagdamba ang naglalakihang alon. ―Nakakahiya sa iyo. ng malumanay at malamig na tinig na iyon na waring sumasanib sa ihip ng hangin at hindi kayang lupigin ng ragasa ng mga alon. ―Ala‘y pagpasensiyahan mo na ‗yan. ng pagpapahalaga sa nagawa niya. Masarap uminom. Waring ngayon lamang siya nakarinig ng papuri. ―Ikaw pa ang nag-ihaw ng mga iyan. Ikaw kasi. Anto. Ang pulutan namin doon ay sipol… kung may kaunting pera ay inihaw na mabahong tuyong pusit na parang kuwero ng sapatos. . mga kalahating kilometro siguro mula kina Mando at. ―Nakakatiis nga akong di manigarilyo kahit ilang araw. laging galunggong ang kinakain ko. Kumurot ako ng isda. Akma akong dudukot ng sigarilyo sa kaha ngunit wala na palang laman. Katunayan. ―Masarap ka palang mag-ihaw.‖ sabi ko. sa ulanan. Makapal na makapal na ang maiitim na ulap. saka tuyo o bilasang bangos kung minsan. at napansin ko sa malalaking matang iyon ang bahagyang kasiyahan.

maging ang pagkakatanggal ko bilang kagawad ng patnugutan ng isang pambansang magasin dahil natutuhan kong ipaglaban ang karapatan ng mga kapwa ko trabahador. Ano ga‘t parang mailap na manok-labuyo na napaamo mo. ni hindi man lamang ngumingisi o napapangiti. Bigla. ―Lumagok ka nang kaunti para di ka ginawin. At. maliban na lamang kung may iniaalok siya sa akin. isang araw. kikisap-kisap. Ang larawan ng iniwan kong lungsod ay malabo na. Bihira ang kinakaibigan ni Anto dito. artikulo. sa saliw ng dagundong ng mga alon. Naisalaysay ko marahil sa kanya ang lahat. masisinsin at malalaki ang mga patak. Manong. sa harap ng basang-basa‘t nakahalukipkip na si Anto.‖ Halos alipin na ako ng bisa ng tuba at ni hindi ako giniginaw sa kabila ng patuloy at malakas na ulan. Namalayan ko na lamang. ―Ala‘y nagtataka ako sa iyo. Manong. ng kahirapan sa siyudad.Matagal akong tinitigan ni Anto. nasalinan ng bagong lakas. buhat noon. Kinabukasan noon. ―Ala‘y naging malapit na malapit sa iyo.‖ sabi ko.‖ sabi ko sa kanya. nakamata sa akin habang sinasalinan ko ng tuba ang baso. sa mapayapang lugar na iyon na paraiso ng mga punong niyog at kahalikan ng mga alon. pira-piraso na lamang at tinangay na ng mga alon. At naramdaman kong parang ako‘y bagong silang. HALOS ISANG buwan na ako kina Mando.pinapanood ang aming pag-iinuman.‖ Hindi ko alam kung gaano kami katagal noon ni Anto sa ulanan ngunit naalaala ko. parang mga palasong ibininit mula sa kalawakan. ―di ka igagalang ng gutom. sa gitna ng ulanan. ng bagong mumunting pangarap. hindi niya nabanggit ang mapait at malagim na nangyari sa kanilang pamilya na pinakaiwas-iwasan ko ring ungkatin sa kanya. ―Alam mo. Anto. agad siyang kikilos at parang tungkulin na niyang gampanan ang mga bagay na iyon. namumula ang malalaking mata ni Anto. bumuhos ang ulan. ang mga pangyayaring nagbunsod sa akin upang talikuran ko ang kursong binuno ko sa loob ng limang taon sa isang pamantasan at ganap kong harapin ang pagsusulat ng mga katha. ngunit hindi ito tuminag sa pagkakaupo. kundi ka marunong makibagay sa tugtog at kalakaran ng kaisipan at ng lipunan doon. sinisipon ako at nilalagnat. komentaryo at mga tula. ni hindi man lamang tumatawa si Anto. halimbawa‘y sigarilyo o inumin. ng bagong katatagang harapin ang anumang hamon ng buhay. sa kabila ng mga araw ng pakikisalamuha niya sa amin ni Mando.‖ natatandaan kong nasabi ko noon sa kanya. Akala ko‘y iiwan ako ni Anto.‖ ―Ako man ay nagtataka rin. sa . lalo na‘t kung ako‘y malagihay at nagkukuwento ng mga kabalbalan at katatawanan. ―Ala‘y talagang hindi ako bumabarik. ang mga pagsasamantalang dinanas ko sa iba‘t ibang trabahong pinasukan ko. Kung hindi namin siya kausapin ay hindi siya kumikibo. ni minsan. may dalang isang boteng gatas ng kambing para sa akin. at nabalitaan iyon ni Anto. matamang nakikinig sa aming usapan at kapag napansin niyang kailangan namin ang anumang bagay. hanggang sa malimit na ako‘y napaggugutom. At. waring inaarok ang ibig kong sabihin. matapos ang aking pagkukuwento. Ngunit ang higit kong ipinagtataka.‖ sabi minsan ni Mando. At. hindi lamang kakilala ko si Anto — kaibigan ko na siya. Agad siyang dumating sa bahay nina Mando. Laging mamata-mata lamang siya sa amin ni Mando. ikinukuwento ko sa kanya ang maraming bagay — ang kalupitan at kawalanghiyaan ng buhay sa lungsod.

Manong. May dalang isang kahang sigarilyo si Anto at iniabot sa akin. at isa pa.‖ nasabi ko sa kanya. Malimit na nakatuon ang tingin nito sa kalawakan ng dagat. maaga pa‘y biglang sumipot si Anto sa bahay ng pinsan kong si Mando. ―Ikakaldereta namin ni Manong Mando. Manong. ang isang galong tuba at pasan-pasan niya ang isang bagong kapapatay na kambing na hindi pa nababalatan. Magkakasarapan ang inuman. Anto.nakatiwangwang na bangkang iyon sa pasigan. sabi niya. hindi ko malaman kung paano ko pasasalamatan ang isang taong halos ay paglingkuran ako sa hindi ko maisip na kadahilanan.‖ Nagpabili pa ng isang galong tuba si Mando. Abalang-abala naman si Anto sa pagkatay sa kambing. Ang totoo nga. Mahusay akong magluto ng kaldereta. Uuwi na lang ako sa probinsiya ni Itay. nasabi ko: ―Baka sa darating na Linggo‘y magpaalam na ako sa inyo. ―Ito‘y para sa iyo.‖ mahinang-mahina ang kanyang tinig. ayon sa kanya.‖ sabi ni Mando.‖ Nagniningning ang kanyang malalaking mga mata. sa bukid. Manong. lumakad patungo sa niyugang dinaraanan niya pauwi. Sa may tarangkahan pa lamang ay sumisigaw na siya. Mayamaya. ayokong-ayoko nang manirahan sa Maynila.‖ Nangulimlim ang mukha ni Anto. ―Ala‘y bago ka man lang umalis bukas ay makatikim ka naman ng isa sa mga alaga ko. ―Ala‘y di ka naman namin pinaaalis. si Mando‘y sa paghahanda ng mga rekado. Pagkaabot na pagkaabot ko ng bigay niyang sigarilyo. balang araw. diumano‘y may bibilhin sa tindahan. sa harap ng isang galong tuba.‖ Hindi na pinanood ni Anto ang pag-inom namin ni Mando. halos ubos na ang tubang iniinom namin ni Mando. ―O baka nalulungkot ka dito at hinahanap-hanap mo na ga ang buhay sa siyudad?‖ ―Hindi naman. Aywan ko kung sa mga araw na ikinalapit sa akin ni Anto ay nasalamin niya sa mga mata ko ang aking malalim na pagkaunawa sa trahedya ng kanilang pamilya. Bitbit ni Anto. ―Manong Roger! Manong Roger!‖ ―Aba‘y para ano ‗yan? Wala namang handaan dito. . at malamig ang kanyang tinig. Matagal bago ito nagbalik. agad siyang tumalikod. sa kaliwang kamay. Sa harap ng dalawang galong tuba at umuusuk-usok at namamangong kaldereta. pabugsu-bugso ang hangin at gising ang mga alon sa karagatan. kailangang isagad namin ang barikan sapagkat aalis na nga ako bukas.‖ bungad ko. sa Kabite. Dalawang araw na hindi ko siya nakita at naisip kong hindi siya nangisda dahil masamang-masama ang panahon. Ngunit kinasabaduhan. parang may kinikimkim na kahiwagaang mahirap arukin. ―Makagaganti rin ako ng utang na loob sa iyo. sa harap nina Mando at Anto. at parang walang sigla ito sa pag-iihaw ng pulutan. nagpaalam si Anto. isang araw bago ako umuwi sa kinamulatan kong probinsiya.

ngunit napansin kong parang may malalim siyang iniisip. bagaman malinis. ―Ako ga‘y puwede mong isama bukas?‖ ―Iyon lang pala. hindi pa naglalagos ang sikat ng araw sa niyugan. Ala‘y hindi ko ga maintindihan kung ano ang nakain niyan at hindi ko mapigil sa pag-alis. Gayunman. BUHAT NOON ay hindi ko kakilala lamang si Anto. Napansin kong sinundan ako ni Anto at nang malayu-layo na kami sa kinaroroonan ni Mando. aba‘y oo!‖ ―Ay hindi mo ako naiintindihan. nanunuri. Bitin ang kupasin niyang pantalong maong at naka-sapatos na de goma siya. KINABUKASAN. at naisip kong maglakad-lakad sa baybaydagat. Bago kami tuluyang naglakad papunta sa kabayanan. Ang totoo. pinilit ko muna siyang dumaan sa dati niyang tinutuluyan. ―Manong. sadyang sinuklay. ay matagal siyang napapatitig sa niyugang iyon na dating kanila sa di kalayuan. upang sabi ko ay makapagbigay-galang man lamang ako sa matanda.‖ parang nagmamakaawa ang tinig ni Anto. kina Ka Masyong.‖ nakangiti kong sabi. Manong. Tumungo siya. sa pagbubungkal ng kapirasong lupang iyon na minana pa namin kay Lolo. ―ay ala‘y sa iyo na ako makikipanirahan. umagapay siya sa akin.‖ Napatitig ako sa kanya. patingin-tingin siya sa dalampasigan at. ―Sa akin ay di mo na kailangang makiusap. maayos na maayos ang mahabang buhok ni Anto. ako‘y talagang walang kapatid at. ―ikaw na sana ang bahala sa batang iyan. hindi lamang kaibigan. nasa may hagdanan na ng bahay nina Mando si Anto at bitbit ang isang bayong ng mga lumang damit. ―Ala‘y utoy. kundi kapatid ko na. kalimitan. Manong?‖ lalong lumaki ang malalaki nang mga mata ni Anto.‖ sabi sa akin ni Ka Masyong. Waring may saglit na balasik na dumalaw sa malalaking matang iyon na parang laging nagtatanong. Manong. hinatian sa gilid. Kung hindi iyan mawili sa iyo. habang nginunguya niya ang isang pirasong kaldereta. Tumango ako. naisip ko. suyurin ng tingin ang mapayapang kapaligirang iyon na mahal ko na ngunit iiwan ko bukas. Marami na akong nainom at tumatalab na sa utak ko ang tuba. ngunit walang medyas. ―Ala‘y talaga ga.‖ Nangingilid ang luha ni Ka Masyong nang iwan namin. . Ang suot niyang polong puti.‖ Napanganga ako.‖ parang nabubulunan si Anto. ako‘y may ipakikiusap sa iyo. ―Ang ibig ko gang sabihin. utoy. Ala‘y hindi ko naman iyan kinagagalitan. Napansin ko na matagal na tinitigan ni Anto ang makapal na niyugang iyon na dating kanila karatig ng niyugan ni Ka Masyong. ala‘y ipinakikiusap kong ihatid mo man lamang dito.Hindi siya umimik. at nalahiran ng pomada. ay halos puputok sa kanyang katawan. Napatigil ako. makatutulong din siya kay Itay sa paghahalaman. sumulyap lamang sa akin.

kundi galit. narinig ko ang tinig ni Anto. hindi malamig. habang kasama ni Itay sa bukid si Anto. kinagabihan. ―Ala‘y. at lalong hindi nga umiinom. bumili si Itay ng ilang damit para kay Anto saka dalawang daang sisiw upang diumano ay maging aliwan ni Anto sapagkat ni hindi man lamang nakikibarkada si Anto. lumuluwas ako ng Maynila. napatay ko ang mga putang ina!‖ sabi ni Anto. Manakanaka. isang oras makaraang tumilaok ang mga manok sa madaling-araw.Paggising na paggising ni Anto. . nakita kong nagtuloy siya sa kulungan ng mga sisiw.‖ minsang nasabi sa akin ni Itay. didiligin niya ang mga tanim na gulay ni Itay at. maganda naman ang pakikitungo sa kanya ni Itay. ―Nakikita mo ga ang mga ito?‖ at bahagya pa niyang iwinasiwas ang mga patay na daga. mga awitan at tugtugan. Nang magising ako kinaumagahan. Pagkatapos. isang umaga. hindi mahina.‖ lagi niyang idinadahilan sa buo. ngunit malamig na tinig na iyon. Manong. Manong. ―Talaga bang ganyan ‗yan?‖ parang hindi makapaniwala si Itay. habang hawak sa buntot ang dalawang malalaking dagang muntik nang malasog ang katawan sa pagkakapalo. hindi ko pa siya nakikitang tumawa ni ngumiti man lamang. walisin ang nangalaglag na mga tuyong dahon ng mangga. gayundin ang mga manok. Ngunit sa kabila niyon. Walang makakatulong si Itay. gayundin ang tatlong baboy na halos si Anto na ang nagpalaki. Matapos kaming makapag-ani noon sa bukid at maibenta ni Itay ang ilang kabang palay. kinagat ng mga daga. Kung gabi. parang nawiwili at nasisiyahan na rin si Anto sa paninirahan sa amin. bago mag-almusalan. ang bumungad sa akin ay si Anto. hindi natulog si Anto. nakaugalian na niyang linisin ang bakuran. para na ring anak. Dala-dala ang isang lente at pamalo. Ako‘y kalimitang sa bahay lamang nagbubumabad sa harap ng aking makinilya. Alagang-alaga ni Anto ang mga sisiw. ni ayaw manood ng sine sa kabayanan kung Linggo. saglit itong makikinig ng radyo. nagbibigay ng mga katha o artikulo sa mga pasulatan at hindi iilang ulit na niyakag ko si Anto upang makarating man lamang ‗ka ko siya sa lungsod. ―Ala‘y putang ina!‖ noon ko rin lamang siya narinig magmura. napakain na niya ang tatlo naming alagang baboy.‖ nasabi ko. kundi malakas. ―Pero di ba marunong tumawa ‗yan?‖ ―Napansin din ho pala ninyo. ―Ala‘y dito na lamang ako. Ang maluwang na bibig na iyon ay waring ganap nang inulila ng kahit bahagyang pagngisi. Napanganga ako. At. ―Masipag na bata ‗yang si Anto. parang gustong tumawa. halos ayaw na ayaw niyang gagapangan man lamang ng langgam ang kulungan o bahay ng mga iyon na mismong siya ang gumawa mula sa mga kawayang siya rin ang pumutol ngunit. naupo sa madilim na sulok habang mahigpit na tangan ang isang malaki-laki rin namang piraso ng kahoy. alisin ang anumang sukal. ―Ala‘y papatayin ko ang mga dagang ‗yon!‖ Mga limang sisiw marahil ang patay sa kulungan. halos kagigising ko lamang. halos sagad hanggang tainga ang pagkakangisi. at pagkatapos ay matutulog na. Sa tingin ko.

dala ang isang boteng hinebra. Ang pangyayaring iyon ay naulit isang araw na galing ako sa Maynila matapos magdala ng isang katha sa isang diumano‘y sikat na magasin. Ilang saglit lamang. ―Ang alin?‖ ―Ala‘y. hahakutin ang ani ng kanyang mga magsasaka kahit walang matira sa mga iyon makabayad lamang agad sa kanya. namimilipit sa sakit ng tiyan. Ni hindi man lamang niya itinanong kung ano iyon. at ang karalitaan ay talagang mahirap matakasan. Ala‘y nasunog kangina ang bahay ni Ka Ignacio… tupok na tupok. naisip ko.Isang hapon naman. may maisuot naman siyang maayus-ayos dahil butas-butas na ang dati niyang sapatos at parang mahihirapan magkahusto sa malalaki niyang mga paa. ―ano pa ga? Ala‘y namatay si Ka Berta… iyon gang usurera sa lugar natin. ay napakatuso sa partihan at iniuuwi pati tulyapis at kung maningil ng pautang. maganang-magana si Anto sa pagsubo. ipinasundo ko kay Anto si Ka Mentong allbularyo.‖ Ngunit ni hindi man lamang niya pinansin ang iniaabot ko sa kanya. Manong. malalaki‘t sunud-sunod. pinabili ko siya ng hinebra sa tindahang malapit sa amin. Biglang-bigla. Ano ga‘t ni damit ay walang nailigtas. bayad sa artikulo kong nalathala. Agad akong sinalubong noon ni Anto. Ngunit nasira ang pagka-albularyo ni Ka Mento. walang pinipiling oras ni pagkakataon. Naglalaro sa utak ko ang ngisi ni Anto. Ni hindi binuksan man lamang ni Anto ang kahon ng sapatos. parang may mga bakal na dumadagan sa aking dibdib. Manong Roger. at ipinainom kay Itay. ―Nabalitaan mo na ga. nakabungisngis siya. Sapagkat malayo ang kabayanan at ni wala namang doktor sa nayon namin.‖ Lalong hindi ko naituloy ang aking sinusulat.‖ parang gustong bumunghalit ng tawa si Anto. At nang sabay-sabay kaming kumain ng hapunan nina Itay. ―Ay. at walang iginagalang na damdamin o kaisipan. humahangos na dumating si Anto. Manong. Matagal bago ako nakatulog nang gabing iyon. Manong?‖ agad niyang tanong sa akin. Binangungot daw at nakangiwi daw. ―Ay. Ala‘y hanggang ngayon daw ay iyak nang iyak si Ka Ignacio… para daw maloloko!‖ Ang tinutukoy ni Anto ay isa sa mayayamang propiyetaryo na may-ari ng mga dalawampung ektaryang bukid sa lugar namin na. kakambal na namin.‖ halos lumitaw ang buong gilagid niya sa pagkakangisi. nanlalamig ang halos buong katawan. ANG KAMALASAN ay ipinagkaloob na yata sa amin. parang tubig na ayaw umagos ang aking utak. naisipan kong ibili ng sapatos de goma at dalawang medyas si Anto upang. kung sakaling maisipan niyang mamasyal sa kabayanan. sinalab sa apoy. ―Pasalubong ko sa iyo. kagat-kagat pa raw ang dila. Uminom na lamang ako. parang isang aninong laging aali-aligid saka biglang sasalakay. pagkagaling ni Anto sa bukid. Sapagkat pinalad akong makasingil. waring tumatawa pati mga mata. akay-akay na iniuwi ni Anto buhat sa bukid si Itay. isang dapithapon. Anto. Nagsangag kami ng bigas. Ay. . Manong… tiyak na hindi mo pa alam. nakangisi na naman at maligayang-maligaya ang malalaking mga mata. saka itinapal sa tiyan ni Itay. ginawang parang kape. Hindi ko maituluy-tuloy ang sinusulat ko noon. Nagpakuha pa si Ka Mento ng ilang dahong banaba. ayon sa kanyang mga magsasaka.

Nanalasa ang isang malakas na bagyo. sinakmal at nginatngat maging ang kaliit-liitang hibla ng aming pag-asa. embarguhin. bibitin-bitin. malulusog ang mga gulay. matagal na nakinig ng awitan at tugtugan sa munti naming radyo. ―makababayad tayo kay Ka Mamerto. alisan ng mga insekto. tititig sa kalawakan. Ang pag-asa‘y naroroon lamang. Si Itay ay nasa may bintana. ay waring dambuhalang buwayang nanibasib. sa isang kasulatang kung hindi namin matutubos ang lupa pagkaraan ng anihan. kinuha ko sa munting baul sa sulok ng silid ang kaunting halagang naimpok ni Itay. nakapangalumbaba. kinabukasan. ―Kung papalarin tayo. ngunit kailangan niyang magpahinga ng mga ilan pang buwan sa bahay kaya si Anto ang bumalikat ng lahat niyang gawain sa bukid. ―Hindi bale. agad na hihiga at isusubsob ang mukha sa unan. hindi agad natulog. Inihatid ng ambulansiya ng munisipyo sa ospital ng probinsiya si Itay. parang sinasadya ng pagkakataon o kalooban diumano ng Diyos. kung kasama niya si Itay upang linisin ang mga pininsala ng baha.‖ sabi minsan ni Itay isang gabi sa harap ng hapag-kainan. Nakita ko sa mukha ni Anto ang matibay na kapasiyahang gawin ang lahat niyang magagawa. sumubo-dili. ―Makikiusap ako kay Ka Mamerto na sa susunod na anihan na tayo magbabayad. mapangalagaan nang husto ang mga pananim. bumaha. Ngunit. Sa bukid. Napilitan naming isangla kay Ka Mamerto. diumano‘y malala na ang ulser at kailangang operahin. sa kapahintulutan na rin ni Itay. dinala namin sa bayan sa isang diumano‘y mahusay na doktor. Napakalaki ang utang na loob natin kay Anto. mga isang buwan na lamang bago mag-anihan.‖ BUHAT NOON. ―Ala‘y paano ga tayo ngayon.Maagang-maaga pa. mabubulas ang mga palay. bunutan ng mapaminsalang mga damo. isaisang naghingalo at nangamatay. Umarkila ako ng karitela at pinagtulungan namin ni Anto na maisakay doon si Itay. Mauunawaan niya tayo. at naghihintay lamang ng tamang panahon para pitasin. may karapatan si Ka Mamerto na ilitin iyon. Manong? Saan ga tayo lilipat?‖ Hindi na malamig ang tinig ni Anto noong gabing iyon mga tatlong araw bago nakatakdang ilitin ni Ka Mamerto ang lupang iyong waring mahal na mahal na ni Anto. hindi na niya pinagkakaabalahang walisin ang bakuran at malimit siyang natitigilan. Maayos na si Itay. Napilitan akong pumirma. ang kamalasan.‖ Masiglang-masigla si Anto nang gabing iyon.‖ matibay pa rin ang loob ni Itay. Laging sibsib na ang araw kung siya‘y umuwi ng bahay. . Ngunit iminungkahi lamang sa amin ng doktor na dalhin agad sa ospital si Itay. nailabas na ng ospital. isa ring propiyetaryo sa bayan namin ang kapirasong lupang iyon na minana pa ni Itay mula sa kanyang ama. at matataba na ang mga manok ni Anto. at ganap na napinsala ang lahat ng mga pananim ni Itay at ang matatabang manok ni Anto ay dinapuan ng peste. naging tamilmil na sa pagkain si Anto. Hindi napakiusapan ni Itay si Ka Mamerto. Hindi na rin siya nakikinig ng radyo kung gabi. Kung umaga. Mahalimuyak ang magandang ani. parang may inaaninaw sa madilim na kalawakan sa labas. malimit ding nauupo lamang siya sa pilapil.

# Matino B a Ang T r i-Med ia? September 22. Nariyan ang mga drama ng iyakan at sigawan na inaagusan ng balun-balong luha ng kapighatian. maaari ding magwasak sa nakasusulukasok na pambansang kalagayan. Sino nga ba ang kumukontrol sa tri-media? Ilang mayamang pamilya lamang. gaya ng naghambalang na mga babasahing komersiyal. ginilit ang leeg.‖ mariin ang pagsasalita ni Anto at may balasik sa malalaki niyang mga mata. Manong… mga dalawang tagay lamang. kasama na ang tuso‘t negosyanteng mga pulitiko — maliban marahil sa tagapaglathala ng PINOY WEEKLY — ang batbat ng impluwensiya‘t kapangyarihan at nagmamay-ari ng pangunahing mga publikasyon at mga estasyon ng radyo‘t telebisyon. May asawa na ako. nakakaalibadbad at nakasusuka nang manood ng lokal na mga programa sa telebisyon. Hindi na kailangang banggitin pa ang mga programang iyon.―Bahala na. pilit na itatago ng ilang makapangyarihan.‖ parang wala sa loob kong sabi. telebisyon at babasahin) ang naghuhumindig na mga katotohanang magpapalaya sa mga mamamayan sa kamulalaan at. diumano. upang mapangalagaan ang . Malabong anino ang reyalidad sa nabanggit na mga palabas. nariyan ang mga pantasiya‘t kababalaghan na namumutiktik sa mga drakula at aswang. maimpluwensiya‘t mayamang mga diyus-diyosan sa tri-media (radyo. magalit at maghimagsik ang sambayanan laban sa uring mapagsamantala. at hindi ko matandaan kung uminom nga o hindi si Anto. Sa layuning hindi mamulat. At magpahanggang ngayon ay hinahanap ko siya. nilaslas ang tiyan. at dalawang anak. ang bituka. Kinabukasan ay kumalat ang balitang pinatay si Ka Mamerto. buksan na lamang ang lokal na mga estasyon at mapatutunayan ang tawag ni McLuhan na isang ―idiot box‖ ang telebisyon. Nakasasawa na ang santambak na mga kahangalan at kabalbalan. nariyan din ang walang humpay na sayawan at awitan at kung anu-anong palarong ginagago ang mga kalahok na naglalaway sa premyong pera bunga ng malupit na karalitaan.‖ ―Ala‘y pabarikin mo ako ngayon. maaari nang pagdurug-durugin at itapon sa basurahan. at lumuwa. ang bawat telebisyon sa buong bansa. Buhat noon ay nawala na si Anto. Kung wala marahil ang mga programa sa balita (puwera ang mga estasyon ng gobyerno na batbat ng propaganda‘t kasinungalingan). Natural. Ordonez KALIMITAN. kaapihan at kabusabusan. nariyan ang mga telenobela ng malalapot na paglalambingan at nanggigitatang pag-iibigan kasama na ang dayuhang mga dramang pinamamayanihan ng de kahong mga paksang pobreng lalaki at mayamang babae o maralitang dalaga at mayamang binata. Nakadalawang boteng hinebra ako nang gabing iyon. Malinaw na lantarang inilalayo sa katotohanan ang sambayanan at isinasalaksak sa kanilang kaisipan ang iba‘t ibang ilusyon upang patuloy silang maaliw at makalimutan ang nagdudumilat na mga dahilan ng kanilang karalitaan. ―Ang mabuti pa‘y ibili mo ako ng hinebra. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. di nga kasi.

Lumilitaw tuloy na sa sinasabi nilang kalangitan — saanman iyon — may kani-kanila na silang esklusibong subdibisyon para sa nananampalataya nilang mga kampon. nagpapagalingan at nang-aakit ng posibleng mga miyembro. Batay sa kanilang pagmamaniobra at makasariling interpretasyon ng mga bagay-bagay. ipaglaban ang kanilang lehitimong mga karapatan at magwelga kung nagbibingi-bingihan sa kanilang mga karaingan ang salanggapang na kapitalista? Ipahihintulot kaya ng bastardong pulitiko na ibalita sa estasyon ng radyong kontrolado niya kung paano siya nandaya sa eleksiyon. walang habas nilang pilit na ang inililigaw ang damdaming-bayan gago‘t o opinyon ang publiko. binabaluktot nila‘t sambayanan. may sarsuwela ang INC (Iglesia ni Cristo). makatuwiran nga lamang na baluktutin nila ang lahat mapangalagaan lamang ang kanilang impluwensiya. hindi na dapat ipagtaka. at kung sinu-sino din ang kanyang ipinapatay lalo na ang mga kalaban niya sa pulitika. inaalipin at binubusabos ang kanilang mga magsasaka? Ipalalabas kaya ng ganid na kapitalista sa estasyon ng kanyang telebisyon kung paano niya kinakatas sa kanyang pabrika‘t korporasyon ang pawis at dugo ng kanyang mga trabahador upang magkamal lamang siya ng limpak-limpak na tubo? Papayagan kaya niyang ibandila sa mga programa sa kanyang estasyon na mag-organisa ang mga manggagawa. na ilathala sa kanyang magasin o ibalita sa kanyang peryodiko kung paano siya nangamkam ng mga lupain o kung paano niya sinasalaula ang batas sa reporma sa lupa? Maglalathala kaya siya ng mga kuwento o nobela. kung gayon. kung magkano din ang tinanggap niya mula sa sindikato ng ilegal na sugal at droga. bukod sa mahihigpit niyang kritiko? Sabagay. tungkol sa kasuwapangan at kawalanghiyaan ng mga propiyetaryo o katusuhan ng mga asendero. Alin nga ba ang totoo pa sa mga babasahin at sa mga programa sa radyo‘t telebisyon? Sinalakay pa nga ang tri-media ng isa pang matinding ilusyon — ang naghambalang ngayon na iba‘t ibang sektang panrelihiyon. pribilehiyo‘t kapangyarihan.mapandambong nilang mga interes — lalo na ang imperyo ng kanilang nagkalat na mga negosyo — pakikialaman at pakikialaman nila‘t didiktahan ang kanilang mga publikasyon at estasyon at. Malaking oras ang nilalamon ng iba‘t ibang grupong relihiyoso na patuloy na nagsisiraan. Sa telebisyon na lamang. May pakulo ang El Shaddai. nagpapaligsahan. Ipahihintulot kaya ng isang asendero. may misa kung Linggo sa iba‘t ibang estasyon. kung paano siya namili ng boto. katotohanan upang manatiling bulag pinaglalaruan . kung magkano ang kinulimbat niya sa pondo ng bayan. drama o tula. may pasiklab ang Dating Daan. higit pang masama. sa prinsipyo ng mga diyus-diyosan at basalyos ng masusugid na tagapagtanggol ng bulok na status quo. may karnabal ang JIL (Jesus Is Lord). Bukod pa ang mga nabanggit sa naghambalang na mga pastor at ministro na nagdudumakdak sa mga estasyon sa radyo man o telebisyon na para bang mga henyo sa Bibliya at tanging may karapatang mangalandakan kung ano ang tamang interpretasyon ng sinasabing ―banal na mga salita‖ ng itinuturing nilang Diyos. magsipagtayo ng unyon. at kung paano nila patuloy na pinagsasamantalahan. ang totoo‘y puwedeng maging kasinungalingan o puwedeng maging kabulaanan ang lantay na katotohanan.

ang elitistang pananaw na ―hindi edukado‖ at itinuturing nang bobo ang hindi mahusay sa lengguwahe ni Uncle Sam gayong ang sukatan ng katalinuhan ay wala sa wikang ginagamit kundi nasa laman ng isip. Rusya. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ikinadena pa ang pambansang liderato. ang maraming bansa sa daigdig — tulad ng Alemanya. . lumikha tayo ng mga Pilipinong Elvis Presley. nagpaputi ng kutis. hindi nito matugunan hanggang ngayon ang mga pangangailangan ng bansa tungo sa kaunlaran at. at iba pa. at patuloy na umuunlad. kalimitan. waring isang damong sumibol sa disyerto ang magkaroon sa tri-media ng mga babasahin at programa sa radyo‘t telebisyon na matapat na tagapaglarawan ng reyalidad o tagapagbandila kaya ng mapagmulat at mapagpalayang katotohanan. nagpalaki ng suso at pabalbal na nagpipilit mag-Ingles kahit mga Pilipino ang kausap. malinaw na hinuhuwad natin ang kultura ng mga Yankee. Sa larangang pangkultura. Nagsulputan ang makabagong mga Donya Victorina ng Noli at Fili ni Rizal — nagpatangos ng ilong. naging instrumento pa ito ng pang-aaliping pangkaisipan. Kung mayroon man. Kahit sa mga awitin at pelikula. ayon nga sa mananalaysay na si Stanley Karnow. wika. banyagang wikang Ingles pa rin ang nangingibabaw sa ating edukasyon. makatotohanan. Ko lo n yal at Elitistan g Ed ukas yo n September 11. Tom Jones o Michael Jackson. Frank Sinatra. Wala na nga yatang puwang ang katinuan sa Republika ng mga Ilusyon. isinalaksak sa ating utak ang mga pagpapahalagang maka-Amerikano kaya dinadakila natin hindi lamang ang kanilang lahi. mapagmulat at mapagpalayang mga kaisipan. sa halip. nagpa-blonde ng buhok. Samantalang umunlad. at isang malaking kahangalan.Sa kasalukuyan tuloy. Natural. Ordonez (Kolum) SAPAGKAT KINOPYA nang pira-piraso mula sa edukasyong Amerikano ang ating edukasyon gayong hindi naman katugma ang ating ekonomiya ng industriyalisadong ekonomiya ng Estados Unidos. dahil mga Amerikano ang naggiit ng kasalukuyang edukasyong Pilipino. wawasakin at dudurugin ng uring naghahari-harian sa lipunan at namumunini sa tiwaling establisimiyento ang anumang daluyan ng matino. Pransiya. Higit pang masama. pinanatiling tagahimod ng kuyukot ni Uncle Sam kaya sunud-sunuran sa dikta ng mga diyus-diyosan sa Washington — pampulitika man o pangkabuhayan o anumang mga patakarang pabor lamang sa makasariling interes ng Amerika. kasaysayan at kultura kundi maging ang kanilang mga produkto. Natural. pasaglit-saglit lamang ang buhay nito at. agad na naghihingalo. mga korporasyong multi-nasyonal at dayuhang mga interes ang nakikinabang lamang sa talino at lakas-paggawa ng mga nagsisipagtapos sa kolehiyo na hindi naman tinutumbasan ng makatarungang suweldo. Tsina at Japan — hindi sa pamamagitan ng paggamit ng wikang Ingles sa kanilang edukasyon kundi ng kani-kanilang wika. Umiiral tuloy.

Japan o Korea. makatao. katam at martilyo mula sa ibang mga bansa. hindi pa tayo makagawa ng simpleng pako o karayom at bumibili pa ng lagari. Sabagay. lason man o gamot o pagkain. gusto namang talaga ng mga bansang industriyalisado — lalo na ng Estados Unidos — na manatiling bitukang agrikultural lamang nila ang Pilipinas. naiiwan tuloy ang Pilipinas sa larangang ito ng mga 50 taon kung ihahambing sa mauunlad na bansa sa Asya at mga 100 taon naman ng industriyalisadong mga bansa sa Kanluran. eroplano man o tangke. Rebentador lamang at dinamita ang nagagawa natin samantalang bomba atomika ang nalikha ng India. ngunit tayo‘y kuwitis pa rin magpahanggang ngayon na hindi pa sumasagitsit paitaas kung minsan. Nakakainsulto tuloy na saranggola pa lamang ang kaya nating gawin gayong nagmamanupaktura na ng kanilang mga eroplano ang Tsina. Kahit sagana ang bansa sa mina ng bakal at asero. mayroon daw naman tayong mga aswang at manananggal. o ng iba pang mga produktong puwede namang tayo na ang lumikha. at naging pabrika lamang ang pangmayamang mga kolehiyo at unibersidad ng henerasyon ng mga lider na mandurugas. (Kolum) W ikang Na kab ar to lina September 4. Lubhang napapanahon na. huwag maging industriyalisado. pinanatiling atrasado ang bansa. upang palaging umasa sa importasyon at maging tambakan ng sobra nilang mga produkto. punglo man o baril. makabubuti marahil na ituwid muna ang ating kasaysayang kolonyal at ganap na wasakin ang balangkas o sistema ng umiiral na edukasyon at lipunan. kalayaan at kasarinlan. Kung may ―cosmonaut‖ at ―astronaut‖ ang Rusya at Amerika na nakapaglalakbay sa kalawakan o nakararating sa buwan. Ordonez (Kolum) . May ―ballistic missile‖ ang Hilagang Korea. makadayuhan at may kaisipang-alipin. na pagsumikapang isulong at pairalin ang isang edukasyong tunay na maka-Pilipino. pait. Samantalang gumagawa at nagbebenta ng mga sasakyan — bus man o kotse — ang Korea at Japan. Kung hinahangad din lamang na umunlad ang bansa at makita kahit anino ng industriyalisasyon. sabi nga. walang pambansang damdamin o malasakit para sa pambansang kapakanan. tagapulot naman tayo ng basurang mga makina at piyesa ng sasakyan upang lagyan ng kaha at maging mga behikulong pamasada. Ano nga ba ang naidulot sa bansa ng edukasyong Pilipinong kinopya nang pira-piraso sa edukasyong Amerikano? Malinaw na pinatindi lamang ng edukasyong ito ang kaisipang kolonyal at elitistang pananaw. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. makabayan at siyentipiko na makatutugon at angkop sa pambansang mga pangangailangan tungo sa tunay na kaunlaran.Sa halip na isulong ng walang gulugod na pambansang liderato ang siyensiya at teknolohiya tungo sa industriyalisasyon ng bansa.

ang wika sa sentrong iyon ang nagiging dominanteng lengguwahe ng sambayanan. impertinenteng kombensiyon at inaamag na tradisyon. at marami pang ibang ginagamit na‘t naiintindihan hindi lamang sa Tagalog kundi maging sa Hiligaynon. binabago ang katawagan at sinasangkutsa ang baybay. at iba pa. Pilipino o Filipino) sa selda ng ipokrisya at. ang Ingles at Pranses. Pero. taksi. Hiligaynon. kendi. natural na manaig ang Tagalog kaysa ibang umiiral na mga diyalekto at maging batayan nga ng pambansang wika. Ilokano. Patuloy pa nga itong binabansot ng rehiyonalismo. nang itadhana niyang ibatay sa diyalektong Tagalog ang pagbubuo. higit na masama. sa halos lahat ng bansa. Malay. v at z. ibinabasura ng mga ―edukado‖ at elitistang patuloy na sumususo sa wikang Ingles at narerendahan pa ng kaisipang kolonyal. Walang masama kung idagdag sa alpabeto ang mga letrang c. nangingiming magmura kahit galit na galit na o hindi magamit ang eksaktong mga salita sa tinutukoy na mga bagay. Kahit naging lengguwahe pa ng Rebolusyong 1896 ang Tagalog o itinampok na noong una ni Francisco Baltazar o Balagtas sa makabuluhan niyang obrang pampanitikan na ―Florante at Laura. sa kabilang banda. ginugulo pa ng mismong makawika diumano ang umiiral at tinatanggap nang mga salita. maliban marahil sa halos patay nang wikang Latin Katunayan. sa kabila ng paglaganap at unti-unting pag-unlad ng pambansang wika mula sa dampa‘t kubeta ng mga anakpawis hanggang sa palasyo at alpombradong banyo ng naghaharing-uri. bus. at iba pa. ang Pranses at Aleman. j. Panggalatok at Pampango. kinikilalang Ama ng Pambansang Wika. Bakit hindi Sebuwano.000 salita sa Tagalog ang mula sa Kastila. kung saan ang sentro ng gobyerno at komersiyo. mga 1. Ilokano o Bikolano? Maliwanag. Sebuwano. Marami na ring salitang hiniram sa Ingles.‖ gaya rin ng dating diyalektong Italyano na naging pambansang wika ng Italya (Latin dati) matapos sulatin ni Dante sa Italyano ang ―Divine Comedy‖ at gayundin ang diyalektong Ingles na naging pambansang wika ng Inglatera (Latin din dati) matapos namang sulatin ni Chaucer sa Ingles ang ‖Canterbury Tales. f. ngunit isinunod lamang ang baybay o ispeling sa sarili nating ortograpiya tulad ng dyip. Arabe. lalo na‘t may kinalaman sa seks at mga itinuturing na kalaswaan ng nagbabanal-banalang lipunan. isang kaululan nang gawin . matagal na ring nakabilanggo ang sariling wika (tawagin mang Tagalog. Waray. tumutol at nanggalaiti ang mga kinatawan ng rehiyong di-Tagalog. Sapagkat ang Kamaynilaan na sakop ng Katagalugan ang sentro ng bansa mula pa sa panahon ng kolonyalismong Kastila. pinipigilan ang paglaganap at. at waring isang kabalintunaan. Higit na masama. Quezon. Natural. hanggang umuunlad ang sibilisasyon. ng edukasyon at sibilisasyon. q. ketsap. pagpapaunlad at pagpapalaganap ng wikang pambansa. radyo. Wala namang purong wika sa mundo.‖ ipinaparatang pa hanggang ngayon ng mga kalaban ng sariling wika na puro ang Tagalog at maiintindihan lamang diumano sa Katagalugan. na may Buwan ng Wika sa bansang ito na para bang ang sariling wika‘y ginugunita lamang at ipinagbubunyi tuwing malapit na ang kapanganakan (Agosto 19) ni dating Presidente Manuel L. hindi nakita ng mga tumututol ang katotohanan at aral ng kasaysayan. Bukod-tangi tuloy. Katunayan. lalo na‘t gagamitin nga sa mga pangalan ng tao at lugar. sabi nga. Sanskrit. naghihiraman ng mga salita ang mga wika — ang Arabe at Turkiya.GAYA ng pambansang kaisipan na ibinartolina ng relihiyon sa doble-karang moralidad.500 ang mula sa Intsik. mga 5.

ginawa pang pwersa ang puwersa. mga salitang walang malinaw na salitangugat (root word) at pinagkabit-kabit mula sa mga pinagkunan. gayong hindi sanay ang dilang Pilipino sa pagbigkas ng mga letrang f at v. kalalang. kwento ang kuwento. Gonzalo del Rosario o Ka Along. Nakakatorete pang ginawang hatidwad ang telegrama. industriya. Ayon nga kay Direktor Ponciano Pineda ng dating Surian ng Wikang Pambansa. lalo kaming naguluhan at nagdudang nasa ibang planeta nang mag-imbento ng mga salitang pansiyensiya at panteknolohiya mga ilang dekada na ang nakararaan ang Lupon sa Agham sa pamamagitan ni Engr. ang wikang malapit sa puso. sino nga ba ang makakaintindi niyon? Nasabi tuloy ng isang magsasakang taga-Nueva Ecija: ―Di bale nang sa Ingles. Halimbawa. ang siyang wikang mananatili at gagamitin ng bayan. Isang dokumento ng MAN (Movement for the Advancement of Nationalism) ang isinalin niya mula sa Ingles at ginamit niya ang inimbentong mga salita. dekano noon ng Inhinyeriya ng Araneta University. ulnokalnagin ang sosyo-kultural at ulnoagimatim ang sosyoekonomiko. Bagaman maganda ang layunin. o television ang telebisyon. Sabagay. at likha ng pananakop ng Kastila noong panahong wala pang kalalang (industry) at nitong ika-20 dantaon ay likha ng imperyalismong Amerikano na naghatid sa Asya ng mapagsamantalang sarilakal (monopoly) na itinaguyod ng napakamaunlad na sakalalang (industrialization)…‖ Kung hindi isiningit ang mga salitang Ingles. haykapnayanon (biochemist). at marami pang ibang nagwasak sa tinatanggap nang alituntunin sa balarila tungkol sa paghahanay ng katinig (consonant) at patinig (vowel) kaya. kahanginaning diin (atmospheric pressure). Lalo pang gumulo ang baybay at niwawasak ang silabiko o pantig-pantig na katangian ng sariling wika nang magpakahenyo ang mga opisyal ng Komisyon ng Wika. monopolyo. isinusunod nila sa kanilang baybay o ispeling ang hiniram nilang mga salitang walang katapat sa kanilang wika. at industriyalisasyon — bakit kailangan pang palitan ng ulnong. ang haykapnayanon ay mula sa sangkap (element) ang kap. ekonomya ang ekonomiya. mula sa hanayan (system of arrangement) ang nayan. eleksyon ang eleksiyon. ―Sa pagsusuri ng MAN. ang sambayanan lamang ang makahahatol sa katumpakan o hindi ng mga bagay na ito at. salipawpaw ang eroplano. at nauunawaan ng bayan. timbuluging sukgisan (geometric interpretation). hindi maiwasang himurin ang mga itinuro ng makawikang mga henyo diumano sa pagpapalaganap ng pambansang wika. Kahit itinuro na sa elementarya sa mga bata ang Abakada at pantig-pantig na pagbasa (ba-be-bi-bo-bu. huwag lang ang Tagalog ni Ka Along!‖ Tanggap na nga naman ang mga salitang lipunan. lenggwahe ang lengguwahe. sa isang banda. sarilakal at sakalalang? Higit na makapalipit-dila at utak ang ilan pang inimbentong terminolohiya tulad ng mga sumusunod: sugadagitbing tambisa (photo-electric effect). Tulad sa Malaysia at Thailand. makabubuti pang manghiram na lamang mula sa dayuhang mga wika at iangkop sa ponolohiya at ortograpiyang Pilipino ang . at dinugtungan ng hulaping (suffix) na on mula sa Bisaya. ka-ke-ki-ko-ku o ta-te-ti-to-tu). hatinig ang telepono.pang telefono ang nakagawian nang telepono. sa mga babasahin. natural. ang batayang sakit ng Pilipinong ulnong (society) ay may uring pang-ulnong at pangkabuhayan.

hindi ang mga salitang iyon ang tunay na kahalayan at kalaswaan. psychologist–sikologo o saykolodyist. kaluban ang kiki. Ordonez (Tula) (Pasintabi sa mga linya ni Antonio Jacinto ng Angola.mga hiniram. malayang nagagamit ang ―talking‖ o ―laughing cunt‖ sa Tropic of Cancer at Tropic of Capricorn ni Henry Miller. tinawag pang sarigawa ang pagsasalsal. at kung anu-ano pang mga katawagang matagal nang naiintindihan maging ng mga bata pa lamang. Timog Aprika) 1. at masaklaw na tinalakay ng mga akademikong makawika ang patuloy na pag-unlad nito diumano sa kung anu-anong larangan tungo sa sinasabing pambansang kaunlaran. iba‘t ibang programa at pagtatanghal ang ibinandila sa maraming kolehiyo at unibersidad. napakalaya ng ibang mga wika sa bagay na ito. H. kaluban ng ina mo. kung nakabartolina ang wika. sa malawak na lupaing iyon ay bihirang umulan pawis ng aming noo ang nagdidilig sa tubuhan. Lawrence at Lolita ni Vladimir Nabokov. sariing talamitan ang hindutan.‖ Sapagkat nakabartolina pa nga ang pambansang wika sa moralidad ng nagbabanal-banalang lipunan. iniiwasang tawaging alas ang alas. . o gayunding mga paglalarawan sa Lady Chatterley‘s Lover ni D. decimal fraction–praksiyong desimal. ngunit sinadyang binago maiangkop lamang sa diumano‘y maselang na pandinig ng mga moralista‘t nagpapanggap na mga banal gayong. sa malawak na lupaing iyon matataas na ang mga tubo dugo ng aming katawan ang katas ng mga tubong iyon. Pero. Sa mga obrang pampanitikan na lamang. Natural. kundi ang matindi at malaganap na karalitaan dahil sa inhustisya at walang habas na pagsasamantala ng uring naghahari-harian sa masang sambayanan o pandarambong ng imperyalistang mga bansa sa kabuhayang-bansa ng iba. paano mapalalaya ang kaisipan — lalo na nga ang bansa? Tunod ng ama mo. Sinariwa ang kasaysayan ng pambansang wika. ―Maaaring hiraming buung-buo ang tunog (sa sistema ng normalisasyon). halimbawa: mathematician–matematiko o matematisyan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. lalo na sa larangang seksuwal samantala. Sa inimbentong mga salita ni Ka Along. tunay na kalayaan at kasarinlan. sa katatapos na Buwan ng Wika. at marami pang iba. sa kabilang banda. kung tutuusin. punyeta! (Kolum) Haciend a Magd alena August 23. original score–orihinal na eskor. tunod ang titi.

sino ang nag-aalaga sa mga tubo sa mga palayan at manggahan? sino? at ano lamang ang kabayaran: alipusta at paghamak panis na lugaw kapirasong galunggong damit na basahan singkuwenta pesos at gulping katakut-takot kapag umangal at nagdabog! 4. tanungin mo ang nagliliparang ibon ang nagluluksuhang agos at malakas na hangin sa kaparangan: sino ang gumigising bago magbukang-liwayway? sino ang nagbabanat ng buto hanggang halos sumuka ng dugo? sino ang mga kamay sa paggapas ang sapin-sapin ang kalyo at pilat? sino ang sunog ang balat ng braso‘t mukha sa tindi ng sikat ng araw? sino? 3. sino ang nagkakandakuba sa trabaho may maibili lamang ng kotse mansiyon at babae ang asendero at makapagliwaliw pa sa hongkong.masdan mo: puputulin na ang mga tubo dudurugin at gigilingin hanggang maging kayumanggi sintingkad na kayumanggi ng mga sakada. 2. amerika at europa? sino? sino ang nagpapayaman sa mga dayuhan ang nagpapalaki sa malabutete nilang tiyan? .

Idinagdag pa nga ni Esperon na ―hindi kasarinlan‖ ang ipagkakaloob ng gobyerno sa . kailangang susugan o baguhin ng Kongreso ang kasalukuyang Konstitusyon at ganito rin ang opinyon ni Rodolfo Garcia. ayon na rin sa kanya.‖ Samakatuwid. Alam na alam nila na kung hindi pansamantalang ipinatigil ng Korte Suprema at natuloy agad ang pirmahan ng kasunduan sa Kuala Lumpur.sino ang tagaktak ang pawis habang nagkakamot lamang ng bayag ang puting dayuhan? 5. punong negosyador ng gobyerno hinggil sa kapayapaan. at kontrolin ang mga minahan at iba pang likas na yaman sa sakop ng lupain nilang katutubo. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. hukuman at pulisya. hindi naman agad maipatutupad ang mga nilalaman ng naturang kasunduan. tagapayong pangkapayapaan ni La Gloria. maliwanag na ginagamit lamang na instrumento ng Reyna ng Malakanyang ang usapin ng Bangsamoro upang makapanatili siya sa poder matapos man ang kanyang termino ng panunungkulan sa 2010. Kailangan pang lumikha ng isang batas ang Kongreso. Malaysia kamakailan sa pagitan ng mga kinatawan ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) at ng Republika ng Pilipinas na magpapalawig sa teritoryong bumubuo ngayon sa ARMM (Autonomous Region in Muslim Mindanao) na magiging isang nagsasariling Bangsamoro. at karapatang makinabang sa likas na mga kayamanan sa katutubong lupain (ancestral land) ng mga Muslim doon. magdaos ng isang plebisito at susugan o baguhin ang Konstitusyon ng bansa upang maisakatuparan ang pagkakaroon ng isang Bangsamoro na may sariling lehislatura. Jr. magkaroon ng administratibong hurisdiksiyon. tanungin mo ang nagliliparang ibon ang nagluluksuhang agos at malakas na hangin sa kaparangan… sino? at sila‘y sasagot: putang-ina n‘yoooooooooo hacienda magdalena! nababanaagan na namin ang isang madugong bukang-liwayway! (Tula) J ihad At B angsa mo r o August 10. Ordonez (Kolum) BATAY sa maniobra ng mga basalyos ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. binigyang-diin ni Sekretaryo Hermogenes Esperon. na ―hindi sakop ng kasalukuyang Konstitusyon ang pagkakaloob ng kapangyarihan sa BJE (Bangsamoro Juridical Entity) na mangulekta ng lokal na buwis. Katunayan..

lalo‘t susuriin ang mga pahayag at hakbang ng lokal na mga opisyal doon – maaari tuloy mauwi sa armadong mga karahasan o sagupaan ang bagay na ito. higit sa lahat. ng libu-libong pamilyang Muslim. unang-una. at maging ―mass media. Higit sa lahat. kasama na ang mapandambong na dayuhang mga kapitalista. Bakit nga ba nagrebelde. talagang dapat na hawak o kontrolado lamang ng mga Pilipino alang-alang. sa dikta ng imperyalismong Amerikano. Dahil nilalaro lamang sa dulo ng mga daliri ng pambansang liderato ang usapin ng Bangsamoro. hindi ito kuwestiyon lamang ng usapin sa teritoryo o kultura o paniniwalang panrelihiyon kundi. Hindi maikakaila. unang-una. sa pambansang seguridad at makabayang ekonomiya. sa kabilang banda. ipinagdaralita naman. ng libu-libong pamilyang Muslim doon. ang lubos na nakikinabang sa likas na mga kayamanan ng lugar sa kapinsalaan. Kung parlamentaryo na nga ang sistema ng gobyerno. kung maaari. malubhang usapin ito ng labis na kapabayaan at kainutilan ng gobyerno — ngayon at noon pa mang nagdaang mga rehimen — na paunlarin ang Mindanaw kaya atrasado at alipin ng karalitaan at inhustisya ang maraming lugar doon. telekomunikasyon at transportasyon. ang minimithing Cha-Cha sa udyok na rin ng makasarili‘t gahamang interes sa kapangyarihan.Bangsamoro kundi gagawin lamang itong ―isang estado sa loob ng isang estado‖ na tinatawag na pederalismo. sa kabilang banda. at patuloy na nagrerebelde. kuwalipikado pang muling maging presidente o punong ministro si La Gloria. magawa ito bago matapos ang termino ni La Gloria. hindi tuloy maiwasang hinalain ngayon na talagang hindi ang paglutas sa problema ng mga Muslim sa Mindanaw ang layunin ng kasalukuyang rehimen kundi.‖ mga ospital. noon pa man. Maliwanag naman na tutol lamang sila sa pagkakaroon ng isang Bangsamoro dahil mababawasan ang kanilang pampulitikang teritoryo at limpak-limpak na pakinabang sa puwesto tulad din ng pagtutol ng dayuhang mga kapitalistang namumunini sa likas na mga kayamanan ng Mindanaw at. Zamboanga at Iligan. ilang grupo lamang ng maimpluwensiya‘t makapangyarihang mga tao. Puwede ring palawigin ng bastardong mga pulitiko ang termino ng kanilang panunungkulan. isinusulong na ng kasalukuyang rehimen ang Cha-Cha (Charter Change) o pagbabago sa Konstitusyon at gawing parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan — hindi na presidensiyal — ang sistema ng gobyerno at. at tinitingnan pa ng maraming pulitiko sa apektadong mga lugar sa Mindanaw na tunggalian ito sa pagitan ng mga Muslim at mga Kristiyano — halimbawa sa Hilagang Kotabato . ang kapatid nating mga Muslim sa Mindanaw? Kung uugatin. mga kolehiyo at unibersidad na. kung tutuusin. Sapagkat. kung gayon. aalisin sa bagong Konstitusyon ang mga limitasyon upang makapagmay-ari na ng mga lupain dito ang dayuhang mga kapitalista. 100% makontrol ang mga korporasyon at pasukin maging ang pambayang mga utilidades — tubig at kuryente. Masisisi ba. na mithiin ng mga Muslim na magkaroon sila ng isang nagsasariling Bangsamoro upang pangalagaan ang kanilang kapakanan at kinabukasan? Dahil sa ipinamamalas na armadong tunggalian ngayon ng mga puwersa ng gobyerno at ng MILF — na ginagatungan pa nga ang apoy ng iresponsableng mga pahayag ng lokal na mga opisyal doon upang tingnan ang lahat bilang labanan ng mga Muslim at Kristiyano – hindi tuloy malayong mauwi sa banal na pakikidigma o jihad ang pakikibaka ng kapatid nating mga Muslim tungo sa kanilang mithiing pamahalaan .

20. hanggang maitayo nila ang makabago ngayong kaharian ng Saudi Arabia. Iraq. bagaman ipinahihintulot din ang di-marahas na jihad sa pamamagitan ng puso. Kapag nagkataon. Pinagkaisa noon ng bagong pananampalatayang ito — na tinatayang halos milyon na ngayon ang mga tagasunod — ang marahas na mga tribong Bedou ng peninsulang Arabiano. Sa simula pa ng kasaysayan ng Islam. dumanak din ng dugo dahil sa mga jihad. panahon na marahil na maunawaan ng pambansang liderato ang napakahaba nang kasaysayan ng kanilang banal na pakikidigma o tinatawag na jihad. Matapos mamatay si Mohammed noong taong 632. Sa loob lamang ng isang araw. ipinoroklama ni Muhammad Ahmad ang sarili bilang Mahdi o pinapatnubayan ng banal na espiritu at nagdeklara siya ng jihad laban sa mga ―hindi nananampalataya‖ at dinurog ng kanyang puwersa ang 10. Mabilis na nasakop ng hukbong Bedou ang Syria. sa pamamagitan ng madugong mga jihad. Sa maikling salita. nilipol pagkatapos ang mga nagtanggol sa Khartoum.000 sundalo ng hukbo ng Ehipto. ang likas na yaman ng lupain nilang katutubo na pinagpapasasaan lamang ng mapandambong na interes ng iilang piling grupo ng mga tao. sa ibang panig ng mundo. Bago ito. Sinakop ng propetang si Mohammed ang Mecca sa pamamagitan ng dahas. sa rehiyong Nile ng Sudan. kabilang ang Ingles na heneral na tinawag na ―Chinese‖ Gordon. Noong mga 1880.000 Mahdista ang napatay ng isang pangkat ng naturang hukbo na nasa ilalim ni Sir Herbert Kitchener at ng isang batambatang opisyal na si Winston Churchill dahil sa kanilang mga baril na Maxim o ―machine gun‖ ngayon. Nakipaglaban siya sa siyam na pakikidigma at iniutos ang marami pang ibang mga pakikipaglaban. Nang idikta niya ang mga nilalaman ng Koran. nanalasa ang hukbong Wahhabi Bedou. higit sa lahat. minasaker ang mga kalaban ng Islam. higit na magiging masalimuot ang lahat — at hindi kayang lutasin maging ng susunod na rehimen — kung mauwi sa jihad ang lahat. Batay sa nabanggit na kasaysayan ng mga jihad. Kung dahas pa rin ang itutugon ng pamahalaan sa lehitimong mithiin ng mga Muslim sa Mindanaw. Pransiya. Ehipto at Persia (Iran ngayon). itinuloy ng pumalit sa kanya ang banal na pakikidigma hanggang talunin ng magkasanib na hukbong Ingles-Ehipto ang puwersa nito. Isinulong ang jihad hanggang Hilagang Aprika at Espanya at nasugpo ang paglaganap noong 732 sa napabantog na labanan sa Tours. una laban sa mga tribong tumalikod sa Islam at pagkatapos ay laban sa mga kanugnog-bansa. Noong mga unang taon ng 1900. dahas pa rin ba ang itutugon ng pamahalaan sa lumulubhang usapin ng Bangsamoro? Lubhang napapanahon na nga na matapat na harapin ng pambansang liderato — hindi laruin at gawing tuntungan ng makasariling mga interes — ang . naglunsad ng sunud-sunod at waring walang katapusang mga jihad ang mga kalipang humalili sa kanya. malinaw na inilahad na makatuwiran ang armadong jihad bilang kasangkapan ng ebanghelismo. kakambal na nito ang pakikidigma. Pagkamatay ni Ahmad. at sila ang naging panagupang tropa sa mga pakikidigma para sa Islam. dila at kamay. hindi dapat laruin lamang — at guluhin — ng pambansang liderato ang usapin ng Bangsamoro o gawin lamang itong instrumento ng kanilang makasarili‘t gahamang interes sa kapangyarihan.ang kanilang sarili sa pamamaraang angkop sa kanilang mga pangangailangan at kultura at pangalagaan at pakinabangan. Palestina.

ayon kay Rowan. pampulitika man o pangkabuhayan. ng Philippines Free Press.‖ dagdag niya. Sr. Locsin. na nag-ugat ang lahat-lahat sa kapabayaan at kainutilan ng pamahalaan na isulong ang kaunlaran ng Mindanaw noon pa man. ang sambayanan. hindi dapat ipinta sa mata ng sambayanan ng ambisyoso‘t bastardong mga pulitiko na tunggalian ito ng Muslim at Kristiyano upang hindi mauwi sa jihad ang lahat. nilinaw niyang inihambing na noon ni Claro M. Ano ang mga kalagayang umiiral noon sa Cuba na masasabing namamayani rin ngayon sa Pilipinas? Sabi nga ni Rowan: ―ang pagwawalang-bahala ng naghaharing-uri. Pinatubo kahit mga 600 taon na itong natulog. dating direktor ng US Information Agency. Recto — namayapa na rin at kinilalang makabayang senador noon ng Republika — ang pambansang kalagayan sa umiral na mga pangyayari sa Cuba bago nagkarebolusyon doon na pinamunuan ni Fidel Castro at nagbagsak sa malupit at mapagsamantalang rehimen ni Fulgencio Batista. para makapanatili sa kanilang pribilehiyadong katayuan. lalo na sa panahon ng diktadurang Marcos. kung sinu-sino na ang humula na puputok na sa wakas ang naturang bulkang sosyal kapag hindi nabago ang grabeng kalagayang panlipunan. kung hindi diumano ―magigising ang naghaharing-uri sa mga pangangailangan ng masa. at lunasan ng mga kinauukulan. Mananatiling nakabalandra ang mukha ng rebelyon doon hanggang biktima ng karalitaan at inhustisya ang kapatid nating mga Muslim sa naturang rehiyon. ―maaaring magkaroon ng malaking gulo sa bansa. Katunayan. Sa isang artikulo rin sa Reader‘s Digest ni Carl Rowan. Mula pa sa nagdaang mga rehimen dahil sa napakasamang kalagayang panlipunan. (Kolum) B ulkan g So s yal Ang B an sa July 28. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Nakikita na ng mga mamamayan. binigyang-diin niya na kagaya nga ng Cuba ang Pilipinas bago napatalsik sa poder si Batista. Higit sa lahat. sa katotohanang ito.‖ . Ordonez (Kolum) MGA ILANG dekada na ang nakararaan. maraming mga palaaral sa lipunan at pulitika ang naghambing sa bansa sa isang bulkang sosyal na maaari diumanong sumabog anumang oras kagaya ng Mt. at umuupa ng mga mamamatay-tao.‖ Idinagdag pa niya na ―napakaliit ng minoryang mahigpit na pumipisil‖ o kumokontrol sa kayamanan at pulitika ng bansa at nagigising na ang masa. sa isang artikulo ng yumaong Teodoro M. ―ang kasalanan ng isang oligarkiyang gumagamit ng katiwalian.pakikipagnegosasyon sa MILF upang malutas ang deka-dekada na ring rebelyon ng mga Muslim sa Mindanaw. ang patuloy na pag-ungol ng disgustadong mga estudyante at intelektuwal sa mga siyudad.‖ Kung hindi diumano mababago ang masamang kalagayang ito. Panahon nang aminin. ang pagkakaroon ng mga subersibo at gerilya sa kabundukan.

patuloy na bumabagsak ang halaga ng piso kontra dolyar habang patuloy namang ibinabaon sa utang ang bansa — kaya patuloy at patuloy ngang nagiging miserable ang kalagayan ng masang sambayanan. Hindi na rin katakatakang lalong lumaki ang agwat na naghihiwalay sa mayaman at sa mahirap at lalo pang maghirap ang milyun-milyong maralitang Pilipino. Katunayan. ang iilang grupo ng maimpluwensiya‘t mapribilehiyong Pilipino. sa kabilang banda. walang lupa. walang-wala. Mahirap nang mapasubalian ang katotohanang patuloy na lumalaganap ang kawalang-trabaho o disempleyo. Bagaman ang katayuan ng bansa sa ilalim ng diktadurang Marcos ang tinutukoy niya noon. Mga 85% ng sambayanan ang talagang pobre at lubhang miserable na ang pamumuhay. ang 85% ng populasyon na halos kumain-dili. O nabago na ng kasalukuyang rehimen ang napakasamang kalagayang panlipunan at kontento na ang sambayanan? Sinasabing lalo pa ngang naging malaganap ang karalitaan ngayon. Sinabi ni Ninoy Aquino: ―Ang Pilipinas ay isang lupain ng nakalilitong pagkakaiba. at nag-iimbento pa ng mga bago.‖ . Locsin.‖ hindi na kailangan marahil ng sinuman ang may mataas na gradong salamin upang makita ang tumitinding mga kontradiksiyon sa ating lipunan. sa isa niyang pagtatalumpati sa Amerika noon ang naturang marawal na pambansang kalagayan. at nakikisiksik sa nagsisiksikan nang mga barungbarong sa mga suluk-sulok ng lungsod habang. bukod pa sa mapaminsalang galamay dito ng imperyalismong Amerikano. batay sa pananaliksik ni John Doherty — Amerikanong Heswita — isang ikalimang (1/5) bahagi lamang ng populasyon ang nakikinabang sa 50% ng pambansang kita at 60 pamilya lamang. Sr. Sa kabila ng mayabang na ipinangangalandakan ng mga tambolero o propagandista ng kasalukuyang rehimen na ―maganda‘t papaunlad ang buhay ng mga mamamayan at ang ekonomiya ng bansa.Pero bakit hindi pa nga pumuputok ang bulkang sosyal? tanong noon pa man ni T. nagtitiis sa kanin at asin o lugaw na hangin ang ulam. Narito ang isang lupaing ang kalayaan at mga biyaya nito ay totoo lamang para sa iilan at isang ilusyon lamang o pangarap para sa nakararami. M. nagtatampisaw sa kayamanan ng bansa ang dayuhang mga negosyante. ang kumokontrol sa kabuhayan ng bansa. hindi na dapat ikagulat kung manatiling busabos ang malaking bahagi ng sambayanan. Bunga ng naturang katotohanan. kapansin-pansin na parang wala ngang ipinagbabago ang mga problemang pangkabuhayan at pampulitika o panlipunan ng bansa magpahanggang ngayon. Malinaw nang nailarawan ng yumaong Senador Benigno ―Ninoy‖ Aquino. Marami sa kanila ang walang bahay. Jr. Narito ang isang lupaing nananalig sa demokrasya ngunit pinatatakbo ng isang matibay na plutokrasya. Narito ang isang lupaing iilan ang labis na mayaman habang lubos na nagdaralita ang masa. patuloy na tumataas ang presyo ng mga bilihin at serbisyo nang walang kaukulang pagtaas sa suweldo lalo na ng ordinaryong mga manggagawa. ang bastardong mga pulitiko. ayon naman sa manunulat-mananalaysay na si Stanley Karnow. Hindi na maikakailang marami sa kanila ang kulang sa masustansiyang pagkain. Patuloy na tumataas ang mga buwis. Narito ang isang lupain ng pribilehiyo at ranggo — isang republikang diumano‘y para sa pagkakapantay-pantay pero sinasalaula ng isang sistema ng pag-uuri-uri.

O hindi pa totoong miserable ang sambayanan? Maaaring kontento pa nga ang sambayanan at nakangingiti pa sa kanilang kabusabusan. Kung hindi pa nga ganap na miserable at kahabaghabag ang sambayanang Pilipino. o natutulog na lamang sa mga bangketa. ang mahalaga daw ay may kinakain pa rin sila at sanay naman silang kumain ng kahit ano. sa kabilang banda.‖ Sabi niya. tubig man o kuryente. Kung mataas man daw ang pasahe sa mga sasakyan.‖ Pero bakit hindi pa nga pumuputok ang bulkang sosyal? tanong nga noon pa man ni Locsin. kahit lugaw at asin ang kanilang kinakain. o kung inaalipin man ng mga propiyetaryo‘t asendero ang mga magsasaka. bakit nga ba magagalit at maghihimagsik? dagdag na tanong pa ni Locsin. Hindi rin sila diumano kasing miserable ng sambayanang Tsino bago naluklok sa poder ang rehimeng Komunista nina Mao Tsetung. ang mahalaga daw ay may natutulugan pa rin sila . Sa punto ng mga konserbatibo. may trabaho pa naman daw sila kahit papaano at higit daw mahirap ang wala silang pinagkakakitaan lalo na ngayong laganap ang disempleyo. binigyang-diin ni Ninoy. ayon noon kay Locsin. sabon man o mantika — may kinikita pa rin daw sila kahit paano. totoong patuloy na yumayaman ang mayaman at talagang lalong naghihirap ang mahirap dahil kontrolado nga ng iilang pamilya ang ekonomiya‘t pulitika ng bansa habang. at walang pagtitiwala sa sarili. ang rehimeng Tsarista ng mga Romanov sa Rusya. anuman ang dumating na rehimen. walang disiplina.Idinagdag pa niya na ang pamahalaan nito‘y ―halos bangkarote sa pananalapi‖ at ang mga sangay nito‘y ―pinaghaharian ng mga utang at katiwalian‖ at. ―bagsak ang mga industriya. Kung sa dampa man daw sila nakatira. kung kaya nanlulupaypay ang mga Pilipino… nakakulong sa kawalang-pag-asa. sa mga kariton at mga damuhan ng parke. Makabibili pa rin daw sila ng kape‘t ilang pandesal na pantighaw sa kumakalam na sikmura.‖ Sa kabila ng lahat. walang pagtatangkang paunlarin ang ekonomiya. sa pamumuno ni Vladimir Ilyich Ulyanov o Lenin. sa bawat panahon. o sa mga barungbarong sa mga suluk-sulok ng lungsod. basta puwedeng kainin. Ikinakatuwiran ng mga palaaral sa pulitika na ang sambayanang Pilipino ay hindi naman kasing miserable ng sambayanang Ruso bago ibinagsak ng mga Bolshevik. lalong hindi sila napakamiserable kagaya diumano ng milyun-milyong taga-India na hindi naman naghimagsik laban sa kanilang sistema sosyal at sa gobyernong dahilan ng kanilang pagkamiserable. patuloy pang hinuhuthot ng mga dayuhan pero. walang layunin. sa katotohanan ay higit ang pagmamahal sa kani-kanilang sarili. Kung hindi man daw sapat ang kanilang suweldo o kinikita sa kanilang pang-araw-araw na mga pangangailangan dahil sa patuloy na pagtaas ng presyo — bigas man o mais. At. ―wala namang pagpaplanoing pangkabuhayan. o sa mumurahin at masikip na entresuwelo. Kahit malimit na hindi na sila kumakain nang tatlong beses sa maghapon. ito‘y dahil na rin sa ating ―mga lider na nangangalandakan ng pagmamahal sa bayan ngunit. nakasanayan na daw ng masang sambayanan ang kahirapan at kilalang-kilala na nila ang mukha ng karalitaan. puwede daw naman silang maglakad na lamang dahil hindi pa naman sila pinuputulan ng mga paa. kahit kamote‘t mais. Kung totoo mang binubusabos ng mga kapitalista sa dambuhalang mga pabrika‘t korporasyon ang mga manggagawa. higit sa lahat.

Matitiis pa naman daw. Bakit nga ba magagalit pa? tanong ng mga konserbatibo. kung puwede namang parusahan ng mga mamamayan sa bawat eleksiyon ang sinumang salanggapang na lider ng bansa? Pero. magtiis at magsakripisyo sila nang husto sa lupa sapagkat. nagkakaroon daw ang sambayanan ng pag-asang bubuti rin. nariyan pa naman ang Simbahan kung saan puwedeng magdasal kahit minu-minuto. kung hindi man daw nila mapag-aral ang kanilang palabuy-laboy na mga anak. mapapalad daw ang mga maralita. M. Bakit nga ba maghihimasik. kaiingat. Sr. Ayon nga sa artikulo ni T. ipinahihintulot daw naman nito na makapamili ang sambayanan ng mga manunungkulan sa gobyerno kahit pare-pareho naman. Nariyan naman daw. Sa pamamagitan daw ng eleksiyon. ang mahalaga daw ay nabubuhay pa rin sila kahit ipinagkakait sa kanila ng tiwaling lipunan ang karapatang mabuhay nang parang tao sa ilalim ng isang tunay na hustisya sosyal. Mapapalitan diumano ang isang masama‘t abusadong rehimen at maparurusahan ang mapagsamantalang mga opisyal. Nariyan din daw ang kalayaan sa pamamahayag at binubuhay nito diumano ang ilusyong may kalayaan. Pero. Kung nagdaramit daw sila ng animo‘y basahan. Isa pa. Kahit hindi nga nababago ang tiwaling balangkas ng lipunan. Kahit kontrolado ng mga hari-harian sa lipunan ang ―mass media‖ — radyo. Mas matindi diumano ang paghihirap nila sa lupa. diyaryo at telebisyon — iplnahihintulot naman daw ang mga pagtuligsa upang mabawasan sa pamamagitan nito ang galit ng sambayanan. batikusin man ng maaanghang na mga salita ang kinauukulang mga opisyal o isumpa man ang umiiral na sistema sa lipunan. Baka nga mahabag din ang maawaing langit at kahit hindi kami naniniwala sa mga milagro. Puwede ngang tiisin ang lahat — kung gayon. isa pa. kung banta na ito sa katatagan o kapangyarihan at kaayusan ng uring naghahari-harian. walang uhaw. Sabi nga. noon.at puwede bang lumikha ng bata. . ang pagpipilian. marahil. sa kabilang banda. sa kabilang banda. Locsin. kung tutuusin. huwag lamang libelo. ng damit at pera para sa sambayanang dayukdok. malamang na ipasara ang mga iyon tulad noong rehimeng Marcos. ang sinasabing demokrasya. kung anuman ang lahat ng kahirapang ito. baka bigla ngang umulan ng bigas at talong na may kasama pang bagoong. mas malaki daw naman ang kanilang gantimpala sa kalangitan. pinahihintulutan daw ang sambayanang ipahayag ang anumang pagtuligsa sa masama‘t tiwaling administrasyon. at buhay na walanghanggan basta‘t manuntunang lubos sa mga aral ni Kristo. Maaaring ipakulong pa — o ipapatay — ang masusugid na kritiko ng nakasusulukasok na rehimen. Sa bawat eleksiyon. Hindi na bale daw na maghirap. muling tanong ng mga konserbatibo. sabi ng mga relihiyosong nag-uunan ng Bibliya. maipahahayag ng sambayanan ang kanilang galit at pagkasuklam – sa bisa ng balota — laban sa mga lider na nagpapakabundat sa kapangyarihan at nagbabasura lamang sa tunay na pambansang kapakanan. ang busabos nilang buhay at magiging maganda na‘t maunlad ang pambansang kabuhayan. Bakit nga ba maghihimagsik kung puwede namang malayang ipahayag ang matinding galit? muling tanong ng mga konserbatibo. oras-oras o araw-araw. ang lahat-lahat. sa wakas. puro kaligayahan naman daw ang naghihintay sa kanila sa sinasabing kabilang-buhay — walang gutom.

Iran. hindi iilang palaaral sa pulitikang pandaigdig ang naghinalang mismong Estados Unidos ang may pakana niyon upang makatuwirang ideklara ng Amerika sa sulsol ng malalaking kapitalista ang giyera laban sa Espanya. hindi malayong gawin din nito sa Syria.‖ Marami tuloy ang naghihinala magpahanggang ngayon na pakana rin ng Amerika ang malagim na nangyari noong Setyembre 11. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. kung talagang utak ng Setyembre 11 si Osama bin Laden. unang-una. Ordonez NANG pasabugin noong 1898 ang bapor pandigmang USS Maine sa pantalan ng Havana. batay sa ulat ng BBC. Ulo noon ng balita ng ―Journal‖ sa New York: ―Sa Wakas Ang Ating Bandila Sa Havana. At. at nagkaroon ng matibay na dahilan si Presidente George W. Hindi magkakagiyera…‖ agad na itinugon ni Hearst: ―Basta ibigay mo ang mga retrato at ako ang magbibigay ng giyera. reporter ng diyaryong ―Journal‖ ni Hearst. paano nito masusubaybayan ang buong operasyon niyon gayong lumilitaw na sinasalinan ito ng dugo sa isang kuweba sa Afghanistan dahil sa sakit sa bato? Na. Dahil nasa negosyo ng industriya ng langis.‖ at parang nahuhulaan ang mangyayari. at inaasahang mangyayari agad ito. noong 1979.‖ Nang itelegrama ni Remington kay Hearst: ―Payapa ang lahat dito. ang pamilya Bush at kilalang mga kaalyado nito. sinabi sa balita na ―handa na ang lahat para sa pangwakas na tagpo. at ginagawa pa nito. lumilinaw ang katotohanang ginugulo ng Amerika ang Gitnang Silangan hindi upang iligtas ang mundo sa terorismo kundi upang mapagharian iyon at makontrol ang mayamang langis ng rehiyon. Hilagang Korea at iba pang mga bansang kasalungat ng mapandambong na interes ng Amerika ang ginawa. 2001 nang banggain ng dalawang eroplanong pampasahero ang Twin Towers ng World Trade Center sa New York na ikinasawi ng mga 3. batay sa mapandigmang utak ni Bush. nakipagpulong sa mga pinuno ng Unocal para sa planong paglalagay ng mga . Sa kanyang aklat na ―Stupid White Men. sa Iraq at Afghanistan. Bush na relihiyosong ibunsod ang sinasabi nitong ―giyera kontra sa pandaigdigang terorismo‖ kaya walang patumanggang sinalakay at sinakop ang Iraq sa hinala lamang na may WMD (weapons of mass destruction) si Saddam Hussein at banta ito diumano sa seguridad ng Estados Unidos. na ipinadala sa Cuba upang kumuha ng mga retrato. Texas. lalo na nang mabunyag ang sulat ni Frederick Remington. Ibinintang kay Osama bin Laden ang lahat. ilang lider ng Taliban ang nagpunta sa Houston. Cuba na ibinintang sa mga Kastila. Walang gulo. lalo na si Bise-Presidente Dick Cheney.000 katao. binansagan itong numero unong terorista.tanong naman ng mga radikal. nang gobernador pa lamang si Bush.‖ hinihingi tuloy ni Michael Moore na ipaliwanag nang husto ni Bush ang mga sumusunod: Na. may totoo bang malinis na eleksiyon sa bansa upang maibandila ang tunay ding damdaming-bayan? Puputok na nga ba ang bulkang sosyal? O talagang hindi pa napakamiserable‘t kahabaghabag ang masang sambayanan? (Kolum) P akana ng Amer ika? July 17.

Ngayong nakuha na ni Bush ang gusto niya. Ordonez (Kolum) SAMANTALANG nakatakdang idaos sa Kuala Lumpur. Hilagang Kotabato ang pagsasanay militar na binansagang Balance Piston kontra terorismo.? Tatlong libong buhay ba ang katumbas ng milyun-milyong galon ng gasolina? naitanong tuloy ni Moore. ayon kay Moore. Isa sa nagsagawa ng masusing pag-aaral tungkol sa planong iyon ang Enron. Isa ring kasangguni ng kompanyang Unocal ang itinalaga namang bagong embahador sa Afghanistan. nagawa pa ni Bush na tiyaking ligtas ang mga bin Laden. Isa ang kompanyang Haliburton — tagapangulo nito noon si Dick Cheney na bise-presidente ngayon ni Bush — ang kontratista niyon. 2001. George Bush. Bakit ipinahintulot ni Bush na makipagpulong sa Texas ang mga kinatawan ng isang diumano‘y teroristang gobyerno? Ano ang nangyari sa transaksiyong iyon? Na. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. at magulo pa ang lahat. na pauwiin na ang tropang Amerikano mula sa naturang bansa. Na. Ni hindi iyon hinarang at inimbestigahan ng pulisya o ng FBI para malaman kung ano ang alam ng mga ito sa naganap na trahedya. isang dating kasangguni ng isang kompanya ng langis ang itinalaga ng Amerika na ―pansamantalang lider‖ doon. ayon sa ―London Times. pero bakit ang ipinabomba ni Bush ay ang Afghanistan? O napakahirap bombahin ang isang bansang pinagkukunan ng 25% ng gasolina ng Amerika at kinaroroonan ng maraming kasosyo sa industriya ng langis ng kanyang amang si dating Pres. mga 15 sa 19 na terorista ng Setyembre 11 ang mula sa Saudi Arabia. Sa loob lamang ng ilang buwan. kadudadudang isasagawa naman ng puwersang Amerikano-Pilipino sa katapusan ng Hulyo sa Carmen. Pebrero 2. Ayon kay Admiral .tubo ng langis sa malaking bahagi ng Afghanistan. Kolum. makaraan ang ilang linggo matapos ang Setyembre 11. ang pinakamalaking taga-suporta ng pondo sa kampanya ni Bush sa pagkagobernador noon at pagka-presidente nang malaon. panahon na. Ano naman kayang pakana ang gagawin ni Bush at ng Amerika sa Pilipinas ngayong lumilitaw na naglipana sa bansa ang maraming espiyang Amerikano? Ito ang dapat ding puspusang bantayan ng mga puwersang makabayan at progresibo.‖ ipinahintulot ni Bush na lumipad sa himpapawid ng Amerika ang isang pribadong eroplanong mula sa Saudi Arabia upang sunduin at ilabas ng Estados Unidos ang halos dalawang dosenang miyembro at kasama ng pamilya bin Laden. Bakit iyon ang inuna ni Bush? Bakit espesyal na trato ang ipinagkaloob sa mga Arabo at sa mga bin Laden? Na. nang matapos ang kampanya ni Bush na makontrol na ang Afghanistan. Habang maraming eroplano sa Amerika ang ayaw pahintulutan para makalipad. 2005 P anghi hi ma so k n g mga Amer ika no July 7. isang bagong kontrata ang pinagtibay upang ibaon sa Afghanistan ang kinakailangang mga tubo ng langis. Sr. Malaysia sa Agosto ang susunod na talastasang pangkapayapaan sa pagitan ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) at ng gobyerno ng Pilipinas.

nang kausapin nila sina Mohagher Iqbal. Kaugnay nito. gaya rin ng iba pa nitong nakamaskarang mga ahensiya tulad ng USAID at Peace Corps. ibinibintang naman agad nitong nakikipagugnayan ang MILF sa internasyonal na mga organisasyong sinasabing mga terorista. Batay sa ulat. Nasabi tuloy ni Eid Kabalu. napabalitang pinuntahan ng ilang opisyal ng USIP (United States Institute of Peace) ang pangunahing mga lider ng MILF.Thomas Fargo. na walang dapat ikabahala diumano ang mga mamamayan sa naturang rehiyon. Astrid Tuminez ng USIP. marami na ang nagsasabing hindi malayong mabiktima ang inosente at kaawa-awang mga sibilyan na hindi miminsang napatunayang malimit mangyari sa mga operasyong militar sa iba‘t ibang panig ng kapuluan. hinihinalang sa halip na malunasan ang inaamag nang mga problema sa Mindanaw at magkaroon ng tunay na kapayapaan doon. Dahil sa naturang paratang na tiyak na sasangkalanin ng Amerika para pakialaman o panghimasukan ang tunggalian sa Mindanaw at lalong salaulain ang soberanya ng bansa. pero ang mismong Presidente ng Amerika ang nagtalaga sa lupon ng mga direktor nito kalakip ang kompirmasyon ng Senado. tulad unang-una ng pag-atras ng tropa ng pamahalaan sa Buliok Complex. Col. baka lalo pang sumiklab ang mga karahasan at tumindi ang sagupaan sa pagitan ng tropa ng gobyerno at ng puwersa ng MILF. tagapagsalita ng MILF. na lumang tugtugin na ang ipinaparatang sa kanila. kung tutuusin. Kasama pa ng dalawang pinuno ng USIP si Joseph Saus. ang mga lider ng MILF kaugnay ng bintang na nakikipag-ugnayan ang MILF sa Jemaah Islamiya at Al-Qaida na pawang tinatakang terorista. tagapagsalita ng militar. kasama pa nga si Joseph Saus. bumabagal lamang ang negosasyon para sa kapayapaan dahil sa hindi pagtupad ng gobyerno ng Pilipinas sa mga napagkasunduan na. Kahit. kumander ng US Pacific Command. binigyang-diin ni Lt. Daniel Lucero. . tagapangulo ng lupong pangkapayapaan ng MILF. gaya rin nang pagbintangan nitong nag-iingat ng mga sandatang lubos na mapamuksa (weapons of mass destruction) ang rehimen ni Saddam Hussein. isa lamang ito sa serye ng gagawing mga pagsasanay upang mapahusay ng mga sundalong Pilipino ang kanilang kakayahang labanan at puksain ang mga terorista. ilang araw lamang ang nakararaan. ayon na rin kay Eid Kabalu. May mga senyales ding baka gawing munting Iraq ng Estados Unidos ang Mindanaw. Kahit pangunahing layunin diumano ng USIP ang ―mapayapang paglutas sa pandaigdig na mga tunggalian. maliwanag na kinausap nina Dr. sa kabilang banda. lalo na sa Jemaah Islamiya na nakabase sa Indonesia at nasa ilallim diumano ng Al-Qaida ni Osama bin Laden.‖ hindi maiiwasang hinalaing instrumento ito ng imperyalistang mga patakaran ng Estados Unidos. Dahil sa bagay na ito na malinaw na dikta ng mga diyus-diyosang Amerikano at pikit-mata namang nakaugaliang lunukin ng pambansang liderato. pampulitikang oplsyal ng Embahada ng Amerika dito. Kahit wala pang matibay na batayan. hindi nga malayong igiit nito ang mapaghari-hariang mga patakarang lalong ikalulubha pa ng mga problema doon gayong. Isang pederal na institusyong hindi diumano partisano ang USIP. at ang mga abogado nitong sina Lanang Ali at Michael Mastura.

armas man o pondo. sa nilulunok nitong negatibong mga karanasan ngayon sa Iraq. untiunting nalubog sa kumunoy ng kahihiyan ang Estados Unidos hanggang sa manahin pa ng sumunod na mga administrasyon nina Lyndon Johnson. gayundin ang inilikas na kaalyadong mga 50. makabubuting masusing suriin — lalo na ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo — ang ugat ng nagkapatung-patong nang mga problema sa Mindanaw na bunga. bukod sa tropa ng Timog Vietnam at iba pang mga kaalyado. Sa halip tuloy na padikta at maging sunud-sunuran ang pambansang liderato sa makasariling interes ng likas na pakialamerong mga Amerikano. hinding-hindi na nga yata ito magbabago sa kanyang pagiging likas na pakialamero kahit sariwa pa sa alaala ang mga aral ng kasaysayan sa kahihiyang inani nito sa Vietnam at.Sapagkat pumapapel na siga-sigang pulis ng mundo ang Amerika sa ngalan ng ipinangangalandakan nitong demokrasyang angkop sa kanyang makasariling mga interes. Nasabi tuloy noon ni dating Presidente Gerald Ford: ―Isa iyon sa pinakamalungkot na araw sa aking buhay… ang makitang ang Estados Unidos ay literal na sinipa at tinalo ng mga North Vietnamese.000 Vietnamese. bumagsak ang Saigon at nasakop ng mga Vietcong kaya tutop ang puwit na iniwan iyon ng mga Amerikano. kaisipan at kaugalian o kultura ng mga kapatid nating Muslim doon tungo sa pangmatagalang solusyon upang maiwasan ang mararahas na hakbang na malinaw na isinusulong ng imperyalistang mga patakaran ng Estados Unidos. hindi matanggap ng Amerika magpahanggang ngayon kung bakit noong Abril 20.000 sundalo. gayundin. sa kabila ng superyor nitong mga kagamitang pandigma at 500. Isa iyong trahedya sa loob ng aking isipan>‖ Sabagay. lalo‘t pinapatnubayan ng mga kaisipan at prinsipyong Islamiko ang MILF at hindi malayong suportahan pa sila. bilyun-bilyong piso na ang nagagasta ng gobyerno mula pa nang sumiklab ang mga kaguluhan sa Mindanaw na lumilitaw na wala namang positibong resulta hanggang ngayon. at hindi rin Iraq pero kung talagang lubusang makikipaggiyera ang puwersa ng gobyerno laban sa MILF dahil sa dikta at panghihimasok ng Amerika. Richard Nixon at Gerald Ford ang isang giyerang lubos nitong pinanghimasukan. Nang magsimulang makialam ang Amerika sa giyera-sibil sa Vietnam sa panahon ni dating Presidente John F. ng matagal at labis na kapabayaan ng mismong gobyerno sa kapakanan ng naturang rehiyon. Madurog man ang mga kampo ng MILF. 1975. Malinaw na nakatanim sa kamalayang Amerikano ang hindi malunok na kahihiyan kung bakit ang isang bansang kinikilalang napakamakapangyarihan ay parang mabagsik na asong pinatakbo lamang ng isang pusa. hindi naman Vietnam ang Mindanaw. Kennedy at puspusang isinubo doon ang kanyang puwersa militar sa udyok ng malalapit na tagapayong sina Robert McNamara. tatagal ba itong mantinihin o pondohan ang pakikidigma lalo na‘t digmaang-gerilya — tulad ng ginawa ng mga Vietcong — ang isasagawa ng MILF? Hindi maikakaila. hindi pa rin nangangahulugang tapos na ang tunggaliang ito. tumakas pauwi kasama si Embahador Graham Martin at Frank Snepp ng CIA. unanguna. . Makabubuti rin. Dean Rusk at McGeorge Bundy para mapangalagaan diumano ang demokrasya. na pag-aralan at isaalang-alang ng kasalukuyang rehimen ang likas na paniniwala. di nga kasi. ng mga bansang naninindigan para sa mga aral ng Islam. Sa kabila nga ng bilyun-bilyong dolyar na ginasta doon ng Amerika.

2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. puspusan nitong isinusulong ang Balikatan — sa Sulu man o Mindoro o iba pang lugar — na agad namang sinasakmal at nilulunok ng papet na rehimen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Tinutugis din nito diumano ang sinasabing mga terorista kahit marami ang mga makabayan lamang at tumututol at lumalaban sa mapandambong na mga patakarang pangkabuhayan at pampulitika ng Amerika kaya. ang sekularista at makabayang ideolohiya ang naging pangunahing gabay ng Iraq. tumitindi na ang mga protesta upang palayasin ang mga Amerikano doon. naglalaway na agad ito sa Syria at iba pang mga bansa sa Gitnang Silangan tulad na lamang ng Iran at Jordan. samantalang wala namang makitang malinaw na mga ebidensiya hanggang ngayon sa Iraq. ngunit nabawi ni Sultan Salim I matapos ang labanan sa Jaldiran noong 1514. Kung susuriin ang naunang kasaysayan ng Iraq. malinaw na isa ring tautauhang gobyerno ang gusto nitong pairalin sa Iraq upang pasunurin sa makasarili nitong mga interes — pampulitika man o pangkabuhayan — at. Hulyo 21. Gayon din ang kasibaan ng Amerika sa pagsasamantala nito sa ekonomiya ng maraming bansa sa loob ng ilang dekada. Matapos ang unang bugso ng agresyon nito at pagsalaula sa soberanya ng Iraq. santambak sa plato at sapat nang kainin ng tatlong tao sa nagdaralitang Pilipinas. 2004 Kasib aan ng Amer ika June 30. Noong 1508. Naniniwala silang ang kanilang bansa‘y ―isang bansang Arabong may walanghanggang misyon‖ batay sa ideyang isang bansa lamang ang iba‘t ibang bansang Arabo sa kabila ng pagkakahati-hati ayon sa kasalukuyan nitong kasaysayan. Tiyak. Laging isinasangkalan ang pagdurog sa nakakukulili nang WMD (weapons of mass destruction) o mga sandatang lubusang mapamuksa. Muling sinakop ito ng Persia noong 1529 pero nabawi noong 1543 ng Ottomang Sultan . tigib iyon ng maraming pagsakop ngunit muli‘t muli ring pakikilaban upang mabawi sa kamay ng dayuhang puwersa. sinakop ang Iraq ni Shah Ismail ng Persia. Ninanasa rin nitong maibalik ang kadakilaan at luningning ng lumipas na mga imperyong Umayyad at Abbasid. Halimbawa na lamang ang matagal na nitong pakikipag-iringan sa Persia — ngayo‘y Iran — dahil sa pagtatalo sa hangganan ng teritoryo. Gaya rin ng naunang mga papet na rehimeng minaniobra ng Amerika sa Pilipinas.Giyera nga ba o negosasyon? Kolum. sa ating bansa. Ordonez MALALAKI yata ang bituka ng mga tao sa Amerika kaya lamon kung sila‘y kumain. ngayon pa lamang. Nang itatag ni Michel Aflaq noong 1968 ang Partido Sosyalistang Ba‘ath makaraang ibagsak ang monarkiya sa pamamagitan ni Gen. sa wakas. Kalimitang mulang $8 hanggang $15 ang tanghalian o hapunan ng bawat isa sa isang ―buffet‖ na nakadadalawa o tatlong balik sila at itinatapon lamang ang sobrang pagkain kapag bundat na bundat na. Abdul Karim Kasim. makontrol nito ang bilyun-bilyong dolyar na industriya ng langis sa Iraq. hindi papayag ang makabayang mga Iraqi na kontrolin ng sinumang dayuhan ang kanilang bansa kaya.

hindi malayong magkaisa laban sa Amerika hindi lamang ang mga bansang Arabo. Nagaganap na ngayon at magpapatuloy ang paggamit ng makabayang mga Iraqi ng taktikang gerilya laban sa mapanakop na puwersang Amerikano-Ingles. kaya nananatililamang na instrumento ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika ang UN. pansamantalang natigil ang labanan ng dalawang bansa ngunit sumiklab na naman noong 1890 hanggang ngayon. Ayon nga kay Prof.‖ ayon naman kay Kofi Annan. upang magsilbing pinakamalaking bikig sa lalamunan ng Estados Unidos na tuluyang susupil sa kasibaan nito. matagal nang inutil ang UN na mahadlangan ang anumang di-makatao. kundi maging ang mga bansang nabibilang sa Third World. lalong sumidhi ang pakikialam nito o panggugulo sa iba‘t ibang bansa maisulong lamang ang mapaghari-harian at mapandambong nitong mga interes. mukhang talagang mahirap mahadlangan ang kasibaan ng Amerika maging ng UN (United Nations). nagsimula ang garapal nitong pagsalaula sa kasarinlan ng bansa matapos ang kolonyalismong Kastila at. 2003 Amerika Nga yo n Ang R o ma No o n June 23. makaraan ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. California noong 1945 sa layuning maiwasan ang digmaan ng mga bansa. pinupuntirya na ring lamunin ang Syria at pinagbibintangan nang nag-iingat ng WMD at kumukupkop sa diumano‘y mga terorista kaya ―lalong papangit ang imahen ng Amerika kapag isa-isang tinarget ang mga bansang Arabo. Nang ilunsad ang UN sa Opera House sa San Francisco. Kolum. sekretaryo-heneral (dati) ng UN (United Nations). Sa Pilipinas na lamang. Sa pamamagitan ng tratado ng Zuhab noong 1639. o maging sa Europa. Hindi pa nga nito ganap na kontrolado ang Iraq. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. kontrolado naman ito ng Amerika magpahanggang ngayon dahil 25% ng trilyun-trilyong dolyar nitong pondo ang nanggagaling sa Estados Unidos. Ernest van den Haag ng Fordham University sa pakikipagdebate noong 1987 kay John P. di-makatarungan at mapaminsalang agresyon ng Amerika sa alinmang bansang gusto nitong lamunin.Sulaiman. Conrad. Sa kabilang banda. Sa takbo ng mga pangyayari. sa Amerika Latina man o Aprika. Mohammed Mossadegh at iluklok sa kapangyarihan ang tau-tauhan nitong si Shah Reza Pahlavi na pinatalsik nang malaon ng rebolusyong pinamunuan ni Ayatollah Ruhollah Khomeini. Matapos ang tratado ng Amassia noong 1555 — na tumagal lamang ng 20 taon — muli itong pinagharian ng Persia at napalaya naman ni Sultan Mudrad IV noong 1638 matapos makuha ang Baghdad. tiyak na mahihirapan nga ang Amerikang tuluyang pagharian ang Iraq. Pinalala pa ito ng CIA ng Amerika nang ibagsak sa Iran ang makabayang rehimen ni Dr.‖ ayon kay Presidente Mubarak ng Ehipto. Ordonez (Kolum) HINDI NA bago ang panghihimasok ng Estados Unidos sa soberanya o kasarinlan ng mga bansang gusto nitong pagsamantalahan — sa Asya man o Gitnang Silangan. Batay sa mga nabanggit. ―Lalong gugulo ang buong Gitnang Silangan. Abril 23. .

mabisa namang magagamit sa pananalakay sa sinasabing mga terorista o sa mga bansang kakontra ng Amerika dahil sa makabago nitong teknolohiyang pandigma. pananatilihin naman nito sa Japan ang 47. at. isasangkalan ng Amerikang ibinabahagi nito sa kanyang mga kaalyado — sa kapakanan ng mga ito diumano — ang kanyang modernong panggiyerang teknolohiya kahit. Agosto 25. matagal nang naging lunsaran ang Pilipinas ng mga puwersang panalakay ng Amerika. sa katotohanan. Kung malinaw na imposibleng maipakana ang gayong interes — ano pa kundi ang idahilang ang pambansang karangalan ang nainsulto‖ o nakataya. Nasabi naman ni Arnold Toynbee (America and the World Revolution and Other Lectures) noong 1961 na: ―Ang Amerika ay lider ngayon ng pandaigdig na kilusang anti-rebolusyonaryo bilang pagtatanggol sa makasarili nitong mga interes. samakatuwid. Kagaya siya ngayon ng Roma noon. Ayon sa kanya. isinulong ng patakaran ng Roma ang hindi pagkakapantay-pantay. nakararami ang maralita kaysa mayaman. At. iba‘t ibang mga pasilidades na panglohistika ang isinasagawa nito. Sa kabilang banda. upang patuloy itong makapaghari-harian sa mga bansang kakaning-itik lamang nito. sa Clark sa Pampanga. hindi malayong madamay na naman ang bansa sa isang giyerang hindi nito giyera. o sa Costa Rica at Guatemala.Dahil sa katotohanang ito. idinadahilang interes naman iyon ng mga kaalyado nito. at ang miserableng kalagayan ng higit na nakararaming mamamayan. Tinawag ang mga base militar nito doon na ―Lily Pads‖ o ―Warm Bases‖ na kahit maliit at kakaunti ang tropa. Santos sa Mindanaw. una na sa Europa. Sa Gen. hindi natututo sa mga aral ng kasaysayan ang walang gulugod na mga lider ng bansa. Tingnan na lamang ang ginagawa nito ngayon sa Iraq o balik-suriin ang mga ginawa nito sa Korea at Vietnam. at kung walang mga kaalyado ang Roma. Pinauunlad din nito ang rampa ng eroplano sa Fort Magsaysay sa Nueva Ecija upang mabisang malunsaran ng panghakot na eroplanong C-130. pampulitika man o pang-ekonomiya. batay sa mga ulat. o sa iba pang mga bansang malinaw na iniulat ni William Blum sa kanyang aklat na ―Rogue State.‖ Dahil sa ganitong mga bagay. Sabagay. lubhang kahinahinala tuloy ngayon ang hakbang ng Amerika na palitawing binabawasan nito ang kanyang tropang militar sa iba‘t ibang bahagi ng mundo. halimbawa‘y sa pinakialaman nitong giyera sibil sa Korea o sa Vietnam nang malaon at. bukod sa paliparan. Ordonez . 2004 P asasalamat at P a ma maa la m June 19. Gaya ng Roma noon. Kolum. ang inhustisya. pangmilitar man o pangkultura. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. at malinaw ang pagkakahawig. napatunayan na nga ang pagiging katulad ng Estados Unidos ng Amerika sa Roma noon. lalo na‘t pikit-matang nangangayupapa — gaya ng rehimen ngayon ni La Gloria — ang pambansang liderato sa anumang dikta ng Estados Unidos. batay sa kasaysayan. maliwanag na nangyayari ngayon sa bansa ang sinabi noon ng dating Premier Paul Ramadier ng Pransiya: ―Sa bawat utang na nakukuha natin sa kanila (Amerika).000 tropang Amerikano doon at pinagsisikapang gawing baseng lohistikal ang Pilipinas. at sa Subic sa Olongapo. Kung hindi man ang kapakanan ng Roma ang nasasangkot. sa Albania at Alemanya. Ang Amerika nga ngayon ang siyang Roma noon pero. kung tutuusin. Laging sinuportahan ng Roma ang mayayaman laban sa mga maralita sa lahat ng dayuhang mga komunidad na napailalim sa impluwensiya nito. sa Laos at Indonesia. nagtatayo diumano ang Amerika ng pantalan sa ilalim ng karagatan. Binigyang-diin ni Schumpeter na pinalilitaw na laging legal ang hakbang ng Roma sa anuman nitong pananakop ng ibang mga teritoryo at hindi ito isang paladigmang bansang may militaristang oryentasyon. unti-unti namang nawawala ang ating kasarinlan. bumagsak din nang malaon ang makapangyarihang imperyong Romano. lumilitaw namang nakabalatkayo nitong itinutuon sa Asya ang makapangyarihan nitong puwersa militar at mga kagamitang pandigma. ―laging sinasabing nanganganib diumano o sinasalakay ang interes‖ ng Roma ―sa anumang sulok ng mundo. Katunayan.‖ Sa ginagawang pagbabawas ngayon ng tropang Amerikano sa ibang kontinente. sapagkat lagi at sa lahat ng dako. mag-iimbento ng mga kaalyado.‖ Sa maraming pagkakataon. ang tuluy-tuloy na mga pagsasanay-militar ng tropang Amerikano-Pilipino sa iba‘t ibang lugar ng bansa dahil sa ipinalunok na VFA (Visiting Forces Agreement) sa pambansang liderato noon pa mang rehimeng Estrada. batay sa takbo ng mga pangyayari. sa Iran at Gitnang Silangan. Nadamay na nga tayo sa pakikipaggiyera ng Amerika sa Japan dahil sa mga base militar niya dito noon pero. naihambing na ni Joseph Schumpeter (Imperialism and Social Classes) noon pa mang 1919 ang Estados Unidos sa dating makapangyarihang imperyong Romano. dahil sa disimuladong mga baseng panalakay. isinusulong lamang nito at pinangangalagaan ang anumang mapagsamantala‘t mapandambong nitong interes. Kahinahinala rin.

Gayunpaman. palsipikado ang demokrasya‘t katarungan. mapanuri at makabayan nitong mga simulain. ang pambansang lideratong laging nagpapanggap na mga makabayan ngunit. pansamantala munang ihihinto ang paglalathala nito. at ang iba pang nabibilang sa uring mapang-alipin at mapagsamantala. dahil sa matinding krisis pang-ekonomiyang umiiral ngayon sa bansa – bunga na rin unanguna ng balintuna‘t makadayuhang mga patakarang pangkabuhayan ng kasalukuyan at nagdaang mga rehimen. Nanindigan ang peryodikong ito sa diwang makabayan. patuloy pang sinisikil at sinasalaula ng mga diyus-diyosan ang sagrado‘t lehitimo nilang mga karapatang sibil lalo na kaugnay ng adhikain nilang magkaroon ng pambansang pagbabago sa ilalim ng nakasusukang pambansang kaayusang palsipikado ang kasarinlan at kalayaan. walang-wala‖ – dahil lamang kontrolado ng iilang mapagsamantalang grupo ang pambansang pulitika‘t ekonomiya at tagahimod pa ng pundilyo ng mapambusabos na dayuhang mga interes. sa wakas. kulang sa kanin. maraming salamat at paalam muna. Editoryal. muli. ang isang lipunang mapayapa at maunlad. puso at isip ng uring maralitang patuloy na inginungudngod sa kahirapan at kaalipinan na. Anuman ang mangyari – tuluyan mang mawala sa sirkulasyon o muling mabuhay ang Pinoy Weekly – ipinaaabot nito ang walang hanggang pasasalamat at maalab na pagpupugay sa lahat ng mambabasang masugid na sumubaybay. isinulong ng mga nilaman ng Pinoy Weekly sa halos anim na taon ang pambansang kapakanan at interes ng uring patuloy na pinagsasamantalahan at binubusabos ng iilang naghahari-harian sa lipunan. sa katotohanan. gaya ng milyun-milyon ngayong mamamayang tuliro na‘t hindi na malaman kung paano pa mabubuhay sa bawat araw. dalirutin at suriin ang importanteng mga isyung kaugnay ng pambansang kapakanan – mulang pagpapakasangkapan ng walang gulugod na pambansang liderato sa mapandambong na dayuhang mga interes hanggang sa talamak na katiwalian sa burukrasya. kahit tuloy ang Pinoy Weekly Online. Tandisang isinatinig din nito ang matagal nang adhikain ng masang sambayanan na umiral. kulang sa damit. walang bahay. lalo na ang kasibaan sa kayamanan. higit na masama. mulang inhustisya ng uring mapagsamantala laban sa binubusabos na masang sambayanan hanggang sa pagkasugapa. sinikap nitong manuntunan sa landas ng katotohanan. ngayon at noon pa man. lalo na ang minimithing kaunlaran at hustisya sosyal. June 19. bukod pa sa walang habas na pagtaas ng presyo ng langis kaya tuluy-tuloy ang pagtaas din ng mga bilihin at serbisyo – hindi maiwasang maging biktima rin ng naturang krisis ang diyaryong ito. Naging kabalikat ang munting diyaryong ito ng mumunting mga pangarap at adhikain ng masang sambayanan – mga magsasaka‘t manggagawa o uring inilarawan ng isang makata na ―kulang sa pera. 2002. mapagmulat. sa kapangyarihan ng mga nasa poder. walang lupa. Nakalulungkot man. makatao. 2008 . at pag-abuso. Naging kakabit ito ng pusod. at nakiisa sa matapat. makatao at demokratiko – hindi ang uri ng lipunan ngayong nagpapakabundat sa pawis at dugo ng sambayanan ang tiwaling mga opisyal ng pamahalaan. sila pa ang bentador ng pambansang kapakanan dahil lamang sa masidhi nilang makasariling ambisyon at interes. tumangkilik.(Editoryal) NANG isilang sa daigdig ng peryodismo ang Pinoy Weekly noong Agosto 7. mapagpalaya at progresibo. ang mga suwitik na kapitalista‘t asendero. ipinababatid ng pamunuan ng peryodikong ito sa madlang mambabasa na matapos ang isyung ito. pribilehiyo at kapangyarihan. Masagasaan man ang interes ng iilang naghahari-harian sa lipunan. hindi nangimi ang PW na ugatin. Sa maikling salita. Sa madlang mambabasa.

#Tula KAY LUPIT ISIPIN ANG PAMAMAALAM alam kong matatapos ang lahat sa isang iglap lamang sa isang sandali ng pagkamulat madudurog na parang salamin ang ilusyon ng pagmamahal gayundin ang mapang-akit ng mga ngiti at titig at masuyong haplos sa bisig. kay lupit isipin ang pamamaalam dahil tiyak kong pagkatapos ng lahat dadalawin ako ng mga gunitang magpapakirot sa kaisipan at papaso sa kalamnan susundan akong lagi ng iyong anino sa mga lansangang niyapakan sa mga pook na naging kastilyo ng ating mga katawan paano nga ba mapag-aaralan ang paglimot kung sa bawat sandali ng pag-iisa parang tubig na bumubulwak ang mga alaala? ngunit maalaala mo pa kayo ako sa paglipas ng mga panahon lalo na kung mga dapithapong ang karimlan ay nagpapatindi sa pangungulila at ang kalungkutan ay singlamig . alam kong mapapawi ang lahat kagaya ng mga bakas ng paa sa buhanginan o saglit na pagguhit ng kidlat sa kalawakan.

ng mga madaling-araw ng disyembre? maalaala mo pa kaya ako sa paglipas ng mga panahon sa iyong daigdig ng mga pangarap kahit malabo na ang mga larawan at banayad na nangalalaglag at humahalik sa lupa ang mga tuyong dahon ng gunita? maalaala mo pa kaya ang isang lumang balabal na kinailangan sa mga sandaling ang kaluluwa‘y nagiginaw sa pagmamahal? kung wala ka na at tuluyang ayaw na akong makita ano pa nga ba ang magagawa kundi yakapin ang pag-iisa at patuloy na asahang sa isang iglap na sandali ng buhay ay muli kang magdaraan kagaya ng musikang paulit-ulit na pinakikinggan kahit humihiwa sa puso at nagpapamanhid sa kaisipan… kay lupit isipin ang pamamaalam! T ULAD MO June 18. at halimuyak ng mga bagay. At sumisilakbo ang aking dugo tumatawa ako sa pamamagitan ng mga matang . Ordonez Tulad mo minamahal ko ang pag-ibig. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. buhay. ang bughaw na tanawin ng mga araw ng Enero.

31 ang dapat lamang bayarang nakonsumong elektrisidad. at idagdag pa ang buwis na ipinapataw ng gobyerno dito (12% VAT). transmission. Naniniwala akong maganda ang daigdig at ang tula. hanggang sabon at mantika. kondom at pasador. tulad ng tinapay. At hindi nagwawakas ang aking mga ugat sa aking katawan lamang kundi sa nagkakaisang dugo ng mga nakikibaka para sa buhay. Nakaamba pa nga sa bansa ang muling dagdagpasahe. govt. ang tula ng bawat isa.25 (higit sa doble) matapos idagdag ang naturang waring hinokus-pokus o sinalamangkang mga bayarin. Araw-araw mang ipalabas sa estasyon ng gobyerno sa telebisyon ang estupidong propagandang ―Ramdam na Ramdam‖ na ng ordinaryong mga mamamayan ang pag-unlad ng kanilang buhay sa ilalim ng naghaharing rehimen. manok. distribution. system loss. nababawasan ang paglaganap ng gutom at karalitaan at nasusugpo. tanawin at tinapay. aabot iyon ng P5. . subsidies.584. mabubuting mga bagay. kaya kung P2. ang katiwalian sa pamahalaan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez HINDI na kayang linlangin o patuloy pang isakay sa tsubibo ng ilusyon ng mga tambolero‘t salamangkero ng Malakanyang ang masang sambayanan para pilit na papaniwalaing umaasenso ang kanilang buhay dahil umuunlad diumano ang ekonomiya ng bansa. ay para sa lahat. higit sa lahat.nakakilala sa mga usbong ng luha. Bunga ng walang patumanggang paglobo ng presyo ng mga produktong petrolyo sa bansa dahil diumano sa pagtaas din ng presyo ng langis sa pandaigdigang merkado. at maaaring umabot na ng P10 ang minimong singil. universal charges.525. dumarami ang trabaho. (salin kay Roque Dalton) Magka ka mo t La ma ng ng P uklo ? June 4. gamot. other charges). na pinatataas pa – unang-una – ng kasuwapangan sa tubo ng mala-kartel na mga korporasyong kumukontrol sa industriya ng langis sa Pilipinas. pagmamahal. taxes. hangal na lamang marahil ngayon o nangangarap nang dilat ang maniniwala sa katumpakan ng naturang buladas ng administrasyon. Idagdag pa nga ang napakataas pa ring singil sa kuryente dahil na rin sa VAT. baboy at karne. lalong hindi na katakatakang umalagwa naman ang halaga ng kung anu-anong produkto mulang bigas at gatas. bukod pa sa kung anu-anong nakahihilong singil na ipinapapasan ng Meralco sa mga parukyano nito (generation.

nakatali pa ang mga ito. tiyak. ang ginagawa ng pambansang liderato upang makahinga – kahit bahagya – ang sisinghap-singhap nang mga mamamayan sa gitna ng umiiral na matindi nang krisis pangkabuhayang sa kanila‘y sumasakal. kredibilidad ni La Gloria. at iba pa) na. Ano naman. upang makahabol ang mga ito sa umaalagwang presyo ng mga bilihin at serbisyo? Higit pa nga nilang gugustuhin tuloy na paalila sa ibang bansa upang mabigyan ng desenteng buhay ang pamilya sa sariling bayang lumilitaw na malupit ang reyalidad nang mabuhay bilang tunay na mga tao sa isang lipunang hindi mabanaagan man lamang ni anino ng lantay na hustisya sosyal. titiguk-tigok naman ang lalamunan – lalo na ngayon – ng milyun-milyong masang sambayanan at hindi matiyak. nakalikom ito ng P76. marapat lamang na alisin muna ng gobyerno ang VAT.Sa kabilang banda. Sa Mindanaw na lamang na itinuturing pang ―basket ng pagkain. kalusugan.72 bawat kwh (kilowatt-hour) ng kuryente. Ayon sa pagsusuri ng Kontra KulimVAT. at ginigiyagis na ng matinding krisis pangkabuhayan ang milyun-milyong ordinaryong mamamayan at sukdulang naghihimagsik na ang .‖ napaulat kamakailan na marami na rin ang nagugutom dahil sa napakamahal nang presyo ng mga bilihin unang-una na ang bigas. lalo na sa kuryente at mga produktong petrolyo o langis. manok at pangunahing mga pangangailangan. mga 30% ng pambansang badyet ang nilalamon ng katiwalian taun-taon sa iba‘t ibang sangay ng pamahalaan? Dahil sa napakataas nang presyo ng pangunahing mga bilihin at serbisyo. araw-araw.Ang hirap nga. kung gayon. lalo na si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. bukod pa sa krisis pampulitika (dayaan sa eleksiyon. batay sa pagsusuri. alang-alang sa pambansang kapakanan. ng P69 ang isang tangke ng LPG. kung buhay pa sila kinabukasan dahil sa gutom at labis nang karalitaan. gayundin ang iba pang mahalagang mga industriya. at mga P113-B noong 2007. ano na ang limos na P20 bawat araw na dagdag sa sahod ng mga manggagawa sa pribadong sektor sa Kamaynilaan (P10 – P15 sa ibang rehiyon). ay magpapalala sa krisis pang-ekonomiyang ngumangatngat sa sinasabing Matatag na Republika? Sabi nga. pabahay at iba pang serbisyong panlipunang lubhang kailangan ng mga mamamayan? O nakulimbat lamang ang malaking bahagi ng kinauukulang mga mandarambong sa burukrasya dahil. Batay nga sa hinihingi ng makabayang mga sektor ng lipunan.9-B kasama ang ibang produktong sakop ng VAT. Habang nagpapakabundat sa nakukulekta namang VAT at iba pang buwisang mga hari-harian sa burukrasya at kinauukulang mga mandurugas at mangungulimbat sa pondo ng bayan. noong 2006. Naiukol ba naman ng gobyerno ang naturang nakulektang buwis sa edukasyon. kung ibabasura ang nasabing buwis. isda. o 10% dagdag-suweldo sa mga kawani ng gobyerno. katiwalian sa burukrasya. mababawasan ng P5 – P6 bawat litro ang presyo ng krudo at gasolina. matagal nang dapat pinagsikapang ibasura na ng pambansang liderato ang batas sa deregulasyon ng industriya ng langis at puspusang isulong naman ang pagsasabansa o nasyonalisasyon nito. P18-B sa langis lamang ang inaasahang makukulekta ng gobyerno ngayon dahil sa VAT. maanomalyang mga kontrata ng gobyerno. kung lulubha pa. at mga P0. dahil sa tumitinding krisis pang-ekonomiya sa bansa. sa asintos ng globalisasyong idinidikta ng mapandambong na interes ng imperyalistang mga bansang tulad na lamang ng Amerika.

pinagtaksilan ang pambansang soberanya at naging garapalang Amerikanista. paaralan at pampublikong mga lugar. sinabi naman ni Tavera: ―Pagkatatag ng Kapayapaan.mga sikmura. lubusan silang nakipagsabuwatan sa Pamahalaang Amerikano. Kabite — makaraang makalaya sa kolonyalismong Kastila — at nang luminaw ang gahamang layunin ng Amerikang sakupin at pagsamantalahan ang Pilipinas. marami agad ang bumalimbing sa uring ilustrado‘t elitista. gawin . 2008 Mga Amerika nista ng T aksil sa B a yan May 30. halimbawa ang Pampanga.‖ Bilang pagsisipsip agad sa mga Amerikano. liwanag ng araw ay aking ipinalalagay na Amerikano. Emilio Aguinaldo ang sinasabing kasarinlan ng bansa noong Hunyo 12. June 04. Benito Legarda. Halimbawa. Sa ilang lalawigan. tuwirang sinabi ng Kapampangang si Arellano: ―May bahagyang kakayahan ang ilan. 1898 sa balkonahe ng kanyang mansiyon sa Kawit. magagawa pa kaya ng pambansang liderato na magkamot na lamang ng puklo at unahing atupagin ang pagkagahaman sa poder at kayamanan ipagkanulo man ang pambansang kapakanan? O hihintayin pa nilang malunod sila sa daluyong ng mga protesta? Editoryal. gaya nina Pedro Paterno. kinakailangang palawakin at gawing panlahat ang kaalaman sa salitang Ingles upang maangkin natin ang kanilang ugali at kabihasnan sapagkat ito lamang ang ating ganap na katubusan. Cayetano Arellano.‖ Hindi nasiyahan sa mga pahayag lamang. Pardo de Tavera. Felipe Buencamino. Sa kanilang mga pahayag sa Schurman Commission sa panahon ng pananakop ng mga Amerikano. humimod agad sa tumbong ng Amerika ang mga ilustradong nakapaligid at nang-uto kay Aguinaldo sa Kongreso ng Malolos. Pinangalagaan ang oportunistang mga interes. nagtatag ng mga partidong lubos na kikilala sa kapangyarihan ng mga Amerikano at. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. at iba pang patuloy na itinuturing na mga ―makabayan‖ at nakabalandra pa nga magpahanggang ngayon ang mga pangalan sa mga kalye. lahat ng ating pagpupunyagi ay dapat iukol sa ating pagiging maka-Amerikano. Macario Adriatico. kung maaari. Victorino Mapa. nang tanungin ng Schurman Commission si Arellano kung kaya na ng mga Pilipinong magsarili at pamahalaan ang bansa. ang mga mamamayan ay may sapat na kaalamang magpalakad ng kanilang pamahalaan ngunit hanggang doon lamang. Jose Luzurriaga. hindi sila maaaring magsarili. ipinagkanulo ang kapakanan ng masa. Florentino Torres. Ordonez MATAPOS ideklara ni Hen. sinalaula nila‘t ipinampunas ng paa at puwit ang dignidad ng mga Pilipino at walanghiyang ipinahayag ang labis na pamamanginoon agad sa dayuhang mananakop.‖ Higit na nakasusuka ang sinabi ni Buencamino: ―Ako‘y isang Amerikano at lahat ng salapi ng Pilipinas sampu ng hangin.

Osmena at Roxas. at makapagmay-ari din ng media. at iba pa. dinakila pa rin ng mga hindi mulat sa tunay na kasaysayan ng bansa bunga ng mga aklat pangkasaysayang sinulat ng mga historyador na nakukubabawan ng utak-kolonyal. Lubusan mang mapinsala ang kapakanan ng bayan at ibenta man ang kinabukasan ng susunod pang mga henerasyon. tuluyan nang ibenta ng mga Amerikanista ang pambansang soberanya at ipagahasang lubusan ang kabuhayang-bansa at. at iba pang maka-Amerikanong programang tuluyang lalamon sa pambansang ekonomiya at tuluyang maglulubog sa bansa sa malaganap na karalitaan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. B ahag An g B unto t Sa Sa b ah May 21. Bush ng Amerika. Guerrero. Hindi na tuloy katakataka. mga kolehiyo at unibersidad. transportasyon at telekomunikasyon. Pero. Ito ang Partido Federal. Maging sa sumunod na mga rehimen mulang kay Quirino hanggang kina Marcos. hitik ang kasaysayan ng bansa sa pagtatraydor ng mga lider-pulitiko sa tunay na pambansang kapakanan. isinalaksak sa lalamunan ng sambayanan ang kontrobersiyal na VFA (Visiting Forces Agreement) na ginawang tuntungan ngayon ng mga pagsasanay-Balikatan dahil sa walang habas na suporta ni Presidente Gloria MacapagalArroyo sa bawat plataporma at teroristang pakana ni Presidente George W. sa kabilang banda. Bell Trade Act. makapagpatakbo ng mga serbisyo publiko gaya ng tubig at kuryente. Macario Adriatico. Sa maikling salita. at lohikal na isipin. hindi natutulog ang kasaysayan at patuloy na isusumpa ng mulat. Malamang kaysa hindi. buung-buong ipalalamon ng mga Amerikanista ang bansa sa mapambusabos na dayuhang interes. Ordonez (Editoryal) . gaya nang iginigiit na noong panahon pa ni Erap. Felipe Buencamino. gaya ng Parity Rights. sa aba naming palagay. Justo Lukban. Aquino at Ramos. Pascual Poblete. Minana ng sumunod na pambansang liderato ang pagiging Amerikanista. liberalisasyon.nang isa sa mga estado ng Estados Unidos ang Pilipinas. nagkasunud-sunod ang mapaminsalang mga tratadong pabor lamang sa mga Amerikano. pribatisasyon. Gregorio Singian. makabayan at progresibong mga mamamayan ang mga Amerikanistang taksil sa bayan. Enrique Barredo. kontraktuwalisasyon. pahihintulutan ang kapitalistang mga Amerikano na makapagmay-ari dito ng mga lupain. Sa rehimen ni Erap. Sa panahon lamang nina Quezon. Joaquin Lara at iba pang ilustradong nagsipagtaksil sa masa ngunit. Partido Conservador at Asociacion de Paz na pinangunahan nina Pedro Paterno. Leon Ma. Nazario Constantino. na iaangkop lamang sa interes ng Amerika ang isinusulong na muling pagbabago sa Konstitusyon ng bansa o Cha-Cha. Kasunduang Laurel-Langley. agad na ipinalulunok sa sambayanan ng pambansang lideratong nakaugaliang maging palagiang tagahimod ng tumbong ng Estados Unidos ang mapandambong at mapang-aliping globalisasyon. Rafael Palma.

ipinagpatuloy nito ang paghahabol sa Sabah kaya. pinagulong sa kubeta. 1963 sina Pres. Ito ang bumubuo ng isang-ikaapat (1/4) na bahagi ng Karagatang Sulu at nag-uugnay sa mga isla pakanan mula Palawan hanggang Kanlurang Bisaya. kapabayaan. sa sumunod na mga rehimen hanggang ngayon. binuhusan ng kumukulong tubig.000 milya kuwadrado ang Sabah at 18 milya lamang ang layo sa Pilipinas gayong 1. pero hindi man lamang nagharap ng kaso laban sa Malaysia sa ICCJ (International Criminal Court of Justice) si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. gayundin. Nang maluklok sa poder si Presidente Ferdinand E. Sa Sabah naninirahan ang karamihan sa mga Pilipinong nandayuhan sa Malaysia. Sukarno ng Indonesia at Ministrong Panlabas Tunku Abdul Rahman ng Malaysia at. noong nagdaang Biyernes (Mayo 15) na 24 na mangingisdang Pilipino ang dinakip ng mga awtoridad sa Kudat. ipinalabas ni Rahman ang isang dokumentong naglalahad na ipagpapatuloy ang talakayan ng dalawang bansa tungkol dito. Dekada ‘60 sa panunungkulan ng yumaong Presidente Diosdado Macapagal (ama ni La Gloria) nang isulong ng gobyerno ang paghahabol sa Sabah. Kung tutuusin. hindi pa malaman kung ano na ang nangyari sa kanila sa kamay ng mga Malaysian. parang mga hayop na pinagmalupitan ang mga Pilipinong ikinulong sa Malaysia at pinababalik sa Pilipinas bilang ilegal na mga dayuhan. Malaysia. ginutom. sa kabilang banda. dahil diumano sa ilegal na pangingisda sa sakop ng karagatan ng Malaysia. Sa kabila ng mga kalupitang dinaranas nila. Pres. ibinasura na – at hindi man lamang nababanggit ng waring walang gulugod na pambansang liderato – ang naturang isyu? Nabahag ba ang kanilang buntot dahil kakaning-itik na lamang ang tingin ngayon ng Malaysia sa Pilipinas? May sukat na 29. pero noong 1704. hindi sila nandayuhan doon dahil. at ginahasa pa ang ilang kababaihan. 1964 sina Macapagal at Rahman at napagkasunduang isampa sa World Court ang isyu ng Sabah. sa Republika ng Pilipinas naman talaga ang teritoryo ng Sabah na tuluyang inangkin na ng Malaysia matapos itong lumaya sa mga Ingles. Sa kabila ng kasuklam-suklam na pangyayaring iyon. . 1968. Sabah. Dati itong pinamamahalaan ng Sultan ng Brunei. bakit. batay sa malinaw na mga datos. at nagpulong nga sa Maynila noong Hulyo 3 – Agosto 5. batay sa mga ulat. noong Enero 12. katiwalian at balintunang mga patakarang pangkabuhayan at panlipunan ng kasalukuyang rehimen. higit pa nilang ninanais na manatili doon kaysa sa sariling bansang napakailap ang oportunidad na matugunan nila ang pangunahing mga pangangailangan ng pamilya dahil na rin sa kainutilan. Pero.000 milya naman mula sa Kuala Lumpur. sa Phnom Penh. pinaghahagupit sila ng yantok ng mga pulis. Cambodia noong Pebrero 5-12. Abril 2008 pa nang sila‘y hulihin doon sakay ng F/V Princess na pag-aari ng isang Janet Policarpio ngunit. hanggang ngayon. gayundin ng mga nauna pa. nanggalaiti lamang ang pambansang liderato. Marcos.INIULAT ng Embahada ng Pilipinas sa Kuala Lumpur. umastang nagpoprotesta. Lubhang napapanahon na tuloy na seryosong harapin ng gobyerno ang paghahabol sa Sabah ngunit waring bahag ang buntot ng pambansang liderato na gawin ito. Macapagal. Sa kulungan doon. ipinagkaloob ng Sultan ng Brunei sa Sultan ng Sulu ang Hilagang Borneo o Sabah bilang pagtanaw ng utang na loob nang matulungan siya ng Sultan ng Sulu na masugpo ang rebelyon sa Brunei. noong 2002. Mindanaw at Arkipelago ng Sulu. Maaalaala.

Nang itatag ng Ingles na negosyanteng si Dent ang British North Borneo Co. Ordonez (Kolum) NAKATUTUWANG makakita ng mga Pilipino — bagaman matagal nang mga mamamayan ng ibang mga bansa saanmang panig ng mundo — na hindi pa rin nakalilimot sa ugat ng kanilang lahi. (Para sa detalyadong mga datos. higit sa lahat.S. Kung totoo man o pagbibiro lamang ang lumabas sa Internet. ang ilang Pilipinong mamamayang Amerikano na ngayon na nagpipilit na maging mas Amerikano kaysa tunay na mga Amerikano. Batay sa nabanggit na malinaw na mga datos.000 (Malaysian) na itinaas sa $5. nagprotesta ang pamahalaang Espanya at gobyernong Olandes sa Bretanya ngunit binigyang-diin ng Bretanya na ―MANANATILI SA SULTAN NG SULU ANG PAGMAMAY-ARI SA SABAH‖ at tungkuling administratibo lamang ang gagampanan ng kompanya ni Dent. Nakasusuka naman. ng bastardong mga pulitiko. sabik na sabik na makakita at makipag-usap sa sariling wika sa sinumang kalahi at. Citizens‖ na pinagbatayan ng artikulo ng isang Matthew Sutherland sa London Observer.Noong 1878. 2002).‖ PINOY WEEKLY. Malinaw na tandisan na nilang ikinahihiya ang pagiging Pilipino na kahit palitan pa ang kanilang . at noong Hulyo 10. sa isyu ng pagmamay-ari sa Sabah? Paano itatakda. pinarentahan ng Sultan ng Sulu kina Baron de Overbeck at Alfred Dent ang Sabah sa halagang $5. sa kabilang banda. ng pambansang liderato ang hangganan ng teritoryo ng Pilipinas at aangkinin pa ang Spratlys o grupo ng mga islang tinawag na Kalayaan kung hindi man lamang ito makapagpakita ng pangil sa lehitimong isyu ng Sabah? O matapang lamang ito laban sa mulat. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ganap nang inangkin ng Malaysia – hanggang ngayon – ang Sabah. nagpalit ng pangalan ang naturang mga Pilipino nang maging mga mamamayan na ng Estados Unidos bago naganap ang Setyembre 11 pagkadurog ng Twin Towers sa New York.300 nang malaon. sa British Crown ang lahat nitong karapatan at obligasyon sa Sabah. sa kabilang banda. Set. nangungulilala sa bansang napilitang layasan dahil sa napakasamang kalagayang pangkabuhayan at panlipunan bunga ng tiwaling gobyernong lumilitaw na instrumento lamang ng pagsasamantala at inhustisya ng mga kapitalista‘t asendero. basahin ang ―Balik-tanaw sa Sabah. makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan. Nang inilipat naman noong 1946 ng British North Borneo Co. kapangyarihan at pribilehiyo. gayundin laban sa mga kritiko ng rehimen? Amerika nisas yo n Ni J ua n May 16. lalo na si La Gloria. mag-aasal-aso na lamang bang bahag ang buntot ng gobyerno ng Pilipinas. 1946 – anim na araw matapos ibalik ng Amerika ang inagaw na kalayaan ng Pilipinas – iginiit na ng British Crown ang ganap nitong mga karapatan sa soberanya ng Hilagang Borneo o Sabah. 25 – Okt. matapos nitong pagkalooban ng kasarinlan ang Malaysia. 1. at ng ilang mga taong naglulublob sa impluwensiya. may titulong ―Filipino Names = U. at mapagkalooban ng Karta Royal noong 1881. Higit pa ngang masama.

Tom Cruise ang Tomas Cruz. Sa obserbasyon nga ni Sutherland. Ben Hur ang Bienvenido Jurado. itinatakwil na rin natin ang tatak-Pilipino at pinipilit ng bagong henerasyon na maging tunog-dayuhan ang kanilang mga pangalan. ikinararangal pa rin niya ang pagiging Ruso kahit malagim ang sinapit ng kanyang mga ninuno sa panahon ng paghahari ng mga Romanov — nina Tsar Nicholas at Tsarina Alexandra. Orange at Pepsi. naging George Bush ang Gregorio Madawag. Cathleen o Jocelyn. Mai-mai. tagatapon ng naupos na mga sigarilyo sa sinisera. Bagaman tulad siya ng maraming migranteng Pilipinong parang layak na ipinadpad ng hangin sa Amerika. Dekada ‘80 nang itaboy ng hangin sa Amerika si Svetlana Taraskova sa pamamagitan ng isang tiyo na mamamayang Amerikano na. Bingbong. Len-len. tinadtad ng mga punglo ang iba. Jay-jay. Kung sa panahon ng kolonyalismong Kastila. tuloy ang Amerikanisasyon ni Juan lalo na sa antas ng mayayaman at elitista. tulad din marahil ng ginagawa ng mga militar ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa Mindanaw at Mindoro o sa iba pang panig ng nagdaralitang bansa laban sa mulat at nagpoprotestang uring maralita at kakaning-itik. Roger Moore ang Rogelio Dagdagan. Nagbibiro man o hindi si Sutherland. Higit pang masama. at marami pang mga pangalang lubusang ikahihiya ng isang tunay na Pilipino. Remington Steel ang Remigio Batungbacal. Jay-Anne o Marie-Anne. Kahit 22 taon na sa Estados Unidos. Johnnie Walker ang Juanito Lumacad. ayon na rin sa mananalaysay na si Stanley Karnow. Sugar. maging sa sariling bansa. Let-let o Pekpek. nakahibangan din ang dinodobleng pangalan. Higit sa lahat. nakakulong pa rin tayo magpahanggang ngayon sa ekonomiya man o pulitika. kultura at kaugalian bunga ng napakatinding impluwensiya ng Amerika at pagiging labis na maka-Amerikano ng pambansang liderato. tagapunas ng mesa.mga pangalan. at hindi nga lamang sa pangalan kundi maging sa wika. Pinahihirapan naman ng iba ang baybay o ispeling tulad ng Jeanette o Suzette. lumalangoy pa rin sa malalim niyang mga . Ang iba‘y katunog daw ng ―doorbell‖ gaya ng Dingdong. gaya ng Precious. Apple. Honey. ―ikinulong ang mga Pilipino sa kumbento sa mahigit na 300 taon. kultura o kaugalian. halimbawa‘y Jon-jon. hindi naman maikakaila ng kanilang mga mukha na sila‘y Pilipino. hinangaan namin si Svetlana Taraskova habang ilang umagang umiinom kami ng tsang vanilla sa Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria. Lovely. Para hindi magtunog Pinoy. Halimbawa. Mga magsasaka‘t manggagawa ang kanyang mga ninuno. Bingbing. maging sa sarili nating bayan. Ginger at Milky. Sa bagay na ito. Tiger Woods ang Leon Mangubat. biktima rin ng inhustisya‘t pagsasamantala ng uring naghahari. sinalaula ng naturang mga Pinoy-Amerikano hindi lamang ang kanilang buong lahi kundi maging ang buo nilang pagkatao sa sinadya nilang pagpapalit ng pangalan upang maitago ang talagang pinagmulan. pinagulong na parang mga bola sa maniyebeng lansangan ng Moscow. Victoria Secret ang Victoria Malihim. ngunit nakiisa sa mga kauri at nakilahok sa 1917 Rebolusyong Bolshevik doon. kalayaan man o kasarinlan ng bansa sa poder ng Amerika. 50 taon naman silang ikinulong sa Hollywood‖ sa panahon ng pananakop ng mga Amerikano. pinutol na nila ang anumang ugat na mag-uugnay sa dati nilang bansa — wika man. naging Frank Porter ang Francisco Portero. ayon kay Sutherland (at sinadyang gawing katawatawa). Ang ilan sa kanyang angkan ay pinugutan ng ulo ng mga sundalo ng Tsar. Serbidora siya roon. Sabagay. Tingting o Bongbong.

tataas ang lahat – maliban sa mga unano‘t talagang bansot o pandak – kapag tumaas nang tumaas ang halaga ng langis. 2003 Kasu wap an gan May 14. Bakit hindi ibigay ang inamag na‘t matagal nang hinihingi ng mga kawani ng gobyerno na dagdag na P3. Hinding-hindi siya nalamon ng Amerikanisasyon at malalim pa ring nakabaon sa puso niya‘t kamalayan ang kinagisnang wika. ang matataas na opisyal lamang ng burukrasya na may malalaking suweldo ang higit na makikinabang sa bagay na ito. kahit papaano. manok. Mayo 14. hindi na rin nila kayang magpagamot at mapag-aral ang kanilang mga anak o matugunan man lamang. gayundin ang mga ―kickback‖ o kupit o pandurugas sa mga pagawaingbayan. ilang beses na bang nilimusan ng dagdagsahod ang karaniwang mga manggagawa? Itinaas nga ng gobyerno ng 10% ang suweldo ng mga empleyado ng pamahalaan – at sa Hulyo pa diumano ibibigay – na. 160. gatas. . kung susuriin. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. batay sa pananaliksik kamakailan ng ADB (Asian Development Bank).3 milyong Pilipino ang nadaragdag sa hukbo ng maralitang mga mamamayan sa Pilipinas. ang pang-araw-araw na pangunahing mga pangangailangan. higit na masama. upang matugunan man lamang ito? Sa pribadong sektor.000 mamamayan na. o tuluyan nang alisin. sa kabilang banda. tradisyon at kultura. elektrisidad at iba pang pambayang utilidades? Natural.000 bawat buwan para sa lahat ng empleyado nito upang maiangat – kahit bahagya – ang antas ng pamumuhay ng ordinaryong mga kawani? Bakit hindi bawasan. isda at baboy. Sa kabila ng naghuhumindig na mukha ng karalitaan sa bansa. mga 2. kung tutuusin. maaaring umabot ng $150 ang bawat bariles ng langis sa pandaigdigang pamilihan o baka maging $200 pa sa susunod na taon. ilang Mayo Uno na ba ang nagdaan na paulit-ulit na isinisigaw ng uring manggagawa ang hinihinging karagdagang P125 bawat araw sa kanilang minimong sahod? Patawing-tawing pa nga hanggang ngayon ang RWB (regional wage board) para magdesisyon sa bagay na ito at. ayon kay Hyun Son – ekonomista ng ADB – ang mapapabilang sa mga maralita.mata ang pangungulila sa pag-ulan ng niyebe sa matulaing mga lugar sa Rusya. Ilang ulit na bang itinaas ang presyo ng mga produktong petrolyo sa bansa? Inaasahang muli‘t muling tataas pa nga ito kung tama ang hula ng Goldman Sachs – isang kompanya sa pagbabangko – na bago matapos ang 2008. Ilang beses na rin bang tumaas ang halaga ng bigas. Ordonez (Editoryal) SA TUWING 10% ang itinataas ng presyo ng pagkain. Hindi lamang sila magpipisil ng sikmura kundi. ay hindi na rin makahahabol sa mabilis na pagtaas ng presyo ng pangunahing mga bilihin at serbisyo at. ugali. ang maanomalyang ―pork barrel‖ ng mga piranha sa pondo ng bayan. sardinas. Di gaya ni Svetlana Taraskova ang maraming Juan at Juana na ngayo‘y mga John at Jhoanna sa bituka ng Amerika. Sa bawat 10% pagtaas lamang sa presyo ng langis.

bukod sa nagkalat na iba pang mga kompanya ng negosyo. Sa kabila ng mga kasalanan sa lipunan at masang sambayanan ng uring mapagsamantala dahil sa kanilang kasuwapangan – sa kayamanan man o kapangyarihan – nagagawa pa ng pambansang liderato. kapag itinaas nila ang suweldo ng mga manggagawa. at kasuwapangan naman sa limpak-limpak na tubo ng pribadong mga kompanya‘t korporasyon ang malinaw na nagtatakda sa buhay at kinabukasan ng uring manggagawang patuloy nainilulublob sa karalitaan. Lalo tuloy nagiging totoo ang sinabi ng pilosopo-manunulat na Pranses na si Honore de Balzac na ―sa likod ng napakalalaking kayamanan. ng tatlong dambuhalang korporasyon ng langis sa bansa (Caltex. kalimitan. naroroon din ang napakalalaking krimen‖ laban sa sambayanan. kundi ang patuloy silang mamunini‘t magpasasa sa anumang grasya ng kanilang kasuwapangan. halimbawa na lamang. ang laging pangunahing batayan ng mga patakaran ng mga negosyante‘t kapitalista. hindi na nga katakataka kung laging idinadahilan nilang magsasara ang maraming kompanya. Bakit hindi suriin ng gobyerno ang limpak-limpak na tinutubo ng mga kompanyang ito taun-taon na. Sa pamamagitan nga ng mapandambong at mapambusabos na mga instrumentong pangkabuhayan ng imperyalistang mga bansa. nandaraya pa sa pagbabayad ng tunay na buwis? Magkano ang tinubo. Kasuwapangan din ng mayayaman at mauunlad na mga bansang kapitalista – tulad na lamang ng Amerika at Bretanya – ang nagtutulak sa karalitaan sa mahihina‘t atrasadong mga bansa. na isisi sa ―media‖ at mga kritiko ng rehimen. pampulitika man o pang-ekonomiya o maging pangkultura. hindi na balita – sa hinaharap – kung lalong mabansot ang pambansang ekonomiya at tuluyang lumubog sa kumunoy ng kahirapan at pagdaralita ang nakararaming mamamayang kumain-dili na lamang ngayon sa ilalim ng naghaharing rehimeng bentador ng pambansang kapakanan at kinabukasan. lalo na ni La Gloria. hindi ang pagka-makatao. ang anumang pambansang krisis.lumilitaw pa itongkasapakat at pumapabor sa mga kapitalista. makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan na itinuturing pang mga ―kaaway‖ ng Estado. di nga kasi. Editoryal W alanghi ya! May 7. Ano nga ba kung maghirap nang maghirap ang bayan? Ano nga ba kung dumami nang dumami ang inginungudngod sa karalitaan?Walang mahalaga sa uring mapagsamantala. Shell at Petron) nito lamang 2006? Kasuwapangan nga sa pera ng bayan ng gobyernong pinaghaharian ng katiwalian. halimbawa na lamang ang idinikta nilang globalisasyon at liberalisasyon sa agrikultura na asal-aliping isinusulong at niyayakap pa ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at ng masusugid niyang basalyos. Sapagkat kasuwapangan sa tubo. lalo na sa Aprika at Asya. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. gayundin sa mulat. Ordonez . at lalong mawawalan diumano ng trabaho ang maraming mamamayan.

Rusya.‖ lalo na nga‘t inutil ang mga awtoridad na lutasin at wakasan ito.(Editoryal) NANG gunitain kamakailan ang Pandaigdig na Linggo ng Kalayaan sa Pamamahayag. Guillermo Bravo ng Colombia at Atwar Bahjat ng Iraq. Bagaman. Iba ang propaganda o pambobola.‖ sabi nga ni Joel Simon. Mexico. ibinunyag ng CPJ (Committee to Protect Journalists) na ika-6 ang Pilipinas sa mga bansang biktima ng mga pagpatay ang mga mamamahayag – komentarista man sa radyo o peryodista – ngunit. kaysa naghuhumindig na reyalidad. bukod pa sa mga pampulitikang pagdukot at pagpatay na. halimbawa. ni Sekretaryo Romulo Neri – ang mga mamamahayag pa kaya ang hindi nito piliting sikilin ang kalayaan at mga karapatan. sa kabilang banda. Allan Peter Cayetano na ―walang direktang ebidensiya‖ laban kay La Gloria at sa Unang Ginoo sa maalingasaw na $329-M nabugok na kontratang ZTENBN. ―may malaya‘t masiglang pamamahayag (press) ang Pilipinas. Bangladesh at Pakistan. ang kongkretong hakbang ng gobyerno?May nahuli na ba? May naparusahan na ba? Sino sa mga biktima ang napagkalooban na ng hustisya? ―Dapat ikahiya ng anumang gobyerno. sa anumang paraan. 901 na ang pinatay at 180 na ang dinukot sa ilalim lamang ng rehimen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. at karaniwang kasangkot sa mga kasong ito ang mismong pulis at militar. upang hindi ibunyag ang sagradong mga katotohanan? . ―ang gayong mga kaso.Pinakatanyag sa mga pinatay ang mga peryodistang sina Anna Politkovskaya ng Rusya. kung gayon. krimen at pulitika. Nepal. sa halip. Tulad lamang iyon ng sinabi ni Sen. hindi dahil pinalakpakan ang ulat ni Ermita ay nangangahulugan nang nalutas na ang mga kaso ng pampulitikang pagpatay. Mula nang maibalik ang huwad na demokrasya sa bansa mataposmaibagsak ang diktadurang Marcos noong 1986. Somalia. Lalong hindi iyon nangangahulugang seryosong sinisikap ng gobyernong lutasin at wakasan ang naturang mga karahasan. lalo na sa mga probinsiya. sabi nga. kung nagagawa ng Malakanyang na susian ang bibig ng matataas pang opisyal ng gobyerno – tulad. ayon sa CPJ. wala halos nahuhuli at naparurusahang kriminal. walang kongkreto at seryosong mga hakbang na ginagawa ang naghaharing rehimen upang lutasin ang nasabing mga kaso at. patuloy at paulit-ulit na biktima ng mga karahasan ang mga mamamahayag na nag-uulat tungkol sa katiwalian. saka sumunod ang Afghanistan. waring nasisiyahan na itong tambulin ang sariling dibdib at patuloy na ipagyabang ang palakpak na inani diumano ng ulat ni Kalihim Tagapagpaganap Eduardo Ermita kamakailan sa UNHRC (United Nations Human Rights Committee). tagapamahalang direktor ng CPJ. Una sa listahan ang Iraq. Sabi nga. lumilitaw na 93 na ang walang awang pinaslang.‖ Ano. lalo na sa mga mamamahayag at mga miyembro ng makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan. sa kabilang banda. Mabilis ngang ipinakahulugan ng mga tambolero ng Malakanyang na ―wala talagang ebidensiya‖ ang praseng ―walang direktang ebidensiya‖kaya ipinangalandakan agad nila na ―walang kasalanan‖ ang kanilang mga amo sa bagay na ito. Sa kabila ng naturang mga pangyayari. Colombia at Sri Lanka bago ang Pilipinas. Sierra Leone. batay sa ulat ng grupong Karapatan. Pero.

Kaugnay ng patuloy at inaamag nang mga kaso ng pagpatay sa mga komentarista‘t peryodista – bukod pa nga sa nararagdagang mga biktima ng pampulitikang pagdukot at pagpatay sa mga miyembro at lider ng makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan – makabuluhan tuloy na itanim sa isip ng pambansang liderato (kung matino pa ang kaisipan ng mga ito at hindi alipin ng pansariling interes lalo na ng pagkasugapa sa kapangyarihan at kayamanan). malinaw din ang pagkakahawig ng wakas ng nabanggit na dalawang obra. sina Melgar (pangunahing tauhan sa La Loba) at Simoun (pangunahing tauhan sa Fili) at. Nakasulat si Burgos ng mga 44 na aklat na karamiha‘y naghahantad at tumututol sa pandurugas ng Simbahan noon gaya. laban sa mismong kalayaan. Naging malaking inspirasyon nga ni Rizal si Burgos kaya inihandog niya ang ―El Filibusterismo‖ sa alaala ng tatlong paring martir kaya marahil parehong magaalahas na hindi malaman kung saan nanggaling. Jose Rizal. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Sa mga obra nga ni Rizal. naimpluwensiyahan niya nang husto ang kaisipan ni Gat. Estelas de Sangre.‖ ―Mare Magnum. 1872).‖ ―La Lucha de la Religion Contra La Ciencia.‖ ―Los Conflictos de la Religion y El Estado.‖ O talagang walanghiya na ang umiiral na rehimen? ALAY K AY P AD RE B URGOS April 30.‖ nalathala noong 1869. Isinilang noong 1837 sa Vigan.‖ ―Filipinas. Pangunahing naisalba ang ―La . Enero 20. Dahil sa kanyang mga akda.‖ at marami pang iba. ng mga sumusunod: ―Es Verdad Los Milagros. Burgos.‖ ―Ritualets Idolatricos de la Santificacion. may mga linya at bahaging hindi maikakailang hinango niya mula sa mga akda ni Burgos. lalo na ang ―La Loba Negra. halimbawa. isa siyang pangunahing intelektuwal at eskolar ng kanyang panahon. Ordonez (Kolum) SAPAGKAT lumilitaw na wala man lamang nakaalaala na kapanganakan noong Pebrero 9 ni Padre Jose A. Pinag-initan siya dahil isinulong niya ang sekularisasyon at sinikap ngang ipabitay nang malaon sapagkat ibinunyag niya at mahigpit na tinuligsa ang pangunguwarta ng Simbahan Sa palagay namin. mga pagsalakay laban sa sangkatauhan. ang binigyang-diin ni Sekretaryoi-Heneral Ban Ki-moon ng UN: ―Ang anumang mga pagsalakay sa kalayaan sa pamamahayag ay mga pagsalakay sa pandaigdig na mga batas. minabuti naming ialay sa kanyang alaala ang kolum na ito ngayon. Ilokos Sur. laban sa lahat ng prinsipyong kinakatawan ng UN. isa siya sa tatlong paring martir — sina Mariano Gomez at Jacinto Zamora ang dalawa pa — na ipinabitay ng mga Kastila dahil sadyang pinagbintangang kasapakat ng nag-alsang mga trabahador sa baradero (Cavite Mutiny. bukod dito. at walang parangal na idinaos para sa kanya ang kinauukulang ahensiya ng gobyerno. nagbalik sa Pilipinas upang maghiganti sa mga prayle. Hindi siya ipinabitay dahil sa pangyayaring iyon kundi kinainggitan siya ng mga prayle sapagkat siya ang kura paroko ng Katedral ng Maynila.

at ikinamulat namin: ―ang mga milagro ay isang maliwanag na panlilinlang sa mga taong kapos sa pagmumuni at may sirang kaisipan.‖ Makabuluhan din. Maluwag na nalilikom ang salaping ninanais na makamit nang hindi na kailangang pagurin ang isip at bibig sa pananalangin sa misa at mag-akyat-manaog pa sa mga kumbento. at malalaking krus na ginagamit sa pagpapalitaw ng mga bagay na kahanga-hanga gaya ng dugong artipisyal. natandaan niya na sinabi ng nabanggit na paring Kastila: ―Walang napakabuting negosyo gaya ng mga milagro. batay sa aklat ni Padre Leon Taxil. 1610) at ―Orbis Milagrorum Act‖ ni Sigismund Giancourt (Leipzig. Hinangaan namin si Burgos sapagkat siya marahil ang kaunaunahang Pilipinong nagtaguyod sa sosyalismo kontra sa mapang-aliping kapitalismo (nasa La Loba) na. na ―sa Batikano sa Roma. at ang talino ng tao ay para-parang nagtutulungan sa mga laboratoryo ng Batikano.‖ Ayon kay Burgos.‖ . ayon sa kanya. ―ay hawak lamang ng iilang malalaking negosyante. pati ng pamamaraan kung paano mapalalago ang kayamanan ng Simbahan at ng relihiyong Katolika Apostolika Romana. Espanya. 1568). nag-iimbento ng mga milagro ang Vatican: ―ang mga hiwaga ng Batikano ay isang kumpol na pananalaysay ng mga laboratoryo. kapritso at karangyaan ng mga paring may mga tiyang nagsisitaba dahil sa kasaganaan sa mga pagkain at masasarap na alak. Ang industriya o pangangalakal. at iba‘t ibang artipisyal ding kilos ng katawan ng mga santo. lalo na sa kasalukuyang henerasyon.‖ Nang makilala ni Burgos sa Maynila si Padre Miguel de Machuca na nanunungkulan sa isang otel malapit sa kuweba ng Birhen ng Monserrat. punung-puno ng di mabilang na katangi-tanging mga aparato. Pinamamahalaan ito ng matatalinong pari na iniuukol ang buong buhay sa pag-aaral at paglikha ng mga milagro. at para sa luho. ang parmasya. tinig o boses. pati ng isang lupon ng mga paring nag-aaral sa sistema ng pagpapalitaw ng mga milagro xxxxx para mapayaman ang Batikano xxxxx nagsisigamit ng isang mahabang listahan ng mga aparatong lihim na isinisilid sa loob at labas ng katawan ng mga santo. ang kanyang payo: ―mahalin nang higit sa lahat ang bayan at ihanda ang sarili sa higit pang madugong pakikibaka laban sa mapagpanggap na mga pulitikong ipinanganganak na parang lumot sa kapinsalaan at kahihiyan ng lipunan na ang tanging layunin sa buhay ay walang iba kundi ang kapakanang pansarili sa pawis at sakripisyo ng sambayanan. pati ng luha. ngunit nakalulungkot na pahirapang makita sa mga aklatan ang marami niyang mga obra.‖ Batay sa mga pagsusuri ni Padre Burgos — sinangguni pa niya ang sumusunod na mga aklat: ―Los Milagros y Sus Variados Origenes‖ ni Joanes Marcellious (Lieja. ang kimika.‖ Binigyang-diin pa ni Burgos na batay sa aklat ni Lifenberg Layden. ―Orbis Miraclii. nagkaroon ng isang kawanihang napakaayos. 1703) — sinabi niya. mga lihim na silid at iba pang pook sa loob ng palasyo ng Papa. Pinag-aaralan nila araw-gabi ang pinakamahusay na paraan upang makuha ang salapi ng bayan. 1570). Subalit kailangang gamitin ito ng Simbahang Katoliko para sa kanyang kayamanan. ―Organum Milagrorum Orbis Catalicuom‖ ni Silvious Doane (Paris. ―Los Milagros Sanctii‖ ni Cuatro Fois Tulien (Baslo.Loba Negra‖ kaya may mga sipi pa ngayon.‖ 1566.

Ano. kung gayon. Sapat na marahil ang mga nabanggit upang gunitain at papurihan si Padre Jose Apolonio Burgos. higit sa lahat. Lumitaw na inuka ang loob ng ulo ni San Isidro. nilagyan ng asin at ilang patak na tubig saka sinakluban ng maayos na peluka na.5 milyon lamang ito noong 2000. Sa ganito ring proseso. Lihim na binubuhat naman ng sakristan si San Vicente kung gabi. naragdagan na agad ito ng 12. natuklasan ni Burgos na labis na pinagkakakitaan ng Simbahan ang mga santo — gaya nina San Vicente at San Isidro — dahil milagroso diumano. walang bahay.1% ang patuloy na madaragdag taun-taon kung hindi mahahadlangan ang mabilis na produksiyon ng sanggol sa bansa. Pebrero 11. kulang sa damit.‖ sabi nga ng isang makata.07 milyon sa loob lamang ng pitong taon at. dinadala sa bukid at pinuputikan saka ibabalik sa altar upang makita ng mga nagsisimba kinaumagahan na nagmilagro nga ito.Sa mismong mga parokya noon sa Ilokos. Ibig sabihin. ayon sa pagsusuri. mahirap pa ring pasubaliang responsabilidad ng Simbahan na tumulong – sa pamamagitan ng pulpito at mga patakaran nito – sa pagkontrol sa mabilis na pagdami ng populasyon habang. magpahanggang ngayon. ang magiging resulta nito? Tiyak. Makatuwiran lamang na patuloy siyang parangalan ng sambayanang Pilipino bilang mapagmahal sa katotohanan at huwaran ng makabayan at progresibong kaisipan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa kabilang banda. milyun-milyong mamamayan ang masasadlak sa higit pang karalitaan. Ordonez (Kolum) KAHIT hindi ang pagdami ng populasyon ang pangunahing dahilan ng paglaganap ng karalitaan kundi. lumulubha ang krisis sa pagkain. hinahaluan ng artipisyal na dugo ang asin. kalusugan at edukasyon. mahigpit na tinututulan ng Simbahan at itinuturing nitong imoral ang artipisyal na ―birth control‖ o paggamit ng kondom. mamamawis ang mukha sa kalaunan dahil sa init ng panahon. umabot na ng 88. binubutasan pa nang maliit ang gilid ng mga mata ng santo. at iba pang pangangailangan ng nakararaming miserableng mga mamamayan. kulang sa pagkain. 2007 Maghalel u ya Sa Kaitaas an April 23. lubhang balintuna naman na. pildoras at iba pang panghadlang sa . Batay sa datos ng NSO (National Statistics Office). ang tiwaling balangkas ng lipunang kontrolado lamang ng iilan ang pambansang ekonomiya‘t pulitika. kaya tiyak na luluha iyon ng dugo at sasabihing milagro. IUD (intra-uterine device). lupa‘t pabahay. ―kulang sa pera. mga 2. walang lupa. 2007. gayong 76. walang-wala. di nga kasi. Samantalang ipinangalandakan ni Papa Benedict XVI sa kanyang pagdalaw sa Amerika kamakailan ang kapakanang panlipunan at kahalagahan ng mga karapatang pantao.57 milyon ang populasyon ng Pilipinas noong Agosto 1.

pildoras at mga katulad nito o ang pagpapahintulot na lumaganap ang karalitaan at gawing higit pang miserable ang pamumuhay ng nakararaming mamamayan? . noong dekada ‘90. hindi makatarungang ilaglag mula sa obaryo ng ina ang nabubuong sanggol kung bunga ng mataos na pagmamahalan. Makatuwiran tuloy. ―pinakamasamang magagawa ng Vatican na payagang isilang ng mga babaing iyon ang bunga ng panggagahasa. sa digmaan ng Serbia at Kosovar. Eva Sabachi ng Marie Stopes International tungkol sa mga babaing Kosovar.‖ Nabanggit nga lamang sa Bibliya ang aborsiyon sa Exodus 21:22-25 na napakalayo sa pakahulugan ngayon ng Simbahan at waring itinuturing na nitong aborsiyon na rin ang artipisyal na ―birth control‖ kaya tinututulan at tinututulan nito ang paggamit ng kondom. sabi nga ni Dr. parurusahan ang sinumang lalaking nanakit ng buntis na naging dahilan upang ito‘y makunan o malaglag ang ipinagbubuntis. Noong dekada ‘60 nang kainitan ng giyera sibil sa dating Belgian Congo. Wala namang sinabing aborsiyon na ang paghadlang pa lamang sa pagbubuntis. Sagad nga hanggang langit ang pagtutol ng Simbahan sa aborsiyon o puwersahang paglalaglag sa nabubuong ―fetus‖ sa obaryo ng ina pero aborsiyon na ba ang hadlangan lamang na magtagpo ang semilya ng lalaki at itlog ng babae? O baka ang onanismo o pagsasalsal ay aborsiyon na rin sa makitid na pananaw ng Simbahan? Waring doble-kara tuloy ang paninindigan ng Simbahan sa bagay na ito. kung tutuusin. Pero kung produkto ng panggagahasa. ang sinasabi ni Papa Benedict XVI na kapakanang panlipunan. Alin nga ba ang higit na imoral at kasalanang mortal: ang paggamit ng kondom. tinuligsa naman ni Monsignor Elio Sgreccia – tagapayo ng Papa noon – ang pag-inom din ng pildoras ng kababaihang Kosovar upang hindi mabuntis dahil ginagahasa ng mga sundalong Serbian. halimbawa‘y gaya ng nangyari diumano sa ina ni Noah at sa ina naman ni Jesus nang malaon? Natural. pinahintulutan ng Vatican na uminom ng pildoras ang mga madre doon upang hindi mabuntis kung sakaling magahasa ngunit. na ibasura na ng Simbahan ang napakamoralista‘t panatikong paniniwala nito tungkol sa aborsiyon at. sa halip. IUD. Sa naturang teksto. pildoras at iba pang panghadlang sa pagbubuntis para mahadlangan ang mabilis na pagdami ng populasyon. lalo na‘t ang gumahasa sa kanila‘y mismong pumatay sa kanilang mga asawa at kapatid.pagbubuntis. Ano nga ba ang pagkakaiba ng mga madre sa kababaihang Kosovar? O banal na espiritu lamang ang puwedeng bumuntis sa mga madre. at lubhang napapanahon. Maisusulong pa ng Simbahan. ipahintulot na nito sa kanyang mga deboto ang artipisyal na ―birth control‖ upang mahadlangan ang mabilis na pagdami ng populasyon at paglaganap tuloy ng karalitaan. IUD.

O talagang mapapalad ang mga maralita at mapasasakanila ang kaharian ng langit kaya tinututulan ng Simbahan ang artipisyal na ―birth control‖ at doble-kara. pagpapabendisyon at pagdaraos ng pista para sa kinikilalang mga patron sa mga bayan-bayan sa buong kapuluan. Ordonez (Kolum) HINDI namin maunawaan hanggang ngayon kung bakit matapos maibagsak ang diktadurang Marcos dahil nagmilagro diumano ang Birhen sa Edsa batay sa paniniwala ng mga nagmumumog ng agua bendita. sa kabilang banda. AN AK NG G ALUNG GO NG April 17. nagawa pa nga nitong magbayad ng $2 bilyon mula lamang noong 1950 sa mga biktima ng pagmomolestiyang seksuwal ng mga 4. Batay sa pinakahuling mga datos. nakaugalian na ngang idulog sa kung sinu-sinong santa at santo ang anumang mga problema. idineklara pang pista opisyal ang Nobiyembre 13 bilang ―pambansang araw ng pagdarasal at pag-aayuno‖ sa paniniwalang malulutas sa pamamagitan ng mga panalangin ang naghambalang at grabeng problema ng bayan. sa panahon na lamang ni dating Presidente Joseph Estrada. nakalikom lamang siya ng P250 inilagay sa altar ng kanilang bahay. mga $1 trilyon na ang yaman nito ngayon at. pagpuprusisyon. sa mga bansang naduran ng Katolisismo. personal man o pambansa. unang-una na ang papalubha‘t lumalaganap na karalitaan.Sabagay. pagpapamisa.000 pari nito sa Amerika lamang. Matapos maibenta ang ilang alahas. patuloy namang yumayaman ang Simbahan sa pawis at dugo ng milyunmilyon at mabilis na nararagdagan nitong mga deboto hindi lamang sa Pilipinas kundi sa buong mundo. nag-aalmusal ng ostiya at nag-uunan ng Bibliya. Dinaraan sa mga ritwal at seremonyas ang lahat na yata ng bagay kaya karaniwan na ang pagnonobena. DAS AL ANG S OLUSYO N. hanggang ngayon. taimtim na ipinanalanging maging P500 iyon kinaumagahan. Maaalaala. nagdasal nang nagdasal hanggang sa makatulog. ang paninindigan nito sa bagay na ito? Hindi bale na ngang dumami nang dumami sa mundo ang miserable ang buhay – sa punto ng Simbahan – basta‘t huwag kalilimutang maghaleluya sa kaitaasan. ngunit P250 pa rin nga nang siya‘y magising. Hindi tuloy naming maiwasang maalaala si Juli ng ―El Filibusterismo‖ ni Rizal na nangailangan ng P500 upang matubos sa kamay ng mga tulisan ang amang si Kabesang Tales. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. lumilitaw namang pinakamaralitang mga bansa ngayon sa mundo ang mga nahumaling sa bendisyon ng . dahil sa kayamanan nito. lagi‘t laging nananawagan ang pambansang liderato ng isang araw na pagdarasal sa tuwing tumitindi ang mga problema ng bansa. Sabagay. Sa kabila ng debosyong ito sa kapangyarihan o bisa diumano ng mga dasal at ritwal ng Katolisismo.

Sa kabilang banda. hindi monopolyo ng Katolisismo ang gayong mga kalupitan at hindi nagwakas sa panahon ng Lumang Tipan ang paghahandog ng buhay para masiyahan diumano ang mga diyus-diyosan. at iba pang paraang nakapangingilabot isipin. ―lampas tuhod ng mga kabayo ang bumahang dugo sa templo ni Solomon. Nang mapasok ng mga Kristiyano ang Jerusalem.000 pa ang sinilaban nang buhay. hinangad ni Papa Pablo III na burahin ang lahat ng impluwensiya ng Protestantismo sa Italya at lalong naghari ang lagim doon nang pumalit pa sa kanya si Papa Pablo V. ayon sa mananalaysay na si Raymond ng Aguilers. silaban. Sa panahon ng Inkisisyong Kastila noong mga huling taon ng 1400 sa ilalim nina Haring Ferdinand at Reyna Isabella.Simbahan tulad na lamang ng Pilipinas sa Asya at ng maraming bansa sa Amerika Latina. nagpatuloy ang kagimbal-gimbal na mga pagpatay sa mga kalaban ng paniniwala ng Simbahan. kung bakit sa mga kulturang pinagharian ng relihiyon at mga pari. sa halip.‖ Pinakamalagim din sa kasaysayan ng Kristiyanismo ang panahon ng sinasabing Banal na Inkisisyon laban sa itinuturing na mga erehe o kalaban ng pananampalatayang Katoliko. Hindi tuloy maunawaan ng makabagong kaisipan. Sabagay. kumilala‘t nagpahalaga sa nagagawa ng siyensiya at teknolohiya. Sinilaban siya nang buhay sa Roma noong 1600. isinigaw nila sa buong Europa na ―kagustuhan ng Diyos‖ iyon kaya libu-libong Hudyo at Muslim — kabilang ang mga bata — ang walang patumanggang pinatay. Haught. Ginawa . Libu-libong erehe ang pinatay kabilang ang pilosopong si Giordano Bruno na nagsulong at nagtaguyod ng teoriya ni Copernicus na bilog ang mundo at umiikot sa paligid ng araw ang mga planeta. ang pagdurog sa mga buto ng kasukasuan. Noong 1252. pugutan ng ulo. higit na masama. Katunayan. nang ilunsad ni Papa Urbano II ang Unang Krusada noong 1095 para agawin ang Lupang Banal sa kamay ng mga hindi Kristiyano. lunurin. pinutulan ng ulo. Sa panahon naman ng Inkisisyong Romano na nagsimula noong 1542. naging maunlad at industriyalisado ang mga bansang hindi nangunyapit sa mga teoriyang panrelihiyon ng Simbahan at.‖ Hanggang sa Ikaapat na Krusada. at iniuwi sa kanilang kampo ang mga ulong iyon at itinuring na ―kalugud-lugod na tanawin para sa mga anak ng Diyos. ayon sa eskolar-manunulat na si James A. Iba‘t ibang pamamaraan ang isinagawa gaya ng pagipit ng mga daliri sa gato hanggang sa pumulandit ang dugo. Isa iyong kahanga-hangang paghuhukom ng Diyos na umapaw sa lugar na iyon ang dugo ng mga hindi nananampalataya. ang pag-upo sa silyang puno ng nagbabagang mga pako. ang mga paniniwalang panrelihiyon ang nagbunsod pa ng karumaldumal na mga pagpatay at pag-iiringan ng maraming tao noon pa mang naunang mga sibilisasyon. balatan at patayin bilang alay sa pinaniniwalaan nilang mga diyos. nagawa ng mga taong bigtihin ang kanilang mga anak. ipinahintulot ni Papa Inocencio IV ang labis na pagpapahirap sa mga erehe. Kung tutuusin. nakilala ang prayleng Dominikong si Tomas de Torquemada bilang simbulo ng kalupitang panrelihiyon sapagkat libu-libong mga biktima ang labis na pinahirapan at mga 2.

lumilitaw tuloy na isang kahangalang iasa sa mga relihiyon ang kalutasan ng grabe nang pambansang mga problema at isang hakbang na paurong ng pambansang liderato ang laging pananawagang magdasal at magdasal pa para diumano sa ikauunlad at ikapapayapa ng bansa. amerika. dahil sa paniniwalang panrelihiyon. ay wala sa naglalaway na bunganga ng isang lobo. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ng Ashanti sa Aprika. huwag mo nang gahasain ang vietnam huwag mo nang sipsipin ang kanyang suso nagnanaknak pa ang kanyang mga sugat at di pa natutuyo ang mga bakas ng dugong likha ng iyong mga pangil sa kanyang tiyan amerika. ng Khond sa Bengal. nagpapatayan pa rin ang mga Katoliko at Protestante sa Hilagang Ireland. amerika. anak ng galunggong! Marso 17.rin ito. amerika. amerika. ang mga Kristiyano at Muslim sa maraming panig ng mundo. Sa ating bansa. amerika. ang mga Palestino at Israelitas. amerika sa puso ng isang puting kabayong sinasakyan ni kristo ang pasko. amerika. Dasal ang solusyon. ng Bon sa Tibet. 2004 Merry C hrist mas. kundi maging ng iba pang mga sektang panrelihiyon. Incan at Aztec sa Amerika Latina. Dahil sa mga paniniwala‘t paninindigang panrelihiyon. Amer i ka April 17. Batay sa mga nabanggit. ng Hindu at kultong Thuggee sa India. sa mga lipunang Mayan. sa bawat dapithapon naririnig ko ang kanyang panambitan tumatangis ang mga bulaklak ng vietnam sa pananawagan bumabangon si ho chi minh sa kanyang libingan. huwag mo nang kubabawan ang amerika latina nagdarasal ang guatemala at sa bolivia nagmumulto pa ang kaluluwa ni che guevarra huwag mo na ring tangkaing sipingan pa ang cuba . Ordonez (Tula) hanapin mo ang pasko. hindi maikakailang patuloy ang pagsisiraan at pag-iiringan hindi lamang ng mga Katoliko at Iglesia ni Cristo.

amerika.ang balbas ni fidel castro ay puno ng mga alipato habang supa-supa niya ang kanyang malaki at nagbabagang tabako. aguinaldo. amerika. del pilar at asedillo nagdaraos sila ng sariling kulto binabalaan kita. wakas mo‘y malapit na ihanda mo ang iyong kabaong at ililibing ka namin sa impiyerno. huwag mong gawing unan ng iyong mga alila ang kanyang kayumangging hita kabahan ka. matagal mo nang hinihindot ang aprika maawa ka ang kanyang itim at kulot na kulot na bulbol ay huwag mong gawing peluka ng iyong mga aso alalahanin mo. amerika. 16. Dis. amerika. sa mga kabundukan at kabukiran naglalamay ang mga bonifacio. amerika. amerika. PILIPINO FREE PRESS. amerika. sakay. amerika. ang bayan ko‘y matagal nang nagdurusa sa kanyang kandugan nagpapaligaya ka. sa kagubatan ng aprika naglalamay ang mga buhay na kalansay at dumaramba ang nagdurugong anino ng isang patrice lumumba. 1970 P amb o b o la P a Rin April 16. amerika. amerika. wala ang pasko sa naglalaway na bunganga ng isang lobo hanapin mo ang pasko. putang ‗na. amerika. Ordonez . amerika. amerika. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa puso ng puting kabayong sinasakyan ni kristo tumatangis sina racquel at magdalena habang nag-uunahan ang mga bolang apoy tungo sa iyong mauseleo.

maitatanong tuloy ang mga sumusunod: Ilan na ba ang nalutas sa napatalang 901 biktima ng pampulitikang mga pagpatay at 180 dinukot mula lamang nang maluklok sa poder noong 2001 si La Gloria. pinalitaw niyang maayos na napangangalagaan. ang mga karapatang pantao sa Pilipinas. isa na namang mamamahayag. hindi ang batas lamang ng uring mapagsamantala‘t naghahari-harian na walang labis na pinangangalagaan kundi ang pansariling mga interes at pagkadayukdok sa kapangyarihan. may dalawang uri ng palakpak: isa ang lubos na papuri dahil humahanga at naniniwala at. Masigabo ngang pinalakpakan ng UNHRC si Ermita kaya tuloy para siyang isang Arhat o Buddhistang narating ang ―nirvana‖ o lubos na kaluwalhatian.(Editoryal) TATAK na yata ng liderato ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang kahusayan sa pambobola at paglulubid ng kasinungalingan upang palitawing katotohanan. ikalawa. maunlad at demokratikong lipunang namamayani ang tunay na hustisya sosyal. ang mga nilalaman ng ulat noon ni Philip Alston. unang-una. mulang 7. Sabi nga niya. maaari din namang pangangantiyaw at panunuya. ―naramdaman naming para kaming nasa Cloud 9‖ nang marinig ang mga palakpak matapos niyang basahin ang sinalamangkang ulat. Makatotohanan nga ba ang iniulat doon ni Ermita upang hangaan at ipagbunyi ng naturang konseho? Paano na. lalo na kaugnay ng kampanya ng gobyerno laban sa rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA? Tiyak.‖ mulang maanomalyang mga transaksiyong Piatco at Venable LLP hanggang NorthRail at SouthRail. Kamakailan lamang. kung pagbabatayan ang nandudumilat na reyalidad. pambobola pa rin nga‘t . nakasusulukasok ang larawan ng naghaharing rehimen kaugnay ng isyu sa mga karapatang pantao. Acabal ng Pilipino Newsmen ng Cavite ang binaril at napatay sa Pasig. lalo na nga‘t patuloy ang paninikil nito at pandarahas sa lehitimong mga kilos-protesta kaugnay ng paghingi ng masang sambayanan ng tunay na pambansang pagbabago tungo sa isang mapayapa. Sa naturang mga kaso. halimbawa na lamang ang kaso ng isang Jonas Burgos? Paano na ang kaso ni retiradong Hen. Sabagay. Kaugnay ng maulap na ulat ni Ermita sa UNHRC. Sa takbo tuloy ng mga pangyayari. sa ngalan ng sagradong katotohanan at pambansang kapakanan. hindi patuloy na nasasalaula. lalo na ng FRWB (French Reporters Without Borders). Jovito Palparan at iba pang pulis at militar na isinasangkot sa gayong mga kaso? Paano na ang 12 peryodistang pinatay noong 2006 at 5 iba pa noong nagdaang taon? Kamakailan lamang. sa ulat ni Kalihim Tagapagpaganap Eduardo Ermita sa UNHRC (United Nations Human Rights Council). mulang ―jueteng payola‖ at Jose Pidal hanggang ―Hello Garci‖ at ―fertilizer scam. kinatawan ng UN na ipinadala dito upang imbestigahan ang mga paglabag at pagsalaula sa mga karapatan at kalayaang sibil ng mamamayan.3% GDP (gross domestic product) noong nagdaang taon hanggang sa kung anu-ano pang nangangalingasaw na mga isyu. pangalawa ang Pilipinas – una ang Iraq – sa pinakamapanganib na bansa sa mundo para sa mga mamamahayag. at tiyak na nasuri ng UNHRC. si Benefredo Y. wala pa yatang mga pinaghihinalaang dinakip ang nahatulang nagkasala? O may nadakip nga bang kriminal at nakasuhan at naparusahan? Sa opinyon tuloy ng pandaigdig na mga organisasyon sa pamamahayag. mulang ZTE-NBN hanggang Spratley.

Sabi nga.2 milyong metriko tonelada). bukod sa walang habas na pagsalaula sa mga karapatan at kalayaang sibil ng sambayanan at. Ordonez (Tula — mula kay Otto Rene Castillo) Isang araw. sa halip. Sa Mga Intelekt u wal Na W alang P akiala m Sa P ulitika April 15.hinokus-pokus na mga datos ang ipinambubulag ng naghaharing rehimen sa opinyon publiko upang patuloy itong makapaglublob sa nakasusugapang kapangyarihan at nakababaliw na mga impluwensiya‘t pribilehiyo sa kapinsalaan. dahil sa tumitinding krisis sa bigas (kinakapos na ang suplay at tumataas ang presyo at kailangang bumili sa ibang bansa ng mga 2. Maaari ngang eksperto ang mga propagandista ng rehimen sa pagkakamada ng mga kasinungalingan pero. hindi ang makasariling ambisyong pampulitika at bundat na bundat na nilang mga sikmura. Pinatalsik nga sa poder kamakailan lamang si Punong Ministro Jacques Edouard Alexis ng Haiti dahil sa naturang krisis na nagbunga ng mga kaguluhan at karahasan sa naturang bansa at. Makabubuti marahil para sa pambansang liderato na tigilan na ang paglulubid ng buhangin lalo na. matapat at lubusang pangalagaan ang kapakanan ng mga mamamayan. mahirap bolahin at utuin ang hungkag na mga sikmura at walang kinikilalang batas ang gutom. ang mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika ng aking bansa ay uuriratin ng masa ng aming sambayanan. Walang sinumang magtatanong tungkol sa kanilang mga damit mahahabang siesta makapananghalian walang sinumang magnanais malaman . gayundin. Tatanungin sila kung ano ang ginawa nila nang ang bansa‘y dahan-dahang naghihingalo tulad ng mahalimuyak na apoy munti at nag-iisa. at malinaw na itong nakikita sa humahabang mga pila ng maralitang mga mamamayan makabili lamang ng murang bigas mula sa NFA (National Food Authority). tungkol sa krisis sa bigas. O pambobola‘t pambobola pa rin – sa lahat ng antas ng pambansang kapamuhayan — ang lagi‘t laging patuloy na itutugon ng naghaharing rehimen sa nabanggit na sensitibong mga isyu? Pinatunayan na ng mga aral ng kasaysayan na hindi paulit-ulit na malilinlang ang namumulat na sambayanan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. hindi lamang sa mga 80 parokya ng Simbahan at 400 palengke ng Kamaynilaan. lumaganap din ang rayot sa Bangladesh at Ehipto nang dumami nang dumami ang mga nagugutom dahil sa kakulangan ng pagkain. ng nagdaralitang masang sambayanan. mukhang mahihirapan nang pasinungalingan ng mga tambolero ng Malakanyang ang naghuhumindig na katotohanan. unanguna. kundi sa iba pang panig ng bansa. sa kabilang banda.

ISANG M AGD AM AG N G KAW ALANG H ANGG AN . Hindi sila tatanungin tungkol sa mitolohiyang Griyego o tungkol sa pagkamuhi sa sarili kapag sa ubod ng kanilang sarili‘y may nagsisimulang mamatay dahil sa karuwagan.tungkol sa mga inutil nilang pakikihamok sa ―ideya ng kawalan‖ walang sinumang magpapahalaga sa kanilang higit na mataas na pinag-aralang pinansiyal. ngunit iyong araw-araw na nagsipaghatid ng kanilang tinapay at gatas. Sa araw na iyon darating ang karaniwang mga tao iyong di nagkaroon ng puwang sa mga aklat ng mga tula ng mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika. ng mga tortilla at itlog iyong nagsulsi ng kanilang mga damit iyong nagsipagmaneho ng kanilang mga kotse iyong nagtrabaho para sa kanila at itatanong nila: ―Ano ang ginawa ninyo nang magdusa ang mga maralita nang natupok sa sarili nila ang pagkamasuyo at buhay?‖ Mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika ng aking mahalimuyak na bansa hindi kayo makasasagot lalamunin ng buwitre ng katahimikan ang inyong bituka ngangatngatin ng inyong sariling pagdurusa ang inyong kaluluwa at mapipipi kayo dahil sa kahihiyan. Walang itatanong sa kanila tungkol sa walang saysay na mga pangangatwiran na iniluwal sa anino ng ganap na kasinungalingan.

sa dispalinghado naming pananaw. dumating akong nag-iisa at ulila akong lilisan sa pasigan ng kaluluwa sa isang magdamag ng kawalanghanggan. taingang-kawali ang mga nasa poder at ayaw dinggin ang matagal nang idinaraing ng dayukdok na masang sambayanan. naisip naming matulog na lamang at huwag nang dalirutin ang nilulumot nang mga problemang panlipunan sapagkat. parang ayaw na naming magsulat ni isang letra tungkol sa umiiral na nakasusulukasok na pambansang kalagayan habang. sa kabilang banda. o matindi mang mga panunuligsa sa uring mapagsamantala at naghahari-harian sa bansa. lorena. ang mga sikmurang nilalangaw dinggin mo ang sigaw ng batingaw habang nagbabanyuhay sa aking paanan ang ilang mumong kanin at inaamag na tinapay rebolusyon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Nob. lorena. hindi na iyon magagamot ng mga paglalahad. rebolusyon ang parang itak na susugat sa mga manhid na utak. at isang karuwagan o pagtakas sa katotohanan. Ordonez KAGABI. 19.April 13. PILIPINO FREE PRESS. lorena. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. 1969 IMORAL N A LI P UNAN April 13. sa isang magdamag ng kawalanghanggan halikan mo. Bagaman mali. . nakawakawak ang inuuod na bangkay ng paganismo habang sa iyong mga mata nagniningas ang kandila ng rebolusyon dumating ka sa isang yungib sa disyerto taglay ang ilaw ng madaling-araw habang ang nagiginaw na mga anino sa dilim ay naghahabulan tungo sa kamatayan. Ordonez (tula) lorena barros… sa bitak ng iyong utak. sa aking yungib sa disyerto.

naninirahan na sa Bethlehem sina Jose at Maria hanggang ipanganak si Jesus at naglakbay nang malaon patungong Nazareth. tulad din ng ipinangangalandakang mga programa at plataporma ng estado tungo diumano sa pambansang kaunlaran at katubusan. gayong may higit na imoral na mga bagay. Nabuntis ang magkapatid at ipinanganak ng panganay si Moab at ng nakababata si Ben-am‘mi. Naisip naming bulatlatin. lalo kaming naguluhan at hindi matiyak kung alin ang paniniwalaan. sinipingan at binuntis ni Amram ang kanyang tiyang si Joch‘ebed — kapatid ng kanyang ama — at naging mga anak nila sina Aaron at Moises. ngunit ayaw haplusin ng antok ang aming kamalayan. Labis niya itong pinagnasaan hanggang sa makasiping at nang mabuntis. Kay Lukas naman. Sa ikalawang gabi. Lalo kaming hindi inantok nang muli naming pasadahan ang ―X-Rated Bible‖ ni Ben Edward Arkeley. nanirahan sa isang kuweba si Lot kasama ang dalawa niyang anak na babae sa takot na magahasa ang mga iyon ng mga kalalakihan ng Zoar. Maging si Moises. pinatay ni Absalom — kapatid ni Tamar sa ama‘t ina — si Amnon. Matapos naming suriin ang ilang pahina. isang masusing pag-aaral tungkol sa mga bahagi ng Bibliya na hitik sa mga tagpong seksuwal na itinuturing na kalaswaan at imoral ng nagbanal-banalang lipunan. Upang maaliw at mapayapa ang damdamin. Sa II Samuel 11:2-27. Bilang paghihigangti. Noong unang gabing malasing si Lot. ang dalawang libro sa pilosopiya: ang ―Tao Te Ching‖ ni Lao Tsu at ang ―From Socrates to Sartre‖ ni T. ang kanyang kapatid sa ama na si Tamar. Kay Mateo. ay bunga rin ng relasyong seksuwal ng magkapamilya. Makikita rin ang relasyong seksuwal ng magkadugo sa Samuel 13:1-19 nang gahasain ni Amnon. Sa Genesis 19:26-38.Pinilit naming pumikit. ngunit waring lalong naligaw sa kagubatan ng mga ideya ang lumulutang at nalilito naming kaisipan. Higit kaming nanatiling gising nang mabasa namin kung paano nakiapid si Haring David at ipinapatay pa niya nang malaon — sa pamamagitan ng isang napakatusong pakana — ang asawa ng kanyang kalunya. matapos gunawin ang Sodom at Gomorrah. minabuti naming muling pahapyaw na basahin ang ―Gospel Fictions‖ ni Randel Helms at napagtuunan namin ng pansin ang mga kontradiksiyon sa mga ulat ni San Mateo at ni San Lukas tungkol sa pagkakapanganak kay Jesus. kahit nabasa na noon. nakita niya mula sa bubong ng kanyang palasyo ang naliligong si Bathsheba. Sa Exodus 6:20. lalo na ang tungkol sa mga milagro. Sa kagustuhang mapanatili ang kanilang lahi. tulad ng patuloy na pambubusabos ng iilang tao sa malawak na sektor ng sambayanan at patuloy namang pandarambong ng mga makapangyarihan sa salapi ng bayan.Z. napagkasunduan ng kanyang mga anak na lasingin siya at sipingan. at umuukilkil pa rin sa kaisipan ang maraming bagay na nagpapasulak ng dugo at nagtutulak sa sariling makisangkot — sa anumang paraan — sa mga proseso tungo sa tunay na pambansang pagbabago. ang panganay ang sumiping at nakipagtalik sa kanya. ang nakababata naman ang nakipagtalik kay Lot. nasa Nazareth na sina Jose at Maria at nagpunta lamang sa Bethlehem nang malapit nang manganak si Maria. dakilang lider diumano ng Israel. anak ni Haring David. pinauwi niya mula sa digmaan ang asawa . Lavine.

ibinigay kay Saul ang balat ng mga titi. ngunit inatasan niya ang kumander nito na italaga si Uriah sa unahan ng hukbo nang mapatay agad. nanggahasa o nagmolestiya ng lalaki man o babae. mga 4. Nakatutuwa naman ang I Samuel 18:6-27 nang mandirigma pa si David sa panahon ni Haring Saul. Inisip na lamang naming kami‘y nasa ibang planeta upang makalimot at makatulog. mulang panggagahasa at prostitusyon. 2003 HUW AD N A K AB AN ALAN April 9. Ilan sa . Lihim na kinainggitan ni Saul si David sapagkat higit na napabantog kaysa kanya sa buong Israel kaya hinangad niyang mapatay si David sa digmaan. Setyembre 10. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ngunit nabuhay ang pangalawa — si Solomon na naging hari nang malaon at nagkaroon ng 700 asawa at 300 pang kabit. Lalo kami tuloy hindi nakatulog nang muling umukilkil sa isipan ang walang gulugod na pambansang liderato at mga bentador ng soberanya at ng kapakanang-bayan at ng kinabukasan ng susunod na henerasyon. mulang onanismo o pagsasalsal. Kung puno man ang Bibliya ng mga tagpong seksuwal — batay sa pagsusuri ni Arkeley — mulang pangangalunya at pakikipagtalik sa hayop o kadugo. Sa halip na umuwi sa sariling bahay si Uriah upang makipagtalik kay Bathsheba. Napilitan si Haring David na pabalikin sa digmaan si Uriah. Ordonez HINDI na nakagugulat sa kasaysayan ng Simbahan at gaya na lamang ng paghihilamos at pagmumumog kung umaga ang masangkot ang mga alagad nito — pari man o obispo. may mga anak sa labas. Namatay ang una nilang anak. katunayan nga. Umalingasaw din sa mga parokya sa ating bansa ang gayong mga eskandalo at. kaya nakuha naman niya si Michal.nitong si Uriah upang mapagtakpan ang kanyang ginawa. apat na taon lamang ang nakararaan.000 mga pari sa Pilipinas. tuluyan nang kinasama ni David si Bathsheba. Nang mapatay ito. hanggang eksibisyonismo o pagpapakita ng ari sa publiko. Muntik na kaming mabaliw nang mabasa namin ang magulong ulat at mala-sarsuwelang imbestigasyon ng Senado tungkol sa multi-milyong pisong deposito ng isang Jose Pidal. Sa Amerika na lamang. inamin ng CBCP (Catholic Bishops Conference of the Philippines) na sa 6. maituturing namang higit na imoral ang paglaganap ng karalitaan dahil sa walang patumanggang pagsasamantala at inhustisya ng iilang diyus-diyosan sa umiiral na lipunan. Nang makursunadahan ni David ang isang anak na dalaga ni Saul — si Michal — hininging dote ni Saul ang 100 balat ng titi ng mga Philistinong kalaban nila sa digmaan. Ngunit hindi napatay si David at nagawa pa nitong tuliin ang 200 kalaban. nanatili ito sa palasyo bilang isang matapat na mandirigma. hindi iilang pari ang lumitaw na may mga kulasisi o kabit. batay sa mga ibinunyag ng Time at Newsweek.000 sa kanila ang may karelasyon at may mga anak pa nga sa labas ang iba. # Kolum. arsobispo man o kardinal o maging ang Papa sa Roma — sa mga eskandalong seksuwal.

Corinthians. Gaya ng mga basalyos ng ibang mga sektang panrelihiyon. Hindi na namin nasundan ang resulta. Matapos suhulan ang mga kardinal upang mahalal siya bilang Papa. Limampung mang-aaliw na babae ang nakipagsayaw sa panauhing mga lalaki matapos ang hapunan. inilarawan niya ang sumusunod: ―Pinamunuan ng Papa ang piging na inihandog ni Cesare sa Vatican. Ipinapatay ni Papa Boniface VIII ang bawat mamamayan ng Palestrina at ipinasunog ang buong siyudad. niyakap siya. sa simula‘y nakadamit at hubo‘t hubad na nang malaon. tagapayo ni Bro. sina Cesare at Lucrezia Borgia. Diumano. Ibinenta naman ni Papa Benedict IX ang kanyang trono sa gustong humalili sa kanya sa halagang 1. Nilaspag naman ni Papa Benedict V ang isang dalagita at itinakas ang kayamanan ng Vatican. Nang kinatawan pa lamang ng Papa si Clement VIII. kinatawan ng Vatican dito. Pagkatapos. Ilokos Sur. maging ang sinasabing Banal na Bibliya — lalo na ang mga aklat ng Genesis. ng dating sekretarya ni Obispo Teodoro Bacani. Mike Velarde ng tropang El Shaddai. Sa ―March of Folly‖ ni Barbara Tuchman. Jr. onanismo o pagsasalsal. Leviticus. isinabog sa lapag ang mga kastanyas kasama ng mga kandelabra na pagapang na dinadampot ng mga babae habang nanonood ang Papa. . at pinamunuan ang isang hukbo sa pakikidigma. at usap-usapan naman ngayon — totoo man o hindi — ang isinampang reklamo kay Papal Nuncio Antonio Franco.‖ matindi ang katiwalian. Naroroon ang eksena ng maramihang pagtatalik. naging laman ng mga diyaryo noon ang kasong panggagahasa ni Fr. Psalms. Pinatay ni Papa Boniface VII ang dalawang karibal sa trono at gayundin ang ginawa ni Sergius III sa dalawa niya ring kalaban. pati mga bata. Exodus. kinapon ang isang karibal. Ecclesiastes. Ibinigay ni Papa Juan XII sa kanyang kabit ang ibang kayamanan ng Simbahan.mga paring ito ang tumalikod na sa tungkulin. at iba pa — ay puno ng mga tagpong baka ituring na X-rated ng moralista‘t nagbabanal-banalang lipunan. nagdaos ito ng piging sa loob ng Vatican kasama ang dalawang bastardong anak. at hayagang nagsipagasawa. iniwan ang kani-kanilang parokya. at tinatawag na sodomy.. kasuwapangan at imoralidad ng Simbahan lalo na noong Edad Media. awtor ng ―Holy Horrors. itinatago sa loob ng abito o sutana ang makamundong pagnanasa habang nangangaral kung ano ang moral o imoral. Labis na pinahirapan at ipinapatay ni Papa Urban VI ang kanyang mga kardinal at ipinagyabang pa ni Papa Innocent VIII ang ilehitimo niyang mga anak na pinagpasasa sa kayamanan ng Simbahan. eksibisyonismo. binulag ang isa pa. pakikipagtalik sa hayop. si Cesare at ang kapatid niyang babaing si Lucrezia. Napatanyag naman sa kasaysayan ng pornograpiya bilang ―Ballet of the Chestnuts‖ ang ginawa ni Papa Alexander VI. Sabagay. bakit hindi pa nga pahintulutan ng Papa sa Roma na magsipag-asawa‘t makipagtalik ang kanyang mga alagad gayong tao rin naman sila at sinasabing napakahirap supilin ang mga pangangailangang seksuwal? Nagiging ipokrito tuloy ang mga ito.000 mamamayan ng Cesena. Kasangkot maging ang mga naging Papa sa kung anu-anong eskandalo. Haught. Batay naman sa pananaliksik ni James A.500 libra ng ginto. ipinapatay naman nito ang 8. pangangalunya o pakikiapid. Macario Apuya ng Vigan. pinanggigilan at pinaghahalikan ni Bacani.

tumitindi ang krisis pang- . ang mga katiwalian ng Simbahan at itinakwil niya ang doktrinang dugo at katawan ni Kristo ang alak at ostiyang ginagamit sa misa. hinubaran siya ng abito. Ito ang huwad na kabanalan. Mabilis pa itong nadaragdagan ng 2. Pumutok ang matinding paghihimagsik laban sa Simbahan noong 1517 nang ipaskel ni Martin Luther sa pinto ng simbahan ng Wittenberg ang 95 pahina niyang tesis na masasabing ganap na nagluwal sa Repormasyon at nagpasiklab ng pagpapatayan ng mga Katoliko‘t Protestante hindi lamang sa Europa kundi maging sa iba pang panig ng mundo. ineksiyon at pildoras. isang paring propesor. IUD. Maging sa Italya na kuta ng Vatican. Ordonez (Kolum) Hindi namin maunawaan hanggang ngayon. Noong mga taon ng 1100.36% bawat taon habang. tumindi‘t nagkasunud-sunod ang mga protesta at paghingi ng reporma sa herarkiya ng Simbahan. ang pagtutol ng mga lider ng Simbahan sa paggamit ng artipisyal na mga pamamaraan. wisikan man ng agua bendita o tambakan ng ostiya upang hindi umalingasaw. eskandalo‘t imoralidad at kalupitan noon ng Simbahan kahit itago man sa loob ng mga abito. ginamit pa itong pang-blackmail ng Simbahan sa mga pulitiko at nagbanta ang pangulo ng CBCP (Catholic Bishops Conference of the Philippines) — si Arsobispo Orlando Quevedo noon — na hindi iboboto sa darating na eleksiyon ang agresibong mga sumusuporta sa programa ng pamahalaan sa birth control. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. upang masugpo ang mabilis na pagdami ng populasyon. sa kabilang banda.‖ Dahil sa mga nabanggit. gaya ng kondom. ipinatapon. ibitin at sunugin nang buhay noong 1498. ibinitin at sinilaban siya nang buhay. pinangunahan naman ng paring si Girolamo Savoranola ang paghingi ng reporma hanggang ikulong siya. Sa kasalukuyan. nakababahala na rin na halos 90 milyon na ang populasyon ng bansa at ika-14 na ito sa pinakamataong mga nasyon sa buong mundo. hindi nga malayong maulit ang mga katiwalian. 2003 ALIN ANG I MOR AL? April 7. naging ―excommunicado‖ at nang hindi tumigil. Kamakailan lamang. Lumaganap ang kanyang aral hanggang Czechoslavakia sa pamamagitan ng isang paring si John Hus na ipinakulong at ipinasunog ng mga awtoridad ng Simbahan.Sumunod ang pakikipagtalik ng mga panauhin… may gantimpalang mamahaling sutlang tuniko o balabal ang sinumang lalaking pinakamaraming ulit na nakipagtalik sa mga babae. tinuligsa ni John Wycliffe. o ayaw ipaunawa sa amin ng mga anghel sa kalangitan at ng mga basalyos ni San Pedro sa lupa. Hunyo 18. Bagaman hindi ang pagdami ng populasyon ang pangunang dahilan ng matinding karalitaan kundi ang napakasamang balangkas ng lipunan na iilan ang kumokontrol sa pulitika at ekonomiya ng bansa. nagprotesta ang paring si Arnold ng Breccia. Sa Inglatera naman noong 1300.

noong dekada ‗90. Natural. ang aborsiyon o paglalaglag ng fetus o nabubuong sanggol sa obaryo ng ina. 160-230) na may kaluluwa na ang fetus makaraan ang 40 araw kung lalaki.ekonomiya at inutil ang pamahalaang matugunan ang pangunahing mga pangangailangan ng napakaraming mamamayan. lalong tumibay ang paniniwala ng mga basalyos ng Simbahan laban sa aborsiyon. isang organisasyong nagtataguyod sa birth control at nagbibigay-payo sa mga nag-aborsiyon. Noong dekada ‗60 nang kainitan ng giyera sibil sa dating Belgian Congo. parurusahan ang sinumang lalaking nanakit ng sinumang buntis na naging dahilan upang ito‘y makunan o malaglag ang ipinagbubuntis. Tanggapin nang imoral at kasalanang mortal. pinahintulutan ng Vatican na uminom ng pildoras ang mga madre doon upang hindi mabuntis kung sakaling magahasa ngunit. Ano ang pagkakaiba ng madre sa hindi madre? O baka ang madre‘y puwede lamang buntisin ng banal na espiritu. lalo na‘t ang gumahasa sa kanila‘y mismong pumatay sa kanilang mga asawa at kapatid. . sinabi nga noon ni Dr. Sa paglipas ng mga taon. sagad hanggang langit ang pagtutol ng Simbahan sa artipisyal na birth contol at sinasang-ayunan nito ang natural na pamamaraan. gaya ng pag-iwas sa pagtatalik kung nasa panahon ng ovulation ang babae. IUD at pildoras upang mahadlangan ang mabilis na pagdami ng populasyon na mauuwi sa higit na malaganap na karalitaan. at itinuturing pa ngayon na aborsiyon na ang paggamit lamang ng kondom. halimbawa. Sa naturang teksto. pinaniwalaan maging ng Simbahan ang interpretasyong ito. Sa maraming dantaon. hindi dapat supilin at ilaglag ang fetus sa obaryo ng ina kung bunga ng mataos na pag-iibigan ngunit kung bunga. itinuring na eskolar ng Bibliya. at 80 araw naman kung babae. tinuligsa ni Monsignor Elio Segreccia — malapit na tagapayo ng Papa — ang pag-inom din ng kababaihang Kosovar ng mga pildoras upang hindi mabuntis dahil ginagahasa ng mga sundalong Serbian. lalo na nga ang sugpuin pa ang paglaganap ng karalitaan. masusunod pa rin ba ang diumano‘y laging tamang Papa sa Roma? Hindi rin kaya makatuwirang hadlangan ang pagbubuntis sa pamamagitan ng artipisyal na mga pamamaraan? Tungkol sa mga babaing Kosovar. Eva Sabachi ng Marie Stopes International. nagsimulang mabago ang gayong paniniwala at pikit-matang tinanggap na tuwirang ipinagbabawal ng Bibliya ang aborsiyon nang magkaroon ng ibang pakahulugan ang isang teologong Carthaginian sa naturang teksto ng Exodus. Sa kabila nito. Nang ipahayag pa noong 1869 ni Papa Pio !X na isang kasalanang mortal ang aborsiyon at binigyang-diin pa niya ang katawatawang doktrinang ―hindi nagkakamali‖ ang Papa. gaya nang nangyari diumano sa ina ni Noah at sa ina rin ni Jesus? Kailan ba nagsimula ang sarado o panatikong paniniwala ng Simbahan laban sa birth control at aborsiyon? Sa Bibliya. nabanggit lamang ang aborsiyon sa Exodus 21. na pinakamasamang magagawa ng Vatican sa naturang mga babae ang payagang isilang ng mga iyon ang bunga ng panggagahasa. sa digmaan ng Serbia at Kosovar. ng panggagahasa.D. Pinalubha pa ang kamalian sa bagay na ito nang isalin sa Latin mula sa orihinal na Hebrew ang tekstong iyon ni Eusebius Hieronymus. bersikulo 22-25. Iginiit ni Quintus Septimius Florens Tertullianus (A. gaya ng paniniwala ng Simbahan. aborsiyon na ba ang paggamit pa lamang ng kondom at IUD at ng katulad nito upang mahadlangan ang pagbubuntis? Lumilitaw ding doble-kara ang prinsipyo ng Simbahan sa bagay na ito.

higit na imoral ang karalitaan kaysa birth control at aborsiyon at kasalanang mortal ng mga basalyos ng Simbahan ang hadlangan ang bagay na ito.Sa aba naming palagay. Sabi nga. ng galyetas at biskotso beninditahan ng sampagita‘t ilang-ilang at ng mga luha ng kandila ng kaalipinan. kahit lumaganap nang lumaganap pa ang karalitaan dahil sa pagdami ng populasyon. mga isang trilyong dolyar na ang kabuuang yaman ngayon ng Vatican. yayaman at yayaman naman ang Simbahan at. katunayan nga. Alin nga ba ang imoral: ang birth control at aborsiyon o ang pagsusulong ng karalitaan at pagpapayaman ng Simbahan sa pawis at dugo ng dayukdok na sambayanan? DUGO ANG I NI LULUH A NG MG A B ULAK LAK April 4. nakaluhod ngayon ang araro sa silong ng bahay-kubo nagdarasal sa pilapil ang talahib at amorseko sa tarundon at tumana ay nalugmok ang pag-asa . Ordonez namumulaklak na ang cadena de amor sa lapidang lata ni ka pedrong magsasaka na pumanaw na ang plema‘y kasing pula ng gumamela sa bawat pagdahak kung umaga kulubot ang mukha‘t maalipunga ang paa. Sabagay. higit na dapat unahin ng Simbahan ang paglilinis nito sa sariling bakuran kaysa pagkondena sa birth control lalo na ngayong nabubulgar na nang husto ang patuloy na pagkakasangkot ng mga basalyos nito sa iba‘t ibang eskandalong seksuwal. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ilang gabi rin siyang pinaglamayan ng mga alitaptap sa punong akasya tinangisan ng uugud-ugod na kalabaw sa ugat ng punong mangga inalayan siya ng kapeng barako. kupasing pantalong maong polong pinaglaruan ng panahon at mga alaala ng abuhing kahapon ang kasama niyang ibinaon sa piling ng itim na daigdig ng palotsinang kabaong.

Ordonez (Tula) nakita ko isang makulimlim na umaga ang anak kong si magdalena nakaupo sa ugat ng punong mangga tangan-tangan ang matigas na pandesal na walang palaman ni asukal.sa pagyao ni ka pedrong magsasaka agunyas sa karimlan ang awit ng mga maya hininga ng dapithapo‘y kasing sangsang ng pulbura mga buhay na kalansay sa bukiri‘y naglipana mga nota ng araro hinihimig ay plegarya. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. bawat kagat ay kang ninanamnam habang nakatanghod . dugo ang iniluluha ng mga bulaklak sa bawat paghibik ng buong magdamag sa mga bukiring adhika‘y naglatak kalian itititik ng talim ng tabak sa dibdib ng lupa ang laying mailap? kalian aanihin ng lingkaw at karit ang laksang pangarap upang di dugo ang siyang iluha ng mga bulaklak? matagal nang naglalaba‘t naglalampaso ang anak na dalaga ni ka pedro sa mansiyon ng propiyetaryo! SUNDAY INQUIRER. Mayo 14. 1989 P and esal Kay Magd alena April 3.

(TRENDS. sa kabuuan. tinuligsa naman niya ang paglaganap ng karalitaan dito batay sa ipinalabas na datos ng NSCB (National Statistical Coordinating Board). milyun-milyong Pilipino ang walang bahay at lupa. Kahindik-hindik – kung totoo – na sumulong ng 7. sabi niya.3% pagsulong diumano noong 2007 ng kabuuang produkto ng bansa o GDP (gross domestic product) at. para sa masang sambayanan. na lutasin ng pamahalaan ang mga pagdukot at pagpatay na pampulitika sa bansa na tumindi mula nang maluklok sa kapangyarihan noong 2001 si La Gloria.‖ Kailangan din.sa kanyang paanan ang ilang pulang langgam. Binigyang-diin pa nga niya na lalong lumalaki ang agwat na naghihiwalay sa mayaman at sa maralita. tumaas pa ito mulang 30% at naging 33%. at kami‘y nagkatinginan siya‘y napangiti ako‘y napaluha at napatadyak sa matigas na lupa. pagkatapos. PUP.3% ang pambansang ekonomiya noong nagdaang taon. ―kinikilala namin na pinakamahusay itong makroekonomikong nagawa sa loob ng 50 taon. at hindi mapagkalooban ng kinakailangang edukasyon ang mga anak? Bakit. ―kailangang pagsikapan ng gobyernong maisakatuparan ang mga layunin ng Millenium Development na ating pinagtibay para tiyak na mapagkalooban ng nararapat na serbisyo sa kalusugan at edukasyon at maging kabahagi sa pag-unlad ng ekonomiya ang pinakamahihirap na mga komunidad. Sa datos ng NSCB. hanggang ngayon. Sa punto tuloy ni MacDonald. Umuunlad nga ba ang pambansang ekonomiya sa ilalim ng liderato ni La Gloria? Kung totoo ito. sa kabilang banda. walang trabaho. waring gusto naman niyang isumbat sa pambansang liderato kung bakit maraming mamamayan ang nagdaralita at nabubuhay sa wala pang $1 sa bawat araw. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. 1989) T sub ib o Ng P anlilinlan g April 2. Ayon nga kay MacDonald. miserable ang buhay sa .‖ Gayunpaman. Ordonez (Editoryal) PARANG HINIMAS saka binatukan ni Embahador Alistair MacDonald ng EU (European Union) ang administrasyon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa Kapihan sa Sulo Hotel kamakailan nang purihin niya muna ang ipinagyayabang ni La Gloria na 7. bakit lumalaganap pa ang karalitaan? Bakit tuluy-tuloy ang pandarayuhan – magpaalipin man – ng milyun-milyong manggagawang Pilipino kung gumaganda nga ang buhay sa Pilipinas? Bakit mga isang milyong Muslim sa Mindanaw ang umaasa sa donasyong pagkain ng ibang mga bansa (World Food Programme) upang makatawid-gutom sa araw-araw? Bakit.

ang binibilog ang ulo o inuutong masang sambayanan? Sa Dagat Ng Ap o y Ng M ga B end ita April 1. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.6% lamang ang mararating na GDP ng bansa sa 2008.3% pag-unlad ng ekonomiya at. ayon naman kay Cielito Habito.3% GDP noong nagdaang taon? O mahilig siyang magpunta sa Enchanted Kingdom sa Laguna at nakahiligan niyang sumakay sa tsubibo (ferris wheel) ng panlilinlang upang makapangunyapit lamang sa kapangyarihan? Hindi na tuloy katakataka na sa Grand Hyatt Hotel sa Hong Kong. dati ring direktor heneral ng NEDA.‖ O talagang nasasarapan si La Gloria sa pagsakay sa tsubibo ng panlilinlang habang dayukdok naman at nagdaralita. binigyang-diin niya. tanong niya. ―Maraming mga dahilan upang pagdudahan ang mga datos na ibinibigay ngayon sa atin.‖ may mga plakard pa ang iba na malinaw na nakasulat ang ―Bigas. Sa punto nga ng Global Source na nakabase sa New York.‖ at ―mamamatay-tao. sa opinyon nito. hindi tunay na larawan ng pambansang ekonomiya ang ipinipinta sa sambayanan ng naghaharing rehimen. bakit 150. dapat na tumaas pa kung talagang mabilis ang pagsulong ng pambansang ekonomiya. . Sa maikling salita. napulot ni La Gloria ang ipinagyayabang na datos – hanggang Hong Kong sa tatlong araw na 11th AIC (Asian Investment Conference.3% GDP. Kung totoong umuunlad ang ekonomiya. kung gayon. Ordonez (Tula) sa dagat ng apoy ng mga bendita tayo‘y magmimisa… habang iniluluwa ang may lasong ostiya sa mga simbahan at mga kapilya ating itataas ang kalis na bungo at bubusan ng sariwang dugo ang santong rebulto at mukha ni kristo. mga 5. sa kabilang banda. 5. lalo ngayong patuloy ang pagtaas ng presyo ng langis at pangunahing mga bilihin unang-una na ang bigas? Ayon nga kay Felipe Medalla. binigyang-diin niya. dating direktor heneral ng NEDA (National Economic Development Authority) at propesor ngayon ng ekonomiya sa Unibersidad ng Pilipinas. sa tingin ng Global Source. taliwas sa takbo ng kasaysayan ang ipinagyayabang ng rehimen na 7. sinalubong agad siya ng nagpoprotestang migranteng mga manggagawa na pawang nakaputing maskara at may nandudumilat na mga titik na: ―sinungaling. pinakamababa ang naturang bilang na. Marso 31-Abril 2 ngayon) – na nakamit ng bansa ang 7. ―waring isang kathang-isip na estadistika‖ ang sinasabing 7. hindi pagwawaldas!‖ at ―Patalsikin si Gloria. di nga kasi. Saan.000 trabaho lamang ang nalikha ng gobyerno noong 2007? Sa nakaraang mga taon. Salungat din sa reyalidad ang 7.sariling bayan.3% pagsulong ng GDP.‖ sabi niya.5% lamang ito.‖ ―mandaraya. Kung susuriin.

sa dagat ng apoy ng mga bendita titipunin natin namuong luha ng mga kandila… bawat estampita‘t mga kandelabra sa altar ng dusa butil ng rosaryo sa mga sakristiya mailbag na kalmen sa dibdib ng masa at bibliya ng pera ang ipambabala sa nalikhang kanyon ng pakikibaka. sa dagat ng apoy ng mga bendita bayaang ang bungo‘y mabiyak habang nagmimisa… isabog ang dugo at utak sa mga kalsada sa bukid at lungsod sa burol at bundok sa lupang binaog ng salot na krus ng ubaning santo at ng mga ganid sa mga kumbento. sa dagat ng apoy ng mga bendita dadasalin natin marahas na nota ng pakikibaka… di na tayo luluhod na muli . sa dagat ng apoy ng mga bendita tayo‘y magmimisa… bendisyon ng tabak at koro ng bala himno ng pulbura‘t mga dinamita wawasaking lahat mga bartolina ng layang kinulong ng puting demonyo at magbabanyuhay lahing Pilipino.sa dagat ng apoy ng mga bendita tayo‘y magmimisa… pulpito natin ang puso ng masa bayaang magsermon tabak at pulbura papagkumpisalin lahat ng may sala piliting lumuhod ang pari at mongha pahaliking lahat sa paa ng indio himurin ang sugat ng mga anino.

Ave. Ave. Diyosa Espiritu Santa! ako po‘y huwag bulagin ng mga kalmen at estampita . Diyosa Espiritu Santa. ako po‘y umiinom ng hinebra sa restawran ni San Da Wong sa Ermita. Ave. mea culpa. Ave. patawarin anak mong nagkasala. Diyos Ama. Diyos Anak. Ave. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Nob. 1995 Ave. mea maxima culpa. Giovanni Battista Montini. P ater P atr um March 31. mga Barabas naghaleluya. mea culpa.habang nagmimisa upang maglagablab ang mga bulaklak upang ang amiha‘y humalakhak upang ang talahib ay umindak at sa basbas ng ngitngit ng lintik iwawagayway natin ang nagdurugong bandila sa bawat dampa ng mga inalila bawat luha‘y magiging punglo ng paglaya! Sunday Inquirer. Ordonez (Tula) Nang dumalaw sa bansa si Papa Pablo VI. Diyos Anak. Birheng Maria! ipanalangin ang anak mong nagkasala. Mea culpa. 27. nang sa kanto‘y magdaan ang Santo Papa ako po‘y nasa kubeta… nagbebendita‘t nagdaraos ng sariling misa. nangumpisal pa sa poon. ni hindi ko man lamang nakita ang tiara ng Santo Papa… nang magpunta siya sa Luneta at magmisa. 1970. benedictus qui venit in nomine domini Diyos Ama. Pater Patrum! inodoro‘y nagkumunyon. Enero 25. Servus Servorum Dei nang iluwa ka ng Alitalia. mea maxima culpa. Viva!Viva Il Papa! Hosanna in excelsis. Mea culpa.

Diyosa Espiritu Santa! . Ave.habang ang kandila‘y bangkay na naagnas sa bawat kandelabra. Diyos Anak. Diyos Ama. nakaamba kumikislap na espada sa plato ng espagheting Piccolinong may bendita ng ketsap Papa. Ave. Ave. Mea culpa. animosa firmat fides. Diyos Ama. Pater Patrum! ako po‘y nagugutom… sitsiritsit alibangbang. sit decora… mag-antanda at magdasal. Ave. Pater Patrum kalyehon ko‘y inaagiw barungbarong at estero‘y nakatanghod sa kopita. salaginto‘t salagubang bawat oras. Ave. Ave Maria! Quod in carnem transit panis. mea culpa. kampana‘y kumakalembang Sit laus plena.t kandelabra araro ko‘y nakapangaw sa tumana armalite ay umaawit sa Candaba. Kahit ako po‘y di lumuhod sa Santo Papa nakita ko naman ang kanyang anghel de la guwardiya sa bote ng La Tondena… Michaelem Archangelum. Ave. et vinum in sanguinem. sit sonora. Ave Maria! ang pari‘y nagbibilang ng pilak sa sakristiya. Santo Papa! Santo Papa! puto seko‘t puto maya… inuuod ang kumbento‘t mga mongha bawat santo‘y nakanganga sa isusubong ostiya. quod non vides. Diyos Anak. bawat araw. mea maxima culpa! krusipiho at rosaryo‘y ipinanguya ko sa basura. Ave. Diyosa Espiritu Santa! ipanalangin kaluluwa ng anak mong nagkasala. Ave. quod non capis. sit jucunda.

humingi na ng pahintulot mula sa Lupon ng NFA ang administrador nitong si Jessup P. noong Pebrero 27. 1970ve Gasgas Na ng B ulad as March 26.000 metriko toneladang bigas at. sabi ng mga opisyal nito. sa kabilang banda. Batay naman sa dalawang dokumentong nakuha ng KMP (Kilusang Magbubukid ng Pilipinas) mula sa NFA (National Food Authority) at Kagawaran ng Agrikultura. Dis. hindi kayang sumuporta sa kailangang bigas ng ibang mga bansa sa rehiyon. Mar Roxas at Loren Legarda na pag-aralan at paghandaan ito. Ordonez (Editoryal) GARAPAL at matinding panlilinlang sa sambayanan ng umiiral na rehimen – at nakaugalian na ito – ang pahayag kamakailan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa Mabalacat. Gaya lamang ito ng paulit-ulit na pangangalandakan ni La Gloria na ―patuloy na sumusulong ang ekonomiya at nababawasan ang karalitaan‖ sa kapuluan kaya. Pampanga na ―hindi kukulangin sa bigas‖ ang bansa sa kabila ng pagbagsak ng pandaigdig nitong suplay at pagtaas ng presyo. 2008. Idagdag pa nga ang prediksiyon ng PAG-ASA na. walang habas naman ang pandarambong sa pera ng bayan sa napakatiwali na‘t umaalingasaw na burukrasya. Noon pa mang Pebrero 11. ang kaya nitong ibenta sa Pilipinas Tinatayang hanggang 4. nananawagan na sa Malakanyang sina Sen. hanggang Hunyo. batay sa estadistika. sa ilalim ng kabisote niyang liderato at mailusyong diwa. natural. Maliwanag naman.Kagabi. limang bagyo ang inaasahang mananalasa sa bansa – bukod sa mga pagbaha sa Gitnang Luson na . naging 27% mulang 24% buhat noong 2003 hanggang 2006 ang maralitang mga pamilya sa bansa at. 50-M MT ang Indonesia at 6-M MT ang Thailand na. ipinaliwanag ni Sekretaryo Arthur Yap ng Agrikultura kay La Gloria ang hinaharap na kakulangan sa bigas ng mundo. ngayon pa lamang. Isang malaking kahangalang ipinayo pa nito tuloy kamakailan sa mga mamamayan na sa halip na isang tasang kanin ang kainin. kung sumulong man ang ekonomiya. itinigil na ng Vietnam ang eksportasyon ng bigas at isang milyong metriko tonelada na lamang. Santo Papa. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Sikmura nga ng publiko ang nirerendahan gayong sa kabilang banda. ang utak ko‘y talahib na naglagablab at nagsayaw ang mga alitaptap! PILIPINO FREE PRESS. lamang — na tiyak na pipinsala sa agrikultura. ilang mandurugas lamang sa lipunan ang nakikinabang habang nananatiling may bulser (kanser sa bulsa) ang nakararaming masang sambayanan. sa pamamagitan ng isang memorandum. gawin na lamang itong kalahati. parang bagyong hindi maiiwasan ang krisis sa bigas na nakaamba sa bansa kaya. Ano ngayon ang buladas at palabas ng Malakanyang na walang krisis sa bigas na nakaamba sa bansa? Una. 9. tuluy-tuloy diumano ang pambansang kaunlaran at maihahatid niya sa piling ng mauunlad at industriyalisadong mga bansa sa malapit na hinaharap ang kanyang Matatag na Republika. Lopez upang bumili sa ibang bansa ng 500. kung tutuusin.5 milyong metriko tonelada ang aanihin lamang nito sa Abril.

Japan at Amerika. batay sa mga aral ng kasaysayan. na pag- aralang mabuti kung paano wastong magagamit ang mga lupain at. ipinahihiwatig na ng mga senyales sa lipunan na lubhang maselan ang kinakaharap ng bansa na krisis sa bigas. itinanghal na pambansang bayani ang mga naging lider ng kani-kanilang rebolusyon gaya. pinagtatalunan pa ng mga eskolar kung nararapat kilalanin o hindi si Rizal bilang ating pambansang bayani. lalo na ang hawak ng China. walang kinikilalang batas ang hungkag na mga sikmura. ayon sa mananalaysay na si Renato Constantino. at nina Sun Yat-sen at Mao Tse-tung ng Tsina. kung gayon. ni Ho Chi Minh ng Vietnam. Si Rizal At An g P amb an sang Kala yaan March 25. Sabi nga. tapal-tapal lamang na parang ―bandaid‖ ang ginagawang solusyon ng Malakanyang sa problemang ito. sa ating bansa. Sa kabila ng malinaw na reyalidad. tumaas man nang tumaas ang presyo ng langis at pamasahe. kaya pang maglakad ng ordinaryong mga mamamayan. Sikmura ng bayan – lalo na ng masang sambayanan – ang pangunahing nakataya dito. ni Simon Bolivar ng Timog Amerika. Sa katunayan. ayon sa kanya. Ayon nga kay Rep. ayon pa rin sa kanya. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. kung maaari. ni George Washington ng Amerika. ni Lenin ng Rusya. Hindi nga gasgas nang mga buladas ng naghaharing rehimen para lamang makapangunyapit sa kapangyarihan ang lunas sa krisis na itong kinakaharap ng bansa. kaya pa nilang mag-ilaw ng gasera o magtiis sa dilim ng gabi pero. Sabi nga. tumaas man nang tumaas ang presyo ng elektrisidad. dapat na ring ibasura ang pagpapahintulot sa dayuhang mga korporasyon na gamitin ang malalawak na lupain sa bansa. ―ang ating pambansang bayani ay hindi naging puno ng rebolusyon. kapag sikmura na nila ang pinipilipit ng gutom. Ordonez (Lathalain) MAGPAHANGGANG NGAYON. Nararapat lamang. Ngunit. halimbawa. iukol ang malaking bahagi para pagtamnan ng palay.Paano. higit sa lahat. Rafael Mariano ng Anakpawis at pangulo ng KMP. na krisis pampulitika‘t pang-ekonomiya – lubha ngang napakabalintunang nagkukubli pa rin ang mga makapangyarihan sa likod ng gasgas nang mga buladas o tandisang kasinungalingan sa halip na gumawa ng kongkretong mga hakbang upang puspusang makabayang harapin at lunasan ang pambansang mga problema. baka kainin na nila maging si La Gloria at iba pang pinagpala‘t naghahari-harian sa lipunan. ipatupad ang tunay na reporma sa lupa para mapaunlad hindi lamang ang produksiyon ng palay kundi ang mismong miserableng buhay ng mga magsasaka at ng kani-kanilang pamilyang matagal nang itinanikala ng mga asendero‘t propiyetaryo ang buhay at kinabukasan sa ilalim ng mapambusabos na sistema. Hindi nga lubusang malulutas ang paulit-ulit na krisis sa bigas sa pamamagitan ng paulit-ulit ding importasyon nito. at sensitibong problema ng bansa sa bigas – bukod sa nandudumilat. Isa pa. itinakwil niya ang . matutugunan ang pangangailangang bigas ng bansa? Batay sa pagsusuri. hanggang ngayon. Ngayon pa nga lamang. Sa ibang mga bansa. 120 kilong bigas – kung kumakain pa nang ayos at may ibibili pa – ang kunsumo ng isang Pilipino sa loob ng isang taon. Panahon na ring buwaging ganap ang mapagsamantalang kartel ng bigas sa Binondo at.

ipinalagay ko na isang kapalaran ko kung sa kabila ng anumang pagpapakasakit ay mahadlangan ko naman itong mga walang kabuluhang kapahamakan. Batay sa manipestong ipinalabas niya noong Disyembre 15. maaalaala rin na nagboluntaryo si Rizal na maging doktor ng hukbong Kastilang nakikidigma noon sa Cuba.Kinasusuklaman ko ang salaring pamamaraang ito at itinatatwa ko ang anumang pakikisali rito. 1896. at naghimagsik na sa wakas upang putulin ang tanikala ng pagka-alipin sa ilalim ng kolonyalismong Kastila? O naniniwala kaya si Rizal. At higit pa rito. nang ilunsad pa rin ang kilusang salungat sa aking payo. Walang pasubali niyang tinutulan ang kilusan nina Bonifacio at ng mga Pilipinong nakibaka upang matamo ang pambansang kalayaan. tinutulan ko ito. Pio Valenzuela upang himuking maging pandangal na tagapangulo ng Katipunan. Buong pusong kinahahabagan ko ang mga walang kabatiran na nalinlang upang sumanib sa kilusang ito. ―Sa ganitong paniniwala. nang hulihin si Rizal noong Hulyo 6. na ang mga reporma ay dapat magmula sa itaas.‖ Maaalaala.rebolusyon.‖ Bakit ganoon ang pahayag ni Rizal? Bakit hindi niya ikinatuwa na nagising na rin ang sambayanan. at nang sadyain siya doon nang malaon ni Dr.Hindi ba sangayon si Rizal na kailangang makamit ang pambansang kalayaan sa pamamagitan ng himagsikan? O naniniwala kaya siya na hindi pa handa noon ang sambayanan? Nang sumiklab noong Agosto 23. ano kaya ang ipinalalagay niyang tamang pamamaraan upang . malupit at binalak na lingid sa aking kaalaman. di maaasahan. sa pamamagitan ng nabanggit na manipesto. muling ipinadakip ng mga prayle at ng mga awtoridad na Kastila si Rizal. hindi ko maiiwasan ang sumpain at isinusumpa ko itong himagsikang ito na itinuturing kong baligho. Ano nga kaya ang ideya ni Rizal tungkol sa pambansang kalayaan? Kung tinutulan niya ang pagkakamit ng kalayaan sa pamamagitan ng rebolusyon. isang paninirang-puri sa ating mga Pilipino at inilalagay sa alinlangan ang lahat ng maaaring magtanggol sa ating layunin. kagaya ng gusto niyang mangyari sa kanyang mga nobelang Noli at Fili. at ang mga repormang magmumula sa ibaba ay nakakamit nang pabaluktot. na maililigtas niya ang kanyang sarili sa mga Kastila? Higit na maituturing natin siyang bayani kung inihandog niya ang kanyang sarili na maging doktor ng mga Katipunero kaysa maging manggagamot ng mga sundalong Kastilang nakikidigma noon sa Cuba. Sumulat din ako. 1892 at ipatapon sa Dapitan dahil sa pagkakatatag niya ng La Liga Filipina. Ngunit nang papunta na siya doon. at inuulit ko ito. mahigpit na tinanggihan ni Rizal ang alok na iyon. tinuligsa niya ang himagsikan at ang Katipunan. Ipinahayag niya: ―Sa simula pa lamang nang mapansin ko ang binabalak. at ipinakita ko na ang kilusang ito ay tiyak na hindi magtatagumpay. kusa kong inihandog hindi lamang ang aking mabuting pakikitungo kundi ang aking buhay at pati na rin ang aking pangalan upang ito‘y magamit sa anumang paraang makasusugpo sa paghihimagsik. kinalaban ko ito. 1896 ang himagsikan ng Katipunan sa pamumuno ni Andres Bonifacio. Dahil sa ako‘y naniniwala na magdudulot lamang ito ng maraming kahirapan. at walang katiyakan.

Emilio Aguinaldo sapagkat lubha raw mapanlaban. Sa aklat namang ―The Philippine Island‖ ni W. malinaw na isinulong nang husto ng mga Amerikano ang pagiging pambansang bayani ni Rizal. Iginiit niya ang pagbabago mula sa loob sa pamamagitan ng propaganda. Sa librong ―Between Two Empires‖ ni Theodore Friend. Cameron Forbes. Ipinagdiriwang ang araw ng kanyang kamatayan. masyado daw namang radikal si Andres Bonifacio. pangmadlang edukasyon at pagpukaw sa budhi ng bayan. ipinalabas ng Philippine Commission ang Batas Blg. pinili si Rizal bilang huwarang bayani higit sa ibang katimpalak. Batay sa kasaysayan. maitatanong natin ngayon: Angkop pa kaya sa ating kasalukuyang panahon o lipunan ang mga ideya ni Rizal tungo sa kalayaan at kasarinlan? Kung susundan natin ang kanyang mga ideya. bakit siya itinanghal na pambansang bayani? BAGAMAN hindi mapapasubalian ang mga dakilang katangian ni Rizal. 345 na nagtadhanang maging pista opisyal ang Disyembre 30. Matapos ngang mapili si Rizal.Kinabibilangan ng tatlong ilustradong Pilipino ang naturang komisyon – sina Pardo de Tavera. at sa salapi… at itinuturo sa mga bata sa pambayang paaralan sa lahat ng dako ng kapuluan na igalang siya na pinakadakila sa lahat ng mga bayaning Pilipino. Idinagdag pa ni Forbes na ―si Rizal ay di kailanman nagtaguyod sa kasarinlan at hindi rin niya sinang-ayunan ang armadong pakikipaglaban sa pamahalaan. sinundan ito ng Batas Blg. 137 na nagtatadhanang ang Morong ay panganlang lalawigan ng Rizal.makamit noon ng Pilipinas ang kalayaan? Ang mga ideya kaya niya hinggil sa kalayaan ay angkop pa sa ating panahon? Kung hindi nga naging lider ng rebolusyon si Rizal. iminungkahi noong 1901 ni Gobernador Heneral William Howard Taft sa Philippine Commission na kailangang humirang ng pambansang bayani ang ating bansa. 243 na nagpahintulot na magkaroon ng pambansang abuluyan upang maipatayo ang monumento ni Rizal sa Luneta. sinabi ni Taft: ―Kasama ang ilang pinunong Amerikano at ilang reaksiyonaryong Pilipino. araw ng kamatayan ni Rizal. Benito Legarda. Batay sa naturang mga punto. ang ideyang ito ni Rizal ang ginamit ng mga mananakop na Amerikano sa kanilang mga layuning kolonyal. lumilitaw na ang mga Amerikano ang nagproklama sa kanya upang maging pambansang bayani ng Pilipinas. at Jose Luzurriaga. na gusto ng mga Amerikano na hindi marahas at kontra rebolusyon ang ating maging pambansang bayani.‖ Hindi pinili ng naturang komisyon si Hen. at lubha daw namang suwail si Apolinario Mabini. at ang Batas Blg. Sapagkat binibigyang-diin ni Rizal sa kanyang mga akda ang kahalagahan ng edukasyon tungo sa ikapagkakaroon ng isang bansang malaya. inilagay ang kanyang larawan sa selyong karaniwang ginagamit sa kapuluan. magiging ganap na malaya kaya at nagsasarili . Sinabi ni Forbes: ―Tunay na karapatdapat na kilanlin si Rizal bilang pambansang bayani ng bayang Pilipino. kung gayon. hindi kagaya nina Bonifacio at Mabini na ang mga ideyang rebolusyonaryo ay salungat sa patakarang kolonyal ng Amerika. Idinulot lahat ng pamahalaang Amerikano ang maaaring itulong sa pagpaparangal na ito. nang sakupin tayo ng mga Amerikano. gayundin ang marubdob niyang pagmamahal sa kanyang bayan at ang pagiging martir dahil sa pagmamahal na ito.‖ Malinaw.

sa usapan nina Elias at Ibarra. ano ang nararapat namang gawin kaya ng sambayanang Pilipino? Ano nga ba ang ideya ni Rizal tungkol sa kalayaan? Ito ba‘y nangangahulugang isang bansang may kasarinlan? SA PANAHON ng Kilusang Propaganda na kinatawan nina Rizal.‖ Ngunit. sinabi ni Rizal: ―Mga kababayan.‖ Ganap na nilinaw ni Rizal ang tunggaliang ito ng paniniwala nina Elias at Ibarra tungkol sa kalayaan sa sinulat niyang manipesto noong Disyembre 15. ay ―yaong kalayaan lamang na kailangan ng piling uri upang umunlad ang kanilang kabuhayan at hindi inakala ni Rizal na ang pampulitikang kasarinlan ang siyang pangunahing kailangan bago natin makamit ang kalayaan.‖ Sa kabanata 50 ng nobela niyang Noli Me Tangere. Nang hindi maibigay ang mga repormang nabanggit.ang ating bansa?At kung hindi na angkop ang kanyang mga ideya.‖ Ang kalayaan diumanong hinihingi ni Rizal. Hiniling nila na bigyang pagkakataong humawak ng mataas na puwesto sa gobyernong Kastila ang mga Pilipino. ng Espanya ang Pilipinas. marahil si Marcelo H. maging probinsiya. Higit sa lahat. ayon kay Elias. hindi kolonya. nagbigay ako ng mga patunay higit kaninuman na pinakananasa ko ang kalayaan ng ating bansa. kagaya ng pagiging kinatawan sa Cortes o Kongreso ng Espanya. ―kung walang kalayaan ay walang liwanag. Sinabi ni Ibarra: ―At kung ang madlang taong iyan ay makikita kong may sandata ay pipiling ako sa pamahalaan at sila‘y aking kakalabanin. Ngunit ipinalalagay kong pangunahing batayan ang edukasyon ng mga mamamayan upang sa pamamagitan ng edukasyon at pagsisikap.‖ Samakatuwid. sapagkat di ko aariing bayan ang madlang taong iyan. maaaring ipinahiwatig ni Rizal ang pagtutol niya sa rebolusyon at pagbibigay-diin sa edukasyon para makamit ang kalayaan. gusto ni Rizal na magkaroon muna ng edukasyon ang mga mamamayan bago maging malaya at naniniwala siyang ang edukasyon at kalayaan ay dapat na laging magkaugnay kagaya ng kanyang sinabi sa sanaysay niyang ―Sobre la Indolencia de los Filipinos‖ na ―kung walang edukasyon at kalayaan na siyang . makikitang hindi ang paghiwalay ng Pilipinas sa kandungan ng Espanya ang kanilang hinihingi kundi mga reporma lamang sa pamamahala ng gobyernong Kastila sa Pilipinas. kaya‘t nagtayo ako ng paaralan. ―isinumpa ni Rizal ang Rebolusyon sapagkat bilang isang ilustrado. Hiniling nila na pagkalooban ng pantay na karapatan ang mga Pilipino kagaya ng mga karapatang pampulitika at pangkabuhayang tinatamasa noon ng mga Kastila sa Pilipinas. Naniniwala siya na ang kalayaan ay hindi isang pambansang karapatan kundi isang bagay na ipinagkakaloob sa karapat-dapat tulad ng medalya para sa mahusay na ugali. del Pilar at ilan pang Pilipinong nasa Espanya noon. kapag walang liwanag ay walang landas. 1896. Ibig ko ang kanilang kabutihan. at ninanasa ko pa rin ito. kung maaari. del Pilar lamang ang ganap na naniwala. na talagang kailangan nang maghimagsik ang sambayanan upang putulin ang tanikala ng pagkaalipin ngunit. ayon kay Renato Constantino. ayon pa rin kay Constantino. magkakaroon sila ng sariling personalidad at magiging karapat-dapat silang maging malaya. Lopez Jaena. sa unti-unting pagkakasulong. batay sa isa niyang liham kay Andres Bonifacio. hinahanap ko ang kabutihan niya sa pamamagitan ng pagdunong. Marcelo H. likas niyang minaliit ang lakas at katalinuhan ng masa. Batay sa aklat na ―Pride of the Malay Race‖ ni Ramon Ozaeta.

Katunayan. sapagkat hindi mapapasubaliang katotohanan. kapag mamatamisin pa ng mga Pilipino ang mamatay kaysa pagtiisan pa ang kanilang mga kasawian at paghihirap. kasamaan. at sisikat ang kalayaan tulad ng unang bukang-liwayway. sa sulat ni Rizal na may petsang Hunyo 19. ang ibig kong sabihin ay kung wala nang nalalabing pag-asa kundi yakapin namin ang aming pagkawasak sa pamamagitan ng digmaan. inamin ni Simoun na nagkamali siyang udyukan ang bayang maghimagsik. batay sa aklat na ―The First Filipino‖ ni Leon Ma. ipinahayag niya: ―Matitiyak ko sa iyo na hindi ko ninanais na makisangkot sa anumang binabalak na paghihimagsik na sa palagay ko‘y hindi pa napapanahon at lubhang mapanganib. walang walanghanggan sa mundong ito.‖ Sa usapan naman nina Padre Florentino at Simoun sa huling kabanata ng El Filibusterismo. at pagbulok sa lipunan. Parang wala pang tiwala noon si Rizal na magagampanan ng sambayanan ang mga tungkulin para sa kalayaan kaya maging sa kanyang mga akda. sa kabila nito. ang tamang paraan upang makalaya ang bansa ay ang mga binigyang-diin ni Padre Florentino: ―Hindi ko sinasabi na ang ating kalayaan ay matatamo sa pamamagitan ng dulo ng espada sapagkat hindi makabuluhan ang papel na ginagampanan ng sandata sa pangkasalukuyang pangyayari. Makikita sa Noli at Fili na pabor sina Elias at Simoun sa paghihimagsik. nagtatalong lagi ang kanyang mga tauhan – halimbawa‘y sina Elias at Ibarra. ako man kung gayon ay magpapanukalang gumamit ng marahas na pamamaraan. Gayunpaman. gaya ng pagpapalaganap ng katiwalian.‖ Pero bakit nga nang sumiklab ang himagsikan ng Katipunan noong 1896. kasakiman. Lumilitaw tuloy na. ng isang taong walang katapangan. Ferdinand Blumentritt. o sina Simoun at Padre Florentino – tungkol sa kung paano mapalalaya ang bansa. Guerrero. 1896? . sina Simoun at Basilio. mawawasak ang mga diyus-diyosan. lumilitaw na pinag-isipan din ni Rizal ang paggamit ng lakas para makamit ang kalayaan. Ngunit kung itinutulak kami ng pamahalaan tungo doon. katuwiran at kadakilaan sukdulang ibuwis ang ating buhay – at kung marating na ng bayan ang tugatog na ito. gayundin sina Kapitang Pablo at Kabesang Tales. at iba pang mga pinag-uusig. sa pamamagitan ng pagmamahal sa katarungan. na kami‘y matiisin at mapagmahal sa kapayapaan… Ngunit may wakas ang lahat sa buhay na ito. tinutulan at isinumpa ito ni Rizal batay nga sa manipesto niyang may petsang Disyembre 15. walang repormang posibleng maganap.‖ Naniniwala marahil noon si Rizal na hindi pa handa ang bayan sa pagyakap sa kalayaan at hindi pa iyon ang takdang panahon para maghimagsik ang sambayanan. ipagkakaloob ng Diyos ang sandata. walang hakbang na magbubunga ng ninanasang resulta.lupa at araw ng isang tao. Hindi ako naniniwala na ikaw bilang isang malayang mamamayan ng Europa ay magnanais na pagpayuhan ang mabuti mong kaibigan na pagtiisan na lamang ang lahat at kumilos na kagaya ng isang taong duwag. kundi dapat muna tayong maging karapat-dapat sa pamamagitan ng pagdakila sa katalinuhan ng tao. Ang Espanya ang dapat mamili: kapayapaan o pagkawasak. sa punto ni Rizal. madudurog ang paniniil. gayundin sa kanyang mga pamamaraan upang ilunsad ang rebolusyon. gaya nang alam ng lahat. 1896 sa kaibigan niyang eskolar na Austrian na si Dr. at kabilang na rito ang aming pagtitiis.

ang ating kalayaan ―ay buong tapang nating ipagtatanggol kahit sa pamamagitan ng dugo at pagpapakasakit. siya ay kapwa si Ibarra at si Elias. ―ang dakilang Amerikanong Republika‖ ang ―maaaring mangarap sakupin tayo balang araw.Nilinaw pa nga ni Rizal sa kanyang liham na sinulat sa loob ng bilangguan. at maaari namang magkaroon ng kasarinlan nang hindi malaya. Sapagkat mismong si Rizal ay diwa ng pagsasalungatan. hinggil sa katauhan ni Rizal. isang eskolar na Kastila na nakasabay ni Rizal sa Unibersidad Central de Madrid. Maaaring maging malaya ang isang bayan nang hindi nagsasarili. Ipinahayag ni Rizal: ―… ipinapakahulugan ng marami na ang aking pariralang magkaroon ng kalayaan ay katumbas ng magkaroon ng kasarinlan. 1889 hanggang Pebrero 1. Ang lahat ng kontradiksiyong ito ay nagkasanib-sanib sa kanyang mapangarapin at matulaing pag-ibig sa bayan. malinaw na nakita ni Rizal na kung hindi magbabago ng pamamahala ang gobyernong Kastila sa Pilipinas. Pransiya. 1896. ninanasa niya iyon. Ipinahayag niyang ―muli. ang kalakalan. 1890. at muling makakamit natin ang . kagaya ng bulaklak na bumubuka sa simoy ng hangin. at lalo na ng Holland. may petsang Disyembre 12.‖ At kapag malaya na tayo. mahalaga tuloy banggitin ang obserbasyon ni Miguel de Unamuno. Ang nabanggit pa ngang liham ang ginamit ng kanyang tagapagtanggol at iniharap sa hukumang humatol sa kanya ng kamatayan. ng pananalig at kawalang-tiwala. ngunit naniniwala ring wala silang sapat na kakayahan kapag iba naman ang kanyang tinitingnan. isang kaluluwang natatakot sa rebolusyon pero. Alemanya. at ito ay higit na totoo kapag sila‘y nagtatalo. Nakita rin niya na hindi nanaisin ng Inglatera. isa siyang taong sa isang sandali ay nagtitiwala at hindi sa kanyang mga kababayan at kalahi. ang pagkakaiba ng kalayaan (freedom) at kasarinlan (independence) upang patunayan marahil sa mga awtoridad na Kastila na hindi ninais humiwalay at magsarili ng Pilipinas sa kandili ng Espanya sa pamamagitan ng rebolusyon. Manapa. sa kaibuturan ng kanyang sarili. Si Rizal ay isang taong lagi nang naninimbang sa pagitan ng pangamba at pag-asa. Sa kanyang sanaysay na ―Ang Pilipinas sa Darating na 100 Taon‖ na paputul-putol na nalathala sa La Solidaridad mulang Setyembre 30.Lagi kong ninanais ang kalayaan ng Pilipinas at ipinahahayag ko ang aking damdamin.‖ Sinabi pa niyang ―malaya nating papasukin ang malawak na daan ng kaunlaran‖ at muling mabubuhay ang pagsasaka o agrikultura. magiging malaya tayong kagaya ng ibong nakawala sa hawla. na sakupin tayo. sa kanyang pinakamamahal na lupa ng araw at Perlas ng Silangan. Ang ibang nagpapatunay na ang sinabi ko ay kasarinlan ay pinauna ang kariton sa kabayo o nagsisinungaling.‖ Makabuluhan din marahil na banggitin dito ang pananaw ni Rizal tungkol sa isang malayang Pilipinas. ang pangingisda at maritima. Ito‘y dalawang magkaibang bagay.‖ Sa punto ng kalayaan at rebolusyon o tungkol sa pagsasalungatan ng kanyang mga tauhan sa dalawa niyang nobela ukol sa bagay na ito. muling bubuksan at pauunlarin ang mga minahan. ―maghihimagsik ang mga Pilipino at balang araw ay ganap naidedeklara ng Pilipinas ang kanyang paglaya‖ sa kamay ng Espanya. sa kanyang nawalang Eden. na naniniwalang may ganap na kakayahan ang kanyang mga kababayan kapag tinitingnan niya ang kanyang sarili bilang isa sa kanilang kadugo. Sinabi ni Unamuno: ―… sa palagay ko.

mga dakilang katangian na unti-unting namamatay. o maging pangkultura at pang-edukasyon. ayon kay Karnow. lumikha tayo ng mga Pilipinong Frank Sinatra. ay nasa ilalim pa rin kapritso‘t bendisyon ng Amerika. Sa larangan ng ekonomiya. Elvis Presley. Mulang pelikula hanggang pagkain at damit. kaya patuloy nila tayong nadidiktahan bago pautangin o ―tulungan‖ at nagagawa nga ng IMF-World Bank na manduhan ang ating pamahalaan na sundin ang kanilang mga programang pangkabuhayan na nakapipinsala naman sa sambayanang Pilipino tulad. nananatili pa rin tayong nakatanghod sa Amerika. sa kabilang banda. lumilitaw na hindi pa rin ―ganap na nagsasarili‖ ang ating bansa kahit sinasabing ―tayo‘y malaya. Samantalang umunlad ang ibang mga bansa hindi sa pamamagitan ng wikang Ingles kundi sa pamamagitan ng paggamit sa sarili nilang wika sa anumang larangan ng kanilang kabuhayan.‖ Malinaw na ang ating sistemang pangkabuhayan at pampulitika. nagpipilit naman tayong pilipitin ang dila‘t utak araw-araw sa wikang Ingles. at muli nating tatamasahin at yayakapin ang kapayapaan. kinopya ito nang pira-piraso sa edukasyong Amerikano samantalang hindi naman angkop ang agrikultural na ekonomiya ng Pilipinas sa industriyalisadong ekonomiya ng Amerika. kaya maging sa kultura. tinupad niya ang isang kahanga-hangang gawain. malinaw na sa larangan na lamang ng edukasyon. lalo na‘t mula sa USA.‖ sabi ni Constantino. ―Bilang panlipunang kritiko at tagapagsiwalat ng pang-aapi. ng pagpapataw ng bagong mga . gobyerno at komersiyo. ―Ang kanyang mga sinulat ay naging bahagi ng ating tradisyon ng protesta na sa wakas ay humantong sa himagsikan… bagaman. malaki ang kanyang naiambag sa tinatawag ni Constantino na ―pagsibol ng pambansang kamulatan. at marami pang iba.‖ Utang sa kanya ng kasalukuyang salinlahi ang pag-unlad ng pambansang pananaw at kamulatan at pagyabong ng nasyonalismo o damdaming makabayan. Tom Jones. Sapilitang isinaksak sa utak ng mga Pilipino ang mga pagpapahalagang maka-Amerikano kaya naniwala tayo na ang anumang mula sa Amerika ay magaling kaysa anumang mga bagay sa Pilipinas. hindi naman maitatatwang sa pamamagitan ng kanyang mga akda. maituturing na ang kanyang iniwan ay isang tagumpay (lamang) sa larangan ng kamulatan.‖Maituturing nga siyang dakila sapagkat ―ang mga taong dakila ay yaong mga nakakaunawa ng kanilang panahon at ng tunay na pangangailangan ng madla.Nanatili tuloy na kolonyal ang kasaysayan ng Pilipinas.‖ Bagaman hindi nakita ni Rizal na ang pampulitikang kasarinlan ang higit munang kailangan bago makamit ang kalayaan. dahil hindi lubos sapagkat itinakwil ni Rizal ang tunay na kasarinlan. halimbawa. Michael Jackson.Itinuring nating bobo at hindi edukado ang sinumang hindi marunong ng wikang Ingles at nananatiling sa dayuhang wikang ito ang sistema ng ating edukasyon. labis nating pinahahalagahan ang anumang imported. namamalimos. Sapagkat hindi pa tayo malaya at nagsasarili noon matapos sakupin ng mga Amerikano. mula nang agawin ng mga Amerikano ang tagumpay ng Rebolusyong 1896 dahil sa panlilinlang kay Heneral Aguinaldo nina Konsul Pratt at Wildman. at Komodor George Dewey – batay sa mga ulat sa librong ―Little Brown Brother‖ ni Leon Wolffe at ―In Our Image‖ ni Stanley Karnow.‖ MAGPAHANGGANG NGAYON. nangungutang. isang tagumpay sa diwang panlahi.

hindi para sa iilan lamang. maliwanag na kailangan muna nilang paglingkuran ang interes ng Amerika bago ang kapakanan ng Pilipinas.Narito ang isang lupaing sumasampalataya sa demokrasya ngunit pinatatakbo ng isang matibay na plutokrasya. ang umiral na lipunan – at patuloy pang umiiral – ay para lamang sa iilang piling grupo ng mga taong mapribilehiyo.buwis. hanggang kina Erap at Gloria.‖ Isinisi ni Ninoy ang lahat sa ating mga lider – tulad ng pambansang liderato ngayon – na ―nangangalandakan ng pagmamahal sa bayan ngunit.‖ At batay naman sa kuwenta ni Padre John Doherty. maimpluwensiya‘t makapangyarihan. at hindi naman mukhang Kanluranin sa mata ng mga taga-Kanluran. mula kina Quezon. upang patuloy na maging tambakan ng kanilang produkto at patuloy pang mapagsamantalahan ang mga likas nitong kayamanan at kabuhayang-bansa. tulad ng pangarap ni Rizal. sa katotohanan.‖ Idinagdag pa niya – at halos kapareho ngayon – na halos bangkarote ang katayuan ng bansa sa pananalapi. kaya nanlulupaypay ang mga Pilipino. Cory at Ramos. mga manyikang de susing tagahimod ng pundilyo ni Uncle Sam. walang disiplina. Sa maikling salita. Bunga ng katotohanang ito. ang iniluwal nating mga lider ay tau-tauhan lamang ng Amerika. ang ating . maunlad at mapayapa? Marahil. ―60 pamilya lamang ang kumukontrol sa ekonomiya‖ ng bansa. walang pagtitiwala sa sarili. Ayon nga kay Karnow. Narito ang lupaing ang kalayaan at ang biyaya nito ay totoo lamang para sa iilan at isang ilusyon o pangarap naman para sa nakararami. hindi katakatakang lumaganap ang disempleyo at tumindi ang karalitaan sa bansa at lalong maging busabos ang malaking bahagi ng sambayanan. hanggang ngayon. huwag maging industriyalisado. Sapagkat nasa ilalim ng bendisyon ng Amerika ang kapalaran ng sinumang naging pambansang lider. hindi pa natin nakikita ang tunay nating pagkalahi. walang matinong pagpaplanong pangkabuhayan. ay higit ang pagmamahal sa kani-kanilang sarili. Ang mapait na kalagayang ito ay nailarawan na ng yumaong Sen. Benigno Aquino. Dahil sa mga nabanggit. nang magtalumpati siya sa Amerika sa panahon ng paghahari sa bansa ng diktadurang Marcos: ―Ang Pilipinas ay isang lupain ng nakalilitong pagkakaiba. walang pagtatangkang paunlarin ang ekonomiya. nasaan ang Pilipinas na pinangarap ni Rizal na malaya. ay dapat na para sa lahat ng Pilipino. at walang kontrol na pagpasok dito ng dayuhang mga produkto. Ang Pilipinas.‖ Idinagdag pa niya na ―isa tayong bansa ng mga Asyano na hindi mukhang Asyano sa mata ng mga kapwa natin Asyano. Roxas at Osmena hanggang kina Marcos. nakakulong sa kawalangpag-asa… ―walang layunin. Narito ang isang lupaing iilan ang labis na mayaman habang nananatiling lubos na nagdaralita ang masa. Jr. laganap ang katiwalian sa pamahalaan. isang Amerikanong Hesuwita. hindi pagtataas sa suweldo ng mga manggagawa. Narito ang isang lupain ngpribilehiyo at ranggo – isang Republika na diumano‘y para sa pagkakapantay-pantay pero sinasalaula ng isang sistema ng pag-uuri-uri. Malinaw na gusto ng Amerika na manatiling isang bansang agrikultural ang Pilipinas.‖ BATAY sa mga nabanggit. ―isang ikalimang (1/5) bahagi ng populasyon ng Pilipinas ang tumatanggap ng kalahati (1/2) ng pambansang kita.

Sa ganitong marawal na kalagayang pang-ekonomiya.‖ dagdag pa ni Constantino. Maipagmamalaki natin siya bilang Pilipino at bantayog ng lahi sa kabila ng kanyang mga kakulangan. Pero. makabuluhan pa rin marahil na palaganapin pa rin at bigyang-halaga ang kanyang mga kaisipan sapagkat. Maaaring masiyahan ang bansa sa ilang mga reporma.‖ Ipinayo pa ni Burgos sa susunod na henerasyon na ―mahalin nang higit sa lahat ang bayan‖ at ihanda ang sarili sa higit pang madugong pakikibaka laban sa ―mapagpanggap na mga pulitikong ipinanganganak na parang lumot sa kapinsalaan at kahihiyan ng lipunan na ang tanging layunin sa buhay ay walang iba kundi ang kapakanang pansarili sa pawis at sakripisyo ng sambayanan. sapagkat nababahiran pa ng panatismo at relihiyon ang mga ito. at papatagin ng SOSYALISMO ang lahat.‖ Sa kabila nga ng mga kapintasan ni Rizal tungkol sa kanyang pananaw sa kalayaan at kasarinlan – pangkabuhayan man o pampulitika – at kahit higit na progresibo kaysa kanya ang pananaw ni Burgos. Ngunit hindi siya maaaring maging walang habas na tagapagpasiya sa ating pambansang layunin tulad ng tinatangkang gawin ng mga bulag na sumasamba sa kanya. pagpapantayin ang mga bagay sa lahat ng dakong pinaghaharian ng panatismo at relihiyon at makikita natin ang isang tunay na digmaan. masasabing higit na masaklaw at progresibo kaysa kay Rizal ang ipinakitang pananaw ni Padre Jose A. sa kaluluwa at kaisipan. ang sambayanan laban sa palsipikadong demokrasya. makakamit natin ang higit na katarungan at mga reporma. at sila ang uugit ng ating kinabukasan. silang mapanlinlang. uubusin sila – silang nagpapanggap na mga makabayan.‖ Binigyang-diin niya na ang susunod na henerasyon ay ―dapat lamang paalipin sa tungkulin para sa bayan at hindi dapat pakasangkapan sa mapaghari-hariang mga pulitiko ng mapang-aliping kapitalismo na hawak lamang ng iilang malalaking negosyante. pamumunuan nila ang tunay na sambayanang Pilipino. ―marami sa kanyang panlipunang puna ay may bisa pa rin ng lipunang piyudal at kolonyal ng kanyang panahon… . ayon nga kay Constantino. Burgos sa kanyang akdang ―La Loba Negra‖ na nalathala noong 1869 nang walong taong gulang pa lamang si Rizal. darating ang isang higit na matinding pagbabangon – ang paghihimagsik ng masa laban sa kapangyarihan at kayamanan at pagkatapos ay magigising ang pinakadakilang ideyang natutulog sa loob ng maraming dantaon. ang nagdaralitang masa. isang araw na maaaring di ko na makita.Pagkatapos. sa kabilang banda. na wawasakin ng masa ang kanilang mga sikmura. Dapat na matagal na nating naunawaan ang tunay na kahulugan ng kalayaan at kasarinlan. na iiral sa bansa ang mga pinakabagong ideya. mga mapagmahal sa salapi.Mangingibang bansa ang iba. paiiralin marahil ng mga taong higit na liberal ang kaisipan. panlipunan at pampulitika ng Pilipinas.‖ ―Hindi natin masasabi na lahat ng kanyang mga ideya ay dapat maging pamantayan ng lahat ng ating hangarin. sa isang pamamaraang kasuklam-suklam at nakapanlulupaypay. Naging huwaran siya ng isang uri ng kabayanihang humantong sa pagkamartir. at sa pambansang adhikain. Sinabi ni Burgos: ―Darating ang araw. makikita natin ang mga mapagpanggap na pulitiko. .pagiging Pilipino – sa damdamin.

Panahon na marahil na isalin sa Filipino ang makabayang mga aklat upang higit na maunawaan ng masang sambayanan at. Recto. malikha natin ang tunay na pagmamahal at pagtatanggol sa kalayaan at kasarinlan tungo sa ikapagkakaroon ng tunay ding malaya‘t nagsasariling Pilipinas. Makabubuti rin marahil na baguhin ang mala-kolonyal na sistema ng ating edukasyon at pairalin ang isang edukasyong maka-Pilipino. bagaman maaari tayong salubungin ng dambuhalang mga alon sa ating paglalakbay. Si Bonifacio nga ang nagtuloy ng naturang pakikibaka sa pamamagitan ng rebolusyon sa ikatutubos at ikalalaya ng Pilipinas. at ipagpatuloy natin ang pakikibaka para sa ganap na kabutihan ng ating lahi mula sa kamay ng bagong pang-aalipin.―Ang kagitingan ni Rizal ay nasa kanyang pagiging manunulat. ―pero huminto na siya doon. pero ang kahanga-hangang mga bagay sa mundo ay nilikha ng mga mapangaraping kagaya ng Dakilang Proletaryong si Andres Bonifacio. at huwag tayong padala sa takot at pag-aalinlangan. Natural lamang na sa diyalektong Tagalog ibinatay iyon sapagkat. makatao. At hanggang nasa wikang Ingles ang sistema ng ating edukasyon. ang Maynila na bahagi ng Katagalugan ang sentro ng lahat. makabubuti marahil na pag-aralan natin nang husto ang ating kasaysayan upang ganap nating makilala ang ating sarili. at ng mga imperyalistang Amerikano at mga kasabuwat na mayayamang Pilipinong negosyante‘t pulitiko nitong dakong huli. Nakita ni Recto ang katotohanang ito kaya ipinapayo niya sa ating henerasyon: ―Mangarap tayong kagaya ni Bonifacio. Mananatili tayong may kaisipang alipin at makadayuhan at bansang mala-kolonyal. Sapagkat sa panahon pa ng Kastila. Ano pa nga ba ang dapat gawin ng sambayanang Pilipino tungo sa ganap na paglaya at pagsasarili ng bansa? ―Ang tunggalian ay magsisimula sa larangan ng mga ideya upang pagkatapos ay dalhin sa arena na titigmakin ng dugo. Sa larangan ng wika – bagaman nananaig pa rin ang rehiyonalismo sa ilang bahagi ng bansa – panahon na rin marahil na kilalanin ng sambayanan na Filipinong batay sa Tagalog ang ating pambansang wika. ang diyalekto sa sentro ng sibilisasyon. kundi pati na sa lahat ng sangkap ng ating pagkalahi‘t pagkabansa. mananatiling iilang Pilipino lamang ang makauunawa hindi lamang sa ating kasaysayan.‖ # . ― matatandaang sinabi ni Elias kay Ibarra sa Noli. Sinimulan nga ni Rizal ang tunggalian para sa kalayaan sa larangan ng mga ideya. Claro M.Hindi lahat ng pangarap ay natutupad. makabayan at siyentipiko upang mapawi sa kaisipan ng susunod na henerasyon ang pagpapahalaga sa kaisipang elitista‘t makadayuhan o kolonyal. sa kasaysayan ng mga bansa. TUNGO sa ikapagkakaroon ng isang tunay na malaya at nagsasariling Pilipinas.‖ ayon sa yumaong makabayang Sen. sa pamamagitan nito. gobyerno. edukasyon at komersiyo ng naturang bansa ang siyang nananaig o dominanteng wika sa bansang iyon.‖ sabi naman ni Unamuno. Makabubuting ituwid din muna ang ating kasaysayang kolonyal upang makita natin ang tunay na kaluluwang Pilipino at upang matanim sa utak natin kung paano tayo sinakop at pinagsamantalahan ng mga Kastila noong una. Lubhang napapanahon na rin marahil na ganap na isulong ang reporma sa lupa tungo sa pambansang industriyalisasyon. hindi katakatakang batay sa Tagalog ang kasalukuyang wikang pambansa.

―Ano pa ang gusto nila? Mabuti nga. malakas pa rin at matikas ngunit waring takot mag-asawa.‖ halos sairin nito ang lamang alak ng kopita. Ordonez (Maikling kuwento — iniantolohiya sa SUBVERSO ng Alliance of Concerned Teachers o ACT) KAGABI. . mataba at kikimbulkimbol na katulong na si Bebang na dose anyos pa lamang yata nang magsimulang maglingkod sa mga Riego de Dios nang ang amo niyang si Miguelito — kilala ngayon sa daigdig ng negosyo bilang Don Miguel na — ay kinse anyos naman. alpomprado at naiilawan ng aranyang mula pa sa Paris na salas ng mansiyong iyon sa Forbes Park. Pagpasok na pagpasok ng kanyang amo sa maluwang. ―Punyeta! Mga b‘wisit!‖ Umalingawngaw ang mataginting na tinig ni Don Miguel sa kabuuan ng salas. husto sa tindig at sukat. hindi nagdaan sa paborito nitong mamahaling otel sa tabing dagat ni sa pangmayamang kapihan sa Malate upang maghanap ng babaing makakapiling nito sa loob ng ilang oras o sa buong magdamag. may trabaho pa sila. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. kaya parang nasisiyahan na at hindi nagsasawa sa saglit na pakikipagrelasyon sa kung sinusinong babae na. tatlong ulit na mabilis na lumagok. matapos ang halos kalahating araw na pakikipagpulong. naglagos hanggang sa kusina. nilalamulamukot ang puting uniporme sa bandang tiyan at waring bariles na mabubuwal. kaya nagmamadaling bumalik ang katulong na si Bebang. o kahit dapat na muna siyang magpahinga para manumbalik ang sigla niya‘t lakas na matagal nang hinuhuthot at kinakatas. kalimitan. ―Bakit po?‖ ―Tonta! Di kita tinatawag. binata pa rin ito. nagmumurang umuwi ang kanyang amo. Nagpakuha ito ng isang kopita. makikinis. malamig na tubig at isang boteng Dom Perignon. Kahit sitenta anyos na.Ang M und o Sa P aningi n Ng I san g… March 23. pakikipagtawaran at pakikipagsigawan sa mga opisyales ng unyon sa pabrikang iyon ng tabakong pag-aari ng pamilya Riego de Dios. agad nitong tinawag ang pandak. di gaya kung nagbubumabad ito hanggang madaling-araw sa mga lugar na palipasan ng oras at aliw at pasyalan ng mga babaing mababango. ayaw na niyang paglingkuran ang kanyang amo sapagkat mahaba-haba na ring panahon ang kanyang ipinagtrabaho anumang oras nitong magustuhan. Kung maaari nga lamang.‖ ―Sino pong sila?‖ parang naguguluhang tanong ng namumutlang si Bebang. at biglang nagtungayaw nang mabungaran sa napakalaking telebisyon ang panggabing balita tungkol sa naganap na demonstrasyon sa Mendiola ng libu-libong mga manggagawang idinadaing ang kahirapan ng buhay at miserable nilang kalagayan kaya humihingi ng dagdag na sahod na P125 bawat araw. at waring mahihiyang lapitan ni kausapin ng karaniwang mga lalaki lamang na kukulu-kulo ang tiyan at walang maipagyayabang na kayamanan at kapangyarihan. katanghalian man o madaling-araw. Ikinatuwa niya ang pag-uwi agad nito sapagkat tiyak niyang hindi siya pipiliting magtrabaho. araw man o gabi. pinakamatagal na ang isang linggong pakikipagkalantarian.

Bantog na bantog noon diumano ang ama ni Miguelito – si Don Segismundo Manuel Riego de Dios y Echevarria – sa mataas na lipunan ng Andalucia. medyo usli na ang tiyan. matikas. muntik nang matawag na pandak batay sa karaniwang taas. Napangalahati ng kanyang amo ang lamang alak ng bote. lalo na kay Antonio Ordonez na naging paborito rin ng mga artistang sina Orson Welles at Rita Hayworth. hindi dahil sa kagandahang lalaki sapagkat sa edad pa lamang na tatlumpong taon. Bago pinakasalan ni Don Segismundo ang pinakamagandang senyorita sa Andalucia – si Donya Flordeliza Luz Montealegre y Mercader na kamukhang-kamukha diumano ng inimbentong larawan ni Birheng Maria at may katawang mala-Venus de Milo – naging kaibigan pa nitong matalik ang bantog na manunulat na Amerikanong si Ernest Hemingway at nakahumalingan nilang manood ng mga corrida de toros.‖ Muli nitong sinalinan ng Dom Perignon ang kopita at parang walang anumang tinungga. nag-aalok kay Don Segismundo ng kung anu-anong negosyo. . humanga nang husto sa mga matador. kinuha ang paboritong pabangong Bulgari. winisikan ang leeg. nagsabon nang husto at. ginagabi sa pakikipagkuwentuhan sa mag-asawa kahit pilipit ang gramatika sa wikang Kastila ngunit sapat naman para maunawaan ng kausap hanggang. Nalahiran diumano ng ugali ni Hemingway si Don Segismundo. pagkatapos. naging mainitin ang ulo. nakaugalian na nilang pag-usapan ang pinagmulan ng semilya ng pamilya sa beranda ng lumang mansiyong iyon sa kalye Arlegui sa Quiapo. ikinababaligtad ng kanyang sikmura hanggang sa tuluyan siyang masuka at manlupaypay sa sobrang hirap ngunit.―Letse… di kita kinakausap. gaya noong di na mabilang na araw at gabi na para siyang minerong paulit-ulit na palulusungin at paaahunin sa makipot. malalim at maalingasaw na lugar na iyon na ikinaiigting ng mga ugat ng kanyang leeg. bahagya na itong nakakalbo. naging lasenggo at bohemyo. matapos ang marangyang hapunan habang tumutugtog sa ponograpo ang maindayog na mga awiting Kastila. Wala pa silang isang taong kasal ni Donya Flordeliza. sa kabilang banda. at waring hindi iyon pinagsasawaang sariwain noon upang ipagmalaki marahil na hindi sila karaniwang Indio lamang kundi dumadaloy sa kanilang mga ugat at puklo ang dugo ng isang taal na peninsulares. ikinapupula ng kanyang ulo sa galit. isang matipuno. hinabul-habol ito at inambisyong maangkin ng naggagandahang mga senyorita dahil sa pinakaimportanteng katangian – ang labis na kayamanan. at bigla siyang kinabahan nang magtungo ito sa banyo. Naisip niyang baka siya piliting magtrabaho. dalawampu‘t pitong taon lamang ang edad at gupit-Alponsinong binatang Pranses ang malimit nilang bisita. nang malaon. madilim. matagal na naligo. naging medyo barumbado. Kailan nga ba nagsimula ang kanyang kalbaryo? Malabo at pira-piraso na ang mga gunita noong anim na taon pa lamang ang edad ni Miguelito – ngayon nga‘y si Don Miguel na – ngunit malinaw niyang natatandaan ang kasaysayan ng pamilya Riego de Dios sapagkat. para namang nasa glorya si Don Miguel at siyang-siya sa ipinagawa sa kanya. at bilugang parang buwan ang malamang mukha ngunit. at nagsusumigaw sila at masigabong pumapalakpak kapag nalulugmok na ang sumisingasing na toro dahil sa ulos ng matalim na espada. sa kabilang banda. maging ang dibdib at umuusling tiyan.

maaga tayong maghapunan. Alam kong gustung-gusto niyang makapagasawa ng isang Kastila batay sa malimit niyang ikumpisal kapag mayroon siyang pinagnanasaan. isang prayleng matagal na namalagi at yumaman nang husto sa Pilipinas ang nagbalik sa Espanya. tuluyang iniwan ni Don Segismundo ang Andalucia at sumakay ng barkong papuntang Pilipinas. ipinagyabang kung paano niya naloko ang maraming Indio habang pinalalaganap ang Katolisismo at ang mga aral ni Kristo.‖ Tumaginting sa kumbento ang halakhak ng kura paroko. Nagulat na lamang ang alta sosyedad ng Andalucia nang isang umaga. kahit may iniwan siyang asawa sa Andalucia. ilang araw mula noon. nakamana ng mga dalawang libong ektarya nang gilitin ni Kamatayan ang leeg ng kanyang ama. nagpalikwad-likwad sa mga bahay-aliwan at mamahaling mga otel at. matulis ang baba. parang apoy sa talahibang kumalat ang balitang nag-alsa balutan si Don Segismundo. Natural. magarbong ikinasal ni Padre Labrador si Don Segismundo kay Petra Baterina na beynte kuwatro anyos na noon. debotong Katoliko. si Don Segismundo na ang lubos na namahala sa dalawang libong ektaryang lupaing minana ni Petra. kasa-kasama at kainuman si Hemingway.‖ nakangising sabi ni Padre Labrador nang nagpapahanap si Don Segismundo ng mga isandaang ektarya upang makapagsimula siya sa naturang industriya. pinatamnan niya agad iyon ng tabakong mula pa diumano ang binhi sa Cuba hanggang makapagtayo sila ng pabrika sa Marquez de . ―May isang dalagang India dito. mga limang piye at isang pulgada ang taas. may daan-daan nang ektaryang lupain doon. at kailan lamang.nagbubumabad ito doon lalo na kung wala si Don Segismundo at kasama ni Hemingway sa mga panggabing aliwan ng mga buhay bohemyo. Naging interesado si Don Segismundo sa industriya ng tabako sapagkat mahal na naibebenta sa Europa ang mga produkto nito. sigarilyo man o abano o maging maskada. may matatapat na katiwala at masisipag na magsasakang sanay na sanay magtanim ng tabako at mangalaga sa mga iyon laban sa mapaminsalang mga insekto. hindi sinasadyang nakausap si Don Segismundo. Pagkatapos ng agunyas. lalo na ang linyang ―mapapalad ang maralita at mapapasakanila ang kaharian ng langit‖ o ―madali pa para sa isang kamelyong makapasok sa butas ng karayom kaysa sa isang mayaman sa pinto ng langit. hanggang anihin at patuyuin ang mga dahon at iluwas sa Maynila.‖ At. iniwang humahagulhol ang magandang asawa na muntik nang mahulog sa marmol na hagdan nang ipagtulakan at tadyakan niya habang yumayakap sa kaliwa niyang hita at nagmamakaawa. Hindi naglipat-buwan. Wala pang dalawang linggong nagpabalik-balik si Don Segismundo sa malaking bahay-Kastila ng pamilya Baterina sa Vigan at nang buwang ding iyon. Papasyalan natin at ipakikilala kita. matingkad na kayumanggi gaya ng maraming Ilokana. medyo pango. Saglit na nanatili sa Andalucia si Don Segismundo matapos iwan ang asawa. at halatang tabain lalo na kapag nanganak na. ―Bakit bibili ka pa ng lupa? Gamitin mo ang iyong pagka-Kastila. isa ring peninsulares na gaya niya ngunit hindi taga-Andalucia kundi mula sa Catalonia at kahit apat na taon pa lamang nanunungkulan sa Vigan. agad niyang pinuntahan ang kura paroko doon – si Padre Ramon Labrador. at nang mabalitaan niyang sa Vigan at sa iba pang panig ng Ilokos ang malalawak na taniman. kalimitan.

iniwawaksi ang galit sapagkat. dala na rin marahil ng edad at lumipas na sulak ng damdamin. sa kabilang banda. at tumahimik lamang nang bendahan na ang kanyang sugat. tuwang-tuwa ang kanyang amo kapag siya‘y galit na galit dahil agad na napagtatrabaho at napipilit pasukahin kahit namimilipit at mawalan ng ulirat sa hirap. Hindi niya rin alam kung bumalik ang mga iyon sa Andalucia at doon na hinintay ang pagkaubos ng hininga sa piling ng mga kapwa peninsulares na mahilig magpasiklab sa alta sosyedad at waring ang dugong dumadaloy sa kanilang mga ugat. pusod at puklo ang siya lamang natatanging dugong bughaw sa daigdig ng diumano‘y mga maharlika. 1946 ang inagaw nitong kasarinlan ng Pilipinas. Kailan nga ba siya nagsimulang maglingkod kay Don Miguel? MALIWANAG ang nakalilito niyang kabataan sa piling ni Miguelito. magkasunod na namatay sina Don Segismundo at Donya Petra at naiwan sa kalinga ng dalawa niyang Espanyolang tiya ang labing-isang taong gulang pa lamang na si Miguelito. nagagawa niyang payapain ang sarili. labis niyang ipinagtaka kung bakit kailangan pang hiwain ang kanyang balat malapit sa ulo para makapanungaw siya at makita ang munti niyang daigdig. Sa mga tiya nga ni Miguelito. ngayon na lamang.Comillas sa Maynila at mabili ang mansiyong iyon sa Arlegui kung saan. Bumunghalit ng iyak si Miguelito nang hinihiwa siya. batay sa kanyang karanasan. Bago ibinalik ng Amerika noong Hulyo 4. malimit na siyang makapagpahinga at nagagawa na niyang tanggihan si Don Miguel kapag pinipilit siyang magtrabaho kapalit ng mga mura at insulto at. mahihirapang paniwalaang ang ina‘y isang taal na Ilokana. kahit sakalin pa siya nito. dalawang nakababatang kapatid na babae ni Don Segismundo ang biglang dumating sa mansiyon sa Arlegui. Hindi na rin malinaw sa kanya nang umalis na sa mansiyon sa Arlegui ang dalawang tiya ni Miguelito nang ito na ang nagpapatakbo ng negosyo sa edad na beynte y kuwatro. sa kabila ng dalawampu‘t isang taon nang pagsasama. ng mga Soriano y Cia. pagkatapos ng marangyang hapunan. gayundin ang paulit-ulit at nakapanlulupaypay niyang pagtatrabaho nang magbinatilyo na ito hanggang sa kasariwaan ng sigla ng katawan at daluyong ng mainit na dugo sa singit at puson at. at hindi na nga inaasahang magkaanak pa sa edad na kuwarenta‘y singko na. Ilang araw din siyang nakabenda noon . Ngayon niya lamang nauunawaan ang kanyang kalituhan sa panahon ng kamusmusan ni Miguelito. malimit niyang marinig ang paulit-ulit na ikinukuwento ng mga ito na kasaysayan ng semilya ng pamilya sa harap nang parang namamalikmatang si Miguelito at. Noon. o ipasakal sa kasama nito. ngayo‘y Don Miguel na kahalubilo ng mga Zobel de Ayala. doon na nanirahan at naging katuwang sa pagpapatakbo ng negosyo ng pamilya Riego de Dios. at kung sinu-sino pang kilala sa daigdig ng malalaking kapitalista. Hindi na niya matandaan ngayon kung paano. Iyon nga si Miguelito. gayundin ang pagpapatakbo sa industriya ng tabako ng pamilya. noong 1935. kung nagsipag-asawa pa o nagpakatandang mga dalaga dahil isinusuka noon pa man ang mayayamang binatang Indio na hindi miminsang umaali-aligid sa mga ito. mulang Andalucia. biniyayaan sa wakas ng diumano‘y mahabaging Diyos – at itinuring pa ngang milagro ng mga relihiyoso — si Donya Petra ng isang malusog na sanggol na mestiso na walang nakuha ni mata sa ina kundi sa lakas marahil ng dugong Kastila ni Don Segismundo. waring iniiwasan ng mga iyong banggitin man lamang ang pamilya Baterina.

hatinggabi man o madaling-araw. Nang magsimulang mag-aral si Miguelito sa elementarya ng Ateneo de Manila. tumimo sa kanyang kamalayan ang miserable niyang kalagayan. at bigla siyang masusuka. kalimitan. ayaw ipakita kaninuman. at sinasadya yatang ipakita ang maputing mga hita kapag napapansing pinagmamasdan sila ng mga binatilyong hindi mapakali sa upuan at nanlalaki ang mga mata sa katititig sa kanila. Ayos lamang naman sana sa kanya kung pinagtatrabaho man siya ng kanyang amo pero. iyon lamang. lalo na kapag binubuklat ang nakatagong magasin o sa mga pamamasyal. Kung noon. sinasabing hindi siya basta-basta at tiyak na mananalo kung may paligsahan ng mga batuta. mahilig sa maarteng pagbungisngis. malimit itong manghabol ng suntok o mambato kaya kapag tinutuksong malaki ang kanyang alaga – siya nga na hindi makahiwalay at kakambal na ng kanyang amo saanman ito magpunta. puwede siyang piliting sagad-sarang magtrabaho hanggang manlupaypay siya sa hirap. nang trese anyos na ang kanyang amo. saka madaliang pasukahin ngunit. hanggang maramdaman niya ang pagpupuyos ng damdamin at waring pagbaligtad ng kanyang sikmura. ikinagagalit ni Miguelito kapag tinutuksong malaki ang kanyang alaga. matuyo at maghilom. Masakit nga na kahit dapat na oras na ng pagtulog at pamamahinga. makisalamuha sa piging at handaan ng mga mayayaman at makahalubilo ang naggagandahang mga kababaihan.pero. hinihimas sa ulo. Malimit nang gawin iyon ni Miguelito. lupaypay sa hirap at halos hindi na makagulapay at manunumbalik lamang ang kanyang lakas kapag naligo na ang kanyang amo at sabunin siya nang husto saka magana at saganang mag-aalmusal sa primera klaseng otel na naging lunduyan ng maligayang daing ng magdamag. labis niyang ikinagagalit kapag nilalaru-laro siya. kung minsa‘y tatlo sa isang araw. buong kayabangan namang ipinagmamalaki na siya nito sa mga kabarkada. dalawang beses. Magaan lamang ang kanyang trabaho noon. masidhing hinihilang pataas-pababa ang kanyang balat sa may leeg. ang sumuka ng madilaw na tubig anumang oras magustuhan ni Miguelito ngunit. . ang laru-laruin at galitin siya. at nasusulyapan niya lamang ang kanyang mga kauri sa loob ng mga kubeta sa Ateneo kapag halos sabay-sabay silang pinasusuka ng madilaw-dilaw na likido ng kani-kanilang amo. isinasabak siya sa trabaho at. nakakakita ito ng makinis na binti‘t lampastuhod na palda sa simbahan man kung Linggo o sa mga mamahaling restawrang paboritong kainan ng mayayaman kasama ang mga anak na dalagitang mababango‘t makikinis. pilit siyang itinatago ni Miguelito. nilalanggas naman ang kanyang sugat. Natiis pa niya ang gayong trabaho. nang lubusang magbinata na si Miguelito at magbumabad sa mga panggabing aliwan. madalingaraw na kung siya man ay pinagpapahinga. tuwing umaga. sumidhi ang daloy ng umaalimpuyo nitong dugo sa puson at. Anumang oras na gustuhin nito. katanghalian man. nang malaon. Hanggang maaari. pinapalitan ng benda hanggang sa tuluyang mangati-ngati. lalo na kapag lihim na binubuklat ni Miguelito sa loob ng nakapinid na kuwarto ang ilang de kulay na magasing itinatago nito sa ilalim ng kama. sa bawat gabi. manlalambot na waring pagod na pagod kasabay ang impit ngunit nasisiyahang daing o halinghing ng kanyang amo. Sinasakal siya habang nilalaro nang husto.

noon lamang siya maingat na sinuotan ng kapote ng kanyang amo bago pinalusong at pinagtrabaho sa maalingasaw na minahan ngunit. labis niya namang ikinatatakot kapag naligo nang husto ang kanyang amo kahit hindi pa siya nakapagtatrabaho. ang busabos niyang kalagayan sa mahabang panahon ng paglilingkod kay Don Miguel at nang magsimula itong tumuntong sa edad na sisenta y singko hanggang ngayong sitenta na. ipagdidiinang huwag siyang ipapahiya sa kanyang makakasama sa magdamag kaya kailangan niyang pagbutihin ang nakagawiang ipagawa sa kanya. pinilit isama ni Don Miguel sa silid ng isang otel – katumbas marahil ng pabuyang kinse mil pesos – ang isang babaing mestisahin. paulit-ulit na paglulusong-ahon. Patitigilin nga lamang siya ng kanyang amo kapag bumaligtad na ang kanyang sikmura at tuluyan siyang masuka‘t hindi na makagulapay. saka niya lamang unti-unting naipadama sa kanyang amo ang tahimik niyang pagpoprotesta. sakal-sakalin at . biglang-bigla siyang pababangunin ng kanyang amo upang piliting muli na namang magtrabaho. Alam niya. Sa buong panahon ng kasiglahan ng kanyang amo hanggang unti-unti na itong nakakalbo. at magsisimula na nga ang waring walang katapusan niyang kalbaryo ng pag-aahon-lusong. Kung udyok ng babae o hindi. padila-dilaan man ang kanyang ulo. Nasabi niya tuloy sa sarili: mabuti pang hindi na siya sinuotan ng kapote. nakakailang sukat-palit bago makapagpasiya kung ano ang tuluyang isusuot. May mga sandaling kahit ano ang gawin ni Don Miguel – pahiran man siya sa ulo at katawan ng kung anu-anong krema. batay sa nakasusuklam niyang mga karanasan. Naroroong sakal-sakalin siya hanggang sa halos hindi na siya makahinga hanggang tuluyan siyang itulak papasok sa entrada ng minahan. miminsan niyang inakala na pinagmamalasakitan din siya nito nang isang gabi. Naroroong matagal na dila-dilaan ng kasama nito ang kanyang ulo at wala siyang magawa kundi magalit kahit pilitin niyang payapain ang damdamin. Paulit-ulit na kakausapin siya. laking gulat naman niya nang sa mismong mukha niya naman sumambulat ang gustung-gustong ipasuka sa kanya ni Don Miguel. sa wakas. makinis. malalim at maalingasaw na butas na iyon. ang pabugso niyang pagsuka na waring saglit niyang paglaya sa buhay-busabos sapagkat matagal-tagal siyang makapagpapahinga ngunit. magsesepilyo‘t magmumumog ng pampabango din ng hininga at sa dinami-dami ng mga damit na pamporma. ikapula ng kanyang ulo at ikapanigas ng kanyang kalamnan. At ano lamang ang kanyang pabuya? Ang paliguan at sabunin nang husto matapos ang walang habas na pagtatrabaho? Sa kabilang banda. Para siyang minerong lusong-ahon. matagal ang oras ng kanyang trabaho. magwiwisik ito ng pabango. kahit kababalik lamang ng kanyang lakas. waring hindi pinagmamalasakitan ng kanyang amo ang kanyang kalusugan. halatang wala pang dalawampung taong gulang at maituturing nang apo ng kanyang amo kung ito‘y hindi natakot mag-asawa‘t magpamilya. ang panginginig ng kanyang kalamnan at. ang pag-igting ng kanyang mga ugat. natitiyak niya. mula sa isang sikat na kapihan sa Malate. sa madilim. MATAGAL na niyang pinaghihimagsikan ang gayong buhay. laruin man siya o ipalaro. dahan-dahan sa simula. may naghuhumindig na dibdib. balingkinitan.bigla siyang patatayuin at hindi niya maiwasang labis na magalit at maghimagsik na halos ikabalatay ng mga litid niya sa leeg. kung minamalas. makipot. Kapag gayon. ngunit aapurahin kung malaon. matapos ang paulit-ulit.

Kahit hindi na niya magawa ngayon ang dating trabaho. sisinghalin at papupuntahin sa kahera upang ipakuha ang huling suweldo at anumang karampot na benipisyo. ilang manggagawa ang pumasok sa opisina nito. lalo na ang mga umaangal sa suweldong dapat matagal nang naumentuhan dahil lumolobo ang presyo ng mga bilihin at sobra-sobra naman sa kabilang banda ang tinutubo ng kompanya. may pagkakataong saglit siyang nagagalit ngunit mabilis din naman siyang nanlalambot kahit kalulusong lamang at hindi pa sumusuka sa maalingasaw na butas na iyon na lalong ikinaiinis at ipinanggagalaiti ni Don Miguel. hanggang kangina ngang umaga. kahit halos maghapong nag-usap at nagpaliwanagan. nakipagtalastasan nang malaon tungkol sa mga kahilingan. at bihirang-bihira nang mapakinabangan hanggang dumating ang puntong labis na siyang ikinahihiya ng kanyang amo sa mga pumapatol pa ring makaniig ito. at iba pang itinadhana na ng batas ngunit matagal nang nilalabag ng kompanya. may dalang sulat at ipinatatalastas sa kompanya na may unyon na ng mga manggagawa at. ―Kung tinatamad kayo. Sa takbo nga ng usapan kangina. malakas na punyeta at punyeta ang laging lumalabas sa bibig ng kanyang amo habang pigil na humahagikhik ang kapiling nito. kung isama man sa kuwarto ng isang otel. Laking gulat na lamang ni Don Miguel nang isang araw. gagala sa planta at bubulyawan ang sinumang trabahador na tatamad-tamad diumano at hindi ayos ang ginagawa. sukdulang lumuhod man. bayad sa sobrang oras ng paggawa. libreng gamot at pagpapagamot. hindi pa rin nagsasawa si Don Miguel sa pagpapalipas ng oras sa paborito nitong primera klaseng mga lugar aliwan kung saan walang itulak-kabigin sa mga babaing nag-aagawang maupo sa tabi nito. pupunta agad sa opisina nito sa pabrika ng tabako.‖ Malimit nitong isalubong sa mga trabahador. si Don Miguel ang Diyos at may hawak ng buhay at kapalaran ng mga manggagawa doon. umuwi na kayo! Huwag na kayong babalik. Punyeta. bago mananghalian. katunayan. nagharap sa opisinang pangkomperensiya ang dalawang panig at. Ilang beses na nga niyang narinig na wala na siyang silbi. Gayunpaman. lumilitaw na wala pa ring malinaw na napagkasunduan. bihirang-bihira na. Sa pabrikang iyon ng tabako ng mga Riego de Dios. Matigas ang mga opisyales ng unyon sa kanilang mga pahayag at kahilingan. lalo na nga ang tungkol sa umento sa sahod. Sa marami nang pagkakataong iyon. milagro ng mga milagro kung mapilit siyang saglit na magtrabaho. sadyang matigas ang puso ni Don Miguel at hindi na mababago ang pasyang tanggalin sa trabaho ang manggagawang matagal na ring naglilingkod sa kanyang pabrika. Kahit lumuha at magmakaawa. Uuwi tuloy si Don Miguel na mainit ang ulo at. agad iyong ipatatawag ni Don Miguel sa opisina. Nagmura man nang nagmura si Don Miguel.hilahin pataas-pababa ang balat sa leeg – nananatili siyang nakayuko lamang at hindi pinapansin ang anumang pagmumura ng kanyang amo. kapag napag-initan ang sinumang trabahador. inutil. punyeta!‖ pabulyaw pang sasabihin nito. sa payo na rin ng abogado ng kompanya. may sertipiko na at nakarehistro na sa Kagawaran ng Paggawa. lumilitaw na nagmamatigas si Don Miguel at binigyang-diin pa na utang na . napilitang kilalanin nito ang unyon. kaseguruhan sa trabaho. ―Magreklamo ka sa Dole. lalo na nga kung noong nagdaang gabi. Noong una. Waring nasisiyahan na lamang ngayon si Don Miguel sa pakikipag-usap at paghimas-himas sa mga iyon at. hindi siya nito napilit magtrabaho at mapasuka.

sa wakas. sa init ng ulo. naligo ito nang husto at nagpabango pa ngunit. at hindinghindi siya pipiliting galitin. habang hinihintay ang itim na Mercedes Benz at tsuper na si Mang Benito. ni ipagalit sa sinumang kapareha. Iyon ang hindi niya matanggap at ikinasasakit ng damdamin hanggang nagsusumigaw sa kanyang isipan ang paghihimagsik sapagkat. pagkabihis. ipinahanda ang kulay asul na terno at. Bakit hindi noon pa nang malakas siya at masigla? . matamlay na matamlay sa paglabas at pagpatak. Malimit kumunot ang noo nito saka biglang sisigaw ng punyeta habang nakadukot ang kaliwang kamay sa bulsa ng pantalon. gayundin.loob ng mga manggagawa na pinagtatrabaho pa nito ang mga iyon sa kompanya ng tabako ng mga Riego de Dios. Akala niya tuloy siya na naman ang minumura nito tulad sa bawat pagkakataong hindi na niya ito mapaglingkuran nang lubusan buhat nang magka-edad. parang hindi ito mapakaling palakad-lakad sa kabuuan ng maluwang na salas ng mansiyong iyon sa Forbes Park. upang labanan na ang kani-kanilang amo at putulin. Kalimitan nga – na labis na ipinagtutungayaw ni Don Miguel kasabay ng panlalait sa kanya – ni hindi na siya makapasok man lamang sa entrada ng minahan dahil agad siyang nalulugmok sa panlalambot. nang si Don Miguel na ito. humingi lamang ng isang basong sariwang gatas kay Bebang. Wala na nga ba siyang silbi? Iyon ang malimit niya ngayong marinig na paratang ni Don Miguel. upang pagtrabahuhin pa kahit paano. makikinis at malalambing na babaing halatang namumulupot kay Don Miguel hindi na dahil sa husay niyang magtrabaho kundi sa lalo nitong pagiging galante. Kasalanan ba niya kung hinuthot ng kanyang amo ang dati niyang sigla at lakas. Tuwang-tuwa naman siya sa nangyari sapagkat. MAAGANG nagising kinaumagahan si Don Miguel. kung halos hindi na siya pagpahingahin sa walang oras na pagtatrabaho? At ano ngayon ang gantimpala? Ang pagbuntunan ng sisi? Ang paratangang inutil? Gusto tuloy niyang sumigaw. Kinabahan nga lamang siya nang matapos lumaklak ito ng Dom Perignon. nang humilata na ito sa kama – napagod marahil ang isip sa mga problema ngayon sa kompanya – tiyak na tiyak niyang lubos siyang makapagpapahinga hanggang umaga. kalimitan. parang ang muli niyang pinagsisilbihan ay si Miguelito sa panahon ng kamusmusan nito at wala na siyang obligasyon kundi ang magbuga na lamang ng madilaw na tubig sa naghihintay na palikuran ng mga kauri niya ngunit hindi na sumisirit na gaya noon kundi. Ngayon. sa abot ng kanyang pang-unawa. Naisip tuloy niyang matagal na ngang nahuthot at nakatas ang kanyang lakas sa ilang dekada na rin namang paspasang pagtatrabaho niya para masiyahan lamang ang kanyang amo sa matapat niyang paglilingkod. ang tanikala ng matagal nang sa kanila‘y pambubusabos ng uring kanilang kinagisnang paglingkuran. kung tutuusin. manawagan sa mga kauri niya. dumeretsong umuwi ang kanyang amo at waring nakalimutan ang nakagawiang aliwan sa piling ng mababango. saglit na namalagi sa banyo. Hindi niya tuloy naiwasang itanong sa sarili kung bakit ngayon lamang siya namulat sa kahabaghabag niyang kalagayan. kahit mabilis siyang nanlalambot gayong saglit lamang ang kanyang paglusong at pag-ahon sa dinadalaw nitong minahan. ni hindi man lamang minamahalaga ngayon ni isinasaalang-alang ng kanyang amo ang matagal na niyang paglilingkod na nagdulot din naman ng ibayong kaligayahan at kaluwalhatian sa sulak ng dugo ng binatang si Miguelito at.

salamat. Mali ba ang rekord sa BIR. may dala-dalang kung anuanong papeles na pahapyaw lamang pinagtuunan ng pansin ni Don Miguel. lalo na nga noong kasiglahan ng kanyang amo at umaalimpuyong . at ilang beses na tumawag sa telepono. Nagbanta na nga po silang magwewelga kapag di natin naibigay ang mga hinihingi nila. ―Ipinararating ko lamang sa inyo ang panig ng kompanya. talaga. Padaguk-dagok sa mesa si Don Miguel. ―Nalulugi? Imposible!‖ alsa-boses na sabi ng presidente ng unyon. ―Kausapin mo ngayon ang presidente ng unyon ng mga punyeta. Ilang saglit lamang. Attorney? O talagang s‘wapang si Don Miguel?‖ Saglit na hindi nakakibo ang abogado. Idinagdag pa nitong mapipilitang magbawas ng mga empleyado ang kompanya para hindi magsara at malamang na pagretiruhin na ang lampas na ang edad sa sisenta. unti-unti na siyang nakalalaya sa matagal nang pagsasamantala sa kanyang lakas sa ilang dekada nang walang habas na pagtatrabaho. ―Matigas po. Bilhin mo… suhulan mo para iurong ang mga reklamo sa Dole. murahin man at insultuhin. at sinabi nitong nalulugi ang pabrika kaya imposibleng maipagkaloob ang hinihinging umento at benipisyo ng mga manggagawa. nagmamadaling pumasok sa opisina nito ang abogado ng kompanya. may narinig pa siyang tinawagang kung sinong heneral. kaya tuluyan nang ibinaba ang telepono at kumunut-kunot ang lumapad nang noo dahil sa bahagyang pagkakalbo. Waring nakalimutan na nito ang nakaugaliang paghahanap ng kaparehang makakausap at mahihimas man lamang habang pinipilit siyang magalit upang mapagtrabaho kahit panandalian man lamang. siya yata ang pinariringgan ng kanyang amo. halos alas onse na o makapananghalian bago ito sumulpot sa pabrika. nasabi niya sa sarili. Sa wakas. Makaraan ang ilang minuto. ― utos ni Don Miguel sa abogado. kalimitan.‖ Naisip niya. Ibig sabihi‘y malaki ang tinubo. punyeta! Mag-isip ka ng paraan kung paano sila tatanggaling isa-isa… kahit sinong opisyal nila. ngunit waring nagdalawang-isip. paanas na nag-uusap at ipinagtataka marahil kung bakit gayong kaaga ng kanilang amo dahil. Huli niyang narinig ang paulit-ulit nitong salamat. ang laki nga ng binayarang buwis ng kompanya. kahit alam nitong agad siyang manlalambot at hindi na mapilit sumuka anuman ang gawin sa kanya ni Don Miguel. ―Noong nagdaang taon. Iyong mga inutil na. baka magawaan pa natin ng paraan.‖ ―Mga walang utang na loob. o pagtawanan man ng kapareha nito. hinuthot iyon nang husto. ngunit ang abogado lamang ng kompanya ang humaharap. ikinatuwa niyang laging mainit ang ulo ng kanyang amo. Ilang ulit pang nakipagnegosasyon ang unyon. lalo na iyong b‘wisit na presidente. salamat. sinabing baka magkawelga sa pabrika at kailangan nito ng ayuda ng mga pulis. saka banayad na sumagot. pero malinaw namang mga trabahador sa pabrika ang tinutukoy nito. Kakausapin ko nang husto si Don Miguel. nasa kani-kanilang puwesto na ang mga manggagawa.Kabubukas lamang ng maluwang na tarangkahan ng bakuran ng pabrika nang dumating si Don Miguel at nagmamadaling pumasok sa opisina.‖ Sa ilang araw na iyon. May tatawagan pa sana ito. Tingnan natin. Tingnan mo rin sa mga trabahador ang p‘wedeng palayasin na… iyong matatanda na at di na gaanong makapagtrabaho.

ipinahanda ang Mercedes Benz. Pero bago magtanghalian. agad itong naligo ngunit hindi na siya gaanong sinabon at binanlawan at waring tuluyan na nga siyang nakalimutan. agad itong nagbihis. isa sa likuran at dalawa sa tagiliran. biglang-bigla. wala pa si Don Miguel sa pabrika. bihira nga siyang makapagpahinga. ―May araw din kayo! Mga putang ina n‘yo. mga nakabatuta. saka narinig na lamang ang sunud-sunod na mga . babae pa ang isa. dinaluhong ng mga pulis ang piketlayn. binarikadahan ang tarangkahan. sa isang iglap. at magkakapit-bisig – lalaki man o babae – buong tatag nilang hinarang sa pagpasok ang ilang trak ng kompanya. ipinamukha sa mga nakasulat sa plakard at kartelon ang inhustisyang dinaranas ng mga manggagawa sa pabrika ng tabako ng pamilya Riego de Dios. at nalaman din niya. armadong parang lalaban ng giyera. may mga nabalian ng braso.lagi ang dugo sa mga ugat hanggang puson. ipinagdiinan ang pagiging tuso. ―Madadala na ang mga punyetang iyan. Ang iba‘y nagpulasang umaagos ang dugo sa mukha dahil sa pumutok na ulo sa hambalos ng batuta. magkabatuhan at. papasukin sa tarangkahan ang mga gustong pumasok dahil. ilang sunud-sunod na putok ng baril ang nangibabaw sa kaguluhan. sinabihan ang tsuper na dadaan muna sa pabrika saka may kakausapin sa Manila Hotel. at tuluyang patulugin nang mahimbing habang naglalaro pa sa bilugang mukha ng kanyang amo ang ligaya‘t kaluwalhatian. ganid at makaharing pamamalakad ni Don Miguel. nagsigawang walang aalis at. Gayunpaman.‖ Agad na nalaman iyon ni Don Miguel. at napilitang ipagtanggol ng mga nagwewelga ang kanilang hanay hanggang sa magkahambalusan. ang duguang tumimbuwang. namalagi sa mansiyon ang kanyang amo. Magdemanda sila. lupaypay na bago sabunin at paliguan. nagtangkang magsipasok. walang habas na binatuta ang mga welgista pati mga babae. mapipilitan silang buwagin iyon. naisip niya. biglang pumutok ang welga ng mga manggagawa doon.‖ nagyayabang pa nitong sabi sa kausap sa kabilang linya. nagkapasa sa katawan. Lalong nagkapit-bisig ang mga welgista. ano pa ang halaga ng kanyang paglaya kung ubos na ang kanyang lakas? Isang umaga. ngunit waring nangatakot at umatras nang makitang dudumugin sila ng mga welgista. agad na umagapay sa kotse. Tingnan ko kung mananalo sila sa akin sa korte. Tatlo sa mga welgista. Aba. at agad na kinausap ng pinuno nito ang presidente ng nagwewelgang unyon. walang nagawa kundi magmura at magtungayaw habang tumatakbo at napilitang iwan ang piketlayn. tatlong lalaking nakamotorsiklo ang biglang sumulpot kung saan. sapagkat walang kalaban-laban. Noon. Ilan pa sa kanila ang puwersahang dinampot ng mga pulis at isinakay sa mobile car. nagdatingan ang mga isandaang pulis. Pagkaalmusal. Nang magising ang kanyang amo kinaumagahan. Sa buong araw na iyon. madali silang palitan. gayundin ang mga kotse ng ilang opisyal nito. napilay at halos hindi na makalakad at. at waring hindi ikinatigatig ang marahas na nangyari sa pabrika. Nang palabas na sa bukana ng Forbes Park ang kotse. kung hindi. kaya makabubuting itigil na ang piket. nang magkasunud-sunod ang tawag sa telepono sa mansiyon nito sa Forbes Park. sinabihang ilegal iyon. lumaklak na lamang ng Dom Perignon. magpangbuno. May mangilan-ngilan ding manggagawang hindi nakiisa sa welga.

Ordonez HALATANG-HALATANG natataranta si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at kapit-tuko niyang mga basalyos nang magkakasama silang maglakad sa bakuran ng Malakanyang upang ipamalas sa publiko ang diumano‘y kanilang pagkakaisa sa kabila ng umalingasaw sa katiwalian na $329-M kontratang ZTE-NBN at pagdampot ng mga ahente ng gobyerno. upang tiyakin lamang ang katapatan ng mga sundalo sa Reyna ng Malakanyang.. Forest Corp. bukod sa P500-M ding hiningi sa National Development Corp. Bakit.‖ inorganisa naman ng Malakanyang ang kaalyado nitong mga gobernador at alkalde upang itambol sa sambayanan na ―ganap ang pagsuporta‖ nila sa administrasyong Arroyo. Rodolfo Noel Lozada. at inilipat pagkatapos ang P1-B iyon sa kamay ng Phil. Hermogenes Esperon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. para ibunyag ang mga katiwalian diumano ni Lozada sa naturang korporasyon nang ito pa ang presidente niyon. Forest Corp. nagbitiw sa tungkulin bilang presidente ng PNOC si Eduardo Manalac (dahil ayaw matulad kay Bolante) nang atasan ito diumano ni dating Sekretaryo Romulo Neri ng NEDA na magpalabas ng P500-M para sa pagtatanim ng jatropha. Bumulwak ang dugo sa bahagyang nakakalbong ulo ni Don Miguel hanggang tumimbuwang ito sa upuan pisil-pisil ang dumurugo ding dibdib. bukod sa iba pang nangalingasaw na mga transaksiyon. Nang lumaganap at mag-alab ang matinding protesta ng iba‘t ibang sektor ng lipunan hindi lamang sa Kamaynilaan. hepe ng estado mayor ng AFP. Tinapatan at kinontra din ng Malakanyang ang idinaos na mga misa sa La Salle at Ateneo para kay Lozada at naglibot pa sa mga kampo-militar si Hen. pagbaba pa lamang sa eroplano mulang Hongkong upang mahadlangan ang pagtestigo nito sa Senado. kundi maging sa halos lahat ng rehiyon ng bansa.bigla niyang naitanong sa sarili: ―Malaya na ba ako? Kailan lalaya ang mga kauri ko? Kailan?‖# Sa B utas Ng Kar a yo m February 27. gayundin ang P728-M ―fertilizer scam‖ ng isang Joc-joc Bolante. Jr. OIC ng Phil. sa kabila ng pagsisikap ng mga tambolero‘t propagandista ng rehimen na piringan ang mata ng publiko. Habang naghihingalo ang kanyang amo. Gusto rin nilang linawin nang husto ng rehimen ang ―Hello Garci. Bukod sa kung anu-anong panggigipit kay Lozada at asawa nito. kay Engr.. . Mega Pacific at Piatco. Pero. tanong nila. kaugnay nito. lumitaw na lalong sumidhi lamang ang pagnanasa nitong makita ang maliwanag na katotohanan sa likod ng mga anomalya‘t eskandalong kinasasangkutan ng naghaharing rehimen. sa P800-M paunang-bayad ng Comelec sa Mega Pacific para sa kontrobersiyal na kontrata kaugnay ng ACM (automated counting machines)?Saan napunta ang taunang P254-M para sa mga kasangguni ng DAR (Dept. at hinihiling na ―patalsikin na si Gloria.‖ mga kontratang Northrail at Southrail.putok. pinalitaw pagkatapos sa estasyon ng telebisyon na pag-aari ng gobyerno ang isang Erwin Santos. Hindi lamang ang katiwalian sa ZTE-NBN at pagkidnap kay Lozada ang itinatanong ngayon ng mulat at namumulat na mga mamamayan. Jr. sa ilalim noon ni dating Sekretaryo Mike Defensor bago mag-eleksiyon noong 2007? Ano na ang nangyari. tanong pa ng publiko. of Agrarian Reform)? Saan naroroon ang nawawalang P20-M sa nabawing ilang yaman ng mga Marcos?Saan talaga ginasta ang P5-B para sa Tanggapan ng Pangulo at may di pa nga yatang .

ipinahayag ni La Gloria – bilang pagtatanggol-puri – na kinansela niya ang kontratang ZTE-NBN nang malaman niyang may katiwalian. Rodolfo Noel Lozada. halimbawa. Kinansela lamang niya iyon noong Oktubre 2. nang malaon. at lumilitaw na hindi na basta-basta mahahadlangan ng Malakanyang sa pamamagitan ng mga propaganda‘t buladas o mapanikil na mga hakbang ang dumadambang mga alon ng protesta laban sa mga katiwalian ng naghaharing rehimen. ―Patalsikin si Gloria! Pahirap sa masa!‖ isinisigaw nga ng mga nagpoprotesta. China noong Abril 2007. ang ―cash advance‖ niyang P138. natural lamang na muling mabasura ang kaso gaya ng tatlong naunang―impeachment‖ na itinapon lamang sa poso negro ng pulitika. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. at maaaring hindi nga kinansela kung hindi ibinunyag ni Joey de Venecia ang sinasabing mga katiwalian na pinatibayan pa. matibay na batayan ng panibagong kasong ―impeachment‖ ang pag-amin ni La Gloria na pinirmahan pa rin niya – kahit alam niyang may katiwalian – ang naturang kontrata bagaman kinansela niya iyon nang malaon. dahil hawak sa pundilyo ng Malakanyang ang mayorya ng Kamara dahil sa kalansing ng pera. Makatuwiran nga lamang ang sinabi noong 1700 ni Francois Marie Arouet o Voltaire – pilosopo-manunulat na Pranses na nakilala‘t napabantog bilang tagapagtanggol ng karapatang pantao – na ―banal na karapatan ng mga mamamayan na ibagsak at palitan ang anumang pamahalaang hindi na makatugon sa mga pangangailangan at kapakanan ng sambayanan. gayundin ang butihin niyang esposo. Ordonez (Editoryal) KUNG pagbabatayan lamang ang pagsasanib ng mga puwersang dati‘y parang langis at tubig kaugnay ng mga pagbubunyag sa Senado ng isang Engr. Sapagkat maliwanag na ang sambayanan pa rin ang may ultimong kapangyarihang magpasiya. Sa punto tuloy ni Presidente Manuel Villar ng Senado. . Nalusutan na rin ni La Gloria ang tatlo ring pagrerebelde ng ilang grupong militar. isang garapal na katiwalian ang pagwawaldas sa salapi ng bayan kaya. maglulundo ang lahat sa Edsa 4. Nalaman niya iyon noong sinundang gabi peropinirmahan pa rin niya kinabukasan sa Hainan. tungkol sa garapal na katiwalian sa $329-M kontratang ZTE-NBN na sangkot mismo diumano si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. sa butas na ng karayom – sabi ng mga kritikong pampulitika – lulusot si La Gloria ngayon upang manatili siya sa glorya. ng mga pahayag ni Lozada. ni Sekretaryo Norberto Gonzales. 2008 makaraan nga ang limang buwan. sa malapit na hinaharap. tagapayo sa pambansang seguridad.nalilikidang P77-M? Saan talaga ginugol ang P650-M pondo sa paniniktik? Nalinaw na ba ang kuwenta.‖ Sa butas na nga ba ng karayom lulusot si La Gloria? Ma y Ed sa 4 Ba? February 20. Jr. nitong huli. Pero. sa kabilang banda. maaaring sabihin agad ng mga palasuri sa pambansang pulitika na. bukod sa pangunahing mga basalyos ng rehimen gaya ni dating Komisyoner Benjamin Abalos ng Comelec.7-M? Natural.

Nagkaisa nilang hinihinging magbitiw na sa tungkulin si La Gloria sapagkat wala na itong moral na awtoridad na pamahalaan ang bansa dahil sa ―talamak na katiwalian sa gobyerno. punong kasangguning pampulitika ng NDFP (National Democratic Front of the Philippines) na ―hinog na ang lahat para patalsikin sa poder‖ si La Gloria. pampulitika‘t pangkabuhayan. at tandisang paninikil sa lehitimong mga karapatang sibil ng sambayanan sa pamamagitan ng Batas Militar. kilos na!‖ madagundong ngang isinigaw noong Peb.Ipinahayag tuloy kamakailan ni Prof. higit pa ngang masama – sabi ng mga demonstrador – ginagawa pa nga nito ang lahat-lahat upang bulagin ang opinyon publiko at ilibing ang sagradong mga katotohanan. Pamalakaya. Gabriela. Nakabalik pa nga sa poder ang mga basalyos ng pinatalsik na mga rehimen at. mga pagpatay na pampulitika. 17. nabigong patalsikin naman sa poder ng mga kaalyado ni Erap si La Gloria noong Edsa 3 sapagkat lumitaw na personal lamang ang pangunahing mga dahilan kaya hindi sumuporta ang masang sambayanan at iba pang mulat at progresibong sektor ng lipunan. Sa Edsa 1 at 2. Pandarambong din sa pera ng bayan. paninikil at pagsalaula sa mga karapatang sibil ng sambayanan. Antonio Bautista.000 tao noong Peb. 25. tulad ng Bayan Muna. Ito rin ang mensahe sa misang idinaos para kay Lozada sa La Salle Greenhills na dinaluhan ng mga 5. Maglulundo nga kaya ito sa Edsa 4? O sawa at nadala na ang mga mamamayan sa ganitong sistema? Maaalaala. tiwaling pamamahala at paglilihim sa katotohanan ang nagpabagsak din sa rehimeng Estrada noong Edsa 2. kahit labag sa kanyang kalooban. binigyan ng P500. Laban ng Masang Pilipino. UNO. Karapatan. pinapirma pa sa isang apidabit. sobra na. dinala sa Laguna sa halip na sa bahay niya sa Pasig. bukod pa nga sa pandaraya sa eleksiyon noong 2004. napalitan nga ang abusadong pambansang liderato pero hindi ang sistemang pampulitika‘t pangekonomiya na nananatiling kontrolado ng iilang naghahari-harian sa lipunan sa kapinsalaan ng masang sambayanan. at lalong . Maliwanag. 15 sa demonstrasyon sa Makati ng mga 10. Nag-alab nga ang opinyon publiko matapos sindihan ni Lozada ang mitsa ng bomba laban sa talamak na katiwalian sa burukrasya sa ilalim ng naghaharing rehimen. at matinding tinuligsa ng mga lider at miyembro ng iba‘t ibang grupo ang pananatili sa kapangyarihan ng Reyna ng Malakanyang. at walang habas na pagpatay kay dating Senador Benigno Aquino.000 lider at miyembro ng nagsanib-sanib na mga organisasyon – pampulitika man o panrelihiyon o pangnegosyo. Matapos sikapin ng mga makapangyarihan na mahadlangan ang pagtestigo ni Lozada sa Senado kaya pinapunta siya sa Hongkong ng mga kinauukulan. Jose Ma. Kabataan. Makati Business Club.‖ Sa kabila ng mga nabanggit. Sison. Anakpawis. nagdesisyon siyang ibunyag na ang nalalaman niya tungkol sa umalingasaw na ZTE-NBN. paglabag sa Konstitusyon. Jr. ng isang Atty. ―Tama na. Simbahan at iba pang sektang panrelihiyon. Management Association of the Phil. Lumitaw na 92% sa mga nagpadala ng opinyon sa ―HARAPAN‖ sa telebisyon ang naniwalang nagsasabi nang totoo si Lozada at 8% lamang ang nagsabing nagsisinungaling siya. at dinampot siya sa NAIA pa lamang ng mga ahente ng gobyerno nang mapilitan siyang umuwi. nang malaon.000 – sabi niya – ng Pangalawang Kalihim Tagapagpaganap Manuel Gaite. 20 taon ng pag-abuso sa kapangyarihan at disimuladong pandarambong sa salapi ng bayan. lumubha pa nang lumubha ang mga problemang panlipunan. ang tuluyang nagpaalab sa damdaming-bayan sa ilalim ng diktadurang Marcos kaya naganap ang Edsa 1 noong Peb. 1986. sa kabilang banda.. sa bawat humaliling rehimen.

464 – upang hindi makatestigo ang mga ito sa mga pagdinig ng Senado tungkol sa kabikabilang nagaganap na katiwalian sa pamahalaan. ang waring pagputol sa dila ng kinauukulang mga opisyal ng gobyerno – sa pamamagitan ng mapanikil na E. Ni hindi nga anino hanggang ngayon ang minimithi ng mga mamamayan na isang lipunang tunay na makatao.‖ mulang P728-M ―fertilizer scam‖ hanggang sa P1. ang mapagmahal na esposo nito‘t mga miyembro ng opisyal na maharlikang pamilya kabilang na ang parang garapatang mga basalyos na pawang sumisisipsip sa puklo‘t dugo ng bayan.lumulubog sa krisis ang bansa. Higit sa lahat. kailangang maitago ang sagradong katotohanan sukdulan mang baluktutin ang tuwid at ituwid ang baluktot sa kapinsalaan ng pambansang kapakanan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. panunuhol. dapat na lantay na makabayan at progresibong pambansang liderato – ayon sa mga kritikong pampulitika – ang hahalili o hahawak ng renda ng gobyerno tungo sa ganap na pagbabago ng napakatiwali na‘t naghaharing sistemang panlipunan. Napatunayan na sa maraming pagkakataon ang pagiging eksperto ng pambansang liderato sa pagpisil sa ilong ng publiko upang hindi maamoy nang husto ang nakasusukang baho ng rehimen kaugnay ng kung anu-anong garapal na anomalya‘t eskandalong bunga ng makasarili‘t tiwali nitong pamamahala. maunlad at demokratiko. Nariyan ang pagbusal sa bibig ng mga kritiko sikilin man ang malayang pamamahayag at salaulain ang mga karapatang sibil ng mamamayan. marami pa ngang dapat halukayin ang sambayanan sa poso negro ng ganid na kapangyarihan na. ibinasura lamang ng bagong lideratong kinatawan din ng uring mapagsamantala ang pambansang kapakanan. Ordonez (Editoryal) KILALA na ang naghaharing rehimen sa pagiging garapal sa paglulubid ng kasinungalingan at pagtatakip sa katotohanan kaugnay ng walang habas na mga katiwaliang kinasasangkutan nito. nariyan ang pandarahas sa makabayan at militanteng mga puwersang nagmamahal sa katotohanan at matagal nang . mapayapa. isa sa mabisang paraan ng pambansang pagbabago ang ―People Power‖ pero. Matapos gamitin ng mga kinauukulan ang suporta ng masang sambayanan at makabayang mga sektor ng lipunan para diumano sa pambansang pagbabago. gayundin. Nariyan ang paniniktik. May Edsa 4 ba? Sabi nga. pilit at pilit na pinababango ng mga tambolero‘t salamangkero ng rehimen upang ululin ang opinyon publiko at magmukhang malinis sa mata ng sambayanan ang Reyna ng Malakanyang at.O. sa kabilang banda. sa kabilang banda.3-B mga makinang pambilang ng boto sa Comelec. Nariyan. Piatco at $329-M ZTE-NBN. mulang jueteng payola hanggang sa ―Hello Garci. unang-una. Garap al Na February 13. at pananakot sa mga posibleng magbulgar ng katotohanan. Sa anumang paraan. mulang maanomalyang mga proyektong SouthRail at NorthRail hanggang sa nangangalingasaw na mga kontratang Transco. Bukod sa mga nabanggit. pampulitika‘t pang-ekonomiya para makamit ang ganap na pambansang katubusan sa kamay ng uring mapagsamantala‘t walang makabayang konsensiya. panggigipit.

hindi idinaan sa karaniwang daanan ng mga pasahero para diumano ―pangalagaan‖ ang kaligtasan dahil peligroso ang kanyang buhay. dahil sa takot at ―ikasisiya ng Malakanyang. sa pangunguna nina Sekretaryo Lito Atienza ng DENR. lalo na ang paghingi diumano ni dating Komisyoner Benjamin Abalos ng Comelec ng komisyong $130-M. Natural. kamakailan. Nagdesisyon tuloy si Lozada na tuluyan nang humarap sa Senado upang ibunyag ang lahat niyang nalalaman sa ipinatong na 100% sa presyo ng nangalingasaw na kontratang ZTE-NBN. Angel Atutubo. Malinaw na makikita ang garapal na sistemang ito ng naghahari-hariang rehimen sa kaso na lamang ng isang Engr. sinalubong agad siya at dinampot ng grupo ng isang Hen. Jr. Corp. sa kanyang ginawa. maliwanag na konsensiya‘t nalalabing pagpapahalaga sa dangal ang nagtulak kay Lozada – sa kabila ng matinding takot – na ituwid ang baluktot alang-alang sa sagradong katotohanan at pambansang kapakanan at. at iba pa. Ano ang makukuha ni Lozada sa kanyang pagbubunyag? Ang gipitin at iligpit ng mga makapangyarihang baluktot ang kaisipan? Ang madamay ang kaligtasan ng kanyang pamilya? Kung oportunista lamang si Lozada. Corp. ―ipinasyal‖ siya hanggang Laguna ng tropa ng isang Kor. kinabukasan. Di Natutulo g An g La hat February 6. nang mapilitang umuwi. Ayon sa kanya. dinala siya sa opisina ng isang Atty. nagbitiw na Presidente ng Philippine Forest. Batay sa kanyang salaysay sa Senado. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. gaya ng maraming basalyos ni La Gloria. at pinili niyang susian ang bibig. matinding pinalitaw ng mga guwardiya de honor ni Presidente Gloria MacapagalArroyo. malinis. na si Lozada pa ang naglulubid ng mga kasinungalingan. Forest. Dir. Ordonez .‖ ay napilitan niyang pirmahan. gayundin ang nakaugalian diumanong ipatong na 20% sa tunay na presyo ng iba pang mga proyekto ng gobyerno dahil sa kasuwapangan ng kinauukulang mga opisyal nito. hangal na nga lamang ang maniniwalang nagsisinungaling at inimbento lamang ni Lozada ang lahat. Paul Mascarinas at napilitang ibalik lamang nang maging maingay na ang lahat sa media. Nagbitiw pa nga si Lozada bilang Presidente ng Phil. Avelino Razon ng PNP. baka italaga pa siyang miyembro ng gabinete ng Malakanyang. Antonio Bautista. At. sa pagdinig ng Senado. pinapunta muna siya sa Hongkong para makaiwas sa pagtestigo sa naturang kaso at.. Sa halip na ihatid sa kanyang bahay sa Pasig. hindi miminsang tumanggap siya ng mga banta sa kanyang buhay para marahil hindi niya isiwalat ang mga nalalaman sa naturang kontrata.nananawagan para sa isang mapayapa. Rodolfo Noel Lozada. at naging kasangguni ni dating Sekretaryo Romulo Neri noon sa NEDA (National Economic & Development Authority) kaugnay ng maanomalyang kontratang $329-M ZTE-NBN. pinapirma sa isang apidabit na hindi niya lubos na sinasang-ayunan pero. maunlad at demokratikong lipunang pinaghaharian ng tunay na hustisya sosyal. Kinuha na siya paglabas na paglabas sa eroplano. Batay sa kanilang dispalinghadong mga pahayag at retorika. retirado na pero pinuno sa seguridad ng paliparan ng NAIA. Hen. hindi mapananatili ng rehimen sa arena ng panlilinlang at kamulalaan ang namumulat na mga mamamayan. Sapagkat garapal na ang lahat.

kung patatalsikin na sa wakas sa puwesto si Espiker Jose de Venecia at pauupuin sa kubeta ng kapangyarihan si Rep. nagbanta pa si JDV na marami pa siyang ibubunyag na katiwalian ng naghaharing rehimen sa darating na mga pagkakataong puwede siyang magtalumpati sa Kamara. Pebrero 4. kaugnay nito. malubha at mapanganib ang kahulugan ng mga kaguluhan at paulit-ulit na pag-aawayaway sa Kongreso. si JDV ang sinungaling. tulad ng matinding sikat ng araw sa katanghalian. naging ―doberman pinscher‖ sila ni La Gloria sa Kamara para guwardiyahan ang mga katotohanan kaugnay sa pagkakabasura agad sa dalawang kasong ―impeachment‖ laban sa Presidente ng Matatag na Republika. Tinangka pa. ipinaratang naman ni JDV ng LakasCMD na nagsimulang maniobrahin ng Malakanyang na patalsikin siya nang ibunyag ng kanyang anak na si Joey de V. nagbobotohan na ang malahunyangong mga kongresista makaraan ang nakaugaliang pag-aaksaya ng mahabang oras sa patalsikan ng laway at pataasan ng ihi sa masalimuot na mga debate sa mga reglamento at proseso. Hindi maikakaila. Prospero Nograles ng Davao bilang bagong lider ng Kamara. Kahit sinasangkalan ang mga repormang dapat ipatupad sa Kamara kaya magbabago diumano ng liderato. ang suhulan at katiwalian sa kontratang $329-M ZTE-NBN na kasangkot pa mismo diumano si Unang Ginoo Mike Arroyo. pati si Nograles. malinaw na nailarawan ng ilang bahagi ng isang editoryal ng La Solidaridad (Hulyo 15. Sa takbo ng botohan.‖ gayundin ang hiwaga sa likod ng ―Hello Garci. ayon sa mga basalyos ng Partidong Kampi ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Kung hindi nasaktan nang husto ang amor propio. ng Amsterdam Holdings. Inc. ayon pa rin kay JDV. Bagaman inamin niyang isa siyang makasalanan. Bukod sa ibinunyag niyang katiwalian sa pagbebenta sa Transco. at labis na pagkontrol ng Malakanyang sa ―pork barrel‖ at ―road user‘s tax. Hindi na nga bago ito sa kasaysayan ng nakasusukang sistema ng pulitika sa bansa na. Gayunpaman. magpahanggang ngayon. na ipapatay silang mag-ama ng mga kinauukulan na hindi man lamang ipinaimbestiga ni La Gloria nang sulatan niya ito‘t ireklamo iyon. bukod sa litanya ng mga paratang at ganting-paratang ng mga magkakalaban. 1889) ang mga nagaganap ngayon sa diumano‘y marangal na bulwagan ng buong Kongreso: ―Hindi mapag-aalinlanganan. maliwanag naman.NANG sinusulat ito. Katulad ng isang sambayanang malapit nang mamatay ang maiinit na diskusyong iyon xxxx . Dato Arroyo – anak ni La Gloria – gayundin ng himod-pundilyo nilang mga kakampi. mariin naman siyang nananawagan sa lahat – lalo na sa pambansang liderato – na simulan ang rebolusyong moral tungo sa isang maayos at malinis na gobyerno at maunlad at mapayapang Pilipinas. kung pakikinggan naman ang mga pahayag ni Rep. Sa kabilang banda. Isinumbat pa nga niya ang mga naitulong niya kay La Gloria mula nang makiusap itong maging kandidatong bise-presidente niya noon hanggang ngayong namamayagpag na ito sa Malakanyang. lumilitaw na pinamamayanihan hindi ng marangal at makabayang mga layunin kundi ng ganid na ambisyon ng mga Mafioso. tapos na ang liderato ni JDV sa Mababang Kapulungan ng Kongreso. masama at tiwali kaya nga ginilitan ng leeg ang liderato nito sa Kamara.‖ mga pagpatay na pampulitika at pagabuso sa kapangyarihan. na ang balyahan o karambola sa kapangyarihan ng uring naghahari-harian sa pulitika at ekonomiya ng bansa ay batay lamang sa personal na mga motibo‘t interes at hindi sa importanteng mga isyung magsusulong sa pambayang kapakanan. Nahihilo na tuloy ang bayan kung sino ang paniniwalaan at. tiyak na hindi pa ibubunyag ni JDV ang nalalaman niyang matinding mga katiwalian sa pamahalaan alang-alang sa pambansang kapakanan.

Ipinamamalas sa mga mamamayan ng mga alingasngas at eskandalo na ang kanilang mga kinatawan at ang mga namumuno sa kanila – na hindi naman nagsisikap na malutas ang pangunahing mga problema ng bansa at mapaunlad ang kalagayang pangkabuhayan ng mga mamamayan – ay walang inaatupag kundi maglunoy sa kanilang pagpipintasan at walang kawawaang pagbabalitaktakan. bukod pa nga sa hanggang langit na debosyon nito sa Reyna ng Malakanyang.‖ P ara Laman g Mga T alahib January 30. na ―sumusulong na ang kampanya laban sa NPA at inaasahan naming lalong susulong ito sa darating na ilang buwan kaya mahirap magpalit ng mga kabayo‖ sa panahong ito. maliwanag na nilabag na naman ni La Gloria ang Seksiyon 5 at 7 ng Artikulo XVI ng Konstitusyon na nagtatadhanang maaari lamang palugitan ang panunungkulan ng hepe ng estado mayor sa panahon ng giyera o pambansang emerhensiyang idineklara ng Kongreso. pinalugitan pa ng tatlong buwan – o baka muli pang palugitan hanggang 2009 – ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang termino ng panunungkulan ng naturang heneral sa layunin diumanong mawakasan ang may apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA bago matapos ang 2010. nagsimulang manungkulan sa kasalukuyang puwesto si Esperon noong Hulyo 21. ituring naman o gawing isang malaking biro lamang ang lahat ng ito. sa kabilang banda. na sinusugan ng PD 1650. ang mga dakilang adhikain. Generoso Senga. Jr. nilinaw naman ng probisyon ng Batas ng Republika Blg. 8186 na dapat na ngang magretiro ang sinumang militar na 56 na ang edad kahit hindi pa tapos ang kanyang termino sa puwesto. Kung . Ordonez (Editoryal) KAHIT dapat nang magretiro sa serbisyo militar si Hen. pag-iinsultuhan at pag-iiringan na labis na ikinawawala ng dangal ng buong Kongreso. Sa kasong ito ni Esperon. Kung susundin ang probisyon ng PD (Presidential Decree) 1636. 2008 dahil 56 na taong gulang na siya. tatlong taon ang termino ng panunungkulan ng hepe ng estado mayor ng AFP (hanggang Hulyo 21. Nagdeklara na ba ng giyera o pambansang emerhensiya ang Kongreso? Marami tuloy ang nagsasabing hindi ang pagpuksa sa CPP-NPA ang pangunahing dahilan kaya pinalugitan ang panunungkulan ni Esperon kundi.‖ ―xxxxx Ito ang pangunahing layunin: lumikha sa mga mamamayan ng isang malaking isyung pampulitika sa pamamagitan ng mga palabas. ―hindi lahat ay natutulog sa dilim ng gabi.‖ May pag-asa pa nga ba ang bansa sa ilalim ng lideratong kumakatawan lamang sa interes ng uring mapagsamantala? Sabagay. Hermogenes Esperon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. 2006 nang halinhan niya ang nagretirong si Hen. 2009 para kay Esperon). sabi nga. Maaalaala. ipangalandakan ang mga prinsipyo. Ikinatuwiran ni La Gloria. at pagtagal-tagal. sapilitang magreretiro sa edad na 56 ang sinumang militar at. higit sa lahat. ang malaking utang na loob ni La Gloria sa kanya noong halalang presidensiyal ng 2004. bagaman. bilang hepe ng estado mayor ng Hukbong Sandatahan ng Pilipinas sa Pebrero 9. habang ipinagtatanggol sa pamamagitan ng mabulaklak na mga salita ang mga patakarang pangkabuhayan na makabubuti sa mga mamamayan.

at hindi naman nalulunasan ang matindi nang mga problemang panlipunan. kamay na bakal at karahasan ng militar – at tiyak na madadamay at magbubuwis din ng buhay maging ang inosenteng mga mamamayan – ang tanging makalulunas sa apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA. ang nangarap at nangalandakang wawakasan nila ang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA? Bakit tumagal ito ngayon ng apat na dekada? Kung susuriin. Maaaring natalo sila sa ilang sagupaan. natural nga na panatilihin sa puwesto – legal man o ilegal – si Esperon na naninindigang lalabanan niya ang NPA hanggang wakas kaya. pangkabuhayan at pampulitika. ngunit bakit patuloy at patuloy na may humahalili sa kanila upang ituloy ang pakikibaka? Kung susundan tuloy ngayon ang takbo ng utak ni La Gloria at ng mga Esperon. Sa unang tatlong buwan ng 2008.gayon. hindi nawakasan ng puspusang pananalakay ng militar ang gayong mga kilusan. sa kabilang banda. Sa kasaysayan ng mga bansang may mga kilusang rebolusyonaryo. Samakatuwid. punong kasangguning pampulitika ng NDFP (National Democratic Front of the Philippines)? Sabi nga. mahina na ang puwersa ng NPA at binubuo na lamang ng 5. mailap sa masang sambayanan ang tunay na hustisya sosyal at patuloy pa silang inginungudnod sa karalitaan at kawalang-pag-asa ng uring mapagsamantala. hindi marahas na opensiba militar o kamay na bakal ang lunas sa bagay na ito. maging noong nagdaang mga rehimen. kabi-kabila ang inhustisya‘t pagsasamantala. kahit ibuhos pa ng rehimen ang lahat nitong puwersa laban sa CPP-NPA o iba pang nagrerebeldeng mga grupo. layunin diumano ni Esperon na lansagin ang 17 prenteng gerilya sa sinasabing 87 prente nito sa iba‘t ibang dako ng kapuluan. sabi pa niya. T anghalan n g P anlilinla ng January 23. para lamang mga talahib na muli‘t muling susulpot at mamumulaklak – silaban man nang silaban – ang gayong mga rebolusyonaryong kilusang naghahangad ng pambansang pagbabago para sa masang sambayanan. Ordonez (Editoryal) \MULA nang pairalin sa bansa ang demokrasyang tatak-Amerika.000 tropang militar. nahuli o napatay ang ilang lider at miyembro nila. Bakit hindi muna sikapin ng gobyernong isulong ang usapang pangkapayapaan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ―maaaring maging madugo‖ ang darating na ilang buwan. at naglulublob sa pribilehiyo‘t kayamanan ang iilang naghahari-harian sa lipunan samantala. talakayin ang mga repormang panlipunan. ayon sa kanya. magiging dispalinghado lamang ang anumang pagsisikap ng kasalukuyang rehimen – o ng susunod na mga rehimen – na wakasan ang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA hanggang hindi masusing inuugat ng pambansang liderato ang pangunahing mga dahilan ng paghihimagsik ng mga iyon. Hanggang abusado sa kapangyarihan ang mga kinauukulan. naging mabisang instrumento na ng uring mapagsamantala ang moro-morong eleksiyon upang magrigodon sa poder at pamamahala sa bansa ang mga . Kayang-kaya diumanong gawin ito ng kanyang tropa sapagkat. Ilang heneral na ba. gaya ng panukala mismo ni Jose Ma.760 armadong mandirigma kumpara sa mga 80. Sison. pampulitika‘t pangkabuhayan.

at kinakatawan nila ang magkakatulad na interes ng uring mapagsamantala. Sa maikling salita.Sino nga ba — unang-una na si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ng Matatag na Republika – ang hindi naging masugid na tagahimod ng kuyukot ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika? Dahil sa nabanggit na umiiral na kalakaran sa pambansang pulitika.nagbabalyahan na ang mga ito kung sino ang dapat maging Presidente ng Republika kapag naghalalan sa 2010. sapagkat sila na ang nasa poder. mapangalagaan lamang ang makasarili‘t ganid na mga interes at ambisyon. Roxas at Osmena. lumilitaw na laro lamang ng uring naghahariharian sa lipunan ang pulitika‘t eleksiyon sa bansa para lamang patuloy nilang mapagsamantalahan ang bayan. sinimulan nang buksan ng uring mapagsamantala ang telon ng tanghalan ng panlilinlang upang bolahin o utuin ang sambayanang patuloy na nangangarap ng isang tunay na . walang pakundangan pa silang nakikipagsabuwatan sa mapandambong na dayuhang mga interes makapanatili lamang sa kapangyarihan kahit ingudngod sa karalitaan at kawalang-pag-asa ang masang sambayanan. Hindi na tuloy katakataka kung bakit. ang ganid at oportunistang interes ng mga kagaya nilang asendero‘t kapitalista. sikilin man at labagin ang sagradong mga karapatang sibil ng mamamayan. Nagsimula pa sa panahon nina Quezon. o walang pakundangang pagpistahan ang pondo ng naghihirap na bansa. kahit malayo pa ang 2010. Ilang angkan nga ba lamang ang sugapang kumakatawan sa pambansang liderato? Higit na masama. hali-halili lamang sa pag-upo sa inodoro ng kapangyarihan ang mayaman at maimpluwensiyang mga pamilya upang pangalagaan. Kung napatalsik man sa poder ang dating masama. ngayon pa lamang. tiwali‘t abusadong rehimen.kinatawan ng uring mapagsamantala. na masama rin – o higit pang masama – ang papalit na rehimen upang pagpasasaan lamang ang kayamanan ng bansa at busabusin ang masang sambayanan. Ano nga ba kung nagtitiis mamaluktot sa gutom ang bayan basta sila‘y nagtatampisaw sa pribilehiyo. kahit grabe na‘t santambak ang mga problema ng bansa na dapat na unahin nilang pag-ukulan ng panahon at pagsikapang lunasan. hokus pokus o dayaan. Kung tutuusin. karangyaan at kapangyarihan? Ngayon pa nga lamang. sabi nga.Alin nga bang rehimen nang maluklok sa kapangyarihan ang hindi nagsamantala‘t nandambong sa sambayanan? Sapagkat magkakabalahibo‘t may pare-parehong hindi mabundat-bundat na sikmura ang mga pulitikong ito. ibenta man ang kasarinlan at dignidad ng bansa at ilubog sa kumunoy ang ekonomiya nito. hindi na rin katakataka kung ang dating nangangalandakan ng pagmamahal sa bayan at malasakit sa kapakanan ng milyun-milyong maralita sa panahon ng mabuladas na kampanya. asahan na. unang-una. natural nga lamang na laging inutil ang bawat eleksiyon tungo sa tunay na pambansang pagbabago. maaari na nilang gawin ang lahat – salaulain man ang Konstitusyon. Ayon tuloy sa manunulat na si Stanley Karnow – batay sa kanyang aklat na ―In Our Image‖ —naging tau-tauhan o papet lamang ng Estados Unidos ang mga naging presidente ng bansa. Panapanahon nga lamang ang pandarambong sa pondo ng gobyernong galing sa pawis at dugo ng dayukdok na mamamayan. ang sila namang maging pasimuno ng katiwalian at dispalinghado‘t makasariling pamamahala sa bayan kapag nanalo na sa isang eleksiyong laging umaalingasaw sa pera‘t hitik ng karahasan.

sa kabilang banda. kung talagang bumabangon at sumusulong ang pambansang ekonomiya. patuloy pa rin siyang makapamayagpag.makabayan. Batay sa kongkretong mga datos.1-B ang itinakdang pambayad-utang (P295. ang pambansang katubusan. Kung totoong umuunlad ang ekonomiya at bumubuti ang pambansang kalagayan. P624. Sa panukalang pambansang badyet na P1. kung tutuusin.8-B sa interes lamang at P328. kung dati ring magkakauring mga artista ng bulok na ―status quo‖ na nagsipagpalit lamang ng damit upang magmukhang tunay na tao ang magtatanghal. unang-una.227-T para sa 2008 na malamang na pagtibayin na ng Malakanyang. gayundin ang kanyang mga basalyos. sa paglakas ng piso kontra sa dolyar ng Amerika. 20% lamang ng populasyon ang nagpapasasa‘t nagpapakabundat sa 50% ng pambansang kita at. bukod pa sa maalingasaw na ―pork barrel‖ na pinagmumulan ng ―kickback‖ ng kinauukulang ―mararangal‖ na mga miyembro ng Kongreso. Ordonez (Editoryal) BALINTUNA pa ring ipinangangalandakan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na sumusulong o umuunlad ang ekonomiya ng ―Matatag na Republika‖ dahil marahil. lumilitaw pa nga ngayon na malulumpo ang lubhang kinakailangang serbisyo publiko. Maunlad at Matatag na Rep ub lika? January 16. bakit tuluy-tuloy ang pandarayuhan sa ibang bansa ng manggagawang Pilipino kahit pinagmamalupitan at inaabuso sila doon? Sapagkat inilulubog ng bawat rehimen hanggang ngayon sa utang ang bansa (US$64-B na ang pambansang utang) upang matugunan ang lagi‘t lagi nang depisito sa pambansang badyet na kulang na nga pero dinarambong pa ang 30% niyon taun-taon ng mga mandurugas sa burukrasya. ano pa nga bang bago ang mapapanood ng sambayanan? At. impluwensiya‘t pribilehiyo. ngayon pa lamang. sa gayon. makatao. nakasalalay sa kamay ng busabos na masang sambayanan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Pero.3-B sa prinsipal).000 korporasyon sa bansa. bakit – batay sa mga estadistika – 80% ng mga Pilipino ang nagtitiis mabuhay sa wala pang $2 isang araw? Habang nagdaralita ang milyun-milyong ordinaryong mamamayan. sa nakasusugapang kapangyarihan. halimbawa‘y sa pamamagitan ng ilegal o sobra-sobra ang presyong mga transaksiyon at kontrata. Unang-una. parang mga piranhang hindi pa nasiyahan sa inilaang P12. Ano pa ang matitira para maayos na mapatakbo ang gobyerno at matugunan ang pangunahing mga pangangailangan ng sambayanan? Higit pa ngang masama. hindi sa palad ng mala-payaso‘t sirkerong mga pulitiko. katunayan. maunlad at demokratikong lipunan. lumalaki nga ng 20% taun-taon ang tubo ng pangunahing 1.2-B na regular na . Sabi nga ng mga palaaral sa pulitika ng bansa. alam na alam na nila ang wakas. hindi naman resulta ito ng tunay na pambansang kaunlaran kundi ng halos $15-B ipinadadala dito taun-taon ng nagsasakripisyong migranteng mga manggagawa at patuloy na pangungutang ng gobyerno upang matugunan ang lagi nang depisito sa pambansang badyet. Kung tutuusin. maliwanag na nagpopropaganda‘t nag-iilusyon lamang ang naghaharing rehimen upang mapahupa ang tumitinding disgusto‘t protesta ng sambayanan sa kanyang dispalinghadong liderato nang.

A.―pork barrel‖ ang mga mambabatas at isinalaksak pa sa badyet ng DPWH (Dept. halimbawa.5-B. upang tuluyang masugpo diumano – sa punto ng mga henyo ng rehimen – ang halos apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA. nang malaon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. pagpapalawig sa termino ng panunungkulan ni La Gloria matapos man ang 2010? Higit pang masama. Sa panahon pa ng paghahari ng kolonyalismong Kastila sa bansa nagawa ng mga prayle na makapangamkam ng malalawak na lupain dito. Ordonez KUNG kinilala sa Estados Unidos ng Amerika ang isang Ted Turner bilang may pinakamalawak na lupain (mga 800. ang mungkahing buhayin ang kalansay nang R. pagmamay-ari maging ng pambayang mga utilidades tulad ng tubig. Nariyan. Sapagkat pinatunayan na ng kasaysayan – lalo na noong paghahari sa bansa ng diktadurang Marcos – ang pagiging abusado sa kapangyarihan ng mga awtoridad. makatao. ano nga ba ang nakasusukang inaatupag pa ni La Gloria at ng kanyang mga basalyos? Cha-cha o pagbabago sa umiiral na Konstitusyon na iaangkop sa dayuhang mga interes (pagmamay-ari ng mga lupain dito. gayundin ng MILF. maituturing naman ang Simbahang Katoliko na isa sa nagmamay-ari ng libu-libo ding ektaryang lupain dito sa Pilipinas. bukod pa sa putaputaking rebelyon ng iba‘t ibang puwersang naghahangad ng pambansang pagbabago tungo sa isang tunay na makabayan. at sa halip na matapat nitong pagsikapan ding pairalin sa bansa ang tunay na hustisya sosyal.7 milyong acre sa limang iba‘t ibang estado doon). lalo na nang ipatupad ang Batas Maura na nagtadhanang kailangang iparehistro ang lahat ng lupain upang mabigyan ng ―titulo torrens‖ o katunayan ng pagmamay-ari na.000 ektarya o 1. at maging ―mass media‖) at. naging isa sa mga dahilang nagbunsod ng maraming rebelyon na humantong sa Rebolusyong 1896. maunlad at demokratikong lipunan. (Maaari tuloy ihambing ito sa pinakamalaking ―pork barrel‖ sa kasaysayan ng Kongreso ng Amerika — $24-B – na isinaksak ng mga Republican sa $286. . transportasyon at telekomunikasyon. Franklin Drilon – ang karagdagan pang ―pork barrel‖ din na P13. higit sa lahat. of Public Works & Highways)– batay sa paratang ni Sen.1700 o Batas Kontra-Subersiyon. ito ba – kung gayon – ang ipinangangalandakang maunlad at Matatag na Republika? Kuta n g Ip o kr isya January 9. ospital at mga paaralan. hindi pa nga nalulutas ang mga pagpatay na pampulitika at mga pagsalaula sa mga karapatang pantao. elektrisidad. ano pa nga ba ang aasahan ng sambayanan sa gayong mga plataporma ng rehimen? Batay sa mga nabanggit. isinusulong pa ng rehimeng ito at gustong paghariin sa bansa ang mapanikil na mga hakbang na lalong sasalaula sa sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan. gayundin ang pagkakaroon ng Pambansang ID. 100% sosyo‘t kontrol sa mga korporasyon.4-B badyet ng DPWH noong 2005 at mahigpit na tinuligsa ng Citizens Against Government Waste). Sa halip na pagsikapan ng pambansang liderato na bumalangkas ng makabayang mga patakarang pangkabuhayan at humulagpos sa dikta ng mapandambong na dayuhang mga interes na pangunahing bumabansot at lumulumpo sa pambansang ekonomiya‘t nagpapalaganap tuloy ng karalitaan.

sekretaryo heneral ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas. kontrolado naman ng dayuhang mga korporasyon ang mahigit na 207. 835 tao ang may-ari ng 70% ng lupaing agrikultural – 16 na pamilya lamang.‖ Bukod sa Simbahan. Camarines Sur na. kaninong santo‘t santa pa nga ba dudulog ang nagdaralitang mga magsasaka? Kay La Gloria. 2007 pabor sa mga magsasaka – ayaw namang ipasakop ng Simbahan sa reporma sa lupa ang 268. ano pa nga ba ang dapat asahan ng sambayanan mula sa Simbahan? Sa panahon pa man ng mga prayleng Kastila sa bansa.500 tao habang. sa kabilang banda – sa kabila ng desisyon ng Korte Suprema noong Disyembre 21. 21% ng lupaing agrikultural sa bansa ang pagmamay-ari lamang ng 9. nagawa ng mga prayle na iparehistro sa pangalan ng kanilang korporasyon ang mga lupaing hindi nairehistro. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa Timog Katagalugan. Pero. ang may-ari ng 26. 155 tao lamang ang may-ari ng lahat ng niyugan at maisan.5 ektarya nitong lupaing agrikultural sa Nueva Caceres. pinagmalasakitan at tinulungan ng mga opisyal ng Simbahan ang 55 magsasakang Higaonon na naglakad mulang Sumilao. Ordonez (Editoryal) . Batay sa mga nabanggit. hindi na nga katakataka kung bakit milyun-milyong magsasaka at iba pang ordinaryong mamamayan ang wala ni isang dangkal na lupa at tanging libag lamang ng kanilang mga katawan ang maituturing nilang kanila ngunit kapag nahugasan sa poso. kilala na ang Simbahan bilang matibay na kuta ng ipokrisya‘t huwad na kabanalan. sa kabilang banda. muli‘t muling bumabalik naman sa lupa ng iilang propiyetaryo‘t asendero. Bukidnon hanggang Malakanyang upang hinging ibalik sa kanila ng San Miguel Corp. halimbawa.Dahil nasusulat sa wikang Kastila ang naturang batas at hindi naunawaan ng maraming Indio. sa Negros Oriental. ang 144 na ektaryang lupaing naipagkaloob na sa kanila noon ng DAR o Kagawaran ng Repormang Pansakahan. ayon na rin kay Danilo Ramos. na lumilitaw pang kaalyado ng malalaking asendero o sa Simbahan na waring paimbabaw o pagkukunwari naman ang ipinangangaral na kawanggawa at pagkalinga sa mga maralita‘t hindi pinagpala ng mahabagin nilang Diyos sa kaitaasan? Bakit nga ba doble-kara ang Simbahan hindi nga lamang sa isyu ng reporma sa lupa? Maaalaala.000 ektaryang taniman ng pinya‘t palmera. katunayan. 2 milyong magsasaka ang nagtitiis na bungkalin at pagkunan ng pantawid-gutom ang tig-kalahating ektarya lamang bawat pamilya. 10 pamilya lamang ang may hawak ng halos lahat ng lupain doon at.000 ektaryang tubuhan sa Batangas. Sa Cebu. kung tutuusin. Sapagkat inutil pa nga‘t palsipikado ang batas sa reporma sa lupa at nagagawang salaulain ng tusong mga asendero at ginagawang korporasyon ang kanilang mga asyenda upang malusutan ang naturang batas. Nakapagpalawak pa ang Simbahan ng mga asyenda sa pamamagitan ng donasyong lupa ng mayayamang Indio na lubos na naniwala sa aral ng Simbahan na ―madali pa sa isang kamelyo na pumasok sa butas ng karayom kaysa isang mayaman sa pinto ng langit. batay sa datos ng Kawanihan ng Estadistikang Pang-agrikultura. sa Mindanaw. baka kahinahinala pa ang sistema kung bakit naging ari-arian nito? Sabagay. Husti s ya So s ya l Lab an s a Reb elyo n December 19.

pinawalang-saysay ng RA 7636 ang RA 1700 noong 1992. makapangunyapit naman sa nakababaliw na kapangyarihan ang mga kinauukulan. nariyan na nga ang patuloy na mga pagpatay na pampulitika. sa kabilang banda. pinatay. at isang krimen na ang maging kasapi nito. idineklara ng Korte Suprema na labag sa Konstitusyon ang nasabing batas dahil sinisikil nito ang kalayaan sa pamamahayag at iba pang mga karapatang sibil. Hermogenes Esperon. Ayon kay Bunye. marahas at malupit na ginamit laban sa mga kalaban sa pulitika at pinaghihinalaan pa lamang na mga Komunista. Gaya ng iba pang partidong pampulitika. at nawawala hanggang ngayon. Sabagay. Hindi nasugpo ng alinmang batas. pinatunayan na . tambolero ng Malakanyang – sa pamamagitan ng dispalinghadong retorika – na ―hindi personal na ninanais ni Presidente Arroyo na muling buhayin‖ ang naturang batas. inakit na kumandidato ang mga miyembro o kinatawan nito sa bawat eleksiyon upang maisulong – sa mapayapang paraan – ang kalayaan sa paniniwala at pinapangarap na pambansang mga pagbabago lalo na para sa kapakanan ng masang sambayanan. pinagtibay ang RA 1700 noong 1957 sa kasagsagan ng rebelyon ng mga Huk. ang paninikil at pagsalaula sa lehitimong mga karapatang sibil ng mga mamamayan sa iba‘t ibang pagkakataon kahit sagradong ginagarantiyahan iyon ng umiiral na Konstitusyon. pinutakti na siya ng maalab na mga pagtuligsa mula sa iba‘t ibang sektor ng lipunang mapagmahal sa kalayaan at mga karapatang sibil. Kinilala nang legal ang PKP. sinabi ni La Gloria na kung magpapasok si Solis ng gayong panukalang-batas para labanan ang rebelyon – lalo na ang halos apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA – ―okey iyon sa akin kung okey sa Kongreso. gaano man kahigpit at kalupit. Maaalaala.MATAPOS ipahayag ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo noong nagdaang Huwebes sa Lungsod ng Masbate na kinakatigan niya ang binabalak na panukalang-batas ni Rep. liban sa armadong mga nakikibaka laban sa gobyerno. makabubuti marahil na magbalik-tanaw sila at suriin ang mga aral ng kasaysayan. hepe ng estado mayor ng Hukbong Sandatahan – na muling paghariin sa bansa ang malupit at malagim na panahon ng diktadurang Marcos na walang patumanggang sumalaula sa sagradong kalayaan at mga karapatang sibil ng sambayanan sa layunin diumanong durugin ang anumang rebelyon nang sa gayon. Kung tunay ngang ninanais ng pambansang liderato ang pambansang kapayapaan at kaunlaran. kaya marami ang basta na lamang ikinulong ng pasistang rehimen. Sa ilalim ng rehimeng Ramos. Sapagkat parang nabanlian ng kumukulong tubig ang kamay ni La Gloria nang sabuyan agad ng mga protesta ang pagkatig niya sa ideya ni Rep.‖ Sa anumang punto tingnan. pinahirapan. ang mga rebelyon sa maraming bansa at. kung tutuusin. hinikayat pang makilahok sa larangang parlamentaryo ang nasabing partido. may malabnaw na utak na lamang marahil ang maniniwalang hindi gusto ni La Gloria at ng kanyang mga basalyos at kauri – tulad unang-una ni Hen. Nang malaon. Jose Solis ng Sorsogon na buhayin ang kalansay nang RA 1700 o Batas Kontra-Subersiyon. Itinadhanang ilegal ang PKP (Partido Komunista ng Pilipinas). Solis na paghariin na naman sa bansa ang mapanikil na RA 1700. malinaw na halimbawa. Walang habas na inabuso ito ng rehimeng diktatoryal ni Marcos. gayundin ang pagiging miyembro sa gayong organisasyon. sa mismong Pilipinas. gayundin ang anumang pakikipag-ugnayan sa naturang partido. agad ngang ipinangalandakan ni Sekretaryo Ignacio Bunye.

Isang guro si Marilou. sa kabilang banda. Magpapatuloy ang mga rebelyon hanggang patuloy lamang ginagatasan ng Estado ang sambayanan sa pamamagitan ng pagpapataw ng sobra-sobrang mga buwis para mapalamon at mabundat lamang ang mayayaman at may madambong ang tiwaling mga opisyal ng gobyerno habang. hanggang abusado sa kapangyarihan at naglulublob sa pribilehiyo at kontrolado ng mga naghari-harian sa lipunan ang pambansang pulitika‘t ekonomiya sa kapinsalaan ng masang sambayanan. noong 1995.Matapos ang paglilitis sa hukuman. 2005. walang nagawa ang gobyerno kaya tuluyang nabitay sa Singapore ang isang Flor Contemplacion sa sala ring pagpatay. Nailigtas man siya sa kamatayan. Magpapatuoloy ito hanggang itinatanikala sa lupa ng mga propiyetaryo‘t asendero ang mga magsasaka. parang hayop na ayaw pagpahingahin. Noong 2004. kung susuriin. Dahil minaltrato siya ng amo niyang babaing si Najat Mahmoud Faraj — sinaktan. Hindi masusugpo ng RA 1700 o anumang batas ang mga rebelyon hanggang inutil ang Estado na maipagkaloob sa mga mamamayan ang pangunahing mga pangangailangan (pagkain. halos di pinasusuweldo. naglilingkod pa sa dayuhang interes ang pambansang liderato at. sa rehimen ni La Gloria. higit sa lahat. at labis pang ininsulto ang mga Pilipino – napilitan siyang ipagtanggol ang dignidad kaya niya napatay ang abusadong amo. kundi hustisya sosyal o katarungang panlipunan ang mabisang sandata laban sa rebelyon kung nais din lamang ng mga kinauukulan ang isang mapayapa. ibinibenta pa ang pambansang kasarinlan at kinabukasan. lupa at mga pabahay.ito ng pag-iral ng RA 1700 mulang 1957 hanggang sa ilalim ng diktadurang Marcos na nagpaalab pa. sa ilalim ng rehimeng Ramos. nailigtas . ginutom. makatao. sa bansang nilisan. at binubusabos nang husto ng mga kapitalista ang kanilang mga manggagawa sa iba‘t ibang pabrika‘t empresa. kung kumilos man. Ordonez KAHIT personal na napakiusapan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo si Sheik Sabah Al Ahmed Al Sabah – Emir ng Kuwait – na huwag ituloy ang nakatakdang pagbitay kay Marilou Ranario – hindi naman dapat mamayagpag si La Gloria at ang kanyang mga basalyos kung ibinaba man ng Emir sa habang-buhay na pagkabilanggo ang hatol kay Marilou. tiniis iwan ang dalawang anak kaakibat ang lungkot at pangungulila para makipagsapalaran sa Kuwait sapagkat. trabaho at makatarungang suweldo). Maaalaala. demokratiko at maunlad na bansa. hindi mapanikil na batas. Sino An g Uut uin P a? December 12. 33 taong gulang pa lamang. sa ngalan ng makasariling kapakanan. sa rebolusyonaryong mga pakikibaka. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Sabi nga. usad-pagong ang katarungan at. magpapatuloy ang mga rebelyon hanggang laganap ang karalitaan at inhustisya sa ilalim ng anumang rehimen. kalimitang pumapabor pa sa uring mapagsamantala‘t makapangyarihan at. Sa maikling salita. pagdurusa pa rin at mapait na mga alaala ang patuloy niyang magiging kayakap araw-araw sa bilangguang libingan na rin ng marami niyang pangarap para sa iniwan niyang mga mahal sa buhay sa sariling bayan. ibinaba ang hatol na bitay sa kanya noong Enero 11. mga ospital at mga paaralan. hindi niya mabanaagan ni anino ng pag-asa.

Higit na masakit. at nakasusuklam pa nga – sa kabila ng mapapait na karanasan at trahedyang sinapit ng mga Marilou. tinatawag na mga ―bagong bayani‖ dahil lamang nasusuhayan ng bilyun-bilyong dolyar na ipinadadala ng mga ito sa bansa taun-taon . o naibalik ng Pilipinas. at may ibang buhay nga pero baldado naman. gayundin ang mga mahal nila sa buhay – bilang mga tunay na tao sa pinapangarap nilang mapayapa. maliwanag na nandayuhan sa iba‘t ibang bansa ang milyun-milyong manggagawang Pilipino dahil sa kawalan ng oportunidad – at pag-asa – sa sariling bayan upang makapamuhay sila. na magpatuloy ang exodus ng manggagawang mga Pilipino sukdulan man silang pagmalupitan. maunlad at demokratikong lipunan. lubha tuloy nakatatawa ang ipinagyayabang ni La Gloria na mabilis itong umuunlad. at hanggang sa kasalukuyan. lalo na ang mga kababaihang ginahasa. Masisisi ba. Hindi na nga mabilang ang iniuwing mga bangkay na lamang. at sa marawal na kalagayan ng milyun-milyong maralita. (Batay nga sa sarbey ng Transparency International. ang iba‘y wala sa sarili‘t nabaliw. gayundin sa mga nakasalamuha niya sa Espanya at Pransiya. naglulublob sa grasya‘t kuwarta ng bayan sa pamamagitan ng talamak na korupsiyon sa burukrasya ang ganid na pambansang lideratong manhid na sa daing at mumunting mga pangarap ng uring dayukdok at busabos. Flor at iba pang tulad nila – inuuto pa ng rehimen ang migranteng mga manggagawa. unang-una. biktima pa sila ng balintunang mga patakarang pang-ekonomiya ng gobyernong higit na naglilingkod sa dayuhang mga interes kaysa kapakanan ng masang sambayanan at pambansang kinabukasan. numero 10 na ang Pilipinas sa mga bansang talamak ang katiwalian). hindi na mahalaga ngayon kung nailigtas man sila ng gobyerno sa kamatayan. lunurin ng luha. Kung tutuusin. binubusabos naman sila nang husto ng gahamang mga kapitalista‘t asendero. Higit sa lahat. Sapagkat umiiral nga ngayon ang mapang-aliping kontraktuwalisasyon.Ipinangalandakan pa niya ito kay Reyna Elizabeth II ng Bretanya. kung gayon. Sa nagdaang iresponsableng mga pambansang liderato‘t mapagsamantalang rehimen. Kung pinalad mang magkatrabaho dito ang iba. kaya napakamiserable ang suweldong hindi pa yata sapat na pambili ng kahit palotsinang kabaong. Hindi pa rin malinaw. tulad ng maraming anomalyang nakaapekto sa ekonomiya. lalo na ang ordinaryong mga mamamayan. o nabigyan ng kahit bahagyang katarungan. sa kabilang banda. isinusulong pa ng gobyerno ang pribatisasyon at. sa ngalan ng mapandambong na globalisasyong idinidikta ng imperyalistang mga bansa – tulad. at paulit-ulit mang maging biktima ng trahedya sa pangingibang-bansa mapagkalooban lamang ng desente‘t matatag na kinabukasan ang iniwang pamilya? Sapagkat malinaw na patunay ang patuloy na pandarayuhan sa ibang mga bansa ng mga manggagawang Pilipino na bansot at bagsak ang pambansang ekonomiya. Tatlo lamang sina Marilou. nagpakamatay man o sadyang pinatay. sa walong araw na pagliliwaliw niya at ng kanyang esposo sa Europa. Flor at Angelo sa mahabang listahan ng mga manggagawang Pilipinong itinaboy na parang layak sa kung saan-saang panig ng mundo na naging biktima ng pang-aabuso/t kalupitan ng kani-kanilang amo.naman na maputulan ng ulo ang tsuper ng trak na si Angelo de la Cruz nang kidnapin ito sa Iraq.kung pribadong pondo o salapi ng nagdaralitang bayan ang niwaldas sa gayong walang kapararakang paglalakbay habang kumaindili ang milyun-milyong manggagawang labis na naghahangad na makapangibang-bansa dahil sa kainutilan ng gobyernong malutas ang malaganap na disempleyo. ng Estados Unidos – lalo lamang ibinubulid ng rehimen sa karalitaan ang milyun-milyong mamamayan habang. kabuntot ang ilang miyembro ng gabinete at sangkaterbang mga basalyos sa Kongreso.

at mismong buhay. inilibing niya sa limot ang pangakong iyon. Aquino na lubusan niyang ipatutupad ang reporma sa lupa pero. ito rin ang mitsa ng mga paghihimagsik sa iba‘t ibang dako ng kapuluan ng mga mamamayang wala ni isang dangkal na lupang maaaring bungkalin at mapagkunan ng pantawid-gutom. nagsimula ang lahat sa panahon pa ng kolonyalismong Kastila nang kamkamin ng mga prayle ang malalawak na lupain sa bansa kaya nagkaroon ng mga asyendang umalipin at nagtanikala sa lupa sa uring magsasaka na nagbunsod noon ng maraming rebelyon na humantong. nasalamangka pa ng mga asendero ang CARP (Comprehensive Agrarian Reform Program). At ilang buhay na ba ang ibinuwis ng mga magsasaka sa asyenda nina Tita Cory marinig lamang maging ng hangin ang namamaos na nilang mga karaingan? Sabi nga. nang maluklok na siya sa Malakanyang. nang pinatatalsik sa poder ang diktadurang Marcos. at mapandambong na interes ng pambansang liderato‘t uring mapagsamantala. gayundin ang kinabukasan ng uring magsasaka. Matatandaan. at manhid ang umiiral na balintunang lipunan sa buhay at kinabukasan ng karaniwang magsasakang patuloy na umaasa sa katuparan ng tunay na reporma sa lupa. mga punglo ng armalite – hindi bigas – ang ipinalamon ng kanyang rehimen sa nagdemonstrasyong mga magsasakang mula sa Timog Katagalugan. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Editoryal) MALUPIT. Dinilig nga ng dugo ng mga iyon ang mainit na aspalto ng Mendiola sa halip na naiukol ang kanilang pawis sa bukiring hinihingi nilang maging kanila. at ginawang korporasyon ang kanilang mga asyenda upang hindi masakop ng reporma sa lupa. nang malaon. Higit pang masama. inuuto rin nang husto ng rehimen ang sambayanan sa pamamagitan ng kahangalang propaganda sa isang estasyon ng telebisyon: ―Ramdam nila ang pag-asenso!‖ Sino ang uutuin pa? Martsa ng Ka mata yan o P ag-asa? November 28. Higit na masama. . sa Rebolusyong 1896.($12. ilang supot lamang ang hinihingi nila sa tone-toneladang asukal na mula sa tubuhang dinilig ng pawis nila‘t dugo. tumataginting na ipinangako ni dating Presidente Corazon C. umaalingawngaw sa 6. walang konsensiya. Ilang buwan pa nga lamang noon sa kapangyarihan si Tita Cory. problemang agraryo rin ang isa sa pangunahing mga dahilang nagpalakas sa rebelyon ng mga Huk sa Gitnang Luson noong dekada ‘50 at. Hindi mapapasubalian. kawalang-malasakit.000 ektaryang Hacienda Luisita ang daing at panaghoy sa pamilya Aquino ng kanilang mga magsasaka. sa kasalukuyan. Batay sa kasaysayan. sinalaula ang batas. Ginawa ito sa Hacienda Luisita sa Tarlak.8-B noong 2006) ang napakabuway at atrasadong pambansang ekonomiyang patuloy na binabansot ng kainutilan. naunang ginawa sa libu-libong ektaryang lupain ni Danding Cojuangco sa Negros. Hanggang ngayon. ng mga magsasaka. at ganito rin yatang tusong taktika ang ginawa sa Hacienda Velez-Malaga at sa iba pang mga asyendang patuloy na nagiging libingan ng mumunting pangarap.

700 kilometro ang layo) ng 55 magsasaka ng tribong Higaonon – 15 ang babae – para hilingin kay Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na maibalik sa kanila ang 144 na ektaryang lupaing katutubo na ipinagkaloob na ng Kagawaran ng Repormang Pansakahan o DAR sa 137 nilang miyembro noon pang 1997. kinakailangan pang maglakad. Matatandaan. Walang makapipigil sa aming pagmamartsa. hanggang sa kasalukuyan. na gawing agro-industriyal ang nasabing lupain. papuntang Malakanyang (1. Sinimulan namin ang pagmamartsang ito bilang pakikiisa sa iba pang mga magsasakang nangangarap na magkaroon ng sariling lupang masasaka. Bukidnon. ―Kung di makikipagkita sa amin si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. presidente ng Mapalad Cooperative. Magpapatuloy kami hanggang makamit namin ang katarungan sa aming pakikibaka. Sa ilalim ng kasalukuyang rehimen. Sa Disyembre 10 pa – Pandaigdig na Araw ng Karapatang Pantao – nakatakda silang dumating sa Malakanyang. Ordonez (Editoryal) NAKASUSUKA ang mga palabas at buladas ng mga diyus-diyosang naghahari-harian sa pambansang pulitika‘t ekonomiya at lipunan. tiisin ang pagod at gutom. Sapagkat kontra-maralita ang programa‘t patakaran ng naghaharing rehimen – bagaman laging ipinangangalandakan nito ang diumano‘y kapakanan ng mahihirap na mamamayan – ano. kamakailan lamang. ang naghihintay sa nagmamartsa pang 55 magsasakang Higaonon pagdating nila sa Mendiola pa lamang sa Disyembre 10? Sana‘y masaganang bigas (hindi mga punglo ng armalite).‖ Malinaw na madamdaming nailarawan ng martsang ito ng mga magsasakang Higaonon ang marawal na kalagayan ng milyun-milyong magsasaka sa buong bansa na malaon nang binabansot ng pambansang liderato‘t uring asendero ang mumunti nilang mga pangarap. mulang Sumilao. agad na binawi iyon ng gobyerno sa mga magsasaka at ibinalik sa naturang pamilya. waring imposible na ngang marinig nila ang karaingan ng uring busabos at dayukdok tungo sa ikapagkakaroon ng tunay na hustisya sosyal at lipunang maunlad at makatao. ―hindi kami titigil ng pagmamartsa sa paligid ng Malakanyang. at sariling lupang masasaka (hindi aspaltadong libingan) – tulad noong nangyari sa panahon ni Tita Cory – ang naghihintay sa kanila sa pinto ng Malakanyang. noon pa mang nagdaang mga rehimen. Martsa ba ito ng kamatayan o pag-asa? Sino n g Nan gga gago sa B aya n? November 21. Sr. at sila ang naghahari-harian sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang hinaing ng mga magsasaka‘t iba pang kauri nilang binubusabos ng mga diyus-diyosan sa lipunan.Sapagkat mga kapitalista‘t asendero ang karamihan sa pambansang liderato. matapos pagtibayin ng pamahalaan ang kahilingan ng pamilya ni Norberto Quisumbing. Nilumot na nga sa pintuan ng Malakanyang. noon pang Oktubre 10. Pero. kung gayon.‖ sabi ni Samuel Merida. buong giting na nanawagan kay Presidente Gloria .

nang kapanayamin noong nagdaang linggo ni Ricky Carandang sa programa niya sa telebisyon (ANC) si JDV. at iba pang gulugod-dikyang alipores ng rehimen. Maaalaala rin. napakalakas man ng mga datos o ebidensiya. Natural. ng Amsterdam Holdings. ang nagbalandrang katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng pamahalaan. Paulit-ulit din niyang binigyang-diin ang kahalagahan ng delikadesa na para bang ito ang tuntungan at sandigan ng mga hakbang niyang pampulitika‘t mga programa para sa kapakanan ng bansa. gayundin sina dating Tagapangulong Benjamin Abalos ng Comelec at Sekretaryo Leandro Mendoza ng Kagawaran ng Transportasyon at Komunikasyon.Macapagal-Arroyo si Espiker Jose de Venecia ng Kamara na simulan ang pambansang rebolusyong moral upang masugpo. Kilala ko ang tunay niyang pagkatao. at bumunghalit ng panawagang ―tigilan na ang pamumulitika ng walang puso‘t kaluluwang mga pulitiko at grupong handang gumamit ng dahas matupad lamang ang layunin o . Inc. nakitono. Si JDV nga ba ang nagsabi nito? Sapagkat ibinunyag ng kanyang anak na si Joey de V. hindi na ito dapat paniwalaan. Juan Ponce Enrile. Sabi niya. nanggagalaiti pa nitong ipinaratang na ―ginagago lamang ang bayan‖ ng mga nagharap ng kasong ―impeachment‖ laban kay La Gloria. Roel Pulido laban sa Presidente ng Matatag na Republika upang maisampa iyon sa Komite sa Hustisya ng Kamara na binubuo naman. Di ko alam kung saan siya pupulutin kapag napilitan akong ibunyag ang mga iyon. O sinadyang pahinain ang nilalaman niyon at inunahan lamang ang makupad na oposisyon sa pagsusumite niyon upang hindi na makapagharap ng malakas at makatotohanang ―impeachment‖ ang sinuman sa loob ng kasalukuyang taon? Sabi nga. ayon naman kay Sen. kung hindi man tuluyang mapawi. at sangkot diumano sa anomalya si La Gloria at ang esposo nitong si Mike Arroyo. kaya niya ipinaubaya sa katulong na espiker – sa ngalan ng delikadesa – ang kasong iniharap ng isang Atty.‖ Si Enrile nga ba ang nagsabi nito? Sino nga ba. kung gayon. imposibleng maisampa sa Senado ang anumang ―impeachment‖ laban kay La Gloria hanggang nananaig ang oportunismo sa Kamara – hindi ang prinsipyo‘t paninindigan para sa pambansang kapakanan – at garapal pa ngang tagahimod ng pundilyo ng Palasyo ang nagmamarangal na mga miyembro nito. ipinalamon agad sa basurahan ang dokumento ni Pulido dahil diumano sa kakulangan ng sustansiya o nilalaman.‖ Idinagdag pa ni Enrile na ―marami akong alam sa kanya mula pa noong 1995. ―ipokrito. gaya ng dalawang naunang kasong ―impeachment‖ noon laban kay La Gloria. ang katiwalian sa likod ng kontratang ZTE-NBN. sa isang banda. ang nanggagago sa bayan? Sumaliw din sa awit ni JDV si La Gloria. Anuman ang buladas o ipinangangalandakan ni JDV. at National Broadband Network. ng masusugid na basalyos ng Malakanyang. bolero at mapagpanggap‖ ito at ―walang karapatang manawagan ng pambansang rebolusyong moral sapagkat siya mismo ay kasangkot sa iba‘t ibang maanomalyang transaksiyon tulad ng North Luzon Railways Corp.

at unahin – higit sa lahat – ang kapakanan ng ordinaryong mga mamamayan. sa mga lider nito. katiwalian. ―pagod na ang mga mamamayan sa negatibong pampulitikang mga retorika. sabi nga. atbp. baka nga sakaling paniwalaan ang kanyang mga panawagan at matigil ang garapal. at hindi pinipilit itago ng rehimen hanggang ngayon ang sagradong mga katotohanan sa pamamagitan ng mapanikil na mga hakbang makapanatili lamang sa kapangyarihan (Proklamasyon 1017 noon.ambisyon. at kung hindi minamaniobra ng rehimeng maibasura ang anumang kasong ―impeachment‖ laban sa kanya at. jueteng payola. at masidhing nangarap . hindi habang panahong pagagago ang sambayanan. Venable LLP. na labanan ang pamumulitikang nagbubunga ng karahasan.). tulad ngayon.‖ dagdag pa niya. wakasan ang karahasan. kung gayon. Human Security Act at iba pang disimuladong mga hakbang). Labingdalawang taon (12) pa lamang si Mariannet ng Ma-a. madamdaming nanawagan siya sa buong bansa. edukasyong cyber. 41% naman sa Kabisayaan. at 44% sa Mindanaw. Piatco. E. siya pa mismo ang dapat magsulong na ituloy ito – tulad nang ginawa noon ni dating Presidente Elpidio Qurino upang malinawan ng sambayanan ang katotohanan at malinis ang kanyang pangalan. Ordonez (Editoryal) SA isang balintunang lipunang pinaghaharian ng inhustisya‘t pagsasamantala ng iilang kumukontrol sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. Macapagal Blvd. at kahabag-habag.‖ Maralita diumano ang mga mamamayan dahil ―may mga Pilipinong inuuna ang pamumulitika at kapakanang-pansarili at ambisyon kaysa kapakanan ng bansa‖ at. Isinusulat na sa pader ng kasaysayan ang hatol ng bayan.‖ Sa pulong ng grupo ng gabinete para sa pambansang seguridad. NorthRail. ang nanggagago sa bayan? Kung nilinaw lamang nang husto ni La Gloria sa bayan ang kontrobersiyal na mga isyung kinasangkutan ng kanyang rehimen (tulad ng Hello Garci. Davao. sa halip. mga pambobomba nitong huli. mga pagpatay na pampulitika. CPR. ang nanggagago sa bayan? Sa ano‘t anuman. ―Magsikap tayong bawasan ang tunggalian.O. sabi pa niya. Hindi sana marawal.. Katunayan. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. makasarili‘t mapandambong na pamumulitika. sa pinakahuling sarbey ng Pulse Asia.‖ Si La Gloria nga ba ang nagsabi nito? Sino nga ba. ang pambansang kalagayan at kinabukasan. 54% ng mga mamamayan sa Kamaynilaan ang hindi na nagtitiwala kay La Gloria. hindi na katakatakang magpakamatay ang isang Mariannet Amper dahil sa gutom at karalitaan at kawalang-pag-asa. P angarap ng Mil yo n g Mar iannet November 14. at pagpapabaya sa mga maralita. Sino nga ba. 44% sa ibang bahagi ng Luzon. 464. kung gayon. ―labanan ang katiwalian. ZTENBN.

pero para na ring mga patay. batay naman sa opinyon ng United Nations.noong nabubuhay pa na magkaroon ng bagong bag. nagsermon pa ang mga . at iba pang pangunahing pangangailangan ng sambayanan). Kinailangan pa ngang kitlin ni Mariannet ang kanyang musmos pang buhay bago dumagsa ang tulong – taos man sa kalooban o pakunwari lamang – sa kanyang naiwang miserableng pamilya. labing-isang (11) milyong Pilipino ngayon ang nabubuhay sa halagang wala pang $1 isang araw na. Sa ilalim ng ganitong mapagsamantala‘t mapambusabos na sistema. gamot at ospital. may mga nangako rin ng trabaho para sa kanyang ama‘t ina. Higit na kapansin-pansin. sa katayuan ni Mariannet na malimit lumiban sa pagpasok sa paaralang elementarya ng Ma-a dahil walang baon o pamasahe. Habang walang habas na nilulustay lamang at dinadambong ng mga diyus-diyosan ang pondo ng bayan sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya. buong giting ding iniutos agad-agad — propaganda man o hindi – ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na pag-ibayuhin pa ang programa ng gobyerno kontra sa gutom at karalitaan kaya pinadagdagan pa niya ng P1-B ang pondo niyon. ng gutom at karalitaan. Nagkaloob ng P5. Sa likod ng napakalalaking kayamanan. Biktima si Mariannet ng isang lipunan at gobyernong walang konsensiya. mulang Malakanyang at Kongreso hanggang sa pamahalaang lokal. milyun-milyon pa ang nabubuhay nga. of Social Welfare & Development) at ipinangakong sasagutin ang gastos sa pagpapalibing kay Mariannet. na lubhang pakikinabangan sana ng mga mamamayan kung iniukol sa maayos na serbisyo publiko (lupa‘t pabahay. Kasama ang pamilya ni Mariannet Amper sa mga ito at. o kulimbatin nila‘t dambungin ang buwis na kinatas sa pawis at dugo ng sambayanan. ay labis nang karalitaan. sapatos. ayon nga sa nobelistang Pranses na si Honore de Balzac (1799-1850). naroroon din naman ang napakalalaking krimen. Sa gayong gahamang layunin. isang trahedya lamang ang mangarap at umasa kaya nagpakamatay siya habang lumuluha ng hamog ang mahalumigmig na umaga noong nagdaang Nobiyembre 2. Tulad din ng pagsasamantala o panghuhuthot ng makapangyarihang mga bansa sa ekonomiya ng mahihinang mga bansa kaya nananatiling atrasado‘t maralita ang mga ito (halimbawa‘y ng Estados Unidos sa Pilipinas). hindi ikinababahala ng kanilang budhi kung patuloy man nilang busabusin sa miserableng suweldo sa kanilang mga pabrika‘t korporasyon ang kanilang mga manggagawa. dahil lamang sa kawalang konsensiya ng uring mapagsamantala‘t naghahari-harian. namamaluktot naman sa karalitaan at hungkag ang tiyan ng milyunmilyong dayukdok sa mga kanayunan at kalunsuran. o ilibing sa malalawak nilang asyenda ang mumunting pangarap ng kanilang mga magsasaka. Totoo nga yata tuloy ang kasabihang walang iniisip ang iilang mayayaman at makapangyarihan sa lipunan kundi kung paano madaragdagan at mapananatili – sa anumang paraan – ang kanilang kayamanan at kapangyarihan. Masarap ngang mangarap kung malaki ang posibilidad na matupad pero. dahil ipinagkakait sa kanila ng lipunan ang karapatang mabuhay nang may dignidad bilang tunay na mga tao. at inhustisya. edukasyon at trabaho. bisikleta at maayos at palagiang trabaho para sa kanyang ama‘t ina. hindi na nakagugulat kung dumami pa ang mga Mariannet Amper na malinaw na biktima ng kawalang-pagasa.000 ang DSWD (Dept. Batay nga sa pananaliksik ng IFPRI (International Food Policy Research Institute). sa kabilang banda. gayundin naman ang ginagawa sa masang sambayanan ng iilang diyus-diyosan sa lipunan kaya lumalaganap at tumitindi ang gutom at karalitaan saanmang dako ng kapuluan.

sa mismong mga maralita ang pagkakamamahal nitong mga institusyon – mga kolehiyo man o unibersidad o ospital. at kung anu-ano pang tuluy-tuloy na katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya). RP (Rep ub lika ng P and ar amb o n g) November 7. hindi mapapasubalian. pero pinakamabilis din namang pinalaya nang hindi man lamang sumayad ang puwit sa Pambansang Bilangguan sa Muntinlupa. demokratiko at maunlad na lipunang Pilipino? Ito. Kailangan pa nga ba na magbuwis ng buhay sa pakikibaka para sa kanilang kinabukasan ang marami pang nangangarap na Mariannet upang magising ang konsensiya‘t malunod ang ipokrisya‘t inhustisya ng uring mapagsamantala‘t naghahari-harian sa bansa tungo sa pag-iral ng tunay na hustisya sosyal at pagkakaroon. Hindi nga miminsang nakalalabas ito noon doon. . ang masidhing pangarap ng milyun-milyong mga Mariannet. makatao. Kahit napatunayan ng Sandiganbayan na nandambong si Erap sa bayan (mula sa lagay sa jueteng. trahedya sa Glorietta 2. o anupamang pinagmulan ng nakalululang deposito sa bangko ng isang Jose Velarde noon). kung tutuusin. Makasarili diumano ang motibo nito at layuning patahimikin ang kampo ni Erap upang makapanatili sa kapangyarihan. sa kabilang banda. Belle Corp. isinangkalan ng administrasyon ang diumano‘y makataong prinsipyo at pagkakasundo ng mga puwersang pampulitika — na para bang ito ang mabisang susi para maisulong ang hindi pinagsasawaang ipangalandakang pambansang kapakanan – kaya pinalaya agad ni La Gloria si Erap. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. magpapagamot man o dadalaw sa may sakit na ina. pandaraya sa eleksiyon. Ordonez (Editoryal) MATAPOS ang pagsisikap ng Sandiganbayan sa loob ng anim na taon na tapusing litisin ang kasong pandarambong laban sa dating Presidente Joseph E. Napatala nga si Erap sa kasaysayan ng bansa bilang kauna-unahang Presidente na nahatulang makulong sa pandarambong. Sapagkat lumilitaw na namumulat na‘t hindi palaging nalilinlang ang sambayanan.relihiyoso tungkol sa pagpapakamatay ni Mariannet. ginastusan ng pondo ng bayan ng milyun-milyong piso. Ikinatuwiran ni La Gloria at ng kanyang mga tambolero na 70 taong gulang na si Erap. agad-agad namang siningahan lamang kamakailan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang desisyon ng hukuman nang nagkukumahog niyang patawarin o pagkalooban ng pardon si Erap. nagdusa na ito diumano sa loob ng anim na taon habang nakakulong at inaalagaan sa Veterans Memorial Hospital noong una. buwis sa tabako. ng isang tunay na mapayapa. iba‘t ibang sektor ng lipunan ang maanghang na tumuligsa sa gayong ―kagandahang-loob‖ ni La Gloria. ligtas na ligtas dahil sa dami ng guwardiya. lalo ngayong nag-aalab ang damdaming-bayan at nauuhaw sa katotohanan sa mga eskandalong kinasasangkutan ng rehimen (ZTE. at komportableng namuhay pagkatapos sa marangyang bahay-bakasyunan nito sa Tanay. sa wakas. sa kabuuan. ipinagdiinan ang bukang-bibig na panawagang kalingain ang mga maralita gayong patuloy naman nitong ipinagkakait. garapalang panunuhol sa loob ng Malakanyang. Estrada at hatulang mabilanggo ito ng 40 taon o ―reclusion perpetua‖ na.

‖ o ng iba pang kemikal na maaari ngang basta na lamang magliyab at malakas na pumutok. ipinakikita lamang ng desisyon ni La Gloria na. gayundin ang mga biktima ng inhustisya‘t karalitaan. Sabi nga. Labing-isa (11) ngang inosenteng mamamayan ang nasawi at mga 120 pa ang nasugatan. ang Abu Sayyaf lamang na konektado diumano sa Jemaah Islamiyah. Kalakaran na nga yata na sa bansang ito. ang RP ay nangahulugan nang Republika ng Pandarambong! Glo ria at Glor ietta: Magkau gna y B a? October 24. at ang espesyal na yunit ng AFP (Armed Forces of the Philippines) ang pawang may kapasidad na magsagawa nito. 19. o sabihin nang pambobomba. ang MNLF (Moro National Liberation Front). ang MILF (Moro Islamic Liberation Front). talagang doble-kara ang katarungan – iba para sa mayaman at makapangyarihan at iba rin para sa kakaning-itik at ordinaryong mga mamamayan. demokratiko at maunlad na lipunan. noon pa mang naunang mga rehimen. Oktubre 22. Ayon kay Robles. nalulunod naman sa miserableng buhay – kayakap ng inhustisya – ang nakararaming karaniwang mga mamamayan. ang patuloy na ikinukulong at pinagdurusa sa mga bilangguan dahil lamang sa balintunang sistemang kontrolado‘t pinayayabong ng uring mapagsamantala‘t hari-harian na. Higit pang masama. . o maging ng ―oxygen. isa na rin itong pagyurak sa desisyon ng Sandiganbayan at tandisang pagpapahintulot sa pandarambong o katiwalian. Sabagay. Habang patuloy silang naglulublob sa nakababaliw na kayamanan. wala pang malinaw na resulta ang makupad na imbestigasyon ng pulisya kung sino ang may kagagawan sa pagsabog ng malaking bahagi ng Glorietta 2 noong nagdaang Biyernes. Pinatitingkad lamang nito ang sarsuwela at pagsasabuwatan ng mga naghahari-harian sa lipunan para patuloy nilang mapaglaruan lamang at mapagsamantalahan ang masang sambayanan. kung tutuusin. Lumitaw pa ngang walang nakaimbak doon na mga tangke ng LPG (liquefied petroleum gas). pribilehiyo at kapangyarihan. batay sa desisyon ni La Gloria sa kaso ni Erap. dahil may nakitang RDX (isang mabisang elemento ng malakas na bombang C4 na karaniwang gamit ng militar). makatao. Okt. ay nagsusulong pa sa pandarambong.Bagaman may legal na kapangyarihan si La Gloria na pagkalooban ng pardon o kapatawaran ang sinumang bilanggo matapos ang maraming taon ng pagkakakulong sa Muntinlupa — tulad halimbawa noon ng isang Jalosjos – lubhang nagmadali nga siya sa kaso ni Erap at. Natural – at dapat lamang – kinondena ng iba‘t ibang sektor ng lipunang mapagmahal sa kaayusan at kapayapaan ang gayong malagim na insidente. sa bansang ito. Ordonez (Editoryal) HANGGANG nang sinusulat ito. Sa punto ng isang retiradong militar – Commodore Rex Robles – apat na grupo lamang sa bansa ang may kakayahang magsagawa ng gayong napakalakas na pagsabog. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Hindi pa rin tinitiyak ng mga opisyal ng PNP kung aksidente lamang iyon o isang tahasang pambobomba. nagmamahal sa inhustisya ang sinumang nagpapahintulot nito. ang tunay na mga nagmamalasakit sa pambansang kapakanan at masidhing nagnanais ng isang mapayapa.

Binigyang-diin pa ni Trillanes – sapagkat hindi naman siya estupido – na may mga batayan at ebidensiya ang kanyang mga paratang at handa siyang paimbestiga pero isang independiyenteng lupon – kung maaari‘y mga pari o mga kagaya ni dating Sen. Bilang pagpapakitang-gilas. na mga terorista tulad nga ng Jemaah Islamiyah at Abu Sayyaf ang nambomba sa Glorietta 2 bilang operasyon ng mga ito para makakuha diumano ng higit na pondo mula sa mga kaalyado sa labas ng bansa. ayon naman kay Eid Kabalu ng MILF. hindi na iyon dapat patulan o pagkaabalahan pa ng panahon. patuloy na ipinagdidiinan ng mga tambolero ng Palasyo na hindi iyon lantarang panunuhol upang ―bugukin‖ ang panibagong kasong ―impeachment‖ laban sa kanilang Reyna. itinutuwid ng rehimen ang baluktot. ng paninikil at inhustisya? Dahil sa mala-kumunoy na mga krisis na kinalulubluban ng administrasyong Macapagal-Arroyo. ang nais ng kanilang grupo. sabi niya. Kung totoo ang mga iyon. seryoso din ang mga implikasyon nito sa pambansang kapakanan. lalong hindi nila iyon magagawa at handa pa nga silang tumulong upang matiyak ang nambomba sa Glorietta 2. Gaya rin ng sangkatutak na imbestigasyong isinagawa ng mga kinauukulan. Dahil sa gayong nakaugaliang pagtatakip ng pambansang liderato sa sagradong katotohanan makapanatili lamang sa nakababaliw na kapangyarihan. hiningi tuloy kamakailan nina Arsobispo Emeritus Julio Labayen at mga Obispo Antonio Tobias at Deogracias Iniguez. mga tagapayo ng Kilusang Makabansang Ekonomiya. tatak na yata ng naghaharing rehimen na labuin ang kalinawan at maskarahan ang katotohanan. natural. sa opinyon ng PNP. tagapayo ng Pangulo sa pambansang seguridad. ay hudyat lamang ng higit pang malalaking pag-atake. may mga ulat nang tinanggap ang kanyang opisina. Ayon pa sa kanya. Malinaw pang halimbawa rin ngayon na pinalalabo ng mga guwardiya de honor ni La Gloria – kahit may mga umamin na – ang garapalang pamumudmod ng kuwarta ng bayan sa inimbitahan kamakailan sa Malakanyang na kaalyadong mga kongresista. hepe ng estado mayor ng AFP. Sa maikling salita. halimbawa na lamang ang jueteng payola. na target ng pambobomba ng mga terorista ang Kamaynilaan. unang-una. Hanggang ngayon.‖ mga pagpatay na pampulitika at kontratang ZTE-NBN. ang nangyari sa Glorietta 2. lumitaw nang malaon na moro-moro o gawa-gawa lamang iyon upang iligaw ang mga imbestigador at. Jovito Salonga na hindi nakatali sa asintos ng Palasyo – ang dapat mag-imbestiga. ―fertilizer scam. ipinabomba ba ang Glorietta bilang isang taktika muna ng naghahari-hariang rehimen para mailigaw nito ang nag-aalab na opinyon publiko laban sa kultura ng talamak na katiwalian at panunuhol. gobernador at alkalde. gayundin . at binabaluktot ang tuwid at. hindi na tuloy nakagugulat ang napakaseryosong paratang ni Senador Antonio Trillanes na sina Sekretaryo Norberto Gonzales at Hen. may basbas ito ni La Gloria. Sapagkat ang pagpapatuloy ng usapang pangkapayapaan. ang utak ng pambobomba sa Glorietta 2 at. agad namang nag-alok ng pabuyang P2-M si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa ikadadakip ng mga kriminal. sa pamamagitan ng mapanlinlang na mga retorika. Hello Garci. hindi dapat na ipagkibit-balikat na lamang at ituring na isang walang kalidad na pamumulitika ang seryosong mga paratang ni Trillanes sapagkat. noon pa man.Agad namang ipinangalandakan ni Sekretaryo Norberto Gonzales. Hermogenes Esperon. lalo na ang isyu ng kredibilidad at lumalala pang katiwalian. Bagaman nagpadala ng mensahe ang isang Sheikh Ruben Omar Lavilla ng grupong RSM (Rajah Solaiman Movement) at inako ng mga ito ang naganap na pambobomba. ayon kay Trillanes.

ng iba pang sektor ng namumulat na sambayanan. sa naturang pagpupulong sa Malakanyang ng mga kaalyado ng Presidente – na marami ngang nag-uunahang dumalo dahil napabalitang ―may ibibigay‖ – umiral na naman ang kultura ng panunuhol ng naghaharing rehimen. alkalde. Inimbitahan sila ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa isang pulong-almusalan na. higit na mahalaga. Pero. Crispin Beltran ng Anakpawis – at mahigpit nga niyang tinanggihan — para iendorso din niya iyon at palitawing lehitimo. tanghalian naman. Matatandaan. malagim at kasumpa-sumpang Batas Militar. dahil sa nakararami at asal-aliping mga alipores ni La Gloria sa Kamara. Sapagkat baldado ang nilalaman. ―pabaon‖ o ―pang-gasolina‖ o . o hindi hinokus-pokus lamang ng mga salamangkero. layunin lamang na ―bugukin‖ na naman sa Kamara ng Kongreso ang pangatlo nang kasong ―impeachment‖ laban kay La Gloria mula nang mamayagpag siya sa poder. kung tutuusin. tiyak na itatapon lamang sa poso negro ng Kamara ang iniharap ni Pulido pero. ay isa lamang tandisang pagpapamalas ng Malakanyang na hawak nito sa ilong ang mga gobernador. Higit na masama. sa kabilang banda. upang lubos na mapangatuwiranan ni La Gloria na ideklara naman ang Batas Militar na lalong magpapalawig sa kanyang pamamayagpag sa kapangyarihan? Sariwa pa nga sa alaala ang mga pambobombang naganap noon bago pinaghari sa bansa ng yumaong diktador Ferdinand E. hindi man tuwirang sinabi. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. hindi ang garapal na oportunismo. kailangang iendorso agad iyon ng mga basalyos ng Malakanyang sa Komite sa Hustisya ng Mababang Kapulungan para hindi na puwedeng ipagharap pa ng panibagong malakas at makatotohanang kasong ―impeachment‖ si La Gloria hanggang Oktubre 2008. Roel Pulido laban sa Presidente ng Matatag na Republika. ngayon. Kuya? Gloria at Glorietta: magkaugnay ba? Ka wala ng hi yaa n October 17. Inanyayahan din. kung magtuluy-tuloy ang mga pambobomba ng mga ―terorista‖ – gaya ng palagay ni Sekretaryo Norberto Gonzales batay diumano sa ulat sa paniniktik na tinanggap ng kanyang opisina – hindi kaya taktika din ito ng rehimen. mabilis pa sa ipu-ipong naibasura agad noon ang dalawang naunang ―impeachment‖ at. Tinangka pa ngang suhulan ng P2-M si Rep. Marcos ang mapanikil. Ordonez PARANG mga piranha noong nagdaang Oktubre 11 na nag-unahan papuntang Malakanyang ang mga 190 kongresista nang makaamoy ng dugo ng sambayanan. ang ULAP (Union of Local Authorities of the Philippines) para talakayin naman diumano ang progreso ng mga proyekto ng gobyerno sa mga rehiyon na. batay naman sa paratang ni Trillanes. na magbitiw na agad sa poder si La Gloria upang maituwid ang pambansang direksiyon. Tawagin mang ―maagang pamasko‖ mula kay Santa Kulasa. ang dokumento ni Pulido. napakahina diumano at kulang na kulang sa merito — sinadya man o hindi — ang iniharap sa Kamara ni Atty. at iba pang mga opisyal ng pamahalaang lokal. Marami tuloy ang naghihinalang binayaran si Pulido para pahinain iyon at unahan ang Oposisyon sa paghaharap ng malakas at makatotohanang mga sakdal na maaaring magpatalsik sa poder kay La Gloria kung mananaig sa kinauukulang mga mambabatas ang makabayang paninindigan at pagmamahal sa katotohanan. Ano nga ba.

‖ Mahirap ding makalimutan ang naging inutil na teleponong pambarangay at multi-milyong pisong inamag na mga libro at kagamitan sa Kagawaran ng Edukasyon.000 sa mga dumalo. galing sa pawis at dugo ng patuloy na kinukuba sa buwis na mga mamamayan ang ipinamudmod na kuwarta mapanatili lamang sa kapangyarihan ang Reyna ng Malakanyang. Piatco. sipa-sipain o walang habas na pagmalupitan at pagsamantalahan. ginawang tampulan ng masasakit na biro at. na pawang nagsitanggap ng ―tulong pambarangay‖ na tig-P500. lalo tuloy lumalabo nang lumalabo ang sagradong mga katotohanan – halimbawa na lamang ang mga kahiwagaan sa likod ng ―Hello Garci. bukod pa sa dalawang gobernador sa Timog Katagalugan. may sariling pamamaraan ang kawalanghiyaan. sa batis ng pawis nila‘t dugo naglulublob sa nakahihiyang pribilehiyo‘t karangyaan ang mga nagpapanggap na lingkod ng bayan samantalang sila – lalo na ang masang sambayanan – ay alipin pa rin. Ipinangako din sa mga nagbenta ng katiting na lamang nilang karangalan na ibibigay agad ng Malakanyang ang pinaglalawayang ―pork barrel‖ ng kinauukulang mga piranhang nakabalatkayong kongresista. mura-murahin. unanguna. laging sagad hanggang langit ang presyo ng mga iyon dahil lamang sa inaasahang ―kickback‖ o ―padulas‖ o ―suhol‖ para sa mga kinauukulan. itinuring na mga alila lamang na maaaring sigawsigawan. si Gob. at kawalanghiyaan.―tulong‖ sa eleksiyong pambarangay — na hindi naman dapat sawsawan ng Malakanyang unang-una at. at madaling magkasundo ang mga kinauukulan sa mga bagay na kaugnay nito – nariyan ang iba‘t ibang maanomalyang transaksiyon o kontrata ng gobyernong nilaspag ang pondo ng bayan tulad na lamang ng Venable LLP. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. gayundin. sabi nga. Dahil sa ganitong kultura ng panunuhol ng umiiral na rehimen. Higit pang masama at pandarambong na rin. ―fertilizer scam.‖ mga pagpatay na pampulitika‘t pagsalaula sa mga karapatang pantao at iba pang gusto ng mga diyusdiyosang ibaon na lamang sa limot o burahin sa kasaysayan ng bansa. . gayundin. higit sa lahat. Bagaman mahigpit na pinasisinungalingan ng mga guwardiya de honor ng Palasyo na naganap ang gayong panunuhol – kahit umamin na si Rep. Sabagay. inihalintulad sa iba pang hayop. Isus uka n g Kasa ysa ya n October 10.Tinawag nila tayong mga unggoy.. lalong mangangalingasaw din sa baho ang bilyun-bilyong pisong ―cyber education‖ at nahadlangang kontratang ZTI-NBN.000 – pinatingkad pa ng mga basalyos ng rehimen ang umiiral na ipokrisya ng pambansang liderato. Northrail. ng mga gobernador at alkalde — lumilitaw na suhol ang ipinamudmod na P200. ng karalitaan o miserableng pamumuhay dahil sa inhustisya ng pambansang lideratong wala na yatang kahihiyan sa bayan at mga mamamayan. Among Ed Panlilio ng Pampanga. hanggang ngayon. Kalakaran na nga yata sa halos lahat ng proyekto ng gobyerno. o ng alinmang nagdaang mga rehimen. Kung matutuloy sa hinaharap. Macapagal Blvd.‖ at ―call centers. Antonio Cuenco ng Cebu na binigyan siya ng P200. lehitimong karapatan ng sambayanang maliwanagan ang lahat-lahat na kaugnay ng pambansang kapakanan sapagkat. Ordonez (Kolum) HINDI na bago – sa panahon pa man ng pananakop ng mga Kastila at ng mga Amerikano nang malaon – ang panlalait o pagyurak sa dignidad ng mga Pilipino.000 at.000 hanggang P500. Sa anumang punto suriin.

labis na pinagdudahan at minaliit ng tauhang ginampanan ni Teri Hatcher ang kredibilidad o kalidad ng Pilipinong mga doktor na nagtapos sa mga unibersidad sa bansa nang sabihin nitong gusto niyang makita ang diploma ng kanyang doktor dahil baka galing lamang sa kung anong kolehiyo ng medisina sa Pilipinas. Kaugnay ng naturang mga panlalait sa lahing Pilipino. Kamakailan din lamang. Roxas at Osmena hanggang sa rehimen ngayon ni La Gloria. hindi miminsang ipinaskel ang ―Beware of Filipino Pickpockets‖ at. at napakalalim na ng ugat ng diwang kolonyal sa pambansang kamalayan. Sa ilang ―subway‖ sa New York. katulong sa bahay o alila ang kahulugan ng salitang ―Filipina‖ at. inaakala agad na ―nagbebenta ng aliw‖ ang nagpupunta doong mga Pilipina. kung sila mismo – bilang mga lider – ay walang dignidad at himod-pundilyo sa makapangyarihang mga dayuhan – paano naman nila ipagtatanggol ang dignidad ng kanilang mga kababayan? Kung tutuusin. hindi na nga katakatakang lahing busabos ang tingin sa mga Pilipino ng ibang lahi at. ang pambansang dignidad. At.Hindi na nga bago. sa ―The Daily Show‖ ni Jon Stewart sa telebisyon – sa layuning makapagpatawa sa tanong na kung handa na ang Amerikang magkaroon ng babaing Presidente – ipinakita ang mga larawan nina dating Punong Ministro Golda Meir ng Israel at Margaret Thatcher ng Bretanya. Higit sa lahat. sa kabilang banda. ang ―Filipineza‖ sa talasalitaang Griyego na kailan lamang yata binago‘t itinama ang tunay na ibig sabihin.‖ Napakasama na nga ng impresyon sa mga Pilipino saanmang panig ng mundo magtungo. napatala pa sa librong ―Guinness‖ ang yumaong diktador na si Ferdinand E. Marcos bilang ―pinakamalaking magnanakaw sa buong mundo. mararangal na mamamayan lamang ng bansa ang may karapatang magprotesta. gayundin. Singapore at Gitnang Silangan at. sa nakasalamin at nakangitinglarawan. o dapat na ikagulat pa. Sa Japan. Sabi nga. Aquino ng Pilipinas ngunit. sa programang ―Desperate Housewives‖ ng ABC sa telebisyon. sa maraming pagkakataong pinatunayan ng kasaysayan. hindi mahalaga sa kanila kung laiitin man nila ang mga Pilipino at. Ipinakita rin ang retrato ni dating Presidente Corazon C. Taiwan. Dahil sa kalambutan ng gulugod at pagiging asal-alipin ng pambansang liderato mula pa sa panahon nina Quezon. kahit mga propesyonal. gayundin naman. kamakailan din lamang. napasama ang Piliipinas sa listahan ng mga bansang talamak ang katiwalian. masamang halimbawa sa mata ng ibang lahi ang ipinakita – noon pa man hanggang ngayon – ng pambansang lideratong walang pagpapahalaga sa sariling dignidad. kung bakit kamakailan lamang. mga alila naman ang unang tingin sa kanila sa Hongkong. karaniwang migranteng trabahador ang palagay nila sa mga Pilipino na puwede nilang walang habas na pagsamantalahan at tratuhing parang hayop maging sa Europa at Aprika. may nakasulat na ―Slut!‖ (ibig sabihi‘y maruming babae o puta). Sa ilang paliparan naman sa London. napakabili noon ng ―pretzel‖ at ―cookies‖ na pinanganlang ―Filipinos‖ dahil kayumanggi. habang nangangayupapa sa dayuhang mga interes ang pambansang liderato dahil lamang sa makasariling mga ambisyon – lalo na‘t mga manyikang de susi lamang silang sunudsunuran sa dikta‘t kapritso ng diyus-diyosan nilang mga Amerikano gaya nang ipinakikita ng mga patakarang pangekonomiya‘t pampulitika ng umiiral na rehimen – walang karapatang manggalaiti ang mga ito laban sa gayong pagyurak ng mga dayuhan sa dignidad ng bansa‘t sambayanan. sa diksiyonaryong Oxford.Bukod sa labis na pamamanginoon sa diyus- . Matatandaan din.

Tulad ng labis na paniniwala sa relihiyon – lalo na sa Kristiyanismo — na milyun-milyong tao na ang isinakripisyo‘t sinilaban nang buhay. hanggang ngayon. pinapatay ng mga pari ang nag-iiyakang mga bata upang makaakit diumano ng ulan ang kanilang mga luha. Ipinaratang niyang si Abalos ang ―lumalakad‖ upang maipatupad ang kontratang labis-labis diumano ang presyong $329-M dahil sa aataduhing ―kickback‖ ng mga kinauukulan. masayang ipinangalandakan ni Abalos sa mga peryodista na hindi niya ikinababahala ang mga paratang sa kanya. bentador pa nga silamismo ng pambansang soberanya‘t kapakanan at alipin pa ng katiwalian kaya. Inamin din ni dating Sekretaryo Romulo Neri ng NEDA sa ginawang pagdinig ng Senado na inalok din siya ni Abalos ng P200-M para ―paboran at ayusin‖ ang naturang kontrata sa ZTE. sa diyosa ng apoy nang biglang magbitiw sa tungkulin nito lamang nakaraang Lunes si dating Tagapangulong Benjamin Abalos. ng Comelec upang masugpo ang paglaganap ng sunog kaugnay ng naglalagablab nang kontrata sa ZTE Corp. halimbawa. Sapagkat noon lamang nagdaang Huwebes. Sr. sinusuhulan pa siya diumano ni Abalos ng $10-M para iatras ang alok ng kanyang korporasyon at. ng araw. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Isinakripisyo ba. gayundin ang isinampang ―impeachment. waring gayundin naman sa ating bansa pagdating sa daigdig ng pulitika ng mga diyus-diyosan sa lipunan na sukdulan. isinalang nga ni dating Rep.‖ at pabiro pa niyang sinabing ang tingin ngayon ng tao sa kanya‘y napakamaimpluwensiya‘t makapangyarihan at seksi. pribilehiyo‘t kayamanan. kung gayon. ang paghahangad sa poder at pangungunyapit sa kapangyarihan.‖ Ala y sa Di yo sa n g Ap o y October 3. Bilang ritwal naman sa diyosa ng mais.diyosang mga dayuhan. ng China tungkol sa pagkakabit ng ―broadband‖ sa lahat ng tanggapan ng gobyerno sa buong bansa? Maaalaala. isusuot ng isang pari ang balat ng babae at magsasayaw din. dahil sa mga bagay na ito. lubha . isusuka sila ng kasaysayan. nang magkita pa sila ni Unang Ginoo Mike Arroyo sa Wack Wack Golf & Country Club – kasama sa mesa sina Abalos at Sekretaryo Leandro Mendoza ng DOTC – dinuro pa siya‘t sinigawan ng ―Back off!‖ ng esposo ni La Gloria. Para naman huwag magalit ang diyos nilang ulan. – anak ng espiker ng Kamara ng Kongreso – ang isyung ito kamakailan. pinahirapan. ibinilanggo at pinatay sa panahon ng mga Krusada. Angkop na angkop tuloy sa kanila ang sinabi noon ni Rizal: ―Higit na matamis na mamatay nang may karangalan kaysa mabuhay sa kahihiyan. Ordonez (Editoryal) SA PANAH0N ng mga Aztec ng Mexico noong mga taon ng 1500 na matindi nilang sinasamba ang mga diyusdiyosan tulad. Setyembre 27. isang babaing birhen pa ang nagsasayaw sa loob ng 24 na oras. sinindihan ni Joey de Venecia III ng Amsterdam Holdings Inc. tiyak. Rolex Suplico sa Kamara ang ―impeachment‖ laban kay Abalos. Labis nilang pinaniniwalaan na kailangang ―pakainin‖ araw-araw ng sariwang puso ng tao ang sinasamba nilang araw kaya binibiyak nila ang dibdib ng mga isinasakripisyo sa ibabaw ng isang batong altar upang ialay ang puso ng mga ito. libu-libong tao ang isinasakripisyo sa ikalulugod diumano ng iba‘t iba nilang diyos. At. Kaugnay nito. pinapatay pagkatapos at binabalatan.

Nangangahulugan din bang malilibing na rin sa limot ang maalingasngas na kontrata ng Comelec sa Mega Pacific at. Higit pa ngang dapat pag-ibayuhin ng Senado ang imbestigasyon nito alang-alang sa sagradong katotohanan at pambansang kapakanan. natural. kinuha ang puso. ang kanyang esposo – si Unang Ginoo Jose Miguel ―Mike‖ Arroyo na. o tulad ng mga Aztec noon. tiyak na kakaladkad sa pangalan at pagkatao ng kung sinu-sinong makapangyarihan sa pamahalaan — si La Gloria man. lalo na nga ang mga kahiwagaang nasa likod ng kontrata sa ZTE at. gayundin. gayundin. hindi pa rin nangangahulugang nasugpo na ang paglalagablab ng apoy na nilikha ng mga kahiwagaang nasa likod ng kontratang ZTE-NBN. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. biniyak ang kanyang dibdib. o mataray na nag-utos. nasasangkot sa anomalya ang pangunahing mga basalyos ni La Gloria at. isasakripisyo rin sila‘t iaalay sa diyosa ng apoy upang hindi lamunin ng sunog pati Malakanyang? Gayunpaman. kung itinuloy. hindi mananatiling bulag ang sambayanan sa paghahanap ng hustisya‘t katotohanan. Ordonez (Editoryal) MATAPOS ipalabas ng Korte Suprema ang TRO (temporary restraining order} na pansamantalang ipinatitigil ang maalingasaw na kontrata ng gobyerno sa ZTE Corp. at piling mga basalyos – kaugnay ng maanomalya‘t mabahong kontratang ZTE-NBN. ng araw man o ng ulan? Sa biglang pagbibitiw ni Abalos sa Comelec. Sapagkat. masugpong mag-alab.tuloy katakataka – sa isang iglap lamang – ang biglang pagbabago ng ihip ng hangin at nagbitiw siya sa tungkulin sa Comelec. ginawa ni La Gloria ang gayong hakbang sa hangaring huwag nang busisiin pa ng Senado ang lahat-lahat. gayundin. o nagpayo. ng China kaugnay ng $329-M proyektong NBN (National Broadband Network). kahit nagbitiw na si Abalos sa gobyerno. maaalaala. nasangkot na rin noon sa ―jueteng payola‖ at pinaghinalaang may-ari pa ng sangkatutak na perang nakadeposito sa pangalan ng isang Jose Pidal. sobra-sobra din ang presyo gaya ng NBN. na gawin niya ang gayon at. ang kasong ―impeachment‖ laban sa kanya na. angkanyang esposo. sabi nga. ang garapalang dayaan sa eleksiyon noong 2004 batay sa ―Hello Garci. Sino ang nagmungkahi. ang naturang isyu – gaya ng ―Hello Garci‖ – na tiyak na ngangatngat sa kanyang rehimen at sa diumano‘y Matatag na Republika. higit sa lahat. at iba pa. Nariyan pa naman sina Neri at Mendoza. at inihandog sa kung kaninong diyosa ng apoy. batay sa apidabit ni Jose ―Joey‖ de Venecia III ng Amsterdam Holdings Inc. wala nang saysay – kung tutuusin – ang paghuhugas-kamay ni Presidente Gloria MacapagalArroyo nang atasan niya si Sekretaryo Peter Favila ng Kalakalan na ipangalandakan sa mga peryodista noong nagdaang Sabado na pansamantala rin niyang ipinahihinto ang pagpapatupad sa naturang kontrata at. sa isang banda. nawalang-saysay. Natural. lumilitaw. ang nagsisimula nang bumahong $406-M ―cyber education‖ ng Kagawaran ng Edukasyon na. Lina wi n Ang Kalab ua n September 26. . tulad ng sakripisyo ng mga Aztec. na kalaban ng ZTE sa kontrata. at ibabasura na lamang.‖ bukod pa ang nangyaring mga hokus-pokus diumano ng mga Lintang Bedol nito namang katatapos na halalan ng 2007? Sa ano‘t anuman.

sa opisina ni Abalos. wala ni isang perang gagastusin ang gobyerno. Higit pa rin nilang kailangan magpahanggang ngayon – at nilumot na ng panahon – ang pangunahing . Higit tuloy pinaniwalaan ng sambayanan. kahit bahagya. at iba pang mga kontratang kauri ng mga nabanggit na. lubhang kinakailangang linawin sa sambayanan ang maraming katanungan kung gusto rin lamang ng Malakanyang na maibalik. malinaw na hindi nasagot. lubhang nararapat na halukayin ng Senado ang lahat-lahat para mapalitaw ang sagradong katotohanan at maiwasan o masugpo sa hinaharap ang nakaugaliang katiwalian ng mga mandarambong sa pondo ng bayan sa iba‘t ibang transaksiyon ng pamahalaan. Sekretaryo Leandro Mendoza ng Transportasyon at Komunikasyon.Kahit pansamantalang ipinatitigil ng mga kinauukulan ang naturang kontrata dahil sa umalingasaw na baho.‖ ―call centers‖ sa mga unibersidad ng Estado. kaugalian na ito ng bawat namumunini sa poder sa ilalim ng anumang rehimen – ang palabuin ang lahat upang hindi mabulgar nang husto ang mga katiwalian at. tulad ng ―Hello Garci. lalo na ni Sekretaryo Mendoza. hindi pa naman lubhang kailangan ng dayukdok na sambayanan.‖ ay malaking aninong hindi matatakasan ni La Gloria. anak ng espiker ng Kamara. hindi na nga ba ito itutuloy? Sapagkat buwis ng sambayanan ang ipambabayad kung matutuloy ang kontrata sa ZTE dahil uutangin pa sa China ang kaukulang pondo para mabayaran naman ang ZTE. walang habas na paglulustay sa salapi ng bayan at pagkagahaman sa ―kickback‖ ang mga kontratang tulad ng ZTE. ang mga pahayag ni Joey de Venecia na. ang nabanggit na mga katanungan. na. at Joey de V. gayundin ni Lorenzo Formosa III. ang naglahong kredibilidad ni La Gloria at ng kanyang maalingasngas at saklot ng katiwaliang rehimen. totoo bang may paunang ―lagay‖ o komisyon o ―kickback‖ na tinanggap na ang mga kinauukulan mula sa ZTE kaya puspusan ang pagkilos at pagsisinungaling ng mga ito para maipatupad ang kontrata? Sa pagdinig na isinagawa ng Senado. nina Abalos. Bagaman inaasahang lalabuin ng mga basalyos ng rehimen ang isyu at paulit-ulit na itatanggi ang mga paratang ni Joey de Venecia III. at hindi masinsinang pinag-usapan ang proyektong NBN. di gaya sa ZTE na uutangin pa ang pambayad sa $329-M? Totoo bang inalok din ng P200-M ni Abalos si dating Sekretaryo Romulo Neri ng NEDA (National Economic and Development Authority) para ―tumulong‖ na maisakatuparan ang naturang kontrata? Totoo bang ―hindi sinasadya‖ ang pagkikita. kung pagkakalooban ng kontrata para sa NBN. sa kasalukuyan. higit sa lahat. katulong na kalihim ng DOTC para sa telekomunikasyon. para iatras ang alok ng Amsterdam Holdings Inc. gayundin sa Wack Wack Golf & Country Club kung saan pagalit na dinuro at sinigawan diumano ni Mike Arroyo ng ―Back off!‖ si Joey para kalimutan na ang alok ng Amsterdam Holdings Inc. ―cyber education. pribilehiyo at kapangyarihan. Halatang wala silang ginawa kundi pagtakpan ang Unang Ginoo at si Abalos sa anumang pagkakasangkot ng mga ito sa maanomalyang kontrata sa ZTE. makapanatili pa rin silang naglulublob sa impluwensiya. Sabagay. maging ng mga senador. Kung tutuusin tuloy. sa gobyerno? Higit sa lahat. O ugali na ng rehimeng ito at ng mga naghahari-harian sa lipunan na bulagin ang publiko lalo na nga‘t pansarili‘t gahaman nilang mga interes ang nasasangkot? Totoo bang $130-M ang orihinal na presyo ng kontrata sa ZTE pero ginawang $329-M para sa mga komisyon at ―kickback‖ ng mga mandarambong? Totoo bang si Tagapangulong Benjamin Abalos ng Comelec ang nag-aayos ng lahat at tinangka pa nitong suhulan ng $10-M si Joey de V.

Bakit. diumano. W AS AK N A KREDI B I LI DAD September 19. ng $329-M na kontrata ng gobyerno sa ZTE ng China? Bakit hindi rin ihayag sa bayan ang mahigit $400-M kontrata ng Kagawaran ng Edukasyon para sa sinasabing ―cyber education‖? Bakit. 464 – ang pagdalo sa mga pagdinig ng Senado ng kinauukulang mga opisyal ng Ehekutibo para linawin sa sambayanan ang mga kahiwagaang nasa likod.O. naghambalang sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya ang mga . Sa pamamagitan nito. katarungan at hustisya sosyal. damit at pagkain. ulama at opisyal ng militar at pulisya sa Malakanyang na binuo niya ang PTG (Procurement Transparency Group) para maging hayag sa publiko ang lahat ng mga proyekto at kontrata ng gobyernong ginagastusan ng pera ng sambayanan. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L.? Bakit mukhang ―nakikipag-areglo‖ pa sa pamilya Marcos ang mga kinauukulan kaugnay ng diumano‘y sangkatutak na nakaw at itinatagong mga kayamanan ng yumaong diktador? Batay sa mga nabanggit.mga pangangailangang dapat matugunan ng matinong pamahalaan – lupa‘t pabahay. malabo pa sa burak ang mga katotohanan sa likod lamang ng ―Hello Garci‖ dahil malinaw na hinahadlangan pa ng mga basalyos ng Malakanyang ang muling imbestigasyon nito sa Senado? Bagaman napatala sa kasaysayan na sa ilalim ng rehimeng Macapagal-Arroyo. gamot at serbisyo sa kalusugan. hinahadlangan pa ng Malakanyang – sa pamamagitan ng kontrobersiyal na E. hindi naman nangangahulugang matapat na ang kasalukuyang rehimen na labanan at sugpuin ang mga katiwalian sa pamahalaan. kung gayon. malalabanan at masusugpo ang kung anu-anong katiwaliang talamak na sa iba‘t ibang pagawaing-bayan. magpahanggang ngayon. halimbawa. Unang-una. marami ang nagkibit-balikat lamang at nagtaas ng kilay nang ipahayag niya sa isang komperensiya ng mga obispo. at kahit itinatag pa ang PTG. trabaho at edukasyon. at obligasyon ni La Gloria. sa sambayanan na linawin ang mga katotohanan sa likod ng anomalyang ito. Bakit. kung gayon. gayundin ang kontrobersiyal na kontrata ng Macapagal Blvd. pansamantalang ipinatitigil lamang at hindi pa tuluyang kanselahin o ibasura ni La Gloria ang umaalingasaw sa bahong kontrata sa ZTE? May milyun-milyon bang mga dahilang mahirap ipaliwanag kaya malinaw ang kalabuan o malabo ang kalinawan? Malaking utang tuloy. matapat nga ba si La Gloria na labanan at sugpuin ang talamak na katiwalian sa pamahalaan? Kung tutuusin. bakit hindi kumikilos ang gobyerno na panagutin ang isang Jocjoc Bolante kaugnay ng nilustay na P729-M pondo para sa abono sa lupa ng mga magsasaka? Bakit nalibing na sa limot ang maanomalyang bilyong pisong ―automated counting machines‖ ng Comelec. kauna-unahang nahatulang nagkasala sa kasong pandarambong ang isang dating Presidente (Joseph Ejercito Estrada). Ordonez (Editoryal) DAHIL kuwestiyon pa rin ng kredibilidad ang parang malaking aninong nakabuntot kay Presidente Gloria Macapagal-Arroyo.

kahit bahagya. at 184 pa ang dinukot at nawawala tulad na lamang ng isang Jonas Burgos. Ordonez KAHIT itinatambol ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at ng kanyang mga henyo sa gabinete na matino at nasa tamang landas ang pananalapi ng gobyerno. lumilitaw na mga diyus-diyosan pa sila ngayon at nagpapasasa sa ilalim ng umiiral na rehimen. Ramos at Erap). 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. matapos mapatalsik sa poder ang diktatoryal na rehimeng Marcos. nito lamang nagdaang .mandarambong sa pera ng bayan ngunit. at sumibol pa ang bagong oligarkiya. walang naiisip na solusyon ang mga opisyal ng gobyerno kundi patuloy na mangutang upang matugunan ang kakulangan. at lalo na ngayon. batay sa ulat ng grupong Karapatan. Mulang 1986 hanggang sa kasalukuyan. sa ilalim nga ng rehimeng ito. di gaya ng isang Erap na nahatulang nagkasala‘t nakakulong na. lumilitaw na buladas lamang ang pahayag ni La Gloria na pagsugpo sa katiwalian. Hindi naparusahan ang mga kriminal ng pinatalsik na rehimeng diktatoryal at. Muling sumigla ang panggagahasa sa pambansang ekonomiya. wala namang makabuluhan o radikal na pambansang mga pagbabago para sa kapakanan ng masang sambayanan. Muling sumidhi ang pandarambong sa salapi ng bayan at muli‘t muling namayagpag at umabuso sa kapangyarihan ang uring mapagsamantala‘t patuloy na kumukontrol sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. bukod sa salapi ng bayan. Muling nabuhay ang dati. tulad lamang ang gobyerno ng isang pamilyang sobra-sobra ang ginagasta kaysa kinikita kaya patuloy na nangungutang. at lulubha pa ang lahat – lalo na ang katiwalian at pag-abuso sa kapangyarihan ng pambansang liderato — wala na ngang sukat ipagmalaki pang kredibilidad ang naghaharing rehimen. Utang at Utan g P a September 12. Noon pa man. hindi ang mga kritiko lamang at kalaban sa poder – upang maibalik. nagsasangla‘t nagbebenta ng anumang ari-arian matugunan lamang – kahit bahagya – ang mga pangangailangan. Sapagkat laging may depisito sa pambansang badyet taun-taon at batbat ng katiwalian ang dalawang pangunahing ahensiyang inaasahan sa koleksiyon ng buwis (BIR at Customs). idinuyan na nga‘t nilunod sa buladas ang sambayanan maging ng sumunod na mga rehimen (Cory. peryodista at kritiko ng rehimen. Anino pa rin ang tunay na reporma sa lupa at pambansang industriyalisasyon. 888 ang pinatay na makabayang mga aktibista. ang nakabalik pa sa kapangyarihan sa iba‘t ibang sangay ng pamahalaan. dugo‘t buhay pa ang kinukulimbat nila at. Sabagay. Ano pa nga ba ang bago? Buladas na nga lamang ang lahat. Umabot na. marami sa kanila. mahirap nang pasinungalingan ang naghuhumindig na mga katotohanan. Higit na masama. Kung hindi. May nadakip na ba at naparusahan kahit isang kriminal kaugnay nito? Sa anumang punto tingnan ngayon. Kongkretong mga halimbawa ang kailangang makita ng sambayanan – halimbawa‘y ang pag-usig at pagpapakulong unang-una sa tiwali niyang mga basalyos. ang pagtitiwala ng bayan sa kanyang mga pahayag at sinasabing mga programa sa pamamahala.

unang-una. at 12% sosyo sa Meralco. di nga kasi. patuloy ding nanganganak ang mga buwis para may madambong ang tiwaling mga opisyal nito. at iba pa. lumilitaw na pambayad-utang lamang ang mga ito at dinidispalko pa. natural. halimbawa. nakatakda nang mangutang na naman ang gobyerno ng P346. 30% pa nga ng natitirang badyet ang nilalamon ng katiwalian sa kung anu-anong sangay ng pamahalaan. ginagantso at dinarambong ng tiwali‘t salabusab na pambansang liderato. higit sa lahat.). Nariyan nga ang iba‘t ibang maanomalya‘t nangangalingasaw na mga kontrata at proyekto ng gobyerno na nakalulula ang mga presyo (ZTE. nagkukumahog pa ang pamahalaan na isapribado o ibenta ang iba‘t iba nitong ari-arian sa layunin nitong makalikom ng karagdagang P70 bilyon bago matapos ang 2007. bukod sa iba pang mapagkakakuwartahang ari-arian – lupa man o mga interes sa iba‘t ibang korporasyon. – Energy Development Corp. Nakalikom ito diumano ng P42. lolobo pa bago matapos ang termino ng kasalukuyang rehimen. May sapat na pondo pa nga bang mailalaan sa edukasyon. naglulublob naman sa karangyaan sa pamamagitan ng nakukulektang mga buwis ang kinauukulang mga opisyal ng pamahalaan (ginagantsong ―pork barrel‖ at kung anu-ano pang pondo ng bayan) at. tiyak.. ibinenta na nito ang 46% sosyo sa PTIC (Phil. fertilizer scam.6% namang hawak sa PNB (Phil.Hunyo. Telecommunications Investment Corp. cyber education. Habang namimilipit sa hirap ang sambayanan sa mga bago‘t itinataas na mga buwis (naging doble. automated counting machines. Pero. Macapagal Blvd. lupa‘t pabahay at kalusugan at iba pang mahalagang serbisyo publiko? At. sa kabilang banda. sa kabilang banda. National Oil Co.1 bilyon sa panukalang pambansang badyet na P1. Kailan mababago ang ganitong napakasama‘t umiiral na pambansang kalagayan? Hindi ito magagamot. Bukod nga sa pangungutang. ng puno ng pag-asang hungkag na mga retorika o inimbentong mga estadistika na papaunlad diumano ang ekonomiya. Sapagkat P624. pinagsisikapan nitong maipagbili rin ang propiyedad ng gobyerno sa Fujimi. Katunayan. higit na masama. at iba pa). ng P3. .) at 4.6 bilyon. ang buwis sa bahay at lupa mula noong 2004. Bago matapos ang kasalukuyang taon. ang sambayanan pa rin nga ang kinukuba sa pagbabayad ng pambansang utang at napagkakaitan ng pangunahing mga pangangailangan dapat matugunan ng matinong pamahalaan. Naibenta na rin nito ang ari-arian sa lumang paliparan ng Iloilo. gayundin ang 20% sosyo rin sa PNOC-EDC (Phil. National Bank.1 bilyon para matugunan – kahit bahagya – ang pangunahing mga serbisyo publiko. batay na rin sa mga pananaliksik. bukod pa sa itinaas ng mga permiso‘t lisensiya at rehistro ng mga behikulo).78 trilyon ang kabuuang pambansang utang na.3 trilyon sa 2008 ang sinasabing ilalaan na pambayad-utang. Lubhang napapanahon nang rebisahin at ituwid ng pambansang liderato ang pinaiiral na mga patakarang pangkabuhayang nakatali sa asintos ng mapambusabos na dayuhang mga interes at matapat na isapuso ang kapakanan ng bansa‘t ordinaryong mga mamamayan – hindi ang interes. Lumilitaw tuloy na patuloy na nangungutang ang gobyerno para makabayad sa mga pagkakautang at. mulang Enero hanggang Hulyo. ng iilang piling grupo ng mga taong patuloy na kumukontrol sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. ang 24% sosyo sa San Miguel Corp. Japan at.

unang-una. sa kabilang banda. Nairita‘t nanggalaiti sa gayong mga pagdududa. mababawasan natin ang mga nandaraya sa buwis.Nanana ginip La ma ng? September 5. ang nakitang pagsulong diumano ng ekonomiya sa loob ng unang anim na buwan ng 2007. Tanggapin na. malaganap pa rin ang gutom at karalitaan. Nakagugulat!‖ Ito ang karaniwang reaksiyon ng mga nakababatid. sagad hanggang tainga ang ngiti at waring umiindak sa piling ng mga ulap. buong giting niyang ipinahayag sa isang komperensiya sa loob ng Malakanyang na ―nagtagumpay ang ating mga planong pangkabuhayan. mababayaran ang ating mga pagkakautang at mapararami ang trabaho. grabe pa rin ang problema sa pabahay at kalusugan. Ltd. mahina ngayon ang pandaigdig na merkado sa kredito.5% ang GNP (gross domestic product o kabuuang halaga ng nalikhang mga produkto at serbisyo). ang ipinagyabang kamakailan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na sumulong ng 7. ng bilyun-bilyong dolyar na ipinapasok sa bansa ng migranteng mga manggagawa. Nanlalaki ang mga mata. at 30% ng pambansang badyet ang nilalamon ng katiwalian sa burukrasya dahil sa mga ―kickback‖ at maanomalyang mga kontrata o garapalang pandarambong sa pondo ng bayan kaya. ang pagsulong ng ekonomiya ng mga kalapit bansa sa Asya tulad ng Malaysia.5% na pagsulong ng GNP: ―Ibig ninyong sabihin. ayon na rin sa mga ekonomista. gayundin ng mga peryodista‘t ordinaryong mga mamamayan. sa malinaw na reyalidad ng pambansang kalagayan. Walang nag-akalang maaayos natin ang ating badyet. pero nagawa natin ito?‖ ―Ow? Kahindik-hindik. Ordonez IKINATAAS ng kilay ng maraming ekonomista. at .. Hong Kong at Indonesia. halos pasinghal na itinanong ni La Gloria sa reporter ng Manila Shimbun na nag-alinlangan sa katotohanan ng 7.000 bawat isa ang mga Pilipino para mabayaran ng gobyerno ang pambansang utang? Kung saglit mang lumalakas ang piso. sa kabilang banda. ang aming mga datos ay di totoo at nagsisinungaling ang mga taga-NSCB (National Statistical Coordination Board)?‖ Totoo nga ba ang mga ipinagyabang ni La Gloria? Bakit laganap ang disempleyo kaya patuloy ang exodus ng manggagawang Pilipino at nagtitiis magpaalipin sa ibang mga bansa? Bakit kulang sa target nitong makukulektang buwis ang BIR at Customs o Adwana? Bakit nito pa lamang Hulyo. Batay na rin sa paliwanag ni Vishnu Varathan ng Forecast Pte. marami pa rin ang hindi makapag-aral sa elementarya pa lamang. na totoo ang mga datos ng NSCB –na pinagbatayan ng pahayag ni La Gloria – hanggang kalian mapananatili ang sinasabing pagsulong ng ekonomiya? Hindi mapapanatili. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. at nakauunawa. ayon pa rin sa kanya. Pinakamataas ito diumano sa loob ng 20 taon at nalampasan nito. maliwanag na bunga ito. lalo na nga sa mga kolehiyo pa at unibersidad. mapalalakas ang piso at mapasisigla ang merkado (stock market). hindi ng pagtaas ng kita mula sa mga produktong iniluluwas (export) sa ibang mga bansa o pagtuntong kaya ng bansa sa landas ng industriyalisasyon.‖ Binigyang-diin pa niya: ―Walang nag-akalang makakakulekta tayo ng higit na mga buwis. Batay nga sa pananaliksik ng SWS (Social Weather Stations). tambak at nilulumot sa Ombudsman at Sandiganbayan ang mga kaso ng korupsiyon laban sa mga tiwaling opisyal at kawani ng pamahalaan. halos P60-B na ang depisito sa pambansang badyet? Bakit kailangang magbayad ng mga P50.

2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ow? O nananaginip lamang ang mga kinauukulan? HELL-o Gar ci. lalo na ngayong sumisidhi – dahil sa balintunang patakaran ng gobyerno – ang kaguluhan at karahasan sa Mindanaw. Mahirap ding sumulong ang ekonomiya hanggang anino pa rin ang pambansang kapayapaan. sumulong diumano ng 7. ―Dapat na maging pambansang agenda ni Presidente Macapagal-Arroyo ang kapayapaan. Sa halip na buhayin ang imbestigasyon sa ―Hello Garci.‖ sabi ni Muhammad Ameen. sa anumang punto tingnan.5% ang GDP. sabi ni La Gloria kaya.‖ sabi naman ni Sen. Lumilitaw tuloy na mukhang mahihirapang lubusang isulong ang usapang pangkapayapaan sa pagitan ng pamahalaan at ng MILF (Moro Islamic Liberation Front). ―kaya hihina din ang eksport na labis na makakaapekto sa lokal na ekonomiyang umaasa sa eksport. kung tutuusin. na kailangan pa ang permiso ng Presidente para makadalo sa pagdinig ng Senado ang sinumang opisyal ng sangay ehekutibo ng gobyerno? ―Pulitika ito ng pangwawasak. Sa pagdakip kamakailan sa The Netherlands kay Prof.O. HELL -o Glo r ia August 30. Idagdag pa nga ang labis na pagkontrol ng iilang piling grupo ng mga tao sa pambansang ekonomiya‘t pulitika na matagal nang sumasalaula sa interes ng masang sambayanan. Sison. halatang-halata naman sa kanilang mga patutsada ang pagkainis ng mga kinauukulan. Edgardo Angara. Sa kabila ng umiiral na reyalidad. Ganito rin ang opinyon ng maimpluwensiyang samahan ng obispong Katoliko sa bansa (CBCP). dapat magbunyi ang bansa. ang magpapasabog sa natutulog na bulkang sosyal. tagapangulo ng kalihiman ng MILF.‖ paratang ni La Gloria at.‖ makabubuting . Jose Ma. tagapagtatag ng Partido Komunista sa bansa – dahil marahil sa maniobra ng Estados Unidos at ng gobyerno ng Pilipinas – nagsimula na nga ang malawakang mga kilos-protesta at pagsidhi ng mga taktikal na opensiba ng puwersa ng NPA na tiyak na makakaapekto sa ekonomiya. sabi ng mga kritiko. ―Pag-aaksaya lamang ito ng oras. dapat nang tigilan – lalo na marahil ni Sen. At bakit iginigiit na ipatupad na naman ang ibinasura ng Korte Suprema na E. 464.mahina rin ang larangan ng pamumuhunan. at kung hindi mabisang matutugunan ng pamahalaan ang batayang mga pangangailangan ng sambayanan. Ordonez (Editoryal) KAHIT ipinangalandakan ng Malakanyang na hindi nito ikinababahala kung muling iimbestigahan ng Senado ang maeskandalong ―Hello Garci‖ – isang ―tape‖ na nagbunyag sa usapan nina Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at dating Komisyoner Virgilio Garcillano ng Comelec tungkol sa ―karagdagang isang milyong boto‖ para kay La Gloria noong eleksiyon ng 2004. baka ito.‖ Natural. hindi punglo‘t giyera at pananakot gaya nang ginagawa nito ngayon laban sa anumang grupong nagrerebelde. Kung hindi. imposibleng umunlad ang pambansang ekonomiya hanggang nakatali ang pambansang liderato sa pundilyo at dikta ng mapandambong na interes ng imperyalistang mga bansa – lalo na nga ng Amerika – kaya patuloy pa itong nangangayupapa sa altar ng mapaminsalang liberalisasyon at globalisasyon. samakatuwid. Panfilo Lacson na pinaratangang ―nagpapasiklab‖ lamang para sa eleksiyon sa 2010.

Ordonez (Editoryal) Garci. Hanggang ngayon.‖ Nanaka wi n P a? August 8. Sagrado pa rin nga ang katotohanan kahit sinasabing ilegal ang ―wiretapping‖ na isinagawa ng grupo ni Vidal Doble. lumililitaw na pawang kasangkot sa maanomalyang eleksiyon ng 2004. patawarin na lamang ang anumang kasalanan ni La Gloria. may kapayapaan akong dapat makamit‖ at lalong hindi niya dapat iduyan sa ilusyon ang sambayanan na ihahatid niya ang Pilipinas sa daigdig ng mauunlad na mga bansa o First World sa malapit na hinaharap. itinatanong tuloy ng malawak na sektor ng sambayanan kung lehitimo ngang Presidente o hindi si La Gloria. ang 24 na panukalang-batas para diumano sa pambansang kapakanan. ng mga Esperon at iba pang opisyal ng militar na nabanggit sa ―Hello Garci‖ na. Jr. ay nagpanalo kay La Gloria laban sa yumaong si Fernando Poe. may mga terorista akong dapat labanan. Natural. Kung bubusisiin na naman ang ―Hello Garci‖ at mapatutunayang nandaya nga siya noong eleksiyon ng 2004 – at tiyak na ikinababahag ito ng kanilang buntot – wala nga siyang karapatang patuloy na mamatnugot sa bansa at sabihing ―may bansa akong dapat pamahalaan. nang malaon. huwag nang ungkatin at sariwain ito kahit ipagkait ang sagradong katotohanan sa uhaw na sambayanan at. dahil sa naturang ―tape. ayon naman kina Kalihim Tagapagpaganap Eduardo Ermita at Sekretaryo Ignacio Bunye. pinipilit ng Malakanyang na huwag nang uriratin ang ―Hello Garci‖ at nagkukubli ito sa likod ng hungkag na retorika‘t teknikalidad? Matatandaan. bunga ng mga pagdududang nandaya nga siya para lamang manalo. Dalawa ding kasong ―impeachment‖ ang iniharap laban sa kanya sa Kongreso (2005 at 2006) na agad na naibasura – at naikubli ang sagradong mga katotohanan – dahil sa puspusang pagmamaniobra ng himod-pundilyo niyang mga basalyos sa Kamara. Pero. kung tutuusin. Kahit nga pinakamahalaga ang katotohanan higit sa lahat. Kung susundan tuloy ang lohika o takbo ng utak ng Malakanyang.pagtibayin na lamang ng Senado. bakit. dating sarhento ng ISAFP (Intelligence Service of the Armed Forces of the Philippines). At. para madinig at mailagay sa ―tape‖ ang usapan noon nina La Gloria at Garcillano kaugnay ng ―karagdagang isang milyong boto‖ na.‖ . ―HELL-o ―HELL-o Gloria. noong 2004. ang mga tiwali‘t kalaban pa ng katotohanan ang naglulublob sa glorya‘t kapangyarihan. sapagkat ang kabaluktutan ng isip at kawalang-katarungan ang naghahari sa lipunan. batay sa nilalaman niyon. higit sa lahat. dapat na ilibing na lamang sa limot ang lahat. kung gayon. ng mga Garcillano at Lintang Bedol. ng pagrerebelde ng grupong Magdalo. lumagabog tuloy nang husto ang kanyang kredibilidad. sa anumang larangan – lalo na nga kung mga opisyal pa ng pamahalaan ang nasasangkot – dapat parusahan ang anumang pandaraya‘t katiwalian upang masugpo‘t hindi na tularan. Nagbunsod din ito. sa takbo ng mga pangyayari. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L.‖ sumidhi ang malawakang mga demonstrasyong humihinging umalis na sa poder si La Gloria noong 2005.

Kung talagang bilyun-bilyong dolyar ang kanilang yaman. P2. Tomoyuki Yamashita mula sa sinakop niyang mga bansa sa Timogsilangang Asya noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at. walang ganoong karaming ginto ang Bangko Sentral ng Pilipinas para mailabas ni Marcos ng bansa. naging miyembro ng gabinete ni Cory. naging tesorero noon ng Vatican sa ilalim ni Papa Pio XII. nagpalit ng pangalan bilang Kor. ilang mansiyon at sosyo sa malalaking korporasyong kinontrol ng PCGG (Presidential Commission on Good Government). kinaibigan .TATLONG rehimen na ang nagdaan – Cory. unang-una. Sabi niya. tanong ng yumaong peryodistang si Teodoro Benigno.3-M lamang sa isang taon ang magkasanib na kita noon nina Ferdinand at Imelda. na galing ang tone-toneladang mga bara ng ginto sa maalamat na kayamanang nakulimbat diumano ni Hen. Romana. 1998) na galing sa Vatican ang mga gintong iyon. ang nasa pangalan ng iba pa nilang kroni noon tulad ng mga Cuenca. Anino na lamang. hinding-hindi niya aamining nakaw ang mga iyon para mapangalagaan ang anumang natitira pa nilang karangalan at. Luxembourg at British Virgin Islands.2-B ni Irene Marcos-Araneta sa UBS (Union Bank of Switzerland) na inilipat at pinaghati-hati nang malaon sa mga bangko sa Liechtenstein. at iba pa. Marcos. Ramos at Erap – pero masalimuot pa ring tulad ng isang bungkos na abaka hanggang sa administrasyon ngayon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang paghahabol ng gobyerno sa sinasabing kahindik-hindik na ―nakaw at itinatagong yaman‖ ng pamilya Marcos. sa kabilang banda. lalo na sa Presidente? Pinalitaw. lumilitaw na inutil ang pamahalaang makumpiska ang iba pang kayamanan ng mga kinauukulan na galing diumano sa pandarambong sa kaban ng bayan sa loob ng mahabang panahong pamamayagpag sa poder ng yumaong diktador na si Ferdinand E. mukhang imposibleng mabawi nga ito agad. Maliban sa $560-M. na ―nakaw‖ ang mga iyon para makumpiska ng gobyerno. Kahit may ―lihim‖ na talastasang nagaganap diumano ngayon sa pagitan ng mga Marcos at ng administrasyong Arroyo kaugnay ng naturang mga kayamanan. Campos. noong una. Una. napakahabang proseso ang lahat para mapatunayan ito sa usadpagong na hukuman. ang ibinulgar noon ng isang Reiner Jacobi – batay sa dokumentong iniharap ng abogado niyang si David Chaikin sa administrasyong Estrada – na depositong $13. at aminin ng mga Marcos. Galing ba iyon sa mga ilegal na transaksiyon at komisyon o ―kickback‖ na talamak maging ngayon sa iba‘t ibang ahensiya ng pamahalaan? Galing ba iyon sa pagnenegosyo na ipinagbabawal sa mga opisyal ng gobyerno. sa kabilang banda. Paano pa ang napabalitang tone-toneladang mga bara ng gintong nasa paliparan diumano ng Kloten o nasa Fort Knox? Paano pa rin ang hinahabol ngayon ng mga Marcos na 10 higanteng mga korporasyon ni Lucio Tan – dati nilang basalyos – na may kabuuan nang yamang $2. gayundin. Benedicto. galing ang kayamanan ni Marcos kay Padre Jose Antonio Diaz. ―bakit walang nabuhay na sundalo ni Yamashita ang lumitaw para patunayan ito? Bakit walang nagprotesta at naghabol na mga bansa matapos ang giyera?‖ Lalong lumabo pa ang lahat nang palitawin naman ng isang Erick San Juan sa kanyang aklat (Raiders of the Lost Gold. Batay sa naturalesa ni Imelda Marcos. kailangang patunayan muna. saan iyon nagmula? Bilang mga opisyal ng gobyerno. sabi naman ni dating Prokurador Heneral Frank Chavez. Severino Sta. Pinag-interesan umano ni Padre Diaz ang kayamanan ng Vatican.3-B ngayon at. Kung totoong galing iyon kay Yamashita. nagbalik ng Pilipinas.

Paano naman. ay ―pinatay‖ hindi ng mga Muslim. at nagpalabas na nga ito ng 130 ―mandamiento de arresto‖ laban sa mga nagsagawa ng gayong brutalidad. hindi dapat patawarin ang anumang pandarambong sa yaman ng bansa. Pinakahuli sa listahan ang 14 na sundalong napatay sa pakikipagsagupa sa MILF kamakailan sa Basilan na. lalo na mula sa salapi ng bayan? Natural. lubhang napapanahong masusing pag-aralan ng mga henyo ng kasalukuyang rehimen – lalo na ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo – ang malalim nang mga ugat ng naturang problema. at walang dapat makinabang sa mga iyon kundi ang mismong sambayanan. Susi N g Kap a yap aan August 1. kundi ng talamak na katiwalian ng mga opisyal ng AFP o Hukbong Sandatahan ng bansa dahil sa matagal nang nakaugaliang palusot o ―kickback‖ sa pagbili ng mga armas at iba pang kagamitang pandigma. . nagmamahal sa pandarambong at inhustisya ang sinumang nagpapahintulot nito. sa panig man ng militar o ng mga Muslim o ng inosenteng mga sibilyan. Inakala noon na nalutas na ang nasabing rebelyon nang makipagkasundo sa gobyerno ang grupong MNLF (Moro National Liberation Front) ni Nur Misuari at itayo ang ARMM (Autonomous Region of Muslim Mindanao) pero lumubha pa nga ang gulo‘t karahasan — at patuloy pang lumulubha — nang maghimagsik naman nang malaon ang MILF. bukod pa sa terorista diumanong Abu Sayyaf at humiwalay na tropa ng MNLF Dahil sa rebelyong ito. Diaz & Co. Tinuruan ni Diaz si Marcos sa kalakalan ng ginto kaya dumalo pa si Marcos sa inagurasyon ni Presidente Harry Truman ng Amerika bilang opisyal na kinatawan ng J. hindi ang sinumang matataas na opisyal ng gobyerno. kung gayon. Kaya. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L.ang batang-bata‘t matalinong abogadong si Ferdinand E. kung tutuusin. Ordonez (Editoryal) HABANG nakasalang sa pagitan ng gobyerno at ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) ang usapang pangkapayapaan sa ikalulutas ng matagal nang rebelyon ng mga Muslim sa Mindanaw. Pinutulan pa nga ng ulo‘t ari ang 10 sa kanila na labis ngayong ikinagagalit ng gobyerno kaya nagbantang dudurugin ang mga kinauukulan. ang ―nakaw‖ na yaman ay hindi na dapat na nakawin pa. nailipat ni Marcos sa kanyang pangalan ang mga gintong iyon? O talagang pinalalabo ang lahat upang hindi mabawi ng gobyerno – kung talagang may layunin itong bawiin – ang anumang ―nakaw‖ na yaman ng pamilya Marcos. Sabi nga. lalo na kung matataas na opisyal pa ng pamahalaan. marami na ngang buhay ang ibinuwis.A. sa anumang negosasyon ngayon ng gobyerno‘t pamilya Marcos kaugnay nito. na nakalista sa New York Stock Exchange. Marcos na tumulong upang legal na mailipat sa pangalan ni Diaz at maideposito kung saan-saang mga bangko ang nasabing kayamanan.

Binigyang-diin pa ni Eid Kabalu. Tawi-Tawi. Sa Mindanaw – o sa iba pang panig ng bansa – hindi makakamit ang kapayapaan hanggang lumalaganap ang karalitaan at inhustisya.Kung susuriin. dapat magdaos ng isang reperendum sa nasabing rehiyon para matiyak kung gusto o hindi ng mga mamamayan ang isang nagsasariling Islamikong Estado o Bangsa Moro bagaman. dating tagapangulo ng MILF. Gaya sa iba pang mga panig ng bansa na patuloy naman ang rebelyon ng CPP-NPA. sa kapabayaan ng pamahalaang tugunan ang mga pangangailangan ng mga mamamayan doon at paunlarin ang rehiyong iyon. Hindi na nga dapat ikagulat ang tumitinding kaguluhan at karahasan sa Mindanaw na. susuportahan diumano – sabi ni Salamat — sa mga bayanbayan at probinsiyang kontrolado ng mga Kristiyano. lalo‘t nananatiling propaganda lamang ng pamumulitika ng pambansang liderato ang ipinangangalandakang pagpapaunlad sa nasabing rehiyon. puspusan silang lalaban at maglulunsad ng mga ganting-salakay. Kahit Sulu. tagapagsalita ng MILF. Para kay Salamat. ng kapabayaan at kainutilan ng gobyerno‘t pambansang liderato na tugunan ang mga pangangailangan ng naturang rehiyon kaya. laganap ngayon doon ang gutom at karalitaan at kawalan ng oportunidad lalo na sa sentro ng mga Muslim. sa kabilang banda. ay ―magpapatuloy at maaaring magtagal‖ kung kamay na bakal ang paiiraling patakaran ng gobyerno sa paglutas sa rebelyon doon. nagkasapin-sapin na at nilumot na ang panlipunang mga problema sa Mindanaw bunga. Batay tuloy sa umiiral na mga kalagayan doon at namamayaning kontradiksiyon sa pagitan ng gobyerno‘t MILF. unang-una. lalo‘t napakakasangkapan pa ang mga ito sa dayuhang mga interes at patuloy na ibinebenta ang pambansang kasarinlan at kapakanan at kinabukasan ng susunod na mga henerasyon. Basilan. unang-una. ayon noon sa yumaong Hashim Salamat. naglulublob sa pribilehiyo. hanggang tiwali‘t nagmamalabis sa kapangyarihan. hindi katakataka. . naghahari doon ang kawalangkatarungan at pagsasamantala sa masang sambayanan ng mga kinauukulan kaya lubhang napakailap at malabong anino lamang ang tunay na hustisya sosyal. Maguindanao at Lanao del Sur ang balwarte ng mga Muslim sa 24 na probinsiya‘t 20 siyudad sa Mindanaw. at walang habas na kinokontrol ng naghaharing-uri ang pambansang ekonomiya‘t pulitika sa kapinsalaan ng masang sambayanan. lumilitaw na hindi papayag ang gobyerno na matulad ang Mindanaw sa Silangang Timor na nagsarili‘t humiwalay sa Indonesia ilang taon na ang nakararaan. ang pagkakaroon ng nagsasariling Bangsa Moro dahil na nga. na kung sasalakayin ng mga sundalo ang kanilang kampo‘t teritoryo. ngunit nakararami ang mga Muslim. mananatiling mabuway ang lahat sa Mindanaw at mukhang malabo pang makamit ang kapayapaan doon. hindi lamang kuwestiyon ng kultura‘t relihiyon o ng soberanya‘t kasarinlan o ng pangteritoryong integridad ang pagrerebelde ng mga Muslim tungo sa hiwalay na Bangsa Moro sa Republika ng Pilipinas. Sa nagdaang mga rehimen hanggang ngayon.

paghahari ng demokrasya‘t hustisya sosyal at kung anu-ano pang mailusyong mga programa – naghuhumindig naman. sa kabilang banda. pabahay sa mga maralita. lubhang balintunang pinakamababa ang grado niyang tinanggap mula sa mga mamamayan kung ihahambing sa nakuhang marka nina dating Presidente Corazon C. +19 ang kay Ramos noong Abril 1998 at +9 ang kay Erap noong Disyembre 2000. kung gayon. Katakataka pa nga ba kung mababa pa sa zero ang ibinigay na marka ng mga mamamayan kay La Gloria noon lamang Hunyo 2007? Una. Pinatunayan lamang ng naturang sarbey na hindi kayang baluktutin ng anumang propaganda ang reyalidad. katuparan ng reporma sa lupa. sa panahon man ng Hapon o diktadurang Marcos. edukasyon para sa lahat. sa kanayunan man o kalunsuran. lalo‘t napatunayan na ng kasaysayan ang katapangan at hindi pagsuko ng mga Muslim sa panahon man ng mga Kastila o Amerikano.5% o higit pa sa Kamaynilaan. Ramos at Joseph Estrada. trabaho sa milyun-milyong mamamayan. at hindi na nga katakataka kung dumarami nang dumarami ang humihinging umalis na siya sa poder. malinis na gobyerno‘t sistemang elektoral. Katotohanan ding nadaragdagan pa ang napakarami nang . tumitindi ang gutom at karalitaan kahit sinasabing patuloy na umuunlad ang pambansang ekonomiya. pagkain sa bawat mesa. Sa kabilang banda. at matapat na pagdinig at mabisang pagtugon ng gobyerno sa karaingan ng mga mamamayan ang susi ng kapayapaan. Pang-unawa pa rin. Ordonez (Editoryal) SA KABILA ng kung anu-anong propaganda‘t estadistika ng mga tambolero ng kasalukuyang rehimen na maayos at nasa tamang direksiyon ang pamamahala ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo para sa kapakanan ng bansa‘t sambayanan. higit na magbubunga pa ng gulo‘t karahasan. na disgustado ang maraming mamamayan sa liderato‘t pamamalakad niya sa bansa mulang 2001 hanggang ngayon. at mga 17% sa buong bansa. murang gamot. Sa Mindanaw na lamang – batay sa mga pag-aaral – 21. Batay sa resulta ng sarbey ng SWS (Social Weather Stations). Aquino. 12.Sa maikling salita. -3 lamang. KULE LAT July 25. ang hindi mapapasubaliang mga katotohanan. trabaho pa rin at iba pang pangunahing mga pangangailangan ng mga mamamayan – at lantay na hustisya sosyal – ang pinakamabisang lunas sa anumang rebelyon. Fidel V.3% ng mga mamamayan ang nagugutom. tiyak. Maliwanag na lumilitaw tuloy. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Sa Mindanaw o saanman. hindi punglo at giyera. kapayapaan ng bayan. hindi dahas kontra dahas. paaralan pa rin at ospital. lupa‘t bahay pa rin. +7 noong Abril 1992 ang grado ni Cory. Anumang pagmamapuri ang ipangalandakan ng pambansang liderato lalo na sa mga SONA ni La Gloria — umuunlad ang ekonomiya. mababa pa sa zero noong Hunyo 2007 ang grado ni La Gloria. Maliwanag na tumitindi ang disempleyo at kawalan ng oportunidad sa bansa kaya napipilitang mandayuhan at magpaalipin sa kung saanmang sulok ng mundo ang milyun-milyong manggagawang Pilipino. pagkain pa rin at damit. ang dapat itugon ng gobyerno sa tumitinding rebelyon ng mga Muslim na.

mamamayang walang bahay. Ordonez (Editoryal) SA Hulyo 23. sa kabila ng itinatambol na mga reporma sa sistema ng eleksiyon. ay labag sa Konstitusyon. Puspusan pa nga ang pagkilos ng mga kinauukulan para ganap na ipatupad ang tiraniko‘t mala-batas militar na HSA (Human Security Act) na sasalaula sa demokratikong mga proseso. lalo na ang pangangalaga sa sagradong mga karapatang pantao o kalayaang sibil ng mga mamamayan. bukod pa sa niwaldas na pondo sa pataba sa lupa (fertilizer scam). ano na ang wakas ng ―Hello Garci‖ na nagdulot ng matinding pag-aalinlangan ng mulat na mga mamamayan sa pagkakapanalo ni La Gloria sa eleksiyong pampanguluhan noong 2004? Sapagkat hindi naman naparusahan ang mga kinauukulan – unang-una na ang isang Virgilio Garcillano – at itinaas pa ng ranggo ang mga militar na nabanggit sa naturang kontrobersiyal pa ring tape. ang kanilang pang-araw-araw na buhay? Ikalawa. bagaman bukang-bibig ng pambansang liderato ang pagmamahal sa kalayaan at demokrasya. kabaligtaran naman ang mga hakbang ni La Gloria. sa maalingasaw na mga kontratang tulad ng North Rail. Macapagal Blvd. naging talamak ang katiwalian sa iba‘t ibang sangay ng gobyerno at usadpagong naman ang hustisya para maparusahan ang mga kinauukulan. Batay sa mga nabanggit. maanomalyang transaksiyon ng Comelec sa pagbili ng ―automated counting machines. at iba pa? Ikatlo. walang lupa. Maliwanag nga itong napatunayan sa mapanikil niyang mga dekrito at proklamasyon na. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa opinyon ng Korte Suprema. Ano na ang nangyari sa jueteng payola. parang nauulit ang lahat sa Magindanaw. Tuluy-tuloy pa nga ang mga pagdukot at pagpatay na pampulitika laban sa mga puwersang makabayan at progresibo at tandisang mga kritiko ng umiiral na rehimen. PIATCO. kahit bahagya. Natural.‖ at iba pa. nagkalat pa sa katatapos na eleksiyon ang isang Lintang Bedol. At. at Venable LLP. Tanggapin nang umuunlad ang ekonomiya – sa kapakanan ng argumento – naramdaman na ba ng masang sambayanan ang naturang kaunlaran? Nalasap na ba iyon ng kanilang bituka at nalahiran niyon. ang mga kakaning-itik lamang ang kayang dagukan ng batas samantalang nagpapasasa sa pera ng bayan ang hari-hariang mga salabusab. mamamayagpag na naman siya sa bulwagan ng diumano‘y marangal na Kongreso at buong sigabong . lalo pa ngang lumagabog ang kredibilidad ni La Gloria. Ikaapat. magbubunsod ng higit pang mga karahasan at didiskaril sa usapang pangkapayapaan sa CPP-NPA man o sa MILF. mulang 2001 hanggang ngayon. nakatakda ang ika-7 SONA (State of the Nation Address) ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo.. Sabi nga. walang-wala. at umiiral na reyalidad ng pamumuno sa bansa ni La Gloria – pabanguhin man siya ng kanyang mga tambolero sa pamamagitan ng mga retorika‘t inimbentong estadistika o purihin man niya‘t buhatin ang sarili – ano pa nga bang grado ang maaasahan niya mula sa namumulat na mga mamamayan? Kulelat? SAN A At S AN A P a July 18.

ang pambansang ekonomiya‘t ―matatag‖ niyang Republika. Batay na rin sa pahayag kamakailan ni Sekretaryo Ignacio Bunye ng Malakanyang. gayundin. gayundin. at hindi nababago ang balintunang balangkas ng lipunan. CPR. Habang nakatali sa asintos ng dayuhang interes. ang kanyang nakahihilong pangarap na maihatid at mapabilang ang bansa – sa loob ng 20 taon – sa daigdig ng mauunlad at industriyalisadong mga bansa (First World) na wari bang. Tulad din ng iba pang mga SONA ng kung sinu-sinong naging Presidente ng bansa. lalo pa lamang nitong pag-aalabin at palulubhain ang lahat sa pamamagitan ng . lalo na mapandambong na dikta‘t mga patakaran ng imperyalismong Amerikano – at tau-tauhan pa nga nito o kasabuwat ang pambansang liderato – suntok sa buwan na magkaroon ng pambansang industriyalisasyon at maihatid sa rurok ng kaunlaran. sa isang banda. at pag-iral ng tunay na hustisya sosyal.O. Bush ng Estados Unidos laban naman sa kinababaliwan nitong pandaigdig o global na terorismo. Natural. narito pa nga ngayon ang tiraniko‘t mala-batas militar na HSA o batas kontra-terorismo na umaani na ng matinding mga pagtuligsa at sunud-sunod na mga kilos-protesta. ang mga pagdukot at pagpatay na pampulitikang kinasasangkutan diumano ng AFP (Armed Forces of the Philippines). batay na rin sa reyalidad at umiiral na pambansang kalagayan. at isang-ikalimang (1/5) bahagi lamang ng populasyon (ayon naman kay Padre John Doherty. mamumutiktik lamang sa malinaw na mga kontradiksiyon ang SONA ni La Gloria sa Hulyo 23. Proklamasyon 1017. gaya ng mailusyong pangarap ni La Gloria. ang kagilagilalas na nagawa ng kanyang rehimen para sa kaunlaran ng bansa‘t sambayanan. Sa halip na isulong nga ng Estado ang talastasang pangkapayapaan sa tropang MILF (Moro Islamic Liberation Front) at. unang-una.ipapangalandakan. 464. at ang patuloy na pakikibaka laban sa sinasabing terorismo kaugnay ng mga patakaran ni Presidente George W. ang puspusang pagpapaunlad sa naturang rehiyon. at patuloy pa. bibigyang-diin ni La Gloria sa kanyang walong ulit nang nirebisa‘t patuloy na kinikinis na talumpati sa nakatakdang SONA ang mabulaklak na landas na tatahakin ng ekonomiya. muli niyang itatambol at itatampok ang mahusay niya diumanong mga programa para sa pagpapaunlad sa tinagurian niyang ―Super Regions‖ at. ang pagkakaroon ng katatagang pampulitika. at iba pa). Hindi pa nga nalulutas. SJ) ang nagpapasasa sa 50% ng pambansang kita. sa pamamagitan ng hungkag na mga retorika. iduruyan niya lamang sa ilusyon ng mga pangako at maambisyong mga programa ang dayukdok na sambayanan. Gayundin. Tiyak. Hanggang kontrolado ng iilang pamilya ang pambansang pulitika‘t ekonomiya (60 pamilya lamang ayon sa manunulat na si Stanley Karnow). hindi niya kalilimutang pag-ukulan ng pansin ang kapayapaan sa Mindanao. Paano rin makakamit ang katatagang pampulitika kung puspusang isinusulong pa ng Estado at ng naghaharing pambansang liderato ang paninikil at pagsalaula sa sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan at. kahit kinisin pa nang kinisin ang nilalaman at pagkakasulat. malabong maghari sa bansa ang tunay na hustisya sosyal. mananatiling nakapagkit ang kanyang puwit sa trono ng kapangyarihan sa gayong kahabang panahon. sa CPP-NPA. gayundin. kung mismong ang mga ito ang unang-unang nagbabasura sa demokratikong mga proseso? Maliwanag na halimbawa ang nagdaang mga hakbang ng umiiral na rehimen (E.

paulit-ulit nga lamang ang mga nilalaman ng SONA ngunit. at napakaliit na minorya ang mahigpit na kumukontrol sa kayamanan ng bansa. sa serye ng mga pagdukot at pagpatay na pampulitika na karaniwang mga biktima‘y miyembro ng mga organisasyong itinuturing na maka-Komunista o lantarang mga kritiko kaya ng kasalukuyang liderato‘t sistema ng gobyernong mapanikil sa mga karapatang sibil ng sambayanan o mapanalaula sa demokratikong mga proseso mapangalagaan lamang ang pansariling mga interes at ambisyon sa . binigyang-diin ng Malakanyang.‖ sabi nga ni Bunye. sa maraming pagkakataon. ―Maliwanag ang mensahe ng batas. maliwanag na gagamitin ang HSA laban sa mga ito. nagiging grabe pa ang lahat sa administrasyon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Ayon kay Rowan. ang lahat ng maaari nitong ituring na terorista batay sa napakasaklaw. Claro M. hindi na katakatakang paratangan agad na subersibo at terorista na ang sinumang tao o grupong nagtataguyod ng makabayan. dagdag niya. SANA NGA! HSA: T ero r ismo Ng Esta d o July 11. sa isang banda.‖ Idinagdag niyang ―nagigising na ang masa sa katotohanang ito at nakikita na nila ang kasalanan ng isang oligarkiyang gumagamit ng katiwalian. Ganoon din ang obserbasyon noon ni Carl Rowan (dating direktor ng US Information Agency). Tutugisin at dudurugin. nitong depinisyon ng terorismo kaya. ang patuloy na pag-ungol ng disgustadong mga estudyante‘t intelektuwal sa mga siyudad. lumilitaw. Parang sirang plaka ng ponograpo. makatao at progresibong mga adhikain. ―maaaring magkaroon ng malaking gulo sa bansa. at dapat nang asahan. paulit-ulit ding idaraing ng mga mamamayan: SANA. Recto na magkatulad ang kalagayan ng bansa sa kalagayan ng Cuba bago pinatalsik nina Fidel Castro ang diktadura‘t masamang rehimen ni Fulgencio Batista. Makabuluhan tuloy hanggang ngayon. at umuupa ng mga mamamatay-tao para makapanatili sa kanilang pribilehiyadong katayuan. Sapagkat itinuturing nang terorista ng gobyerno ang naturang mga grupo. ―umiiral ang pagwawalang-bahala ng naghaharing-uri.‖ Kung hindi diumano magigising ang naghaharing-uri sa pangangailangan ng masang sambayanan. pasisinungalingan ni La Gloria sa kanyang SONA ang umiiral na tiwali‘t masamang pambansang kalagayang nakita na noon pa man nina Recto at Rowan at. sa kabilang banda. tiyak. at higit na makatotohanan. at walang nalulutas.patakarang ngipin sa ngipin o dahas kontra dahas. ang pagkakaroon ng mga subersibo at gerilya sa kabundukan. hindi pa rin masugpo. Napatunayan na ito. Unang-una. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. lalo na laban sa sugapa sa kapangyarihang pambansang liderato at mapandambong at mapaghari-hariang interes ng Estados Unidos dito. Ordonez (Editoryal) SA ISANG bansang may malalabnaw na utak ang mga namumuno sa gobyerno at parang mga garapatang hindi makahiwalay sa puklo ng imperyalismong Amerikano. ngunit napakalabo. noon pa mang nagdaang mga rehimen at. iduruyan nga niya sa rurok ng pagasa‘t mahalimuyak na kinabukasan ang dayukdok na sambayanan.‖ Natural. maaaring terorismo na rin maging ang lehitimong pagtuligsa‘t paghingi ng pambansang pagbabago sa ilalim ng administrasyong Arroyo. ang obserbasyon noon ng yumaong Sen.

napakalabo naman dito ang depinisyon o kahulugan ng pagiging terorista. sa pamamagitan ng HSA. kaysa hindi. nananatiling nagdaralita‘t dayukdok ang malawak na sektor ng sambayanan. tiyak. at kung sino pa – ang bubuo ng Konseho Kontra-Terorismo na papapel bilang imbestigador. Sapagkat masusugid na basalyos ni La Gloria — tulad nina Ermita. pang-ekonomiya‘t panlipunan sa bansa. Ano pa nga ba ang demokratikong mga proseso kung. Halimbawa. Ikalawa. na maaaring gamitin ang nasabing batas upang ituring na terorista ang mga kalaban lamang sa pulitika. na walang habas na gamitin ng mga nasa poder ang HSA laban sa itinuturing nilang mga kalaban sa pulitika at. mga hakbang na ng terorismo maging ang mapayapang mga demonstrasyon at kilos-protestang tumutuligsa sa balintunang mga patakaran ng gobyerno na. igigilgil na nga sa Hulyo 15 ang diktatoryal.‖ Samakatuwid. malamang kaysa hindi na abusuhin ng mga kinauukulan at gawing instrumento pa ng terorismo ng Estado laban sa sambayanan ang HSA. maaari nang pakinggan ang usapan sa telepono (wiretapping) ng mga peryodista at iba pang hinihinala pa lamang na mga terorista. terorismo na ang ―paghahasik ng takot at kalituhan‖ at ―pamimilit sa gobyernong ipagkaloob ang mga kahingiang labag sa batas. hukom at taga-bitay sa ilalim ng naturang batas. despotiko‘t mapang-abusong mala-batas militar na HSA (Human Security Act) o batas kontra-terorismo. lalo na ng mga pulis at militar. sa ilalim ng naturang batas. Depende na sa mga diyus-diyosan sa gobyerno. sa sambayanang patuloy na humihingi ng lantay na mga pagbabagong pampulitika. maaari nang ituring na terorista ang mga humihinging umalis na sa poder si La Gloria o baguhin kaya ang napakabalintunang sistema ng lipunang naghahari sa pulitika‘t ekonomiya at naglulublob sa grasya‘t pribilehiyo ang iilang elitista‘t uring mapagsamantala habang. gayundin. kung tutuusin. ang HSA. Walang kagatul-gatol at arogante namang sinabi ni Sekretaryo Raul Gonzalez ng Katarungan na. batay sa dispalinghado nilang lohika.kapangyarihan. Batay na rin sa pahayag kamakailan ng dalawang pangunahing anghel de la guwardiya ng Malakanyang. tagapayo ni La Gloria sa pambansang seguridad. sa kabilang banda. Bagaman sinasabi ng mga tambolero ng rehimen na may ilalatag na mga regulasyon at mekanismo upang hindi maabuso. Bush ng Amerika kaugnay ng inimbento nitong giyera kontra diumano sa global na terorismo. maaari nang hulihin at bulukin sa bilangguan ang sinuman – batay lamang sa kapritso‘t baluktot na lohika ng Konseho Kontra-Terorismo – kahit walang kaukulang ―mandamiento de arresto‖ o wala pang matibay na ebidensiya at ―pinaghihinalaan‖ lamang ang kinauukulan? Ano pa ang saysay ng demokratikong mga proseso kung maaaring basta na lamang kumpiskahin ng gobyerno ang deposito sa bangko at iba pang ari-arian ng sinumang ―hinihinalang‖ terorista? Ano pa ang . Gonzales at Gonzales. Sa ilalim ng HSA. kung ituturing nilang terorista o hindi ang sinuman at kung labag sa batas o hindi ang kanilang mga kahingian. sagrado itong karapatan ng mga mamamayan na ginagarantiyahan ng umiiral na Konstitusyon kaugnay ng mga karapatang sibil at pantao (Bill of Rights). Ipinangalandakan na nga ni Sekretaryo Norberto Gonzales. bilang pangangayupapa sa dikta ni Presidente George W.

Emilio Aguinaldo at agawin ng mga ito ang idineklara ni Aguinaldo na paglaya ng bansa sa kamay ng kolonyalistang mga Kastila noong Hunyo 12. lagi at lagi namang isinusumpa ng kasaysayan ang mga diktador at mapang-abuso sa kapangyarihan. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang imperyalista nilang mga patakaran at interes. terorista nang itinuturing ang dalawang grupong ito? Saanmang punto tingnan ngayon. magtalaga ng mga tropa‘t magtayo ng mga base militar sa malawak na teritoryo nito. Sa pamamagitan ng Batas Tydings – McDuffie na pinagtibay ng gobyernong Amerikano noong 1934 na nangakong ibabalik nila ang kasarinlan ng Pilipinas 10 taon matapos pagtibayin ang dinisenyo nilang kolonyal na Konstitusyon ng 1935. at pagkatapos. higit na masama. Nariyan ang Batas sa Ari-arian na nagtadhanang hindi maaaring pakialaman ang lahat ng lupa‘t guasali‘t iba pang ari-ariang pag-aari na ng mga Amerikano bago. umiiral pa rin hanggang ngayon. 1898 — sinakop nga ng lahi ng mga Yankee ang Pilipinas sa pamamagitan ng Tratado sa Paris na binayaran ng $20-M ng Estados Unidos ang Espanya para maging kolonya naman nito ang bansa. 1946. iba‘t iba nang imperyalistang pagsasamantala ang kapalit ng diumano‘y kasarinlang ibinalik noong Hulyo 4. unang-una na ang nakaugalian at tumitinding paglabag ng umiiral na rehimen sa mga karapatang pantao at ang lalong pagsalaula pa. Sa ilalim ng naturang batas. sa halos 50 taon. Sa ilalim ng isang sibilisadong lipunang nagmamahal diumano sa demokrasya.kahihinatnan ng isinusulong ng gobyernong usapang pangkapayapaan sa CPP-NPA at MILF (Moro Islamic Liberation Front) kung. Gayundin. sa Konstitusyon at demokratikong mga proseso. ng Hulyo 4. tiniyak na mananatili ang karapatan ng mga korporasyon at mamamayang Amerikano na magkaroon ng mga ari-arian sa Pilipinas. Ordonez (Editoryal) MATAPOS linlangin ng pamunuang Amerikano si Hen. Nariyan ang Batas Bell sa Kalakalan at Parity Rights na nagpahintulot na dambungin ng kapitalistang mga Amerikano ang likas na yaman ng bansa at diktahan ng Estados Unidos maging ang taripa at halaga ng piso kontra dolyar. sa isang banda. Sa halip na mapangalagaan nito ang mga mamamayan laban sa sinasabing terorismo. hindi dapat magkapuwang at umiral ang isang batas na gaya ng HSA. sa kabilang banda. isusulong lamang nito ang terorismo ng Estado laban sa makabayan at progresibong mga mamamayan – lalo na nga‘t ipatutupad ito ng isang iresponsableng liderato. Sa ilalim pa ng minamaniobra nila noong rehimeng Roxas. pang-edukasyon o panlipunan na. pampulitika man. nahalinhan naman ngayon . Sa ano‘t anuman. higit pang mga problema – sa halip na malutas ang napapanaginipang terorismo – ang tiyak na idudulot sa bansa‘t sambayanan ng HSA. 1946. Pinairal nila dito noon. sa ilalim ng HSA. tiniyak din ang pagpapatupad ng malayang kalakalan ng Amerika‘t Pilipinas. Nariyan pa rin nga ang Kasunduang Militar ng Amerika at Pilipinas na nagpahintulot sa pagtatayo ng mga base militar nila dito na napalayas lamang pagkatapos ng 99 na taon pero. pang-ekonomiya. Hul yo 4 : Hu wad na Kasa r inlan July 4.

‖ B u wa ya! June 27. 1946 ang inagaw nito sa kamay ng mga rebolusyonaryong Pilipino na idineklarang kasarinlan noong Hunyo 12. Kinontrol din nila maging ang daluyan ng malayang komunikasyon (radyo. mineral at iba pang hilaw na materyales at. Dahil sakal-sakal pa rin ng diyus-diyosang Amerikano ang halos lahat ng antas ng pambansang larangan. Sa maikling salita. Ordonez . kahit ibinalik ng mga Amerikano noong Hulyo 4. ay mabisang instrumento ng pampulitikang indoktrinasyon ng sambayanan para mangayupapa ang mga ito sa mga bagay at pagpapahalagang maka-Amerikano. telebisyon. instrumento pa rin ng mga Amerikano upang supilin ang mga kilusang makabayan at progresibo o laban sa interes ng Amerika dito.ito ng VFA (Visiting Forces Agreement) na. niyog. malaya nilang nahakot sa murang halaga ang asukal. ipinagkakait sa kanila ang tunay na hustisya sosyal at binabansot ang kanilang makabayan at mapagpalayang mga adhikain tungo sa pambansang katubusan. sa kabilang banda. abaka. mula pa kina Osmena. troso. tulad na lamang ng mga gamot at kemikal at mga kagamitang medikal. Hindi na tuloy dapat ikagulat ngayon kung bakit nag-aalok ng tulong na militar sa AFP ang Amerika kamakailan para lipulin diumano ang CPP-NPA at iba pang tropang agad nilang binabansagang mga terorista. Recto na kaakibat ng huwad na kasarinlang ito ang isang bagong pang-aalipin. Sapagkat ginawa nilang tau-tauhang sunud-sunuran o papet ang pambansang liderato. Naiparatang tuloy noon ng yumaong makabayang Sen. sa kabilang banda. Claro M. iginilgil at pinairal nila sa bansa ang isang edukasyong kolonyal at nasa wikang Ingles na. babasahin at maging internet ngayon) para mapalaganap ang kanilang mga propaganda‘t maianunsiyo pa ang kanilang mga produkto upang tangkilikin ng mga mamamayang Pilipino sa kapinsalaan ng lokal na mga industriya. ginawa nilang tambakan ng sobra nilang mga produkto‘t kapital ang bansa. Bush ng kasalukuyang rehimen. lumilitaw na hindi na mahahadlangan ang pagpapatupad na nito ngayong Hulyo ng masahol pa sa teroristang HSA (Human Security Act) o batas kontra-terorismo. nananatili pa ring huwad hanggang ngayon ang naturang kalayaan at kasarinlan. at ipagpatuloy natin ang pakikibaka para sa ganap na katubusan ng ating lahi mula sa kamay ng bagong pang-aalipin. nagdaralita‘t busabos ang masang sambayanan. hindi maikakaila. bukod pa sa kung anu-ano pang mga produktong ayaw na yatang tangkilikin sa kanilang bansa ng mga mamamayan nila. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. lalo‘t nadidiktahan nito at napapaikot sa kanilang imperyalistang mga layunin ang walang gulugod at kasabuwat pang pambansang liderato. Roxas at Quezon hanggang ngayon kay La Gloria. kung tutuusin. 1898. bagaman maaari tayong salubungin ng dambuhalang mga alon sa ating paglalakbay. hindi na tuloy katakataka kung manatiling bitukang agrikultural nito ang Pilipinas at patuloy na anino lamang ang pambansang industriyalisasyon habang. Bilang paghohosana kay Presidente George W. at huwag tayong padala sa takot at pag-aalinlangan. Hindi maikakaila. At hindi naiwasang ipayo noon ni Recto sa sambayanang Pilipino: ―Mangarap tayong kagaya ni Bonifacio.

Noon pa mang nagdaang mga rehimen. Sabi ni Teves. nangangayupapa sa dikta ng Malakanyang. kalakaran na yata. ibubunyag niya ang pangalan ng mga ito sa isang opisyal na imbestigasyon at. tulad din ng hunyangong agad nakapagpapalit ng kulay batay sa inaangkupang kapaligiran. Lalo pang tumingkad ang kanilang pagkabuwaya nang ibulgar kamakailan ni Rep. masagpang lamang ang nakalalaway na multi-milyong pisong ―pork barrel‖ na. Mabuti nga kung matapat na nagagamit ang naturang pondo sa pagpapaunlad sa kanilang kinakatawang mga lugar ngunit. kung bakit marami ngayon ang halos mabaliw at makipagpatayan maluklok lamang sa Kongreso. marami nga sa kanila. pinaganda pa nga ang pangalan at tinawag ngayong CDF (countryside development fund). ang nagbenta ng delikadesa. kung totoo nga ang lahat.(Editoryal) MATAGAL nang inihalintulad sa buwaya ang mga miyembro ng diumano‘y marangal na Kongreso dahil sa kasibaan nila sa pera. dahil maalingasaw na sa mga katiwalian. ng nalalabing karangalan at ng dating prinsipyo‘t paninindigan. isang matinding sampal na naman ito sa makapal nang mukha ng Kongreso. Herminio Teves ng Negros Oriental ang ipinaparatang niyang mga katiwaliang nagaganap sa CA (Commission on Appointments) ng Kongreso. . hindi na katakataka. Sa ilalim ng rehimen ni La Gloria — sa ngalan ng ―pork barrel‖ – marami ang sumukob sa kanyang palda. lalo na sa Kamara. Binubuo ang naturang komisyon ng 12 kongresista at 12 senador at. sa labis-labis na buwis na patuloy na kumukuba sa dayukdok nang sambayanan. kinikikilan o binabakalan o hinihingan ng mga P5-M ng tinatawag niyang ―Big Five‖ ang mga hinihirang sa gabinete at maging sa herarkiya ng militar upang makalusot doon ang nombramiyento. ayon kay Teves. parang matabang karne itong inilalawit-lawit ng Hari o Reyna ng Malakanyang sa naglalaway na bunganga ng mga mambabatas na gusto nitong masilo‘t mapasunod sa anumang kagustuhan o kapritso at. marami sa kanila ang biglang tumatalikod sa dating mga prinsipyo‘t paninindigan. P200-M sa bawat senador at P70-M sa bawat kongresista ang itinakdang CDF taun-taon. kaya para silang mga manyikang de susi o mga payaso sa karnabal na nagbasura agad sa dalawang kasong ―impeachment‖ laban sa kanilang amo kahit hindi pa nasusuring ganap ang iniharap na mga impormasyon at ebidensiya. Sa panahon ngayon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. nariyan ang limpak-limpak na ―kickback‖ sa mga proyekto o pagawaing-bayan na pinondohan mula sa CDF na mula naman. bukod pa nga sa kung anu-anong pondo at ganansiyang walang habas nilang nasasalamangka kaya. kilala na sa pagiging salabusab sa pondo ng bayan ang kung sinu-sinong senador at kongresista kaya. Panahon pa yata ng yumaong Presidente Elpidio Quirino. sa kabilang banda. napatunayan na ng kasaysayan ang pagkabuwaya sa ―pork barrel‖ ng maraming mambabatas. Sa maraming pagkakataon.

na habang nakalublob sa karalitaan at walang pambili ng kahit palotsinang kabaong ang ordinaryo o masang sambayanan. pinakahuling nadagdag sa listahan ng mga biktima ng mga pagpatay na pampulitika si Mario Auxillo. Sapagkat talamak ang katiwalian sa burukrasya at. Mismong Presidente ng PLM at Lupon ng mga Rehente nito ang nasasangkot diumano sa gayong mga bagay. sabi ng mga kritikong panlipunan. batay sa natuklasan ng Komisyon ng Awdit o COA. buhat lamang noong 2001 nang magsimulang manungkulan bilang Presidente ng diumano‘y Matatag na Republika si Gloria Macapagal-Arroyo. hindi lamang nga sa Kongreso naghambalang ngayon ang mga buwaya. umabot na nga ng 844 ang mga biktima. lider ng Bayan Muna sa Bohol at. Sapagkat mapagkukuwartahan ang maging miyembro ng CA. ayon naman kay Sen. ang gayong garapalang pangingikil sa CA sa mga nombradong manungkulan sa gabinete o sa mataas na puwesto sa AFP. Antonio Trillanes IV ang maraming impormasyon at ebidensiya kaugnay ng ―Hello Garci‖ at mga pagpatay na pampulitika – lumilitaw na talagang malaki ang kinalaman ng militar sa mga bagay na ito. Sa iba‘t ibang ahensiya o tanggapan nito. Hindi malayong maglabu-labo din ang marami sa kanila para pamunuan ang mga komiteng labis na pinagkakakitaan halimbawa na. sabi nga. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. namumugad na rin ang mga buwaya at. hindi na nga nakagugulat na ngayon pa lamang. balon ng pera ang kakambal ng mataas na puwesto sa gobyerno. Sino An g T una y Na T eror ista? June 20. Hunyo 18. Panfilo Lacson. ayon sa isang babaing mambabatas. Ordonez (Editoryal) NANG sinusulat ito. walang patumanggang sinasakmal lamang ng mga buwaya sa gobyerno ang buwis na pinipiga sa kanilang bulsa. Kailan ito magwawakas? O wala nang pag-asang magwakas sa ilalim ng naghahari-hariang rehimen? Batay sa ibinulgar kamakailan sa Inquirer ng dalawang heneral na ayaw pang magpakilala – at ibibigay nila diumano kay Sen. Sa PLM ba lamang ito nangyayari o sa iba pang pampublikong mga unibersidad na nasa kandili ng Estado? Lubhang nakasusulak tuloy ng dugo.Hindi na lihim at bulgar na bulgar na. ang Komite sa mga Pagawaing-Bayan (Public Works). batay sa ulat ng grupong Karapatan. maging sa templo ng karunungan at karangalan. nakalitaw ang kanilang mga pangil at handang sakmalin sa bawat pagkakataon ang pondong mula sa pawis at dugo ng nagdaralitang sambayanan. 63 kongresista na ang nagbabalyahang maging miyembro nito. Higit na masama. bukod sa 198 mga dinukot. unang-una. Sa isang . ilegal na mga kontrata at iba pang mga anomalyang naglaladlad ng katiwalian. maraming katiwalian ang naganap sa PLM {Pamantasan ng Lungsod ng Maynila) tulad ng ilegal na paggastos sa pondo. tulad din ng iba‘t ibang makapangyarihang mga komite sa Kamara man o sa Senado.

pampulitika‘t pangkabuhayan sa bansa. hukom. deposito sa mga bangko at iba pa. 464. Ipinahihintulot ng HSA ang pagdakip na walang ―mandamiento de arresto. Higit na masama. sabi ng dalawang heneral na nagbulgar ng mga impormasyon sa Inquirer. Sa maikling salita. hindi malayong abusuhin pa nga ng mga ito ang naturang kontrobersiyal na batas makapanatili lamang sa kapangyarihan.‖ Dahil sa gayon.‖ paniniktik sa mga pinaghihinalaan. Unang-una. at lahat ng mga taong kumukuwestiyon . Ayon tuloy sa KME (Kilusang Makabansang Ekonomiya): ―Ang administrasyon ni GMA ang tunay ngayong terorista laban sa sambayanan sa pagbabalat-kayong ipinatutupad ang batas. Layunin nitong lipulin ang mga kritiko ng gobyerno. at itinadhana na rin itong terorismo. nakaamba ang batas kontraterorismo laban sa mga mamamayang tunay na nagtataguyod at nagsisikap para sa mga pagbabagong panlipunan. ang mga nagtatanggol sa pambansang patrimonya. at tagapagpatupad ng batas kaugnay nito.pagpupulong ng mga sundalo. Batay sa nilalaman nito. at pagkumpiska sa mga ari-arian ng mga pinaghihinalaan pa lamang na mga terorista. ang mga tumutuligsa sa mga inhustisya sosyal. sinasalaula nito ang sagradong mga karapatan ng mga mamamayan (Bill of Rights) na ginagarantiyahan ng kasalukuyang Konstitusyon. lalong titindi ang kaso ng mga pagpatay na pampulitika at lalong dadami ang mga desaparecidos o mga dinukot na hindi makita. ayon sa kanila. Pinagsama-sama maging ang karaniwang mga krimeng may kaukulang kaparusahan sa ilalim ng umiiral na mga batas. ―Itinanong niya sa kanyang mga sundalo kung ilan nang militanteng mga aktibista ang kanilang napatay. E. hayagang kinumusta ng isang heneral kung ano na ang nangyayari sa kanilang ―misyon‖ sa Luzon. Utakpulbura talaga sila. Malinaw. Batay sa mapanikil na naturalesa ng pambansang liderato (CPR.‖ sabi ng mga nagbulgar sa Inquirer. Kung ganito nga ang takbo ng utak ng maraming sundalo‘t opisyal ng AFP (Armed Forces of the Philippines). ―ang paghahasik ng pangamba at kalituhan‖ at ―pamimilit sa gobyerno na sundin ang labag sa batas na mga kahilingan‖ ay mga hakbang na ng terorismo. ang binuong Konseho Kontra-Terorismo ang may labis na kapangyarihang maging imbestigador. napakalabo sa nasabing batas ang kahulugan ng pagiging terorista. Proklamasyon 1017 at marahas na pagbuwag sa lehitimong mga kilos-protesta. Bukod sa mga nabanggit.O. pakikialam sa komunikasyon. ang anino o kalansay. peryodista‘t kritiko o mga kalaban sa pulitika ng umiiral na rehimen. hanggang ngayon. kasama na nga ang nangyayaring mga pagdukot na pagpatay na pampulitika). nariyan pa nga ang ipatutupad sa Hulyo – kung hindi mahahadlangan — na HSA (Human Security Act) o batas kontra-terorismo. Ipinagyabang pa nga nila ang mga pagpatay. ―Hayagan nila iyong tinalakay. maraming militar ang nagakalang malaking puntos para sa kanilang promosyon sa higit na mataas na ranggo kung marami silang napatay na militanteng mga aktibista.

Ang batas na ito ay bahagi ng sistematiko‘t masamang pakana ng Gobyerno para permanenteng patahimikin ang anumang uri ng oposisyon at para alisin ang lahat ng hadlang sa pananatili ni GMA bilang Presidente. At magpapatuloy naman. ang tunay na terorista? .‖ ayon pa sa KME. kung gayon.sa kanyang pagiging Presidente. Sino nga ba.‖ ―May susulpot pang opresibong mga batas. sa kabilang banda – batay na rin sa ipinahihiwatig ng mga pangyayari – ang walang patumanggang mga pagdukot at pagpatay na pampulitika at garapalang pagsalaula sa mga karapatang pantao at demokratikong mga proseso.