Sad Fe w No tes o n Cr eative W r iting December 18, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

Ordonez One striking fact about Philippine Literature (English or Filipino) is that our creative writers have been, and still are, suffering a very unpopular verdict from the reading public. This kind of notoriety is quite appalling, considering the professed literacy of our society. The situation strikes us sharply. For between a choice, say, of Emile Loring‘s ―What Then Is Love?‖ or some novels in comics form of Carlo Caparas and Nick Joaquin‘s ―The Woman With Two Navels‖ or Ninotchka Rosca‘s ―Twice Blessed‖ (1993 American Book Award) or her novel ―State of War‖ that clearly depicts the lives of ordinary people under the Marcos dictatorship, the choice is decidedly ready-made: Joaquin and Rosca suffer the tyranny of unpopularity not because they are unacceptable writers but, simply, their elegant style does not excite the taste buds of ordinary readers. This is also true as regards literary pieces written in Filipino vis-a-vis romance and fantasy novels and short-stories proliferating in leading commercial magazines or publications. This situation which exists between the creative writers and their reading public is indeed disheartening and, by and large, may be considered as the fundamental problem of creative writing today. The problem of the Filipino creative writers is how to communicate their crops without sacrificing the literary quality. Their evaluation of human life,especially of the downtrodden and the oppressed, their indictment of the greediness and exploitative nature of the ruling class, their appreciation of rural scene and of country life or, simply, the down-to-earth manners and attitudes of Filipino society are still inept to touch the sensibilities of the readers. This finds its incipient in the seeming neglect of creative writing to focus its attention to the inviting scenes of country life and the continuous struggle of the Filipino masses for a just and prosperous society. Creative writing‘s attempt to discover the image of country life is still weak, if at all. The feeble attempt to rediscover the lost image has failed to provide the link between the creative writers and the reading masses. This circumstance has brought several literary setbacks, dragging the writer‘s prose into the dungeon of commercialism. Some short-story and novel writers have tainted the noble mission of creative writing into a commercialized plot. The atmosphere of creativity afouls with the smell of cold cash and, as such, an illusion of creativity is unavoidably created in commercial magazines of note. But, unfortunately, an honest appraisal of short-stories and novels clashing in commercial streets reveals unmistakably that they are pieces of writing which creativity is not. There is not even a color of meritorious literary. Most often than not, these novels and short-stories appearing in commercial magazines do not even deserve a cent of passing comment.

Commercial fictions, we are told, are written basically on one formula, and they rest simply on that. They don‘t even move in three dimensions and do not possess what we call the ―living soul‖ of the story. They are plot stories but without any color of creativity nor craftmanship. The style is very much toned down as if afraid that the readers will not grasp what the writer wants to impart. The writer, in himself, of such pieces — I am sure — does not find satisfaction in his work. The author must first feel the inner satisfaction of his art before he can transform it into a readable prose. It is the policy, however, of commercial magazines to satisfy first the lust for entertainment of the reading public by virtually denying the literary merits of the story. And as long as the readers are contented, for business sake, the story must go on! But this scheme must stop. The writer must not primarily write for money‘s sake. He must write because he wants to write. The taste of the reader is only secondary, if at all. For unless he is ready to sacrifice the reader‘s predisposition to value judge the writer‘s work on the scale of popularity — not on literary merits — the creative writer loses his social purpose, his creative writing.

Tro ub ado ur o f Ho p e December 6, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Poem) the vapor-laden clouds glide in the horizon of discontent as billion of stars wink at the pale, waning moon the somber night gnaws my tormented soul as my mind swims in the labyrinths of hope forevermore i will sip the sparkling dewdrops in every blade of swaying grass

as the whispering morning wind licks my heaving, revolting breast. yes, strength of spirit i need in my loins i must rekindle the fire of undying faith the flames must be blazing in every day and night to be a troubadour of hope to weave lyrics of joy to hum with the whirling wind melodies of awakening songs for the oppressed-downtrodden faceless-nameless class in my exploited, barren land yes, resolute i must be to continue weaving fiery, liberating lines. my mind now sways back and forth in the rugged terrain of ideologues but crystal-clear purpose shall keep me going swimming, struggling against the rampaging river of injustices and despair and my untrammeled, selfish ego will i drench and cleanse in the torrents of blood of the devoured victims of the ruling class yes, let‘s all be troubadours of hope in this forsaken, wretched land!

Di Ako Naiinip November 6, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez

(Tula) di ako naiinip hanggang sumisikdo ang puso hanggang kumikiwal ang dugo pumanaw man ang mga dekada ng pakikipagkawit-bisig sa masa di tatakas matingkad na alaala ng namaalam na mukha ng mga kasama ng nagsipag-alay ng buhay at pagsinta sa lugaming la tierra pobreza di ako naiinip hanggang kumukulo ang sentido hanggang pumipiglas ang kamao bawat araw ay dinidilig ng pag-asa sa lagunlong ng mga protesta laban sa naghaharing inhustisya nagsasayaw sa telon ng mga mata eksena ng marahas na pelikula luwalhati‘y hinahabi ng musika di ako naiinip hanggang humihihip ang habagat at amihan hanggang nagkukulay-ginto ang palayan naniniwala akong magbabanyuhay din ang lahat maglumot man mga batong-buhay sa mga ilog magbitak man mga burol at kapatagan kumutan man ng dusa‘t dilim ang kabundukan hagupitin man ng daluyong ang kaparangan natuyong mga dahon ay magluluntian di ako naiinip hanggang sumasagitsit kidlat sa kalawakan hanggang dumadagundong alon sa dalampasigan oo, mga kasama‘t kaibigan huwag mainip ipagpatuloy ang pagtahak sa mabatong daan huwag mainip

di lalaging malamlam ang buwan di mananatiling walang bituin sa magdamag na karimlan huwag mainip mahahalikan din mithiing maningning hanggang umaalingawngaw himno ng mga tungayaw hanggang di maibilanggo sa yungib ng bungo singasing ng mga punglo di ako naiinip huwag kayong mainip nagkikindatan mga alitaptap sa mahalimuyak na daan ng laya‘t katubusang nais nating makamtam papailanlang din sa hangin kalansing ng nilagot na mga tanikala ng pagkaalipin!

Ihahasa Na mi n Ang I tak October 28, 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez

(Tula) ihahasa namin ang itak kapag hangin hatid ay sagimsim kapag malamlam ang mga bituin at sikat ng araw ay laging kulimlim ihahasa namin ang itak kapag naluluoy ang mga bulaklak kapag mga layak ayaw maglagablab kapag mga hamog ay ayaw kumislap kapag di makita isang alitaptap.

oo, ihahasa namin ang itak kapag kaming maralita magsasaka‘t manggagawa mapalad pang mga daga kaming maghapon sa paggawa laging hungkag ang sikmura ihahasa namin ang itak lalo‘t bunsong mahal nilalagnat kinakabag sa magdamag walang masipsip na gatas sa suso ng inang naluoy sa hirap. ihahasa namin ang itak kapag bigas sa kaldero nilamon ng asendero kapag pawis nitong braso nilaklak ng mga amo ihahasa namin ang itak kapag kape‘y maputla na‘t lasang amag habang iyo namang nginangasab grasyang kami ang naghirap ikaw naman laging bundat. ihahasa namin ang itak kapag sobrang buwis iyong pinipiga sa sambayanang nagkakandakuba masandat lamang kayong pinagpala at may madambong ang uring ulikba habang kami nama‘y titinga-tingala sa kung sinong birheng puspos daw ng awa nabingi na yata sa dasal-hinaing ng uring alipin ng dusa‘t dalita. ihahasa namin ang itak kapag hustisya mo‘y sing-ilap ng ulap daig pa ang pagong kung ito‘y umusad sa uring mayaman ay walang kamandag

Ordonez (Tula) la tierra pobreza namaalam. Ala y sa Magiti ng na Mand i r ig ma October 10. lumisan kamakailan supling mong inialay ang buhay sa ngalan ng mataos na pagmamahal walang hanggan siyang maglalakbay sa kalawakan ng mga buntala ngunit maningning na mga tala iniwan niya sa palad ng dusa ng kanyang mga kapatid at kasama .ngunit mapanikil sa uring mahirap sa pusong matapat ang kapara‘y sibat banal na adhika ay dinadapurak hadlang sa pangarap sa laya‘t ligaya naming nagsisikap. ihahasa namin ang itak kapag la tierra pobrezang pinakamamahal ipinagagahasa sa mga dayuhan malusog na suso‘y ibinubuyangyang puklong soberanya‘y itinitiwangwang manatili lamang sa kapangyarihan kayong nasa poder ng pagkagahaman ihahasa namin ang itak hanggang mapairal ang hustisya sosyal sinta‘y mapalaya sa gabing madilim bartolina‘y ganap wawasakin ng dahas ng hangin ng ngitngit ng alon ulan ng bituin! . ihahasa namin ang itak oo. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

oo. castro at che guevara magluluningning. la tierra pobreza .kawangis ng ulilang estrelya sa luntian niyang sombrerong ilang dekadang minahal ng masa muhon iyon at sagisag ng prinsipyo sa walang humpay na pakikibaka matubos ka lamang la tierra pobreza sa kamay ng uring mapagsamantala lumisan man siya di naman mamamatay kanyang mga alaala sa magkakarugtong na mga ugat sa nagkakaisang mga utak sa bawat dibdib ng paghihimagsik ng nakikibakang masa di maaampat ang daloy ng nag-aalimpuyong dugo sa sumisikdong mga puso hanggang hari-harian ang iilan sa lupain ng dalita‘t dusa. la tierra pobreza magiting mo siyang mandirigma ng pagsinta at pag-asa kagaya siya ng mga bonifacio marti. hahalimuyak mabulaklak niyang mga alaala sa bawat pagngiti ng umiinit na umaga sa bawat pagtitig ng buwang marikit sa gubat ng dilim at lagim sa bawat hagupit ng dahas ng hangin sa moog ng sagimsim oo.

2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) ilang kahang sigarilyo. . lolo hugo sa maghapo‘y kailangang ibenta mo para maibili ng pansit-gisado sa restawran ni be ho sa kanto ng elizondo naghihintay mong bunsong apo sa nakaluhod na barungbarong sa gilid ng mabahong estero? ostiya na lamang kaya ang iuwi mo sagana sa altar ni padre san pedro sabawan ang kanin ng agua bendita baka maglasang kalderetang tupa sa bibig ng namayat lumuluhang sinta natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin.huwag kang manimdim lumisan man siya sa iyong piling sisikat pa rin ang mga bituin yayakapin ng init ng araw iba mo pang mga supling magbabanyuhay din ang iyong panimdim mga dugo nila‘y ididilig ng giting sa hardin ng sagrado mong adhikain mamumukadkad din mga gumamela ng laya mo‘t ligaya! sa lumisan mong magiting na mandirigma sinisinta naming la tierra pobreza kaming mandirigma ng papel at pluma iniaalay nami‘y himagsik ng tinta at letra kami‘y supling mo rin na nakikiisa laban sa anumang uri ng pambubusabos-pagsasamantala! Na tutulo g Pa Rin Ang Neg ro ng Na za reno September 14.

ilang dekada na ba. hidalgo hanggang dibdib ng bilibid viejo wala kang matatalisod ni piso walang pandesal mula sa langit walang lugaw sa pondang maanghit sa paa mo‘y biglang hahaplit sigarilyo ng mga sugapang gaya ko magpapakislap sa mata mo. lolo hugo sa pandinig mo‘y umalingawngaw? ilang himno‘t salmo na ba ang nagpasayaw sa utak mong humihiyaw? sigarilyo. lolo hugo natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. lolo hugo mulang bibig ng r. ilang dupikal na ba ng batingaw. madugong mga protesta sa panahon ng malagim na diktadura mabulas ka noong gaya ko sumasabit pa sa mga estribo sa mga sasakya‘y nakikipagpatintero ngayo‘y kapwa lolo na tayo natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin.gaygayin mo man. . lolo hugo nagtitinda ka ng tingi-tinging sigarilyo? nagtagpo na tayo sa plaza miranda sa maalab. sigarilyo kayo diyan! bawal mang hithitin sa maraming lugar pero usok ng tambutso ng mga sasakyan di lason sa hungkag na tiyan sa kauri nating laging nagkakalkal ng grasyang mula raw sa poong maykapal paano pakakainin apong naghihintay? natutulog pa rin ang negrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin.

2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. lolo hugo baka sa wakas magising din sa pagkakahimlay nazarenong negro sa yakap at halik ng milyong deboto baka biglang bumangon din sa dasal at misa ni padre san pedro espada‘y hawakan putulin ang ulo ng mga ganid sa mga palasyo busbusin ang tiyan ng mga impakto upang grasya nati‘y di nila masolo malay natin. lolo hugo kapag nagising negrong nazareno itataas natin ang kalis ng dugo bendisyon ng tabak at koro ng bomba iparirinig natin sa mga asyenda sa mga empresa at mga pabrika sa naglumot na kuta ng inhustisya prusisyon ng masa‘y agad huhugos palalayain ang uring busabos! oo.anong malay natin. Ayo ko Na! September 6. lolo hugo natutulog pa rin ang naegrong nazareno sa loob ng eskaparateng salamin. lolo hugo kapag nagising negrong nazareno di ka na magtitinda ng sigarilyo litson adobo‘t asado iuuwi mo sa pinakasisintang bunsong apo pero. Ordonez {Tula) ayoko nang marinig ritmo ng melodiya ng mga salita sa parirala‘t mahabang talata . sa ngayon.

ayoko nang marinig kadensa ng martsa ng mga lirika sa tinahing piring ng mga taludtod sa mga saknong na uugud-ugod pusong binalsamo ay di na titibok sa himas at hagod ng pantig na bansot utak mawawakwak sa mensaheng bubot bamban ng tainga ay baka madurog sa nakabibinging daing at himutok ng pusong lumangoy sa dagat ng lungkot walang inaawit kundi tagulaylay at nakababaliw na paghihiwalay walang tinutula kundi panagimpan ilusyon ng diwang alipin ng buwan.ayoko nang marinig kalantog ng yero pinukpok hinubog ng mga latero inihulmang bubong sa lumang sasakyang pupugak-pugak na sa mabatong daan. nais kong marinig sa himnong tinipa sa dibdib ng masa sagitsit ng punglo sa gabing malalim tagupak ng lintik sa pisngi ng dilim atungal ng kulog sa burol na baog . ayoko na. sa mukha ng papel nais kong makita‘y dahak ng kataga at madugong bisig sa mga talata metaporang buhay sa mga adhika ng masang kahalik maputik na lupa lirikang maapoy sa utak ng madla tayutay ng bala sesura ng bomba sa bawat saknong ng pakikibaka.

bombang pinasabog sa pusod ng lungsod lagunlong ng hiyaw ng diwang marangal laging kaulayaw ng bayang minahal! oo. ayokong makita de kuwadrong larawan ng mga pagsinta o paghahalikang di ko rin madama ako‘y nabulag na sa mga milagrong iyong ipininta sa telon ng mata nakahandusay sa silid ng isip mga imaheng dulot ay himagsik mga aliping katalik ng lagim sa bartolina ng mga bituin. kailan mababago itong lahat-lahat? brasong buto‘t balat pisnging nangulubot likod na nahukot katawang natuyot bitukang nalagot habang nagpipista mga panginoon sa mesang sagana sa laman at dugo ng mga utusang tiya‘y kumukulo silang mga diyos sa palasyong ginto nguso‘y nanghahaba sa sarap ng alak at litsong nginasab dilag na nginabngab kailan lilimusan katiting na habag masang sambayanang siyang pinagmulan ng yamang kinamkam? .

ayoko na oo.kailan tatapunan ng kaning nagtutong o natirang mumo batang pumintog ang tiyan sa hanging naglunoy sa kanyang katawan? ayoko na ayoko nang maulinig elehiyang malungkot odang nagdarasal epikong matamlay bingaw na kataga pilay na talata bulol na taludtod saknong na kulubot at mga katagang hindi dumudura walang pagbabanta sa sakim na mukha ng diyos ng sama sa ngayo‘y nais ko nais kong tunghayan sa lukot na papel letrang nag-aapoy sa lupang naluoy tutupok sa moog ng uring bagulbol nais ko‘y talatang matalim lalaslas sa dibdib ng dusa‘t sagimsim. ayoko na sa mga katagang di dumaramba di gumigising sa diwa ng masa sana‘y may dagundong ng along malakas may alimpuyo ng bagyong marahas .

2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) di kayo desaparecidos di kayo nawawala kayong nilamon ng lupa kayong mga katawa‘y nilapa kayong kalamna‘y ipinataba sa damong ligaw at makahiya di kayo nawawala kayong isinimento sa dram hinigop ng pusod ng karagatan o binulok sa tagong bilangguan kayong ulong putol malabolang sinikaran pinagulong sa dibdib ng kagubatan kayong nadiskaril ang kalansay .upang galyos ng pambubusabos hustisyang baluktot ganap na madurog bayaang manlisik ang init ng araw bayaang humiyaw ang sanlaksang titik ulan mang naipon sa pisngi ng langit gawing palasong ang taglay ay ngitngit o mga punlo kayang bubutas-lalagos sa pusong maitim ng mga balakyot bibiyak sa bungo ng mga nagtraydor sa ngayon at bukas ng bansang binitay ng diyus-diyosa‘t mga panginoon lagablab ng titik singasing ng lintik siyang papatay naman sa mga limatik! Di Ka yo Desap ar ecido s September 1.

buto ng kamay ngayo‘y tangay-tangay ng asong galang nagkalkal sa masukal na talahiban. di kayo desaparecidos di kayo nawawala nagbagong-anyo lamang sinalaulang katawang-lupa sa makulimlim mang umaga o humihilab na katanghalian sa namamaalam mang araw o gabi ng buwang malamlam naroroon kayo sa nag-usbong na hamog sa damuhan sa kumakaway na mga butil ng palay sa himno ng ibon sa kaparangan sa hagupit ng hangin sa lumalangitngit na punong kawayan sa tumakas na alipato ng naglagablab na apoy sa karimlan. di kayo desaparecidos di kayo nawawala naroroon kayo sa uha ng lumayang sanggol sa nagdugong puwerta ng ina sa gumiting pawis sa noo‘t mukha ng inaliping manggagawa sa halas sa binti‘t alipunga sa paa ng dinustang magsasaka sa himutok ng mga dukha sa bilangguan ng dalita sa singasing ng hininga ng bawat nakikibaka para sa dangal at laya luwalhati‘t ligaya ng bayang pinakasisinta! .

di kayo desaparecidos di kayo nawawala tubig lamang kayong nilaklak ng uhaw na bibig ng init magiging itim kayong ulap ng langit saka palasong ibibinit ulang kayong hahaginit sa lupang tinigang ng dilim-sagimsim binhi kayo ng pangarap muli‘t muling sisibol din halaman kayong nanilaw kinapon ng dahas at lagim magluluntian din sa gabing madilim oo. di kayo desaparecidos di kayo nawawala nagbanyuhay lamang ang katawang-lupa paulit-ulit nga kayong mabubuhay sa nag-aapoy naming puso‘t isip sa siil ng madamdamin ninyong halik sa yakap ng inyong diwang katalik di masasayang mga dasal-tagulaylay ng lumuhang mga mahal sa buhay kaaway man kayong itinuring ng mga kampon ng dilim sa utak namin kayo‘y magluluningning tatanglawan-iilawan landas naming lalakbayin . oo. di kayo nawawala di kayo desaparecidos sapagkat ugat ninyo‘y karugtong ng aming mga ugat sapagkat dugo ninyo‘y dumadaloy kumikiwal din sa himaymay ng aming puso‘t laman sapagkat diwa ninyo‘y nakikipaglakbay sa mithiin naming ayaw humingalay.

2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.upang tanikala ng pang-aalipin marahas lagutin… baklasin! Maria Magd ala: Di Mama mata y na T alahib ng Al aala August 28. Ordonez (Tula) dinadalaw ka ngayon. maria ng mga aninong walang mukha ng mga nilikhang walang letra mga bibig at mata sa silid ng heringgilya ng medisina at gasa itinaboy ka ng hangin mulang brumm sa belgium hanggang sa lagunlong ng humihiyaw na mga tambol sa lansangan ng rio de janeiro upang muling busbusin ng matalas na kutsilyo sinapupunang pinahirapan ng banta ng kamatayan bituka‘y muling puputulan obaryo‘y inalis na noon pa man upang hininga‘y di ulilahin ng pagaspas ng amihan sa la tierra pobrezang ginutay ang pusong iwanan at ngayon sa sumisikdong kamalayan muli‘t muling binabalikan lupaing lunduyan niyong pagmamahal at kahit sa pangarap man lamang madugtungan ang pakikilaban at matanglawan ng bilyong bituin banal na laya‘t adhika .

maria magdala akong itinuring mong ama ngayo‘y pinapalakol ang dibdib nilalaslas ng labaha ang isip nakabilanggo yaring tinig di madakma sa mailap na hangin hinahabol na bawat salita‘t talata maipadama man lamang sa katawan mong lupa tagulaylay ng pagsinta sa magiting na kasama! oo. maria magdala naiparating mo na sa akin sagradong mga mithiin at habilin inilululan sa mga pakpak ng langay-langayan . nang sabihin mo. maria hanggang nobiyembre na lamang ang lagaslas ng hininga at walang katiyakan kung kinabukasa‘y ngingiti pa o masisilayan pa mabining pagmumumog ng mga damong nakayukayok sa umusbong na mga hamog o masuyong darantayan pa ng naglalagos na sikat ng araw sa ulilang bintanang salamin mukhang nangulimlim at mga matang lumalim sa pagsisid sa dagat ng mga alaala sa pagsalunga sa mga burol at sabana at pagmamartsa sa lansangan ng mendiola sa piling ng masang pinakasisinta o.ng masang alipin ng dusa‘t dalita sa lipunang walang patumangga sa pagsalaula sa buhay ng dukha.

maria magdala ang walang kamatayang talahib ng aming mga alaala! I sang K utsar itan g Lu ha August 21. maria magdala isa ka sa talahib ng aming mga alaala sunugin man nang sunugin at patayin muling uusbong sa lupain ng inhustisya muli‘t muling iindak at mamumulaklak saanman dumaramba pagsasamantala sa lugaming buhay ng masa oo. tulad mo.isinisigaw ng ragasa ng alon sa dalampasigan pinaiilanlang ng sipol ng hangin sa kagubatan pakiusap mo‘y huwag na huwag kang kalilimutan ng mga nakadaop-palad at kaibigan maglakbay ka man sa kawalang-hanggan paano ka malilimutan ng mga kinalinga‘t dinamayan silang iyong ipinakipaglaban dinudusta nilang kapakanan silang katalik ng puso mong nagmamahal silang mga kayakap sa gabi ng paglalamay? o. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) di ko maiiwasang alayan ka ng isang kutsaritang luha nang yakapin ka ng amarilyo‘t mahamog na damo koro lamang ng mga kuliglig musikang naghatid sa himlayang dibdib ng katawang-lupang .

oo. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. pulang mga rosas sa sumisikdong dibdib . P ulang mga Ro sas August 8. Red Roses‖) magtatanim ako ng pula. oo.nagtigis ng dugo sa pakikibaka upang maisulong adhika ng masa. Ordonez (Tula — malayang bersiyon ng aking orihinal na ―Will Sow Red. isang kutsaritang luha sa iyo‘y pabaon ng pusong simbigat ng mundo muling magbabalik sa higaang papag mga alaala ng pakikitalad habang sinisilip kapirasong langit sa butas na pisngi ng bubong na pawid at ipinipinta sa telon ng isip hubad na kariktan ng isang lipunang walang tanikala ng dusa‘t dalita hininga‘y mabango tulad ng pinipig sariwang binayo sa mulawing lusong ng layang sagrado. isang kutsaritang luha lamang sa iyong paglisan aking tanging alay ngunit naroroon himagsik ng diwang laging naglalamay at sulak ng dugong laging kumikiwal upang pagngalitin dahas ng habagat at wasaking ganap kuta ng bagabag bulok na imperyo ng mga katalad sa lupaing kanilang niwakwak isang kutsaritang luha‘y magiging perlas ding marilag ng pangarap nating pantay na sosyedad! Magtatani m Ako n g P ula.

ng kahabag-habag kong bayan rosas na kasing pula ng papalubog. kaulayaw ng pangamba. oo. nagdarasal na asawa sa nakaluhod na kubong naiilawan lamang ng gasera yakap-yakap maulap na gulugod ng naghilerang gulod hinihimas. humuhumpak na pisngi ng naghihintay. mapang-aliping paggawa para may maibili ng isang balot na tinapay ng isang kalderong mais-dilaw ng isang latang pinulbos inasukalang gatas para sa nakalupasay namayat na anak. magtatanim ako ng pula. nangungulilang araw rosas na kasing pula ng dugong pumapatak sa kayumangging kamay ng sakada nalaslas ng machete niya sa pagpuputol ng mga tubo sa asyenda di lamang para may makain siya kundi madantayan ng sinag ng pag-asa madilim. pulang mga rosas sa nagdurusa‘t umiiyak ulila kong halamanan ng mga pangarap . magtatanim ako ng pula pulang mga rosas rosas na kasing pula ng masidhing galit sa mata ng pawisang manggagawa sa maghapon.

pula kong mga rosas sa tag-araw ng malagablab kong mga awitin buong ingat kong pipigtalin ang bawat bulaklak buong suyong isa-isang hahalikan sa tanglaw ng araw ng umagang walang lambong sa mga kaibigan o kaaway man isasabog kong malugod kaluwalhatian ng aking mga rosas pula. Ordonez (Poem) i will sow red. pula! W ill So w Red . red roses in the heaving breast of my forsaken land red as the setting.naninilaw dila ng mga damo sa tigang na lupa ng kabiguan pero gagawin kong luntian oo. lonely sun red as the dripping blood of a sacada‘s browny hand . Red Ro ses July 31. pula. at kapag namukadkad na pula. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. luntian sa paghahabulan ng mga patak ng nagbabantang ulan o sa pag-agos ng mga luha ng uring alipi‘t dayukdok sa ulap ma‘y pilit hinahablot paraisong laging nilulunok ng uring gahama‘t balakyot.

cloudy rolling hills will sow red. i will plant red. oppressed class forever searching elusive paradise devoured by devilish. yes green by the drizzle of the coming rain or by the tears of grieving. sullen face of a waiting. praying wife in a dimly-lighted kneeling hut embracing the dampness of ghastly. endless hours to buy a loaf of bread a pot of yellow corn a can of powdered. greedy souls and when my red. mournful eyes of the downtrodden.slashed by his machete cutting cane for someone to earn not only his meal but to rekindle a glimmer of hope on the grimly. i will pluck and fervently kiss each flower beneath the morning sun to friends or even foes i will gladly share the ecstatic glory . tormented ground of the forlorn garden of my dreams yellowish are the blades of grass in the parched earth of despair will paint it green. red roses in weeping. so tenderly. red roses bloom in my summer of triumphant songs tenderly. emaciated son. red roses red as hatred in the worker‘s eyes working in enslaving. sugared milk for his sad.

Ordonez (Poem) now flows the river of blood in the land of peace and love gory memories of things past of crusading christian knights flaming swords of volkmar and gottschalk beheading the innocent multitude oh. oh. Ordonez (Tula) mukha akong tinapa isinawsaw sa bawang at suka sa magarbong piging ng marangal at elitista mukha ring itinayong estatuwa di sanay magbarong-tagalog lalo na ang mag-amerikana na may kamisadentrong de kurbata di rin sanay na walang sumbrero . rampaging fire of peter the hermit roasting rhine valley to regensburg charismatic priests shouting ―deus vult‖ decapitating muslim brothers in dewy. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.of my roses red. slumbering norway of my dreams dismal is your night dismal also in my bleeding heart! Mea Culp a July 18. slimy european soil catapulting their heads on wooden pegs in nicea. red. antioch and tyre now. red! Fo r No rwa y July 29. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

diyos ni abraham santa mariang birheng kapita-pitagan anak lamang ako ng hito‘t tilapya sa kangkungan suki sa carinderia sa tutuban sanay humigop ng libreng sabaw ng butu-butong ilang ulit inapuyan sa mausok na kalderong bilangguan sanay lumamutak itong mga kamay sa dalawang mala-susong tumpok ng kanin sa platong paraiso ng ligaya sanay maglandi dila‘t ngalangala sa ulo‘t mata ng pinangat man o paksiw na isdang sumisid . mukha akong katawatawa sa bilog na mesa sa tabi ng mga punyeta di alam unang dadamputin sa naghilerang tenidor kutsara kutsilyo kutsarita alin ba ang baso ko sa kanan ba o kaliwa ko? paano ba sasalukin hihigupin sopa de gallina? paano ngunguyain ensalada de jamon y lengua? paano maarteng hihiwain karneng may palitada ng salsa? o tutusukin ng aling tenidor naglalanding mga prutas sa platitong porselana? hijo de puta ka ng tokwa‘t hinebra! o.para na ring hinubaran ako ng katsang karsonsilyo at itanghal sa publiko tarugong iniingatan ko.

bakit ba ako itinaboy ng hangin na dumalo sa ganitong piging? bakit ako kapiling ng mga crema de leche ng diumano‘y masalapi‘t magigiting tapagtaguyod ng lipunang balimbing habang maalipunga sa bukirin paa ng mga kapatid kong magsasaka at makalyo sa pabrika palad ng obrero kong mga ama? o napilitan akong maging sibilisado naging ipokrito‘t ayaw ibando pagka-barumbado‘t di pakikipagkapwa-tao sa diumano‘y mararangal na ginoo saglit di maiwasang makipiling sa kanilang parang mga santa‘t santito langhapin nakalilibog na pabango ng malalanding dilag sa inuuod nilang alta sosyedad titigan katawang patuwad-tuwad at mapagnasang himasin ng mga mata kutis nilang mala-porselana dantayan ng minamalaryang palad mga daliri nilang kandila ang kapara palamasin kaya ng kamatis at itlog na pula o isawsaw kaya itubog sa luha‘t dugo ng lupa maging marangal na rin kaya ako kung sila‘y mga kapiling ko o ego‘y nasabik malasing sa parangal na ibinitin-bitin? susuubin daw ng insenso‘t kamanyang naitambak kong mga titik sa basurahan .sa laway ng bungangang nalahiran ng ngiti‘t ligaya.

ng mga papel ng kamalayan dumalirot daw sa almoranas ng lipunan at puwertang inaagasan ng dugo ng dusa‘t karalitaan gayong silang mga diyus-diyosan silang iilang hari-harian ang nagpakaganid sa laman gumahasa‘t nagpasasa sa sinapupunan ng pinakasisinta kong bayan nagbulid sa trahedya‘t kaalipinan sa kauri kong masang sambayanan! bakit ngayon mga titik ko‘y papupurihan? ako ba‘y inuuto‘t binobola lamang dila‘y unti-unting pinuputol nang di maghayag ng katotohanan daliri‘y minamartilyo‘t binabalda nang di makasulat ng mapulbura sumisingasing na mga linya laban sa mga senturyon at kardinal ng pambubusabos at pagsasamantala o humabi kaya ng mga nota ng bomba‘t granada upang sa wakas umawit.magsayaw giliw kong la tierra pobreza sa melodiya ng laya‘t ligaya? o. diyos ni abraham santa mariang birheng kapita-pitagan prinsipyo ko‘y di ibinibenta sa mesa ng panlilinlang at inhustisya! kahit kalimitang tiyan ko‘y kinakabag bulsa‘y inulila ng kalansing ng barya lalamunan ma‘y titiguk-tigok sa halimuyak ng mamahaling cognac di itatakwil ng dibdib at isip sagradong pangarap-mithiin ng mga kayakap ko .

Ordonez . ngayo‘y alam ko na at inaamin ko nagkamali ako mea culpa.sa maputik-masukal na lupain ng hilahil at sagimsim. mea culpa mea maxima culpa! patawarin anak mong nagkasala mapait pala‘t mapakla kahit marangya‘t sagana de putaheng pagkain nila mabuti pa sa ponda ni karyo sa lugmok at makulimlim kong baryo kahit parang hayok akong aso lalantakan ko adobong butu-buto saka aawitin himno ng dangal ng mga kauring di patatalo di paloloko sa kaway at hibo sa ningning ng balatkayo ng mga impakto‘t berdugo suubin man kami ng usok ng mga insenso at malugod na mga pangako aakyatin pa rin namin pilit aabutin tuktok ng palo-sebo buong giting kukunin sa dulo korona ng hustisya‘t demokrasya laya‘t ligaya dignidad ng bayan at masa! Siga w ni Claud e McKa y* June 26. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

mga kasama‘t kapatid sa ilang dekadang pakikilaban para sa sagradong mithiin ng masang sambayanan sa la tierra pobrezang dibdib nati‘t tiyan ―kahit marami sila‘t talo tayo sa bilang ipakita nating tayo‘y matatapang sa laksa-laksa nilang suntok isang pamatay-dagok lamang ang ating kailangan ano na ang naghihintay na libingan?‖ . hayok na tinatahulan ng mga asong nakabantay hinahamak. marawal na kalagayan tayo ma‘y mamatay mamatay tayong may dangal!‖ ―mamatay tayong may dangal upang mahalagang dugo natin sa pagpatak.(Tula) hatid ng hangin ang sigaw ni claude mckay parang taginting ng putok ng mga baril sa kagubatan ng dilim at sagimsim parang sibat.‖ hiyaw ni claude mckay huwag parang mga baboy lamang tinutugis. naglalagos sa pader ng kamalayan bumibiyak sa bungo ng karuwagan! ―tayo ma‘y mamatay. ikinukulong sa sabsaban sa paligid. tumutusok. di masayang kahit ating mga kalaban mapipilitang tayo‘y parangalan kahit mga bangkay tayong nakatimbuwang!‖ o.

‖ Intifad a! Makib a ka! April 15. Ordonez (Tula) nang mag-alimpuyo sa kampo ng jabalia hanggang gaza nang maglagablab sa west bank hanggang east jerusalem unang intifada ng magigiting na palestino sa pananakop ng mga hudyo sa kanilang sagradong teritoryo isang ina ang tumimbuwang sa sumisikdong kalsada sinibasib ng punglo dibdib na malusog at tiyang mapintog kipkip na sanggol biglang nabitiwan parang bolang gumulong sa gilid ng lansangan mayamaya‘y gumapang . ng The Liberator at ng The Masses at nagsulat din ng mga tula at nobela. isang Jamaican.sumisigaw si claude mckay kahit tayo‘y wala nang maurungan harapin nating buong giting mga berdugo‘t mang-aalipin naghihingalo man at hininga‘y tinatangay ng amihan piliting kumilos pa rin at magiting na ipamukha sa kalaban ang paglaban! —————————————————————– Naging katulong na patnugot si Claude McKay . Napabantog siya nang basahin ni Sir Winston Churchill noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig sa parlamento ng Bretanya ang kanyang sonetong ―If We Must Die. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

intifada! makibaka! tulad ng marcha intifada sa bahrain sa kolonyal na pananakop ng bretanya intifada! makibaka! gaya ng zemla intifada sa espanyol na sahara laban sa kolonyalista .pausad-usad palapit sa inang duguang nginasab ng kamatayan suso‘y pilit hinawakan nguso‘y idinuldol sa namutlang utong may gatas pa kayang masisipsip ang labi ng sanggol sa katawan ng inang inulila ng pagaspas ng hininga? sa la tierra pobreza gatas ng nestle‘y bumabaha dekadekadang kinatas kinulta‘t pinulbos mula sa agos ng dugo‘t pawis ng inaliping manggagawa ngunit ngayo‘y mga sanggol pa nila ang timawa di makalasap ng nestle dila nila‘t ngalangala walang gatas na rin naluoy na suso ng ina dahil sa paglamutak ng dalita‘t dusa habang dalisay na gatas panghugas lamang ng puwit at puwerta ng mayayaman at elitista sa imperyo ng mga kapitalista.

Ordonez (Tula) . 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.intifada! makibaka! gaya ng sidi bouzidi intifada sa tunisia intifada! makibaka! sa imperyo ng nestle sa la tierra pobreza palaso man ng mga tula ang sandata dagundong ng tinig man ang siyang bomba kadensa‘t taguktok man ng laksa-laksang paa ang putok ng mga kanyon sa lansangan ng protesta! intifada! makibaka! hanggang milyong manggagawa at uring busabos sa pabrika‘t empresa ganap na matubos at lubos madurog moog ng mga diyus-diyosan ng pambubusabos intifada! makibaka! hanggang magluningning liwanag ng bilyong bituin sa lupaing sakbibi ng dilim ng dusa‘t sagimsim duyan ng madugo naming mga alaala kadluan ng aming pagsinta ikaw. ikaw nagdurusang la tierra pobreza! Sa Ku mu kulo n g Lan gis March 25.

sa kumukulong langis masarap marahil ilublob amerika. demokrasya demokrasya. demokrasya hatid pala‘y disgrasya! pakuluin ang mga balon ng langis sa iraq man o afghanistan sa bahrain man. bretanya italya at pransiya mga bansang imperyalista ibuhos iyon sa mga bunganga nila nang masunog mga dila nila nang di na magbandila ng itim na propaganda demokrasya.sa kumukulong langis masarap marahil ilaga katawan ng kapitalistang sa sobrang tubo‘y sugapa pandagdag din mantikang mapipiga mula sa kalamnang tumaba nang tumaba pandagdag din iyon sa grasang ibebenta sa krudo‘t gasolinang ngumangasab. iran at saudi arabia pati na sa libya lunurin silang lahat mapanlinlang at uring mapagsamantala . pumipiga sa bitukang walang laman ng masa habang nagpapalo-sebong maabot ang pag-asa.

Ordonez (Tula) ―mabuti pang mamatay nang may karangalan kaysa mabuhay sa kahihiyan‖ — jose p. sige na tubong bakal ay isubo itutok kaya sa sentido o itapat sa pusong baligho labing nakangiti ang gatilyo sa daliring nandambong ng ginto ng bansang hilahod sa dusa dekadekadang binaog kinapon ng kampon ni mamon at nagrigodong mga panginoon sige na. rizal nakangisi bunganga ng baril sa mga namugad sa dibdib budhing inuod ng tusong lunggati sige na.at kami. sige na halikang buong diin bakal na tilin ng baril bayaang marinig ng mga alipin halakhak ng punglo pasabugin ang utak at bungo biyakin ang dibdib at puso ikulapol nang ganap ang dugo sa mukhang kumapal sa suntok at sampal ng pilak at ginto baka sakaling dangal na naglaho . kaming biktima ng kasuwapangan nila kami. kaming masang isinadlak sa dusa magpipista‘t magdiriwang nang buong sigla sa mesa ng laya‘t ligaya! Sige Na! February 8. 2011 by plumaatpapel ni Rogelio L.

sige na huwag nang maglimi pa pagkitil sa buhay magbibigay-dangal sa budhing niluoy ng sakim na hangad orkidyas at rosas aming iaalay sa dibdib ng hukay sa madilim na daigdig ng kabaong na naghihintay.muling maibalik ng patak ng dugo sa damong nanilaw nauhaw sa ulan o isabog kaya ng sikat ng araw kahit isang saglit patawad ng libong bulaklak decenario ng mga alitaptap. sa mala-niyebe mong bangkay matagal nang nalibing sa hukay ng hirap at dusa namatay naming pag-asa muling bubuhayin ng lagablab ng pakikibaka mithiing banal ng mga kadugo‘t kauri muling tatanglawan ng bilyong bituin at buwang maningning muling madarama ng pusong sugatan halik at haplos ng hanging amihan buong giting at dangal ipagpapatuloy mga paglalamay . sige na siilin ng halik ang labi ng baril himasin landiin kalbitin nakausling tilin bayaang wakasan ng dangal ng lagim kahihiyang namugad sa dilim sige na. sige na.

2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. wooo! wooo! wooooo! rikitik… rikitik…rikitik… woooo! mga katawa‘y nagkabuhay mga bagahe‘y nagbanggaan mga paa‘y nag-unahan sa bungangang naghihintay dugo ko‘y kumiwal sa namanhid na mga ugat .nang sa wakas bansa‘y magbanyuhay sige na… sige na isubo malamig na tubo ng baril buong giliw gatilyo‘y kalbitin! Sa Estas yo n N g P aglalak b ay January 23. Ordonez (Tula) naghihilamos ng hamog makulimlim na umaga nginangasab ng abuhing pusa nahuling daga sa basura nakatanghod asong gala sa mangkok ng lugaw sa ponda sa sulok ng mata ko naglalambadang dalawang anino nakausling mga tiyan nagkikiskisang mga katawan umaalong mga dibdib lumalangoy na mga bisig sa dagat ng karimlan anino ko‘y nakahiga sa upuan isip ko‘y naglalakbay sa kawalan pitada ng tren hinihintay bubulaga na ang araw sa silangang hinarangan ng gusaling nakabara sa pananaw.

2011 by plumaatpapel ni Rogelio L. akong manlalakbay ng makulimlim na mga dekada ay naiwang nakatunganga‘t nakanganga sa estasyong inulila ng dumagundong na tren sakay ang mga kaluluwang maglalakbay saanman hahantong ang pag-asa at ako. Ordonez (Tula) ipinaputol ko ang punong kabalyero isang taong singkad mga pulang bulaklak di naglagablab di dinapuan ni isa mang alitaptap .saan ako maglalakbay? patutunguha‘y di alam pira-piraso na mga larawang isinabog ng sumisikdong amihan ngunit naglalagablab pa rin apoy ng pagsinta sa la tierra pobreza habang tinutupok natuyong mga layak at damo saanmang burol at sabana at dinidilaan ng apoy imperyo ng dusa‘t pagsasamantala at ako. akong manlalakbay sa kawalan ay muli‘t muling hihimig ng awitin ng pakikibaka sa estasyon ng pagsinta! Ip inap uto l Ko Ang P uno ng Kab al yer o January 10.

romero* tuhod ay pinalakol at minaso nilagari sa may baywang hanggang tuluyang tumimbuwang butuhang mga bisig kumalas sa hugpungan naagnas na laman ikinumot sa damuhan para damo‘y magluntian magbanyuhay yaring buhay! ipinaputol ko na punong kabalyero sa masukal na likod-bahay kailan puputulin puno ng dusa‘t hilahil? kailan lalagariin katawan ng pang-aalipin? kailan tutupukin sa lagablab ng apoy nagsalabat na sanga ng pagsasamantala upang maitanghal saya at ligaya at layang singkislap ng bilyong bituin singbango ng hinog na palay sa bukid na ginintuan singbulas. singputi ng mga talahib .nanumbat lamang sa langit nagsalabat na mga sanga banayad na humalik lamang sa lupa mga dahong nangalanta. ipinaputol ko ang punong kabalyero parang katawan ni h.

di hinaplos ng pasko ang puso lagi‘t laging malakas ang sikdo rumaragasa ang agos ng dugo tuwing itititig mata ng pagsuyo . romero o henry romero — aktibistang peryodista na nawala‘t sukat noong naghahari sa bansa ang batas-militar at di na natagpuan. ni isang buto ng kanyang bangkay. tulad ng maraming desaparecidos.sa burol at kapatagan? ___________________________________________________ * h. Ordonez (Tula) di hinaplos ng pasko ang puso kahit nagsayaw mga bituin sa punong akasya pumikit-dumilat man mga alitaptap sa puno ng mangga kahit yumakap lamig ng disyembre sa balat at buto at dumaluhong man sa hibla ng utak at nag-usling ugat melodiya‘t lirikang panghimas sa dusa‘t bagabag ng mga nilikhang laging hinahabol pag-asang mailap singtaas ng ulap. Di Hinap lo s Ng P asko Ang P uso December 29. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.

di hinaplos ng pasko ang puso lalo‘t naglingkisan sa telon ng mata mga larawang laging nakapinta sa araw at gabi ng pakikibaka mga mukhang iniwan ng habag nakalahad na kinalyong palad mga matang malalim malamlam laging lumalangoy sa dagat ng dilim mga batang mapintog ang tiyan kahit asin-lugaw o hangin ang laman. di hinaplos ng pasko ang puso lalo‘t nakaluhod buhay na kalansay sa basurahang hininga‘y masansang at nagrorosaryo hukot na aninong .sa mga larawang ayaw humiwalay sa kamalayang nakikipaglamay sa tadyak at dagok ng lugaming buhay ng mga kauri kadugong dalisay.

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.mukha ni pangalan ay di na malaman sa malawak na tubuhan at bukid na walang hanggan ng mga asenderong walang kabusugan. Magsasa ya w Kita December 3. di hinaplos ng pasko ang puso lalo‘t gumagapang sa estero sa eskinita ng kalunsuran katawang dugo‘t laman ay kinatas ng makina sa bilangguang pabrika ng mga diyos ng dusa di hahaplusin ng pasko ang puso hanggang di nalalagot tanikala ng pang-aalipin at pagsasamantala! . Ordonez (Tula) magsasayaw kita sa lagablab ng apoy ng sigang sinindihan ng mga aninong kalansay na ngayon magsasanib ang ating mga gunita di mapipigtal ng mga panahon mga bulaklak ng lunggating .

sa dibdib bumukad mga talulot iyon ng sanlaksang gumamela mga pulang petalya sa pader ng alaala lebadura sa panata ng madugong pakikibaka. magsasayaw kita sa lagablab ng apoy tulad ng mga zulu ng timog aprika tulad ng mga incas ni manco capac sa imperyo ng tahuantinsuyo tulad ng mayan ng chiapas yucatan at tabasco ng sibilisasyong mesoamerikano palasong maglalagos sa ating puso titig ng mga matang inaapawan ng luha ng dalamhati ng lahi maglalandas sa ating mga ugat ngitngit ng butuhang mga bisig himagsik ng impis na mga dibdib. magsasayaw kita sa lagablab ng apoy at kikiwal sa ating mga dugo nagbabagang lunggati ihahatid iyon ng sumisikdong amihan sa burol man o dalampasigan imumulat ang mga alipin sa gabi ng paglalamay ng pumikit-dumilat na mga bituin habang naglalakbay .

sa kalawakan balumbon ng ulap ng nilumot na mga pangarap. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula — tugon sa panawagan ni Pia Montalban para sa taludturan ng LRP) naglumot na ang mga dekada. oo. magsasayaw kita sa lagablab ng apoy hanggang isabog ng mga alipato maningning na pag-asa hanggang isakay ng mga dahon matimyas na pagsinta hanggang hinahabol ng sumisingasing na hininga layang ibinartolina ng mga panginoon ng dusa di mamamatay ang apoy di mapipigilan ng daluhong ng mga punglo mula sa kuta ng inhustisya at pagsasamantala ang lagablab ng apoy habang nagsasayaw kita! T iyo Sa m November 19. tiyo sam pero hayok ka pa rin sa laman ipinapatay sa congo si patrice lumumba ibinilanggo si nelson mandela para masipsip mo suso ng aprika! kinubabawan mo ang puklo ng cuba kaya nag-alipato mahabang tabako supa-supa ni fidel castro bumalikwas ang mga cienfuegos maging si che guevara taga-argentina .

tiyo sam. ano pa. tiyo sam.pinaglagablab apoy ng paglaya mulang sta. guardia de honor nitong aking bansa ginawang lahat de susing manyika kinasabuwat mo sa mga pakana upang suso‘t puklo nitong aking sinta . timor at angola bibig ng malaysia saka indonesia gustong dalirutin at piga-pigain sa udyok ng libog ng imperyalista! o. yemen at chad utong ng albania. sinlinaw ng kristal. ang pinakahahangad? singit ng seychelles. at kauri nila. tiyo sam. kailan magwawakas iyong pagkahayok sa laman ng iba makahindot ka lang sa tuwi-tuwina? kinalantari mo‘t nilaspag noon pa pinakasisinta kong la tierra pobreza hinubarang ganap laya‘y kinadena. sa aking gunita walang habas mong panggagahasa sa angking alindog ng maraming bansa nananambitan tuloy sa kanyang libingan kaluluwa ni ho chi minh ng vietnam iyong nilaklak dugo ng korea dibdib ngayo‘y hati sa dalawa isang saddam hussein iyong ibinagsak bagong babylonia ganap nilamutak. laos at grenada puklo ng thailand. clara hanggang sa havana tinadyakan kang parang asong-gala pero ngayo‘y operation mongoose di makataong embargo sa cuba‘y iginapos nagmumulto tuloy sa amerika latina simon bolivar. jose marti.

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. oo. santa mariang birheng kabanal-banalan kami pala‘y di ninyo pinababayaan kapamilya pala kami ng pinagpala ninyong mga nilalang . tiyo sam. Ordonez (Tula) sa imperyo ng elitista‘t pinagpala mga nilikhang may gintong kutsara sa puwit.iyong magahasang walang patumangga mga kapatid ko‘y kalansay ng dusa kinabukasan ko‘y burak ang kapara pero. iyong isaisip mayroon ding hindi umiidlip mga bonifacio‘y hahawak ng tabak panggagahasa sadyang wawakasan taling tanikala sa leeg ng madla lalaguting lahat puputul-putulin at itatanghal ang layang maningning! Kap amil ya P ala Kami November 18. mahabaging diyos ni abraham oo. puwerta‘t bunganga may kutis porselanang alaga sa palitada ng gatas at krema may panty at brang libo ang halaga may barong na jusi o pinya o tuxedong nanlilisik ang ganda silang may mansiyong nakasisilaw liwanag ng mga aranya at waring hayok na dambuhala nag-aabang ng sinumang masisila sa malawak na asyendang dinilig ng pawis at dugo ng mga sakada kami pala‘y kapamilya.

kaming binabaliw araw-araw sa mga telenobelang hitik sa sigawan o inaagusan ng luha ng kapighatian kaming idinuruyan sa pantasya‘t kababalaghan o pinaglalaruan ang pagkatao‘t karangalan mistulang payaso sa larong kahunghangan habang dinudusta ang karalitaan dahil sa balumbon ng perang panlaman sa tiyan. kapamilya kami ng mga diyus-diyosan kaming kalimitang pinalilibog ng nanggigitatang paglalambingan at masabaw na pag-iibigan kaming inaakit ng mapuputing hita sa sayawang walang patumangga o binubulag ng susong nagluwa ng mga artistang parang nagwawala kapamilya pala kami kaya inaaliw araw-araw para di mamulat sa katotohanan sa dahilan ng aming kabusabusan kaming pinipiringan ng balatkayong kawanggawa gayong pondo‘y di naman nagmula sa mismong bulsa nilang pinagpala oo. oo. kami‘y lagi‘t laging aaliwin upang di makita totoong bituin nang di tabak ang himas-himasin di gatilyo ang kalbitin at wakasan ang pang-aalipin! kapamilya pala kami kaming buto‘t laman ang puhunan dugo‘t pawis ang pinagmumulan ng sagad-langit nilang kayamanan kaming ginagawa lahat ng paraan pasanin man ang kamera hanggang kabundukan .

mahabaging diyos ni abraham santa mariang birheng kabanal-banalan kapamilya nga ba kami kinakalinga‘t di pinababayaan ng pinagpala ninyong mga nilalang? o kapamilya lamang kami hanggang pinakikinabangan sa pagdambong nila ng kayamanan para maglublob sa karangyaan? huwag. huwag mga kapatid kong alipin at basahan huwag.kaming ipinapain ang buhay saanman may trahedya‘t sagupaan kaming naghahanda ng tanghalan ng kung anu-anong kailangan para maiduyan sa ilusyon ang bayan kaming parang mga langgam nag-iimpok ng pagkaing pagpipistahan nilang likas ang kasuwapangan! kapamilya nga ba kami ngayong kumakatok sa kanilang puso ng dagdag na kanin o mumo? bakit itinataboy ngayon sa lansangan ibig ipalanghap mga basurahan ayaw ipasamyo kanilang pierre cardin? kapamilya nga ba kami gayong ayaw palagukin ng kanilang alak mula sa hinog na ubas ng aming katawang niligis sa hirap? o. huwag humingi ng dagdag na grasya‘t kaluwagan huwag makibahagi sa umaapaw nilang yaman kahit galing iyon sa dugo ninyo‘t laman itatakwil kayo sa pamilya itatapon sa kangkungan itatambak sa pusalian .

ilang buwan lamang ay ganap na niya iyong iiwan sa kanyang pamilya — sa asawang si Aling Fely. ay hindi mo iisiping kay Leonardo Manecio. mula sa kaliit-liitang pako hanggang graba‘t semento. Bago pa nga ang bahay na iyon. Kabite. mga ilang buwan pa lamang naitayo. manok. sariling-sarili ng bungalow ni Manecio ang kapaligiran ng kabukirang iyon. alyas Nardong Putik. Isa iyong bungalow na bagung-bago pa. Nob. 10. at may malaking suweldo kada buwan. at maliban din sa isang bahay na pawid na ikinukubli ng mga punong saging. isang araw bago ginanap ang handaang iyon. ay sa manugang ni Nardong Putik sa panganay niyang anak na si Estrellita. Maliban sa nagkakahugis na balangkas ng isang bagong bungalow sa kanang tagiliran niyon na. na napatay noong Okt. alyas Nardong Putik. kilalang ―Kilabot ng Kabite‖ ng kanyang mga kalaban at lokal na ―Robin Hood‖ naman ng mga magsasaka. Hindi marahil inakala ni Nardong Putik na matapos maitayo ang kanyang bungalow. ay pawang abuloy diumano ng kung sinu-sinong tao.) ANG BAHAY na iyon sa bukana ng isang bukiring mga dalawandaang metro ang layo sa aspaltado ngunit bakubako nang kalye ng baryo Sabang. yero‘t tabla‘t pintura. Wala iyong bakod sa paligid at waring ganap na napaaangkin sa kalawakan ng bukid. na binatilyo na. alak at kung anu-ano pa. Ordonez (Lathalain — inilathala sa magasing ASIA-PHILIPPINES LEADER.ng dusa‘t karalitaan lumuhod na lamang at magdasal at patuloy na maglamay sa gatilyo ng katubusan! P utik: Kilab o t o Ro b in Ho o d? November 5. prutas. sa mga anak na sina Estrellita. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. ayon sa mga taga-Sabang. ng mga taga-baryo. Dahil marami pa rin ang nagtatanong ng ilang datos tungkol sa maalamat na si Leonardo Manecio. Maging sa inyong baryo sa Imus. mapusyaw na mapusyaw ang pagkaberde. 15 anyos. Dasmarinas. 5. 1971. papasok ka pa sa isang maalikabok. may maliit na terrace na kinaskas na adobeng inihalo sa semento ang pinakapader. iisipin mong manedyer ng isang kompanya ang may-ari. hindi mo maiwasang maalaala. . baboy. lubak-lubak na kalyehong parang malapad na pilapil na nakabalatay sa bukid bago mo iyon makita‘t marating. at estudyante sa high school sa Dasmarinas. hindi nag-atubili ang iyong mga kababaryo — kabilang na ang iyong mga magulang — sa pagpapadala ng kanilang makakayanang ihandog. Maging ang mga inihanda nang binyagan iyon ay regalo rin mula sa iba‘t ibang mga baryo‘t bayan sa Kabite — baka. Kung iyon ay sa Kamaynilaan napatayo.Jr. minabuti naming ilathala sa Pluma at Papel ang artikulong ito. 1971. Angelita at Leonardo. Hindi tanaw ang bahay na iyon mula sa kalye. Ang mga materyales na ginamit doon. ng karaniwang mga Kabitenyong diumano‘y kanyang natulungan.

Mausok ang paligid. umaga. naghahangad marahil na mapakintal sa kanilang gunita ang mukhang iyong labis na kinatakutan ng mga magnanakaw ng kalabaw. Labas-masok sa salas ang nagsisiksikang mga tao. na nangapatingin sa iyo nang ikaw ay makita. Bakoor. Mga kilalang mukha ang nabungaran mo malapit sa bukanang mesa. naghilera na sa maalikabok at lubak-lubak na kalyehong iyon ang mga sasakyan. sa Dasmarinas. Alaala ng pamilya Crisostomo ng Kawit. mga kababata. Oktubre 10. Sa tabi ng kabaong. ang kanilang Robin Hood. mga dating kaklase sa elementarya. PC at pulis-Imus sa pagitan ng Panamitan at Tabon. ng pamilya Brosas ng Hen. sa isa. may tatlong mahahabang mesang pinagdugtung-dugtong at napaliligiran ng mga silya‘t banko. madugo at maalamat na buhay ni Nardong Putik. dalawang may kulay na retrato ang nakapatong. nagkukuwentuhan. Saglit lamang ang batian. **Matapos siyang subaybayan. tambangan at mapatay ng magkasanib na puwersa ng NBI. pero minahal ng maraming magsasaka at ng api-apihang mga Kabitenyong di agad makahingi ng hustisya sa mga diyus-diyosan sa gobyerno. Maynila at Kalookan. sapagkat sa hindi pa natatapos na bungalow ng manugang. ng kung sinu-sinong diumano‘y kanyang natulungan. iniisip marahil kung bakit ikaw na naligaw ―sa kagubatan ng lungsod‖ ay bigla na lamang sumulpot doong parang kabuti. ng ilang pulitiko at kaaway.Waring ipinatayo ang bahay na iyon para maging maayos ang pagbuburulan ng kanyang bangkay. walang kilalang mga pulitiko ng Kabite ang nag-alay ng isa mang bulaklak. ilang oras bago siya ilibing. Hen. Kawit noong alas 7:40. Sa ibabaw ng kabaong. sa kinabuburulan ng bangkay. sinasariwa ang makulay. may ilang nanggaling pa sa Pasay. Kapansin-pansin. Doon nagkakatipon ang maraming tao. iba‘t ibang dyip at kotse mula kung saan-saan. mga kasibulan at uugud-ugod. Trias. nakaakbay siya sa isang kabataang lalaking kilalang-kilala mo dahil dati mong kalaru-laro sa basketbol sa inyong . magkakilala man o hindi. bawat isa‘y sumisilip sa tila narang barnisadong kabaong. ilang talyasing ulam. at agad kang nagtuloy sa salas ng bungalow. sabi ng mga awtoridad. Sa tagiliran ng bahay na hinabungan ng lona at ilang pirasong yero. doon na nga siya ibinurol. nakahihilam. Kawit. ang patuloy na ginagatungan. habang nag-iisang sakay ng isang pulang kotseng Impala galing sa Nobeleta. sa Binakayan. NANG MAGPUNTA kami sa bahay na iyon noong katanghalian ng Oktubre 17. kasama ni Kumander (iyon ang nakagawiang itawag kay Putik ng mga Kabitenyo) ang ilang babaing namumukhaan mo ang iba at. Trias. bukod pa sa mga taga-Dasmarinas. 1 naman ng Kabite. ngunit Public Enemy No. Nobeleta. mga kababaryo at pininsan. ang malungkot na ngitian. nagsisiksikan din ang mga korona ng bulaklak kaya ang iba‘y sa terrace na itinambak. sa isa naman. ng samahan ng mga tsuper sa Nobeleta. matapos kunin ng kanyang pamilya sa kamay ng mga awtoridad ang kanyang bangkay na tadtad ng bala. alaala ng mga kakilala‘t kaibigan. pinaglamayan ng daan-daang taong mula sa Imus. ang tanguan. ilang kawang kanin.

nakangiti at parang hindi naiisip ang kamatayan. sa bungad ng salas. lima. kundi naka-asul na mangitim-ngitim na amerikana na bumagay sa kanyang matipunong katawan. matatanda. at naisip mong iyon marahil si Angelita. matagal mong tinitigan ang mukhang iyong pinapangit ng tama ng bala sa may noo. sa may pagitan halos ng mga mata. nakatayo. Isang matandang babae.baryo. naalaala na noong sinundang taon. Hindi lamang ang pamilya Manecio ang nanangis nang ipasok sa nitso ang kabaong. hindi na sana nakapagpatuloy sa pag-aaral sa high school ang panganay niyang anak na lalaki dahil walang pangmatrikula pero sinagot ni Kumander ang matrikula niyon. naka-T shirt si Kumander. mga bata. Sa tabi ng barnisadong partisyong malipaho na nagkukubli sa tatlong silid-tulugan ng bungalow. na may malaki‘t mahabang tahi na parang alupihang nakabalatay mula sa balingusan pababa sa kaliwang pisngi hanggang sa malapit sa bibig. daan-daang mga tao na ang naroroon. Hindi iyon maidaan nang bitbit-bitbit lamang sa hanay at kulumpon ng mga nagsisipag-abang. dalawang piso. Isa ring babae na mga 32 anyos mula sa isang baryo sa Imus ang umiiyak. karaniwang mga magsasakang ninakaw ang mga kalabaw na pang-araro ngunit. mga magsasaka. Parang agos na sumunod sa kabaong ang hugos ng mga taong galing sa iba‘t ibang baryo mula sa iba‘t ibang bayan ng Kabite. hindi makalimutan kung paano. naibalik ang mga iyon sa kanila o kaya‘y binigyan sila ng pambili ng bagong mga kalabaw. May mga lalaki ring lumuha. mga tsuper. . Noong araw na iyon. nakalaylay nang bahagya sa kaliwang panig ng noo ang ilang hiblang buhok. namumugto ang mata ng isang dalagang nakaluksa din at laging nakatingin sa kabaong. isang araw. may tangang kuwaderno na pinaglilistahan ng mga nagsipag-abuloy — piso. sa isang sulok ng sementeryo. nakaupo sa isang sopa si Aling Fely. mga kababaihan. Hindi nakabarong-Tagalog ang bangkay. ng mga naghahangad na masulyapan sa huling sandali ang mukha ng kanilang Robin Hood. kinailangang sunungin na ng ilang kalalakihan ang kabaong ni Kumander upang mailapit sa nitso. Aguinaldo sa dami ng tao. ang humahagulhol. ng mga naglalakad. sa tulong ni Kumander. Dahil sa kakapalan ng tao. INILAKAD ang libing nang mga bandang alas dos. sakay ng isang pulang kotse kasama ang ilang badigard o sakay kaya ng isang motorsiklo kapag dumadalaw sa inyong liblib na baryo sa Imus. nagmukhang Todos los Santos ang sementeryo ng Dasmarinas. nang may sakit ang isa niyang anak at di niya maipagamot dahil sa karalitaan. luksang-luksa pero hindi na lumuluha. sampu — at puno na ng mga pangalan ang mga walong pohas ng kuwadernong iyon. Hindi iyon ang mukha ng Kumander na manakanaka mong nasusulyapan. Ang kahabaan ng Sabang papunta sa sementeryo ng Dasmarinas ay napuno ng mga sasakyan. doon na nagsipaghintay. binigyan siya ni Nardong Putik ng P100. Sa tabi ng pinto. Sa mismong sementeryo.‖ sabi ng isang peryodistang nakikiusyoso. Sa dalawang retratong iyon. ―Luma ang libing ni Hen. Matagal kang namalagi sa tabi ng kabaong.

Bilang ganti ng mga kinauukulan. ―kung kailangan n‘yo ng pera. at iniwang patay ang kanyang ama na kilala na noon sa bansag na Putik sapagkat kayumangging kaligatan. . ‗Yong kilalang mga magnanakaw.‖ salaysay ng isang taga-Malagasang. isa-isang nangapatay. Imus. hindi na nagdemanda ang pamilya Manecio sapagkat wala namang tetestigo.Ang iba‘y nanakawan ng dyip na pamasada na nalakad din ni Nardong Putik na maibalik sa kanila nang wala ni isang perang gastos. madugo. Dalawampu‘t apat na taong gulang pa lamang noon si Nardo. sapagkat kilalang lider sa Sabang ng isang malaking pulitiko sa Kabite ang kanyang ama. mula sa kanilang Robin Hood. sa isang panig ng sementeryo. naaareglo.‖ Habang patuloy ang gayong usap-usapan ng mga nakiramay at nakipaglibing.‖ sabi ng isang nakarinig. isa namang kapatid ni Nardo ang pinatay din. ―natigil ‗yang nakawan. ng gamot. dalawang kasibulang babaing kapwa nakaluksa‘t buntis — ang isa‘y galing pa sa Nobeleta — ang nagtatalo sa magiging pangalan ng kani-kanilang isisilang halimbawang kapwa lalaki ang susulpot na sanggol. at siningil ang mga pumatay sa kanyang ama. Sa libing ng ama. ‗yang harangan. malimit niyang sabihin. isa pa. Jr.‖ ―Lalakas na naman ang loob ng mga magnanakaw. buhat nang muli ‗yang makatakas. marami ang lumuha. ―iilan ang natuwa. at maalamat na pagtahak ni Leonardo Manecio sa landas ng baril at kamatayan ay nagsimula diumano noong 1948 nang. nalalakad lamang ang lahat. pulis sa Dasmarinas.‖ ―Sa kanyang pagkamatay. na. Ang iba‘y tumanggap ng mumunting tulong. ilang armadong kalalakihan ang sumalakay sa kanilang bahay sa Sabang. ‗yong isa ay Leonardo Manecio II. ninakaw ang kanilang kalabaw. Jr. kung may kapit sa malalaking pulitiko ang mga kriminal. pambili ng bigas. sabi nga ng mga taga-Sabang. isang gabi.‖ sabi naman ng isang magsasaka. ―Pero may Leonardo Manecio. Ayon sa mga nakaaalam. lumapit kayo sa ‗kin.‖ ANG MAKULAY. nagbitiw si Nardo sa pagka-pulis. isinumpa ni Nardo na maghihiganti siya. tahimik at mapagkumbaba. Naging kaugalian na sa Kabite na kahit kilala ang mga pumatay.‖ usap-usapan ng iba.‖ kuwento ng isang matandang uugud-ugod na. inilagay sa sariling mga kamay ang batas. Kinamuhian diumano ni Nardo ang klase ng hustisya sa kanyang probinsiya. ―Sa lugar namin. ―Ang mabuti. hindi lamang diumano kalabaw ang dahilan ng pagpatay sa matandang Putik. h‘wag kayong magnanakaw. ‗yong isa naman ay Leonardo Manecio III. Kapwa nila gustong ang ipangala‘y Leonardo Manecio. kundi pulitika. ―Nang buhay pa ‗yan. ng pawid. ayon sa kanyang mga kababaryo.

Montano. isang sarhento. Wala ni isa mang mamamayan sa mga baryong iyon ang nagturo kung nasaan si Putik. Ilang kilalang mga pangalan sa Kabite ang ipinagsakdal sa krimeng iyon. naging napakatunog: Nardong Putik. himalang nakatakas si Nardong Putik. Pagkatapos. at apat na pulis ang natagpuang patay sa isang sabana — kilalang masusugid na tagapagtaguyod diumano noon ni dating Gob. 1957. Laureano Marana at. Kilabot ng Kabite! Ikinulong siya sa Muntinlupa pero. Dahil doon. Buhat noon. Isabel.Constabulary) sa Imus habang inihahanda ang iba‘t iba pang mga sakdal laban sa kanya. napatay ang mismong kumander probinsiyal noon ng PC. Bakaw at Sta. 1952. Ang alkalde ng naturang bayan. Lalo pang lumaki ang kanyang pangalan at kumalat ang bali-balitang mayroon siyang anting-anting. ang itinuturing na kanang-kamay niya noon. isang kabo.Nagsimula nang magtago noon si Nardo at tumindi nang tumindi diumano ang galit niya sa mga magnanakaw ng kalabaw. Dominador Camerino ang mga biktima. Isang puspusang kampanya na malaki pa diumano sa kampanya-militar laban sa bandidong si Kamlon sa Mindanaw ang inilunsad ng PC sa Kabite. Iyon marahil ang simula kung bakit siya tinaguriang Robin Hood din. at isang kabo ang sugatan naman. Sa mga baryong kanyang pinagtataguan. kabilang ang senador noon ng bansa na si Justiniano S. ―Itinatago marahil ng mga babae sa loob ng kanilang saya. isang dating alkalde. Sa panig nina Putik. nakarating siya hanggang Hen. nasangkot siya sa madugong pulitika sa Kabite. Noong malamig na gabi nang Setyembre 2. ang tropa ni Putik na binubuo na noon ng mga pusakal na wanted na mula pa ang iba sa mga kanugnog-probinsiya. Sa pagtatago. mulang Alapan hanggang Sambal. sa mga unang taon pa lamang ng dekada ‘50. noong 1955. isang tenyente. ang mga harangan at holdapan. Isa pang kapitan. naranasan ng Kabite ang sunud-sunod na patayan. isang malagim na masaker na napabantog sa bansa ang naganap sa Maragondon. . Imus. nasukol ng mga PC sa isang bahay sa baryo Malagasang. Natuto diumanong dumulog kay Nardong Putik ang karaniwang mga mamamayang hindi mapangalagaan at makahingi ng hustisya sa gobyerno. inilipat siya sa kuwartelheneral ng PC (Phil. Kor. natigil ang mga nakawan ng kalabaw. araw ng eleksiyon. Lalong naging mataginting ang pangalang Nardong Putik. ang isang tenyente. May kasamang turuang mga aso. isa-isang nangapatay ang mga kriminal. ang napatay lamang ay si Teodoro Kamantigue. mulang Sabang hanggang Malagasang. Trias. napasama sa matitigas na mga bataan ng isang malaking pulitiko. si Ten. kabilang na ang ilang di lutas na patayan sa probinsiya. gayundin. noong Nobiyembre 12. Biglang lumaki ang pangalan ni Nardo. ginalugad ng kompa-kompanyang mga PC ang halos lahat ng baryo sa probinsiya ngunit di nila makita ni anino ni Putik.‖ naiinis na sabi pa diumano ng isang opisyal ng PC noon. Kahit naguguwardiyahan siya nang husto sa kulungan sa Imus noong madaling-araw nang Hulyo 15. Sa sagupaang iyon. 1955. at dalawang sibilyang informer. dalawang sarhento.

‖ Gayunman. Nang salakayin ng ilang ahente ng NBI ang isang taniman ng marijuana sa baryo Malagasang. naging kaibigan pa nila ang ilang alkalde. Pero. . Kaya. Kinagulatan siya‘t iginalang maging ng mga kagaya nina Magat at Ben Ulo. Marana at ilang opisyal nito noong 1957. at isa sa may tiyan. kasama pa ang pinsang si Medardo Encabo. May mga naghinalang kusa siyang pinatakas sapagkat malapit na noon ang eleksiyon.At. noong Pebrero 10. Delfin Montano noon na ―pinatakas‖ si Putik para ―patayin‖ ang kanyang ama — si Kong. sarisaring balita ang kumalat. ayon sa mga nakakita. Katunayan. lumabas na medyo nakataas ang mga kamay tanda ng pagsuko. inihagis niya sa lupa ang kalibre 45 baril at isang granada. nakagagala noon sa ilang baryo at bayan doon ang kanilang pangkat. Nagpakita si Putik ng magandang kondukto sa mga opisyal ng Pambansang Bilangguan kaya ginawa siyang bastonero ng lahat ng preso doon. bigla. Ibinintang iyon ng NBI sa grupo ni Putik sapagkat protektado diumano ng mga iyon ang taniman ng marijuana. Sa loob ng ilang buwan. may agimat. Kawit. ipinaratang ni Gob. 1971. Di naman s‘ya talagang masamang tao. Muli. nang galugarin ng PC ang baryo Sta.000 gantimpalang nakapataw noon sa kanyang ulo. Gagamitin diumano si Putik para hindi makakilos sa Kabite ang mga Montano. sakay ng mga kotse at pribadong mga dyip. Kor. nakubkob siya ng mga PC sa dating Barzaga Rice Mill sa may Binakayan. 2004 pa siya makalalaya. Imus. nagsimulang mag-ingat ang tropa ni Putik. Pero. Nag-iisa siyang nakipagbarilan nang husto sa mga sundalo sa loob ng 45 minuto. Montano. lumaki. 1969. pero ang pinapatay n‘ya ay ‗yong masasama. isa sa may kanang kilay. 1958. isa sa kaliwang braso. Binigyan siya ng mga kaluwagan. Natadtad ng tama ng automatic carbine ang naturang bigasan. o sumapi siya sa Bagong Hukbong Bayan ni Kumander Dante. isang araw. isang matandang babae ang nanungaw sa bintana ng kanyang dampa at sinabi sa ilang sundalong nagdaraan: ―Pabayaan n‘yo naman s‘yang makatulog. noong Oktubre 2. isinama sa mga bilanggong ―minimum security‖ ang klasipikasyon. Pagdudusahan niya ng 40 taon ang naturang sentensiya batay sa probisyon ng Binagong Kodigo Penal at Disyembre 15. sa Bataan kaya. kahit hindi umaalis si Putik sa teritoryong Kabite. ng ilang bayan sa Kabite. noong umaga nang Mayo 26. Pawang daplis lamang ang kanyang mga tama. lalo na ang maliit na opisina sa loob na pinagtaguan niya. Muli siyang ikinulong sa Muntinlupa. nabuo ang pangkat ni Putik. May nagsabing nasa Bulakan siya. Parang mga paltos lamang iyon. dahil marahil sa P20. Justiniano S. muli siyang nakatakas. Nang maubusan siya ng bala. hinatulang mabilanggo ng 182 taon dahil sa pagkakapatay kay Ten. at mga pulis. kaya lalong tumibay ang paniniwalang may anting-anting siya. Naging kasangga pa nila ang ilang opisyal ng PC na nagpasalamat pa diumano dahil nasa labas na naman si Putik at muling nasusugpo ang mga nakawan at holdapan sa probinsiya. Isabel sa Kawit. dalawang tauhan ng NBI — sina Rogelio Domingo at Antonio Dayao — ang dinukot at pinatay. Pumapatay s‘ya. kahit araw na araw.

pinatay din ang inupahan diumanong pumatay kay Putik. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. isang magsasaka sa inyong baryo sa Alapan. Sa ilang bayan. at sa ulo lamang. sabi ng mga nakaaalam. ayon sa balita. Ordonez (Editoryal — unang nalathala sa PILIPINO FREE PRESS. isang araw noong Setyembre 1971. Tumanggap din. isang kilalang bata ni Putik — si Emilio ―Boboy‖ Tibayan — ang nasabat ng mga pulis-Imus. Natural. Ang pangyayaring iyon. ——————————————————————** Bagaman mahirap patunayan. Oktubre 10. gayundin ang kanyang pangkat. ―Kilabot ng Kabite‖ para sa kanyang mga kaaway at Robin Hood naman sa ordinaryong mga Kabitenyong natulungan niya. napagkalooban ng hustisya at kalinga na hindi basta maibigay ng gobyerno sa mga kakaning-itik at walang impluwensiya. Imus. 4.Mga ilang buwang waring nagpalamig-lamig ang NBI ng pagtugaygay sa pangkat ni Putik. Umaga. sa pagitan ng Panamitan at Tabon sa Kawit. ayon sa mga bali-balita. alyas Nardong Putik. ―Sa kanyang pagkamatay. Isang barilan ang naganap at napatay si Boboy. si ganoon at si gayong kandidato sa pagka-alkalde ang diumano‘y sinusuportahan niya rin. saka pinagpapalo sa ulo. NBI at pulis-Imus si Leonardo Manecio. Imus. gayundin ang isang pulisImus na si Rodolfo Bae. Isang araw matapos mapatay si Putik. Nagbanta diumano ang grupo ni Kumander na igaganti nila ang pagkakapatay kay Boboy Tibayan. Dahil sa teoriyang di siya tinatablan sa katawan. Muling maluwag na nakapaglibot sa ilang lugar sa Kabite si Kumander. isa naman ang ipinagbili agad ang kanyang kalabaw sa takot na nakawin din. iilan ang natuwa. kilalang tagapagtaguyod noon ni Jamir. marami ang lumuha. lumitaw ang balita nang malaon na hindi talagang tinambangan si Putik. ng isa ring sulat mula kina Putik and delegado noon sa Con-Con na si Juanito Remulla. Pero nagsimulang mapaugnay naman ang kanyang pangalan. isinakay sa kotse nitong Impala saka pinaulanan ng bala ng mga awtoridad. ang naging ugat ng malagim na wakas ni Nardong Putik. isang malapit na kaibigan ni Putik ang kinasabuwat ng isang makapangyarihang pulitiko kapalit ang kung anu-anong konsesyon para patayin si Putik. 1970. Imus. To d o s Lo s Santo s: Ano B a I to? October 26. sa ilang mga kandidato. Tumanggap diumano ng sulat mula sa pangkat ni Putik si Alkalde Jose Jamir ng Imus. habang nag-iisang sakay ng kanyang pulang kotseng Impala mulang Nobeleta papunta sa baryo Alapan. Nob.‖ sabi nga ng isang nakipaglibing sa kanya. Di naglipat-buwan. sapagkat panahon ng eleksiyon. **tinambangan ng magkasanib na grupo ng PC. Suportado diumano ni Putik. may ilang pulitikong lihim na nagalit sa kanya. ang ninakawan na agad ng kalabaw. 1971. sa baryo Carsadang Bago. Nilasing nito diumano nang husto si Putik sa loob ng Josephine Resort sa Kawit. si Lino Bocalan sa pagka-gobernador dahil sa galit niya sa mga Montano. Pagkatapos. at bahagyang binago ngayon) .

Ang pananda sa iyong puntod — kung mayroon man — ay isang lapidang lata. Tuwing Todos los Santos. Sino ang may sabing pantay-pantay ang tao sa kamatayan? Kung karaniwan kang magsasaka o obrero.‖ sabi nga ng mga tagabaryo. at tinatanuran pa ito ng maluha-luhang sementadong anghel sa gabi‘t araw. iyong kabaong na ―pangmarangal‖ na tao at mahihiyang dapuan ng langaw o amuyin ng mga langgam. Sa sosyedad na ito ng pagsasamantala‘t inhustisya ng iilang hari-harian o diyus-diyosan sa balintunang lipunan.MAY kanya-kanya ding klase ang mga patay: may mayaman at may mahirap. Puntod na puntod lamang ang iyong libingan. sa sulok marahil ng isang sementeryong para sa mga anakpawis. piling-piling lugar ang libingan mo. petsa ng kapanganakan at kamatayan. ipinangangalandakan ang iyong pangalan. Kung mayaman ka — nakuha mo man ang iyong kayamanan sa panloloko‘t pagsasamantala — pagpapasasaan mo iyon hanggang sa loob ng iyong nitso o mausoleo. sa kabilang banda. pasiklaban ng yaman at pag-insulto sa karalitaan ang naturang araw. siyempre pang de klase ang kabaong mo. o nandambong sa pondo ng bayan kaya ka nagkamal ng kayamanan. Ordonez . ipinamumukha ng iyong libingan na isa kang napakakaraniwang tao. Todos los Santos na ang bawat araw sa kanila sapagkat. Kung mahirap ka. ―nangungusap sa ganda. Ipinagyayabang ng iyong libingan na hindi ka basta tao — nabuhay ka at namatay na batbat ng impluwensiya. Hindi nga masamang alalahanin ang mga patay tuwing Todos los Santos pero. Siyempre pa rin. ang hukbo ng mga binusabos na para na ring mga patay. Higit sa lahat. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. araw-araw. ilang bulaklak ng amarilyo‘t palong-manok at krus na kahoy — ito ang mga nagpapagunita ng iyong karalitaan at pagkabusabos tuwing Todos los Santos! Pero kung mayaman ka. kailangang maglublob ka pa rin sa iyong kayamanan: naglalakihang kandila. marmol ang iyong mausoleong nakalagak sa loob ng kongkretong gusaling marangyang bahay na para sa hukbo ng mga kumain-dili. nabuhay at namatay sa kabusabusan. kapangyarihan at pribilehiyo. Maliliit na kandila. Hindi bale na kung binusabos mo ang iyong mga manggagawa‘t magsasaka. ipinagkakait sa kanila ng uring mapagsamantala ang karapatang mabuhay bilang tunay na mga tao sa ilalim ng pantay na katarungan at lantay na hustisya sosyal. Todos los Santos: ano ba ito? Ika w Ang T alahib Ng Mga Alaala October 14. malamang na ang kabaong mo ay palotsina. nangamkam ng mga lupain. kahit matagal ka nang pinagpasasaan ng mga uod o ginawang abo sa krematoryo. mamahaling orkidyas at kung anu-ano pang tanda ng karangyaan ang ipinagyayabang ng iyong libingan. o may burges at may proletaryo. higit na nangangailangan ng kalinga at pagmamahal ang mga buhay — ang patuloy na inaaliping masang sambayanan. kailangang dalhin mo hanggang hukay ang iyong karalitaan. nagliliwanag na bombilya. nagkakahalaga na ng daan-daang libong piso ang mismong lupa lamang. karaniwan lamang na payabangan.

puso at tiyan nakadilat ka‘t nakatingin sa kalangitan habang inaapuhap ang hininga sa pagaspas ng mga dahon sa pakpak ng mga ibon sa tagulaylay ng rumaragasang agos sa ilog ng kaparangan sa balumbon ng nangingitim na ulap inaaninag wari anino ng kalayaan para sa bayang pinakamamahal pumanaw kang wala ni apdo ng pagsisisi sa mamad na mga labi sa niyakap na pakikibaka laban sa naghaharing inhustisya dahil noon pa man sa pagbabanyuhay ng puso‘t isipan nakapagkit na sa iyong kabuuan kakambal na ng iyong pangarap at layon ligaya at laya ng masang alipin ng dalita‘t dusa. namumulaklak na ang mga talahib nang ika‘y ilibing ng mga kasama walang dinalit na mga ave maria ni inusal na mga ama namin sapat nang papurihan iyong kagitingan parangalan mga karanasan sa paglalahad ng mga katotohanan .(Tula) namumulaklak na ang mga talahib puting-puting nakakumot sa burol at sabana kumakaway sa sanlaksang mga alaala oktubre ring gaya ngayon nang abuhin ang kalawakan at malamig ang haplos ng hangin tumimbuwang ka sa kagubatan sa pagliliwaliw ng mga punglo sa iyong ulo.

Ordonez (Tula) ulo mo‘y gusto kong palakulin parang niyog ang bungo‘y biyakin utak ay himay-himayin gusto ko ring dibdib mo‘y laplapin dukutin ang puso at saka suriin dinalaw ka ba ng awa‘t sagimsim nang maralita‘y lamunin ng dilim? o uring asendero/kapitalista laging iniisip talaksan ng pera? tao ba‘y mayroon pang halaga sukdang busabusin sa iyong pabrika alipining lubos sa iyong asyenda? .at pagsamba sa altar ng katarungan sapat nang walang hanggang kilalanin idambana sa puso‘t isipan buhay na inialay sa gabi ng mga paglalamay. oo. ikaw ang talahib ng mga alaala sunugin man nang sunugin sisibol at sisibol pa rin muli‘t muling iindak ang puting bulaklak di luhang mangalalaglag sa masukal na damuhang dinilig ng iyong dugo mananariwa ang lahat maging naluoy na mga pangarap muli‘t muli kang mamumulaklak sa puso‘t isipan ng bawat sawimpalad ikaw. Dib d ib Ay Lap lap in October 11. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. ikaw na talahib ng aming mga alaala! Ulo Mo ‘y G usto Ko ng P alakuli n.

ulo mo‘y gusto kong palakulin dibdib mo‘y gusto kong laplapin naisip mo ba mga inalipin silang sandakot na kanin at asin ang laman ng tiyan habang ikaw naman ay nabubulunan bundat na‘y ayaw pang tigilan sagana‘t marangyang hapunan gayong dugo nila‘t laman kinatas at iyong pinagpipistahan o likas sa iyo itong kasuwapangan kaya lugaw nila‘y gusto pang lamunin suso ng bagong panganak gatas nais pang sipsipin? kung bungo mo‘y mabiyak sumabog ang utak nakaukit ba sa himaymay niyon mga sawimpalad? naisip ba ang walang tahanan habang palasyo mo‘y laging kumikinang? saan ba nanggaling iyong kayamanan kundi sa inaliping masang sambayanan? kung dibdib mo‘y malaplap at puso‘y mahantad nadama mo ba katiting na habag sa mga nilikhang yakap ng bagabag? pinitik ba ng awa ang puso habang manggagawa‘t magsasaka mo sabaw ng sinaing ang ipinasususo sa nagpapalahaw bunsong balat-buto? matapos bungo ay mabiyak dibdib ay malaplap at walang makita sa puso at utak kahit anino ng habag sa mga nilikhang inaliping ganap .

naririnig ko ang iyong panaghoy la tierra pobreza sa dagundong ng kulog sa kalawakan sa sagitsit ng kidlat sa karimlan sa lagaslas ng tubig sa kabundukan oo. oo. naririnig ko ang iyong hinagpis la tierra pobreza . Ordonez (Tula) naririnig ko ang iyong panambitan la tierra pobreza lupain ng dalita‘t dusa lupaing tinigmak ng dugo ng mandirigma ng masa na dinusta ng inhustisya na inalipin ng pagsasamantala inihahatid ng naglalakbay na amihan sa saliw ng huni ng langay-langayan ang iyong tagulaylay tumatarak.katawan mo‘y dapat nang tadtarin buto mo‘y dapat nang pulbusin dugo mo‘y dapat nang sairin upang magbanyuhay ang uring alipin! Naririnig Ko Ang I yo n g P anamb ita n September 25. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. lumalaslas sa kamalayan kong laging naglalamay naririnig ko ang iyong panambitan kung mga gabing nagdarasal malungkot na buwan kung mga umagang luhang pumapatak mga butil ng hamog sa damuhan kung mga katanghaliang humihiyaw aspaltadong lansangan ng kalunsuran kung mga dapithapong dumaramba mga alon sa ulilang dalampasigan.

umuukilkil sa pandinig ko ang panambitan mo la tierra pobreza saanmang sulok ng planeta ipinadpad ng daluyong ng dalita .sa bulong ng mga babaing asawa‘y nalibing sa kung saang talahiban naririnig ko sa taginting ng mga dalangin sa nobena‘t decenario ng mga sisa si crispin ay di na makita ibinaon kung saan ng kampon ng kadiliman o binulok sa mga tagong bilangguan o naagnas sa pusod ng karagatan wala ni anino ng kalansay. oo. naririnig ko ang iyong panambitan la tierra pobreza sa tagaktak ng pawis ng manggagawa‘t magsasaka sa lagunlong ng sikmurang walang laman sa kalantog ng mga lata sa basurahan sa pagtutol ng tinuklap na mga yero sa langitngit ng tinungkab na mga tabla sa lagabog ng ginibang barungbarong sa gilid ng namamahong estero mulang tripa de gallina hanggang canal de la reina naririnig ko ang hinaing mo la tierra pobreza sa binuldoser na mga bahay sa mga lote diumano ng gobyerno na lalong dapat mapunta sa masa di sa mga ayala at mga kauri nila na walang sinasamba kundi kuwarta patayin man sa hilahil at dusa gawin mang naglipanang aso‘t pusa milyun-milyong maralita! oo.

la tierra pobreza ―di lahat ay natutulog sa dilim ng gabi‖ at naririnig nila iyong panambitan at panawagan nagliliyab ang mga mata ng mga anak mong magigiting bartolina mo‘y wawasakin! LIM ANG AR AW AT GAB I ( sa kamata ya n ni Len in) September 8. pumila parang treng walang katapusan hawak ang nakababa namamahingang mga bandila upang muling masilayan ang naninilaw niyang mukha at medalyang pula sa ibabaw ng dibdib. At sa kalupaan nananalasa‘t sumisikdo . Humugos ang mga tao.mga anak mong nagdurusa ikinalat silang parang layak sa banyagang mga bansa dahil kalansay na ang pag-asa at ginutay na ang ligaya sa lupain mong binaog ng uring mapagsamantala oo. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Malayang salin ng inyong lingkod sa tula ng makatang Rusong si Vera Ibner na ipinadala ni Ka Dan Borjal bilang alay-parangal kina Ka Alexander Martin Remollino at Ka Medardo Roda na kapwa namayapa kamakailan lamang) Bago siya tuluyang ibinilanggo sa kanyang mausoleo at ulilahin ng sikat ng araw limang araw at gabing singkad siyang nakaburol sa Bulwagan ng mga Columna.

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.ang nagyeyelong kapaligiran waring tuluyan niyang tinangay ang isang bahagi ng init ng aming mga katawan. Limang gabing walang natulog sa Moscow dahil sa pagtulog siya lumisan buong kabanalang nagbabantay ang maputlang buwan. Ordonez (Tula) kinatarata na ang mga sakada sa pagsuyod ng mga mata sa katawan ng asyenda pinaglumot na ng mga dekada mga daing nila‘t protesta di na makita mukha ni anino ng tumakas na pag-asa sumanib ba iyon sa balumbon ng mga ulap habang dapithapo‘y namamaalam? yumakap ba iyon sa katawan ng karimlang humahalik sa pisngi ng maputlang buwan habang gabi‘y nagdarasal nakaluhod sa paglalamay? kalansay na lamang ang pag-asa nailibing na sa damuhan ng tubuhang di maabot ng mga mata nasipsip na noon pa man ng hayok na mga tubo pawis at dugo ng sakada . Niligis Na Ap d o La man g An g As ukal August 31.

nanigas nang kanin o kinayod na tutong na humalik sa puwit ng kalderong inulila ng saya‘t ligaya singpait din kaya ng apdong niligis asukal na inihalo‘t tinunaw sa tubig na maligamgam at ipinasususo sa bunsong mapintog ang tiyan kahit hangin lang ang laman? singpait ng apdong niligis sa dila ng sakada mga asukal pang iluluwa . kay tamis niyon sa dila niya singlinamnam ng pulot-gata sa mga birheng kinalantari niya habang binubudburan ng asukal ang puklong matambok ang susong maumbok singtamis ng pulut-pukyutang dumaloy sa galit na utong sa uhaw na singit at gutom na tiyan! singpait naman ng apdong niligis sa dila‘t ngalangala ng sakada asukal na iniluwa ng asukarera di nito mapatamis kapeng walang gatas sa mahalumigmig na umaga di nito mapawi pakla ng bubot na bayabas at alat ng asing iniuulam sa malamig.ngayo‘y parang gatas iyon hinihigop ng asendero mula sa susong malusog ng bagong panganak naglalanding dalagang-ina o.

ng asukarera mapait na rin pati pawis niya singlansa rin ng hilaw na apdo dugong itinigis ng mga panahon sa bawat hagkis ng machete sa masukal na damuhan sa bawat taga sa pinutol at kinatas na katawan ng laksa-laksang tubo tatamis pa ba ang asukal kung ni isang dipang lupa‘y di kanya at alipin lamang siya sa malawak na asyenda? niligis na apdo lamang ito sa dila niya‘t ngalangala! Fernand ina August 9. wala ni isa mang bituin ang gabing nagdaan fernandina . 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) nilalanggam namutla mo nang mukha fernandina habang nakatimbuwang sa masukal na kakahuyan katawang tinadtad ng punglo di nahugasan ng tikatik na ulan fernandina dugong bumulwak sa dibdib sa hita at tiyan humahalik na ang namuong hamog sa gilid ng mga matang nakakilala sa pait at dusa ng buhay ng masa.

mananatili kang monumento sa alaala banayad mang humalik sa lupa mga tuyong dahon ng gunita fernandina muli‘t muling sisibol sa pusod ng bundok o dibdib ng lungsod binhi ng pag-ibig sa layang pinakamimithi habang dinidilig ng dugo ng mga kagaya mo fernandina lupaing binaog ng inhustisya‘t pambubusabos.nagtago pati mukha ng buwan umiwas sa mga putok ng baril ngunit di ka umurong fernandina di natinag sa pagtatanggol di binitiwan ang gatilyo ng kalayaan pinatakas ang nakubkob na mga kasama alang-alang sa bansang pinakasisinta tagulaylay ng hangin ng giniginaw na umaga sa iyo ngayo‘y naghaharana fernandina. fernandina muli‘t muli kang mabubuhay sa magkakarugtong na mga ugat ng mga biktima‘t inalipin ng uring mapagsamantala! magniningning din ang mga bituin sa pusikit na karimlan manunumbat ang buwan at aawitin ng marahas na hangin kadensa ng martsa .

Ave. diyosa espiritu santa! patawarin ang anak mong nagkasala mea culpa. pater patrum inodoro‘y nagkumunyon nangumpisal pa sa poon. birheng maria ipinalangin ang anak mong nagkasala mea culpa. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. si Papa Pablo VI o Giovanni Battista Montini. P ater P atr um! July 30. 27. ave. diyos anak.ng milyung-milyong mga paa sa bantayog ng laya… mabuhay ka. fernandina! Ave. 1970 sa PILIPINO FREE PRESS. mea maxima culpa nang sa kanto‘y magdaan ang santo papa ako po‘y nasa kubeta nagbebendita‘t nagdaraos ng sariling misa ave. 1970. mea culpa. mea culpa. ave. ave. Kasama na ito sa mga piyesa sa plumaatpapel pero nahihirapan daw ang ilang mananaliksik na makita agad sa archives kaya minabuti naming ilagay ito ngayon sa bandang unahan.) giovanni battista montini servus servorum dei nang iluwa ka ng alitalia mga magnanakaw naghaleluya viva! viva! viva il papa! hosanna in excelsis benedictus qui venit in nomine domini diyos ama. mea maxima culpa ni hindi ko man lamang nakita ang tiara ng santo papa nang magpunta siya sa luneta at magmisa ako po‘y umiinom ng hinebra sa restawran ni san da wong sa ermita . Ordonez (Tula — sinulat noong dumalaw sa bansa. 7. Nob. Inilathala ito noong Dis.

mea maxima culpa krusipiho at rosaryo‘y ipinanguya ko sa basura. santo papa! puto seko‘t puto maya inuuod ang kumbento‘t mga mongha bawat santo‘y nakanganga sa isusubong ostia ave.diyos ama. diyos anak. santo papa. ave maria! ang pari‘y nagbibilang ng pilak sa sakristiya diyos ama. diyosa espiritu santa! ako po‘y huwag bulagin ng mga kalmen at estampita habang ang kandila‘y bangkay na naaagnas sa bawat kandelabra kahit ako po‘y di lumuhod sa santo papa nakita ko naman ang kanyang anghel de la guardia sa bote ng la tondena michaelem archangelum nakaamba kumikislap na espada sa plato ng espagheting piccolinong may bendita ng ketsap papa. pater patrum . ave. diyosa espiritu santa! ipinalangin kaluluwa ng anak mong nagkasala mea culpa. bawat araw kampana‘y kumakalembang sit laus plena. mea culpa. ave. ave. pater patrum! ako po‘y nagugutom sitsiritsit alibangbang salaginto‘t salagubang bawat oras. sit sonora sit jucunda. sit decora mag-antanda at magdasal ave. ave. diyos anak.

ave. Ordonez (Tula) S A N A! Nang Magp aala m Ka July 19. santo papa ang utak ko‘y talahib na naglagablab at nagsayaw ang mga alitaptap! So na No o n At Nga yo n S a Rep ub likan g Ma mo n July 27. diyosa espiritu santa! kagabi.kalyehon ko‘y inaagiw barungbarong at estero‘y nakatanghod sa kopita‘t kandelabra araro ko‘y nakapangaw sa tumana armalite ay umaawit sa candaba ave. diyos anak. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. ave maria! quod in carnem transit panis et vinum in sanguinem quod non capis quod non vides animosa firmat fides diyos ama. Ordonez (Tula) nang magpaalam ka walang luhang pumatak sa mahamog na damuhan o isang butil man lamang na sumanib sa tikatik na ulan walang hikbing sumalit sa langitngit ng punong kawayan walang mapait na ngiting sumilay sa labing nakakilala ng mga halik ng dalamhati isinasayaw ng hanging marahas .

buhok mong hanggang baywang di nagdaop ang ating mga palad di naglapat ang ating mga katawan sa mahigpit na yakap ng pamamaalam ngunit nasa mga titig sa isa‘t isa muhon ng pakikiisa sa matagal nang adhikain ng masa ilang tapik lamang sa balikat ang ipinabaon ko sa iyo kalakip niyon ang laksang mensahe sa iyong paglalakbay patungo sa malayang bundok na naghihintay. di kailangang pabaunan ng agam-agam o dalangin ng kaligtasan ang dakila mong paglalakbay tungo sa mabulaklak na katubusan. nang magpaalam ka di isinaysay ang laman ng puso di ipinaliwanag ang kapasiyahan nakapinid ang labi ng mahalumigmig at lumuluhang madaling-araw ngunit nag-aapoy ang mga mata mo para maunawaan ko hagupit ng lintik sa isip daluyong ng dugo sa ugat na di sa katawan mo lamang nagwawakas kundi sa himaymay ng laman ng bawat sawimpalad ng mga itinanikala sa asyenda at malawak na kabukiran ng mga inalipin ng makina saanmang pabrika at empresa o ginutay ng inhustisya ng pambubusabos at pagsasamantala ng di makataong lipunan ng di makatarungang burukrasya oo. .

pinapatay bakit ganyan? di naman ako kriminal di naman ako magnanakaw di naman ako nandarambong ng pondo ng bayan . Ordonez (Tula) minsan lang akong daraan sa mundong estupido pero karapatan ko ayaw irespeto sinisikil. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. kinakatay. amanda de los reyes di ko na inaasahang magbabalik ka pa sa kuta ng pambubusabos hanggang makulimlim ang panahon at di pa sumisilay mapulang sikat ng araw sa silangan tulad nang ikaw ay magpaalam! B akit Gan ya n? June 25. di ka na makakasalo sa kantina ng isang platong kanin at kapirasong ulam oo.nang magpaalam ka sinasaluduhan ko ang iyong paglisan di ko na inaasahang maririnig pa lagunlong ng tinig mo sa mga lansangan ng protesta di ko na makikita kumpas ng mga kamay mo habang idinidiin ang mga punto mo sa paglilinaw sa nilumot nang mga suliranin ng lipunan na humihiyaw ng kalutasan oo.

lupa nang may lupa‘y di kinamkam at lalong di nanggahasa ng sinuman ako pa nga ang laging ginagahasa ng lipunang di makatarungan bakit ganyan? bakit ganyan? sobra-sobra ang ipinagbabawal sabi ng mga banal sa simbahan bawal magmura kahit galit na bawal magsalita nang malaswa bakit nagkaroon pa ng gayong mga salita? para saan at paano iyon mailalabas sa bunganga? lintik na ‗yan! ano ba ‗yan! bawal malibugan sa iba maliban sa asawa sila namang mga santo‘t santa puwedeng-puwedeng magnasa magpasasa‘t magpakasawa oras-oras. anak ng galunggong at kabayo lintik na ‗yan! hayop na ‗yan! karapatan lang nila ang sagrado‘t mahalaga! bakit ganyan? bakit ganyan? ako lang ang laging makasalanan ako ang impakto ako ang demonyo impiyerno ang bagsak ko por dios por santo anong klaseng mundo ito? bawal magsabi nang totoo laban sa mga dorobo sa gobyerno puputulin ang dila mo . maya‘t maya sa macho‘t tigasing binatilyo o sa seksi‘t dalagitang mabango.

bawal mithiin ang pagbabago sa layuning lipuna‘y di magago at di dumami ang agrabiyado pero birheng inang mahabagin bubulukin ka pa sa kalaboso! bakit ganyan? bakit ganyan? dahil ba silang nagbabawal ang iilang hari-harian ang pinagpalang diyus-diyosan at kaming maralita‘y tungaw layak lamang ng lipunan? lintik na ‗yan! hayop na ‗yan! bakit ganyan? bakit ganyan? pati katiting kong kaligayahan lagi‘t laging pinakikialaman pobre lamang ako di kaya ang maluhong bisyo di mayamang tulad ninyo puwedeng bumabad sa casino magpakaligaya kaya sa paraiso sa puklong matambok sa susong maumbok ng kinakalantaring kalaguyo ligaya ko‘y simple lamang ang manigarilyo lamang para mapayapa ang damdamin at ligalig na isipan sa hilahil na pasan-pasan makasulat din ng kung anu-ano kapag nababaliw ako pero por dios por santo bawal manigarilyo diyan bawal manigarilyo kahit saan bawal sa gusaling iyan bawal sa pampublikong sasakyan .

lintik na ‗yan! hayop na ‗yan! karapatan daw nila iyon pero paano naman ang karapatan ko ang mga kagaya kong naninigarilyo? bakit ganyan? bakit ganyan? bakit nagkaroon pa ng pabrika ng sigarilyo bakit di pa sunugin ang mga ito tupukin pati ang lumikha nito? para di parang ketongin ang mga gaya kong naninigarilyo itinataboy kung saan-saan pinagbabawalan sa maraming lugar parang mundo lang nila ito parang di sila mamamatay kahit di manigarilyo kahit di makaamoy ng usok nito parang kami lang naninigarilyo ang maglalaho agad sa mundo. tinambangan o biglang nasagasaan sa daan nagkalasug-lasog ang katawan nauna pang namatay . mararangal na nilalang. pero itatanong din ninyo: bakit ganyan? bakit ganyan? tinodas agad ng diabetes ng alta presyon o atake de corazon ng kanser sa atay o lalamunan ng kanser sa baga‘t bituka sa bayag o suso o obaryo siyang kailanma‘y di nanigarilyo o nakasinghot ng usok nito siyang di nanigarilyo ni minsan ay binaril naman.bawal makaamoy ng usok malulusog.

tulad sa forbes at alabang-ayala mga bahay na naghilera parang dambuhalang kabaong walang laman . bakit ganyan? bakit ganyan? siyang sigarilyo ang pamatid-gutom ang iniiwasan ng lipunan pati ni kamatayan siyang sigarilyo‘y iniwasan pero nagpakabundat sa katakawan at nagsamantalang lubusan para yumaman nang yumaman pundilyo nila‘y hinahalikan masaklap nga lamang maaga silang kinakain ng libingan at isinusuka ng kasaysayan. Ordonez (Tula) sa magkakrus na mga kalye ng via pescara at via firenze mansiyon. bakit ganyan? bakit ganyan? lintik na ‗yan! ano ba ‗yan? hayop na ‗yan! ang mundo ba‘y estupido o ako ang naloloko? basta irespeto na lamang ninyo ang karapatan ko huwag lamang ang inyo anak kayo ng galunggong at kabayo! masarap iyap ak a ng hub ad na p aa June 22. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.sa impaktong gaya ko apatnapung taon nang naninigarilyo.

pagngiti ng giniginaw na umaga naglakbay ang mga bangkay hinigop ng mga buntala idadahak. iluluwa pagpikit ng matamlay na dapithapon manlilisik malalaking bombilya magpuprusisyong pabalik nagliwaliw na mga bangkay muling hihimlay sa kabaong na naghihintay! sa teritoryong iyon ng el diablo di ko masalat ang buhay nagkalat na parang layak buhay na tuwinang namamatay kahit muli‘t muling nabubuhay di makahalina sa ilong halimuyak ng pierre cardin o hugo boss at issey miyake gusto pa ring masinghot anghit sa kilikili ng manggagawa‘t magsasaka sa lupang dinilig ng dugo‘t luha ng dantaong magiting na pakikibaka di yakapin ang pandama masangsang na karanasan ng masa manapa‘y robot at plastik sa lansangan bumubulaga sa matang nilalanguyan ng sanlaksang mapapait na alaala! magneto ngayon ang hangin ng ipuipo buong lakas na binabatak paang naglagalag pabalik sa nilisang la tierra pobreza paang pinaglintos ng kuwerong sapatos sa pagtahak sa nagsalabat na kalsada mga lansangang walang simula‘t wakas di gaya ng estupidong buhay .

ibinuga ng mga makina sa mga pabrika masarap iyapak ang hubad na paa sa humihingang lansangan sa init ng katanghalian sa martsa ng mga protesta laban sa inhustisya‘t dusa masarap iyapak ang hubad na paa sa gubat at bundok sa nayon at lungsod sa lupaing luha‘y bumabalong sa lupaing dinidilig ng dugo itinitigis ng ugat ng mga mandirigma ng laya‘t ligaya para sa dinustang buhay ng masa . masarap iyapak ngayon ang hubad na paa pagbalik sa la tierra pobreza sa malagkit na tiningkal ng naararong sangkal sa nagpuputik na pilapil sa kabukirang dinilig ng humagulhol na ulan masarap isudsod sa mahamog na damuhan o sa sukal ng tubuhan masarap pa ring iyapak ang hubad na paa paglaruin sa langis at grasa isinuka.na tiyak na mamamatay… paang niluom ng hinulmang goma sa paglusong-ahon sa lupaing matatambok sa mga burol na mauumbok.

oo, lagi‘t laging naroroon ang himagsik ng puso sa dibdib ng buhay oo, madarama ng hubad na paa nakaukit na testamento‘t muhon sa saganang minahan ng mga brilyanteng katotohanan! . Sa P antalan Ng Hava na, I sang Gab i Ng P anagi nip June 10, 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) isang gabi, napanaginipan ko sinisiil ng halik ng mga ulap naghihingalong buwan sa pantalan ng havana lahat magdamag na umiindak sa kadensa ng guiro ng maracas at marimba sa salon rojo at la cecilia sa gato tuerto at la farandula nagliliyab ang mga katawan sa salsa, mambo at rumba himig ng son mula sa aprika sumisigid sa ilong halimuyak ng tabako ng vultabajo o pinar del rio thompson man o don pepin garcia arturo fuente man o vegas de fonseca hayok na sinisinghot hininga ng bawang, oregano‘t cumia sa paglalandi ng dila sa mga utong ng moros at pagsipsip sa katas ng ropa vieja nagliliwaliw, nababaliw ang utak ko sa espiritu ng rhum at cola

gustong humimlay na sa el vedado sa saratoga man o melia cohiba. napanaginipan ko rin, opo namatay, inilibing din ang buwan paghikab ng nagmamadaling umaga sa pantalan ng havana mga barko‘y pumitada at bumulwak rumaragasang tubig ng alaala sa kasaysayang naligo sa dugo sa panahong umagas iyon sa obaryo ng tinawag na isla juana mula nang mayabang na dumaong sa pasigan ng baracoa krus ni columbus na kolonyalista naghari-harian sumulpot na criollos lubos nambusabos sa ngalan ng ginto at diyos inaliping ganap lantay na ciboney at taino pati nakakadenang mga aprikano kinubabawan ang lupang matambok nilamutak ang pisnging maburok pinanggigilan dibdib na malusog hanggang masaid ang libog ng pusod. opo, napanaginipan ko isang dekadang paghihimagsik ng lahi ng mga carlos de cepedes kolonyalistang moog di agad nadurog apat na dantaong naghasik ng lungkot saglit, napilitang magkuta sa new york makabayang nagrebelde sosyalistang jose marti placenta ng layang ipinaglihi sa sto. domingo‘y sabik na nagbalik manipesto ng montecristi ay isinatitik

pinaglagablab ang naipong ngitngit umangil ang punglo, machete‘y tumalim ngunit siya naman ang sinawing-palad dugo‘y idinilig, buhay inialay sa sagupaang walang puknat sa dos rios lupa‘y nagkulay-pulang parang gumamela sa daluyong ng rebolusyong sumiklab na. opo, napanaginipan ko rin, opo nang asul ang liwanag ng buwan sa pantalan ng havana biglang sumabog ang barkong u.s.s. maine nagliyab, naglagablab mahigit dalawandaang tripulanteng tulog katawa‘y natupok hininga‘y nalagot pakana diumano ng kolonyalista sulsol ng dambuhalang kapitalista para giyera‘y ideklara laban sa espanya tratado ng paris ang naging resulta cuba, guam at tierra pobreza ginawang kolonya cuba‘y pinalaya noong 1902 naging manyika naman ang mga machado grau at socarras naging diktador fulgencio batista nandambong, hinuthot ang cuba sinalaula ang hustisya ipinampunas sa tumbong at paa soberanyang banal agad ibinenta milyong mamamaya‘y sinagad sa dusa. opo, napanaginipan ko rin, opo pagdaong ng granma habang umiindak tubo sa asyenda sakay ang walumpu‘t dalawa nang tambangan ng militar labindalawa ang natira

nagkuta ang mga fidel castro camilo cienfuegos at che guevarra sa pico turquino sa malawak na sierra maestra pinaglagablab ang matanzas hanggang sta. clara ang camaguey hanggang oriente ang las villas hanggang las tunas hanggang mapasok ang havana tutop ang puwit na tumakas mga batista‘t kampon ni satanas! huling napanaginipan ko, opo nagliwanag ang pantalan ng havana nang itayo lipunang sosyalista ari-ariang pribado‘y binura sa mapa inatado naglalawakang asyenda isinakamay ng mga magsasaka dayuhang empresa‘t pabrika negosyong hawak ng imperyalista isinabansa‘t sosyalismo ang gumiya nagwala‘t nagdabog ang imperyalista look ng mga baboy, gustong masakop na ngunit di umurong, estado ng masa sa napabantog la batalla de giron di natinag si fidel hanggang ngayon di lumuhod sa santo ng imperyalismo kahit di makataong embargo sa diplomasya‘t komersiyo tinawag na operation mongoose ang sa cuba‘y iginapos. kailan naman daraong sa pantalan ng la tierra pobreza armada ng granma? kailan dudurugin flotilla ni dewey roosevelt at obama? tugtog ng silindro‘t himig ng gitara

ng laya‘t ligaya sa panaginip ko, sana‘y maghosana! Sa J up i ter, Mga Daga‘ y Na wa wala June 8, 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) sa jupiter, aywan ko, aywan ko kung kinulaba ang mga mata ko piniringan kaya ng susong nagluwa o binulag ng hitang bukaka? wala akong makita ni isa mang daga. nasaan ang mga daga? walang sumusungaw sa bintana walang gumagapang sa kusina walang tumatawid sa kalsada walang nakasubsob sa basura. nasaan ang mga daga? sa kanal man at imburnal walang kumikiwal-kiwal walang ulong nagdarasal walang paang nagkakalkal. nilason kaya sila ng mga kemikal tulad ng mandirigmang taliban sa kuweba ng afghanistan? o kinanyon ng mga tangke tulad ng gerilyerong iraqi sa modernong babyloniang sinakop ng mga yankee? nasaan ang mga daga? binomba kaya sila‘t nilitson ng napalm gaya ng bayani‘t magiting na vietcong sa ginahasang suso‘t puklo ng saigon? wala, wala akong makitang daga sa jupiter ngayon. o kasama silang naglakbay ni lot

sa rumagasang balighong dantaon matapos gunawin gomorrah at sodom? nagliwaliw kaya sila sa ibang planeta matapos isakay sa barko ni noah nginasab, nilamon ng mga buntala? sa jupiter, mga daga‘y nawawala nasa venus kaya, pluto at saturno o nasa lambak ng mars at merkuryo? pero bakit hahanapin pa? hintayin na lamang ang muling pagyapak paang naglagalag hintayin na lamang pagsiil ng halik paghigpit ng yakap sa musa ng dusa‘t bagabag sa tierra pobrezang luha‘y naglalatak… di na pipiringan ng susong nagluwa di na bubulagin ng hitang bukaka tiyak makikita, dagang naglipana sa nilisan kong patria adorada nagkukumahog, nagkakarera sa bangketa ng carriedo‘t avenida palikwad-likwad sa kanto‘t eskinita nagkakalkal sa nagkalat na basura naglulungga sa ilalim ng mga tulay namamaybay sa mabahong bituka ng tripa de gallina‘t canal de la reina o naglulublob sa langis at grasa dinidilaan granahe‘t makina o pasukut-sukot sa lahat ng pook ng damuhang nilulumot sa gubat ng inhustisya sa maisan, sa tubuhan, sa palayan sa asyendang sementeryo ng pag-asa! sa mga mansiyon at palasyo ng diyus-diyosang pusa‘t aso lahat sila‘y nagbabantay

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. naglalaway dagang madadakma dugo‘y sisipsipin dagang mahuhuli lama‘y kakarnihin gugutay-gutayin ngangasab-ngasabin! Sa B erand a Ng Mga Ala ala June 5.naghihintay. Ordonez (Tula) naglalakbay ang maghapon at magdamag sa beranda ng mga alaala lumalangoy sa dagat ng kamalayan mga kuwadrong nanlilisik ang larawan eksena ng pelikulang nagdaraan sa telon ng balintataw binibiyak ang bungo ng kaisipan bakit ganyan? bakit ganyan? nagnaknak na larawa‘y gumigimbal sa mukha kong natulala‘y sumasampal sa dibdib kong sumisikdo‘y tumatambol sa dugo kong kumukulo‘y sumisipol? sa beranda ng mga alaala lagi‘t laging naroroon larawang singlungkot ng hubad na bangkay lansetang matalas sa aking kalamnan lilok sa utak ko ng tusong eskultor obra sa mata ko ng gahamang pintor mga lasog na katawan dugong nilalanggam sumabog na utak brasong buto‘t balat basurang nagkalat matang lumalim na .

sana‘y maipinta ng mga pintor ng bagong hustisya .pisnging humumpak na binting hinalas na paang maalipunga palad na naglintos pudpod na sapatos batang nakahiga sa mga bangketa batang nakayapak sa mga kalsada bunsong walang gatas inang umiiyak amang nagdarasal dampang nakaluhod sa mga bakuran bahay sa esterong gumagapang batis ng pawis sa noo‘t katawan butong lumagutok sa kasukasuan abuhing tanawin sa katanghalian itim na pintura sa mukha ng buwan mga larawan kang ayaw humiwalay sa kamalayan kong laging naglalamay! bakit ganyan? bakit ganyan? sa giniginaw mang umaga o gabi ng mga ave maria sa beranda ng mga alaala lagi‘t laging nakabalandra ang mga larawang ayaw nang makita huwag. huwag nang itanghal sa mata mga retratong inulila ng ligaya mag-aalimpuyo ang dugo sa ugat magliliyab himaymay ng utak di gitara ang nais kalbitin ng daliring pinitpit ng dusa di kundiman ang nais awitin tinig na namaos sa laksang protesta! sa beranda ng mga alaala ibang larawan na. huwag na akong dalawin pa huwag.

sana‘y malilok na. maglalaho sa beranda ng mga alaala ang mga larawang ayaw nang makita! Nasaan An g Mga Gu ma mela? June 2. Ordonez (Tula) nasaan ang mga gumamela? sa pader ng mga alaala gumagapang ngayo‘y cadena de amor masukal na bonggabilya nasaan ang mapupulang petalya kakulay ng dahak kung umaga ng inaliping manggagawa‘t magsasaka? kakulay ng dugong bumulwak sa dibdib buong lugod na idinilig ng mandirigma ng pag-ibig sa lupain ng pagsinta at pag-asa na binaog ng dusa‘t inhustisya! nasaan na ang mga gumamela? nasaan na? di na tuloy madampian ng palad bulaklak na namumukadkad di na madapuan ng isa mang alitaptap . saka lamang matutupok. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. moog ng ligaya sa dibdib ng lungsod sa burol at bundok sa tigang na bukid at lupang nabaog sa beranda ng mga alaala delubyo ang hinihintay daluyong ng dugo sa mga palasyo hagupit ng kidlat sa mga impakto lagablab ng apoy sa mga demonyo saka lamang.

nasaan ang mga gumamela? di ko kailangang mamalas korona ng matinik na rosas o kuwintas ng mga orkidyas sa hardin ng burgesyang inaamag… masangsang ang hininga ng sampagita nakapapaso ang lilim ng punong akasya kung naririnig ay laging plegarya! nasaan ang mga gumamela? bulaklak ng utak na naglalagablab mapulang petalya ng laksang pangarap sulong umaalab sa dugong humilab nasaan na? saan kita makikita? sa singasing ba ng hanging marahas o alipato ng sigang nagliyab? sa halik ba ng mga alon sa isipan o daluhong ng ipuipo sa katawan? sa titig ba ng araw sa katanghalian o kindat ng alitaptap sa karimlan? sa paghihilamos ng dugo ng silangan .di na maitapal sa nagdurugong sugat di na masilayan ng langay-langayan o ng maya-kapra sa puno ng mangga tumakas na sa gunita mga aninong walang mukha mga puntod na walang pananda hinahanap kita sa gumagapang na kalsada sa pagtula ng bawat hamog sa paghikab ng umaga hinahanap kita sa hininga ng dapithapon sa paghagok ng karimlan sa maisan at palayan sa pag-indak ng talahib sa burol at kapatagan.

tumutulong sipon. ganoon din ba nila kamahal mga tao ng aking planeta . sinasabon. pag-ihi‘y sinusubaybayan pagdumi‘y binabantayan pinupulot ibinuga ng puwit isisilid sa supot na plastik kung maaari‘y magiliw na sahurin utot. Ordonez (Tula) sa jupiter. pinagpala ang mga aso kahit ang iba‘y mukhang estupido ang ilan ay masarap na estopado sa mundong planeta ng mga tao. pinababango hinihimas. sa jupiter.sana‘y makita ko na sa lambak ng kaluluwa sa gilid ng pader ng mga alaala ang pamumukadkad ng mga bulaklak ng gumamela! P inagp ala An g Aso Sa J up iter May 29. laway. mahal na mahal nila ang mga aso pinaliliguan. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. sariwang gatas ang ipinaiinom makatas na karne ang ipinalalamon ipinapasyal tuwing umaga sa maaliwalas na parke‘t bangketa. hinahalikan magdamag na kasiping sa higaan. niyayakap. pinagpala ang mga aso parang sinusuyong kalaguyo pipisil-pisilin makinis na mukha lalo na ang dibdib at hita hihimasin ang singit pati puwit para manatiling masunurin at mabait.

binasbasan ang mga aso ng mapagpalang grasya‘t milagro di gaya ng masang nalunod sa dusa sa sinisintang la tierra pobreza mga robot sa asyenda mga robot sa pabrika mga anak nagbubungkal ng basura mapalad na kung galunggong ilang subong kanin at bagoong ang lantakan ng pamilya sa maghapon. ano. anong pait di lamang aso ang pinapatay. kinakatay pati tao‘y inaatado. inaadobo sa marangyang kusina ng mga dorobo lalo‘t kalaban ng inhustisya lalo‘t nagmimithing mabago na ang lipunang mapagsamantala! sa jupiter. mga nilikhang jupiteriano kami bang tao‘y mahal din ninyo tulad ng inyong mga aso? o baligtad ang utak ninyo ang silangan ay kanluran ang umaga‘y gabi naman ang puso‘y nasa bumbunan ang tao‘y robot lamang? ako po‘y simpleng tao lamang at simple din ang aking buhay hangad ko‘y hustisya sosyal lamang para sa masang sambayanan! o.lalo na ang dayukdok na masa sa pinakasisintang la tierra pobreza? sa lupain kong inulila ng ligaya anong lungkot. taong nandayuhan sa jupiter huwag kang hangal. huwag kaming pagsabihan mga pinuno ninyong kasapakat .

ng mayaman at gahaman ay amin ding mahal na mahal sila‘y amin ding mga aso sumisinta sa dikta nami‘t gusto ipagkanulo man kayo at ipako sa kalbaryo! Mag wa wakas Di n An g N agha har ing -Uri May 27. madudurog din. diyos anak. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. diyosa espiritu santa… . madre de dios… sa bawat pihit ng granahe sa bawat baon ng turnilyo sa bawat pakong minartilyo sa bawat nilagaring tabla at inihulmang bisagra sa bawat ibinuhos na semento sa bawat gusaling dinisenyo demonyo! impakto! naririnig ko ang langitngit ng mga ngipin ang singasing ng hininga at atungal ng binalumbong bituka naliligis tuloy ang utak ko sa oda ng dalita‘t dusa. Ordonez (Tula) demonyo! impakto! sa tierra pobreza. magwawakas din ang imperyo at pagiging diyos ng naghaharing-uri… sa sementeryong kabukiran at asyenda sa kabaong na pabrika at empresa sa morgeng simbahan at kapilya demonyo! impakto! santa maria. diyos ama.

sa bawat kagat ng araro sa bukid na tinamnan sa bawat hagkis ng machete sa masukal na damuhan at malawak na tubuhan sa bawat lupaing binungkal demonyo! impakto! por dios por santo… nakikita ko ang bumubukal na pawis sa noo at pagdausdos sa sentido ang paggapang sa dibdib at tiyan ang paglalandas sa gulugod at paglulundo sa kuyukot o. diyos ni abraham… agua benditang ihihilamos sa singit at bayag ng indio nabubutas tuloy ang puso ko sa ulos at taga ng pang-aabuso! demonyo! impakto! magwawakas din ang naghaharing-uri kuta ng pang-aalipi‘y mapupulbos din… sa di malipad-uwak na asyenda maninikluhod din ang mga don at donya hahagulhol din ang mga panginoon sa mga pabrika at empresa mamumulaklak din ang mga talahib sa dalisdis at talampas ng kabundukan sa tumana‘t sabana ng kapatagan sunugin man nang sunugin at abuhin parang phoenix na mabubuhay at muli‘t muling magbabanyuhay at sa lawiswis ng sumisikdong habagat muli‘t muling iindak ang puting bulaklak di mananatiling bulag ang mga alipin pagpitada ng rumaragasang umaga .

Ordonez (Tula) natapos na ilang araw na pista sa tierra pobreza pinagpahinga na sa simbahan mga santo at santa nalustay na multi-bilyong piso ng mga juan at juana kailan uli ang susunod na pista? giniba na tanghalan ng kahangalan ng ilusyon at kasinungalingan nagsara na beto-beto sa peryahan itinupi na telong asul ng karnabal hangal na mga payaso‘y wala na mala-tipaklong na sirkero‘y umalis na anino ng salamangkero‘y di na makita nasaan na ba sila? naglakbay ba sa ibang planeta? nagwakas na ang karnabal sa tierra pobreza tsubibo ng panghihilo‘y binaklas na usok na lamang apoy ng buladas naluoy na bulaklak ng palabas gabundok ngayon ang basura tinanggal na banderitas sa kalsada polyeto‘t kartolina sa plasa .sa tierra pobreza demonyo! impakto! bibingihin ang mga diyus-diyosan ng lagunlong ng matinis na trumpeta at kalansing ng naputol na kadena! T ap o s Na Ang P ista‘t Ka r nab al May 18. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.

balik-tabas ng tubo sa malawak na asyenda ang laksang sakada balik-sagwan sa dibdib ng dagat mangingisdang dilim at lamig ang yakap . talagang ganyan sa tierra pobreza tuwing pista lamang sinusuyo‘t inaaliw ang masa huwag nang asahan ang laksang ligaya pagkatapos ng multi-bilyong pisong pista balik-pasada sa gubat ng mga kalsada kampon ng mga johnny pantera balik-banat buto manggagawa sa pabrika balik-araro sa bukid na di kanya hukbo ng mga magsasaka balik-hawan ng damo. namalikmata bata-batalyong masa sa nagdaang pista sa tierra pobreza muling isinakay sa hangin ang pangarap pinalipad sa balumbon ng alapaap pilit na inahalik sa maputlang buwan at baka marinig na ng diyos ni abraham kukumutan na kaya sila ng kaluwalhatian? ilang ulit na silang naglitanya tuwing pista sa tierra pobreza ilang ulit na silang lumunok ng ostiya nagrosaryo‘t nagnobena ilang ulit na silang sumawsaw sa agua bendita ilang ulit na silang naghosana para makalaya sa hirap at dusa.retratong dikit-dikit sa kuryente paskel na binakbak sa pader at poste kartelon at tarpulinang hinablot ng masa ginawang piring sa mata ng dinding ginawang trapal sa bintanang nakanganga naging palda ng barungbarong at dampa o naging salawal at panty kung katsa ng gusgusing mga hijo y hija de puta sa nakadipa‘t nagsalabat na eskinita.

nasaan na ang mga payaso‘t sirkero‘t salamangkero matapos ang pista‘t karnabal sa tierra pobreza? nagdaraos naman sila ng sariling pista sa mansiyon ng saya‘t ligaya nagpapakalunod sa pawis at dugo ng masa nginangasab ang tiyan at dibdib ng bayan sa mesa ng pribilehiyo‘t kapangyarihan kailan naman kaya. Ordonez (Tula) tatlumpu‘t walong milyong piso presyo ng kabayo ng babaing anak ng asendero nuwebe pesos at singkuwenta sentimos pawis na idinilig ng sakada‘t magsasaka sa tubuhan at kabyawan ng asyenda nuwebe pesos at singkuwenta sentimos dugo ng brasong naging katas ng talatalaksang tubo sa asukarera sabi nga ni antonio jacinto ng angola: ―sa malawak na lupaing iyon ay bihirang umulan pawis ng aming noo ang nagdidilig sa tubuhan… .isang kilong bigas. o diyos ni abraham. aataduhin ang kanilang mga katawan ng mga biktima ng kanilang panlilinlang? kailan magdaraos ng sariling pista sa tierra pobreza mga alipin ng pagsasamantala? Kab ayo n g Asend er o April 28. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. isang latang sardinas listahan ng isang kilometrong utang iaalay sa pamilyang naghihintay.

‖ nuwebe pesos at singkuwenta sentimos lamang iyon kada araw at milagrong maragdagan pa sa kabila ng nag-aalab na protesta. marinig pa kaya ng kanilang patron sa altar ng dusa ang laksang nobena? maulinigan pa kaya ng diyos ni abraham inusal nilang mga decenario para sa namayapang kapwa sakada na halos hangin lamang at dusa ang nagkarambola sa bituka? milyong ulit na rin silang nagrosaryo pero di narinig maging ng kabayo kyrie eleyson. kristi eleyson kristo pakinggan mo po kami diyos ama sa langit diyos anak na tumubos sa sanglibutan diyos espiritu santo santa maria santang birhen puno ng mga birhenes ina ng grasya ng diyos tone-toneladang asukal nalilikha namin para sa asendero gabutil lamang ng hamog ang asukal ng namumutla naming tabo ng kape sa giniginaw at nananangis na umaga sinong diyos ang tatawagin pa maisabaw man lamang sa kanin at malasahan ng gilagid at dila pulot na espesyal na may gatas pa yata para sa kabayo ng babaing pinagpala? .sa malawak na lupaing iyon matataas na ang mga tubo dugo ng aming katawan ang katas ng mga tubong iyan.

kutsara‘t kopita… sa takipsilim pag-uwi ng sakada halos gumagapang na kung umakyat sa nakadipa‘t mababali nang mga baytang ng binubukbok na hagdang kawayan… nakaluhod. .tatlumpu‘t walong milyong piso halaga ng kabayo ng babaing anak ng asendero kabayong tinuruang magilas na lumakad magmartsang parang heneral ng hukbo sintulin ng kotseng porsche at ferrari ng asendero kung tumakbo habang uugud-ugod sa tubuhan at kabyawan ang sakadang si pedro kabayong tinuruang lundagin hilera ng mataas na barandilya sa larong pangmilyonaryo‘t elitista equestrian ng mga nakapasak sa nakatatakam na puwit at mapang-akit na bungangang pinakikipot gintong tenidor. nagdarasal ang dampang kugon sumisigaw utak ng sakadang si pedro paano pa nga ba siya mangangabayo sa bagong ligo sa posong bukid ng kasuyo? tatlumpu‘t walong milyong piso presyo ng kabayo ng babaing anak ng asendero kabayong kapag medyo matigas ang ulo umaalma‘t tinatamad sumunod sa amo agad na magiliw na hihimasin susuyui‘t hahalikan pati nguso kapag bahagyang bumahin-bahin natutuliro‘t nagkukumahog ang beterinaryo kung anu-anong bitamina‘t gamot isasaksak agad at isusupalpal sa kabayo.

nuwebe pesos at singkuwenta sentimos presyo ng sakada‘t magsasaka sa asyenda kapag umalma‘t nagprotesta dudukutin. 1 9 April 10. kristi eleyson kristo pakinggan mo po kami diyos ama sa langit diyos anak na tumubos sa sanglibutan diyos espiritu santo santa maria santang birhen puno ng mga birhenes ina ng grasya ng diyos tubusin mo na po kami sa dusa iligtas mo po kami sa mga disgrasya nang di alayan ng decenario ng mga kasama… o. bubugbugin. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. lalatiguhin kung minsa‘y pauulanan pa ng bala nang malagutan na ng hininga di maibili ng kahit ataul na palotsina… mabuhay man sa kadadasal ng mga kasama o sa paghihilamos ng agua bendita di naman makatikim ng kahit decolgen at aspirina… kyrie eleyson. Ordonez (Tula) . diyos ni abraham hahawakan na namin ang espada ni san miguel upang di tubuhan lamang ang tabasin at putulin kailan bubutasin ng punglo ang ulo ng tatlumpu‘t walong milyong pisong kabayo ng babaing anak ng asendero para ang espesyal na pulot naman nito isaksak sa lalamunan ng bunso at magliwaliw sa wakas sa bituka ng dayukdok naming pamilya? Rahi ma J amal.

kalansay na nakatingala sa langit ang punong kabalyero wala ang naglalagablab na mga bulaklak berde pa iyon noong enero pero ngayo‘y tinakasan ng mga dahon hinipan at itinaboy sa naninilaw na damuhan ng nilalagnat na marso at abril di na makikita ni rahima jamal ang muling paghihilamos ng dugo ng punong kabalyero di na maririnig ang musika ng dasal sa bawat takipsilim sa lupang binaog ng pambubusabos di na malalasap ang lamukot ng durian ang tamis-asim ng pinya‘t dalandan. tatlong buwan nang nasa morge sa ospital ng saif obaidullah sa ras al-khaimah ang bangkay ni rahima jamal di maiuwi sa mindanaw maiyakap man lamang sa kalansay ng punong kabalyero mabenditahan man lamang ng sampagita‘t ilang-ilang . tatlong buwan nang nasa morge sa ospital ng saif obaidullah sa ras al-khaimah ang bangkay ni rahima jamal labing-siyam na taong gulang nang lagutan ng buhay matapos alilain ni mohammad sala sultan labis na napinsala ang ulo namuo ang dugo sa nabasag na bungo di malaman kung binambo ng amo o ilang ulit na iniuntog sa semento dahil tumangging maging kabayo.

kugon at damong-ligaw.maalayan man lamang ng galyetas at biskotso bago ihatid sa huling hantungan sa gubat ng amarillo‘t cadena de amor ng makahiya. nakahimlay pa rin sa morge si rahima mahimbing namang natutulog ang buratserong konsul na pilipino katalik sa pangarap ang birhen ng antipolo sa palasyo naman ng mga indio ngiting-aso si gloria arroyo nilalaro sa isip pagkapit-tuko sa puwesto sino ba si rahima jamal? alila lamang mula sa mindanaw di naman anak ng dugong bughaw o apo man lamang ng ―mararangal‖ sa gobyerno bakit pasasakitin ang bumbunan di man maiuwi ang kanyang bangkay? bumulwak sana ang habag sa puso ng emir ni sheik saqr bin mohammad al-qassimi baka siya na lamang ang pag-asa upang makauwi sa wakas si rahima sa tierra pobreza. ilan na ba ang rahima jamal na ikinalat na parang layak ng buhawi ng dalita‘t inhustisya nandayuhan saanmang sulok ng planeta makatakas lamang sa bartolina ng mga pangarap sa tierra pobreza? nagdurugo tuloy ang utak ko tuwing lumalangoy sa mga ugat nito ang lahat ng rahima jamal sa mundo nag-aalimpuyo tuloy ang sirit ng dugo tulad nang agasang walang humpay at mamatay si elham mahdi shuee ang dose anyos na dalagitang yemeni .

Ordonez (Tula) hijo y hija de puta. caramba! di pa tapos ang panahon ng mga padre salvi. caramba! di ka madre at hinulma lamang sa obaryo ni petrang kabayo. Dubai. opisyal nilang peryodiko doon.) Hij o y Hij a d e P uta March 30. bise-presidente ng Migrante-United Arab Emirates. 2010 sa kanilang pangkalahatang asamblea sa Samaya Hotel. at inilathala sa espesyal na edisyon ng Dakilang Migrante. Deira. damaso at camorra sa harap ng europeong mga santo at santa humahagulhol ang mga pia alba. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. tatlong araw lamang makaraan ang marahas na pulot-gata sumabog ang kanyang bahay-bata inulila ng hininga sa ospital ng hajja mapalad si elham mahdi shuee kaysa banyagang mga rahima jamal di na kailangang iuwi pa sa yemen ang parang yelo niyang bangkay kailan naman iuuwi ang embalsamadong mga rahima sa tierra pobreza? (Binasa ni Yuri Cipriano. noong Abril 16. que barbaridad. juli at maria clara pahintulutang uminom ng pildoras ang mga hija tulad ng mga madre noong dekada sisenta sa giyera-patani sa dating belgian congo upang gahasain man ng mga sundalo di lumobo ang tiyan magkumot man ng abito pero por dios por santo.na sapilitang ipinakasal kahit bubot pa ang katawan at puri tatlong araw lamang. anak ng indio… ano ang birtud mo para hadlangang buntisin ka ng banal na espiritu? .

caramba! huwag pigilan ang pagliliwaliw ng semilya bayaang maglambada sa bahay-bata ng ina hanggang umuha‘t wisikan ng agua bendita hijo de puta. hijo y hija de puta. huwag kang mag-IUD at pildoras ipahid na lamang sa sutana ang likidong pumiglas at tumagas sa puerta at maglitanya ng sanlaksang rosaryo baka maging tiyanak pa sa kampanaryo at magtawag iyon ng milyong deboto. hijo y hija de puta.hija de puta! magagalit ang kabanal-banalang santo papa isusumpa ka ni monsignor sgreccia parang kababaihang kosovar noong dekada nubenta sa kasagsagan ng digmaan laban sa serbia hijo y hija de puta. caramba! ayokong marinig ang koro ng ave maria sa pulpito at sakristiya iparinig na lamang sa akin ang kadensa ng martsa ng laksa-laksang mga paa sa sementadong lansangan ng mendiola iparinig sa akin ang singasing ng pulbura . caramba! ayokong marinig ngayon sa inyo kundiman ng tagulaylay ng pagsuyo at lirika ng luha ng dalamhati‘t pagkabigo di ko kayang kulungin sa mga palad alon ng karalitaan sa bukid at kanayunan o ang ipuipo ng dusa sa bayan at kalunsuran huwag isampal sa akin ang maputlang buwan o bulagin ako ng bilyong bituin hijo y hija de puta. caramba! kumutan na lamang ng amihan ang buo kong katawan habang naglalamay sa karimlan. huwag kang magkokondom hija de puta.

damaso at camorra sa harap ng europeong mga santo at santa humahagulhol ang mga pia alba. hijo y hija de puta sa bawat kuta ng uring mapagsamantala! hijo y hija de puta sa pamumulaklak ng mga talahib sa kaparangan at nagsalikop na sabana halina. halika… hijo y hija de puta… caramba! kasama ng malayang mga langay-langayan kawit-bisig. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.sagitsit ng mga punglo at himno ng mga bomba kaluluwa ko‘y matagal nang nakabartolina nagdurugo sa latigo ng inhustisya‘t pagsasamantala alipin pa rin tayo. Ordonez (Tula) hijo y hija de puta. juli at maria clara pahintulutang uminom ng pildoras ang mga hija tulad ng mga madre noong dekada sisenta sa giyera-patani sa dating belgian congo . hijo y hija de puta ng mga padre salvi. damaso at camorra unggoy pa rin tayo. magkayakap-diwa nating tatahakin sa mahamog mang umaga o pusikit na karimlan sa alimpuyo ng dugo at lagablab ng apoy sa saliw ng musika ng kulog at kidlat lansangan ng ating katubusan at ligaya! Hij o y Hij a d e P uta March 30. hijo y hija de puta ng mga taft at harrison at obama busabos pa rin tayo. hijo y hija de puta ng mga diyus-diyosan sa hacienda ng mga panginoon sa pabrika at empresa nakabilanggo pa rin tayo. caramba! di pa tapos ang panahon ng mga padre salvi.

huwag kang magkokondom hija de puta. caramba! ayokong marinig ngayon sa inyo kundiman ng tagulaylay ng pagsuyo at lirika ng luha ng dalamhati‘t pagkabigo di ko kayang kulungin sa mga palad alon ng karalitaan sa bukid at kanayunan o ang ipuipo ng dusa sa bayan at kalunsuran huwag isampal sa akin ang maputlang buwan o bulagin ako ng bilyong bituin hijo y hija de puta. caramba! di ka madre at hinulma lamang sa obaryo ni petrang kabayo. caramba! kumutan na lamang ng amihan ang buo kong katawan habang naglalamay sa karimlan. que barbaridad. hijo y hija de puta. anak ng indio… ano ang birtud mo para hadlangang buntisin ka ng banal na espiritu? hija de puta! magagalit ang kabanal-banalang santo papa isusumpa ka ni monsignor sgreccia parang kababaihang kosovar noong dekada nubenta sa kasagsagan ng digmaan laban sa serbia hijo y hija de puta. caramba! huwag pigilan ang pagliliwaliw ng semilya bayaang maglambada sa bahay-bata ng ina hanggang umuha‘t wisikan ng agua bendita hijo de puta. .upang gahasain man ng mga sundalo di lumobo ang tiyan magkumot man ng abito pero por dios por santo. huwag kang mag-IUD at pildoras ipahid na lamang sa sutana ang likidong pumiglas at tumagas sa puerta at maglitanya ng sanlaksang rosaryo baka maging tiyanak pa sa kampanaryo at magtawag iyon ng milyong deboto.

hijo y hija de puta ng mga taft at harrison at obama busabos pa rin tayo. hijo y hija de puta ng mga padre salvi. halika… hijo y hija de puta… caramba! kasama ng malayang mga langay-langayan kawit-bisig. caramba! ayokong marinig ang koro ng ave maria sa pulpito at sakristiya iparinig na lamang sa akin ang kadensa ng martsa ng laksa-laksang mga paa sa sementadong lansangan ng mendiola iparinig sa akin ang singasing ng pulbura sagitsit ng mga punglo at himno ng mga bomba kaluluwa ko‘y matagal nang nakabartolina nagdurugo sa latigo ng inhustisya‘t pagsasamantala alipin pa rin tayo. hijo y hija de puta ng mga diyus-diyosan sa hacienda ng mga panginoon sa pabrika at empresa nakabilanggo pa rin tayo. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) . magkayakap-diwa nating tatahakin sa mahamog mang umaga o pusikit na karimlan sa alimpuyo ng dugo at lagablab ng apoy sa saliw ng musika ng kulog at kidlat lansangan ng ating katubusan at ligaya! Nasaan Si Svet lana T ar asko va? March 23.hijo y hija de puta. hijo y hija de puta sa bawat kuta ng uring mapagsamantala! hijo y hija de puta sa pamumulaklak ng mga talahib sa kaparangan at nagsalikop na sabana halina. damaso at camorra unggoy pa rin tayo.

Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria wala na ang halimuyak ng mainit na tsaang vanilla wala na ang mesita kung saan isinusulat ang mga linya ng pangungulila at pakikibaka wala na ang siniserang himlayan ng naupos kong mga sigarilyo wala na ang malaking kuwadro ng ipinintang eksena ng Rebolusyong Bolshevik sa Rusya wala na ang kalantog ng kopita ng vodka nasaan na kaya si Svetlana Taraskova? nasaan na kaya ang malalim niyang mga mata na nilalanguyan ng matulaing mga alaala ng parang bulak na dagat ng niyebe sa mga lansangan ng Moscow kung saan pinagulong na parang piso pinutol na ulo ng kanyang Lolo ng berdugong sundalo ng mga Romanov sa paglalagablab ng apoy ng paglaya sa maunos at kumikidlat na panahon ng mga Tsar Nicholas at Tsarina Alexandra? Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria pero naroroon pa rin tindahan ng mga traje de boda isa kaya sa mga iyon ang isinuot na ni Svetlana Taraskova? o nagbalik siya sa Rusya dahil ayaw palamon sa bituka ng Amerika? di gaya ng maraming Juan at Juana na kulturang Amerikano na at waring di na maalaala .

Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria nasaan na si Svetlana Taraskova? Sa maraming umagang sinasamyo ko halimuyak ng tsaang vanilla ilang ulit kong narinig sa kanya maalab na pagmamahal at pangungulila sa bansang himlayan ng sanlaksang alaala pinalangoy niya rin sa aking tsaa sa loob ng maraming mahalumigmig na umaga sina Vladimir Ilyich Ulyanov o Lenin at ibang nakaukit na bayani ng Rebolusyong Bolshevik ng Rusya isinaysay ang mga buhay at obra ng dakilang mga manunulat ng lupang sinilangan mga Tolstoi at Gorky at Dostoevsky mga Chekov at Pasternak at Turgenev di gaya ng mga Juan at Juana doon na walang kilala kundi sina Cristeta at mga sikat na artista sa pelikula gayundin ang mga nabuntis na o tinorotot ng asawa. Nasaan na si Svetlana Taraskova? kapiling kaya siya ng mga Pancho Villa at Emiliano Zapata .kabundukan ng Cordillera kabukiran ng Bulakan at Nueva Ecija karagatan ng Batanes at Sulu at lalong banyaga sa alaala mga Andres Bonifacio mga Lorena Barros o Tanya Domingo o iba pang buhay ay inialay para sariling bansa‘y magbanyuhay at maghari demokrasyang tunay at lantay na hustisya sosyal.

Ordonez (Tula) sa bayan ni juan mortal na kasalanan ang maging makabayan baka pulutin ka sa kangkungan o saanmang basurahan lasug-lasog ang katawan utak at mukha‘y pinagpipistahan ng mga langaw at langgam baka di ka na rin makita kailanman kapag isinilid sa dram sementuhan at ipalamon sa pusod ng karagatan. 2010 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa bayan ni juan… pakatandaan huwag kang magsasabi ng katotohanan basta paniwalaang umuunlad ang kabuhayan kahit lugaw at asin ang nagliliwaliw sa bituka ng maraming mamamayan dumarami man nagkakalkal ng basura para magkalaman ang tiyan milyun-milyon man damit ay basahan .o katalik nina Simon Bolivar at Che Guevara? o kasamang naglalakbay nina Goyo del Pilar at Jacinto o nakikipagpiging kina Ho Chi Minh at Mao? Wala na ang Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria pero naroroon pa rin tindahan ng mga traje de boda dumadaluhong sa gunita si La Gloria at malinaw kong nakita sa balintataw naghihimagsik mukha ni Svetlana Taraskova nasaan na nga ba siya? Sa B ayan Ni J ua n February 12.

sa bayan ni juan huwag mong isasaysay sa sambayanan hokus pokus at kahiwagaan ng kung anu-anong pandarambong sa pondo ng bayan huwag palalabasin sa lalamunan inhustisya‘t kasuwapangan ng iilang hari-harian sa lipunan baka dila mo‘y hiwain mga ngipi‘y lagariin pati mata ay dukitin iturnilyo mga labi‘t pasabugin. sa bayan ni juan malupit mga senturyon ng unano . .bata-batalyon man palaboy sa lansangan mga parke‘t damuhan man ang himlayan o nagtitiis paalipin sa banyagang bayan basta isiping mahalimuyak ang buhay sa bawat pagsikat ng araw sa bayan ni juan ugaliing itaas ang mga kamay maghosana sa kaitaasan maghaleluya sa mga diyus-diyosan laging may glorya daw sa bayan ni juan. sa bayan ni juan huwag na huwag makipagkaisa sa mapagpalayang adhikain ng manggagawa‘t magsasaka huwag makipagtaling-pusod sa masa sa uring alipin at ibinartolina ng balintunang sistema huwag kang sasama sa kanilang sagad-langit na protesta laban sa uring mapagsamantala babansagan kang subersibo‘t terorista banta sa seguridad ng republika.

kaya huwag matigas ang ulo kapag dinampot ka‘t pinalad na ikalaboso at hindi naging desaparecido bababuyin ka ng mga utak-kurtado paaaminin kang rebelde laban sa estado ingungudngod ang mukha mo sa mataeng inodoro hubo‘t hubad kang pahihigain sa bloke ng yelo pipilitin kang uminom nang uminom ng tubig na naninilaw sa mikrobyo hanggang pumintog nang pumintog ang tiyan mo saka biglang tatadyakan ng demonyo di ka titigilan kapag di umaamin sa nilubid na mga kasalanan bayag mo‘y kukuryentihin isasaksak sa titi mo bagong sinding palito ng posporo o bibigtihin ng kuwerdas ng gitara lupaypay na ulo nito o diyos ni abraham malilibog ang senturyon ng unano kung babae kang isinalampak sa kalaboso lalaruin ang suso‘t kiki mo saka kakabayuhin ka nang husto matapos laspagin ang puri mo at hingal-aso ang berdugo iiwan pang nakapasak sa ari mo anumang boteng nakatuwaan nito. talagang ganyan sa bayan ni juan dinuduhagi‘t sinisikil ang mga makabayan ipinagkakait ang demokratikong proseso mapapalad lamang ang basalyos ng unano at kauri nilang salabusab at tuso mga payaso‘t sirkero .

2010 by plumaatpapel ni Rogelio L.mga batikang salamangkero nilalaklak nila ang dugo ng bayan nilalamon ang laman ng mamamayan sa paulit-ulit na pagtatanghal sa karnabal ng kasinungalingan isasakay sa ruweda ng panlilinlang hinihilong masang sambayanan iduruyan sa ilusyon ng huwad na kaunlaran at doble-karang katarungan talagang ganyan sa bayan ni juan ang taksil sa pambansang kapakanan at interes ng kumain-diling mamamayan silang mga tulisan sa kalunsuran silang nagpipista sa mesa ng kawalang-hiyaan may lakas ng loob pang mangalandakan na sila‘y lantay na makabayan. Ordonez (Tula) salamat sa mga oda sa halimuyak ng bungkos ng mga salita salamat sa pumpon ng mga bulaklak ng pangungulila at pakikiisa ng mga fudge tajar at kislap alitaptap . sa bayan ni juan… talagang ganyan mortal na kasalanan ng masang sambayanan ang maging makabayan at maghayag ng sagradong katotohanan pero di habang panahong laging ganyan sa bayan ni juan naglalagablab na ang liwanag sa silangan bumabangon na sa dilim ng nagdaang gabi ang mga alipin upang sa wakas mga sarili‘y palayain! Mula Ka y T an ya January 25.

magkasama pa rin tayo mga kasama alalahaning di nasasayang ang anumang buhay . hindi ako nawawala mga kasama huwag itangis ang pagkakalayo sa batis ng mapagpalayang mga layunin mukha ko‘y masasalamin sa bawat pintig ng puso ng mga inalila sa bukid man sa kanayunan o pabrika sa kalunsuran pag-ibig ko‘y madarama sa kalyo sa palad ng manggagawa ako‘y masasalat sa anghit sa kilikili ng magsasaka ako‘y malalanghap.ng mga kapusod sa hilahil at dusa ng masa ng mga kadugo sa pakikibaka. salamat mga kasama huwag ikalungkot ang aking paglisan hindi ako nawawala madarama ninyo ang labi ko sa halik ng hangin sa inyong mukha maririnig ninyo ang tinig ko sa dagundong ng mga protesta sa mga lansangan at eskinita laban sa inuuod na sistema. lagi‘t lagi akong naririyan sa dibdib ng mga kapanalig sa pakikibaka kasama akong umiindak ng mga talahib na namumulaklak kasama ako ng mga hamog sa damuhan kasama ako ng bawat uhay ng palay kasama ako ng langay-langayan kasama ako sa paglalamay ng nagkakaisang hanay kahit alitaptap ang tanging ilaw sa pusikit na karimlan.

2009 by plumaatpapel ni Rogelio L.sa masang sambayana‘y inialay huwag bayaang tupukin ng kidlat ang ating pagmamahal sa bayang dibdib nati‘t tiyan angkinin man ng lupa ang ating laman dugo tayong di titigil sa pananalaytay sa bawat ugat ng paghihimagsik sa inhustisya‘t kabusabusan diwa tayong patuloy na maglalakbay para mapairal ang hustisya sosyal diwa tayong patuloy na kakampay upang bansa‘y magbanyuhay. Ordonez sana‘y di na magsalubong ang aming landas sa bangketa man ng raon at avenida lalo na sa lansangan ng protesta at liwasan ng progresibong mga ideya sana‘y di na muling magkasalo sa mesa ng ideolohiya at pag-usapan pa ang pambansang katubusan o dignidad ng masang sambayanan ayoko nang makita ang mga putang‘na! ayoko na silang makita silang matapang na mandirigma sa panahon ng diktadura silang nangalandakan ng pagkalinga sa masa silang pambansang pagbabago ang ninasa . salamat sa mga oda mga kasama salamat sa mahalimuyak na pag-alaala salamat sa kamanyang ng pagpapahalaga magkalayo man ang ating mga katawan magkakaugnay pa rin ang ating mga ugat magkadugo‘t nagkakaisang-diwa sa paglalagablab ng apoy ng paglaya! Ayo ko Nang Ma kita An g Mga P utang ‘na ! December 26.

silang noo‘y nakibaka pero ngayong makaamoy ng limpak-limpak na kuwarta lahat-lahat ay ibinasura naging tagapagtaguyod pa ng inhustisya‘t pagsasamantala sa balintuna‘t inuuod na sistema arogante na kung magsiporma kala‘y mundo‘y kanila na gayong lalamunin din sila ng lupa o sa krematoryo‘y gawing abo na. ayoko nang makita ang mga putang‘na baka tumalim ang dila biyakin mga dibdib nila‘t tiyan tadtarin ang atay at puso paluwain ang bituka dukitin ang mga mata putulin ang mga kamay at paa ataduhin ang mga bangkay ipataba sa palay . ayoko nang makita ang mga putang‘na ano pa ang karapatan nila kundi bolahin na lamang ang masa? magkunwaring may paninindigan pa umastang prinsipyo‘y di lumuluhod sa pera? ang mga putang‘na ngayo‘y mandurugas pa tindero ng kasinungalingan sa palengke ng lipunan para makapanlinlang sa busabos na masang sambayanan bentador pa ng pambansang kapakanan sa pasilyo ng kapangyarihan magkamal lamang ng grasya‘t yaman kahit mabuhay sa kahihiyan.

Gaya ng maraming hunyangong pulitikong nakaugalian nang sangkalanin ang ―paglilingkod sa bayan‖ kahit.‖ . idinahilan ni La Gloria na ―matapat‖ pa rin niyang layuning ipagpatuloy ang serbisyo publiko. sa katotohanan. ayoko na silang makita. ayoko na… maglalagablab lamang ang utak susulak ang dugo sa mga ugat babaligtad ang sikmura sa alingasaw ng katawan nila di ko sila matatagalang pagmasdan o kahit sulyapan man lamang mga huwad na makabayan mga kampon ng kasakiman mga manlilinlang kuwarta lamang pala ang katapat ng kanilang yabang at paninindigan. ayoko nang makita ang mga putang‘na lalamunin din sila ng lupa o sa krematoryo‘y maging abo na magbabanyuhay pa rin ang pag-asa ng masa sa patuloy na pakikibaka hanggang lipuna‘y mabago na mapairal tunay na hustisya‘t demokrasya mapupulbos din ang uring mapagsamantala ang mga putang‘na! Sugap a sa Kap ang yar iha n December 4. impluwensiya‘t sangkatutak na mga pribilehiyo ang pinanggigigilang yakapin nang husto. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang pagkasugapa lamang sa kapangyarihan. lalo na para sa kanyang mga kabalen sa naturang distrito. ngayong magwawakas na ang pamamayagpag niya sa poder bilang Presidente ng tinatawag niyang ―Matatag na Republika.o isabog sa lupang binaog ng mga alagad ng pambubusabos. Ordonez (Kolum) LALONG LUMIIT sa mata ng opinyon publiko ang pagkatao ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo nang maghain siya ng kandidatura sa pagka-kongresista ng Ikalawang Distrito ng Pampanga.

mahirap tuloy paniwalaan agad ang ipinangangalandakan ng mga salamangkero at tambolero ng Malakanyang. sasalaulain ang batas at demokratikong mga proseso kapag ipinangalandakang pangangalagaan at ipagtatanggol ang katarungan.Bagaman binibigyang-diin ng mga tambolero ng Malakanyang na taos sa puso ni La Gloria na paglingkuran pa diumano ang sambayanan — kahit siyam na taon na siyang naging Pangulo ng Republikang Mamon. ipapapatay ang mga magsasaka kapag sinabing ipatutupad ang reporma sa lupa o magpapakalunod kaya sa korupsiyon kapag ipinangakong susugpuin ito. hindi na dapat gawin ni La Gloria ang gayon kung mayroon pa siyang natitirang delikadesa o pagpapahalaga sa sariling dangal at sa dignidad ng pagiging pangulo at. sa punto ng mga kritiko. halimbawa‘y asahang kakandidato pa kapag binibigyang-diing di na kakandidato. at dapat lamang asahan. sa kabilang banda. nagagawa pa nilang magpakamatay. Ayon sa kanila. Pero. Sino pa nga ba sa kanila ang marunong pang magpahalaga sa sariling dangal o dignidad o pagkatao? Malinaw na magkakabalahibo sila at sementado ang mga pagmumukha kaya. impluwensiya. Kahit hindi na nga siya puwedeng kumandidato ngayon bilang Presidente. sa anumang paraan. legal naman at lehitimo niyang karapatang tumakbo sa higit na mababang puwesto — senador man o kongresista. at iba pa. produkto lamang ng mapaglarong imahinasyon — at walang malinaw na mga batayan — ang . at lalo na nga kung sila pa mismo ang pinaratangan ng katiwalian. kung talagang sagad-buto ang pagnanasa niyang makapanatili sa ruweda ng nakasusulukasok na pulitika. wala na yatang pulitiko sa ilalim ng Republikang Mamon ang hindi naghahangad na manatili sa kapangyarihan habang panahon kaya nga. hindi kailanman maaari silang itulad sa mga opisyal ng bansang Japan na nagbibitiw agad sa puwesto kahit miyembro lamang ng kanilang pamilya ang nasangkot sa anumang eskandalo. upang hindi nila magamit ang anumang pondo. lumilitaw tuloy ngayon na ang imposible ay maaari nang mangahulugang napakaposible. Sa pagkandidato ngayon ni La Gloria bilang kongresista ng Ikalawang Distrito ng dakilang nasyon ng mga kabalen. Kung minsan. sa nakababaliw na kapangyarihang pampulitika. bukod pa bilang Bise-Presidente noon — lalo lamang dumami ang nagdududang ang pagkandidato niya bilang kongresista ay bahagi ng isang makasariling planong mangunyapit habang-buhay. hindi nag-uutos na patayin ang sinumang mga kalaban at mahihigpit na kritiko. ang delikadesa at palabra de honor ay basahan lamang nila sa pasilyo ng kapangyarihan o pamunas pa ng puwit araw-araw. binigyang-diin ng kanyang mga kritiko. dahil sa labis na kahihiyan sa publiko. marapat lamang na magbitiw na siya ngayon sa tungkulin at. puspusang paglilingkuran ang pansariling interes kapag sinabing matapat na paglilingkuran ang bayan. Natural. hinihingi ng pagkakataong umalis na sa Malakanyang si La Gloria ngayong kumandidato na siyang kongresista. Higit na masama. sa ngalan din ng delikadesa. isa pa. pribilehiyo at kapangyarihan ng kani-kanilang puwesto laban sa sinuman. gayundin ang iba pang opisyal ng gobyerno na kumakandidato. sino pa nga ba sa naghambalang na mga pulitiko ang may delikadesa? Sabi nga. at iba pa. sa kabilang banda. yumabong at lumaganap ang mga dinastiyang pampulitika. lalo na nga laban sa mga katunggali sa pulitika. gobernador man o alkalde o konsehal o maging kapitana de barangay. Sapagkat kalimitang kabaligtaran ang kahulugan ng mga salitang nagmumula sa bibig ng mga pulitiko.

Sapagkat Mafioso at utak-pulbura ang maraming pulitiko. natural. halimbawa‘y ang paglaganap ng mga karahasang pampulitika sa iba‘t ibang panig ng bansa. katunayan. binigyang-diin ng mga tambolero ng Malakanyang. 5 rin. Imposible. kung gayon. Una. Marcos. higit sa lahat ay kung sino nga ang hahalili kay La Gloria sa Malakanyang. dugtong nila. Pero wala na ngang imposible sa ilalim ng Republikang Mamon. may imposible pa nga ba sa Pilipinas? Limang buwan pa bago mag-Mayo 2010. Nariyan na nga ang kasumpa-sumpang masaker sa Maguindanao na ikinasawi ng 57 katao — peryodista ang 31 sa mga ito — bukod pa sa paisa-isang mga pagpatay kaugnay ng nakasusukang pulitika sa iba‘t ibang panig ng kapuluan. na hadlangang maging parlamentaryo ang sistema ng pamahalaan upang hindi mauwi sa bula ang pagigi nitong Presidente. idinakdak nila. handang-handa na ang tanghalan ng halalan kaya nga nagkukumahog ang Comelec sa mga dapat gawin para sa isang de-makinang (automated) eleksiyon na gagarantiya diumano sa mapayapa. Dis. gaya nang ginawa noon ng yumaong diktador na si Ferdinand E. kung gayon. Sa malao‘t madali. sa kabilang banda. kahit sa Maguindanao lamang) at. at marami pang posibleng mangyari. Tanggapin nang suntok sa buwan na ipailalim ang bansa sa Batas Militar. kapag pinairal na sa buong bansa ang naturang batas. napakadali nang pangatuwiranang kailangan nang ipailalim sa Batas Militar ang Matatag na Republika ni La Gloria (idineklara na nga ito.nilalarong pambansang mga senaryo ng mga palasuri at sumusubaybay sa mala-telenobelang pulitika sa lupain ng mga Indio. maliban na lamang kung magkudeta ang mulat na sektor ng militar o matagumpay na magrebolusyon ang sambayanan. sa pamamagitan ng limpak-limpak na kuwarta at masaganang mga konsesyon. Pero. Imposible ba. na maging Espiker muna ng Mababang Kapulungan ng Kongreso si La Gloria saka . Kung magkagayon. na mangunyapit sa pagkapresidente ang Reyna ng Malakanyang sa pamamagitan ng pagdedeklara ng Batas Militar. maayos. isang malaking kahangalan ang iparatang na hindi magkaka-eleksiyon sa Mayo 10. 2010 at. 5). imposible bang mamaniobra ni La Gloria at ng kanyang masusugid na basalyos ang resulta ng eleksiyon pabor sa kanila? Preparasyon ba para sa isang parlamentaryo-pederal-unikameral na sistema ng gobyerno ang pagkandidato ni La Gloria sa pagka-kongresista — tanggapin na ring magkaka-eleksiyon sa susunod na taon — kaya hindi rin imposibleng maging Punong Ministro naman siya sa ilalim ng bagong sistema? Sabi ng mga salamangkero ng naghaharing rehimen. inaasahang lalaganap pa ang gayong mga karahasan habang papalapit ang eleksiyon dahil pera pa rin at baril at mga mamamatay-tao ang hindi maikakailang hukom ng bawat halalan sa bansang ito. at malinis na prosesong magluluklok sa poder sa mga susunod na opisyal ng bansa. maging karangalan. sabi nila. Matagal nang nabibili ang mga prinsipyo‘t paninindigan. at inutil ang AFP at PNP na walisin ang nagkalat na pribadong hukbo ng makapangyarihang mga pulitiko — bagaman ipinakikita ngayon ni La Gloria ang ngipin ng batas sa kaso ng kaalyado niyang mga Ampatuan (o pakitang-tao lamang ito?). hindi na basta mapapaknit ang kanyang puwit sa inodoro ng kapangyarihan. hindi papayag ang susunod na Presidente ng bansa na magkagayon dahil gumastos ito nang husto at nagpakahirap sa pangangampanya maging Presidente lamang at gagawin nito ang lahat. hindi naman kaya sumunod ang biglang mga pambobomba sa maraming lugar? (May pambobomba na ngang nangyari sa Jolo nito lamang Dis.

hindi na presidensiyal? Sa kawan ng bastardong mga pulitiko. Malakan ya n g: Nag hub ad Na November 17. natural at dapat asahan. Sultan Kudarat. legal o ilegal. 100% makontrol ang mga korporasyon at negosyo. Ano pa nga ba ang delikadesa‘t kredibilidad. sino pa nga ba ang hindi nabibili sa tamang halaga? At isaalang-alang din na nanggigigil si Uncle Sam na baguhin nga ang Saligang-Batas upang lalo nitong maisulong ang masiba nitong imperyalistang mga patakaran kung maibabasura na ang mga limitasyong pang-ekonomiyang nagtatakda ng dayuhang pamumuhunan dito para. makapagmay-ari na sila ng mga lupain at gusali dito. ang usapang pangkapayapaan sa pagitan ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) at ng gobyerno tungo sa katuparan ng BJE (Bangsamoro Juridical Entity) na. lalo namang magbubulid sa masang sambayanan sa kaalipinan at higit na miserableng pamumuhay. Sa ngalan nga ng pagkasugapa sa kapangyarihan. di nga kasi. palabra de honor o dignidad. etikal o garapal. magka-eleksiyon man o hindi. Ordonez . at lalong hindi ikatitigatig ng konsensiya ng mga kinauukulan kung walang patumangga man nilang itambak lamang at bulukin ang sagradong mga bagay sa poso negro ng nakasusuka‘t nakapaghihimagsik na pambansang pulitikang patuloy na kontrolado‘t sinasalaula ng uring mapagsamantala‘t diyus-diyosan tungo sa higit pang kapinsalaan ng bansa na. Isang bagay ngayon ang hindi na mapag-aalinlanganan: tiyak.puspusang isulong na mag-Cha-Cha (charter change) o pagbabago sa 1987 Konstitusyon tungo sa gobyernong parlamentaryo. wala na ngayong moral o imoral. bukod sa sinasabing masidhi nitong hangaring mangunyapit sa inodoro sa kubeta ng kapangyarihan. puspusan at tuluy-tuloy na igigilgil ng mga basalyos ni La Gloria at ng mga tuta ni Uncle Sam ang pagbabago sa Konstitusyon at paiindakin sa Cha-Cha ang payaso‘t sirkerong mga pulitiko — anuman ang mangyari o anumang konsesyon ang isupalpal sa kanilang mga bunganga o gaano mang pera ang ipalamon sa mala-imbudo nilang bulsa — maikamada lamang o maikasa ang mga baraha tungo sa katuparan ng masidhi‘t nakababaliw na makasariling mga ambisyon. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. at prinsipyo o paninindigan basta nakataya ang masidhing pagnanasang makapanatili sa kapangyarihan mapinsala man ang pambansang kapakanan? Punyeta lamang ang katumbas ng mga iyon. Hindi kaya ito ang ibinulong ni Sekratarya Hillary Clinton ng Estado ng Amerika nang makipag-ututang -dila siya kamakailan kay La Gloria? O ang pagbabago sa Konstitusyon ang pangunahing dahilan din kung bakit sinusuportahan ng mga opisyal na Amerikanong dumalaw kamakailan sa Camp Darapanan. malabong mangyari kung hindi pederalparlamentaryo ang sistema ng gobyerno? Marami pang masalimuot na mga katanungan ang dapat sagutin at linawin ng naghaharing rehimen kaugnay ng posibleng mga senaryong kinakaharap ng bansa — lalo‘t kaugnay ng pagkandidato ngayon ni La Gloria sa pagkakongresista. at mapasok pa‘t makalantari maging ang pambayang mga utilidades na dapat na nasa kamay lamang ng mga Pilipino alang-alang sa pambansang seguridad at makabayang ekonomiya. sa kabilang banda.

isang pulitikong Amerikano noon na mahilig magpakalat ng mapanirang mga propaganda sa mga itinuturing niyang kaaway ng Estado. dadami ang mga desaparecido at. pangalawang pangulong tagapagpatupad ng KMU (Kilusang Mayo Uno). Matatandaan. mga krimen laban sa bansa‘t sambayanan. layunin nitong mapanatili pa sa poder ang naghaharing rehimen upang mailigtas naman sa naghihintay na santambak na kaso. lalo na nga‘t mukhang tagilid nang maigilgil pa ang pagbabago sa umiiral na Konstitusyon. kaugnay nito. maghahari ang militarisasyon sa bansa.. gayundin. noon. iminungkahi na ni Gonzales na magbuo ng isang gobyernong transisyonal na patatakbuhin ng isang konsehong pamumunuan ng Punong Mahistrado ng Korte Suprema para mag-Cha-Cha (charter change) bago mag-Mayo 10. sa Iraq at Afghanistan. Nang biglang tumuntong sa lupain ng mga Indio kamakailan si Sekretarya ng Estado Hillary Clinton ng Amerika. gusto niya ang isang ‖ pamahalaang rebolusyonaryo‖ tulad nang ginawa ni dating Pres. ang Reyna ng Malakanyang kung mawala na nga ito sa kapangyarihan. Gloria Macapagal-Arroyo ang dati niyang tagapayo sa pambansang seguridad. O bahagi ito ng pakana ng Estados Unidos ng Amerika na kilala nang likas na pakialamero sa kasarinlan o soberanya ng mga bansang gusto nitong panghimasukan. pagsamantalahan at pagharian para makapagluklok sa poder ng mga papet na gobyerno at maisulong naman ang mapandambong na imperyalista nitong mga patakaran — pampulitika man. pang-ekonomiya (balik-suriin na lamang ang mga ginawa nitong kaguluhan sa Korea at Vietnam. higit sa lahat. Ayon nga kay Lito Ustarez. Sinasabi ding itinalaga si Gonzales sa naturang puwesto upang tiyakin ang panalo ng masusugid na basalyos ni La Gloria sa darating na sarsuwela ng hunyangong mga pulitiko kung hindi nga tatangkain ng administrasyon na idiskaril ito sa pamamagitan ng pagpapalaganap ng mga karahasan sa bansa upang mapangatuwiranan namang ideklara ang Batas Militar. Natural. Maliwanag. Jr.TULUYAN nang naghubad ng palda‘t panty ang Malakanyang at ipinakita na ang lahat-lahat nang italaga ni Pres. si Norberto Gonzales. tinuligsa agad ng makabayang mga sektor ng lipunan na nagmamahal sa kalayaan at nagpapahalaga sa demokratikong mga proseso at mga karapatang sibil ng sambayanan ang pagkakahirang kay Gonzales sa naturang puwesto. 2010.‖ Kilala pa nga si Gonzales bilang reinkarnasyon diumano ni McCarthy. ng maruruming taktika at imbestigasyon sa mga pinaghihinalaan niya lamang na mga Komunista. na naghahangad namang maging Presidente ng Republikang Mamon. lalo na sa Mindanaw. kapalit ni Amboy Gibo Teodoro. Ngayon naman. bilang bagong kalihim ng Tanggulang Bansa o DND. lalo na laban sa mga kritiko ng rehimen at sumasalungat sa mapandambong na kapitalismo at nagsulong din. ―muling binuhay si Adolf Hitler‖ ni La Gloria. Cory Aquino (SLN) para mabalangkas agad ang isang bagong Konstitusyon nang hindi na kailangan ang suporta o pagsang-ayon ng makulit na Senado o ng buong Kongreso ng mga payaso‘t sirkero. ―at inaasahang titindi‘t lalaganap ang extra-hudisyal na mga pagpatay. at sa ibang mga bansa sa Amerika Latina at Aprika). pangkultura man at. Jr. naghubad na rin ng palda ang Amerika at ibinuyangyang na rin ang labis na pagnanasang mapanatili ang kontrobersiyal na VFA (Visiting Forces Agreement) at mabago ang umiiral na Konstitusyon para maibasura ng .

una na ang mga Amerikano. higit na masama. bakit hindi pa ibenta ang Republikang Mamon at ipasakop nang lubusan at gawing isa pang bagong Estado ng mga Amerikano. na kalantariin. Hindi kaya isa ito sa ibinulong at idinikta ni Hillary kay La Gloria kapalit ng mga ipinangalandakang ayuda sa mga napinsala ng mga bagyong Ondoy at Pepeng. gahasain. mga ospital at paaralan. na makapagmay-ari na rito ng mga gusali‘t lupain. radyo‘t telebisyon). at Elzaida Washington (US-AID country director). at kahit ―mass media‖ (peryodiko. Natural. dahil hindi naman sila hangal at bobo. pinatutunayan ng kasaysayan na ikinamada muna ni Uncle Sam ang kung anu-anong tratado na maliwanag na pabor lamang sa mapandambong at mapaghari-harian nitong imperyalistang mga patakaran na. nang panghimasukan nito at agawin ang tagumpay ng Rebolusyong 1896 ng Pilipinas at ibalik noong Hulyo 4. Hawaii at Alaska? O disimulado na ngang nangyayari ito? Kailan ba tumulong ang Amerika sa diumano‘y ―mga kaibigan‖ nito nang walang hinihinging kapalit? Maaalaala. tulad ng Guam. maaari pa nilang pasukin maging ang pambayang mga utilidades sa kapinsalaan ng pambansang seguridad tulad ng tubig at kuryente. transportasyon at telekomunikasyon. Sultan Kudarat. kahit gustong ilihim. at laspagin nila ang pambansang pulitika‘t kabuhayan. Maisulong nga lamang ang gayong mga interes. Michael Pignatello (poilitical officer). hindi mapapasubalian. lubusan na nilang mamaniobra‘t mapagsasamantalahan ang pambansang kapamuhayan. Maaalaala. Sa maikling salita. kung maipalulunok agad sa titiguk-tigok na lalamunan ng sambayanan ang minimithing Cha-Cha. Anthony Senci (embassy defense minister). lalo na ng mga Amerikano. dumalaw si Embahador Kristie Kenny sa Camp Darapanan. at halatang pang-uuto. bigla ring sumulpot doon ang ilang opisyal ng Embahada ng Amerika dito — sina Leslie Basset (charge d‘affairs).walang gulugod na pambansang liderato ang mga limitasyong pang-ekonomiyang nakapaloob sa 1987 Konstitusyon na. noon pang 2008. maliwanag. niliwanag na noon pa man ng masusugid na basalyos ni La Gloria na pahihintulutan na ang dayuhang mga kapitalista. sinasakyan ng mga diyus-diyosan sa Washington ang isyung ipinaglalaban ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) — ang pagkakaroon ng isang nagsasariling Bangsamoro. nagpalaganap ng inhustisya‘t karalitaan hanggang ngayon sa ating bansa. Kung ganito rin lamang. humahadlang pa kahit paano sa lubos na kalayaan ng dayuhang mga kapitalista. lalo na ang likas na mga kayamanan nito. at nakipag-usap sa mga opisyal ng MILF bilang pagpapahayag ng suporta sa usapang pangkapayapaan sa pagitan ng gobyerno at ng nagrerebeldeng grupo. bukod sa iba pang ipinangakong anumang tulong sa naghaharing rehimen para matiyak na isa na namang papet ni Uncle Sam ang susunod na hahalili kay La Gloria kung hindi na ito patuloy na magpakasugapang mangunyapit sa inodoro ng kapangyarihan? Natural. Kamakailan naman. 100% kontrol sa mga korporasyon at negosyo at. sa pakikipagsabuwatan na rin ng naghaharing rehimen. kina Ebrahim Murad at Ghazali Jaafar. ang lubos nilang pagsuporta at paghahandog ng anumang ayuda sa naunsiyaming usapang pangkapayapaan tungo sa katuparan ng BJE (Bangsamoro Juridical Entity) na mapanlinlang na inilawit-lawit noon ng mga negosyador ng gobyerno gayong alam na alam naman nila. ipinangalandakan nila sa mga opisyal ng MILF. na hindi maaaring pirmahan at pagtibayin ang mga dokumentong kaugnay niyon nang hindi muna . 1946 ang kinulimbat nitong kasarinlan ng bansa.

mga bahay na nawasak. ―kaiingat kayo.‖ si Gonzales ba ang puspusang magmamaniobra at magpapatupad ng mga pakana ng kutsabahang Amerika-La Gloria? Kung ganito nga. ang pagdagsa ng kung anuanong tulong sa mga napinsala — pera. sa biglang pagsulpot doon ng naturang mga opisyal na Amerikano. . lalo na mula sa mismong masa o ordinaryong mga mamamayang laging handang dumamay sa mga kapwa nila maralita o kapus-palad. sa pagdurusa ng mga biktima ng malagim na pagbaha. lalo‘t naghubad na ng palda‘t panty ang Malakanyang. mga musmos na nag-iiyakan. at iba pa — mula sa iba‘t ibang sektor ng sambayanan. pagkain. Isa rin itong taktika ng Amerika na putulin ang ugnayan ng MILF at ng CPP-NPA sa Mindanaw at. Nakakaantig din naman ng damdamin. Kapuri-puri din ang pagkilos ng mga kapwa Pilipino sa iba‘t ibang bansa na nagpaabot ng anumang makakayanan upang makatighaw man lamang. Maliwanag din tuloy. gamot. at mga nakaligtas nga ngunit wala namang mga ari-arian at kabuhayang maaaring balikan. na ginagamit nila ang isyu ng usapang pangkapayapaan para maisulong din ang Cha-Cha at maitatag ang isang pederal o nagsasariling Bangsamoro. kung magagawa nila ito. at dapat mataos na pasalamatan at saluduhan. burukrata kapitalismo at piyudalismo tungo sa pagkakaroon ng minimithi nilang pambansang katubusan at pagbabago. Para iyong mga eksena ng malagim na pelikulang nagsasalimbayan sa balintataw at mahirap basta-basta mabura sa gunita — mga bangkay na natabunan ng gumuhong mga bato at maputik na lupa o nilunod kaya ng rumaragasang mga pagbaha. Hindi pa nga natutupad ang mga layunin ng Amerika. Ordonez (Kolum) NAKALULUNOS ang serye ng mga larawang bumulaga sa telebisyon sa kasagsagan ng mga pagbaha sa Kamaynilaan at iba pang panig ng kapuluan bunga ng mga bagyong Ondoy at Pepeng. ano naman nga — kung gayon — ang papel na gagampanan ng bagong sekretaryo ng DND? Gaya ng pelikulang ―The Executioner‖ at ―The Terminator. saka naman ibubuhos ang anumang puwersa laban sa may apat na dekada nang rebolusyonaryong pakiklbaka ng CPP-NPA laban sa imperyalismong Amerikano. mga pananim na ganap na napinsala. damit. — # Sino An g Mga Dap at P arusaha n? October 19.‖ sabi ng propagandistang bayaning si Marcelo H. kahit bahagya. hindi na presidensiyal tulad ngayon.babaguhin ang 1987 Konstitusyon tungo sa isang parlamentaryo-pederal-unikameral na sistema ng gobyerno. mga mukha ng gutom at dalamhati sa bubong ng mga bahay. del Pilar noong panahon ng kolonyalismong Kastila. Sa nabanggit na mga eksena. mga sumagasa sa baha malimusan lamang ng anumang tulong. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. sinasabing naglalaway na itong makapagtayo ng estratehikong base militar sa Mindanaw at magahasa ding lubusan ang masaganang likas na yaman ng naturang teritoryo. mga lupasay na katawan ng mga taong nagsisiksikang parang mga sardinas sa mga sentrong-likasan.

at parusahan. Noon pa mang nagdaang mga rehimen. halatang-halata namang naghuhugas-kamay sila sa mga nangyari. higit na masama. ibinasura lamang at hindi mahigpit na ipinatupad ang batas laban sa ilegal na pagtotroso na. sa pangunguna ni La Gloria. at wala ring masusing pag-aaral. kung tutuusin. habang ibinabandila ang mga pagpupulong at talakayan at ang ipinagdadakdakang mga nagawa na at mga hakbang na dapat gawin agad upang malunasan diumano. kalimitan. pinabayaan lamang ito ng mga henyo sa DPWH (Dept. Nariyan din ang kumipot at bumabaw na mga ilog. may inilalaang malaking pondo para sa paglilinis at pagpapalalim sa naturang mga daluyan ng tubig. lalo na sa Gitnang Luson at Timog Katagalugan. sa kabilang banda. pinahintulutan din ang walang habas na pagmimina sa maraming kabundukan ng Republikang Mamon kaya lalong lumalala ang pagkawasak ng kalikasan. matagal na nilang ipinapako sa krus ang masang sambayanan dahil sa kanilang mga kapabayaan. Bagaman. ang grabeng mga kapinsalaan at problemang idinulot ng naturang trahedya. dahil sa nakaugaliang ―lagay‖ o suhol at walang malinaw na pagpaplano o tinatawag na ―zoning. May mga pasiklab na imbestigasyon pa nga sa Kongreso upang linawin kung sino ang nagpabaya o nagkasala — at dapat managot. hinawan at pinatag upang gawin ding subdibisyon maging ang makahoy na dalisdis ng mga bundok at dating mga burol. at mahadlangan sa hinaharap. katiwalian at kainutilan.kasabuwat pa o protektado pa ng bastardo‘t gahaman at makapangyarihang mga pulitiko ang grupo o kompanya ng mga ilegal na nagtotroso. sa mga trahedyang dulot ng grabe‘t malaganap na mga pagbaha? Paano na ang mga bahay na nawasak at inanod? Paano na ang nawasak na mga tulay at kalye at iba pang imprastrukturang . Idagdag pa nga. ang naghambalang na mga pabrika‘t subdibisyon. sa kabilang banda. Hindi man lamang pinag-aralang mabuti ang magiging epekto sa kalapit na mga komunidad. at nakasusulak ng dugo. Higit na masama. Bilang pangangayupapa sa dayuhang mga korporasyon. naipon at nagkapatung-patong na ang mga kasalanan ng kinauukulang mga opisyal ng gobyerno.‖ sinertipikahan ng tiwaling mga opisyal na industriyal ang talagang lupaing agrikultural kaya nagsulputang parang mga kabute sa mga dating palayan at maisan. Sa kabila ng magandang imaheng pilit na ipinipinta ng mga awtoridad sa mata ng opinyon publiko. nagsasa-makabagong mga Pilato gayong. of Public Works & Highways) o kung kumilos man sila ay pakitang-gilas lamang. ang mga buladas at pagpapabida sa harap ng gumigiling na kamera ng telebisyon ng mga opisyal ng pamahalaan. kaya patuloy pang naging tapunan ito ng mga basura o sinasarahan o binabarahan kaya ng nagsulputan pang mga bahay.Nakasusuka naman. at pati nga ngayon. maraming tusong mga negosyante ang agarang pinagkalooban ng mga konsesyon sa pagtrotroso at. sa aba naming palagay. Wala na nga yata sa bokabularyo ng mga ganid na lingkod ng bayan ang praseng ―pambayan o pampublikong kapakanan‖ at ang paborito nila ngayong mga salita ay: ―Magkakapera ba ako diyan? Magkano ang akin diyan?‖ Sino nga ang dapat sisihin. sa sambayanan: paupuin kaya sa silyaelektrika o lunurin sa baha o habangbuhay na bulukin sa bilangguan– upang makatighaw man lamang sa pagdurusang umaalipin pa rin hanggang ngayon sa mga naging biktima. kanal at estero na daluyan ng tubig tungo sa karagatan. Sabi nga. huling-huli na ang lahat at patay na ang kabayo bago pa dumating ang kakaining pulot at damo. magkumahog man sila ngayon sa paglalapat ng mga solusyon. na mabisang pumipigil noon sa mga pagbaha.

Noon pang 1998 nang sinisimulan pa lamang ang konstruksiyon. kalye. kaugnay ng mga nabanggit. huwag na ang pagsasaayos sa nawasak na mga tulay. may kriminal na pananagutan ang rehimeng Macapagal-Arroyo.8 kilometro kuwadrado. ang pagtatayo ng San Roque Dam dahil nakita na nila ang kapahamakan at kapinsalaang idudulot nito sa nabanggit na mga komunidad. bukod pa sa nalikom na abuloy mula sa iba‘t ibang mga bansa at organisasyon? O dudugasin lamang ito ng mga palsipikadong makabayan para sa kanilang kampanya sa darating na sarsuwela ng mga hunyangong pulitiko sa Mayo 10. lalo na ng mga taga-Benguet. 250 ang namatay at nagkaroon ng mga 40 insidente ng pagguho ng lupa. tinutulan na ng mga tagaCordillera. sabi ng Peasants-USA. at ang iba pang opisyal ng gobyerno sa labis na kapinsalaang idinulot ng nagdaang trahedya. bukod pa nga sa mga ibinuwis na buhay at ari-arian sa binahang mga lugar sa Kamaynilaan.13 kilometro. gayundin ng mga taga-Pangasinan at iba pang probinsiya sa Gitnang Luson. Nang manalasa ang mga bagyong Ondoy at Pepeng. Pinakamalaki diumanong prinsa sa buong Asya ang San Roque Dam bago itinayo ang Upper Yangtze River Dam sa China.galing sa buwis ng nagdaralitang sambayanan? Paano na ang mga pananim na hindi na pakikinabangan? Higit sa lahat. raragasa ang tubig nito sa Ilog Agno sa Cordillera at daraan sa tinitirhan ng mga tribong Ibalois at Kan-kanaey doon bago dumaloy sa mga ilog sa Gitnang Luson. sa Cordillera na lamang at Pangasinan.2-bilyon ng JBIC (Japan Bank for International Cooperation) at bahagi ng kontrobersiyal na PPA (Power Purchase Agreements) na hindi maikakailang labis na nagpataas sa singil ngayon sa kuryente. Pag-aari ang 75% ng San Roque Dam ng Marubeni Corporation at 25% ng Kansai Electric Power Co. isang organisasyong nagtataguyod sa pangangalaga sa kalikasan at kapakanan ng mga campesino (peasant) sa buong mundo. Ltd. Sa nagdaang trahedya. ang NAPOCOR (National Power Corporation). ipinaratang ng Peasants-USA na kailangan nang magpakawala ng tubig ang mga awtoridad ng Napocor dahil umabot na ng 280 . May taas itong 220 metro. Kapag nagpakawala ito ng tubig (may kapasidad itong 850 milyong metro kubiko ng maiimbak na tubig na makalilikha naman ng 345 megawatts na kuryente). sa kabila ng mahigpit na pangangailangang lawitan agad ng tulong ang napinsalang mga pamilya. bakit waring napakabagal ang pagpapalabas ng gobyerno sa P10 bilyon pondo sa kalamidad. paano na ang ibinuwis na mga buhay maging ng mga musmos pa lamang? Paano na ang mumunting pangarap ng mga pamilyang naging biktima? Kasalanan ba ito ng malakas at matagal na pag-ulan lamang? Kasalanan ba ito ng Diyos ni Abraham o malinaw ding kasalanan ng mga diyus-diyosan sa lipunan at pamahalaan? At. at ibang imprastruktura. may sakop na habang 1. at may kabuuang sakop na 12. Pinondohan ang pagtatayo nito ng $1. Sa itaas ng San Roque Dam ang naunang itinayo noong dekada ‘50 na Ambuklao Dam at ang Binga Dam na itinayo naman noong dekada ‘60. mulang Antipolo at Marikina hanggang Pasig hanggang sa mga bayan-bayan na malapit sa umapaw na Laguna de Bay. 2010? Kung ang pagbabatayan tuloy ay ang pahayag kamakailan ng Peasants-USA. na nagbebenta naman ng kuryente sa Napocor.

2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Pangasinan at Kamaynilaan. Hinihimok niya ang mga mamamayan ng Cuba na puspusang kumilos at tuluyan nang maghimagsik para wakasan ang kasumpa-sumpang diktatoryal na rehimen ni Fulgencio Batista.‖ Hindi nag-atubili si Fidel at madiin at mataginting na sinabi: ―Ang una ninyong sunugin ay ang tubuhan namin!‖ At parang apoy na kumalat sa tuyong talahiban ang suportang inani ni Fidel mula sa masang sambayanang Cubano. ang malunod sa baha? — # Fid el Castro : Reb o lus yo nar yo September 22. Bilang protesta at isang paraan ng paglaban sa malupit. at ng iba pang opisyal ng burukrasya sa mahirap makalimutang nagdaang trahedya. ang dapat managot at parusahan sa bagay na ito? Ang Diyos ba ni Abraham o ang mga diyusdiyosan sa pamahalaan at lipunan? Ayon nga sa paratang ng Peasants-USA. Maliwanag. gayundin ang kapabayaan at kainutilan ng kinauukulang mga opisyal ng pamahalaan kaya naganap ang nakalulunos na trahedya. inuudyukan niya ang mga Cubano na sunugin ang lahat ng tubuhan doon at. Hindi matatawaran noon ang matapat na layunin at dedikasyon ni Fidel Castro na palayain ang masang sambayanang Cubano hindi lamang sa diktatoryal na rehimen ni Batista. mariing tanong nga ng Peasants-USA. marahas. inuna pa ang kapakanan ng negosyo bago ang kapakanan at kaligtasan ng maaapektuhang mga mamamayan at komunidad. Sa labis na panghihinayang sa mawawalang kuryenteng maiimbak. Alam na nga natin ang naging malagim na resulta niyon sa maraming komunidad ng bansa. kundi maging sa iba pang mga puwersang . kaya hindi nga katakatakang biglang grabeng bumaha sa maraming lugar na tutuluyan ng rumaragasang tubig. habang binibigyang-diin niya iyon. lalo na nga sa Cordillera. madamdamin at maalab na nagtatalumpati ang rebolusyonaryong si Fidel Castro. 4-5) pero nag-atubili ang kinauukulang mga awtoridad na pakawalan iyon nang unti-unti. kung gayon. Ordonez (Kolum) SA pamamagitan ng isang nakatagong estasyon ng radyo sa kabundukan ng Sierra Maestra. ang kasuwapangan at kawalang-puso ng mga kapitalista. Paano kaya kung sila naman. mapanikil at mapandambong na rehimeng iyong kasabuwat ng lokal na malalaking kapitalista‘t asendero at ng dayuhang interes. kung gayon. Bakit hindi unti-unting nagpakawala na ng tubig ang San Roque Dam noong Oktubre 4 nang 280 metro na ang taas ng naimbak na tubig niyon at hinintay pang maging 288?. hinintay pa iyong tumaas ng 288 metro saka libu-libong metro kubiko ng tubig ang biglang pinakawalan bawat segundo. binulungan siya ni Ernesto ―Che‖ Guevara. malaki ang kriminal na pananagutan ng rehimeng Macapagal-Arroyo. ng NAPOCOR. Sino. Umiral. isang doktor mula sa Argentina na umanib sa isinulong na rebolusyon ni Fidel: ―Sabihin mo… ang unang sunugin ay ang tubuhan ninyo.metro — na siyang ultimong kapasidad — ang taas ng tubig sa dam o prinsa (Okt. ayon sa kanila. kabilang ang kanilang mga pamilya.

umaalipin o bumubusabos sa kanila, una na sa mapandambong na interes ng imperyalismong Amerikano at, gayundin, sa pagsasamantala at inhustisya ng iilang diyus-diyosan sa lipunan — mga makasariling pulitiko, mga tusong asendero/komprador at ganid na malalaking kapitalista/negosyante na pawang kasabuwat ng naghaharing rehimen — at maitatag, sa wakas, sa buong Cuba ang isang mapayapa, maunlad at sosyalistang lipunan para sa kapakanan ng higit na nakararaming ordinaryong mga mamamayan. Sabi nga ni Fidel: ―Naniniwala akong naririto ang bansa hindi para sa esklusibong kapakinabangan at pribilehiyo ng iilan, kundi ito‘y para sa lahat.‖ Sa panahong iyon — gaya rin sa Pilipinas ngayon — nakita ni Fidel ang maliwanag na pambansang kalagayan ng Cuba: ―Sawang-sawa na ang mga campesino (peasant) sa mga talumpati at pangakong reporma sa lupa. Alam nilang walang maaasahang anuman mula sa mga pulitiko. Alam ng isang milyon at limandaang libong mga Cubanong walang trabaho bunga ng kainutilan, kasuwapangan at kakulangan ng bisyon ng lahat ng masamang gobyernong dinaanan natin, na walang dapat asahan mula sa mga pulitiko. Alam din ng libu-libong pasyenteng walang kama ni gamot sa mga ospital na talagang walang maaasahan mula sa mga pulitikong sinusuyo ang kanilang boto kapalit ng mumunting pabor — mga pulitikong nabubuhay ang mga negosyo sa tangkilik ng mga maralitang nililimusan ng mga ito ng kaunting halaga kapag halalan. ―Alam din ng daan-daan libong mga pamilyang nakatira sa mga dampa, sa anumang masisilungan, sa mga bakanteng lote, o nagbabayad ng napakataas na renta sa inuupahang tirahan na wala silang maaasahang anuman mula sa mga pulitiko; alam din ito ng mga manggagawang pantawid-gutom lamang ang suweldo, na ang mga anak ay walang damit ni sapatos na pamasok sa eskuwela; alam din ito ng mga mamamayang nagbabayad ng kuryente na may napakataas na presyo kaysa halaga nito sa alinmang bansa sa mundo, o matagal nang nagpapakabit ng telepono pero wala pa rin hanggang ngayon at, sa huli, alam ito ng mga nagdusa o patuloy na nagdurusa dahil sa kanilang matagal nang miserableng kalagayan. ―Alam ng mga mamamayan na daan-daan milyong piso ang inilalabas sa bansa ng dayuhang mga korporasyon, gayundin ang daan-daang milyong dinambong ng mga mandurugas, saka ang limpak-limpak na halagang nakulimbat ng mga kinauukulan dahil sa katiwalian ng libu-libong parasitong wala namang nagawang mabuting serbisyo o naiambag na anuman para sa komunidad. xxxx Kung hindi sa mga nabanggit, maaaring ang Cuba ay maging isa sa pinakamaunlad at pinakamayamang bansa sa Amerika, walang mandarayuhan sa ibang bansa, walang disempleyo, walang halos mamatay sa gutom, walang maysakit na walang mahigaang kama, walang hindi marunong bumasa‘t sumulat, at walang mga pulubi.‖ Binigyang-diin pa ni Fidel: ―Matagal na tayong nakikibaka laban sa gang ng mga pulitikong malinaw na walang malasakit o interes na magkaroon ng radikal na pagbabago sa bansa at, sa halip, ibinubulid pa nila ito nang husto sa kamatayan sa pamamagitan ng balintunang mga patakaran gayong labis-labis na mga biyaya ang kaakibat ng mga puwesto sa lehislatura, at ang matataas na poder na pampulitika, kakambal ang limpak-limpak na grasya, ay ginagawang panghabang-buhay o maaari kayang ipamana pa. Nakikibaka tayo laban sa mga intriga at maniobra ng mga taong nagsisipagsalita sa ngalan ng sambayanan pero wala namang suporta sa mga mamamayan; nakikibaka

tayo laban sa bulaang mga propetang nangangalandakan laban sa rebolusyon sa ngalan ng kapayapaan gayong, sa kabilang banda, kinakalimutan nilang sa mga tahanan ay namumugad ang gutom at pangamba, at wala namang kapayapaan sa nagdaang apat na taon.‖ Idinagdag pa ni Fidel na ―nilalason‖ lamang ng mga pulitiko ang kaisipan ng mga mamamayan, lalo na nga sa panahon ng halalan, sa pamamagitan ng kanilang madamdaming mga buladas at pangako pero, sa kabila ng nagdaang mga taon, hindi naman nalunasan at naputol ang ugat ng panlipunang mga problema. Sa halip, ang ibinunga pa‘y ―nakapanghihilakbot na pagdurusa ng mga campesino at karalitaan ng mga lungsod industriyal.‖ Ibinunga ng hokus pokus ng mga pulitiko ang ―libu-libong pamilyang wala ni kapirasong lupa at milyun-milyong mga walang trabaho‖ samantala, sa kabilang banda, naglulublob sa kayamanan at karangyaan, mga propiyedad at palasyo, ang mga pulitiko. ―Mga salaping dinambong, pinuhunan sa negosyo sa Cuba, sa Estados Unidos, at sa buong mundo‖ habang dayukdok ang masang sambayanan, dugtong pa nga ni Fidel. Ano nga ba ang ipinagkaiba pa ng Cuba noon sa Pilipinas ngayon? Napatalsik nga sa poder ang diktador na si Fulgencio Batista sa pamamagitan ng rebolusyong pinamunuan nina Fidel Castro, Che Guevara, Camilo Cienfuegos, at iba pang magigiting na rebolusyonaryo sa Cuba at, pagkatapos, pinairal doon ang sistemang sosyalista na nagtaguyod sa radikal na mga pagbabagong panlipunan, mulang pagpapatupad ng tunay na reporma sa lupa, paglilinis sa gobyerno sa dating talamak na katiwalian, at pagpapairal ng pantay na katarungan para sa lahat, hanggang sa pangangalaga sa mga karapatang sibil ng sambayanan. Sa kabila ng embargong pinairal ng Estados Unidos laban sa Cuba, lalo na sa larangang pang-ekonomiya, hindi sumuko hanggang ngayon ang naturang bansa sa imperyalistang mga patakaran ni Uncle Sam at hindi napakasangkapan si Fidel o nagpakatuta sa mga kagustuhan nito. Kahit sinasabing ang Cuba ang tanging bansa sa kanlurang bahagi ng mundo na hindi yumakap sa isinusulong na demokrasyang tatak-Amerika, at sa buong panahon ng rebolusyon sa Cuba mulang 1959 magpahanggang ngayon, hindi nasaksihan sa naturang bansa ang walang patumanggang paglabag sa mga karapatang pantao, ayon kay William Blum sa kanyang aklat na Rogue State. at inamin ito ng administrasyon ni dating Presidente Bill Clinton ng Estados Unidos. Sa buong Amerika Latina, nasaksihan ang kabi-kabila at garapalang paglabag sa naturang mga karapatan — ―sistematiko, mga labis na pagpapahirap o tortyur, libu-libong mamamayang nangawala na lamang o desaparecidos;at gobyerno pa ang nagtataguyod sa tinatawag na mga ‗death squads‘ at pagdampot sa mga itinuturing na kritiko‘t kalaban ng pamahalaan; nariyan din ang pagmasaker sa mga campesino, estudyante at iba pang grupo. Pinakamasidhi pang nagsagawa nang gayon ang mga militar at kaugnay na mga tropang mamamatay-tao sa El Salvador, Guatemala, Brazil, Argentina, Chile, Colombia, Peru, Mexico, Uruguay, Haiti at Honduras pero hindi sa Cuba,‖ sabi pa ni Blum. Hindi naiparatang sa gobyerno ni Castro maging ng mga pinakamahigpit na kaaway ng Cuba ang gayong mga paglabag sa karapatang pantao. Sa larangan ng edukasyon at kalusugan ng mga mamamayan na isinulong ng UN (United Nations), isa ang Cuba sa may pinakamagandang rekord sa buong Amerika Latina hinggil sa pangangalaga sa mga karapatang pantao, ayon pa nga kay dating Presidente Clinton ng Estados Unidos.

Sa Pilipinas naman, sa pamamagitan ng malawakang protesta ng disgustadong mga mamamayan na naglundo sa tinatawag na EDSA 1 (hindi rebolusyon sa aba naming palagay), naibagsak nga noong Pebrero 1986 ang diktatoryal na rehimeng Marcos na pinagharian ng kabi-kabilang katiwalian at pandarambong sa pondo ng bayan, bukod sa walang patumanggang mga paglabag ng mismong Estado sa mga karapatang sibil ng mga mamamayan, at garapalang pagsalaula pa nito sa demokratikong mga proseso gaya ng mga nangyari sa Cuba sa ilalim ng rehimen ng diktador na si Fulgencio Batista. Napatalsik nga sa poder ang diktadurang Marcos pero, masakit at nakalulungkot, wala namang naipasok at napairal na radikal na mga pagbabagong panlipunan ang humaliling demokratiko diumanong mga rehimen mula kay Tita Cory hanggang ngayon kay La Gloria. Sumidhi pa nga ang dati nang mga grabeng sakit na panlipunan — talamak na katiwalian sa burukrasya, paghimod ng pambansang liderato sa kuyukot ng dayuhang mga interes, paghahari ng mga dinastiyang pampulitika, paglabag sa Konstitusyon at pagsalaula at paninikil sa lehitimong mga karapatan ng mga mamamayan lalo na laban sa mga kritiko at kalaban sa pulitika ng umiiral na rehimen at, gayundin, laban sa mga puwersang makabayan at progresibo na patuloy na humihingi ng pambansang papagbabago na, di nga kasi, marami na ang kinasuhan, dinukot, labis na pinahirapan, ibinilanggo, nangawala na lamang at sukat at, higit na kasuklam-suklam, basta na lamang pinatay ang iba. (Tingnan na lamang ang datos ng grupong KARAPATAN kaugnay nito.) Nanatiling palsipikado pa nga ang reporma sa lupa, dayukdok ang masang sambayanan, kumain-dili ang pamilya ng mga manggagawa‘t magsasaka‘t mangingisda at iba pang ordinaryong mga mamamayan na pawang biktima ng mapambusabos na sistemang kapitalista at ng iilang mga diyus-diyosan sa lipunan. Dahil sa kawalan ng oportunidad sa sariling bansa bunga na rin ng balintuna at makadayuhang mga patakaran ng gobyerno, lumulubha nang lumulubha ang migrasyon ng mga manggagawang Plipino saanmang sulok ng mundo sila itaboy ng marahas na hangin ng disempleyo‘t karalitaan at napakamiserable nilang buhay. Sa kabilang banda naman, nagtatampisaw sa pondo ng bayan, sa pawis at dugo ng mga mamamayan, at naglulublob sa grasya‘t pribilehiyo at karangyaaan ang makasariling mga pulitikong nasa kapangyarihan ibenta man nila at ipagkanulo ang pambansang kapakanan. Kung tutuusin, karamihan sa kanila ang promotor pa ng inhustisya laban sa patuloy na binubusabos na masang sambayanan. Ang Pilipinas nga ngayon ang Cuba noon ni Fidel. Sa gayong mga pulitiko, ano pa nga ba ang dapat asahan ng masang sambayanan? Sino sa mga pulitiko-asendero ang tandisang mangungunang boluntaryong ipailalim sa reporma sa lupa ang malawak niyang asyenda? Si Noynoy Aquino ba at Mar Roxas at mga kauri nila? Sino sa mga pulitiko-kapitalista-negosyante ang kusang-loob na itataas ang miserableng suweldo ng kanyang mga manggagawa upang mahango ang mga ito sa kaalipinan? Si Manny Villar ba at mga kagaya niya? Sino sa mga pulitiko ang mangangalaga at isusulong ang tunay na kalayaan at soberanya ng Pilipinas laban sa imperyalistang mga bansa tulad ng Amerika? Si Gilbert Teodoro ba na, batay sa kanyang mga pahayag, ay nangangayupapa na sa kagustuhan ni Uncle Sam, o ng iba pang mga pulitikong noon pa man, hanggang ngayon, ay tagapangalaga na ng interes ng Estados Unidos, pampulitika man o pang-ekonomiya,

dito sa Republikang Mamon? Sino sa mga lider-pulitiko ang ganap na susugpo sa katiwalian sa burukrasya? Si Erap Estrada ba? Sino pa ba sa gang ng mga pulitiko ang hindi tiwali at walang bahid-dungis ng korupsiyon habang nasa poder? Si La Gloria ba at ang kanyang masusugid na basalyos? O, Diyos ni Abraham, may aasahan pa nga ba mula sa kawan ng mga pulitiko ngayon ang masang sambayanan para sa tunay na pambansang kapakanan? Sa mga lider-pulitiko sa Pilipinas, may isa bang Fidel Castro, ang rebolusyonaryo, na matapos iluklok sa poder ay pinagsikapan namang baguhin ang napakasamang kalagayan noon ng Cuba at ng sambayanang Cubano sa pamamagitan ng pagpapairal ng radikal na mga pagbabagong panlipunan tungo sa pambansang katubusan mula sa kamay ng uring mapagsamantala‘t mapang-alipin at mapaghari-harian? Sino sa naghambalang na mga pulitiko ang tunay na magtataguyod sa pambansang kapakanan — hindi ng kanilang mala-imbudong bulsa at pansariling mga interes — o totoo nga kaya, gaya nang ipinaratang ni Padre Jose Burgos sa panahon pa man ng kolonyalismong Kastila, na ―ipinanganganak na parang lumot ang mga pulitikong ito sa kahihiyan at kapinsalaan ng bayan?‖ — # (Mula ang ilang datos sa ―Fidel Castro: Rebel-Liberator or Dictator?‖ ni Jules Dubois, March 1959) Sa Nap akaingat Na Mak ata August 21, 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula — handog ni John Carey sa mga makatang ayaw makisangkot sa lipunan at takot magpalaganap ng katotohanan laban sa inhustisya at pagsasamantala ng iilang diyus-diyosan) maaari mong isulat ang iyong mga tula sa kurtinang venetian saglit na ipakita-itago sa mundo. balang araw makikita ka mula sa lansangan ng mga lalaking may mga baril at mantekilya, magkukumahog silang aakyat sa hagdan tungo sa iyong silid, bibigtihin ka ng kordon ng iyong kaingatan. pagkatapos, pupurihin ka bilang isang malagim na henyo hahangaan ng iyong mambabasa ang iyong mga tula

habang nakabitin ang iyong bangkay sa likod ng kurtinang venetian. Nailib ing Na Si T ita Co ry August 7, 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Tula) nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala dating presidente ng republika dating asendera ng hacienda luisita asawa ni ninoy na may monumento sa ayala dahil lumaban sa diktadura hanggang patayin ng mga pasista. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala ina diumano ng demokrasya tagapagtanggol ng hustisya ina rin ng artistang si cristeta at amiga ng mga madyungera sa mansiyon ng saya‘t ligaya. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala sa ospital noon pa man umalingawngaw mga dasal pumailanlang mga misa tinutukan ng kamera mayayaman at elitista sa mga simbahan at kapilya dumagundong kabi-kabilang nobena ng mga banal at santo santita ―diyos naming mahabagin, buhay ng aming tita‘y pahabain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala

matapos bumaha ng mga bulaklak sa katedral ng maynila matapos ulanin ng papuri, ng paghanga‘t pagdakila ng kung sinu-sinong nalawitan niya ng grasya sa mabulaklak niyang paglalakbay sa lupa mga alaala‘y madamdamin ngang sinariwa at nangalaglag mga talulot ng luha sumabog sa maamo‘t mabangong mukha ng mga babaing kutis porselana at may tapalodong sutla rin yata mulang puklo hanggang balakang mulang dibdib hanggang baywang may mga daliring hubog-kandila na mahihiyang isawsaw sa suka o ilamas sa maputik na lupa ―o diyos na mahabagin kaluluwa ng aming tita‘y kalingain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala di nga nahiyang sumilip sa kanyang bangkay sa mamahaling kabaong sa katedral maging doble-karang mga nilalang na pawang mukhang banal habang gumigiling ang kamera sa mukha nila‘t katawan tumitig din at nakiramay maging mga sagad-buto ang kawalang-hiyaan laban sa pambansang kapakanan nakamaskarang nakidalamhati sa pamilyang namatayan ―o diyos na maawain kaluluwa ng tita nami‘y pagpalain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala sa kahabaan ng lansangan hanggang sa huling hantungan inihatid siya ng tanaw

nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala hanggang ngayo‘y sinusuob siya ng insenso at kamanyang ng papuri at paghanga‘t pagdakila siyang mahinhin at relihiyosa na laging lumulunok noon ng ostiya siyang matulungin at mapagkumbaba siyang mapagpatawad at mapagkalinga siyang batbat ng kabanalan bawat salita sabi tuloy ng mga hunyango pambansang bayani siya sabi ng mga ipokrito‘t ipokrita karapatdapat na santa siya pero sabi ng makatang sumulat ng Gera paano ang mga magsasakang minasaker sa mendiola? paano ang mga napatay sa hacienda luisita? paano rin ang mga magsasaka sa hacienda san antonio sa isabela? paano ang mga isneg sa dumalneg? paano ang mga taga-lupao sa nueva ecija? paano ang mga katutubo sa marag at paco valley? paano rin ang ora pro nobis ni lino brocka? .ng nagtiis sa ulanan at arawan na masang sambayanan silang noo‘y dumagsa sa edsa para suportahan ang mga bida silang iniwan ang mga labada silang tumakas sa pabrika silang hindi pumasada silang mangingisda‘t magsasaka silang estudyante‘t intelektuwal na nakialam sa lipuna‘t pulitika silang alipin ng burukrasya na pawang nagsakripisyo sa edsa wakasan lamang ang diktadura.

progresibo at tunay na demokratiko. kaluluwa ng aming tita‘y patawarin. talaga bang .‖ sa bawat madulang eksena kaming masa‘y laging mga ekstra walang mukha ni pangalan mga anino sa karimlan at basura ng mga bida pagkatapos ng pelikula sila ang laging pinagpapala kaming masa ang laging kaawaawa ―o diyos ni abraham. higit sa lahat. kami naman ang iyong pagpalain.‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala mula noon hanggang ngayon sa kabila ng ibinandilang diwa ng edsa nakatunganga‘t dayukdok ang masa nilulunod sa ilusyon ng pag-asa ng iilang hari-harian sa ekonomiya‘t pulitika tuloy ang laban… tuloy ang laban… sigaw maging ng mapagkunwaring mga elitista at tagapagtaguyod ng burges na demokrasya tuloy ang laban hanggang makalaya ang masa sa kabusabusan at inhustisya tuloy ang laban hanggang mapatid ang tanikala ng pang-aalipin at pagsasamantala tuloy ang laban hanggang mapairal ang lantay na hustisya sosyal tuloy ang laban hanggang maghari ang lipunang makatao makabayan. nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala ―o diyos na mahabagin.paano. ang bilyun-bilyong dolyar na pambansang utang na maaari sanang di na bayaran nang itatag niya rebolusyonaryong pamahalaan? ―o diyos na mahabagin. maunlad.

Ordonez Kolum — Hulyo 30.000 ektaryang Hacienda Luisita sa Tarlak nina Tita Cory Cojuangco-Aquino.mapapalad ang maralita at kukumutan sila ng grasya‘t kaluwalhatian sa paraiso mo sa kalangitan? at di bale nang magpasasa sa lupa ang mayayaman mong nilikha kahit pawis at dugo at laman ng masang sambayanan ang kanilang pinagpipistahan sa mesa ng grasya at kapangyarihan?‖ nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala tuloy pa rin ang laban… tuloy… kahit kaming masang sambayanan araw-araw nang dinarahas at inililibing sa inhustisya‘t kaalipinan sa gutom at karalitaan sa dusa‘t kapighatian habang magarbong nagsasayaw mga diyus-diyosan sa lipunan at masigabong kumakalembang kampana ng bawat simbahan! nailibing na si tita cory sa sementeryo ng mga pinagpala. Naisip din namin ang libu-libo ring ektaryang lupain ng Simbahan sa iba‘t ibang lugar ng bansa. 2009) NANG mamatay kamakailan na walang-wala pa rin ang isang magsasaka sa aming baryo. lalo na nang pagtibayin ang Batas Maura na nagtadhanang kailangang iparehistro ang . 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Humagupit din sa aming isip ang 6. gayundin ang libu-libong ektaryang lupain ni Danding Cojuangco sa Pontevedra. Negros. Kuta Ng Ip o kr is ya July 30. Sa panahon pa nga ng kolonyalismong Kastila. at halos kumain-dili ang kanyang pamilya‘t wala ni isang dangkal na lupa. na kapwa hindi nasakop ng reporma sa lupa dahil ginawang korporasyon. hindi namin naiwasang maalaala ang isang Ted Turner na kinilala sa Estados Unidos ng Amerika na may pinakamalawak na lupain doon — mga 800.000 ektarya o 1.7 milyong acre na nasa limang iba‘t ibang estado.

2 milyong magsasaka ang nagtitiis bungkalin at pagkunan ng ikabubuhay ang hindi pa kanilang tig-kalahating ektaryang bukid bawat pamilya. sa Mindanaw. kontrolado naman ng dayuhang mga korporasyon ang mahigit na 207. sa kabilang banda. binayaran ng Amerika ng $20-M ang Espanya upang ang mga Amerikano naman ang sumakop sa bansa pero. batay sa datos ng Estadistikang Pang-agrikultura. halimbawa. at sa iba pang bahagi ng katawan ang maituturing nilang sariling lupa ngunit. sekretaryo-heneral ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas. Katunayan. 155 tao lamang ang may-ari ng lahat ng maisan at niyugan. Dahil nasusulat sa wikang Kastila ang naturang batas at hindi naunawaan ng maraming mamamayan. hindi maaaring galawin o kumpiskahin o pakialaman ng mga Amerikano ang mga propiyedad ng mga Kastila dito — lupain man o negosyo. sa maraming dako ng kapuluan. sa kabilang banda. sa halip. at tanging libag lamang sa singit at kilikili. Sa maraming panahon. hindi na nga katakatakang milyun-milyong magsasaka at iba pang ordinaryong mga mamamayan ang wala ni isang dangkal na lupa. Bukod sa Simbahan. 21% ng lupaing agrikultural sa bansa ang pag-aari lamang ng 500 tao habang. kaya hindi ganap na maipatupad ang reporma sa lupa. kailangang irespeto ng pamahalaang Amerikano ang karapatan sa mga ari-arian ng mga Kastila dito. sa Timog Katagalugan. mga bahay man o gusali o anupaman — kaya patuloy na nanatili sa kamay ng Simbahan at ilang tao ang pagmamay-ari sa malalawak na lupain. Higit na masama.lahat ng lupain upang mapagkalooban ng ―titulo torrens‖ o katibayan ng pagmamay-ari. Batay sa mga nabanggit. 835 tao ang may-ari ng 70% ng lupaing agrikultural — 16 na pamilya lamang. sa leeg at paa. at iba pa. 10 pamilya naman ang may hawak ng halos lahat ng lupain doon at. sa Cebu. hindi naiparehistro ng mga kinauukulan ang kanilang mga lupain at. ang may-ari ng 26.000 ektaryang taniman ng palmera‘t pinya. nakamkam ng korporasyon ng mga prayle ang maraming malalawak na lupain. Sa pamamagitan ng Tratado ng Paris sa pagitan ng pakialamerong Amerikano at ng mga opisyal na Kastila. kaninong santo‘t santa pa nga ba dudulog ang nagdaralitang mga magsasaka? Sa pamahalaan ba at kay La Gloria na matagal nang patawing-tawing at waring . Sa Negros Oriental. ang mga prayle ang nagparehistro niyon. o kahit paglilibingan. mga bangko at imprenta. at nagagawa pang salaulain ng mga kinauukulan ang CARP (Comprehensive Agrarian Reform Program) at ginagawang korporasyon ang kanilang mga asyenda upang malusutan ang batas at hindi iyon masakop ng repormang pang-agraryo. ibig sabihin. mga kolehiyo at unibersidad. ―kapag hinugasan sa poso ay babalik din sa lupa ng asendero. ayon sa isang tula.‖ Sapagkat inutil pa nga ang pamahalaan. napalawak pa nang napalawak ng Simbahan ang kanyang mga lupain sa bansa dahil na rin sa mayayamang Indio na labis na naniwala sa aral ng Simbahan na ―madali pa sa isang kamelyo na makapasok sa butas ng karayom kaysa sa isang mayaman sa pinto ng langit‖ at ―mapapalad ang mga maralita at mapapasakanila ang kaharian ng langit‖ kaya inihandog sa mga prayle ng naturang mga Indio ang iba‘t iba nilang lupain. ayon kay Danilo Ramos.000 ektaryang tubuhan sa Batangas. at lumilitaw na kasabuwat pa ng interes ng mga propiyetaryo‘t asendero. hindi naibalik sa mga Pilipino ang pagmamay-ari niyon matapos maibagsak ang kolonyalismong Kastila.

malinaw sa isip ng manlalaro ang detalyadong plano sa bawat tira — hindi padaskul-daskol o bara-barang gaya ng maraming malabo. 2009) NAKASUSUKA na. opo. Opo.5 ektaryang lupain nitong pansakahan sa Nueva Caceres. Camarines Sur. O. mga ilang taon na ang nakalilipas. Higit sa lahat. sa kabila ng desisyon ng Korte Suprema noong Disyembre 21. doble-kara naman ang Simbahan. pinagmalasakitan at tinulungan ng mga alagad ng Simbahan ang 55 magsasakang Higaonon na naglakad mulang Sumilao. higit na makatotohanan ang bilyar dahil kitang-kita kung paano tinitira ang bola para papasukin sa kinauukulang buslo. of Agrarian Reform). sa ilalim ng reporma sa lupa. na makinig pa ng mga SONA (State of the Nation Address). Sa palagay namin. Maaalaala. sa kabilang banda. at lalo na sa panahon ngayon ng pamamayagpag sa kapangyarihan ni La Gloria. Ano na nga ba ang nangyari sa kasong ito? O malinaw na pumapayag lamang ang Simbahan na ipamahagi sa mga magsasaka. Diyos ni Abraham! Ano pa nga ba ang maaasahan ng pobreng mga magsasaka mula sa Simbahan kaugnay ng bagay na ito? Sabagay. sa bawat tumbok. ayaw namang ipasakop ng Simbahan sa reporma sa lupa ang 268. kilala na ang Simbahan bilang matibay na kuta ng ipokrisya at huwad na kabanalan. . Ngunit. Bukidnon hanggang Malakanyang upang hinging ibalik sa kanila ng San Miguel Corporation ang 144 na ektaryang lupaing agrikultural na naipagkaloob na sa kanila ng DAR (Dept. perpekto ang kinakailangang kalkulasyon upang matagumpay na maibuslo ang tinitirang bola o maitago kaya sa kalaban at hindi direktang matumbok ang bolang dapat tirahin at ihulog. kitang-kita rin kung paano kinokontrol ang bola y mano para sa eksaktong preparasyon tungo sa tamang direksiyon upang matumbok nang maayos ang susunod na bolang ihuhulog at. magulo at mapandambong na mga plataporma at proyekto ng gobyerno — upang mahusay na makamit ng kinauukulang manlalaro ang layuning magtagumpay. Natatandaan namin. sa panahon pa ng kolonyalismong Kastila. Gaya rin ito ng pamahalaang lubos na nangangakong matapat na paglilingkuran ang sambayanan ngunit siya pang nandarambong sa mga mamamayan. 2007 pabor sa mga magsasaka. sa ilalim noon ng iba‘t ibang rehimen. Virginia. Ordonez (Kolum — Hulyo 19. ang mga lupaing hindi pag-aari ng Simbahan? Ang sa Diyos ay sa Diyos at ang kay Cesar ay kay Cesar. huwag ka nang umasa sa dalawang institusyong nagpapayabong pa ng ipokrisya! — # SON A: Nakas us uka Na July 19. higit naming pinagkaabalahang panoorin ang laban sa bilyar ni Efren ―Bata‖ Reyes kaysa pakinggan sa telebisyon ang SONA noon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L.pakitang-tao lamang ang pagpapatupad sa naturang batas? O sa Simbahan na waring paimbabaw naman o pagkukunwari lamang ang ipinangangaral na kawanggawa at pagkalinga sa mga maralitang hindi pinagpala ng sinasamba nilang Diyos sa kaitaasan? Kung usad-pagong ang pamahalaan sa bagay na ito.

palilitawing bida o bayani at nagsasakripisyo nang husto ang ―kahabaghabag‖ na Presidente ng bansa para ―matapat‖ na mapaglingkuran ang sambayanan kaya kinakailangang magkaisa na ang lahat. bakit lumagabog ang bansa at nakalalamang na lamang ito nang bahagya sa Bangladesh at Pakistan? Naunahan na nga ito ng Tsina. pipiliting lunurin naman ang mga ito sa balon ng walanghanggang pag-asa habang nilalatigo ng inhustisya at nakadipang nakangudngod sa hindi matakasan at malupit na karalitaan. unti-unting nakaaahon diumano sa dagat ng karalitaan ang masang sambayanan sa pamamagitan ng kanyang supergaling na mga programa‘t proyekto sa iba‘t ibang rehiyon? Reyalidad nga ba ito o ilusyon? Lubhang balintuna o kabaligtaran nga ang mga iyon kung susuriin ang naghuhumindig ngayong mga katotohanang puwedeng isampal sa magkabilang pisngi ng mga salamangkero‘t tambolero ng rehimen. Kung P2 lamang ang katumbas ng $1 noong panahon ni dating Presidente Elpidio Quirino. napaghahari ang kapayapaan at kaayusan sa maraming dako sa pamamagitan ng kunwa-kunwariang pagsusulong ng usapang pangkapayapaan sa MILF at NDF-CCP-NPA mapabango lamang ang administrasyon at. Malaysia. Una. Korea. Indonesia at Brunei Darusalam sa maraming larangan. nababawasan ang talamak na katiwalian sa burukrasya. palilitawing papaunlad ang ekonomiya. Natural. Sa kabila ng kung anu-anong mga buladas na maririnig sa bawat SONA. di nga kasi. walang pangunahing layunin ang mga salamangkero at tambolero ng Malakanyang kundi kung paano pagagandahin ang pangit na reyalidad o tunay na pambansang kalagayan upang patuloy na iduyan sa ilusyon at isakay sa ruweda ng panlilinlang ang dayukdok at busabos na masang sambayanan at. sa pamamagitan ng madamdaming mga pangakong karaniwang suntok sa buwan. maipinta lamang sa mata ng publiko na maganda‘t mahalimuyak ang pambansang kalagayan. Ilang ulit na nga bang ipinagyabang ni La Gloria. karaniwan nang hitik lamang sa hungkag na retorika at mga buladas at pinaganda o inimbentong estadistika ang SONA. napapangalagaan at hindi nasasalaula ang demokratikong mga proseso at sagradong mga karapatang pantao.Sa kabilang banda. bumagsak nang bumagsak ang halaga ng piso kontra dolyar at mahigit na itong P48 ngayon? Kung pangalawa na ang Pilipinas noon sa Japan sa larangang pangkabuhayan. sa pamamagitan ng mga SONA. nalulunasan na diumano ng rehimen ang grabe nang mga sakit ng bansa. Thailand. Natural din. lumilitaw lamang na lalo pang ibinubulid ng bawat rehimen sa kumunoy ng karalitaan at kawalang-pag-asa ang Republika at lalong nagiging kahabag-habag ang buhay ng nakararaming ordinaryong mga mamamayan. bakit sa sumunod na mga rehimen na pawang nangalandakang umuunlad ang pambansang ekonomiya. na ihahatid niya at iluluklok ang kanyang tinaguriang ―Matatag na Republika‖ sa piling ng mauunlad at industriyalisadong mga bansa (First World)? Ilang ulit na rin ba niyang ipinangalandakan na talagang sumusulong ang bansa tungo sa minimithing kaunlaran at. higit sa lahat. para sa ikauunlad pa ng bansang ito. nangangahulugan na . magtulungan. Di nga kasi. India. hindi ng bulsa lamang ng uring naghahari-harian na patuloy na naglulublob sa kayamanan at kapangyarihan sipsipin man nang husto ang pawis at dugo ng sambayanan at ibenta man at ipagahasa sa salabusab na dayuhang mga interes ang pambansang soberanya‘t kapakanan.

415-T naman ngayong 2009). nagagawang ataduhin upang mapunta sa mala-imbudong bulsa ng ―mararangal‖ na lingkod ng bayan).000? Bakit nadaragdagan taun-taon ang bilang ng mga manggagawang nandarayuhan sa ibang bansa kung maganda‘t maraming oportunidad sa sariling bayan upang maluwag at desenteng makapamuhay? Bakit patuloy at patuloy ang migrasyon ng mga Pilipino at nakakalat na silang parang mga layak sa iba‘t ibang panig ng mundo? Higit na masama. pagkain at kalusugan. lumilitaw na 80% ng mga mamamayan ang nagtitiis mabuhay sa halagang $2 sa isang araw? Bakit mulang 15% hanggang 20% ng sambayanan ang siya lamang nagpapasasa at nagpapakabundat sa 50% ng pambansang kita? Bakit. 30% pa ng pambansang badyet ang napatunayang nauuwi lamang sa talamak at garapal na katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng gobyerno. edukasyon. gayundin ng -31% grado niya sa pinakahuling sarbey — bakit sa masusing pag-aaral sa pambansang kalagayan. ibinubulsa ng mga mandurugas at mandarambong sa pamamagitan ng mga hokus pokus sa kung anu-anong proyekto at kontrata bukod pa sa maalingasaw na ―pork barrel‖ (P70-M bawat kongresista at P200-M bawat senador taun-taon na. kumain-dili pa rin ang milyun-milyong manggagawa at hindi maibigay ang hinihingi nilang umento sa sahod na P125 bawat araw? Bakit lumulubha ang disempleyo? Bakit sa kabila ng napakalaking halagang ginugugol ng gobyerno sa kung anu-anong walang kapararakang biyahe sa ibang bansa ng pambansang liderato. trabaho at seguridad. maliwanag na hindi nito natugunan ang maraming pangunahing pangangailangan ng mga mamamayan — lupa‘t pabahay.8-B sa interes lamang at P328. at iba pa. Sa pambansang badyet na lamang noong nakaraang taon na P1. at iba pa na pawang mapagkakakuwartahan sa kapinsalaan ng bansa at masang sambayanan. bukod sa iba pa.2267-T (P1. Hindi pa nga nasiyahan .1-B ang itinakdang pambayad-utang agad — P295. nariyan din ang kung anu-ano pa.000 korporasyon sa bansa. Saan iyon napunta? P624. Kung totoo ang ipinangangalandakan ng kasalukuyang rehimen — hindi nambobola lamang upang pahupain ang tumitinding disgusto ng malawak na sektor ng sambayanan sa dispalinghadong liderato ni La Gloria na pinatutunayan ng lumalaganap na mga protesta. sa kabila ng paglaki ng 20% taun-taon ng tinutubo ng pangunahing 1.bang umuunlad at tumatatag ang ekonomiya dahil lamang sa halos $15-B taun-taon na ipinapasok sa bansa ng kahabag-habag na migranteng mga manggagawa (OFW) na patuloy na biktima ng inhustisya‘t kalupitan. sa pamamagitan din ng mga maniobra at pakikipagsabuwatan ng kinauukulang mga kontratista. ng pangaabuso‘t pagsasamantala sa banyagang lupang kinaroroonan nila ngayon? Kung hindi nga sa naturang halaga.3-B sa prinsipal. nariyan din ang tinatawag na ―intelligence fund‖ na hindi maabot ng isip ng karaniwang mamamayan kung paano niwawaldas ng mga kinauukulan. baka hindi na nga maayudahan ang lumalaking depisito o kakulangan sa pambansang badyet sa bawat taon. at patuloy na pangungutang ng rehimen. mumo lamang mula sa isang platong kanin ang umento sa suweldo ng mga empleyado ng pamahalaan at hindi maibigay ang matagal na nilang hinihinging buwanang karagdagang P3. kahit kulang at kulang ang badyet ng bansa taun-taon at kinakailangang patuloy na mangutang (mga $60-B na ang kabuuang utang ng bansa).

lalo na sa Kongreso at Malakanyang? Habang naglulublob sa grasya‘t pribilehiyo ang pambansang liderato. of Public Works & Highways) — batay sa paratang ni dating Sen. nilinaw nang aalisin ang mga probisyong naglilimita sa karapatang pang-ekonomiya ng dayuhang mga kapitalista at pahihintulutan na silang magmay-ari ng mga lupain dito. ano pa nga ba kundi kakarampot na lamang nito ang naiukol sa lubhang kinakailangang maayos na serbisyo publiko? O.2-B. Ilan na bang peryodista at komentarista o miyembro ng ―mass media‖ at ilan na bang kritiko ng rehimen. Diyos ni Abraham. puspusan pa rin nilang isinusulong ang Cha-Cha o pagbabago sa umiiral na Konstitusyon para gawing parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan ang sistema ng gobyerno. 100% kontrolin ang mga korporasyon at negosyo kabilang ang pambayang mga utilidades tulad ng transportasyon at telekomunikasyon. sa kabila ng tumitindi‘t lumalawak na mga protesta. Sa halip nga na pagsikapang balangkasin ng pambansang liderato ang lantay na makabayang mga patakarang pangkabuhayan at panlipunan — hindi sa pamamagitan lamang ng hungkag na retorika‘t mga buladas — upang ganap na maisulong ang bansa‘t sambayanan tungo sa matagal nang minimithing kaunlaran. Franklin Drilon — ang karagdagang P13. ospital at mga paaralan. lalo na ng mapagsamantalang mga patakaran ng imperyalismong Amerikano. nabawasan na nga ba ang mga katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya. o pinatay pa? (Tingnan na lamang ang datos ng grupong KARAPATAN kaugnay nito. ang walang habas na dinukot.) At dahil hindi pa napuputulan ng kamay ang mga mandurugas. Kung matagumpay ngang maisasalaksak ito sa lalamunan ng tumututol na malawak na sektor ng sambayanan. sa kubeta ng kapangyarihan si La Gloria bilang Punong Ministro naman. Sa halip nga na kumawala ang pambansang liderato sa dikta ng mapandambong at mapambusabos na dayuhang mga interes na pangunahing bumabansot at lumulumpo sa pambansang ekonomiya. radyo‘t telebisyon na dapat lamang na nasa kamay at kontrolado ng mga Pilipino alang-alang.) May nalutas na ba sa mga kasong ito? May naparusahan na bang mga kriminal? Marami pang halimbawang maaaring banggitin upang mapatunayang nagdudumilat ang reyalidad laban sa ipinangangalandakan sa mga SONA na bumubuti‘t gumaganda kaysa rati ang pambansang kalagayan.ang diumano‘y mararangal na mambabatas sa regular nilang ―pork barrel‖ noon na P12. Sa babaguhing Konstitusyon. gayundin ang mga lider at kasapi ng makabayan at progresibong mga organisasyong naghahangad ng pambansang pagbabago. sa malapit na hinaharap. laspagin ang likas na mga yaman ng bansa. at maging mga peryodiko. ibinilanggo. patuloy at patuloy pa rin nilang ipinampupunas ng tumbong ang demokratikong mga proseso at sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan. sa . unang-una. buong giliw pa nga nitong ibubukaka ang bansa upang kontroling ganap at gahasain ng mga banyaga ang ating ekonomiya.5-B bilang ―pork barrel‖ din! (Ginawa rin ito noong 2005 sa kasaysayan ng Kongreso ng Estados Unidos na isinalaksak din ng mga Republikano sa badyet ng kanilang DPWH ang karagdagang ―pork barrel‖ na $24-B na mahigpit na tinuligsa ng mamamayang Amerikano sa pamamagitan ng Citizens Against Government Waste. tiyak na patuloy na makapamayagpag. parang mga bampirang uhaw sa dugo na isinalaksak nila sa badyet ng DPWH (Dept. tubig at kuryente. at 30% ng pambansang badyet ang nahokus pokus. nawala. ano nga ba ang inaatupag pang pag-ukulan ng panahon ni La Gloria at ng kanyang masusugid na basalyos? Maliwanag pa sa sikat ng araw sa disyerto na pansariling interes at ambisyon ang labis nilang pinagsisikapang mapangalagaan kaya.

opo… kung mapilit ka pa ring makinig ng mga SONA. sa mga tindahan. at ang mga taong datirati‘y huminto-lumakad sa mga bangketa. ang kinabukasan ay huwag nang isilang. Ano ba ito? Bakit hindi pa muling gawing kolonya ng Estados Unidos ng Amerika ang Pilipinas at italaga si La Gloria — masunod lamang ang makasariling ambisyon — na Punong Ministro ng Republikang Mamon? Opo. At ang labis sa kanyang napagpalimusan ay isasama niya sa mataas-taas na ring salansan ng mga barya sa loob ng munting baul na nasa pinakasulok ng kanyang barungbarong. nagtutungo . nang nakaupo pa si Andong sa harap ng simbahan ng Quiapo at nakalahad ang kanyang mga kamay sa naglisaw na mga taong waring nangalilito at hindi malaman ang patutunguhan. hindi niya naisip. uminom ka muna ng tabletas na gamot sa hilo upang hindi mo isiping ikaw ay nasa ibang planeta! — Kap ayap aan Sa Mad alin g . Hindi niya malaman ngayon kung ano ang gagawin sa kanyang napagpalimusan. at wala siyang nadamang kasiyahan nang bilangin niya iyon. na lubhang nakahahabag ang kanyang kalagayan.Ar a w July 9.) KANGINA. sa mga sinehan.napakahalagang pambansang seguridad. Kung malaki-laki na ang halaga ng laman ng baul na iyon. Hindi dumalaw sa kanyang pang-unawa na sisimulan niya ang kinabukasan at marahil ang maraming-marami pang kinabukasang darating sa pagpapalimos sa pook ding iyon mulang umaga hanggang hapon. saka iglap na lumatay sa diwa ni Andong ang katotohanang iyon. di tulad noon. di gaya kahapon. at bigla ang nadama niyang pagnanasa na ang gabi ay manatiling gabi magpakailanman at. Dati-rati. pumasok-lumabas sa mga restawran. ang kalansing ng mga baryang iyon ay nagdudulot sa kanya ng lakas at ng pananabik na makita agad ang magpipitong taong gulang na si Totong sa barungbarong na nakikipagsiksikan sa kapwa mga barungbarong na nangakalibing sa makalabas ng lungsod sa gilid ng kalawangin at malamig at mahabang-mahabang daangbakal na iyon. Iniahon ni Andong sa kanang bulsa ng kanyang halos gula-gulanit nang pantalong maong ang mga baryang matagal din bago naipon doon. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Maikling Kuwento — sinulat noong 1961 at ayaw ilathala ng mga komersiyal na magasin dahil brutal daw at hindi makatao ngunit malimit nang nangyayari ngayon. Ngunit ngayong sibsib na at nagsisimula nang pumikit-dumilat ang neon lights sa mga gusali. Virginia. ay nagmamadali nang umaagos patungo sa abangan ng mga sasakyan. Naitatago pa niya ang natitirang piso kung nahahabag ang konduktor ng bus na sinasasakyan niya na siya‘y singilin pa. kung maaari. kahit saglit. inilalaan niya ang apat na piso sa kanilang hapunan at almusalan ni Totong kung hindi siya makahingi ng tira-tirahang pagkain ng mga nagpapakabundat sa mga restawran. Ibinibili niya ng pansit ang dalawang piso sa maliit na restawran ng Intsik na malapit sa palengke ng Quiapo at pandesal naman ang piso sa panaderyang nasa gilid ng tulay. na kapag sumapit na ang gayong oras.

at pagiging buto‘t balat ng kanyang mga braso. at sa kalangitan ang maiitim na ulap ay naghahabulan. doon na siya bayaang matulog at makalimot at. at kasinglamig din ng pagdaralitang matagal nang nakayakap sa kanya. Parang nais niyang sa bakuran na ng simbahan magpahatinggabi. kasinglamig ng pangungulila niya kay Tasya. o kahit sa nagbabanta nang mga patak ng ulan. at malimit pa silang mag-away. at isinandal ang butuhan na niyang katawan sa makapal. na ang kinakasama ngayon ni Tasya ay isang tsuper ng bus na nagyayao‘t dito sa Maynila at Laguna. at walang maaninaw si Andong ni isa mang bituin. panoorin ang unti-unting paglugmok ng gabi — ang pagkikindatan ng mga neon lights sa mukha ng mga gusali. hindi niya maunawaan. Lumabas siya sa bakuran ng simbahan. lumakad nang lumakad. Madilim na madilim na sa kalangitan. Kasinglamig ng malapit nang pumanaw na gabi. Ibig niya ngayong galugarin ang lungsod. iniwan ang noon ay mag-aanim na taong gulang lamang na si Totong. kung maaari nga lamang. at mapadpad siya kahit saan. ng paghumpak ng kanyang pisngi. Tinatanglawan lamang iyon ng nag-indak-indak na ningas ng mga gasera sa pusod ng mga barungbarong. nabalitaan niya. at ang mga baryang nasa kanyang bulsa ay huwag nang sikatan ng araw na nasa bulsa pa rin niya. kahit sa madidilim at makikipot at mababahong mga eskinita. ang iluluwal na umaga ay huwag na niyang makita magpakailanman. At marahil. tumitindi ang kanyang pagnanasang huwag nang makita ang umaga. ng saglit na kaligayahan. Lumalamig ang gabi. marusing at malamig na pader nito. Tinungo niya ang kaliwang sulok ng simbahan. dahil napaggugutom na si Tasya at hirap na hirap na sa paglalabada. malimit na siyang dalahitin ng ubo na naging dahilan ng pagkumpis ng dati‘y bilugan at malaman niyang dibdib. at . kahit sa tabi ng umaalingasaw na mga basurahan. At magdadalawang buwan na. Mula noong sumuka siya ng dugo nang pasan-pasan niya sa palengke ng Paco ang isang malaking tablang kahon na puno ng patatas. para kay Aling Petra na kalapit-barungbarong niya na tagapag-alaga ni Totong kung siya‘y wala. at alam din niyang masama siyang maulanan at malamigan. Malamig na malamig ang mga baryang iyon. At naramdaman niyang nagiginaw ang kanyang kaluluwa.siya sa Central Market at bumibili ng pinakamurang damit na itinitinda doon — para kay Totong. Saglit siyang huminto sa panulukan. at saglit na kapayapaan. kahit sa dilim ng naghihingalong gabi. laging madilim ang gabi sa daangbakal. halos anag-ag na lamang ang sinag ng pag-asa. at siya‘y hindi na nakapagkargador. Parang wala sa sariling tinumbok niya ang kalye Evangelista. ang pagnipis ng magulong prusisyon ng mga sasakyan sa kahabaan ng Quezon Boulevard. Alam niyang maaaring biglang umulan. Naisip niya. mula sa isang kakilala. Humihiwa sa kanyang kamalayan ang katotohanan na mga ilang oras pa at madaling-araw na at. nilayasan siya nito isang gabi. Mabuti pang doon na siya hamigin ng gabi. Sinalatsalat niya ang mga baryang nasa bulsa ng kanyang pantalon. naghahanap ng timbulan. at ang pagdalang ng mga nilikhang lamunin-iluwa ng mga bunganga ng underpass. hanggang sa mapansin niyang ang sementadong bakuran nito ay inulila na ng mga paang kangina ay langkay-langkay na nagsalasalabat at nangagmamadali. MATAGAL na namalagi si Andong sa sulok na iyon ng simbahan. at umupo roon. Ibig niyang matagpuan ang kapayapaan.

Kangina pa naghihintay si Totong… natutulog na marahil si Totong. hindi na marahil magtatagal. ―Magkano?‖ Ngumisi ang binatilyo at itinaas ang kanang palad na nakatikom ang hinlalaki at nakaunat ang apat na daliri. Huminto siya at inaninaw niya sa manipis na karimlan ang mukha ng binatilyo. lumapit sa kanya. at may inianas. himasin ang mukha ni Tasya. Huminto ang binatilyo. ngunit mapait kung alam mong hindi na matutupad. ―Iyo na. may laman at buto at dugo. Bakit kinakailangan pa niyang mangarap nang mangarap? Masarap mangarap. isang binatilyo ang sumulpot sa dilim. Sa manipis na karimlan. nakuha pang sumuno ang damdaming iyon. naisip niya. Bakit wala si Tasya? Ibig niyang makita. . At. nabanaagan niya ang ilang babaing magkakatabing nakaupo sa bungad ng isang pinto ng aksesorya. Marahil.inaninaw niya ang mga mukha ng dalawang batang lalaking magkasiping sa loob ng munting kariton.‖ Paos ang tinig ni Andong. Sinalat-salat niya ang mga baryang nasa kanyang bulsa at nang maisip niyang pinagpalimusan niya iyon. at sa suluk-sulok. Paano si Totong kung wala na siya? At nang lumiko siya sa isang panulukan. ―Sobra ho ito. Bakit wala si Tasya? At hindi niya maunawaan kung bakit sa kalagayan niyang iyon. At naalaala niya si Totong. dalawang ulit niyang dinaklot at iniabot sa binatilyo. at huminto rin si Andong. igugupo siya ng kanyang karamdaman.‖ sabi ng binatilyo. Tinalunton nila ang nagpuputik na eskinitang iyon hanggang sa sumapit sila sa kalagitnaan. hindi iilang pagal na katawan ng mga bata at matanda ang inilugmok ng gabi sa pira-pirasong karton at pinagtagni-tagning diyaryo. Pumako ang tingin ng mga iyon sa kanya at naghagikhikan. Magkasunod na nilamon ng madilim at makipot na eskinita na nasa pagitan ng dalawang lumang aksesorya ang yayat na kabuuan ni Andong at ng binatilyo. may utak. iglap na lumusob sa kanya ang di mawaring paghihimagsik. Iniahong lahat ni Andong sa bulsa ng kanyang pantalon ang mga baryang naroroon. Ibig niyang madama ang init ng katawan ni Tasya. At bigla ang pagbabangon ng damdaming sumuno sa kumpis nang dibdib ni Andong. Nagkislap-kislap ang mga baryang iyon nang bilangin ng binatilyo sa tama ng liwanag ng bombilya ng posteng malapit sa panulukan. Lalong humihiwa sa kanyang kamalayan ang kahabag-habag niyang kalagayan. Ginaygay niya ang bangketa. sapagkat siya‘y may puso.

. singkit. ‗Tay? ―Bibili tayo. mataas. ‗Tay?‖ Iginala ni Totong ang tingin sa kabuuan ng nagiginaw na barungbarong. ―Ba‘t ‗ala kang uwing pansit ngayon. at isasama niya si Totong upang hanapin nila ang kapayapaan. ‗Tay?‖ Namilog ang mga mata ni Totong. Sumunod siya nang pumasok ang babae sa aksesorya at. kahit sa malalaki at masinsing patak ng ulan na ngayon ay naglagi-lagitik sa kalawanging bubong ng mga barungbarong. MALAMIG at madilim at malungkot ang daangbakal at. Bumangon si Totong. Payat iyon. pango. lumungkot ang mukha nito nang mapansing walang nakapatong na supot sa mesitang yari sa pinagputul-putol na tabla. Tumayo ang babaing iyon. ha. Ibig pa niyang lumakad nang lumakad hanggang sumisigid sa kanyang kaluluwa ang lamig ng pagdaralitang hindi niya matakasan. Ang madaling-araw ay nailuwal na ng gabing nagdaan.‖ Napalundag si Totong. nakapako sa dinding ang karatulang tisa na may pulang mga titik na GOD BLESS OUR HOME.‖ lumuhod si Andong sa tabi ng anak at hinimas ang payat na kabuuan ni Totong. sa langit. Kumislot si Totong nang pumasok si Andong sa barungbarong. ang bunton ng makakapal at maiitim na ulap ay bibitin-bitin na lamang sa kalawakan. sa ulunan ng radyo-ponograpong hindi tumutugtog. Dumilat si Totong. ―Totong. Nangilid ang luha ni Andong. ngunit madilim na madilim pa at waring hindi na daratal pa ang umaga.‖ ―Senga. ―Kelan?‖ Nangulimlim ang mukha ni Totong. At dinalahit ng ubo si Andong nang lumabas siya sa silid na iyong marusing at marumi at may kakaibang alingasaw at nakakalatan ng lukut-lukot na tissue paper ang mahina nang suwelong tabla. saka noon pa. tumingin sa malamlam at waring namamaalam na ningas ng gasera. manipis ang labi. At sumanib sa sunud-sunod na pagubo ni Andong ang matinis na halakhak ng mga babaing nasa bungad ng pinto ng aksesorya.‖ paos ang tinig ni Andong. ―Totong. Tumango si Andong. ha.Itinuro niya ang babaing nasa gilid ng pinto. ―Ngayon. ―Me uwi kang pansit. kinusut-kusot ang mga mata. Ba‘t ‗ala kang uwi ngayon. ‗Tay? Kahapon. lagi kang me uwi.

nagtutumining ang isang kapasiyahan. ―Malayo pa. tumututol sa sunud-sunod. ‗Tay. ‗yon bang masarap. Ang mga barungbarong ay nagiginaw. nagmamadaling mga patak ng hindi masawatang ulan. hawak-hawak pa rin niya ang kamay ni Totong at. nagsisiksikan. ‗Tay. at ang maraming-marami pang umagang darating. Maliligo tayo sa ulan. ngunit mapait kung alam mong hindi na matutupad. Nangangati ang kanyang lalamunan. saka ‗yong me palamang keso. ang ulan ay patuloy sa malakas na pagbuhos. kahit mag-uumaga na. Inakay niya ito palabas ng barungbarong. Naramdaman niya na waring hinahalukay ang kanyang dibdib. nagsisikip. mahahaba. Pansit. naramdaman ni Andong. ha. Yumayanig na ang riles. mahahaba. Uubu-ubo. ‗Tay? Tuwang-tuwa si Totong. tuyot.. Ang kalawakan ay lalong pinadidilim ng masinsin at malalaking patak ng ulan na waring galak na galak sa pagbuhos. at waring hindi na niya kayang magpatuloy sa paglakad. Waring nananangis ang mga bubungang yero ng mga barungbarong. Totong.―Saka pandesal. Tinalunton nila ang riles na iyong hindi alam ni Andong ang puno at dulo. at humigpit ang pagkakahawak niya sa kamay ni Totong. ha?‖ mayamaya‘y tanong ni Totong. ‗Tay! Saka ‗yong tulad nang uwi mo noong ‗sang gabi. ―Malayo pa ba. Lalong lumalakas ang ulan. Muli siyang inubo. ‗Tay?‖ pamuling tanong ni Totong. ―Gutom na ‗ko. Napaupo siya sa riles. . Sa diwa ni Andong.‖ Pamuling dinalahit ng ubo si Andong. Sumampa sila sa daangbakal. kukurap-kurap. Humigpit ang pagkakahawak niya sa kamay ni Totong. Tumingin siya sa pinagmumulan ng dagundong ngunit madilim pa. nagtatanong ang mga mata nito. at waring hindi kayang bigyang-init ng nag-indak-indak na ningas ng mga gasera. ―Ma…malapit na. ‗yong me lamang keso!‖ Hinawakan ni Andong ang kamay ni Totong. Lalong tumitindi ang pagnanasa ni Andong na huwag nang makita ang umaga. Nagsayaw-sayaw sa kanyang katawan ang malamig na malamig na patak ng ulan. ‗Tay? Sa‘n me tindang pansit. Masarap mangarap. ―Umuulan. Darating na ang kapaypaan… darating na iyon. pahapay-hapay na inakay ni Andong si Totong. Sa labas. nalalaru-laro ang masinsing mga patak ng ulan. ha. at lalong humihiwa sa kanyang kamalayan ang kahabag-habag niyang kalagayan. kahit nanlalabo ang kanyang paningin. Lumuksu-lukso pa si Totong. nababanaagan niya ang malungkot nang mukha ni Totong. ha. sunud-sunod.‖ Hindi sumagot si Andong. sunud-sunod. Nagpatuloy sila sa paglakad. Dinalahit ng ubo si Andong paglabas nila ng barungbarong.

‗Yoko na ng pansit. at kahit napakakontrobersiyal na gawin ito kung Kamara lamang ang magsasagawa at lalabagin nito ang mga probisyon ng Konstitusyon ayon sa mga dalubhasa sa Saligang-Batas. Rikitik…rikitik…rikitik…wooo… wooo! Papalapit iyon. Patuloy siyang dinadalahit ng ubo. Rikitik…rikitik…rikitik…rikitik…woooo…woooo! ―‗Tay!‖ Nilamon lamang ng malakas na malakas nang dagundong ng tren ang sigaw ni Totong. papalakas. hindi imposibleng kumandidato si La Gloria bilang kongresista sa kanyang distrito sa Pampanga at. 2009) SA KABILA ng lumalawak at tumitinding mga protesta ng iba‘t ibang sektor ng sambayanan — bukod pa sa mga miyembro ng Senado na malinaw ang pansariling mga interes — laban sa iginigilgil na Con-Ass (Hole) o asamblea constituyente para baguhin ang umiiral na 1987 Konstitusyon ng bansa (tulad nang ginawa ng lehislatura ng Pransiya noong 1789-1791). sa kabilang banda. papalakas. imposible pa bang maging Punong Ministro naman si La Gloria lalo‘t masidhi ang ambisyon niyang makapangunyapit na parang tuko sa nakababaliw na kapangyarihan. Naramdaman niyang nagwawala si Totong sa kanyang pagkakahawak. Ordonez (Kolum — Hunyo 13. Samakatuwid. Nagdudumilat sa harapan ang dalawang ilaw ng rumaragasang tren. impluwensiya‘t pribilehiyo hanggang siya‘y humihinga? . Salo np as P ar a S a Kanser June 23. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. sapagkat. ang dagundong ng tren ay papalapit. at malinaw na ang mga senyales. ‗Tay. papabilis. Yumupyop na si Totong sa tabi ni Andong. maliwanag ang posisyong ipinangangalandakan ng masusugid na tagahimod ng kuyukot ng Malakanyang: hindi isasaksak sa babaguhing Konstitusyon ang pagpapalawig sa termino ng panunungkulan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo o ng sinuman pero. gagawin namang parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan ang sistema ng gobyerno.Sa malayo.‖ parang maiiyak si Totong. uwi na tayo! ‗Yoko na sa ulan. Dumapa si Andong sa riles ng tren. hindi na presidensiyal tulad nang umiiral ngayon. Natural. mayorya ng mga basalyos niya ang inaasahang miyembro ng mabubuong Parlamento at sila ang maghahalal ng Punong Ministro at seremonyal na Presidente ng Republikang Mamon. lumilitaw na igigiit at igigiit pa rin ng masusugid na basalyos ni La Gloria sa Kongreso ang bagay na ito kahit pagbabambuhin pa ang kanilang mga ulo o kasuklaman man sila nang husto ng mulat na sambayanang Pilipino.

samakatuwid. magka-eleksiyon man taun-taon. o pagbabago man sa Konstitusyon tulad noong 1970. o sa pamamagitan ng Edsa 1 at Edsa 2. USA noong 1787 o noong 1970 sa Pilipinas sa ilalim ng rehimeng Marcos). kung hindi magkakagulo o SADYAING palaganapin ng mga salamangkero ang karahasan sa bansa upang maideklara ang Batas Militar. Pero. agad nilang inilalampaso sa . sa anumang paraan. {Gusto naman ng Amerika. Malinaw na kinakasangkapan lamang ng uring naghahari-harian.Napakatuso nga ngayon ang taktika ng mga diyus-diyosan ng balintunang lipunan. malulunasan ba ang grabe nang mga sakit na panlipunan mulang doble-karang hustisya hanggang palsipikadong demokrasya kung ang uri pa ring naghahari-harian at mapagsamantala ang mamamahala at uugit sa bansa. tiyak. pagkatapos na maluklok sa poder ang mga diyus-diyosan. kung mabigong maisakatuparan ito bago mag-eleksiyon sa darating na Mayo 2010. o malimit mang baguhin ang Konstitusyon ng bansa sa bawat panahon. lalo‘t mahigpit nilang kontrolado o monopolyo nila ang pambansang pulitika‘t ekonomiya? Sabi nga. Sa pagpapalit ng mga rehimen sa pamamagitan ng mga eleksiyon simula pa sa panahon ni dating Presidente Elpidio Quirino hanggang sa ngayon. ng mga elitista‘t kinatawan ng oligarkiya at dayuhang mga interes ang suporta ng masang sambayanan at. garantisadong mapapalawig ang pananatili niya sa poder — maliban na lamang kung magkudeta ang militar o matagumpay na magrebolusyon ang sambayanan. itutuloy at itutuloy pa rin ng mga basalyos niya ang pagsusulong sa Cha-Cha lalo na‘t may basbas pa ito ng Amerika. Ikalawa. sa pamamagitan ng tuso o disimuladong mga pamamaraan. kakandidato naman siyang kongresista ng Pampanga bilang paghahanda sa malililikhang parlamento dahil. Katunayan. tiyak na ngang idaraos ang sarsuwela o malakarnabal na pagtatanghal ng bastardong mga pulitiko mga ilang buwan na lamang mula ngayon. tulad ng mga bayad na anunsiyo sa telebisyon — sarili mang pera o pondo ng bayan ang ginastos — ibinabandila na nila ang kanilang mga pagmumukha at adhikaing ―mapaglingkuran ang bayan‖ kahit hindi pa sila opisyal na kandidato at labag sa reglamento ng inutil na Comelec na mangampanya na sila ngayon pa lamang. paulit-ulit na napatunayang salonpas lamang para sa kanser ang lahat ng ito. nagkakarambola na ang mga nag-aambisyong maging kahalili ni La Gloria sa poder at. natural lamang na puspusan nilang pangalagaan ang pansarili nilang mapandambong na mga interes sa kapinsalaan ng bayan at masang sambayanan. Una. isulong nang husto ang Cha-Cha o pagbabago sa Konstitusyon sa pamamagitan ng nilalarong asamblea constituyente o kahit kombensiyon konstitusyonal (tulad nang ginawa sa Philadelphia. Gayunpaman. sa dikta ng imperyalista nitong mga patakaran.) Ikatlo. batay sa takbo ng mga pangyayari ngayon. Masidhi nga ang pagisisikap na gawing parlamentaryo ang sistema ng gobyerno para maging Punong Ministro si La Gloria. magbubunsod at magpapasiklab ng higit pang mga protesta ng iba‘t ibang sektor ng sambayanan na maaaring mauwi sa mga kaguluhan at karahasan sa buong bansa na pabor pa rin kay La Gloria sapagkat may katuwiran naman siyang ideklara ang Batas Militar (tulad nang ginawa noon ng yumaong diktador na si Marcos) at. at nakababahala. sukdulan nilang igigilgil sa Kongreso na mag-Cha-Cha na ngayon na. mukhang nakatuon na ang mata ng mga diyus-diyosan sa eleksiyong pampanguluhan sa Mayo 2010 at. na alisin sa babaguhing Konstitusyon ang mga limitasyon sa pagmamay-ari ng mga lupain at negosyo o mga korporasyon dito upang lubusan nang magahasa ang ekonomiya ng Republikang Mamon.

Hanggang hindi lantay na makabayan. hindi magkakaroon ng radikal na pambansang mga pagbabago — lalo na sa buhay ng masang sambayanan — hanggang hindi nababago ang napakasamang balangkas ng lipunang kontrolado lamang ng iilang naghahari-harian ang ekonomiya‘t pulitika ng bansa. Sa kabila ng mga kilusan para sa isang mapayapa. noon hanggang ngayon. Nakatanikala pa rin sa lupa ng mga asendero‘t propiyetaryo at kumain-dili ang mga magsasaka at ni hindi man lamang mabanaagan ang tunay na repormang agraryo habang masaganang nagpipiging at nagkakamot lamang ng bayag ang mga kinauukulan sa loob ng kani-kanilang alpombradong mansiyon at palasyo. makatao. Kung hindi nga maisalaksak sa lalamunan ng sambayanan ang Cha-Cha o pagbabago sa umiiral na Konstitusyon dahil sa tumitinding mga protesta at tuluyang mabigo ngayon ang layuning gawing parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan — hindi na presidensiyal — ang . Lumulubha pa nga nang lumulubha ang disempleyo at karalitaan habang sumisidhi nang sumisidhi ang talamak at garapal na katiwalian ng mga nasa poder sa salapi ng bayan. hindi makalilikha ng banal na kasulatan ang grupo ng mga impakto! Opo.– # P akana Ng CI A May 17. lalo na sa masibang imperyalistang mga patakaran ng Amerika. opo: magka-eleksiyon man araw-araw. ano pa nga ba ang maaasahan ng bayan at masang sambayanan sa mga halalang tulad nito na lagi‘t laging kinakatawan at pinaghaharian ng dati at dati ring mga diyus-diyosan sa umiiral na lipunan gayong lumilitaw na pasimuno pa ang mga ito ng inhustisya. lalo na nga ang nilulumot nang adhikan ng masang sambayanan na makalaya sa kabusabusan. ngayon pa lamang. mananatiling salonpas lamang para sa kanser ang naturang mga proseso at mananatiling paghaharian ng kampon ng kadiliman ang pinakamamahal nating bayan. nakatutok na ang mata ni Uncle Sam sa mga ambisyosong maging Presidente ng bansa kung matutuloy nga ang eleksiyong pampanguluhan sa Mayo 2010.kubeta ng kapangyarihan ang pambansang kapakanan. bentador ng pambansang kapakanan. Virginia. Nananatiling dayukdok at busabos o inaalipin ng gahamang mga kapitalista ang uring manggagawa habang walang sawa silang nagtatampisaw at nagpapakabundat sa pawis at dugo ng mga ito. makamasa. Higit pang masama. malinis at kapanipaniwalang eleksiyon. Wala ngang naganap. baguhin man ang Konstitusyon oras-oras. maka-Pilipino at progresibo ang hahawak sa renda ng pambansang kapangyarihan o hindi tangan ng masang sambayanan ang pampulitikang kapangyarihan. at masugid na mga kaaway ng lantay na katarungang panlipunan? Ano pa nga ba ang maaasahan din ng bayan at masang sambayanan sakaling baguhin man ang Konstitusyon kung ang magpapasok ng mga pagbabago ay ang naturan ding uri na dumadaloy na sa dugo at nakatanim na sa mga puson at puklo ang mapagsamantalang pribadong mga interes para sa kapakanan lamang ng kanilang uri? Sabi nga. paulit-ulit na itinitihaya at ibinubukaka ang Pilipinas ng nagririgodong pambansang liderato upang ipagahasa at ipalaspag ang ekonomiya‘t pambansang kapakanan sa mapandambong na dayuhang mga interes. Ordonez TIYAK. na radikal na mga pagbabagong panlipunan. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L.

kandaduhan ang bibig. Panlilio at Teodoro. o putulin ang dila para ibenta ang sarili sa mga diyus-diyosan sa Washington. dahil alam nilang kailangan nila ang bendisyon at suporta ni Uncle Sam upang maisakatuparan ang nakababaliw nilang ambisyong pampulitika. magwasak ng unyon ng mga manggagawa at ng mga organisasyong makabayan. Noon pa man. manabotahe ng . Pero. Sa proseso ng pagsusulong at pagpapairal sa imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa alinmang bansa. imposible tuloy na maisulong ang pambansang kapakanan at kaunlarang minimithi ng dayukdok na sambayanan. at wala silang pinagtuunang lamutakin kundi ang pagsugpo sa katiwalian lalo na sa burukrasya. at lagi naman itong ginagawa. Manuel Villar. sinusuri na ng Amerika kung sino ang mamanuking susunod na Presidente ng Republikang Mamon upang maging tagapagtaguyod ng imperyalista nitong mga patakaran sa Pilipinas. Mar Roxas. wala nang dahilan pang kapunin o patayin ang nakatakdang eleksiyon. of National Defense)? Si Gobernador Ed ―Among‖ Panlilio ba ng Pampanga? O si Alkalde Jojo Binay ng Makati? Si Tagapangulong Bayani Fernando ba ng MMDA (Metro Manila Development Authority)? O si Bro. pulitiko at maging peryodista — ang sinusuwelduhan ng CIA bilang mga ahente. Mike Velarde ng El Shaddai? O sinumang impaktong handang maging masugid na tagahimod ng kuyukot ni Uncle Sam? Hindi na tuloy katakataka. Loren Legarda at Chiz Escudero?. Natural. pang-ekonomiya man o pampulitika.porma ng gobyerno upang maging Punong Ministro o Presidente na naman si La Gloria.Si Sekretaryo Gilbert Teodoro ba ng DND (Dept. Escudero. Panfilo Lacson. maliban na lamang kung sadyaing lumaganap ang mga karahasan at kaguluhan sa bansa upang mapangatuwiranang kailangang ideklara ang Batas Militar gaya nang ginawa noon ng yumaong diktador na si Ferdinand E. sa kabilang banda. kung bakit wala ni isa sa mga nabanggit ang bumabatikos sa mapambusabos at mapanggahasang imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa Pilipinas — pangkultura man. Si BisePresidente Noli de Castro ba? Isa ba kina Sen. tiyak na alam nilang pangunahing dahilan ng paglaganap ng karalitaan sa bansa ang mga galamay ng imperyalismong Amerikano at. natural nga lamang na huwag nilang salingin man lamang ang gayong usapin o sadyain nilang embalsamuhin ang sariling utak. gayundin ang isyu sa tunay na reporma sa lupa. mangalap ng mga impormasyon. hindi mapapasubaliang malaki ang papel na ginampanan — at patuloy na ginagampanan — ng mga ahente ng CIA (Central Intelligence Agency) nito. Sapagkat walang sinuman sa kanila ang bobo. Nakakalat sila sa mundo upang maniktik. magbagsak ng mga rehimeng anti-Amerikano. Marcos. militar. dahil sa mapambusabos nitong mga patakaran. Eddie Villanueva ba ng JIL (Jesus is Lord) o si Bro. Malinaw na ibinunyag ang lahat-lahat sa mga aklat na ―Who‘s Who In The CIA‖ ni Jules Mader at ―Rogue State‖ ni William Blum. mga 3. Nang magharap sa programa ni Tina Monzon Palma sa telebisyon kamakailan sina Roxas.000 katao na — mga sibilyan. Hindi nila sinaling man lamang ang isyu tungkol sa ganap na kasarinlan o soberanya ng bansa na ipinampupunas lamang ng puwit ng Amerika. Gordon. hanggang ngayon. Dick Gordon. naging mababaw ang kanilang mga pahayag.

Claro M Recto noong dekada ‘50 sa Roma. 72 sa Indonesia. maaari pa silang magpakana ng mga pagpatay. 140 sa Japan. Malinaw din ang pagmamaniobra ng CIA sa kudeta sa Guatemala noong 1954 at pagpapatalsik sa kapangyarihan kay Francois ―Papa Doc‖ Duvalier ng Haiti noong dekada ‘60. mapangalagaan lamang ang mapandambong na interes ng Amerika. sa paglipas ng mga panahon. 150 sa Vietnam. Sa isang piging sa Roma. 15 sa Ceylon. lalo na‘t inihahanda na ang tanghalan ng malakarnabal na eleksiyon sa 2010 at. nang Presidente na siya. 86 sa China. Kilalang makabayan si Recto at mahigpit na kritiko ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa Pilipinas matapos ang kolonyalismong Kastila. 90 sa Timog Korea. halimbawa. 16 sa Nepal. Bukod sa mga nabanggit. tinatayang mahigit sa 200 ang naglisaw na mga aso ng CIA. at nagsisimulang sumuway sa kagustuhan ni Uncle Sam. Batay sa aklat na ―The Invisible Government‖ nina David Wise at Thomas Ross. Sa Pilipinas ngayon. pinakamahusay na piloto rin ang inaatasang magpalipad niyon.ekonomiya. Nariyan ang pagpapatalsik sa makabayang rehimen ni Mohammed Mossadegh ng Iran noong 1953 hanggang sa mailagay sa kapangyarihan ang papet na si Shah Reza Pahlavi. hindi iilang ulit na ring pinagtangkaang patayin ng CIA sina Fidel Castro ng Cuba at Moammar Qaddafi ng Libya. na banggitin ang nangyari kay dating Presidente Ramon Magsaysay. marahil. . dapat na manyikang de susi o papet ni Uncle Sam ang susunod na maupo sa inodoro ng kapangyarihan sa Malakanyang. makatuwirang isipin. Edward Landsdale. Sa mga naging lider na lamang ng Pilipinas. bigla ngang bumagsak sa Mt. 85 sa Pilipinas. Nariyan. 34 sa Afghanistan. Makabuluhan din. ang pagpatay kay Patrice Lumumba. Higit sa lahat. pinag-iisipan pa rin hanggang ngayon ng mga palasuri sa pandaigdig na pulitika na bahagi ng teroristang mga pakana ng CIA ang biglang pagkamatay ni Sen. Dekada ‘60 pa. lubos na naragdagan ang naturang bilang sa masidhing ambisyon ng Amerika na makontrol at mapagharian ang buong mundo. 40 sa Laos. 26 sa Cambodia. Tumibay ang paniniwalang nilason siya ng CIA. 80 sa Hongkong. Iniluklok muna siyang kalihim ng Tanggulang Bansa at ginamit nang husto laban sa rebelyon ng mga Huk. Manunggal ang sinasakyan niyang eroplanong pampangulo gayong lagi iyong sinusuri‘t tinitiyak na ligtas bago paliparin at. Nariyan ang pagpapabagsak sa maka-Komunistang rehimen diumano ni Sukarno ng Indonesia noong 1962 at pagluluklok sa poder kay Suharto na nagpakatuta sa Amerika. unang Punong Ministro ng Congo. bukod pa sa mga 100 ahente sa iba pang mga bansa. 100 sa Thailand. noong 1961. hepe noon ng CIA sa Asya-Pasipiko. Pero. Natural. sa anumang paraan. Maraming pangyayari nga sa ibang mga bansa ang pinaniniwalaang minaniobra ng mahiwaga at makapangyarihang kamay ng CIA. Nariyan ang pagpatay kay Ngo Dinh Diem ng Vietnam (tinulungan muna ng CIA na maging presidente saka nilikida nang ayaw nang sumunod sa kagustuhan ng Amerika noong 1963). 11 sa Malaysia. bigla na lamang diumanong inatake sa puso si Recto gayong sinasabing wala siyang sakit sa puso. 44 sa Burma. at magluklok sa poder ng mga lider na kayang pilipitin ang leeg upang maging papet ni Uncle Sam. kung kinakailangan. mga 100 na ang ahente ng CIA sa India. lumilitaw na inalagaan at pinasikat ng CIA hanggang maging Presidente ng bansa ang mekanikong si Magsaysay sa ilalim ng pagmamaniobra ni Col.

Ayon nga kay Blum. bigla ring pinatay sa isang restawran si Konsehal Jose M. makatuwiran nga lamang asahang mag-iibayo rin ang pagkilos.tuwirang pakikialam ng Amerika — sa pamamagitan ng CIA — sa mga bansang gusto nitong kontrolin at gahasain gaya na nga lamang ng paghokus pokus sa mga eleksiyon. presidente ng Clark Field Labor Union matapos ang isang malaking kilos-protesta laban sa mga opisyal ng base militar ng Amerika sa Clark Field. progresibo at sinasabing maka-kaliwa na. Masugid na papet din ng Amerika si Marcos pero nang labis na umabuso sa kapangyarihan at tumindi na‘t lumawak ang galit ng sambayanan. kaya tinawagang ―You better pack-up. Pampanga. ginagawa ng CIA ang lahat — magpakalat ng mapanlinlang at baluktot na mga propaganda. naglulunsad din ito ng lantarang agresyon tulad sa Iraq at Afghanistan madamay man ang inosenteng mga sibilyan sa pamamagitan ng paggamit ng mapamuksang mga sandatang kemikal at bayolohikal. nang nasa kainitan ang welga ng mga empleyado sa Clark. palitan ng bagong papet na katanggap-tanggap sa mga mamamayan. walang patumanggang pinatay si Resureccion Nazareno. . sa mapayapang pagpapatalsik sa diktadurang Marcos. bukod sa Iraq at Afghanistan ngayon. Noong 1968 na lamang. magpalaganap ng droga. mga pakana at pakikialam ng mga ahente ng CIA sa bansa. at tumitindi ang mga protesta kontra sa imperyalistang mga patakaran ng Amerika dito. Maisulong nga lamang ang gahaman at mapang-aliping interes ng Amerika sa alinmang bansa. ng Angeles ng naturang probinsiya makaraang pamunuan ang dalawang matagumpay na demonstrasyon laban sa mga opisyal ng Clark at interes ng Amerika sa bansa. Sapagkat lumalakas ngayon sa Pilipinas ang mga puwersang makabayan at progresibo. ikawawasak ng lahat ng mapandambong na interes ng Amerika sa bansa.Mahalaga ring sariwain kung paano niwawasak ng CIA ang gulugod ng unyonismong anti-Amerikano sa bansa. gayundin ng dalawang tangkang pagpatay noon kay dating Presidente Jose Figueras ng Chile. mangidnap at pumatay. Ibinunyag pa ni Blum na ang CIA ang nagmaniobrang ipakulong ng 28 taon si Nelson Mandela ng Aprika. hindi ng Birhen ng Edsa. Jr. malaki rin ang papel na ginampanan ng CIA. pagmamaniobra. Ipinasiya nga ng mga diyus-diyosan sa Washington na maniobrahing patalsikin na si Marcos. Bukod sa mga nabanggit. sa Syria at Hilagang Korea at iba pang mga bansang hindi nito basta mapilipit ang leeg para mangayupapa sa altar ng imperyalismong Amerikano. tuluy-tuloy ang masugid na pagkilos ng CIA sa Libya at Iran. No bloodshed!‖ nang nasa kasagsagan na ang Edsa 1. at magpakana ng kung anu-ano pang maruruming taktika para sa interes ni Uncle Sam. magpahirap at manggipit ng itinuturing na mga kaaway. Helikopter nga ng Amerika ang sumundo sa Unang Pamilya at kanilang pangunahing mga basalyos sa Malakanyang at dinala sila sa Haway. Roman. magsalamangka sa mga halalan. karaniwan na lamang ang tuwiran o di. Asahan nang sasalamangkahin nito ang eleksiyon sa 2010 — kung hindi matagumpay na mailulunsad ang Cha-Cha sa Kongreso ng mga sirkero‘t payaso — matiyak lamang na tuta ni Uncle Sam ang susunod na Presidente ng Republikang Mamon. Pagkatapos. natakot ang Amerika na magkarebolusyon sa bansa at maluklok sa kapangyarihan ang mga makabayan. manabotahe sa makabayang pamahalaan. Kung kinakailangan pa. tiyak. Katunayan.

sa tamang proseso ang lahat. mabilis pa sa alas kuwatrong napawalang-sala si Smith at parang ipu-ipong nakauwi agad sa Amerika. mga dalawang taon nga siyang ikinulong noon sa Embahada ng Amerika dito na. sa wakas. Matapos magdesisyon ang Korte Suprema na dapat nang ilipat ng kulungan si Smith sa sakop ng teritoryo ng bansa — halimbawa‘y sa Pambansang Bilangguan sa Muntinlupa — hindi naman iyon naipatupad kahit isang minuto dahil kailangan pa diumanong ―linawin‖ ang ilang teknikalidad sa mga probisyon ng nakasusukang VFA (Visiting Forces Agreement) na sumalaula na naman sa soberanya o kasarinlan ng bansa. lalo na si Sekretaryo Raul Gonzalez ng Katarungan kaya. hindi sakop ng mga batas at hurisdiksiyon ng Pilipinas. Sa RTC (Regional Trial Court) ng Makati. Sa paniniwala ng mga mulat at progresibo. biglang-bigla na lamang pumutok ang balitang nasa Amerika na si Nicole. kasama ang Nanay. Dumaan. Maaalaala. Napatunayan siyang nagkasala at nasentensiyahang mabilanggo ng mga 40 taon. ―Tell it to the marines. opo. Sadyang binimbin ang pagpapatupad ng naturang kautusan. kahit parang dumaraan sa butas ng karayom ang sinumang aplikante para mapagkalooban ng visa sa Embahada ng Amerika dito. Ordonez (Kolum) HINDI na dapat ikagulat pa kung bakit napawalang-sala sa CA (Court of Appeals) ang marinong Amerikanong si Daniel Smith at walang kaabug-abog na nakauwi na sa Estados Unidos ng Amerika. ibinitin at pinatawing-tawing sa hangin kaya. bigla rin ang ipinalabas niyang bagong pahayag na hindi na niya tiyak kung ginahasa nga siya o hindi ni Smith dahil ―lasing na lasing‖ siya noong gabing iyon. # Rep ub likan g Ma mo n April 29. diniktahan ng mga diyus-diyosan sa Washington ang diyosa ng Malakanyang para aregluhin ang lahat pabor kay Smith. walang dapat hinalaing iregularidad o hokus pokus sa mga bagay na ito.‖ sabi nga sa wika ng mga Yankee. ngayon pa lamang ay paniwalaan mo na ito! Huwag mo nang sangguniin ang iyong horoscope araw-araw. ang nabaligtad na pahayag ni Nicole ang isa sa mga matibay na batayan ng tatlong babaing mahistrado ng CA — bukod sa iba pa marahil na mahiwagang mga kadahilanan. Pagkatapos. ayon kay Embahador Kristie Anne Kenny. Habang nakaapela sa CA ang kanyang kaso.Opo. at gayundin ang opinyon ng ilang opisyal ng pamahalaan natin. maliwanag. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. puspusang nilitis si Smith ni Hukom Benjamin Pozon sa kasong panggagahasa sa isang Suzette ―Nicole‖ Nicolas na nangyari noong malibog na gabi ng 2005. . Maliwanag. upang doon na magsimula ng panibagong buhay matapos ang madamdamin niyang pagsasalaysay noon kung paano nilaspag ni Smith ang kanyang puri. namaniobra o nasalamangka ng makapangyarihang mga kamay ang lahat-lahat at nagmukhang tanga ang Republikang Mamon. diumano. Virginia. kasama diumano ang konsensiya — kaya. sabi nila. sa wakas.

Lane. Roxas at Osmena. Pampanga sa kamay ng binansagang Holman‘s Gestapo Unit — si Col. Mula pa sa panahon ng mga Quezon. Cecil Moore. Kailan nga ba naipatupad ang mga batas ng Pilipinas laban sa mga nagkakasalang sundalong Amerikano sa sakop ng teritoryo nito? Nang namamayagpag sa bansa ang mga base militar ng Amerika dito — sa Sangley Point sa Kabite. Averill Holman ang siyang kumander ng naturang base militar na nahaharap noon sa kasong desakato sa Hukumang Unang Dulugan ng Lungsod ng Angeles kaugnay ng kaso namang tangkang pangingidnap at panggagahasa ng apat niyang sundalong sina Ronald McDaniel. sa Subic Bay sa Olongapo — itinambak lamang sa kangkungan ang maraming kasong kinasangkutan ng mga marinong Amerikanong kagaya ni Daniel Smith. ang basta din lamang binaril at napatay ng marinong si Michael Moomey. Olongapo. isang peryodikong Amerikanong lumilitaw na tutol noon sa masamang pamamalakad ng Amerika hindi lamang sa Pilipinas. si Glicerio Amor na ―nakatalikod at nakatalungko at umiinom‖ sa isang sapa na sakop ng base militar ng mga Yankee sa Subic Bay. Erap at La Gloria. kundi maging sa ibang mga bansa. Ramos. Hindi man lamang napitpit ng batas ng Pilipinas ang kanyang mga daliri at nakauwi din agad siya ng Amerika. Ibinaon na rin lamang sa limot ang nasabing mga kaso. isang mala-pistolerong marinong Amerikanong tumutugon naman sa pangalang Kenneth Smith ang hindi napitik man lamang sa ilong ng batas ng Pilipinas at agad na pinawalang-sala ng mga awtoridad na Amerikano kaugnay ng pagkakapatay sa isang pobreng Pilipinong limpiya bota na nagnanakaw diumano ng bisikleta. Bisikleta lamang ng Amerika ang katumbas ng kanyang buhay nang basta na lamang ibinasura ang naturang kaso. nang malaon. hanggang sa mga rehimen ng mga Marcos. ay basta na lamang binaril at napatay ni Smith sa tarangkahan ng Sangley Point. matagal nang nangangayupapa at tagahimod ng pundilyo ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika ang walang gulugod na pambansang liderato ng Pilipinas. Walang kaluskos na nakalayas agad ng Pilipinas ang mga kinauukulan at lumitaw na lamang. isang Pilipinong trabahador. Sariwa pa sa alaala.Batay sa kasaysayan ng Republikang Mamon. ibinunyag ang sumusunod na mga pangyayari sa Clark Field: . noong mga huling taon ng dekada ‘60. Ang biktima. iba‘t ibang makahayop na kalupitan ang dinanas ng ilang manggagawang Pilipino sa Clark Field. Sa isyu ng THE WHIG (Agosto-Setyembre. na nagkakamot na ng bayag sa Estados Unidos ng Amerika. si Rogelio Gonzales. Noong 1970 naman. sa Clark Field sa Pampanga. 1970). Noon ding mga panahong iyon. Ikinatuwiran ni Moomey na napagkamalan niyang ―baboyramo‖ si Amor kaya niya binaril agad. Bernard Williams at Hiawatha R. maliwanag na papet lamang o manyikang de susi ni Uncle Sam ang mga naging presidente ng Republika (basahin ang aklat na ―In Our Image‖ ni Stanley Karnow) kaya kalimitang ibinebenta ang pambansang kapakanan at labis na nasasalaula ang tunay na kasarinlan o soberanya maisulong lamang ng mga kinauukulan ang makasarili‘t nakasusugapang mga interes na pampulitika. Aquino.

tinadyakan ang bibig na ikinalagas ng tatlong ngipin. Isang Pilipino namang patungo sa tore ng radyo ng Clark ang hinabol at nang malapit nang abutan ng sundalong Amerikano. Sumigaw ang biktima. inihagis ito sa loob ng bakod. Walang kaabugabog na pinaghihipuan ang dalawang babae sa mga iyon. sa labas ng bakod ng Clark.Isang alas kuwatro ng hapon. at basta na lamang sinipa. Isang Pilipinong nakatira sa tapat ng base. huwag mong asahan Virginia. Bush na hitik sa mga pagbabantang kaya nitong salakayin at pagharian ang mga bansang sumasalungat sa imperyalista nitong mga patakaran. na maisusulong ang pambansang kapakanan — pangkultura man. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. humingi ng saklolo. Virginia. isinakay sa dyip. isang hapon. ang nabanggit na mga halimbawa ng pag-abuso‘t kalupitan ng mga sundalong Amerikano sa ilalim naman ngayon ng dapat nang ibasurang VFA? O mananatili lamang mga gulugod-dikya ang pambansang liderato at hahayaan na lamang manatiling ang bansa‘y isang Republikang Mamon sa mata ni Uncle Sam na puwedeng basta na lamang salaulain ang mga batas at lamutakin ang soberanya o kasarinlan nito? Sabi nga. ang tinalian at ipinakaladkad sa kabayo ng isa pang miyembro ng Holman‘s Gestapo Unit. Pagkatapos. Sa tanggapan ng seguridad ng Clark. 18 pang marino ang halihaliling bumugbog sa kanya at itinapon siya. basta na lamang ito binaril at napatay. opo…maniwala ka na lamang sa mga milagro at horoscope upang maparatangan namang may hangal kang kaisipan. Hindi kaya paulit-ulit na mangyari. isang Pilipinong nangungumpay ng damo sa labas ng bakod ng Clark ang nilapitan ng dalawang marinong Amerikano. Ordonez (Editoryal) DAHIL sa kahihiyang inaani ngayon ng Amerika sa hindi makatuwirang pananakop nito sa Iraq. kinaladkad sa malapit na gusali ang apat na lalaki at basta na lamang pinaggugulpi. Ayon pa rin sa THE WHIG. Opo. Nang makabalik sa Amerika ang naturang marino. bukod pa sa patuloy nitong pakikialam sa Afghanistan. pangekonomiya man o pampulitika — hanggang nakatali sa asintos ng imperyalistang mga patakaran ng Estados Unidos ng Amerika ang nagpapanggap na makabayang mga lider ng Republikang Mamon. muli. nang malaon. saka muling pinagsisipa. nilapitan ng anim na sundalo ng Holman‘s Gestapo Unit ang anim ding sibilyang empleyado ng base militar na nakatayo sa tarangkahan ng terminal ng Clark at hiningan ng mga ID. # Sakit n g Ulo ni Ob a ma April 17. o nangyayari na. pero tinakpan ang kanyang bibig. hindi tuloy namumutiktik sa mayabang na retorika tungkol sa pakikidigma ang mga talumpati ni Presidente Barrack Obama ng Estados Unidos ng Amerika — di gaya noon ni dating Presidente George W. . ipinagyabang pa nito diumano na 15 Pilipino ang kanyang napatay sa loob ng panahong nakadestino siya sa Pilipinas. batay pa rin sa ibinunyag ng THE WHIG. Marami pang obrerong Pilipino ang walang kadahidahilang binugbog ng mga sundalo ni Holman.

Sapagkat lumalaki ang kakulangan sa badyet ng Estados Unidos. sumisigla‘t sumusulong ang mga nagtataguyod ngayon sa sosyalismo. malupit at marahas na pananakop ng puwersang Amerikano sa kanilang bansa. maaaring itinatanong ngayon sa sarili ni Obama: hanggang kailan mapananatili at mapaghahari ang mapandambong na kapitalismo at imperyalistang mga patakaran ng Amerika sa mundo? — # Dinasti yan g P amp uliti ka: Lu mo t . maglalagablab nang husto ang apoy ng paglayang tutupok sa mapambusabos na mga patakaran nito. lumilitaw ngayon. natural. Katunayan. dahil sa lumagabog nitong ekonomiya bunga ng labis na kasuwapangan ng kapitalismo. Higit sa lahat. Preston Wood. idagdag pa nga sa mga problemang ito ni Obama na sa mismong kuta ng mapambusabos na kapitalismo. baka tuluyan nang lisanin ng tropang Amerikano ang Iraq. Michael Prysner. Marylou Cabral at Stevie Merino. at panghihimasok. sa Abril 25. sa malapit na hinaharap.‖ Nakalinyang tumalakay sa naturang isyu ang mga kinatawan ng iba‘t ibang sektor tulad nina Richard Becker.Sa kabila ng modernong mga armas at superyor na tropang militar nito. Ipinahiwatig pa nga niya sa ilan niyang pahayag na. Lucille Esguerra. Bilyun-bilyong dolyar na nga ang ginasta — at patuloy pang ginagasta — ng Amerika sa Iraq para lamang mapanatili ang mga tropa nito doon kaya. tandisan nang hinihingi ng milyun-milyong mga mamamayan ng Iraq ang agarang paglayas doon ng tropang Amerikano sapagkat sila mismo — kaysa sinumang lahi — ang may lehitimo at sagradong karapatang pamahalaan ang kanilang bansa at. gayundin marahil ang Afghanistan. gayundin. Batay sa mga nabanggit. na iiwasan nitong maglunsad pa ng panibagong agresyon sa alinmang bansang gusto nitong makontrol. hawanin ang landas tungo sa kanilang hinaharap. Niluwagan na nga ni Obama ang mapanikil o mapanggipit na polisiya ng Amerika sa Cuba at hindi na basta-basta pinagbabantaan ang Hilagang Korea. pagsamantalahan at pagharian. makatuwiran lamang na magdalawang-isip si Obama bago magbunsod ng anumang giyera nito saanmang panig ng mundo. Arturo Garcia. lumalaganap ang disempleyo at tanggalan sa trabaho. Juan Jose Gutierrez. Sakit pa ng ulo ni Obama ang hindi mapapasubaliang katotohanan na nagiging inspirasyon pa ng makabayang mga mamamayan ng ibang mga bansang pinanghihimasukan at kinokontrol ng Amerika ang magiting at rebolusyonaryong pakikibaka ng mulat na mga Iraqi laban sa hindi makatuwiran. lalo na nga‘t lumalawak at tumitindi na rin ang protesta ng mismong mga mamamayang Amerikano sa patuloy pang pananatili. Jacqueline Villagomez. Maliwanag na dagdag problema ito ngayon kay Obama. ng tropang Amerikano sa Iraq at Afghanistan. nakatakdang idaos ang isang seminar-talakayan na may temang ―Sosyalismo: Panahon na Ngayon — Wakasan ang Digmaan at Militarismo. Pete Lindsay. Dahil dito. Muna Coobtee. Higit sa lahat. hindi malayong lumaganap ang paglaban sa imperyalismong Amerikano sa iba pang panig ng mundo at. sa Los Angeles City College. libu-libong sundalong Amerikano na ang nagbuwis — at patuloy na nagbubuwis — ng buhay dahil sa ganting-salakay ng makabayang mga Iraqi sa pamamagitan ng mabisang taktikang-gerilya.

Nakatatawa tuloy na parang hindi pa naranasan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang katotohanang dugo‘t terorismo. sa mga Lapid at Macapagal ng Pampanga. nakabalandra‘t namamayagpag ngayon ang mga Macapagal-Arroyo. waring imposible nang mahadlangan ang talamak nitong pag-iral sa iba‘t ibang bahagi ng bansa. sa mga Villafuerte. na paulit-ulit na manawagan para sa isang ―maayos. sa Kampi man o Laban. alkalde man o konsehal o maging kapitan de barangay. Pimentel. malinis at kapanipaniwalang eleksiyon‖ kung matutuloy nga ito sa . Ordonez (Kolum) KUNG MAYROON mang batas na tandisang nagbabawal sa dinastiyang pampulitika (mayroon na nga ba?). Estrada at Enrile at. Recto. impluwensiya‘t pribilehiyo. Kung naging bahagi nga siya nito. Kung maaari nga lamang. Revilla at Maliksi ng Kabite. sa Partido ng Masang Pilipino o anuman) masunod lamang ang makasariling ambisyong makapanatili sa kapangyarihang balon yata ng kayamanan. Cayetano at bagong kapipisang itlog tulad ng mga Zubiri at Escudero.March 25. lokal man o nasyonal. baka ikandidato pa nila ang kanilang mga pusa at aso at iba pang alagang mga hayop. Atienza at Binay? Sino ang hindi pamilyar sa kani-kanilang lugar sa mga Remulla. ang nakasusugapang pulitika sa kani-kanilang lugar at maging sa buong bansa. Nakasusukang tradisyon na yata — noon at ngayon — na magrigodon sa kapangyarihan ang ilang maimpluwensiya‘t mayamang pamilya. sa mga Joson ng Nueva Ecija. mapayapa. higit sa lahat.Villar. maging ng kanyang mga basalyos. Lagman. Sino ang hindi makakakilala sa Kamaynilaan sa mga Asistio. Sa kampo man ng Administrasyon o ng Oposisyon — at sapagkat pamunas lamang nila ng puwit ang prinsipyo‘t karangalan — madali sa kanilang magsatipaklong o magsahunyango sa pagpapalipat-lipat ng bakod-pampulitika (sa Liberal man o Nasyonalista. Walang mahalaga kundi muling maibandila ang apelyido ng pamilya sa tanghalan ng sarsuwelang pulitika kahit magtaling-pusod at mag-amuyan ng kilikili ang dating magkalaban o sukdulang magsaksakan sa sikmura‘t magputulan ng bituka ang dating magkaibigan. Biazon.o promotor pa. ano kung gayon ang kanyang karapatan. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. kongresista man o gobernador. Monopolyo na nga ng mga pamilyang ito. pera at dayaan ang namamayaning batas ng mga halalan sa bansa. Hindi na kailangan ang malinaw na mata upang makita ang pami-pamilyang namamayagpag sa poder. Nariyan sila. Sa pambansang tanghalan. o sa iba pang pawang nabibilang sa Kamag-anak Inkorporada? Marami na ngang patunay na ang mga dinastiyang pampulitika — sapagkat pare-parehong ayaw magpatalo — ang pinagmumulan ng mga dayaan o hokus pokus at mga karahasan o patayan sa bawat eleksiyon sa bansa. Imperial at Escudero ng Bikol. parang mga buwayang nakaabang sa anumang halal na puwestong puwedeng sakmalin ng mga miyembro ng pamilya — asawa man o anak o apo o maging mga bayaw at hipag — at kulang na lamang na magpatibay sila ng batas na maaari nang ipamana sa kanilang kadugo ang kanilang poder sa gobyerno: presidente man o senador. mula pa sa panahon ng kanilang mga lolo hanggang sa mga apo ngayon. Aquino. nariyan ang mga Roxas at Osmena at Magsaysay o Marcos. Nadagdag pa ang mga Angara.

Mayo 2010. kundi maging sa ekonomiya. Kailan nga ba walang dayaan sa eleksiyon? Maging ang muling pagkakahalal nga ni La Gloria noong 2004 ay nakulapulan ng eskandalong ibinunga ng napabantog na ―Hello. maimpluwensiya‘t makapangyarihan ang mga kandidatong marami ang nabibilang sa mga dinastiyang pampulitika? Alam na alam ng mga nanalo sa bawat eleksiyon. lalo pang madaragdagan at titindi ang katiwalian sa burukrasya sa pamamagitan ng kung anuanong pagsalamangka sa buwis ng sambayanan. Tumibay ang paniniwala ng maraming mamamayan na talagang may garapalang dayaang naganap noon sa pamamagitan diumano ng pagmamaniobra ng isang Garcellano at ilang nasangkot na opisyal ng militar na waring ginantimpalaan pa ngang itaas ng ranggo o pagkalooban ng sensitibong mga puwesto sa gobyerno matapos ang lahat-lahat. lalo na sa pagka-presidente na. kung magigi pang 300 ang mga kongresista. bago o mismong sa 2010. malinis at mapayapa ang eleksiyon sa bansa? Tiyak. hindi maikakailang maruming papel ang ginagampanan ng mga dinastiyang pampulitika kaya patuloy na nasisikil ang tunay na tinig ng sambayanan sa bawat halalan at. Sa pagkontrol na ito ng iilang pamilya hindi lamang sa pambansang pulitika. ay mauuwi sa tuso‘t maruming mga pakanang baka magbunga ng terorismo‘t mga patayan. Garci‖ kaya lumagabog ang kanyang kredibilidad. ang dayaan lalo‘t mapera. Ito ba‘y para palawakin pa ang kanilang mga dinastiyang pampulitikang mandarambong sa pera ng bayan sa pamamagitan ng ―pork barrel‖ (P70-M bawat kongresista at P200-M bawat senador taun-taon)? Tiyak. Seksiyon 5) na dapat hindi lumampas ng 250 ang bilang ng mga kongresista. at hindi maigigilgil o mamamaniobra ng kasalukuyang rehimen ang pagbabago sa Konstitusyon upang maging parlamentaryo-pederal-may isang kapulungan ang sistema ng gobyerno bago matapos ang termino ng Reyna ng Malakanyang? Kailan nga ba naging kapanipaniwala. malinaw na ang pagbabalyahan at pagbabatikusan ng putik ng mga posibleng magbanggaan. Ngayon pa lamang. At. sa kabilang banda. . kundi man tuluyang mawala. sino pa nga ba ang naniniwala sa kredibilidad din ng Komisyon sa Halalan o Comelec palitan man ang mga komisyoner nito araw-araw? Gawin mang de makina (automated) ang darating na eleksiyon. higit na masama. Kahinahinala tuloy kung bakit kahit malinaw na itinadhana ng Konstitusyon (Artikulo VI. noon pa man — bagaman hindi nila aaminin — na nabibili at nasasalamangka sa tamang presyo sa Comelec ang resulta ng mga halalan. masusugpo nga ba. walang habas pa ngang nasasalaula ang sagradong demokratikong mga proseso. Hindi na nga tuloy katakataka kung bakit namumutiktik sa kabi-kabilang protestang-elektoral ang mga eleksiyong ito. nagkukumahog ngayon ang Kongreso na lumikha ng bagong mga distrito-kongresiyonal at paabutin ng 300 ang kinauukulang mga kinatawan o representante. di nga kasi. madaragdagan ang mga biktima ng karahasan kaugnay ng halalan.

Matapos ibalik ng mga Amerikano ang palsipikado pa ring kalayaan at kasarinlan ng bansa noong Hulyo 4. inagaw naman ng mga Amerikano ang tagumpay ng naturang rebolusyon na nagbunga rin ng matinding mga karahasan sa panahon ng Digmaang Pilipino-Amerikano. Narating ng Pransiya ang katayuan nito ngayon sa daigdig makaraang pabagsakin ang Bastille dahil sa Rebolusyong Pranses. ni Hen. Nariyan din ang kasaysayan ng Vietnam na batbat ng karahasan bago nakalaya sa dayuhang pang-aalipin sa pamamagitan ng liderato noon ni Ho Chi Minh. –# B akit May Kar aha san? March 15. 1946. Natural. maliwanag na isang marahas na pagbabagong panlipunan ang tinutukoy niya. laban sa kolonyalismong Kastila. iniluwal naman ang Republika ng Pilipinas dahil din sa mga karahasan ng Rebolusyong 1896 na pinamunuan ni Andres Bonifacio at.‖ Opo. Sa kasamaang.palad nga lamang o bunga ng gahamang interes. Sa pahayag na iyon ni Myrdal. Virginia. nasabi niya: ―Isang paliligo na lamang ng dugo ang maaaring makalinis sa mga sakit na panlipunan‖ ng bansang ito. Isama na rin ang Cuba na naligo ng dugo sa pamamagitan ng rebolusyong pinamunuan ni Fidel Castro bago napatalsik ang malupit at mapanikil na rehimen ng diktador na si Fulgencio Batista. sa pagsulong ng sibilisasyon at kamulatan. ang sinabi ni Padre Jose Burgos (isa sa tatlong paring martir na ipinabitay ng mga Kastila noong 1872) sa kanyang obrang LA LOBA NEGRA (1869) na sa bansang ito. Hitik nga ng karahasan ang maraming bansa sa mundo bago nakamit ang minimithing mga pagbabago sa kanilang katayuang pangkabuhayan. Nakamit ng Tsina ang maunlad na katayuan nito ngayon matapos wakasan ang mga dinastiya dahil naman sa rebolusyong pinamunuan ni Mao Tse-Tung. Emilio Aguinaldo at ng iba pang magigiting na Pilipino. huwag asahang magkakaroon ng tunay at makabuluhang panlipunang mga pagbabago para sa kapakanan ng bansa‘t masang sambayanan magka-eleksiyon man oras-oras. Nakamit ng Amerika ang sinasabing demokrasya at progreso matapos ang mga karahasan ng kanilang giyera sibil. Halimbawa na lamang. kapalit ang di makatarungan at mapagsamantalang mga tratado at pagiging papet ng pambansang liderato. lalo‘t parang lumot na nakakapit — at sumisibol pa — sa katawan ng bayan ang mga dinastiyang pampulitika. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. ―ipinanganganak na parang lumot ang mga pulitiko‖ (pami-pamilya na nga) ―sa kahihiyan at kapinsalaan ng bayan. Ordonez (Kolum) NAAALAALA namin.Totoo na nga marahil. bakit . umunlad ang Rusya matapos maibagsak ng Rebolusyong Bolshevik ang mapang-aliping Tsaristang rehimen ng mga Romanov. hindi naiiwasang mauwi sa karahasan ang mga tunggalian na nagdulot naman ng mga reporma‘t pagunlad sa gustong baguhing masama‘t balintunang sistema ng umiiral noong mga lipunan. pangkultura o panlipunan. nang malaon. Hindi mapapasubalian. nang dumalaw sa Pilipinas sa panahon ng rehimeng Marcos ang ekonomistang taga-Sweden na si Gunnar Myrdal at makita‘t masuri niya ang umiiral noong mga sakit na panlipunan ng bansa. pampulitika. kaugnay nito.

isang paring taga-Colombia na umanib sa mga gerilya sa kanilang bansa. natutulog ang gobyerno at ayaw ipatupad ang tunay na reporma sa lupa. sa kabilang banda. tuluy-tuloy naman. mga ospital at paaralan. Ayon sa kanya. Magpapatuloy ang mga karahasan hanggang nagbibingi-bingihan at usad-pagong ang katarungan at. mulang dinastiyang pampulitika at pagkontrol ng iilang piling grupo sa ekonomiya ng bansa. Bakit nga ba tuloy pa rin ang mga karahasan. mulang pag-abuso sa kapangyarihan ng mga nasa poder at paglabag at pagsalaula sa sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan. hanggang sa palsipikadong demokrasya‘t kasarinlan at pangangayupapa at pagpapakasangkapan ng pambansang liderato sa mapandambong na dayuhang mga interes. Magpapatuloy ang mga karahasan hanggang inutil ang Estado na maipagkaloob sa mga mamamayan ang pangunahing mga pangangailangan. Kung susuriin ang kanyang mga pahayag. naglulublob sa mga pribilehiyo at walang pakundangang kinokontrol ng naghaharing-uri ang pambansang ekonomiya at pulitika sa kapinsalaan ng masang sambayanan.nagrebelde at naging marahas ang mga Huk sa kasagsagan ng dekada ‘50 na maituturing na nawakasan lamang sa rehimen ni Magsaysay? Bakit pagkatapos ng mga Huk. pabahay. sa pagitan ng mga demonstrador at pulisya o militar ang sa simula‘y mapayapang demonstrasyon o protesta ng mga kabataan at estudyante laban sa umiiral na nakasusulukasok na pambansang kalagayan? Malinaw na nailahad ni Camilo Torres. sa kabilang banda. mulang malaganap na disempleyo at karalitaan. tuloy pa rin hanggang ngayon ang rebelyon ng humaliling MILF (Moro Islamic Liberation Front) kaya nagaganap ang marahas na pakikipagsagupa nito sa mga puwersa ng gobyerno? Maaaring banggitin. ang kasagutan kung bakit may mga karahasan sa iba‘t ibang panig ng mundo. magpapatuloy ang mga karahasan hanggang lumalaganap ang karalitaan at inhustisya. kalimitan. masasabing angkop na angkop sa Pilipinas ang kanyang mga obserbasyon at binigyang-diing mga punto na makabubuting pag-aralan ngayon ng pambansang liderato. Hindi masasawata ang mga karahasan hanggang itinatanikala sa lupa ang mga magsasaka mabundat lamang ang mga propiyetaryo‘t asendero at. ay nagiging padalus-dalos at kalimitang pumapabor sa mga maimpluwensiya‘t makapangyarihan. gaya ng pagkain. ang may apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA? Bakit matapos noon ang madugong rebelyon ng MNLF (Moro National Liberation Front) sa Mindanaw sa ilalim ng liderato ni Nur Misuari. . hanggang ngayon. na malubha nang mga sakit na panlipunan mulang matinding mga inhustisya at katiwalian. mapanikil at mapandambong na diktadurang Marcos sa pamamagitan ng mapayapang pagkilos ng iba‘t ibang sektor ng lipunan na naglundo sa tinatawag ngayong EDSA 1 — hindi angkop na tawaging rebolusyon sa aba naming palagay — pero hindi naman nito nabago ang tiwaling balangkas ng lipunan at lalong hindi nga nito nagamot ang umiiral na. na naibagsak ang halos 14 na taong paghahari sa bansa ng malupit. noon pa man. halimbawa‘y sa pagitan ng mga puwersa ng CPP-NPA o ng MILF at ng gobyerno sa kabilang banda? Nauuwi pa rin nga sa mga karahasan. hanggang nagmamalabis sa kapangyarihan. kung kumilos man.

. bagaman dito binabalangkas ang mga batas na makagagamot diumano sa grabeng mga sakit ng bansa kagaya na lamang ng paglaganap ng disempleyo at karalitaan at pagbagsak ng pambansang ekonomiya. binigyang-diin pa ni Camilo Torres.Hindi mapipigil ang mga karahasan hanggang ginagatasan ng Estado ang sambayanan sa pamamagitan ng pagpapataw ng di makatuwiran at sobrang mga buwis para mapalamon ang mga mayayaman at may madambong ang mga opisyal ng pamahalaan. pagkatapos. pag-iinsultuhan at pagiiringan na labis na ikinawawala ng dangal ng buong Kongreso. mga palatandaan iyon ng mga kuko ng kamatayan. at pagpapel na bida sa mga imbestigasyong walang malinaw na wakas at labis lamang pinagaaksayahan ng salapi ng bayan. Ko ngreso ng Sar s u wela‘ t Mo r o -Mo ro March 5. Ipinamamalas sa mga mamamayan ng alingasngas at eskandalo na ang kanilang mga kinatawan at ang mga namumuno sa kanila — na hindi naman nagsisikap para malutas ang pangunahing mga problema ng bansa at mapaunlad ang kalagayang pangkabuhayan — ay walang inaatupag kundi maglunoy sa kanilang pagpipintasan at walang kawawaang pagdedebate. kung bakit patuloy at patuloy ang mga karahasan sa bansa? Malinaw na ngang sinagot ni Camilo Torres ang lahat-lahat. Katulad ng paghihingalo ng isang sambayanang malapit nang mamatay ang maiinit na mga diskursong iyon. si Marcelo H. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Kolum) SA NAGDAANG regular na mga sesyon ng diumano‘y marangal na Kongreso — ngayon at sa nagdaan mang mga rehimen — karaniwan nang napapanood ng sambayanan sa bulwagan nito ang sarsuwela‘t moro-moro ng mga payaso‘t sirkero ng bulok at nakasusulukasok na ―status quo‖ at. sa bulwagan din nito malimit itanghal –sa Kamara man o sa Senado — ang mga palabas at buladas at karnabal ng walang kawawaang mga debate o balitaktakan. insultuhan. Espanya sa panahon ng kolonyalismong Kastila sa Pilipinas (unang naging patnugot nito si Graciano Lopez Jaena at. pataasan ng ihi. 1889 na inilalathala noon ng mga propagandistang Pilipino sa Barcelona. Hindi tuloy naming maiwasang isalin ngayon sa sariling wika ang naturang editoryal upang makita ng sambayanan ang maliwanag na mga pagkakatulad: ―Hindi mapag-aalinlanganan. Katakataka pa ba. kung gayon. patalsikan ng laway. Iiral at iiral ang mga karahasan. may petsang Hulyo 15. waring wala halos ipinagkaiba ang Kongreso noon sa Kongreso ngayon. Nang mabasa namin tuloy ang isang editoryal ng LA SOLIDARIDAD. del Pilar naman). malubha at mapanganib ang kahulugan ng mga kaguluhan at paulit-ulit na pag-aaway sa Kongreso. hanggang napakasasangkapan ang Estado sa dayuhang mga interes at patuloy na ibinibenta ang pambansang kasarinlan at kapakanan at kinabukasan ng susunod na mga henerasyon.

‖ walang patumanggang pagpatay ng mga awtoridad sa pinaghihinalaang mga holdaper. ay mauwi lamang ang 30% sa malaimbudong bulsa ng mga mandarambong sa pamahalaan sa pamamagitan ng kung anu-anong katiwalian. Ito ang pangunahing layunin: lumikha sa mga mamamayan ng isang malaking isyung pampulitika sa pamamagitan ng mga palabas. at nananatiling nakalutang ang putik na ito para salaminin ng mga mamamayan. ng mga rebelde sa partido. pagtagal-tagal. karnaper at ―drug pushers. ipangalandakan ang mga prinsipyo. Garci. transaksiyong ZTE na ibinulgar ni Jun Lozada. ititigil nga ang regular na sesyon ng Kongreso para mangilin at magpakabanal ang ―mararangal‖ na mga miyembro nito. noon pa man.‖ ―euro generals. Ano bang talaga ang nagawa ng Kongreso? Umusok ang buong Kongreso. magbabakasyon kaya ang iba sa piling ng lihim nilang mga kulasisi. ―Putik. milagro ng mga milagro. at ng mga konserbatibo. maliban sa pagbubunyag ng mga katiwalian ng isa o ibang partido.―Saksi sa nakalulungkot na kalagayang ito ang nagdaang mga pangyayari sa Kongreso. o magliliwaliw at magpapasarap nang husto sa ibang bansa habang nakatunganga at titiguk-tigok ang lalamunan ng matagal nang inuulol na masang sambayanang patuloy at patuloy na umaasang makatitikim din sila ng glorya sa ilalim ng liderato ni La Gloria at. sa wakas. labis na putik ang hinalo mula sa kailaliman ng puwit ng partido.‖ pagkakasangkot diumano ni Unang Ginoo Mike Arroyo sa ―lutuan‖ ng kontrata sa mga proyektong pinondohan ng World Bank at. nitong dakong huli. ng isa o ibang grupo. ―fertilizer fund scam. walang narating na anuman. baka mahango na rin sila sa karalitaan at kabusabusan. malamang kaysa hindi. ng mga miyembro ng partido mayorya.‖ Bukod sa napagtibay ng Kongreso ang mahigit na isang trilyong pisong pambansang badyet na. Buong ligayang magpapahinga maging ang tamad na mga mambabatas na bihirang dumalo sa sesyon. pagkatapos ng labis na ingay at bahagyang kabuluhan. alam ng mga mamamayan na walang maaasahan sa isang partidong ang mga adhikain at balak ay magkamit ng kapangyarihan sa pamamagitan ng anumang paraan para mabigyang-kasiyahan ang mga ambisyong personal. ang maanomalyang pagbagsak ng Legacy na libu-libong kliyente ang lumilitaw na naonse. ang mga dakilang adhikain. ituring o gawing isang malaking biro lamang ang buong bagay na ito. Hello. habang ipinagtatanggol sa pamamagitan ng mabulaklak na mga salita ang mga patakarang pangkabuhayang makabubuti diumano sa mga mamamayan at. ―Pagkatapos nito. ―Mula sa lahat ng mahahabang diskursong pampulitika ng mga lider. sa kung anu-anong imbestigasyon — jueteng payola. Ano pa ba ang susunod? . anu-ano nga bang mga batas ang naisulong nito para sa tunay na pambansang kapakanan? Sa pagsisimula ng Semana Santa. pinag-uusapan na magkakasundo ang mga koalisyonista at mga rebelde sa partido.

malaya‘t progresibo at demokratiko. huwag nang banggitin pa ang niluluto‘t iginigilgil na Cha-Cha (pagbabago sa Konstitusyon) na minamaniobra ng mga kapit-tuko sa poder at tagahimod ng kuyukot ng dayuhang mga interes. Kuya Juan at Ate Kulasa? Hindi tuloy namin maiwasang hinalaing marami sa ―mararangal‖ na mambabatas ang nagbuburat lamang (naglalasing lamang ang kahulugan sa Kabikulan) o talagang dalubhasa silang magtanghal ng mga sarsuwela‘t moro-moro? Nasalaula: Di wa n g Ed sa 1 February 9. Nasilayan nga sa papawirin ang bahagyang liwanag matapos ang paghahari ng dilim sa isang yugto ng kasaysayan ng bansa. naghosana sa kaitaasan at masigabong nagbunyi nang malamang lumayas na ng Malakanyang ang diktador kasama ang pamilya at pangunahing matatapat na basalyos. at maging si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na naluklok sa kubeta ng kapangyarihan sa pamamagitan . Hindi nga masamang gunitain. gayundin ang hindi masawatang paglabag sa lehitimo‘t sagradong demokratikong mga karapatang sibil ng sambayanan? Ano ba talaga ang nagawa ng Kongreso. Nasa paligid na diumano ang mailap na anino ng lantay na hustisya sosyal. Maaalaala. Matapos ang halos 14 na taon ng paghahari sa bansa ng malupit. sa wakas. di nga kasi. ipinagpasalamat nga ng mga madasalin at naghihilamos ng agua bendita sa sinasabing milagrosong Birhen ng Edsa ang pagbagsak. Enrile at Honasan. Sa nabanggit na litanya ng mga imbestigasyon ng Kongreso. ang mga basalyos ng yumaong si Jaime Kardinal Sin. may nalinawan ba ang bayan? Lumabas ba ang katotohanan? O pinalabo lamang ang lahat-lahat? Bagaman paulit-ulit na binibigyang-diin na para makatulong sa pagbalangkas ng mga batas — hindi pasiklab lamang sa mga mamamayan — ang naturang mga imbestigasyon. Natural. mapayapa‘t maunlad. Ramos. ang mabilis na pagbasura agad ng masusugid na basalyos ng Malakanyang sa mga kasong ―impeachment‖ na iniharap ng mga kinauukulan laban kay La Gloria. Ordonez (Kolum) MARAMI ang nag-akala noong 1986 na ang buwan ng Pebrero ang simula ng pambansang pagbabago tungo sa isang lipunang makatao‘t makabayan. tuwing sasapit ang Pebrero 22-25. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. ng diktatoryal na rehimeng Marcos. at mapandambong na Batas Militar. waring lumakad tuloy sa alapaap ang marami. sa naturang mga petsa. may naisulong na bang mga batas kaugnay nito upang masugpo o hindi na paulit-ulit na mangyari ang nakasusuka nang pandurugas at pandarambong sa salapi ng bayan. marahas. mapanikil.Nariyan pa rin. ang malabayaning pagkilos ng sambayanan noon na naglundo sa kilala ngayong Edsa 1. Nariyan ang mga Cory. hindi maiiwasang sariwain ng mga bida — kahit sa kanilang pag-iisa — ang mga papel na ginampanan nila sa Edsa 1 na waring isang madulang pelikula na walang kawawaang wakas. ang mga Lopez at Ayala.

naman ng Edsa 2 na. lumitaw na ang Edsa 1 ay isang yugto lamang ng waring walang katapusang sarsuwelang patuloy na ginagampanan ng mga naghahari-harian sa lipunan tulad ng bastardo‘t salabusab na mga pulitiko. Maaaring nagising ng Edsa 1 ang matagal na nakatulog na damdaming makabayan at naisulong ang kamulatan at pagiging militante ng maraming mamamayan laban sa anumang uri ng inhustisya at pag-abuso sa kapangyarihan ng mapanikil at mapandambong na rehimen. sa tanikala ng kabusabusan o karalitaan at makaamoy man lamang — kahit bahagya — ng lantay na hustisya sosyal. sa kabila ng apat na rehimeng humalili sa diktatoryal na rehimeng Marcos. at ng iba pang pawang lumalaklak sa pawis at dugo ng masang sambayanan. napatalsik nga sa poder ang diktador at naibalik sa bansa ang dati ring palsipikadong kalayaan at kasarinlan at kunwa-kunwariang demokrasya. kung susuriin. ay ibinunsod ng impluwensiya ng karanasan sa Edsa 1. hindi napasama sa aklat ng mga tula ―ng mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika ng aking bansa. Ano nga ba ang diwa ng Edsa 1 na dapat gunitain at ipagbunyi taun-taon? Matapos nga ang lahat-lahat. wala naman sila noong malinaw na mga programa o patakarang pampulitika. kinalimutan o ibinasura ng uring mapagsamantalang nagrigodon sa kubeta ng kapangyarihan ang lehitimong mga karapatan at kapakanan ng mismong karaniwang mga mamamayang sinikil at sinalaula sa panahon ng diktadura. magpahanggang ngayon. panlipunan at pang-ekonomiyang ganap na magsusulong sa kapakanan ng bansa at ng masang sambayanan upang makalaya. at nakasusulak ng damdamin. sa aklat ng kasaysayan ng Edsa 1.‖ sabi nga ng makatang si Otto Rene Castillo. ng tuso‘t salanggapang na mga kapitalista‘t asendero. Naibagsak nga ang diktadura ngunit. Pinatunayan noon sa buong mundo na maaaring patalsikin sa poder ang sinumang abusadong lider ng bansa kung nagkakaisa sa pagkilos ang malawak na sektor ng sambayanan. . ng mala-asong mga tagahimod ng kuyukot ng dayuhang mga interes. ipinampunas nga ng paa at puwit ng mga diyus-diyosan ang dignidad ng bayan at ng masang sambayanan. di nga kasi. walang mukha ni pangalan. Ano nga ba ang dapat ipagpasalamat ng sambayanan sa Edsa 1? Piknik ba lamang ito o tunay na rebolusyon? Nabago ba ang nakasusulukasok na pambansang kalagayan? Matapos ang magiting na pagharang sa mga tangke at sundalo ng Estado habang madamdaming inaawit ang Bayan Ko. matapos ang pagsuong sa anumang panganib at manindigang handang ibuwis ang buhay kung magkaroon man ng madugong sagupaan. nanatiling ekstra lamang ang libu-libong ordinaryong mga mamamayang buong giting na sumuporta sa mga bida. paulit-ulit pa ring itinatanong: Naisulong ba ang tunay na pambansang kapakanan? Maliwanag na nagkaisa lamang ang mga bida sa Edsa 1 na ibagsak sa poder si Marcos para sila naman ang umugit o mamahala sa bansa ngunit. mula sa rehimen ni Cory hanggang sa administrasyon ngayon ni La Gloria. Nakalulungkot. sa wakas. Higit pa ngang masama. Nanatili nga silang mga anino lamang. hindi mapapasubalian.

hanggang ngayon. sinundo nga ng helikopter ni Uncle Sam sa Malakanyang si Marcos at ang buo niyang pamilya. Kaya. Kung tutuusin. kundi maging ang mga elitista‘t mayayamang sinagasaan ni Marcos ang makasariling mga interes. at iba pang nabibilang sa uring api‘t busabos. kahit nagkaroon pa ng Edsa 2 at nabigong Edsa 3. sa kasagsagan ng Edsa 1. o higit pang masamang mga rehimen. hindi sa Paoay. sa kabilang banda. ang hustisya‘t demokratikong mga proseso. Mahirap mapasubalian. Naging higit pang garapal ang . baka hindi agad napatalsik ang diktador at kailanganin pa ang talagang madugong rebolusyon kung hindi minaniobra ng mga diyus-diyosan sa Washington — hindi ng Birhen ng Edsa — ang umiiral na kalagayan noon. hindi naman nabago ang tiwaling balangkas ng lipunang kontrolado‘t pinaglalaruan lamang ng iilang piling grupo ng mga tao ang pambansang pulitika‘t ekonomiya. lagi‘t lagi lamang pumapabor sa uring hari-harian at mapagsamantala sa kapinsalaan ng bansa‘t masang sambayanan. o paikuting parang trumpo upang maging masunurin sa imperyalistang mga kagustuhan ni Uncle Sam.‖ At sa Edsa 1. at malalim na susuriin. Unang-una. sa kabilang banda. paulit-ulit na nasalaula ang diwa ng Edsa 1. naibalik nga lamang sa bansa ang sinasabing palsipikadong kalayaan at demokrasya na. at tumindi pa nga. at dinala sa Hawaii. Hinog na hinog na noon ang rebolusyonaryong mga kondisyon sa bansa para sa isang tunay na himagsikan. ang mga dinastiyang pampulitika. Samakatuwid. binalaang hindi dapat dumanak ng dugo at makabubuting iwan na ang puwesto. at sila naman ang namayagpag sa kapangyarihan kaakibat ang mga grasya‘t nakalalasing na mga pribilehiyo habang. Mula sa rehimen ni Tita Cory hanggang ngayon kay La Gloria. Mula nga noon. batay sa marami nang pangyayari. tiyak na mawawasak ang lahat ng mapandambong na interes ng Amerika dito. Nakita ng Amerika na hindi na epektibo si Marcos bilang tuta nito para pangalagaan pa ang kapakanan ni Uncle Sam sa Pilipinas sapagkat galit na galit na hindi lamang ang masang sambayanan. gayundin ang kanilang pagkasalabusab sa pondo ng bayan.Kung maituturing ngang rebolusyon ang Edsa 1 — hindi waring isang madulang pelikula lamang — mahalaga tuloy ang sinabi ng rebolusyonaryong si Fidel Castro ng Cuba: ―Ang mahalaga sa isang rebolusyon ay hindi ang mismong PAGKAKAISA LAMANG. kundi ANG MGA BATAYAN NG PAGKAKAISA. maliwanag nga na nagkaisa lamang ang lumitaw na mga bida na wakasan ang diktadura. kayang-kayang diktahan. nanatiling titiguk-tigok ang lalamunan ng dayukdok na masang sambayanan. Ikinatakot ng Amerika na kung magkaroon ng giyera sibil at manalo ang malakas nang puwersa noon ng mga makabayan at progresibo at kung ang mga ito na ang hahawak sa renda ng pambansang kapangyarihan. Lalong sumidhi ang pagkasugapa sa kapangyarihan ng mga nasa poder. malinaw na namamayani pa rin. lalo na nga ang buhay ng dayukdok na masang sambayanan –mga manggagawa‘t magsasaka. tinawagan nga ng Amerika si Marcos. pilipitin ang leeg. mga ordinaryong empleyado sa gobyerno. Ang pinabagsak na masamang rehimen ay napalitan lamang ng masama rin. kasama ang ilang piling basalyos. Naiwan sa kangkungan ang kapakanan ng nakararaming karaniwang mamamayan mula noon hanggang ngayon. kailangan nang ibasura si Marcos at palitan ng isang personaheng katanggap-tanggap sa mga mamamayan — si Tita Cory nga na madasalin at mahinhin — ngunit.

Kailan nga kaya ito magwawakas para sa tunay na pambansang katubusan? # T agalikha ng P agb ab ago January 31. Higit pang masama. kahit pinatalsik sa poder ang diktador. luminaw nang luminaw ang paniniwala naming talagang inutil ang eleksiyon upang magkaroon ng pambansang pagbabago. . iisa ang kulay. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. gayundin ng sinasabing kalayaan at kasarinlan. makabayan at progresibong edukador na naging biktima ng Batas Militar sa ilalim ng diktadurang Marcos at ng dalawang tangkang pagpatay sa ilalim naman ng rehimen ni Cory Aquino.pangangayupapa ng pambansang liderato sa dayuhang mga interes na lalong ikinalulugmok ng pambansang ekonomiya tungo sa higit pang gutom at karalitaan ng ordinaryong mga mamamayan. at ipinangangalandakang demokrasya‘t hustisya sosyal. hindi na nga ito dapat ipagtaka. Habang namumuwalan sa grasya‘t pribilehiyo ang bibig ng mga diyus-diyosan sa lipunan sa pamamagitan ng kung anu-anong hokus-pokus at garapal na katiwalian. talagang dayukdok hanggang ngayon. nakabalik naman sa inodoro ng kapangyarihan — at namamayagpag ngayon sa pribilehiyo‘t impluwensiya — ang ilang piling basalyos ni Marcos na lumilitaw na kinukupkop pa‘t kaalyado ng kasalukuyang mga namumuno sa bansa. patuloy at patuloy din lamang nilang iduruyan at lulunurin ang masang sambayanan sa ilusyon ng buladas na pambansang kaunlaran. Ordonez (Kolum) MATAPOS ang malakarnabal na eleksiyon noong 2004 na pinamayanihan pa rin ng terorismo. habang nagririgodon lamang sa poder ang uring mapagsamantala. Ginagamit lamang ang eleksiyon upang patuloy na makapagrigodon sa poder ang mga hari-harian sa lipunan at patuloy na mapagsamantalahan ang bayan. maniobra sa listahan ng mga botante at mga paglabag sa sinasabing mga batas ng Comelec maisulong lamang ang ambisyong pampulitika ng mga kinatawan ng uring mapagsamantala. Nemesio E. bilihan ng boto. Hindi tuloy naming maiwasang maaalaala ang mga nilalaman ng nobelang ―The Revolutionists‖ ng yumaong si Dr. silang bumubuo ng uring naghahari-harian at mapagsamantala. dating Presidente ng Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas at nakilala bilang makatao. Sabagay. Prudente. sapagkat magkakabalahibo naman sila. Natural. ng mga diyus-diyosan at hari-harian sa lipunan ang diwa ng Edsa 1. api‘t busabos ang nakararaming ordinaryong mga mamamayan. Ano nga ba ang dapat na gunitain at ipagpasalamat sa Edsa 1? Ang mapalitan ang dating mapanikil at salabusab na rehimen ng bago‘t mapanikil at salabusab ding mga rehimen? Habang patuloy na sinasalaula ng mga nasa poder. nananatiling kahabaghabag na ekstra ang masang sambayanan sa masalimuot na sarsuwela ng mga bidang mandurugas.

Higit sa lahat. unang-una. na laging nasa ilalim ito ng dikta ng imperyalistang mga polisiya ng Amerika. pataasan ng ihi. Kailangang itaguyod din at paunlarin ang mga kooperatiba. kasabay nito. Ang mahirap nga lamang. trabaho. Dapat. Bilang testamento ng lantay na hustisya sosyal. upang walang mamamayang niyayapak-yapakan lamang ng mga promotor ng inhustisya‘t pagsasamantala. upang balangkasin ang isang bagong Konstitusyon ng Pilipinas na magbabasura sa opresibo o mapanikil na mga batas na iginigiit ng mga elitista. Maliwanag ding doble-kara ang kasalukuyang hustisya — iba para sa mayaman at makapangyarihan at iba rin para sa maliliit at kakaning-itik. at itinataguyod at ipinagtatanggol sa lahat ng oras ang demokratikong mga karapatang sibil at pantao ng sambayanan. kinakailangan din ang modernisasyon ng agrikultura. ang panggitnang-uri. kalusugan. Kailangan din ang isang pambansang Kongresong may sapat na representasyon ang masa. ayon sa ―The Revolutionists. Hindi maikakaila. ayon sa naturang nobela. sa kabilang banda. kahit bahagya. at balitaktakang walang kawawaang labis na pinag-aaksayahan ng pera ng bayan. . makabubuting isaalang-alang ng mga ito ang mga puntong binigyang-diin sa ―The Revolutionists‖ kung nalahiran man lamang. kinakailangang ding makipagkaibigan sa ibang mga bansa — anuman ang ideolohiya at kredo — pero batay sa prinsipyo ng pagkakapantay-pantay at paggalang sa isa‘t isa. at mga kabataan.‖ panahon nang pairalin ang demokrasyang hindi elitista kundi panlahat o pambansa. pinakamahalaga nga ang pambansang interes kaya nararapat na ring ibasura ang di makatarungang mga tratado sa pagitan ng Estados Unidos at ng Pilipinas bagaman. matagal nang kinakalawang at palsipikado ang umiiral na demokrasya sa bansa at malinaw na pumapabor lamang sa mga naghahari-harian sa lipunan kaya. lubhang kinakailangang paunlarin ang agrikultura at mga kanayunan. sapagkat ito ang pangunahing batayan ng tunay na demokratikong gobyerno. na higit na kinakalinga ng hustisya ang mahihina at kapos-palad. kung gusto rin lamang maisulong ang pag-unlad ng pambansang ekonomiya. Ayon pa rin sa naturang akda.Sinuman ang maluklok sa inodoro ng kapangyarihan sa Malakanyang at kung sinu-sino man ang mamayagpag sa bulwagan ng Kongreso na karaniwang tanghalan lamang ng mga buladas. sapagkat nakaugalian na nilang pangalagaan ang makasarili‘t mapandambong na mga interes — bukod sa pagiging tagahimod pa ng kuyukot ng dayuhang kapakanan — mukhang imposibleng isulong nila ang mga programang nilinaw sa naturang nobela tungo sa pambansang pagbabago. kinakailangang magkaroon ng masaklaw na programa sa pabahay. Dapat ding kilalanin at patuloy na igalang ang karapatan ng mga katutubo sa kanilang kinagisnang mga lupaing minana pa sa kanilang mga ninuno. di gaya ngayon. pangisdaan at panggugubatan. Binigyang-diin ng ―The Revolutionists‖ na dapat na patuloy na pangalagaan ang pambansang soberanya at dignidad kaya kinakailangang manuntunan sa malayang patakarang panlabas. Maisasakatuparan ito kung magkakaroon ng tunay na repormang pansakahan na magpapalaya sa mga magsasaka at obrerong-bukid na matagal nang inaalipin o binubusabos sa ilalim ng mala-piyudal na sistema at. at iba pa. kung tutuusin. edukasyon. ang kanilang mga kaisipan ng adhikaing baguhin ang napakasama at nakasusuka nang pambansang kalagayan.

2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. na isaalang-alang man lamang ng mga ito ang makabuluhang mga punto ng nabanggit na akda. Sa kasalukuyang panahon. sa kabilang banda. ginigiyahan ito at pumapailalim sa mga regulasyon ng pamahalaan. at tiyakin ang ganap na trabaho o empleyo at makatarungang suweldo ng mga manggagawa upang maitaas ang kalidad ng kanilang pamumuhay. Isang pragmatiko at progresibong ekonomiya ang dapat diumanong pairalin sa panig man ng dayuhang kapitalista o ng mismong gobyerno. unang-una. sa takbo ng mga pangyayari at sa uri ng mga pulitikong namamayagpag sa kapangyarihan. pangmoral at espirituwal. dapat na laging pangalagaan ang kapakanan ng bansa at masang sambayanan.‖ na lubhang bigyang-diin ang siyensiya at teknolohiya at pananaliksik. maituturing na imposible. Samakatuwid. ayon sa ―The Revolutionists. sa kinalulublubang krisis na panlipunan. Natural.Iminungkahi din ng ―The Revolutionists‖ ang isang sistema ng ekonomiyang hindi kontrolado ng iilang kapitalista (monopoly capitalism) na mayayaman lamang ang nakikinabang. P AGK AB US AB OS January 22. Ang pagkakaroon ng de kalidad na edukasyon — praktikal at teoritikal — ang ipinunto pa rin ng nobela ni Dr. gayundin. dapat na maipagkaloob ito ng gobyerno sa lahat ng Pilipino para sa kanilang kaunlarang pangkaisipan. Pero. Sa gawaing ito ng pagsusulong sa de kalidad na edukasyon. kahit paano. ang mga aklat sa kasaysayang sinulat ng mga elitista at imperyalista at patuloy ding linangin at paunlarin ang literatura. sining. pangkatawan. ang wastong pangangalaga sa kalikasan at mga likas na yaman. Makabubuti tuloy ngayon na limiin ng pambansang liderato ang pitong puntong programang inilahad ng ―The Revolutionists‖ kung talagang matapat ang adhikaing mabago ang nakasusulukasok na ―status quo‖ at masagip ang bansa. Nararapat. Prudente. Sa pagsusulong ng pamahalaan sa ikauunlad ng ekonomiya. hindi dapat manaig ang kasuwapangan ng mga kapitalista sa sobra-sobrang tubo na labis na ipinaghihirap ng bansa at ng ordinaryong mga mamamayan. pampulitika‘t pangkabuhayan. ang makasariling interes ng uring mapagsamantala. katuwang dapat ang pampribadong mga paaralan pero. ang masang sambayanan naman talaga ang lumilikha ng pambansang pagbabago. lumilitaw — maliban sa mangilan-ngilan na parang ginto sa tambak ng nabubulok na mga dayami — na bentador pa nga sila ng pambansang kapakanan sapagkat kinakatawan nila. malaki ang papel dito ng siyensiya at teknolohiya at. gayunman. makabayan. progresibo at siyentipiko kaya kinakailangang rebisahin at baguhin. unang-una. Sa mga madasalin at nagbabanal-banalan at kinakalyo na ang mga daliri sa karorosaryo maging sa loob ng kani-kanilang marmol at . Mulang kinder hanggang unibersidad. Ito ang tinatawag na edukasyong makatao. Ordonez (Kolum) DAHIL sa talamak o litanya ng kawalanghiyaan at katiwalian sa halos lahat ng tanggapan ng gobyerno — na kalimitang ang pambansang liderato pa ang pangunahing nasasangkot — dumating na ang sandali sa aming buhay na higit pa naming iginagalang ang mga puta kaysa maraming opisyal ng burukrasya. o suntok sa buwan. sports at magkakaibang kultura. Sabagay.

Katunayan. habang nagtitiis sa mga barungbarong at makikipot at maruruming entresuwelo ang mga trabahador na hindi pinasusuweldo nang husto at kinakailangan pang magbuwis ng buhay sa mga demonstrasyon at welga para marinig ng mga kinauukulan ang inaamag na nilang mga karaingan. dinagsa at patuloy na dinadagsa ng dayuhang kapital ang China at Vietnam nang hindi na kailangang iakma sa interes ng mga negosyanteng iyon ang mga probisyon ng Konstitusyon ng naturang mga bansa tulad. Sa kabilang banda. higit na marangal at moral ang puta kaysa naglisaw na mga payaso‘t sirkero sa gobyerno. isang latak ng lipunan na nakasisira sa diumano‘y kabanalan at kalinisan o moralidad ng umiiral na lipunang kontrolado lamang ng iilang ganid at salanggapang. habang namamaluktot sa malamig na bangketa at mga damuhan ng parke ang mga walang bahay. nagbibingibingihan naman ang ―mararangal‖ na tao — lalo na sa Kongreso — at kinakailangan pa yatang pagbabambuhin sa ulo upang maisip ang tunay na kapakanan ng bayan. sa Kongreso man o sa Malakanyang na itinuturing na santuwaryo ng diumano‘y mararangal na tao na wala na yatang ginawa. Pahihintulutan na silang bumili at magmay-ari ng mga lupain at gusali dito. ospital at mga paaralan) na nararapat na nasa kamay lamang ng mga Pilipino alang-alang. 100% kontrol sa mga korporasyon at negosyo at. transportasyon. unang-una. sa pambansang seguridad. isang napakasamang babae ang puta. kundi isangkalan ang pambansang kapakanan para lamang patuloy na mapagsamantalahan ang dayukdok o busabos nang sambayanan. habang binabaril pa ang mga magsasakang humihingi ng tunay na reporma sa lupa o pinuputulan ng dila ang mga tinig na humihingi ng pambansang pagbabago. noon pa man at hanggang ngayon. higit na masama. babayaang pasukin din maging ang pambayang mga utilidades (tubig at kuryente. unang-una. Sa aming abang palagay. dahil biktima siya ng masama‘t tiwaling sistema ng lipunang ipinagkakait sa maraming maralita ang karapatang mabuhay nang marangal bilang tunay na mga tao at. . Mismong katawan lamang ng puta ang kanyang ibinibenta dahil sa karalitaan. ng pribilehiyong makapagmay-ari ng mga lupain at gusali doon. habang nagkakalkal sa mga basurahan ang mga patay-gutom. habang nakabalandra ang anino ng karalitaan sa humpak na pisngi ng mga pulubi at sa pudpod na takong at suwelas ng sapatos ng mga naghahanap ng trabaho.alpombrado at pinabangong kubeta. telekomunikasyon at mass media. lumilitaw na para lamang sa iilang mandurugas at mandarambong sa burukrasya‘t lipunan ang sinasabing sangkatutak na grasya‘t pribilehiyo mula sa diumano‘y mahabaging Diyos sa langit. Sa kabilang banda. kung saan. inamin na kamakailan ni Espiker Prospero Nograles ng Kamara sa isang panayam sa isang estasyon ng radyo na talagang aalisin nila sa iginigilgil na pagbabago sa Konstitusyon (Cha-Cha) ang mga probisyong pang-ekonomiya na naglilimita sa kapangyarihan ng dayuhang mga kapitalista upang dumagsa o ibuhos diumano sa bansa ang puhunan ng mga iyon. Naghuhumindig tuloy ang katotohanang ang itinuturing na mararangal na tao sa gobyerno ang sila pang bentador ng pambansang kapakanan at ng kinabukasan ng susunod pang mga henerasyon sa pamamagitan ng kanilang pamamanginoon sa dayuhang mga interes kaya hindi man lamang nila mailabas ang kanilang dila upang tutulan ang mapaminsalang mga kahingian at patakaran ng IMF-World Bank at ng iba pang mga instrumento ng imperyalismong Amerikano.

na nakasusulak ng dugo ang makitang sa sariling bayan ang mga Pilipino‘y alipin pa rin ng mga dayuhan. pinapanginoon natin sila pagdating sa ating bansa at kulang na lamang na magpatirapa tayo sa kanilang harapan. kung para man silang mga kalabaw na pantrabaho sa mga minahan sa Aprika o sa minahan ng langis sa disyerto ng Gitnang Silangan. edukasyon at kulturang Amerikano at nakapagkit na sa marami ang kaisipang kolonyal. Japan o iba pang bansa. Higit. Dahil sa kakulangan ng mailap na oportunidad sa sariling bayan bunga ng napakatiwaling balangkas ng lipunan. Hindi tuloy naming maiwasang mangarap na sana‘y magkaroon kami ng tsuper na Amerikano. Canada o Bretanya. at lumilitaw nga na ang Pilipinas ay hindi isang bansa para sa nakararaming maralitang mga mamamayan kundi para lamang sa iilang pinagpalang grupo ng maimpluwensiya. kusinerong Intsik o Pranses. Higit pa nga kung tayo ang nandarayuhan sa Gitnang Silangan at Europa at Amerika o maging sa mga kanugnog-bansa natin sa Asya. Hongkong. Singapore. sa sarili nilang bayan. kung labis man silang pinagmamalupitan ng kanilang mga amo bilang mga katulong sa bahay sa Dubai. sa dambuhalang mga pabrika‘t korporasyon hanggang sa maliliit na restawran. basar. amoy-bawang man o may anghit. Sa halos lahat ng larangan ng ekonomiya.Sino nga kaya ang higit na marangal? Sino nga kaya ang higit na imoral? Ang putang nagbebenta ng sarili niya lamang katawan o ang pambansang lideratong patuloy na ipinagbibili ang buong bayan at ang mismong kapakanan ng sambayanan? Bunga marahil ng mahigit na 300 taon na pagkakakulong ng pambansang kamalayan sa loob ng kumbento ng kolonyalismong Kastila at halos 50 taon namang pagkakabartolina natin sa wika. hindi na dapat ipagtaka tuloy kung bakit tayong mga Pilipino ang lumilitaw na pinakasanay at pinakamatapat mamanginoon at magpabusabos sa sinumang dayuhan sa mismong sarili nating bayan. nang magsarbey ilang taon na ang nakararaan sa Unibersidad ng Pilipinas — na . mapribilehiyo at makapangyarihang mga tao — tulad ng mandarambong na negosyanteng mga pulitiko. sa kabilang banda. Lubhang napakalalim na nga ang pagkakabaon at napakahigpit na ang pagkakapit ng ugat ng kaisipang alipin sa pambansang kamalayan kaya. dayuhan ang mga amo — Intsik. sakang man o piki. ang kanilang katayuan sa buhay at patuloy pa ngang ipinagkakait sa kanila ang karapatang mabuhay na parang tao sa ilalim ng tunay na hustisya sosyal at pagkakapantay-pantay. ng mga santo-santito ng kung anu-anong relihiyon. hindi sila masisisi sapagkat. matagal nang inilibing ang kanilang pag-asang mapaunlad. tablerya‘t tindahan ng piyesa ng mga sasakyan. labanderang Espanyola. Aleman. ng hindi mabusug-busog na mga asendero‘t kapitalista. kahit bahagya. o kahit dating mga bagamundo lamang sa sarili nilang bayan ang mga dayuhang ito. Puti man o dilaw. Pranses. Amerikano (sangkatutak din ngayon ang mga Koreano) — at mga Pilipino ang katulong o inaalila. masahistang Haponesa at hardinerong Arabo. at ng mga basalyos at tau-tauhan ng dayuhang mga interes — hindi na gaanong nakasisiklab ng damdamin at nakamamanhid ng utak kung bakit nagpapabusabos ang maraming Pilipino kapag sila‘y nandarayuhan sa ibang mga bansa. Bombay. at himurin ang kanilang kuyukot. Kung tagahugas man sila ng puwit ng mga pasyente sa mga ospital sa Amerika. para matikman naman ng isang Pilipino na amo siya ng mga dayuhan sa mismong sarili niyang bayan. Hapon. lumuhod pagkatapos.

Recto. at iba pang kilalang lahi.‖ # INUUOD NA B I SI G SA TI YAN NG B UW AY A January 9. nararapat lamang na higit nating dinggin ang panawagan noon ng yumaong makabayang Sen. tayo‘y lahi na ng mga busabos? Hindi pa marahil huli ang lahat at higit na hinihingi ng panahon na gisingin at pag-ibayuhin ang mga puwersang makabayan. Malinaw kaya itong palatandaan na labis na nating ikinahihiya ang pagiging Pilipino sapagkat. Dapat nating muling buhayin ang ating makasaysayang nagdaan. Ordonez (Maikling Kuwento — sinulat noong dekada ‗60 ngunit malaganap na nangyayari ngayon) 1. Dapat nating maabot ang mga ideya at pangyayari ng mga panahong iyon. nahaharap tayo sa ganito ring mga suliranin at dapat natin itong harapin sa pamamagitan din ng pamamaraan ng makabayan nating mga kababayan noon. Australyano. hindi ang liblib na panahon ng ating mga ninunong Malay kundi ang rebolusyonaryo nitong panahon taglay ang nag-aalab at matapat nitong propaganda at ang maluningning nitong paghantong sa larangan ng labanan. Nagkagulo ang mga ibon. sa pamamagitan ng pakikipagsabuwatan at lubos na pamamanginoon ng ating walang gulugod — at masahol pa sa puta — na pambansang liderato sa kanilang mga among dayuhan sukdulan mang ibenta ang pambansang kapakanan. nagliparan patungong kanluran. pambansang karangalan o dignidad. . sapagkat ang mga iyon ang nagsilbing inspirasyon at nagpatibay sa isang buong lahi para hanapin at matagpuan ang paglaya mula sa tanikalang dayuhan. Pranses. Habang pinapatay ng mga puwersang dayuhan ang ating pambansang pagkalahi. wala ni isa mang punongkahoy. sa pananaw ng daigdig.ipinalalagay na makabayan at progresibo ang mga estudyante — at itanong kung anong lahi ang gusto nila kung ipanganganak silang muli.‖ Binigyang-diin pa ni Recto: ―Ngayon. Canadian. Ingles. iilan lamang ang sumagot na gusto pa rin nilang maging Pilipino at ang karamiha‘y gustong maging Amerikano. sapagkat sa bukiring iyon. Claro M. 2009 by plumaatpapel ni Rogelio L. LUPA MAAGANG TUMAKAS ang ulan sa mga ulap at ang nakangangang mga bitak ng bukiring iyon na nasa makalabas lamang ng lungsod at malapit sa daangbakal ay unti-unting nagsitikom. ang dating naninilaw na bukirin ay naging luntian. Tumingala sa langit ang nanginginaing mga kalabaw at ang mga kuhol na nagbaon sa buong panahon ng tag-araw sa gilid ng nangagdipang mga pilapil ay nagsimulang umahon at gumapang patungo sa mga pinitak. Sinabi niya na tungkulin ng mga makabayan noong panahon ni Rizal na labanan ang ganito sapagkat alam nila na ―hindi isang bansa ang isang sambayanang walang tatak ng pagkalahi‖ at ―isang makabayang tungkuling hinihingi ng pangangailangan ang pangalagaan natin ang ating pagkalahi. Nag-utlawan ang mga damo sa dibdib ng lupa at sa loob lamang ng ilang araw.

Sa mga dampa na halos nakikipagtanawan lamang sa nagsisiksikang mga barungbarong na nasa magkabilang gilid ng daangbakal. Gawin po ninyo ang inyong magagawa. Saka matagal na naming sinasaka ‗to. nakapagpunla na kami.‖ ―Ba‘t po. ―H‘wag na kayong magtanim ngayon. Pinalalayas na kayo rito ng me-ari. umiyak ang mga bubong na pawid. naghabulan at naligo sa ulan. Kabesa? Ba‘t po?‖ ―Namahal na raw ang lupa dito at gusto na niyang ipagbili.‖ ―Maawa kayo sa amin. di rin naman akin. Umulan. Inihanda na rin ng mga babae ang mga basket na sisidlan ng pagkain. ‗Yong parteng silangan ay gagawin namang subdibisyon. Saka ang aanihin namin sa taong ‗to ang s‘ya po lang naming inaasahan. ang nalalabing mangilan-ngilang magsasaka‘y nagsipaglinis na agad ng mga yugo at araro at suyod. Maliit daw naman ang inaani ng bukid na ito. nangalumbaba. Naararo na namin ang ilang sangkal. Parang awa n‘yo na po. Kabesa. Natuwa at naghubad ang mga bata. pinasan ang mga araro. Kabesa!‖ .‖ ―Pero h‘wag po muna ngayon. Kabesa. umulan nang umulan. at nabasa ang mga sahig na kawayan.‖ ―Ba‘t po. Me katrato na raw siyang bibili nito.‖ ―Naaawa nga ako sa inyo. Inayos na ng mga magsasaka ang kanilang mga salaan at punlaan. Sabihin po n‘yo sa me-ari na pagkatapos na ng anihang ito. Kabesa. Parang awa n‘yo na po sa amin!‖ ―Talagang wala na tayoing magagawa. Kabesa. isiningkaw ang mga kalabaw at sinimulan na nilang sugatan ang malambot at hindi na tumututol na dibdib ng lupa hanggang isang araw. nagsipamintana sila.‖ ―Wala tayong magagawa. ―H‘wag na kayong mag-araro pa. Sa Agosto na sila magbabayaran dahil gusto noong nakabili na makapagtayo na agad dito ng pabrika. lumubid ng mga pamitik. at ng mumunting mga pangarap. Tulungan n‘yo po kami. bigla na lamang sumulpot sa kabukirang iyon ang katiwala ng may-ari ng mayamang lupang iyon. Kabesa? Nakapagpunla na kami. ‗Ala po kaming malilipatan agad. nagpagulung-gulong at nagtampisaw sa may tubig nang mga pinitak. hanggang ang kabukirang iyon ay nagmistulang isang munting karagatang hindi umaalon. inihanda ang mga binhi. Ma‘wa po kayo sa amin. Kabesa. Naginaw ang mga dampa.‖ ―Ano‘ng magagawa natin? Di naman inyo ang lupang ito.‖ ―Pero.‖ ―Di na po kami kakain sa taong ito. Pakiusapan po ninyo siya. at pinagmasdan nila ang masinsing mga patak ng ulan at ang luntian nang kabukiran. pero talagang wala akong magagawa. Ipakiusap n‘yong huwag muna kaming paalisin dito. Kabesa.‖ sabi nito.

‖ sabi minsan ni Lino. nakaupo lamang sila sa pinakamadilim na sulok ng kanilang dampa. dahil matagal na nating sinasaka ito.‖ ―Kapag nagkamaling magpunta rito ang anak ng putang me-ari ng lupang ‗to o ang sinumang demonyong nakabili nito. Pero di ko nga lang alam kung ano ang karapatan nating iyon. Matagal silang namalagi sa bintana ng kanilang mga dampa. MAKINA GININTUAN na ang bukirin at amoy hinog na palay na ang hangin. Tahimik maging ang mga bata. Araw-araw kong inihahasa ang aking itak!‖ ―Ang dugo naman niya ang ipatataba ko sa palay!‖ ―Subukan lang nilang palayasin tayo rito. muling isiningkaw ang mga kalabaw. at maagang nagsitulog nang mapansing ang katahimikan ay nakakumot sa kapaligiran. Matagal nang nagsipagbaon sa gilid ng mga pilapil ang . nakatungo. sa palababahan. ―Subukan nilang ngayon tayo palayasin! Di nila tayo mapalalayas dito hanggang di tayo nakakagapas. Iniwasang lapitan ni kausapin ng mga babae ang kani-kanilang asawa.NANG gabing iyon. lalo na nang maitanim na nila ang mga palay at magsimula na iyong tumaas nang tumaas at lumunti nang lumunti. tumalim nang tumalim ang dati‘y maaamo nilang mga mata at tumigas nang tumigas ang dati‘y malalambot nilang mukha. halos hindi sila kumukurap. matagal na pinagmasdan ng mga magsasaka ang madilim na kalawakan ng bukid. Malabong latay na lamang ang liwanag sa kanluran nang umuwi ang mga lalaki. nakatikom ang kanilang mga labi at. ―Alam kong me karapatan tayo sa lupang ito. maagaqng nagsibangon ang mga lalaki. Subukan lang nila! Pagpuputulan ko sila ng bayag!‖ ―Basta‘t huwag tayong umalis ke matapos man ang anihang ito!‖ 2. sa mga palay na iyan. ―di ako mangingiming ibaon siya sa pinitak. inihasa ang kanilang mga itak. Hindi iilang ulit na nagbalik ang Kabesa sa kabukirang iyon. at manakanakang sumusulyap sa nag-indak-indak at waring namamaalam nang ningas ng mga gasera. Kumakaway na ang mga hutok na uhay nito para anihin. at paulit-ulit. at ang mga mayang umalis noong panahon ng tag-ulan at naglakbay kung saan ay langkay-langkay na nagbalik sa kabukirang iyon at umali-aligid sa papawirin. at tahimik na nagsibalik sa kani-kanilang dampa. muling pinasan ang kanilang mga araro. sa bawat araw. hanggang sa sumawa na sila sa pagmamakaawa at. hindi iilang ulit na sinabi sa mga magsasaka na ipagbibili na ng may-ari ang lupang iyon. nakatunganga sa kanilang ama‘t ina. akay-akay ang kanilang mga kalabaw.‖ sabi naman ng isang matandang mga animnapung taong gulang na. dahil matagal na tayo rito. isinaksak sa takyaran. isa sa ilang kasibulang magsasaka sa bukiring iyon. at muling sinugatan ang dibdib ng lupa. Ngunit kinabukasan. paulit-uilit din namang nagmakaawa ang mga magsasaka. hinatiran ng pagkain ang mga lalaki. Lumabas din sa bukid ang mga babae. tinalunton ang madulas na mga pilapil. malimit humigpit ang pagkakakapit ng lipakin nilang mga palad.

hanggang isang umaga. at natakpan ang mga bakas ng buldoser. at nagsimula ang kalantugan at pukpukan.mga kuhol. at nakumutan ng bato ang buong disyertong bukid na iyon. bigla na lamang iyong sinalakay ng maraming trabahador na buhat kung saan. biglang-bigla. Lumisan ang mga buldoser pagkaraan ng ilang araw. Nasa hinog na mga butil ng palay ang mumunting mga pangarap. sumunod na dumating doon ang rumaragasang mga trak na may kargang eskombro at graba at buhangin. hanggang isang katanghalian. tititig sa gusaling iyon at sa kadiliman ng daangbakal na tinatanglawan lamang ng naggalaw-galaw. ang mga magsasaka‘y parang itinayong mga bangkay. kasama ang ilang armadong sundalo ng gobyerno. hanggang sa maglaho ang mga damo at sariwa pang mga puno ng palay na dating sumususo sa dibdib na iyon. Malimit ding manaog. pagkahapunan. malimit mangalumbaba ang mga babae. At makaraan lamang ang ilang buwan. umaangil ang makinang lumalamon ng graba‘t buhangi‘t semento na isnusuka nito pagkatapos sa uhaw na mga timba‘t baldeng isinasahod ng mga trabahador sa malaking bunganga nito. ang mga mata‘y nakapako sa kawalan habang sa tabi nila. ngunit naroroon din ang aali-aligid na mga pangamba. parang umaatungal na mga dambuhalang balang na sumalakay sa bukid na iyon ang ilang buldoser. Tanging naiwan sa dating bukiring iyon ang nagbalatay at salasalabat na bakas ng mga gulong ng buldoser. Sumunod na dumating ang tala-talaksang tabla at yero at bakal at semento. at ang mga palaka ay hindi na nagsayaw at hindi na umawit. saka nila manakanakang sinusulyapan ang mga lalaki. at nagtayo ang mga ito ng bodega doon. nang malapit na nilang anihin ang mga palay. Mula sa bintana ng nagsisiksikang mga barungbarong kapag parang dugo nang kumukupas ang mapupulang latay ng liwanag sa kanluran at nagsisimula nang umindak-indak ang malamlam at malungkot na ningas ng mga gasera sa pusod ng mga barungbarong. Kinagat nang kinagat ng matalim na ngipin ng mga buldoser ang mga puno ng palay. Tinungkab nang tinungkab ng mga buldoser ang nangakadipang mga pilapil. kinayod nang kinayod ang bitak-bitak na dibdib ng lupa. ang mga lalaki. at halos sa araw at gabi. umpuk-umpok na magsisiupo sa gilid ng daangbakal. . ang mga babae ay nagpapanangisan samantalang ang mga bata ay nakatingin lamang sa dambuhalang mga makinang iyon na patuloy sa pag-usad at pag-atungal. Higit ngayong pinagmasdan ng mga magsasaka ang kabukiran at inihanda na nila ang kanilang mga lingkaw at karit. matagal na tititig sa gusaling iyon na parang malaking kabaong na batbat ng ilaw kung gabi. ang iba‘y sumiksik sa nagsisiksikan nang mga barungbarong sa magkabilang gilid ng daangbakal. at ang iba nama‘y tumakas patungong lalawigan at napadpad kung saan. nilamon nang nilamon ang mga uhay. at lumisan na rin ang mga magsasaka. halos paanas silang mag-uusap. mahigpit lamang nilang hawak ang nagkikislapang mga itak. pumikit-dumilat na baga ng kanilang mga sigarilyo. At isang umaga. nakatiim ang kanilang mga bagang. nagkahugis ang isang malapad at mababa ngunit mahabang gusali na parang isang nakadapang dambuhalang nag-aabang ng anumang masisila. hanggang sa pumikit ang mga bitak at umalimbukay ang alikabok at nagmistulang isang maliit na disyerto ang dating ginintuang kabukiran. tumaas-bumaba. at sa harap ng kanilang mga dampa.

Putrang ‗na. Me kotse‘t bahay na raw agad. Talos din nilang lagi ngang may umaga.‖ ―Pag natanggap ako. nasa Amerika daw ngayon. At alam din nila. higit nilang ibig ang gabi . di gaya sa pusod ng lungsod.‖ ―Senga?‖ ―Oo.―Pabrika daw ng tela ‗yan at Kano ang me-ari. ilang hapon na ring malimit niyang tititigan ang kabuuan ng gusaling iyon. magprisinta na tayo agad para di tayo maunahan ng iba?‖ ―Aba. ang gabi at ang umaga ay iisa. gaya rin ng iba pang mga taga-daangbakal. makabibili rin seguro ako ng bagong sapatos.‖ ―Senga?‖ ―Oo.‖ ―Saka. naisip noon ni Lino. kalimitan. kelangan na huwag muna nating ipamalita ito sa iba. sa kanila. Waring nagkabuhay ang mumunting mga pangarap na matagal na matagal na nilang inilibing sa bukid at sa kalawanging riles ng daangbakal. Sa inyo ko lang sinabi ito dahil gusto kong sama-sama tayong magtrabaho doon. sapagkat anagag na lamang ang sinag ng pag-asa. Nag-aamoy basura na ako!‖ ―Ipapasok ko naman sa eskuwela ang panganay ko para di lumaking gago. kahit d‘yanitor. Pare Malapit na raw buksan. Talos ni Lino. UOD ISA si Lino Fajardo sa ilang magsasakang hindi tumakas sa kapaligirang iyon at mula sa kanilang barungbarong ng asawang si Marta at ng kanilang dalawang anak na lalaki. ‗Yon ngang isang pinsan ng asawa ko. ngunit lagi ring may gabi at. madilim na madilim nga.‖ ―Totoo?‖ ―Oo! Tiyak na maraming trabahador ang tatanggapin. Basta‘t malapit na raw. Saka mabait daw ang mga Kano. Butas-butas na ang s‘welas ng anak ng putang sapatos ko!‖ 3. sawa na ako sa pagbubungkal ng basurahan.‖ ―Di kelangan pala. Pare. na madilim ang gabi sa daangbakal.‖ ―Sana nga. Doon nagtatrabaho. basta‘t trabaho.‖ ―Matanggap sana tayo kahit kargador. oo! Kaya nga. sapagkat iisa ang uri ng biyayang hatid sa kanila ng bawat pagsikat at paglubog ng araw — ang gulanit na karalitaang sa kanila ay nakabalabal.‖ ―E kelan kaya magtatanggapan?‖ ―Ewan. mataas daw magpas‘weldo ang mga Kano.

‖ ―Tagahimod kasi ng pundilyo ng me-ari ang putang ‗nang White na ‗yon!‖ ―At ‗ala ring konsensiya ang me-ari.‖ ―Pero pinakikinabangan naman nila tayo. dahil pinahihintulutan silang matulog at makalimot. Magtiis. Ngunit lumaki nang lumaki ang pabrikang iyon. waring namalas niya sa kabuuan ng pabrika ang katuparan ng kanilang mumunting pangarap ni Marta para sa dalawa nilang anak na lalaki.‖ ―Magtiis?‖ ―Oo. At nang buksan ang pinto ng pabrikang iyon para tumanggap ng mga trabahador. At ubod pa ng s‘wapang. Ipalamon natin sa makina!‖ ―Mahirap ‗yan. di gaya ng araw. mga Pare. Malaki naman ang kinikita ng pabrika. Sila‘ng me-ari. sa bawat taon naman.‖ ―Putang ‗na! Ba‘t ‗ala? Magtayo tayo ng unyon!‖ ―Di pinatalsik agad tayo ng mga anak ng puta? Aba!‖ ―E kung patayin na lang natin si White?‖ ―Senga. tumaba at lumaki ang tiyan ng tagapamahalang si Mr. isa si Lino sa hukbo ng mga tagabarungbarong na sumalakay doon.‖ ―Talagang gano‘n. ―Wala yatang kaluluwa! Matagal na tayo rito.‖ . Galing na ‗ko sa putang ‗nang impiyernong ‗yon!‖ ―Pero paloloko na lang ba tayo sa kanila?‖ ―‗Ala tayong magagawa kundi magtiis. White at. ‗Ala tayong magagawa. sapagkat mabait at mapagmahal ang gabi. Alam niya namang pambili lang ng pandesal ang suweldo natin. Tayo rin ang mawawalan ng trabaho at impiyerno ang buhay sa kalaboso. Nang magsimula siyang magpasan ng mga balumbon ng tela.‖ sabi minsan ng isa nila kapwa trtabahador isang dapithapong magkakasabay silang lumalabas sa dambuhalang pabrikang iyon. matatakasan din nila ang nakabibinging dagundong ng tren at ang madilim na gabi sa kapaligirang iyon. makalalayio din sila ni Marta sa marusing at pangit na mukha ng daangbakal. kaya sila yumayaman. yumaman nang yumaman ang may-ari. ―Putang ‗nang White ‗yan. numipis nang numipis ang kanyang dibdib at unti-unting tumakas ang laman ng kanyang mga bisig. Sa wakas. nasabi niya sa sarili. di man lang tayo inuumentuhan.kaysa araw. Dahil sa ‗tin kaya sila nabubundat.

Marahil. Naramdaman niya ang paglalaban ng kanyang mga tuhod at ng bigat ng balumbon ng telang kanyang pasan nang tunguhin niya ang naghihintay na trak ng pabrika sa bunganga ng bodega at. Cruz ang mga tainga at mata ni Mr. naglulumiyad ang malaking tiyan sa pahilahod na paglakad at nakapako sa kanya ang medyo singkit na mga mata.―Lintik! Magtiis? Habang panahon tayong lolokohin ng mga dermonyong ‗yon! P‘we! At pag namatay tayo. White at Mr. ―Putang ‗na. White at ayaw na ayaw nitong makitang wala silang ginagawa kahit isang saglit.‖ ―Magtiis pa rin? P‘we!‖ ‗DITO. huwag na silang hihinga sa paggawa. sa iglap na sandaling iyon. gayundin ang mga makinang panghabi ng tela. makikita niya ang pangit na kabuuan ni Mr. ngunit laging nakatambad sa kanyang harapan ang hapis na larawan ng kanyang asawang si Marta at ng dalawa nilang anak na lalaki na magpipitong taong gulang na ang panganay. Fajardo! Masyado kang mabagal! Masyado kang tamad!‖ Nasa likod na ni Lino ang tinig na iyon at. parang matalim na itak na tumaga sa utak ni Lino ang kabuuan ng maitim at pandak at mataba nilang kapatas na kung tawagin nilang mga trabahador ay Mr. nakita na naman siyang nagpapahinga ni Mr. at nadama niyang nangapos ang kanyang paghinga at humigpit ang kanyang pagkakayapos sa balumbon ng telang akma niyang papasanin. pinagpapahinga rin at nilinis at nilalangisan. kung maaari.‖ ―Pero sa ngayon. dali ka. alam niyang kasunod niya si Mr. Marahas na sumugat sa kanyang pandama ang alingawngaw ng tinig na iyon. talagang ‗ala tayong magagawa kundi magtiis. sapagkat nakapagpapahinga. Alam niya. Saglit na nag-apuhap ng hangin ang kanyang bibig at ilong at bahagyang nabawasan ang init na humahalukay sa kanyang dibdib. kahit hindi siya lumilingon. sapagkat hindi panayan ang pag-andar. Alam niyang nangangaloig ang kanyang tuhod — matagal-tagal na rin niyang napapansin na numinipis ang kanyang dibdib at parang may lumalamon sa laman ng kanyang mga bisig — at waring hindi na nga nya kayang magbuhat pa ng gayong kabibigat na mga bagay. at hindi miminsang nasabi niya sa sarili na mabuti pa marahil kaysa kanila ang mga kalabaw. Cruz sa pagbuhat ng mga balumbon ng telang jikakarga sa naghihintay na trak ng pabrika. Cruz. Cruz . hindi p‘wede ang tamad! Konting bilis! Konting bilis!‖ Bigla. baka di pa tayo makabili ng kahit palotsinang kabaong sa s‘weldo natin. waring saglit na ngumatngat sa kanyang laman at tumupok sa kanyang kaluluwa. waring natadtad ng mga sugat ang buo niyang katawan. sapagkat sa loob ng limang taong ipinaglingkod niya sa pabrikang iyon. at parang hindi niya . Cruz. parang mga kalabaw na pang-araro ang tingin sa kanilang mga trabahador nina Mr. Si Mr. pagharap niya sa bunganga ng bodega. Kahit nakatalikod siya sa bunganga ng bodegang pinagmulan ng tinig na iyon. Waring may init na humalukay sa kanyang dibdib at hindi niya napigilan ang abut-abot na paghingal matapos niyang maibaba sa maruming suwelo ng trak ang pasan niyang balumbon ng tela. sa nakikita niya. Cruz. natitiyak niya.

buong tapang na sabihin sa harap nito: ―Go to hell! You dog! You salumbebet!‖ MULING nadama ni Lino ang pangangalog ng kanyang mga tuhod nang magbalik siya sa bodega ng tela at sumisigid at humahalukay na naman sa loob ng kanyang dibdib ang hindi mawaring init na iyon na nagpapasikip sa kanyang paghinga. bigla. Kailangan nilang apurahin ngayon ng tatlong trabahador na kasama niya sa bodegang iyon ang pagbabalumbon at pagkakamada upang kung dumating ang trak — na natitiyak niyang darating sapagkat sinabi ni Mr. Cruz at wala siyang nagawa kundi sundan ng tingin ang pahilahod nitong paglakad patungo sa plantang habihan ng tela at. humarap siya ngunit napauntol siya sa paghakbang nang lumagom sa kanyang paningin ang naglulumiyad na tiyan ni Mr. ―Parang mahina ka na. Kaya ko pang magtrabaho. Malakas pa ho ako.magawang takasan ngayon ang nakatatakot na alalahaning gumigiyagis sa kanyang katatagan. ―Pero bakit masyado ka nang mabagal? Isang balumbon ng tela. Sa kanyang utak. Cruz na maraming pumedido sa araw na iyon — handa na ang mga iyon para ikarga nila sa trak. Pinilit niyang lupigin ang mga alalahaning iyon at. at nagsimulang maglandas mula sa kanyang noo at sentido ang malalamig na mga butil ng pawis. Napansin niyang pinagmamasdan siya ng kanyang mga kasamahan nang damputin niya ang kahoy na pag-iikiran ng tela. at lalo niyang nadama na higit na kailangang apuhapin ng bibig niya at ilong ang amoy-telang hangin sa loob ng bodegang iyon.‖ ―Malakas pa ho ako. ang malamlam at malungkot na mga mata ni Marta na waring humihingi ng awa sa nag-indak-indak na ningas ng mga gasera sa pusod ng mga barungbarong na nangakalibing sa magkabilang gilid ng kalawangin at mahabang-mahabang daangbakal na iyon. Parang ibig niyang pasukin ang opisinang air-conditioned ni Mr. White at kahit sa papilipit na Ingles na nalalaman niya. lalong naging marahas ang pagdaluhong ng mga pangamba. Warfing may matitigas na daliring unti-unting sumakal sa kanya. parang di mo na kayang buhatin. Di pa naman seguro darating ang trak. Malakas pa ho ako!‖ Alam niyang hindi iyon ang ibig niyang sabihin. Fajardo.‖ ―Saka humihingal ka. Cruz. Payat na payat ka na. ang medyo singkit nitong mga matang may ibig ipahiwatig at ang pagkakangkisi nitong nagpalabas sa malalaki at naninilaw na mga ngipin. Lino. At sa saglit na iyon hinamig ng kabuuan nito ang nakataatakot na mga alalahaning iyon. ang kapeng walang gatas at matigas na pandesal kung umaga. naggigitgitan ang maraming salitang hindi magkapuwang sa kanyang lalamunan. Mister Cruz. ―Namumutla ka. ngunit iyon ang iglap na lumabas sa kanyang bibig.‖ ―Kaya ko pa ho. Kami na ang bahala dito. Mister Cruz. Parang di mo na kayang magtrabaho. ngayon. Saka… saka…‖ Ngunit nabilanggo lamang sa kanyang lalamunan ang iba pang mga salita nang nakangising tumalikod si Mr. at nabakas niya sa mata ng mga iyon ang isang uri ng pangamba. Magpahinga ka muna. ang lugaw na inuulaman ng tuyo o asin kung gabi.‖ .

‖ ―H‘wag. umuwi ka na muna. e!‖ Tinig iyon ni Kardo. ngunit sa kanyang utak. Cruz? Maririnig na naman niya ang tinig na iyon: ―Dito. Humagupit sa kanyang pandinig ang atungal ng dumarating na trak. lumakas ang atungal na iyon. alam niyang may kung anong makapangyarihang lakas na sumasaklot sa kanyang dibdib tuwing siya‘y mahahapo. Putlang-putla ka. mahirap na ang magkasakit. hindi na niya kayang tagalan pa sa araw na iyon ang paghahakot sa mga balumbon ng tela. ang malamlam at malungkot na mga mata ni Marta. alam niya. hindi p‘wede ang tamad! Konting bilis! Konting bilis!‖ Ginagap niya ang impis na niyang dibdib. kahit hindi pa niya gaanong mabanaagan ang mukha nito. Hindi niya malaman kung gaano katagal siyang namalagi sa pagkakasandal sa kamada ng tela hanggang sa madama niyang parang ganap nang tumakas ang matitigas na daliring sumakal sa kanyang kangina. Kami na ang bahalang magpaliwanag kay Mister Cruz. pinilit niyang lumapit sa kamadahan ng tela. parang may nabuhay na lakas na nagbigay-init sa kanyang dugo. ngunit hindi pa siya nakatatatlong hakbang. At kung makita siya ni Mr. at ang nakatatakot na larawan ng mga alalahaning gumigiyagis sa kanyang katatagan. ―Sabi na sa iyong magpahinga ka na muna. hanggang muling marahas na dumaluhong ang mga pangamba. ―Kung kaya mo na ang katawan mo. ang madilim na gabi sa pangit na mukha ng daangbakal. at pilit na umiwas ang kanyang utak sa pagyakap sa katotohanang ipinaghuhumindig ng impis na niyang dibdib at ng nangangalog niyang mga tuhod. sumisid sa isang kalalimang hindi niya maarok. hanggang ligisin niyon at dikdikin ang kanyang utak. Nahilo lang ako. Cruz. nakasandal siya sa isang panig ng kamada ng mga tela at pinapaypayan siya ng kanyang mga kasamahan. ang lugaw. Aba. hinimas-himas niya iyon na parang ibig niyang maibalik ang tumakas na laman doon. . waring tumakas na rin ang humihiwang init sa kanyang dibdib. Walang anuman ito. Cruz. Baka tanggalin ka pa ni Mr.‖ Hindi siya nahilo lamang. h‘wag n‘yong sasabihin sa kanya ito. Hiigit na malinaw na nakikita niya ngayon ang hapis na mukha ni Marta at ng kanilang dalawang anak na lalaki. At nang dumilat siya. Naramdaman niyang parang idinuruyan siya sa hangin. iginupo siya ng nangangalog niyang mga tuhod at napalugmok siya sa sementadong lapag ng bodega. Bukas ka na bumalik. sumiksik sa kanyang kamalayan. Bigla. waring nilalagom ang kanyang kamalayan ng manipis na karimlang lumukob sa kanyang mga mata.―Senga. at naisip niyang kapag dumating ang trak. Baka kung mapaanio ka pa. napatayo siya.‖ Bigla. nakabilanggo pa rin ang kapeng walang gatas at matigas na pandesal kung umaga. at naidalangin niyang huwag sana munang dumating ang trak. huwag sana munang pumasoik sa bodegang iyon si Mr. Ilang saglit din siyang nag-apuhap sa kawalan. Minasdan niya ang kanyang mga bisig na parang itinatanong kung kaya pang pumigil at magbaba ng balumbon ng tela sa trak. tiningnan niya ang kanyang mga kasamahan na patuloy sa pag-aayos ng mga balumbon ng telang dadagan sa tumututol nilang mga balikat.

―Karga bola! Karga bola!‖ Nakatayo na sa bunganga ng bodega ang tsuper ng trak na iyon, at natambad sa kanya ang nakaabang na puwit ng trak sa di kalayuan sa bungangang iyon. ―Maghintay ka! H‘wag kang apurado!‖ Si Kardo ang sumigaw at nakita niyang nasa balikat na nito ang isang balumbon ng tela. Saglit itong tumigil sa tabi niya. ―D‘yan ka na lang muna hangga‘t ‗ala ang demonyong si Mister Cruz.‖ Tiyak, naisip niya, darating si Mr. Cruz, sapagkat ugali na niyon na gumala-gala sa buong pabrika na parang hayiop na nag-aabang ng sinumang masisila. Lagi nang mahaba ang dila niyon, lagi nang nanlilisik ang medyo singkit na mga mata kapag nakakikita ng mga trabahador na walang ginagawa. Ilan na sa kanila ang isinumbong nito kay Mr. White na agad na itinaboy at pinalayas sa pabrikang iyon. ―Karga bola! Karga bola!‖ Naisip niya, siya marahil ang sinisigawan ng tsuper na iyon. Baka akalain niyon na nagtatamad-tamaran lamang siya at isumbong siya kay Mr. Cruz. Nilapitan niya ang isang balumbon ng tela sa kamada; saglit niyang minasdan iyon at hindi nya naiwasan ang mangamba. Pilit niya iyong pinasan at muli niyang nadama ang pangangalog ng kanyang mga tuhod at waring pagsuko ng kanyang mga balikat. Dinalangan niya ang kanyang paghakbang; parang ibubuwal siya ng bigat ng kanyang pasan at biglang humiwa na naman sa loob ng kanyang dibdib ang hindi mawaring init na iyon jna nagpapasikip sa kanyang paghinga at bahagyang nagpapalabo sa kanyang paningin. Unti-unti, parang may matitigas na daliring sumasakal na naman sa kanya, at hinabol niya ang kanyang paghinga. Tumindi ang pangangalog ng kanyang mga tuhod at, nang malapit na siya sa puwitan ng trak, bigla siyang nasungaba. Ngumudngod ang kanyang bibig sa lupa at nabitiwan niya ang balumbon ng telang kanyang pasan. Sa kanyang dibdib, nag-aalimpuyo ang init na iyon at napakagat siya sa maputik-putik na lupa. Naramdaman niyang may gumagapang na kung ano sa naputikan niyang labi. Dinilaan niya iyon at nang kanyang ibuga, nakita niya ang isang malaking uod na pakiwal-kiwal na gumagapang palayo sa kanya. Nang iangat niya ang kanyang tingin, tumambad sa kanya ang naglulumiyad na tiyan ni Mr. Cruz. Pinilit niyang tumayo, ngunit muli siyang nasungaba. ―Talagang mahina ka na, Fajardo. Talagang di mo na kayang magtrabaho.‖ Malinaw na malinaw sa kanyang pandinig ang sinabing iyon ni Mr. Cruz at parang matalim na itak iyong sumugat sa buo niyang katawan at kaluluwa. Nabanaagan niyang papalayoi ang mga paa ni Mr. Cruz at gumagapang, gumagapang na pilit niyang sinundan ang mga paang iyon. ―Hintay, Mister Cruz! Malakas pa ho ako! Malakas pa ho ako! Sabihin n‘yo kay Mr. White, malakas pa ho ako!‖ Iyon ang pilit na isinisigaw ng kanyang utak, at pilit siyang nagpatuloy sa paggapang.

LIT ERAT URA NG URI NG AN AKP AW IS December 12, 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (LATHALAIN)

(Iniantolohiya sa NATIONALIST LITERATURE at KILATES ng Unibersidad ng Pilipinas) AYON kay Nadine Gordimer, isang puting babaing manunulat sa Timog Aprika, ―ang sining ay nasa panig ng mga binubusabos.‖ Matapos niyang mabasa ang nobelang The Jungle ni Upton Sinclair, isang nobelang naglalarawan ng marawal at nakapanlulumong kalagayan ng mga manggagawa sa industriya ng karne at mga pagkaing de lata sa Chicago noong 1906, isinulat naman ni Gordimer ang kahabaghabag at nakapaghihimagsik na katayuan ng mga obrerong Negro sa mga minahan sa Aprika, gayundin ang sarisaring inhustisya ng pamahalaan sa itim na populasyon ng naturang bansa dahil sa apartheid kaya ipinagbawal ng mga awtoridad ang kanyang nobelang Burger’s Daughter noong 1979. ―Hindi puwedeng sabihin kong ako‘y isang manunulat lamang,‖ pahayag niya, ―at mga paksang tungkol lamang sa manunulat ang tatalakayin ko. Isa rin akong tao at kung basta na lamang inaagawan ng karapatan ang isang tao, basta na lamang ikinukulong, binibimbin sa kulungan nang walang kaukulang paglilitis at hindi pinalalaya ni ipinagsasakdal, dapat na mahigpit na tutulan ng sinuman ang bagay na ito.‖ Mula noon at magpahanggang ngayon, naging mapaghimagsik na tinig si Gordimer ng uring api‘t anakpawis ng kanyang bansa. Noong mga 1920 naman sa Amerika, isang Hudyong lumaki‘t nabuhay saghetto ng New York, si Itzok Isaac Granich, na nakilala nang malaon bilang si Mike Gold, ang nagbunsod ng tinatawag na literaturang proletaryo sa naturang bansa. Sa kanyang sanaysay na Towards Proletarian Art na nalathala

sa Liberator noong Pebrero 1921, narinig ang unang makabuluhang sigaw tungo sa paglikha ng isang malinaw at militanteng kulturang proletaryo sa isang bansang kinikilalang kuta ng mapambusabos na sistemang kapitalista. Sapagkat lumaki siya sa ghetto ng New York sa piling ng mga kapwa maralita, sapagkat nabuhay siya bilang isang manggagawa sa mga lagarian ng troso, sa mga minahan, sa mga pabrika ng asero, sa mga kampo, sa mga bukirin at kabundukan ng Amerika, sapagkat naging biktima siya ng malupit na kapitalismo at, sa ilalim ng sistemang ito, narinig niya ang panalangin ng mga batang nagugutom at mga daing ng karalitaan, at nakita niya ang pagdurusa ng mga naghahanap ng trabaho, gayundin ang paghihirap ng mga biktima ng naturang sistema sa mga ospital, sa mga kulungan at pabrika, naghuhumiyaw ang kanyang mga akda para sa karapatan at kapakanan at dignidad ng uring api‘t anakpawis, gaya ng kanyang inilarawan sa kanyang nobelang Jews Without Money at sa kanyang mga kuwentong A Damned Agitator at Love On A Garbage Dump kung kaya inihanay siya ng ilang kritiko sa mga manunulat na tinawag na ―budhi ng kanilang bayan‖ gaya nina Theodore Dreiser ng Amerika, Maxim Gorky ng Rusya. at Romain Rolland ng Pransiya. Pinangarap ni Gold ang pagdating ng isang panahong ang mga magsasaka‘y sumusulat ng mga soneto, ang mga manggagawa‘y nagtatanghal ng mga dula sa mga pabrika, nagpipinta, umaawit at

isinasalin sa musika ang kanilang busabos na kalagayan at mapapait na karanasan, gayundin ang kanilang mga adhikaing makatao‘t mapagpalaya. Bagaman namamayani pa rin sa ating bansa, lalo na sa komersiyal na mga babasahin sa sariling wika, gayundin sa mga pelikula at programa sa telebisyon, ang literatura ng kababalaghan at kahangalan na nagbabandila ng kagulatgulat na pakikipagsapalaran ng mga may agimat, ng mga kalabaw at kabayong nagsasalita‘t lumilipad, ng mga bibing nangingitlog ng ginto, ng mga biyenang engkantada at mga nobyong mamaw, habang nagtatampisaw sa nagahasa nang tema ng mautog na paglalambingan at pag-iibigan, upang patuloy na aliwin at lunurin sa balon ng mga pangarap ang busabos na sambayanan sa ilalim ng isang sistemang mapang-alipin at mapanikil para makalimutan ng mga ito ang kanilang gutom at mga dahilan ng kanilang pagkabusabos nang, sa gayon, di sila mamulat at maghimagsik, hindi rin naman maitatatwa na noon pang kalagitnaan ng dekada ‗50, makabuluhang nailunsad ng dalawang manunulat na nabibilang sa matandang henerasyon ang literatura ng uring anakpawis. Sa mga nobelang Maganda Pa Ang Daigdig (1955) at Daluyong (1962), nailarawan ni Lazaro Francisco bilang tagapagsalita ng mga magbubukid sa Gitnang Luzon, ang reyalidad ng isang sistemang piyudal — ang pagkakatanikala sa lupa ng uring magsasaka at ang patuloy na pambubusabos ng mga propiyetaryo sa mga ito. Bilang tagapagsalita naman ng mga anakpawis, hinalukay ni Amado V. Hernandez sa kanyang mga nobelang Mga Ibong Mandaragit (1959) at Luha ng Buwaya (1960) at kalipunan ng mga tulang Isang Dipang Langit at Bayang Malaya ang katotohanang naghahantad sa piyudal at neokolonyal na kalagayan ng bansa sa ilalim ng pagmamaniobra ng mga imperyalistang Amerikano at ng lokal na burukratang mga kapitalista, gayundin ang patuloy na paninikil o opresyon ng naghaharing-uri laban sa uring anakpawis. Malinaw na gusto ni Hernandez na itaas ang dignidad at palayain ang uring manggagawa tulad ng ipinahihiwatig ng kanyang tulang Bayani: ―Sa wakas, dapat na ngayo‘y mabandila ang karapatan kong laong iniluha ang aking katwiran ay bigyan ng laya ako ma‘y anak din ng isang Bathala at bayaning higit sa lalong dakila… Taong walang saysay ang di Manggagawa!‖ Sa larangan ng maikling kuwento na nabibilang sa naturang henerasyon, ipinakita ni Brigido C. Batungbakal sa kanyang kuwentong Aklasan, kagaya ng inilarawan ni John Steinbeck na patuloy na pagtutunggali ng obrero at kapitalista sa kanyang mga nobelang In Dubious Battle at Cannery Row, ang di makatarungang mga patakaran sa paggawa sa isang pabrika ng tabako kaya nagwelga ang mga manggagawa at, kung saan, ginamit pang instrumento ng kapitalista ang peryodismo sa pambubusabos sa mga trabahador. Sa kuwentong Gutom ni Clodualdo del Mundo, inilarawan niya ang inutil na katarungang panlipunan at ang palsipikadong batas tungkol sa minimong pasahod. Pagpasok ng dekada ‗60 hanggang mga huling taon ng dekada ‗70, pinasigla‘t pinayabong ng sumunod na henerasyon ng mga manunulat ang literatura ng uring anakpawis. Sa kanilang mga nobela, dula, tula,

kuwento at mga sanaysay, ibinandila nila ang kabusabusan ng uring maralita, hindi upang panatilihin, kundi upang imulat ang mga ito sa mga dahilan ng kanilang kaapiha‘t pagkaalipin sa isang balangkas ng lipunang pinaghaharian ng iilan lamang na mapribilehiyo, maimpluwensiya‘t makapangyarihan, isang lipunang ang hustisya‘y doble-kara at ilusyon lamang ang demokrasya. Sa mga nobelang Dilim sa Umaga at Mga Kaluluwa sa Kumunoy ni Efren R. Abueg, Dugo sa BukangLiwayway ni Rogelio R. Sikat, Sa Mga Kuko ng Liwanag atSa Kagubatan ng Lungsod ni Edgardo M. Reyes, Mga Halik sa Alabok ni Dominador B. Mirasol, at Apoy sa Madaling-Araw nina Mirasol at R. L. Ordonez, inilarawan at pinaghimagsikan ang patuloy na kaapiha‘t kabusabusan ng masa na ang maliliit at kakaningitik ay palagi nang biktima ng inhustisya‘t kasibaan ng naghaharing-uri. Sa mga kuwento naman nina Domingo Landicho, Epifanio San Juan, Jr., Wilfredo Virtusio, Edgar Maranan, Jose Rey Munsayac, Ave Perez Jacob, at iba pang kuwentista ng naturang dalawang dekada, gayundin sa antolohiyang Mga Agos Sa Disyerto, binusbos ang ninanana at inuuod na mukha ng lipunang Pilipino, dinalirot ang mga sanhi ng patuloy na pagdaralita ng sambayanan, lalo na ng uring anakpawis, at parang bombang pinasabog sa mukha ng establisimiyento ang natipong ngitngit at paghihimagsik ng masang sambayanang patuloy na pinagsasamantalahan ng bastardong mga pulitiko, ng suwitik na mga propiyetaryo‘t asendero, at ng salanggapang na mga kapitalista. Halimbawa, Sa Mga Aso sa Lagarian ni Mirasol, inilarawan niya ang kalunuslunos na kalagayan ng mga trabahador sa lagarian ng troso sa ilalim ng isang tusong negosyanteng Intsik; sa kanyang kuwentong Mga Bangkay sa Dalampasigan ng mga Uwak, inihantad niya ang doble-karang hustisya sa bansang ito na ang laging inilalampaso at ipinagngungudnguran sa karalitaan ay ang uring anakpawis. Sa Senka ni Virtusio, ipinakita rin ang panggigipit at pang-aapi ng naghaharing-uri sa maliliit, ang pagbabanggaan ng mayaman at mahirap, ng mahina at maimpluwensiya. Sa Kalampag ng mga Inuuod na Bituka ni Ely de Guzman, tinalakay ang dumating na sandali ng pagkamulat sa buhay ng isang iskirol at kung paanong ang takot na magutom ang humahadlang sa isang hindi mulat na manggagawa upang hindi umanib sa unyon habang ―umaasam sa tuyong buto na ibinibitin ng kompanya, sa tuyong buto na tinatanghurang parang aso, sa tuyong buto na dapat lamang na mapasaatin.‖ Hindi lamang ang paghahantad sa mga inhustisya ng naghaharing-uri laban sa uring anakpawis ang gustong isampal sa mukha ng nagbabanalbanalang lipunan ng naturang mga akda kundi ipinakita pa rin, kagaya ng kuwentong Sa Pagitan ng Dilim at Liwanag ni Munsayac ang untiunting pagkamulat ng masa sa kanilang kaapihan at ang napipintong pagbabangon ng mga ito tungo sa madugong rebolusyon. Ang pagtalakay sa mga problemang panlipunan at sa mga puwersang mapang-alipin ay malinaw na naipinta sa kuwentong Anay ni E. San Juan, Jr.; hindi ang mga anay na sumisira sa mga kahoy at gusali ang kanyang nais ilarawan, kundi ang mga puwersa at uring mapangwasak sa ―nakatayong buhay ng tao,‖ ayon kay Landicho, lalo na sa lipunang Pilipino. Maging sa larangan ng tula sa loob ng naturang dalawang dekada, hindi iilang makata gaya nina Jose F. Lacaba, Lamberto Antonio, Rogelio Mangahas, E. San Juan, Jr., Gelacio Guillermo, Elynia Mabanglo, Bayani S. Abadilla, Domingo Landicho, Jess Santiago, Lilia Quindoza, at iba pa ang tumalikod sa tema o

mga paksang inuuod sa poso negro ng panitikan, gaya ng pag-awit sa simoy ng hangin, sa buwan at mga bituin, o pag-aalay kaya ng desperadong pagmamahal sa nakapanggigigil na mga dilag o mga musa ng pangarap. Sa halip, ang mga tula nila‘y tuwirang nakisangkot sa mga problemang pangkabuhayan, pampulitika‘t panlipunan, at inawit nila ang alipunga at halas sa binti ng mga magsasaka, ang anghit at kalyo at ugat ng braso ng mga obrero, ang armalite sa Tarlak at Pampanga at mga kabundukan, ang laksang sapatos ng paghihimagsik, ang reyalidad ng mala-piyudal at neokolonyal na lipunan. Dinakila nila ang uring anakpawis, inawitan, at inalayan ng hosana at kamanyang, kagaya ng Ang Pasyon ng Isang Manggagawa ni San Juan, Jr. na iniukol niya sa alaala ni Crisanto Evangelista kung saan isinaad ng isang bahagi ng tula: ―Nagngingitngit, nagpupumiglas Ang dugo sa ugat ng damdaming hinasa sa pagdurusa‘t gutom… Pinaglumot na ang marmol na bantayog ng mga bayaning huwad Sa Hacienda Luisita, Canlubang at iba pang kuta Ng mapagsamantalang klase. Crisanto Evangelista… Silakbo ng Indiyo! Birtud mo‘y kakulangan at katuparan Ng mundong ito. Sa bisig mo Sasabog ang tagumpay ng masa.‖ Hindi lamang nagmumulat sa uring anakpawis ang kanilang tula kundi minsa‘y nanghihikayat pa kagaya ng isinasaad ng isang bahagi ng tulangKasama ni Bayani S. Abadilla: ―kapag ang pithaya ng ‗Internasyonal‘ ay tumitibo sa dibdib at sa kuko ng pasismo buhay ay handang pumuti hihintayin kita sa krus na daan ng kaliwa at kanan halina sumanib sa lawa ng sulo sa kanayunan sa talahib-sabana ng isang dugong hanay ating itayo daigdig ng proletaryo.‖ Ang iba, dahil sa pagkapoot, ay nagbabanta kagaya ng sinasabi ng ilang linya ng tulang Sigaw ng Anakpawis sa Naghaharing-Uri ni Domingo Landicho: ―Pagdatal ng paghuhukom, dadagsa sa iyong kristal na kaharian ang nakabukang kamao ng masa; ang nakangangang bungangang tuyot;

ang hungkag na tiyan ng sanggol; ang lagablab ng mga mata; ang ipuipo ng binaog na pangarap. lahatlahat tatayo. ang aklat mo ay bubuksan; hustisya ng tinig-lahi ang titibag ng iyong hukay!‖ Sa katipunan ng mga tulang Maliwalu at Iba Pang Tula ni San Juan, Duguang Plakard at Iba Pang Tula ni Mangahas, at Hagkis ng Talahib ni Antonio, malinaw na makikita ang kamalayang sosyal na nagtatangkang itaas ang dignidad ng uring anakpawis, gayundin ang maaaring malawakang pagbabalikwas ng mga ito dahil sa kaapihan. Maging sa dula, ang pakikisangkot at pagmumulat sa uring manggagawa ay isinatinig ni Ave Perez Jacob sa kanyang dulangGising at Magbangon na ipinakikita na panahon na upang ipaglaban ng maliliit ang kanilang mga karapatan at kapakanan para makalaya sila sa pagkaalipin at pagkabusabos. Sa nabanggit na dalawang dekada, napansin noon ng kritikong si Dr. Bienvenido Lumbera na ―sapagkat halos lahat ng bagong manunulat sa Pilipino ay kasangkot sa kilusang makabayan, ang pinapaksa ng kanilang mga akda ay mga suliraning tulad ng paghihikahos ng marami sa pagpapasasa ng iilan, kabulukan sa pagpapatakbo ng gobyerno, kawalan ng katarungan para sa limot na mga mamamayan, at pang-aalipin ng mga negosyanteng dayuhan at ng kanilang kasabwat na burgesya. At sapagkat mabigat na pataw ang mga ito sa puso‘t isip ng mga manunulat, nagpuputok sa pagkapoot ang kanilang mga akda.‖ Sa maikling salita, sapagkat isinatinig nila ang daing ng kumakalam na mga sikmura, ang hagulhol ng mga biktima ng inhustisya, ang sigaw ng mga humihingi ng katarungan, at ang mismong lehitimong karaingan ng masa, malinaw na ang kanilang mga akda‘y tagapagtaguyod ng mga karapatan at kapakanan ng uring anakpawis. Pagpasok ng dekada ‗80, nakilala ang ilang kabataang manunulat na ang sigla ng panulat ay puno rin ng mithiing maimulat at mabigyan ng dangal ang uring anakpawis. Kabilang sa mga ito ang mga kuwentistang sina Reynaldo Duque, Ernie Yang, Chit Balmaceda Gutierrez, Tomas Agulto, Cyrus Borja, Reuel Aguila, at Jun Cruz Reyes; ang mga makatang sina Fidel Rillo, Rowena Festin, Romulo Sandoval, Mike Bigornia, Danton Remoto, Aida Maranan, Aida F. Santos, P.T. Martin, Pepito Frias, Renato Agulto at Fermin Salvador; mga mandudulang sina Jose Cruz Papa, Richie Buenaventura at Chris Millado. Sa kanilang mga akda, masasalamin din ang kanilang simpatiya sa aping uri — ang karaniwang mga mamamayan at hukbo ng mga kumain-dili. Halimbawa, sa kuwentong Walang Lubay na Istasyon ng Pag-asa at Paghahanapni Tomas Agulto, naipakita ang aping kalagayan ng mga manggagawa sa palaisdaan. Sa Sugat sa Dagat ni Cyrus Borja, naihantad ang di makatarungang nangyayari sa buhay ng mga mangingisda — ng mga busero at mangangabog na, dahil sa karalitaan, ay napipilitang sumama sa mga barotos sa pangingisda sa pamamagitan ng dinamita sa malawak na karagatan. Sa kuwentong Kulas ni Chit Balmaceda Gutierrez, ipinakita kung paanong itinulak ng mga puwersa ng lipunan upang gumawa nang masama ang isang karaniwang taong kagaya ni Kulas na ―kulang

kulang sa damit. Bangungot ng Lunsod na tungkol sa mga pulubi ni Aida Maranan. sa tabi ng nakasusulukasok na estero at tambakan ng basura. at Buhay Saudi ni Renato Agulto. Ang Magbubukid. walang lupa. kulang sa pera. nakakintal ang mataos na pagpapahalaga sa uring anakpawis.‖ Sa Hindi Mapigil sa Pagdami ang mga Uod Hangga’t Mayroong Pagkaagnas ni Ernie Yang.Basyador ni Ariel Borlongan. nabubuhay at natutulog sa basurahan xxx na makaligtas lang sa gutom ng isang araw ang pangunahing ambisyon sa buhay.‖ Ipinahiwatig ng akdang ito na magpapatuloy ang paghihimagsik hanggang ―hindi maayos ang sistemang umiiral sa lipunan xxx hanggang ang demokrasya‘y nakabatay hindi sa higit na nakararaming mamamayan na napagsasaantalahan ng iilang nasa kapangyarihan.‖ Isinisigaw din nito na ―sa ganitong sistema ng lipunan ang karapatan ay para lamang doon sa may kakayahang bumili nito at ang mga may pera ay nababalutan ng mga karapatan at kapangyarihan‖ pero dahil tao rin naman ang uring anakpawis. kayong walang ginawa . kayong nagpaparaos sa inyuinyong kubetang alpombrado habang sila‘y nasa piling ng nagbalatay na estero. kayong naglulunoy sa inyuinyong swimming pool habang sila‘y binabaha sa mga eskinita‘t lansangan. kagaya ng ipinahihiwatig ng Elihiya Kay Olalia ni Fermin Salvador. walang yaman. o ng Tagulaylay Kay Liza Balando ni Edgar Maranan. Pagpipinta sa Baradero ni Hernan Melencio. Sa Kung Saan Naglalagablab… isinigaw ni Sandoval: ―kasama ng mga kapwa api mga magsasaka‘t manggagawa at ng iba pang mga kapanalig sila‘y lakas na babalikwas Uusigin nila kayong sa kanila‘y nandaraya: kayong nasa inyuinyong tierra inmaculada habang sila‘y nasa gitna ng nagbuntong mga bundok-basura. Isang Manggagawa na tungkol sa manggagawa sa tubuhan ni Kris Montanez. ipinamukha sa mambabasa ang marawal at nakapanlulumong buhay ng mga iskuwater o mga walang lupa sa sariling bayan. Barungbarong sa Sampaloc ni Mat Vicencio. walang-wala.sa ulam. Muli ni Danton Remoto. iba‘t ibang nakalulunos na buhay ng uring anakpawis ang inawit tulad ng Ikaw. sa mga lugar na ―parang bangungot ang mukha ng kahirapan xxx ng mga taong nangangamoy. Sa ilan pang mga tula. Marami pang halimbawang maaaring banggitin ngunit ang mensahe ng mga tulang iyon ay malinaw na naikapsula marahil ng dalawang tulang naisulat noong dekada ‗70 — ang Kung Saan Naglalagablab ang Apoy ng Paglaya ni Romulo Sandoval at Alay Kay Kumander Tangkad ni Bienvenido Lumbera. kailangan din ng mga ito ang mga karapatang iyon. Sa mga tula naman ng nabanggit na mga makata. kulang sa kaalaman. o ng Luksang Parangal sa Isang Magbubukid ni Rowena Festin.

kanila ang pagod. pigil na kamao ang kuyom na poot. isang timpalak pampanitikang naggagawad ng parangal sa mga obra ng uring anakpawis — tula. tela. Sapagkat ang mismong buhay at mga karanasan ng uring anakpawis ay mayamang minahan ng mga brilyanteng katotohanan. dugong naging tinig babahid sa langit. xxx At tuwing lumilikha ang kanyang bisig. ang lahat na naiimpok na karanasan — may gaspang ng bakal. at palalayain ang uring dayukdok. sasabog na kulog. sa impis na tiyan ng mga busabos. Kasabay ng paglabra sa molabe‘y isang titik ng pagkabatid. makina. isang maskuladong akda na nagbabandila ng kanyang di mapupuwing na panata at kapangyarihan sa paglikha. Kasabay ng paghahabi ng hibla‘y isang salita ng pagkamulat.kundi ang sa masa‘y magsamantala Kanila ang pawis. Isang ikot ng gulong at isang pangungusap ng pagtutol. Ang patuloy na paglahok na ito ng uring anakpawis sa paglikha ng panitikan ng kanyang uri ay matulaing nailarawan ng makatang si Fidel Rillo. inyo ang ginhawa. nakita niya ang maaaring babala sa hinaharap: ―Sa tisikong dibdib. kuwento at sanaysay — nasabi ng manunulat na si Ave Perez Jacob: ―xxx matitiyak na ngayon lamang sa ating panahong ito mayroong namumuong tunay at matapat na pagtatangkang makapagparami at makapagpalaganap ng mga obrang ang oryentasyon at tunguhin ay talagang proletaryo. may silakbo ng krudo — ay bumubukal na kasaysayan. kapansinpansin na ang mga obra‘y likha ng mga manunulat at makatang mula na rin sa uring anakpawis.‖ . At sa nagaganap na ito. Sinabi niya: ―Bawat karanasan ay naiimpok na hibla sa dibdib ng manggagawa. may kinang ng salamin. Isang haliging maitindig at isang talata ng paniniwala.‖ Ang pinangarap ni Mike Gold noong dekada ‗20 sa Amerika ay nagsisimulang magkahugis nga ngayon sa ating bansa. may timpi ng sinulid. Isang pindot ng buton at isang prase ng mithi. Hernandez Resource Center at ilunsad nito noong 1986 ang taunang Gawad Ka Amado. At samasama. kasabay nitong pumipihit ang mga gulong at bolitas ng kanyang kamalayan at ang kanyang isip ay nalilikhang aserong palihan.‖ Nang itatag ang Amado V. may salimuot ng kahoy. o kaya‘y gawa ng mga taong ganap at lubos ang pakikiisa sa kilusang paggawa — sila na pawang malikhaing tagapagtaguyod ng ideolohiyang proletaryo. At sa kaganapan ng silya. gusali at salapi. Hibla bawat hibla. ang nalilikha nilang panitikan — bagaman kulang pa sa kinis o estetika ng sining — ay hindi matatawarang isang mapagpalayang testamento ng mga hinaing at mithiin at pagkamulat ng uring anakpawis. Untiunti. Bato bawat bato. partikular sa larangan ng panitikan. sila‘y apoy sila‘y apoy ng paglaya na sa inyo ay tutupok!‖ Sa isang bahagi naman ng tula ni Lumbera. inyo ang biyaya.

trabahador sa Manila Paper Mills. Tiyaga at Tapang at Demokrasya. at Ang Nais Kong Gantimpala.. sekretaryo ng isang unyon. hanggang nagpapakabundat sa pawis at dugo ng mga manggagawa ang salanggapang na mga kapitalista. at tinuligsa rin niya ang panloloko ng mga pulitiko sa sambayanan sa kanya namang tulang Ang Tanghalan ng Halalan. Anupa‘t hanggang umiiral ang inhustisya at pagsasamantala ng naghaharing-uri laban sa nakararaming dayukdok na masa. Sipag. at hanggang ang . Inihandog niya ang kuwentong iyon sa alaala ng isa niyang kasama. malinaw na naihayag ang lehitimong karaingan ng uring manggagawa laban sa mga kapitalista sa pamamagitan ng mga linyang ito: ―Ang hinihingi natin ay kapiraso lang sa tonetoneladang tinapay na nalikha natin. kundi maging sa welgang pampulitika. manggagawa sa Filsyn. tayo na ang mananaig sa pulitika…‖ Sumulat naman ng mga tula si Cesar Francisco. pag mulat na ang karamihan sa atin at di na kayang takutin. Manggagawa. bilang uring anakpawis. barya lang sa milyunmilyong pisong tinubo ng kapitalista upang tayo‘y may makain…‖ Isinatinig din nito ang nararapat gawin ng uring anakpawis: ―Dapat pa tayong magpalakas. Pag malakas na tayo. Ikinuwento rin ng isa pang nabibilang sa uring anakpawis — ni Abelardo Cruz – sa kanyang kathang Ningas ng Apoy —kung paanong pinapatay ng puwersa ng estado ang isang nagmamalasakit sa mga karapatan at kapakanan ng maliliit. Tumula rin si Tito Miralles. na isa sa naging mga biktima ng naturang malagim at kasuklamsuklam na insidente. sumulat ng sanaysay ang manggagawa ng San Miguel Corporation sa Polo Brewery — si Rafael Rivera — at sinuri niya ang nakaraang kasaysayan ng bansa at sinabing ―ang masa ang tagalikha ng kasaysayan. Sa kuwentong Mga Huling Yugto sa Buhay ng Burges na Manggagawa ni Olivia. kuwento at tula.‖ Ang mga organisador ng BAYAN sa Pasay — ang mag-asawang Cesar at Olivia Cervantes — ay sumulat ng sanaysay. sila. Inc. magorganisa at. isinisigaw ang paglaya ng uring anakpawis sa kanyang mga tulang Tambuli ng Kalayaan. bilhin o bolahin.Bunga nito. hanggang ipinahihintulot at nagpapakasangkapan pa ang estado sa pagkubabaw ng mapang-alipin at mapandambong na dayuhang mga interes. Isinulat naman ng isang magsasaka — ni Virgilio Buenaflor — tagasuri ng Pagkakaisa ng mga Manggagawa sa Timog Katagalugan (PAMANTIK) at pangulo ng Sandigan at Tinig ng Sityo Maligaya (SANTISIMA) — ang isang kuwentong mismo niyang karanasan sa maramihang pagpatay ng mga puwersa ng gobyerno sa walang labang mga magsasakang nagsipagmartsa noon sa Mendiola. si Abet Laquindanum . Gayundin. kung saan ang uring anakpawis ay itinulad sa mga sibol na umuusbong. ang siya lamang makapagpapalaya sa kanilang sarili. yumayabong at namumunga sa naguguho o nabubulok na lipunan hanggang ang uring ito ay mamulat. Isang nobela naman na pang-uring anakpawis na pinagkalooban ng Gawad CCP — ang Sibol sa mga Guho ni Jacob — ang masusing dumalirot at tumalakay sa mga dahilan ng patuloy na kaapihan at pagkabusabos ng masa. isinigaw naman ni Pepito Frias sa kanyang mga tulang Sundot. Kulit Kay Pedro at Malaki na ang Sanggol ang pangangailangang patatagin at patalasin ang isip ng uring manggagawa hindi lamang para sa welgang pangkabuhayan. hanggang itinatanikala at ipinangungudnguran sa lupa ng mga tusong propiyetaryo at asendero ang kinabukasan ng mga magsasaka. magising. isinigaw rin ang pagnanasa ng uring anakpawis na malagot ang tanikala ng kanilang pagkaalipin sa kanyang mga tulangAnakpawis.

pambansa ALING ESTER. PAHIRAP SA MASA! GLORIA. makikitang sarado pa ang itim na telon ng tanghalan bagaman. hindi mahahadlangan ng mga multo at puwersa ng reaksiyon ang paglaganap at pagsulong ng literatura ng uring anakpawis tungo sa kanilang pambansang katubusan. 21 taong gulang LT. karaniwang estudyante.#& Saan P ap unta Ang M ga P uto k? November 27. 19 na taong gulang. Ang ipinaglalaban namin ay kapakanan n‘yo rin bilang mga Pilipino. pag-abuso sa kapangyarihan. Abadilla ILAN PANG MGA SUNDALO AT MAMAMAYAN TAGPO 1 (Mangyayari ang dula sa kasalukuyang panahon na laganap ang karalitaan. aktibo sa mga kilusang pambayan kapatid ni Ador. walang pakialam sa mga isyung . Pinalitan lamang ng Gloria ang Cory) MGA TAUHAN ADOR. 23 taong gulang. Sa pagsisimula ng dula. kaibigan ni Ador GRACE. ikinukulong. mababanaagan ang bahagyang liwanag. sa likod ng telon. TUTA! IBAGSAK… IBAGSAK! Sa mikropono. lalo na sa mga Amerikano. PASISTA. 22 taong gulang. AIDA. Ordonez (Dula na sinulat noong rehimen ni dating Presidente Cory Aquino pero makatotohanan pa rin ngayon. ABADILLA: isang imbestigador-militar ng AFP SUNDALO 1. pinahihirapan o nagiging biktima ng makahayop na pagpatay. 45 taong gulang. kabulukan at katiwalian sa pamahalaan. at patuloy din naman ang tumitinding pagsupil ng mga puwersa ng estado sa anumang tunay na makabayan at mapagpalayang pagkilos ng sambayanan kaya dumarami ang basta na lamang hinuhuli. Maririnig ang sigawan: PALAYASIN ANG MGA KANO! IMFWORLD BANK. trabahador sa pabrika ng kape. 2 at 3: mga tauhan ni Lt. biyuda na buhat nang mapatay sa welga ang asawang dating tsuper sa isang kompanya ng taksi LINO. putang ‗na n‘yo! Pabayaan n‘yo kaming maayos na magpahayag ng tunay na damdamin ng bayan. maririnig ang isang nangingibabaw na tinig: ―Mga pasista. pagpapakasangkapan ng pambansang liderato sa dayuhang mga interes. Ginagamit kayo ng estado hindi lider-estudyante. aktibistang estudyante rin.dignidad ng uring anakpawis ay ginagawa lamang pamunas ng puwit at paa sa palasyo ng iilang makapangyarihan. nobya ni Ador. habang patuloy na umiinit at umiigting ang kilusan ng mulat na mga mamamayan sa hanay ng mga estudyante. aktibistang estudyante. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. inhustisya. BERDUGO NG SAMBAYANAN! GLORIA. maimpluwensiya‘t mapribilehiyo. ina nina Ador at Aida. manggagawa‘t magsasaka.

Binatuta kami ng mga pasista. maririnig ang isang pagsabog. may bahid ng natuyong dugo. SINO ANG KIKILOS? KUNG HINDI NGAYON. Tigilan mo na nga ‗yan. KAILAN PA? May plaster ang kaliwang kilay ni Ador. Maririnig ang sigawan at tilian. ) AIDA: (magugulat) Ano‘ng nangyari sa ‗yo. Makikita ang isang simpleng sala ng isang karaniwang bahay: may lumang sopang yari sa yantok. iiling-iling) Talagang wala na nga yatang pag-asa ang bansang ‗to dahil maraming Pilipino na ang isip ay kagaya ng isip mo… isip-lugaw. Kuya. Unti-unting bubukas ang telon. humahangos na papasok sa sala si Ador. parang mga asong pinagbabaril. tahimik na nagbabasa ng mga aralin. Ginagamit kayo upang mapangalagaan n‘yo ang interes ng mga tunay na kaaway ng bayan: silang iilang nagpapasasa sa kayamanan ng bansa! Silang mga pulitikong nagpapayaman sa tungkulin! Silang nagpapakabundat sa kapangyarihan! Silang iilang nagmamay-ari ng malalawak na lupain kaya iskuwater sa sariling bayan ang maraming maralitang Pilipino! Silang mga suwapang na negosyante! Silang mga mandurugas! Silang iilan ang tunay na mga kaaway ng bayan… silang nangangamkam ng ating kinabukasan! Pabayaan n‘yo kami… huwag n‘yong guluhin ang aming hanay. isip-abo! AIDA: (pasigaw) Oo… kayo lang ang matalino! Pero. E kung nabaril ka‘t namatay? Baka pati Nanay. Mayamaya‘y maririnig ang awiting BAYAN KO. Lalong lalakas ang tilian at daing ng mga nasaktan. Hanggang alas singko pa ang aming permiso. ADOR: (halatang inis) ‗Yan ang hirap sa ‗yo. Mabuti‘t nabatuta ka lang sa kilay. May isang munting radyong nakapatong sa mesita katabi ng ilang libro. Naintindihan ba kayo? . nakatatak ang pulang mga letra: KUNG HINDI TAYO KIKILOS. piyudalismo at burukrata kapitalismo at kung anu-ano pang ismo. MGA PUTANG ‗NA N‘YO… KAMI LANG ANG KAYA N‘YO! MAY ARAW DIN KAYO… MGA PUTANG ‗NA N‘YO! MAY ARAW DIN KAYO… MGA PUTANG ‗NA N‘YO! Biglang tatahimik ang tanghalan. May nangyari ba? Panay ang sigaw n‘yo ng ibagsak! Ibagsak! Ibagsak ‗yung sinasabi n‘yong imperyalismo. Magkaletse-letse man ang bayan. Marunong ba kayong tumingin sa relo?‖ Bigla. Kuya? Napaaway ka ba? ADOR. basta kumakain sila nang tatlong beses maghapon kahit tuyo‘t lugaw. Aywan ko kung ilan ang tinamaan sa amin… kung ilan ang nasa morge. Ang mga hayop na ‗yon… talagang mga hayop! Wala bang naghahanap sa akin? Si Lino. Kuya… magsisigaw man ako sa kalye kagaya n‘yo kahit araw-araw. namatay na rin sa atake sa puso. di bale sa kanila. demo na kayo nang demo.upang pangalagaan ang mga mamamayan at ipagtanggol ang Konstitusyon. Kagaya ka ng marami nating kababayan… walang iniintindi kundi ang kanilang sarili! Walang pakialam kung ano ang nangyayari sa bayan. AIDA: (mapipikon) Oy. ano‘ng magagawa ko? Sino ako para baguhin ang sinasabi n‘yong masamang sistema ng lipunan? ADOR: (parang nanlalambot na uupo sa sopang yantok. Susundan iyon ng sunud-sunod na putok ng baril. si Grace… di ba nagpunta rito? AIDA: (bibitiwan ang binabasang libro) Wala naman… wala. ano? Panahon pa yata ni Matusalem. ano? ‗Yan ang nakukuha mo sa kadedemo. may isang mesitang aralan kung saan nakaupo sa harap si Aida. Mula sa pinto. ngunit hindi ito tumutugtog. ang ilang hagulhol at iyakan at pagmumura. papunta sa likod ng tanghalan. Seguro nagdemo na naman kayo. naka-T shirt na puti.

Kuya… ilang taon ka na sa kolehiyo? Dapat tapos ka na noong isang taon pa. ang mabuti pa. tayong mahihirap at api. ‗Yung iba sa inyo. sa kanya ko unang natutuhan ang kaapihan ng manggagawa sa kamay ng mga kapitalista. May test kami bukas at mag-aaral pa ako. parang gustong isuntok) AIDA. Suntok sa buwan sa mga ayaw sumuntok. (tatawa) Nangarap ka na naman. kapag ganap nang nagkaisa. Panay ang bagsak n‘yo sa kalye kapag binatuta kayo. Si Tatay.. may pasalubong na isang balot ng . Ipagpapatuloy ni Aida ang pagbabasa. H‘wag mong pababayaang walang takip ‗yung mga pritong isda… baka maunahan pa tayo ng pusa. Kuya… suntok sa buwan. mananalo rin ang maliliit. mas mulat s‘ya sa inyo. lalabas na iiling-iling. Kayo… kayong paeskoeskolar. wala naman talaga tayong magagawa. sa kulungan ang bagsak n‘yo. kailangang may natapos kang kurso. Mas naiintindihan pa nga n‘ya noon kaysa sa akin ang mga problema ng bansa. walang asenso. magpahinga ka na. tutal nakasaing na ako. maligo ka na. ang mga kagaya n‘yo. Ilusyon ‗yan. AIDA. Alvarez. bubuksan) Kung sisipagin ka naman. Kahit ano pa ang sabihin mo. tayong mga walang koneks‘yon ay nananalo lamang laban sa makapangyarihan sa mga pelikula ni Fernando Poe? ADOR: (mapapasuntok sa mesita. (tatayo) Di bale nang di ako makatapos kung magiging utak-alipin lang ako. Kuya. Tigilan mo na nga ako. Aida! Kung sa inyo lang na paesko-eskolar. H‘wag mo ngang masisi-sisi ang Tatay. hanggang ngayon. napatay sa welga! ADOR. Mahirap talagang kausap ang mga tanga… ang mga embalsamado ang utak. Mabuti pa nga. Sayang at namatay agad s‘ya… ipinapatay ng mga hayop! (kukuyom ang mga kamao ni Ador. kalimitang bagsak pa sa klase.Pinakinggan ba kayo? Ang hirap nga kayo ang bumabagsak. Aida. noong nagtatayo pa s‘ya ng unyon sa kompanya nila. Ayun nga. trabahador pa rin sa pabrika ng kape. halatang pagod. Kahit tsuper lang s‘ya ng taksi. Noong nabubuhay pa s‘ya. ano‘ng natutuhan n‘yo? Kaisipang alipin! Kaisipang kolonyal! Kaya mula pa ng panahon ng Kastila hanggang ngayon. ADOR. Kundi sa ospital at sementeryo. Ilang saglit lamang. maghain ka muna. ayun. Ilusyon sa mga ayaw magising. AIDA. Major ba ‗yon o Colonel? Sabi nga. Kuya. sa Cuba. mas mabuti pa ang Tatay. baka maunahan pa kita! ADOR. Banggain ba naman si Mr. Parehong walang natapos kaya ano? Si Nanay. Ikaw na lang. alipin tayo ng mga dayuhan sa sarili nating bayan. ADOR. Tingnan mo na lang ang Nanay… si Tatay. (dadamputin ang libro. ipinapatay. ano‘ng nangyari? Tsuper ng taksi at dahil kagaya mong mahilig makialam sa isyu-isyu. Kuya. Pero bakit nangyari sa panahon ng Tsaristang Rusya? Nangyari rin sa Tsina. (Bubulung-bulong na lalakad si Ador papunta sa pinto. Aba. May kapatid pang militar. papasok si Aling Ester. babagsak ang ilang libro) Ang mga putang ‗na n‘yon! Parurusahan din sila ng bayan! Dapat sa kanila‘y ihilera sa pader… lahat sila! Lahat ng kagaya nila! Kapag namulat na ang sambayanan. Mangyayari rin ‗yan dito. Kaunting panahon na lang. AIDA. Baka dumating na ang Nanay. Basta ngayon. Alam naman nilang bayaw ‗yon ni Congressman Santos.

pansit. Ilalapag ang supot ng pansit sa mesita. Simple lamang ang damit nito, nakapaldang maong at karaniwang blusa at may bitbit sa kaliwang kamay na plastic bag. Ilalapag din sa mesita ang bag.) ALING ESTER: O, Aida… kumain ka na ba? Ang Kuya Ador mo, nariyan na ba? AIDA: (bibitiwan ang aklat, tatayo at magmamano sa ina) Mano po, Inay. ALING ESTER; Ang Kuya Ador mo ‗kako… nariyan na ba? AIDA; Opo, kararating din lang. Baka naliligo pa. ALING ESTER; Salamat naman. Alalang-alala ako dahil kangina, natrapik kami nang husto sa may Liwasang Bonifacio. May demo raw doon at nagkagulo at ilan daw ang napatay. May mga hinuli pa raw. Ay, salamat naman at narito na si Dominador. Tiyak ko, kasama ang Kuya mo doon. Alam mo naman ‗yan. AIDA; Seguro, Inay, makabubuting pagsabihan n‘yo ang Kuya Ador. Tigilan na ang pagsama-sama sa demo at baka kung mapano pa ‗yan. Kung nag-aaral na lang s‘yang mabuti, mas magaling pa. Dapat nga tapos na s‘ya ngayon at nagtatrabaho na para makatulong naman sa inyo. ALING ESTER; Wala na tayong magagawa sa Kuya Ador mo, Aida. Kuhang-kuha ‗yan sa ugali ng Tatay n‘yo. (lulungkot ang mukha nang maalaala ang namatay nang asawa) Ang Tatay n‘yo noon, kahit ano‘ng mangyari, paninindigan at ipaglalaban ang paniniwala. AIDA; Kaya naman, ayun… ipinapatay. Kung buhay sana s‘ya ngayon, di na sana kayo nahihirapang malimit na mag-obertaym. Kung bakit nakisali-sali pa s‘ya sa unyon-unyon na ‗yon. ALING ESTER; H‘wag mong sisihin ang Tatay mo, Aida. Dapat mo pa nga siyang ipagmalaki, ikarangal. Para sa akin, bayani siya, marangal siya. Kung di siya nagtayo ng unyon sa kompanyang iyon ng taksi, malamang na hanggang ngayo‘y inaabuso pa rin ni Mr. Alvarez ang mga tsuper niya. Gumanda na raw ang palakad ngayon doon, ‗yon bang kooperatiba na. Nagkaroon na ng sariling taksi ang mga tsuper. Tama ang Tatay mo, ang Kuya Ador mo, ‗yung sinasabi nilang tayong maliliit ay dapat mag-organisa, magsama-sama, magkaisa, para di yapak-yapakan ng iilang mayayama‘t makapangyarihan. AIDA; O, pinakinabangan ba naman ni Itay? Ano‘ng nakuha natin? Noong mamatay si Itay, oo, sikat nga siya sa mga manggagawa. Sabi n‘yo‘y bayani. Nakipaglibing sa kanya ang mga kilalang lider, gaya ni Beltran at iba pa. Nabigyan tayo ng kaunting abuloy. Iniyakan si Itay. Pero, pagkalibing… ano? ALING ESTER; Buhay pa rin ang Tatay n‘yo, Aida. Buhay pa rin. Para ko siyang nakikitang lagi sa aming pabrika. May nagtatayo rin ng unyon sa amin dahil pinagsasamantalahan din kami ng may-ari. Mataas na ang lahat ng presyo, ayaw pa ring taasan ang s‘weldo namin kahit malaki ang tinutubo ng pabrika. Pati obertaym namin, kulang ang bayad. Sabi nga noong lider namin, kailangang mag-unyon kami, kailangang lumaban kami. Talagang para siyang Tatay mo, Aida. Talagang buhay ang Tatay mo, Aida, buhay na buhay! AIDA; Ay, naku, Inay… baka nagugutom na kayo? Baka ma-in love na naman kayo dahil parang Tatay ko ‗yong lider n‘yo. Aba, mabibiyuda na naman kayo. (hahawakan ni Aida ang supot ng pansit na uwi ni Aling Ester, bubuksan, sisilipin) Aba… pansit! Kumain na muna kayo ni Kuya Ador saka kayo parehong mangarap.

ALING ESTER; (uupo sa sopa, parang saglit na mag-iisip, malungkot) Buhay pa siya… buhay pa siya. (halos pabulong) AIDA: (mapapansin ang ina) Ay, naku… sabi ko, kumain na muna kayo ni Kuya Ador. Tamang-tama at mainit-init pa ‗tong pansit na uwi n‘yo. May prito pang isda doon. ALING ESTER; (mapapatayo) Aba… ang Kuya Ador mo nga pala? Dominador! Dominador! (Papasok si Ador. Bagong t-shirt na puti na ang suot, naka-short, nakasandalyas de goma, at halatang bagong ligo. Lalapit agad ito sa ina, magmamano. May plaster pa rin ang kaliwang kilay nito. Mapapatitig si Aling Ester sa kilay ni Ador.) ALING ESTER; (hihipuin ang kaliwang kilay ni Ador, iilag si Ador) Tanggalin mo ang plaster, Dominador. Malinis ang sugat at mapahiran kahit gamot na pula. (babalingan si Aida) May gamot na pula pa ba tayo, ha, Aida? Kunin mo… ‗yung ginagamit mo kapag nagmamanikyur ka. AIDA; (lalakad papunta sa pinto ngunit biglang titigil) Wala na nga pala, Inay. Ubos na nga pala noon pang ‘sang araw. Kung gusto n‘yo, bibili muna ako saka tayo kumain. ADOR; H‘wag na… h‘wag na. Walang anuman ‗to, Inay. Kapiraso lang naman ang putok. Ang grabe nga‘y ‗yung katabi ko kangina… talagang putok ang ulo. Binatuta talaga nang binatuta at kahit nakahiga na sa lupa, tinadyakan pa ng mga pasista. AIDA; Walang k‘wenta ‗yan sa Kuya Ador, Inay. Pangkaraniwan na lang po ‗yan sa kanya. Sanay na ‗yang mabukulan o mabali ang tadyang. Di ba noong ‘sang araw, umuwi ‗yan na akala ko‘y di s‘ya dahil magang-maga ang mukha. Di titigil ‗yan. ADOR; (paangil) Ako… mukha‘t katawan ang nabubukulan dahil may ipinaglalaban para sa kapakanan ng sambayanan. Pero ikaw, at mga kagaya n‘yong walang iniintindi kundi ang kanilang sarili, ano? Nagkakabukol ang utak n‘yo, nagkakapigsa dahil sa katangahan… dahil sa inaamag na mga paniniwala! AIDA; (dadampot ng libro at akmang ibabato kay Ador) Ang hayop na ‗to… sobra ka nang mang-insulto! ‗Kala mo kung sino! ALING ESTER: (aawatin ang dalawa) Hoy,,, hoy… tama na ‗yan! Mabuti pa‘y magpahinga na kayo. Kumain na tayo. (Iirapan ni Aida si Ador, akmang sasampalin. Iilag si Ador, pandidilatan si Aida. Papagitna sa dalawa si Aling Ester at hihilahin ang mga ito papunta sa pinto. Ngunit sunud-sunod na malalakas na katok sa pinto ang maririnig. Bubuksan ni Ador ang pinto at humahangos na papasok sina Lino at Grace, halatang takot na takot) LINO at GRACE: (halos magkapanabay) Magandang gabi po, Aling Ester. ALING ESTER: Magandang gabi naman sa inyo. Maupo kayo. Naghapunan na ba kayo? LINO at GRACE: (magkakatinginan, saka titingin kay Ador na nakatayo sa tabi ng mesitang aralan ni Aida. Mauupo si Aida sa silyang naroroon) Opo… opo. H‘wag na kayong mag-abala. ALING ESTER: (ngingiti) Ow, mukhang gutom na gutom kayo. Malimit kang ikuwento sa akin ni Ador, Grace. (mapapatgungo si Aida, tatawa si Ador)Pasasaan ba‘t di miyembro ka na rin ng magulo naming

pamilya. O, siya… d‘yan na muna kayo at aayusin ko ang pagkain nang makapaghapunan tayo bago kayo magkuwentuhan. (Lalabas si Aling Ester, ngunit maiiwan ang pansit na nakapatong sa mesitang aralan. Magkakatinginan sina Ador, Lino, Grace at Aida. Biglang tatayo si Lino, lalapit kay Ador ngunit pasulyap-sulyap kay Aida) AIDA: O, sige… mag-usap na kayo. Baka ayaw n‘yong marinig ko dahil di naman ako m‘yembro ng magigiting. D‘yan na kayo at tutulungan ko na lang si Inay sa kusina. (lalabas si Aida, tatayo si Grace at lalapit kina Lino at Ador) LINO: Alam mo na ba ang nangyari… ang mga balita? ADOR: Alin? GRACE: Natatakot ako, Ador. LINO: Oo, Ador, parang may mga susunod pa. ADOR: Ano ba kayong dalawa? Para kayong mga asong di mapaihi. Linawin n‘yo nga ang mga sinasabi n‘yo! LINO: Alam mo, noong nagkagulo kangina at magkahiwa-hiwalay tayo, tumakbo kami ni Grace papunta sa National Press Club. ‗Yung iba, nagtakbuhan papuntang Quiapo. Sa baba ng Press Club, may

nagkukuwentuhang tila mga reporter. May mga sugatang dinala raw sa ospital. Karamihan daw ay sa PGH. Marami rin daw ang nadampot at isinakay sa trak ng militar. ADOR: O, e ano ang dapat n‘yong ikatakot? Ligtas nga tayo. GRACE: (parang maiiyak) Masama ang nangyari sa HQ natin, Ador. Katatawag lang namin ni Lino doon… si Mely ang sumagot sa telepono, umiiyak. Dinampot daw sina Ave at Edwin, pinagbintangang mga Sparrow. Isinigaw daw noong dalawang nahuli kangina sa demo. Dadalhin din daw sana si Mely, pero sabi n‘ya, nagmakaawa s‘ya at napapaniwala n‘ya ang mga militar na siya‘y isa lang maid. Nakahinga nga ako nang maluwag nang malaman kong di ka kasama. LINO: Tumawag nga kami doon para malaman kung doon ka nagtuloy. Pagkatapos nga, pilit nang pilit ‗tong si Grace na puntahan ka namin dito. ADOR: O, e bakit nga kayo matatakot? Di naman tayo Sparrow. Di rin naman Sparrow sina Edwin at Ave. LINO: E kung ganoon ngang isinigaw? ADOR: Sino naman ‗yung dalawang kumag na sumigaw? Baka mga kasama din natin na pinitik lang ang bayag ay kung anu-ano na ang ikinanta. LINO: E kung pahirapan din sina Edwin at Ave? Si Ave, alam ko, matibay ‗yon. Pero si Edwin, duda ako. Mababaw ang luha noon. Baka biglang mag-La Paloma. ADOR: Masyado kayong alarmista. Di pa nga natin alam kung totoo ‗yang mga bali-balita. Kung dinampot man sina Ave at Edwin ay baka naman tatanungin lang sila tungkol sa nangyari kangina, di dahil sila‘y pinagbibintangang mga Sparrow. LINO: Pero, Ador, alam mo naman ang mga militar. ‗Pag may napatay sa kanila, sasabihing Sparrow ang pumatay. ‗Pag may nahuli sila, sasabihing Sparrow ang nahuli nila. Di ba noong minsan, nang maghabulan

din sa demo sa Mendiola, ‗yung malas na ice cream vendor na nakitakbo rin dahil sa takot ang nadampot. Ano… di ba hanggang ngayo‘y nakakulong pa? Dahil pinahirapan seguro nang husto, kahit di totoo‘y napilitang umaming siya‘y Sparrow. GRACE: Ador, talagang mabuti‘y umalis ka muna. Sa grupo natin, ikaw ang kilalang-kilala. Magtago ka muna hanggang di pa malinaw ang lahat tungkol kina Ave at Edwin. Kung gusto mo, sasamahan kita sa Batangas… doon sa lugar ng Tiya ko. Di ka basta matutunton doon. ADOR: Ano ba kayo? Kung magtatago ako‘t di naman ako hinahanap… di nagmukha lang akong gago! Ang hirap sa inyo, natatakot kayo sa sarili n‘yong anino. LINO: Mabuti na rin ang nag-iingat, Ador. Alam mo naman ang hustisya ngayon. ADOR: Hustisya? Meron pa bang hustisya? GRACE: ‗Yon nga, e. Di bale kung anak ka ni Congressman. LINO: O anak-mayaman ka. Malamang na nasa d‘yaryo ang retrato mo at di ka gagalawin. Pero tayong maliliit, tayong mahihirap, Ador, di tayo tao sa kanila kaya dapat na mag-ingat na lang muna tayo. ADOR: Putang ‗na nila! Tayo lang ang kaya nilang hulihin. Ba‘t di ‗yung mga nagbebenta ng ating kinabukasan? Pero, teka, wala ba tayong mga kasama doon sa mga napatay, doon sa mga dinala sa ospital? LINO: Ewan… ewan. Sana‘y wala. Alam ko, nang magtakbuhan tayo, nang magputukan, malayo ang tropa natin sa sentro ng gulo. Pero, ikaw, ba‘t nadale ka sa kilay? ADOR: Di ba humiwalay ako sa inyo dahil ako sana ang susunod na speaker bago nagputukan? Nandoon ako sa tabi ng monumento ni Bonifacio. Kami ang napuruhan ng mga putang ‗na! (Mapapatingfin si Grace sa mesang aralan kung saan nakalagay ang munting radyo sa tabi ng supot ng pansit at mga libro. Mapapansin ni Grace ang radyo at biglang lalapitan, hahawakan.) GRACE: May radyo pala. Ba‘t di tayo makinig ng balita? Ano ba ‗to… de-baterya o de-koryente? ADOR: De-baterya ‗yan. Ilagay mo sa DZRH… 666 sa dial. (Bubuksan ni Grace ang radyo, pipihitin ang dial. Sa simula’y maririnig ang sari-saring awit at tugtog hanggang sa marinig ang tila boses ni Joe Taruc.) LINO: D‘yan nga… d‘yan! Lak‘san mo, Grace. (Bigla silang matatahimik, matamang pakikinggan ang radyo) ―Deo… Deo. Masama ang signal mo. Umiba ka ng location. Babalikan kita mamaya. Mga kababayan, iyon po si Deo Macalma na maghahatid sa atin ng mga sariwang balita tungkol sa mga kaganapan sa madugong demonstrasyon kangina sa may Liwasang Bonifacio. Ayon po kay Lt. Abadilla nang makapanayam ng reporter nating si Jennifer Postigo, kasalukuyan pa nilang iniimbestigahan ang dalawang nahuli nilang naghagis diumano ng molotov bomb sa hanay ng mga pulis at sundalo kung kaya nagkagulo. Ayon sa kanya, mga Sparrow ang dalawang iyon, sina Conrado Torres, alyas Ka Pepe, at Juanito Perez, alyas Ka Lando, ng Alex Boncayao Brigade. May mga kasamahan pa diumano ang dalawa na kasalukuyan ngayong tinutugaygayan ng militar at maaaring mahuli anumang sandali. Deo… Deo… ayos ka na ba? Come in, Deo! Come in!‖ ―Hello, Pareng Joe! Hello!‖

―Ok na ang signal mo, Deo. Go ahead, Deo! Go ahead!‖ ‖Ito po si Deo Macalma na naghahatid sa inyo ng mga sariwang kaganapan sa nangyaring demonstrasyon kangina. Narito po ako ngayon sa emergency room ng PGH kung saan naroroon ang mga sinamang-palad na masugatan. Sila po‘y sina Evelyn Mondragon, estudyante ng FEU, Rico Moran, estudyante ng UP, Cirilo Montanez, estudyante ng PUP, Mauro Mendoza, isang manggagawa, Pedro Ramos, manggagawa rin, at Teresita Bello, isang batang sidewalk vendor. Ang iba pa‘y di pa natin makuha ang mga pangalan, wala pang mga malay at nasa malubhang kalagayan.‖ ―Deo… Deo! ‗Yung mga napatay? Di mo ba nakuha ang mga pangalan? Wala ba d‘yan sa morge ng PGH?‖ ―Wala, Pareng Joe. Wala dito. Aalamin ko sa ibang ospital o sa mga funeral parlor. Pansamantala, hanggang dito na lang muna ako, Pareng Joe. Back to you, Pareng Joe.‖ ―Mga kababayan, iyon po si Deo Macalma. Habang hinihintay natin ang mga sariwang balita mula sa labas, pakinggan muna natin ang awiting HELP ME MAKE IT THROUGH THE NIGHT na inihahandog namin sa mga kababayan nating manggagawa sa Middle East.‖ ADOR: (biglang papatayin ang radyo) Putang ‗na! Mga m‘yembro natin sa LFS sina Conrado at Juanito. Paano magiging Sparrow ang mga ‗yon? LINO: Tiyak, tinort‘yur ang mga ‗yon! GRACE: Baka isinigaw ka rin, Ador? Magtago ka na muna! Magtago ka! LINO: Senga, Ador. Kung ayaw mo sa Batangas, sasamahan kita sa Kabite, doon sa Alfonso. Marami akong kakilala doon na p‘wede nating matuluyan. ADOR: Putang ‗na! Bakit nga ako magtatago? Ano ba ang kasalanan ko? Nagdedemo lang tayo para ipahayag ang mga karaingan ng bayan, ng masa! Wala na bang karapatan ang mga mamamayan, ang mga kagaya natin, na magsalita nang totoo? Nasa Konstitusyon ang karapatan nating ‗yan! LINO: Papel lang ang Konstitusyon, Ador, sa panahong ito. May Konstitusyon pa bang kinikilala ang mga pasista? Ikaw na nga ang nagsabi na meron pa bang hustisya ngayon. Malimit mo ring sabihin noon na mas masahol pa sa puta ang mga nagpapatakbo ng ating gobyerno… mas marangal pa ang mga puta dahil katawan lang nila ang kanilang ibinibenta dahil sa pangangailangan, dahil sa karalitaan… pero sila, ano ang ibinibenta? Ang buong bansa! Ang kinabukasan ng susunod pang henerasyon! ADOR: (parang nag-iisip, tutungo at sasapuhin ang ulo) Ang mga hayop! Ang mga hayop! Pero di ako magtatago. Bakit ako magtatago? GRACE: (parang maiiyak na lalapit kay Ador at halos yakapin ito) Ewan ko, ewan ko, Ador. Talagang kinakabahan ako. Paano kung hulihin ka? Sino, sino ang tatakbuhan namin para tulungan ka? Ang mass media? Kanila rin ang mass media. Mabuti kung bigyan ka man lang ng kahit kapirasong espasyo sa d‘yaryo at ibalitang hinuli ka. Baka palitawin ka pang NPA at lalo kang idiin. ADOR: Hulihin na nila kung huhulihin! Putang ‗na… matatakot na lang ba tayo nang matatakot? Tatakbo nang tatakbo?

{Bigla, magkakagulo sa likod ng tanghalan. May magsisigawan: ―Raid! Raid! May mga sundalo! May mga pulis! May huhulihin yata! Takbo! Takbo! Mahirap na!‖ Hintakot na papasok sa sala sina Aida at Aling Ester. May hawak pang sandok si Aling Ester, may hawak namang baso si Aida, may lamang tubig.) ALING ESTER: Dominador! Dominador! Mga sundalo raw ‗yung nasa labas.(parang natataranta at hindi malaman kung ilalapag o hindi ang tangang sandok; aagapayanan ito ni Aida, pilit paiinumin mula sa tangang baso) AIDA: Tubig, Inay. Uminom po muna kayo at baka kung mapa‘no pa kayo.(iduduldol ang baso sa bibig ni Aling Ester na iinom ng ilang lagok) ALING ESTER: (bubuntung-hininga) Dominador, baka nga kayo ang hinahanap? Alis muna kayo… alis na! Doon kayo dumaan sa may kusina. Dali! Dali! AIDA: Sige na, Kuya. Sige na! Ako na ang bahala kay Inay. (Itutulak palabas nina Aling Ester, Aida, Lino at Grace si Ador, ngunit magpipilit itong maupo sa sopa.) ADOR: Bakit nga ako aalis? Ano ba ang kasalanan ko? (muli, ipagtutulakan nina Lino, Aida, Grace at Aling Ester si Ador) ALING ESTER: (halos patili na) Umalis ka na sabi, Dominador! Umalis ka na! AIDA: Umalis ka na, Kuya! Umalis ka na! Papatayin mo sa nerbiyos ang Inay! (Muling hihilahin nina Grace at Lino si Ador, ngunit magpipilit pa rin itong maupo. Biglang may tatadyak sa pinto. Mabilis na papasok ang tatlong sundalong nakauniporme ng fatigue, nakatutok agad ang mga baril kina Ador.) SUNDALO 1: Ito ang bahay ni Dominador Robles, ano? ALING ESTER: Ito nga po. Ito nga po… pero bakit po? SUNDALO 2: (babalingan sina Lino at Ador) Sino sa inyo si Dominador Robles? ADOR: (biglang tatayo) Ako… bakit? Ano‘ng kailangan n‘yo? (Bigla itong susunggaban ng Sundalo 3, pipiliting posasan. Magwawala si Ador, sisikmuraan ito ng Sundalo 2 habang nakatutok naman ang baril ng Sundalo 1. Yayakap si Grace kay Ador ngunit tatabigin ito ng Sundalo 2 at mapapasadsad sa sopa si Grace. Yayakap naman si Aling Ester kay Ador at pilit itong hihilahin ng Sundalo 1. Mapoposasan si Ador.) ALING ESTER: (umiiyak na) Bakit n‘yo hinuhuli ang anak ko? Bakit? Di naman ‗yan kriminal! Di naman ‗yan magnanakaw. SUNDALO 1: Sabi ko na‘t ang lugar na ‗to ang taguan ng mga Sparrow.(mapapatingin ito sa mesang aralan na kinaroroonan pa ng supot ng pansit, munting radyo at ilang libro; babalingan ang Sundalo 2) Tingnan mo ‗yang mga libro. Baka subversive documents ang mga ‗yan! AIDA: (susunggaban ang mga libro) Mga libro ko ‗to sa esk‘wela! (pilit na aagawin ng Sundalo 2 ang mga libro kay Aida hanggang mabitiwan ni Aida) SUNDALO 1: Bulatlatin mo… baka may nakaipit na mga dokumento. (mabilis na iwawagwag ang libro, ngunit walang makikitang anumang dokumento ang Sundalo 2 at marahas na bibitiwan ang aklat)

makikita ang isang kuwartong naiilawan ng isang maliwanag na bombilyang nakalawit. Abadilla sa silyang nasa likod ng mesa paharap sa manonood. ayaw pa. Marami na nga kayong napapatay sa amin kahit araw na araw! ALING ESTER: (paiyak) H‘wag n‘yong saktan ang anak ko… di ‗yan Sparrow!(muli nitong akmang yayakapin si Ador ngunit itutulak ito ng Sundalo 3 at maaalalayan naman ni Lino para hindi mabuwal) ADOR: Mga putang ‗na n‘yo! Pati ba naman babai‘y di n‘yo iginagalang! SUNDALO 1: (itutulak si Ador) Sige… ibaba na ‗yan at isakay sa d‘yip! ALING ESTER: Saan n‘yo dadalhin ang anak ko? Maawa kayo sa kanya… maawa kayo! Dominador! Dominador! (Hihilahing palabas ng dalawang sundalo si Ador. Sir. Sir! LT. Sir. sasalinan ng alak ang baso at lalagok. Nag-iiyakang pagtitiyagaang likumin iyon nina Aling Ester. ‗yan pala ang sinasabing si Ka Ador. may bote ng alak at basong nakapatong sa mesa. Ayaw umamin. uminom ka muna… baka nauuhaw ka? (ilalapit ang baso kay Ador. may dalawang karaniwang silya sa harap ng mesa. Parang natitigilang nakahawak sa braso ni Aling Ester si Lino. Biglang papasok si Lt. Abadilla. tinodas ko na sana ‗yan at itinapon sa Pasig River. ibubuga ang usok sa mukha ni Ador) A. magsisindi ito ng sigarilyo. (mauupo si Lt. ABADILLA: (hihithit ng sigarilyo. Mahahalatang may bahid na ng dugo ang t-shirt. Sir. ha? Talagang matapang kayong mga Sparrow. Sir. Bago tuluyang umalis ang Sundalo 1. titingnan lamang ni Ador ang baso) SUNDALO 2: Suplado. gayundin ang labi ni Ador. Makikita rin ang tatlong sundalo kangina. ABADILLA: Good… good. LT. Kundi ako nakapagpigil kangina. Sir. Maririnig ang umaatungal na tunog ng tambutso ng dyip sa likod ng tanghalan. nakauniporme rin ng fatigue. tatabigin nito ang supot ng pansit sa mesitang aralan. Aida at Grace habang nakatingin si Lino. Magpapalahaw ng iyak si Aling Ester. Chivas na ang ipinaiinom mo. Alisan n‘yo ng posas. At ease.SUNDALO 3: (habang nakatutok ang baril sa ulo ni Ador) ‗Yung supot sa mesa… ano ‗yon? Baka molotov bomb… tingnan n‘yo! ADOR: Pansit ‗yan… lamunin n‘yo! SUNDALO 1: (sasampalin si Ador) Matapang ka. Babagsak iyon sa sahig. May isang malapad na mesa doon. Makikita si Ador na nakaupo sa isang silya. nakayapak na at iyon pa ring dating short at t-shirt ang suot. Magdidilim ang tanghalan at isasara ang telon. . ABADILLA: (muling iinom ng alak) O. Sasaluduhan siya ng tatlong sundalo. Mukha namang di Sparrow. tatadyakan at sisipain ng Sundalo 1. at sasabog ang pansit. LT.) TAGPO 2 (Sa muling pagbubukas ng telon. aalisin ang posas nito) SUNDALO 3: Panay ang mura n‘yan sa amin kangina. may isa ring makinilya. nakaposas pa rin. (lalapit ang Sundalo 3 kay Ador. pagmamasdan ang mukha ni Ador) SUNDALO 1: Matapang. Umiiyak na rin sina Aida at Grace.) MGA SUNDALO: Mission accomplished.

kaming mga walang kasalanan ang kaya n‘yo lang hulihin. Mesa. pahapyaw na babasahin ang nakamakinilya sa papel) SIBILYAN: Ayos ba. ang kapatid kong babae… iginalang ba ninyo kangina? SUNDALO 2: (tututukan ng baril sa ulo si Ador) Pilosopo pa. kaming maliliit. Sta. Medya-medya lang. iaayos ang makinilya sa mesa. ABADILLA: (tatayo. Tawagin ang typist. bubunutin ang papel sa makinilya at iaabot kay Lt. lalapitan si Ador. Ipasyal na kaya namin. Kung ayaw mong sabihin ang iba mo pang kasama. (lalabas si Lt. mabibitiwan nito ang ballpen) Kayo ang pumirma! . Pipiliin n‘yo naman ang huhulihin n‘yo! SUNDALO 1: (dadagukan si Ador sa likod at muntik na itong mahulog sa pagkakaupo sa silya) Bastos. Sir. pirmahan mo na. Hihilahin ng nakasibilyan ang silya. Sir? LT. Alam n‘yo namang masama akong magalit. Anonas St. Sir. ‗yon na lang lider n‘yo dito ng Alex Boncayao Brigade. Hoy. Kung ayaw mong kumanta. ABADILLA: Dominador Robles ‗yan. ABADILLA: (muling magsasalin ng alak sa baso. Kayo na ang bahala d‘yan. (Lalabas ang Sundalo 1 at makaraan ang ilang saglit.) SIBILYAN: Umpisahan ko na. Ka Ador. (Mabilis na magmamakinilya ang sundalong nakasibilyan. Sir? LT.. sagutin mo na lang ang mga tanong ko… di ka sasaktan ng mga ‗yan. Bakit di ‗yung mga malalaking kriminal sa gobyerno ang hulihin n‘yo? Nasa Kongreso ang iba. Ka Ador?(mukhang galit na titingnan lamang ni Ador si Lt. O. Pero pagbalik ko. Pangalan lang at address. hahawakan sa balikat) Di bale. igalang mo ang Sir namin! ADOR: Ang Nanay ko.LT. lalagok) Ka Ador. Madali lang ‗yon… pipirmahan mo lang. ABADILLA: Ka Ador. Abadilla. Abadilla. Ano ang address mo. sumagot ka! (akma nitong dadagukan si Ador) ADOR: (pagalit) 124 Interior 1. ABADILLA: Good… good. Mayroon din sa Malakanyang! LT. sinu-sino pa ang mga kasama n‘yo dito sa Metro Manila? Saan-saan ang hideout n‘yo? ADOR: Di ako Sparrow… at talagang wala akong alam sa mga pinagsasabi n‘yo. ADOR: Talagang wala akong alam! Ang hirap sa inyo. Dudukot ng ballpen sa kanyang bulsa si Lt. ABADILLA: Mukhang tama kayo… talagang matigas nga yata. (magsusubo ito ng papel sa makinilya) LT. Abadilla at agad na lalapitan ng tatlong sundalo si Ador) SUNDALO 1: (iduduldol ang papel at ballpen kay Ador) O. Sir. sa Customs. kailangang pirmado na ‗yan. Abadilla) SUNDALO 2: Tinatanong ka ni Sir… hoy. ADOR: (tatabigin ang kamay ng sundalo. pirmahan mo na! Masama ang matigas ang ulo… baka sumabog ‗yan. Lalabas lang ako‘t magpapalamig ng ulo. ADOR: Bakit ko pipirmahan ‗yan? Alam kong puro kasinungalingan ‗yan! LT. papipirmahin na lang kita ng tula. sa Immigration. muli itong papasok kasama na ang isa pang sundalong nakasibilyan. sa BIR. Sir.

hihilahin papunta sa pinto. mabinyagan na rin.) SUNDALO 1: Ang hayop na ‗to… pahihirapan pa yata tayo! (biglang isasalya ng dalawang sundalo sa silya si Ador. Dalawang beses pa siyang sisikmuraan ng Sundalo 1. Kundi naman. Magtatawanan ang mga sundalo) SUNDALO 2: O. May sisipa sa kanya. Muling tatabigin ni Ador ang kamay ng sundalo. Pirmahan mo na. ABADILLA: Aba… mapipilitan yata akong magalit. Lalapit si Lt. Mapapaduwal si Ador na parang masusuka. Ibuka n‘yo ang bibig. Abadilla) Sparrow talaga. e. (kukunin ni Lt. parang gustong isuntok) SUNDALO 3: Ang putang ‗nang ‗to! Gusto pa yatang lumaban. ngunit nanlilisik siya. pahablot na aabutin iyon ni Ador. ano? Di nakatikim ka ng juice ni Sir. sasalat-salatin ang bayag nito. ABADILLA: Tama na! Ipasyal na ‗yan! Ipasyal n‘yo na! (Itatayo ng mga sundalo si Ador. iaabot kay Ador. ngunit pigil-pigil siya ng dalawa pang sundalo. ABADILLA: O.) SUNDALO 3: Sige… sige. mabubuwal ito at sisipain siya ng Sundalo 1} SUNDALO 2: Pirmahan mo na sabi. (Pipigilan ng Sundalo 2 at 3 si Ador. Halos malungayngay ang ulo ni Ador. Ka Ador(matalim na tititigan lamang ni Ador si Lt. (Itatayo ng Sundalo 1 at 2 si Ador. kukunin ang papel at iduduldol sa mukha ni Ador. kuyom ang mga kamay. Mahahandusay si Ador sa lapag. Sisikmuraan ito ng Sundalo 1. Ipasyal nga natin! (papasok si Lt. mahilamusan at mapatikim naman ng special hamburger sandwich. Bigla siyang tatadyakan sa tagiliran ng Sundalo 1. Baka nagugutom na kasi ‗yan. ADOR: Mga putang ‗na n‘yo! Mga hayop kayo! (Bigla siyang sasampalin nang sunud-sunod ng Sundalo 2. may dalang isang basong puno ng manilaw-nilaw na likido) LT. talagang ayaw. SUNDALO 3: Sir. biglang pagpupunit-punitin) ADOR: (pasigaw) Mga putang ‗na n‘yo! Mga putang ‗na n‘yo! May araw din kayo! May araw din kayo! Mga demonyong pasista! (Pagtutulungan siyang bugbugin ng mga sundalo. Abadilla ang papel at ballpen.) LT. iupo n‘yo sa silya at mapitpit na ang bayag. biglang aagawin ni Ador ang nakasukbit na baril ng isang sundalo. saksakan natin ng may sinding palito ng posporo ang butas.) SUNDALO 1: Aba… malaki! Sayang naman at baka di na makaanak. Kahit nanghihina. LT. . ano… pinirmahan na ba? SUNDALO 1: Sir. Matigas. Abadilla. may tatadyak. dalhin na kaya natin sa kubeta.(Biglang itatayo ng dalawang sundalo si Ador. Pilit na pauupuin sa silya. ABADILLA: H‘wag na… pipirma ‗yan. ibubuhos ang laman ng baso sa bibig ni Ador. Abadilla. e… para di na kami mahirapan! (Dadamputin nito ang ballpen sa lapag. Sir! LT. Mapapaigik si Ador at akmang lalaban. Tingnan natin. e. Baka supot pa. SUNDALO 2: Kung hubaran na lang natin.

Maaaring ituring pa siyang bayani kung pinutol niya ang kanyang mga daliri kaysa maging kasangkapan iyon ng panloloko sa sambayanan ng masusugid na tagapagtaguyod ng bulok at mapambusabos na ―status quo‖ at ng mga basalyos ng inhustisya‘t pagsasamantala. Ang talikdan niya ang tungkuling ito at. at sa kanyang sinulat. ng paninikil at kalupitan. sa halip. Sinasabing ang manunulat ay ―mambabatas ng daigdig‖ at ―direktor ng konsensiya ng bayan‖ kung kaya hindi lamang siya dapat na maging matapat na tagapaglarawan ng buhay. maikakatwirang sinensor ang kanilang sinulat o walang publisistang maglathala ng mga iyon. Ordonez TUNGKULIN NG MANUNULAT (Pambungad na pananalita sa Kongreso Nasyonal ng Pambansang Linangan at Ugnayan ng mga Manunulat) TUNGKULIN muna ng manunulat sa kanyang lipunan ang dapat talakayin at linawin. maging tagabenta lamang siya o tindero ng mga kasinungalingan at kahangalan sa palengke ng lipunan ay isang napakalaking kasalanan hindi lamang sa kanyang sarili kundi maging sa buong sambayanan. malaya at progresibo. kinakailangan ng manunulat na maging matapat sa kanyang sarili. sa isang banda. Kung naduwag man siya. Mapatatawad ang manunulat kung totoo ang kadahilanang ito. Sa nagdaang dalawang dekada ng pasista‘t diktatoryal na rehimeng Marcos. Magtatayuan ang mga manonood. makabubuti pa marahil na hindi na siya sumulat at maaaring mapagkamalan lamang siyang tamad o kinakalawang ang utak.Biglang isasara ang telon at maririnig ang sunud-sunod na putok. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. dula man o sanaysay o artikulo at maging balita. kundi dapat din siyang maging pinakamahigpit na kritiko nito. ng pang-aalipin at pagmamalabis sa kapangyarihan. . ngunit kung sinadya niyang sumakay sa ruweda ng panlilinlang at ang totoo lamang sa kanyang sinulat ay ang kanyang pangalan — na minsa‘y hindi pa rin totoo — makabubuti pa marahil na itinapon niya sa basurahan ang kanyang makinilya at baka napakinabangan pa ng mga magbobote‘t magbabakal at ang mapagbibilhan ay maibili man lamang ng tinapa‘t galunggong at ilang kilong bigas.)# Li #T alu mp ati November 7. kuwento o nobela. hindi iilang manunulat — lalo na sa larangan ng peryodismo — ang waring inurungan ng bayag bagaman. Higit sa lahat. Bigla ring tutugtugin ang PAMBANSANG AWIT ng Pilipinas. Taglay ang mataos na paniniwalang ang sining ay hindi dapat na para sa sining lamang kundi dapat na makatulong sa paghubog at pagbubuo ng isang lipunang makatao. minabuti namin na ang naturang paksa ang maging kauna-unahang testamento ng aming pakikiisa at pakikisangkot sa anumang adhikaing makabayan at mapagpalaya ng sambayanan. upang mapangatwiranan niyang may karapatan siyang ipabasa sa sambayanan ang kanyang obra — tula man iyon.

ang dapat namang isatinig ng kasalukuyang henerasyon ng mga manunulat? Matagal nang inilalampaso ang bayan sa sariling kalbaryo. ginagawang pamunas lamang ng puwit at paa ang dignidad ng sambayanan samantalang sa dambuhalang mga pabrika‘t korporasyon. habang parang mga baboy na inuulaol ng mga diyus-diyosan ang kayamanan ng bayan at binubutas ng mga punglo ang mga utak at dibdib ng pagtutol. ang kasalukuyang henerasyon ng mga manunulat ang unang-unang dapat makahulagpos sa sapot ng pambubusabos sapagkat nasa kanyang pluma at papel ang maso‘t pandayang huhubog hindi lamang sa panitikan at kultura. o nagpapakalunod kaya sa masabaw at malibog na pag-iibigan habang. Ang dignidad niya‘y dignidad ng bayan. sa kabilang banda. kundi maging sa ideolohiyang pangkabuhayan at pampulitika. Kung tunay ngang tagapaglarawan at tagapagsalita ng kani-kanilang panahon ang mga manunulat — gaya halimbawa nina Marcelo del Pilar at Lopez Jaena at Jose Rizal noong panahon ng pananakop ng mga Kastila. hindi maitatatwang marami pa ring mga obrang iniluwa ng mga ―vendo machine‖ at naghambalang sa mga bangketa na diumano‘y para sa sining ang puwedeng ihalo sa darak at ipakain sa mga baboy. wala kaming masalat ni gahiblang dahilan upang sabihin na ang kinauukulang mga manunulat ay naging matapat na tinig ng budhi ng bayan. Hernandez at Lazaro Francisco ng kanila namang panahon — ano. sa mga kanayunan naman. o magagawa pa kaya niyang makipagsarsuwela sa mga puwersang umaalipin at bumubusabos sa masang sambayanan? Sa kabila ng mga problemang pangkabuhayan at panlipunan — mulang doble-karang hustisya hanggang palsipikado‘t kinakalawang na demokrasya — magagawa pa kayang aliwin ng mga manunulat ang sambayanan sa pamamagitan ng pagsasakay sa mga ito sa mga saranggola ng pantasiya‘t kahangalan upang dalhin sa daigdig ng mga multo at agimat at lunurin pagkatapos sa balon ng mga pangarap?: Sa yugtong ito ng maagiw na kasaysayan ng bansa. Sa ganitong mga paksang nilalangaw at inuuod sa poso negro ng panitikan. at pinuputalan ng dila ang laksang tinig ng paghihimagsik. sa kabilang banda. makokonsensiya pa kayang awitin ng kasalukuyang henerasyon ng mga manunulat ang mga buwan at bituin. kung gayon.Maging sa kasalukuyan. at tulyapis at ilang subong kanin lamang ang gantimpala. Sa Mga Manunulat . nilalaklak ang dugo‘t binubusabos nang husto at pinasusuweldo nang hindi pa sapat na pambili ng kahit palotsinang kabaong kapag sila‘y namatay. ang mga magsasaka‘y parang mga kalabaw lamang na itinatanikala sa lupa. at. Habang mga gulugod-dikya at may kaisipang alipin ang mga namumuno sa gobyerno at parang mga pulgas na ayaw humiwalay sa kolyar ng imperyalismong Amerikano. nilalamon ang ugat at laman ng braso ng mga trabahador. o ng mga Amado V. Ang tinig niya‘y tinig ng sambayanan. Sa kalunsuran. hindi malayong lumawak ang impiyerno ng mga busabos mulang Tondo at Sapang Palay hanggang sa bawat sulok ng kanayunan habang. ng mga salamangkero at drakula at aswang. sa palasyo ng iilang makapangyarihan. nagdudumilat ang malapulmonyang mga sakit ng bayan na hindi na basta-basta magagamot sa pamamagitan ng karaniwang mga tabletas tulad ng decolgen at aspirina. Naglulunoy pa rin ang mga ito sa kabalbalan at kababalaghan sa ―swimming pool‖ ng mga Captain Barbel at Darna. maimpluwensiya‘t mapribilehiyo.

sahig na kawayan. inginudngod sa kubeta. sa ugat ng brasong kinain ang laman. sa bundok at parang… saka malalaman ang siklab at alab ng isang paglayang iyong pupuntahan! Kahab ag. pinaso ng plantsa. Ordonez (Kolum) NAKALULUNGKOT at nakasusulak ng dugo ang mga kaapihan at pambubusabos na matagal nang dinaranas ng migranteng manggagawang Pilipino sa Malaysia man o sa Taiwan o sa Japan. pag iyong nakatas ang pait at dusa ng patak ng ulan sa bubong na pawid. ginutom at ginahasa? Ilan na ba sa kanila ang nakabilanggo ngayon dahil napilitang . 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ikaw na utak manunulat ay dapat mamulat sa mga larawang sa kuwadro‘y nagsugat isang subong kanin at ulam na hangin ang tinititigan ng matang malungkot sa mesang lansangan ng humpak na pisngi‘t butuhang daliri‘t pudpod na sapatos palad na naglintos sa pambubusabos.hab ag na Mi gr anten g Man gga ga wa October 22. Ilan na nga ba sa kanila ang biktima ng makahayop na kalupitan ng kanilang mga amo: walang patumanggang binugbog. bawat mansiyon at palasyo‘y silipin ang mga kuwarto at matutong mag-atado ng bituka‘t mga apdo. sa Singapore man o sa Gitnang Silangan. sa dugong tumigis sa mga lansangan. ikaw na kasiping ng pluma ay saan nga ba pupunta? manungaw ka sa bintana ng kaluluwa at butasin ng mga mata ang pader ng pagkaaba. sa langis at grasang sa mata‘y humilam. sa Europa man o sa Amerika o sa Aprika.ikaw. ikaw.

hinuthot nito ang likas na yaman ng bansa na nagpalaganap ng karalitaan hanggang sa kanayunan at tuluyang nagbunsod sa migrasyon ng manggagawang Pilipino. Nagsimula ito matapos ang digmaang Pilipino-Amerikano. nakarating ang iba sa Alemanya.000 ang nagkakandakubang manggagawang Pilipinong nagkalat sa mga taniman ng tubo at pinya at iba pang produktong agrikultural sa Hawaii. at lubhang mailap ang oportunidad para sa karaniwang manggagawang Pilipino. Hongkong. dahil sa pagbabakasakaling matagpuan ang hinahanap na ginto upang maiahon sa gutom at karalitaan ang iniwang nalulungkot at nangungulilang mga pamilya. Japan at Korea sa Asya. sinasaktan pa minsan ng mga katiwalang Kastila at Portuges. 26 na araw sa isang buwan. katiwalian at makadayuhang patakarang pangkabuhayan ng walang gulugod na pambansang liderato. Cebu at Ilokos kung kaya madaling nalinlang sa mga kontratang kanilang tinanggap. sa Angola man o sa Ethiopia at Nigeria sa Aprika. ngunit inagrabiyado rin sa suweldo kung ihahambing sa sahod ng mga manggagawang Amerikano sa parehong trabaho. sinigaw-sigawan at ininsulto ng mga tagapamahalang Haoles — mga Amerikanong Caucasian — at kapag nagkamali o saglit na nagpahinga. Pinagtrabaho sila ng 10 oras sa isang araw. kahit salat sa kaalaman at karanasan. Matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Italya at Pransiya. at napilitang lunukin ang hindi makatarungang mga kondisyon sa paggawa. Naging kolonya tayo ng Amerika at ipinatupad ng gobyerno ang mga patakaran ng malayang kalakalan kaya naging tambakan ang bansa ng sobrang mga produkto ng Estados Unidos at. sa Iraq man o sa Iran. lalong naghirap ang ordinaryong mga mamamayan. Pagsapit ng 1934. lalo na sa mga isla ng Guam. pinasuweldo nang agrabiyado. Karamihan sa kanila‘y mga magsasakang hindi nakapag-aral mula sa Pangasinan. binitay o nakatakda nang bitayin? Ilan na ba sa kanila ang umuwing baliw o iniuwing bangkay na lamang? Tingnan na lamang ang detalyadong mga datos ng grupong MIGRANTE kaugnay nito. Napadpad ang iba sa California at Chicago sa Amerika. at maging sa Singapore. Taiwan. libu-libong manggagawang Pilipino ang dumagsa sa mga konstruksiyong militar ng Amerika sa Pasipiko. dahil sa masidhing pangangailangan ng Amerika sa hilaw na mga materyales. sa Bahrain man o sa Kuwait o sa Dubai sa Gitnang Silangan. Kahit hindi tiyak ang kasasapitan. umabot ng 120. Ang iba. Nang pairalin pa ang Batas Militar ng diktadurang Marcos noong 1972.ipagtanggol ang sariling karapatan sukdulan ngang makapatay? Ilan na ba sa kanila ang pinutulan ng ulo. at lalong tumaas ang halaga ng dolyar kontra sa piso kaya lalong tumindi ang migrasyon ng mga manggagawang Pilipino — babae man o lalaki — at napadpad sila sa iba‘t ibang lupalop. lalong humilahod ang pambansang ekonomiya. Dahil bagsak nga ang ekonomiya ng bansa bunga ng kainutilan. mula ng huling taon ng dekada ‘40 hanggang dekada ‘60. sa Ontario at Winnepeg sa Canada. ay napilitang sumuot at . Okinawa at Wake. Sa kasaysayan ng pandarayuhan ng manggagawang Pilipino — na kilala ngayon bilang OCWs (overseas contract workers) — maaaring ang kauna-unahang napatalang migrasyon ng mga ito ay ang pagdating sa Hawaii noong Disyembre 20. higit pang masama. nandayuhan na rin sila sa Thailand at Malaysia sa mga huling taon ng 1960. at iba pang mga bansa sa Europa. 1906 ng grupo ng 15 kalalakihang Ilokano upang magtrabahong parang mga sakada sa plantasyong Olaa.

pinahirapan at binitay. Marami nga sa kanila — lalaki man o babae — ang umalis ng bansa nang luhaan o humahagulhol hanggang sa loob ng eroplano at. hanggang hindi maabot ng kurtadong utak ng estado ang tungkulin nitong lubos na pagmalasakitan. tiniis nilang magsayaw nang hubo‘t hubad. di nga kasi. durog ang mga pangarap at pira-piraso ang kinabukasan dahil sa mapait at malagim na karanasan sa banyagang lupang pinuntahan sa paghahanap ng kahit kapirasong langit para sa mga mahal sa buhay. bugbog at panggagahasa sa Singapore. ng mga ikinulong. sa kanilang mahaba‘t marawal at nakahahabag na kasaysayan. tiniis nila ang makadurogbutong lamig sa pabrika ng salmon at sardinas sa Alaska. makatarungang sahod. Kahabag-habag na uring manggagawa! . sipa‘t tadyak. Sa kasalukuyan nga. higit sa lahat. Bagaman nasusuhayan nga nila ang bumabagsak na pambansang ekonomiya sa pamamagitan ng bilyunbilyong dolyar na ipinadadala nila taun-taon sa bansa. At. Hanggang inutil ang gobyernong mabigyan ng sapat na oportunidad ang kanyang mga mamamayan — desenteng trabaho. ng mga pinatay at nagpakamatay.maglingkod sa pandaigdig na industriya ng pagbabarko. biktima ng inhustisya‘t kaalipinan. inaasahan pa ngang lalong titindi ang pandaruhayan ng manggagawang Pilipino kahit hitik na ang kasaysayan nito ng inhustisya‘t kalupitan at kaalipinan. patuloy at patuloy ding mararagdagan ang mahaba nang listahan ng mga inabuso‘t ginahasa. tiniis nila lalo na ng mga kababaihan ang pagmamalupit ng kanilang amo — ang suntok. Hongkong at mga bansang Arabo. kung hindi man bumalik na bangkay na lamang. milyun-milyon na silang parang mga layak na nakakalat sa iba‘t ibang mga lupain at kayakap nila ang pangungulila‘t kalungkutan. Dahil sa kontra-manggagawa at makadayuhang mga patakarang pangkabuhayan ng umiiral o naghaharing rehimen. nakapaghihimagsik na hindi naman sila ganap na pinangangalagaan o tinutulungan ng sariling gobyerno hinggil sa mga problemang kaugnay ng kanilang mga trabaho sa iba‘t ibang banyagang lupaing kinaroroonan nila ngayon. Patuloy lamang silang binobola o inuutong ―mga bagong bayani‖ ngunit wala namang kongkreto‘t makabuluhang mga programa ang pambansang liderato upang sila‘y maalalayan at sagipin sa kumunoy na kanilang kinasadlakan. tiniis nila ang nakapanlulumong kalungkutan dahil sa matinding pangungulila sa iniwang mga mahal sa buhay. ng karahasan at kamatayan. mabulid sa prostitusyon. umuuwi namang bigo‘t halos masiraan ng bait. tiniis nila ang malarya at iba pang nakamamatay na sakit sa mga minahan sa Aprika ngunit. laspagin at babuyin sa mga bahay-aliwan sa Japan. kaukulang mga benepisyo sa paggawa tungo sa maluwag o komportableng buhay — patuloy at patuloy na ipapadpad ng hangin ng karalitaan at kakalat na parang mga layak sa iba‘t ibang panig ng mundo ang manggagawang Pilipino. pangalagaan at ipagtanggol ang interes ng uring manggagawang Pilipino — narito man o nasaan mang panig ng mundo. Tiniis nila ang nakapapasong init sa mga konstruksiyon at minahan ng langis sa disyerto ng Saudi Arabia. ng mga umuwing baliw o bangkay na lamang. naglayag saanmang sulok ng mundo taglay ang mumunting mga pangarap na malimit namang nilalamon lamang ng dambuhalang mga alon sa malawak na karagatan.

at sa mga prinsipyong sikolohikal. kolehiyo at unibersidad sa bansa na dahil sa Ingles nagsipag-aral. sa siyensiya ng pagtuturo. napakaliit na porsiyento tuloy ng mga nagsipagtapos sa Grade VIang pumapasa sa pambansang pagsusulit para matanggap sa mataas na paaralan. ang tinanggap namin mula sa kanya. ‖repleksiyon ng mababang kalidad ng pamumuhay sa bansa ang sistema ng edukasyon. kundi man ganap na katontonhan. Kaugnay nito. at salat sa kakayahan sa banyagang wikang ito. Pinipilit ng mga may kaisipang kolonyal na matuto ng pagbasa. progresibong intelektuwal at edukador. Ganito rin nga ang karaniwang nangyayari ngayon sa mga estudyante sa hayskul. Prudente ang pagtutol niya sa nabanggit na patakaran ng Kagawaran ng Edukasyon sa ilalim ng rehimen ni La Gloria. Bukod dito. Prudente. Dahil hindi nila nauunawaan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. kainutilan at katiwalian ng mga opisyal ng gobyerno at ng burukrasya. ―isa sa pinakamalaking problema nga ang wikang ginagamit sa pagtuturo sa elementarya. at naging Presidente ng Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas. mga pasilidad. binigyang-diin niya. Ayon sa kanya. Sa nasabing kabanata. Dahil wikang Ingles nga ang ginagamit na panturo sa elementarya pa lamang. Naalaala tuloy namin ang isang kabanata ng Noli Me Tangere ni Rizal (Mga Suliranin ng Isang Guro). nakilalang makabayan.‖ Niliwanag at binigyang-diin ni Dr.Kab iso teng Ed ukas yo n October 12. sa wikang Kastila tinuturuan ang mga bata gayong hindi pa naman sila nakakaintindi ng wikang iyon. isang dayuhang wikang nagsisimula pa lamang nilang pag-aralan. Prudente. sa punto ni Dr. kapos ang badyet para sa edukasyon na niwawaldas pa nga‘t kinukurakot ng mga kinauukulan kaya kulang na kulang din sa mga paaralan. Kinailangan tuloy ipanukala ng diumano‘y henyong mga opisyal ng naturang kagawaran ang napakakontrobersiyal na ―bridge program‖ na tandisan nang tinututulan hindi lamang ng mga estudyante kundi maging ng mga guro sa pampublikong mga paaralan. isang sulat noong nabubuhay pa si Dr.‖ Natural. minimemorya at hindi maipaliwanag ng mga bata ang kanilang aralin. Unang-una. Nemesio E. ang iginigiit na wikang Ingles agad ang gamiting wikang panturo sa elementarya pa lamang ay ―sapilitan at pulitikal. mabilis na nakakalimutan ang sinaulong mga leksiyon kaya nagsisipagtapos na kabisote. hindi nakabatay sa pananaliksik.‖ . matematika at siyensiya ang mga mag-aaral sa pamamagitan ng Ingles. makatao.‖ gayundin ng ―kolonyal na mentalidad. Ordonez (Kolum) ISANG MALAKING kahangalan. at may sapat na kakayahang mga guro. ang iginigiit noon pa mang 2003 ng Kagawaran ng Edukasyon na wikang Ingles ang gawing pangunahing wikang panturo sa elementarya pa lamang bilang pag-alinsunod sa balintunang patakaran ng rehimen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo.

sa Filipino dapat ituro ang siyensiya at matematika na maaaring salitan ng katutubong diyalekto sa mga rehiyong di-Tagalog. sa nasabing mga bansa. lalo na‘t sa nabanggit na dalawang araling akademiko. Prudente ang sistema edukasyonal ng Japan. Sa hayskul na simulan. dapat na magtayo ang Kagawaran ng Edukasyon sa ilang piling lugar sa bansa ng tinatawag na ―pilot schools‖ na wikang Filipino — katulong ang katutubong mga diyalekto — ang gagamiting panturo sa mga mag-aaral sa elementarya. Bahasa Indonesia sa Indonesia. dapat na wikang Filipino ang gamitin kaagapay ang katutubong diyalekto bagaman. mulang Grade I hanggang Grade VI. Ruso sa Rusya. Hindi ito nangangahulugang kakaligtaan na ang Ingles. China at Korea na sariling wika ang ginagamit na panturo sa lahat ng asignatura — kabilang ang matematika at siyensiya — at. Habang nasa kani-kanilang sariling wika ang edukasyon ng halos lahat ng bansa sa mundo — Kastila sa Amerika Latina. ―Isang malaking kabobohan.Batay sa mga pagsusuri sa Amerika at Canada. Pranses sa Pransiya. sarisari ang nagiging problema ng dayuhang mga estudyante — pangwika man o pangkultura. Kaya.‖ ayon noon sa isang Max Soliven sa .‖ binigyang-diin niya.‖ Sa naturang antas. ayon nga sa kanya. at hindi pa ganap na humuhusay sa banyagang wikang Ingles. at marami pang halimbawang mababanggit — bukod tangi ngang nasa banyagang wikang Ingles ang sistema ng edukasyon sa ating bansa. noon pa man. tinitiyak niyang magiging mahusay ang resulta nito sa kabuuan. ayon pa rin sa kanya. lumikha pa sila ng mga ―calculator‖ at ―computer‖ na nasa sarili nilang wika bagaman ginagamit din sa kolehiyo ang nasa wikang Ingles. ang paggamit sa Ingles bilang wikang panturo (medium of instruction). samakatuwid. dapat ding ituro bilang isang asignatura (subject) ang Ingles tulad din ng wikang Filipino. Inihalimbawa ni Dr. Batay sa kanyang pagsusuri. bunga nito. lalo na nga sa siyensiya at matematika. Ayon sa kanya. Fookien at Mandarin sa Tsina. ―na gamitin ang Ingles na wikang panturo agad sa mga mag-aaral sa elementarya na tinuturuan pa lamang ng Ingles bilang ikalawang wika o ikatlong wika sa mga rehiyong di-Tagalog. ang mga opisyal ng gobyerno at mga edukador na may kolonyal na mentalidad na magbago ng mga patakaran at paninindigan at huwag igiit na Ingles ang gamiting wikang panturo agad sa elementarya. kaya nga dapat na isa itong asignatura sa lahat ng antas ng pag-aaral mulang elementarya hanggang kolehiyo. Katunayan. Dahil tatlong taon nga lamang. tauntaon. Nagkaroon tuloy ng nakasusukang pakahulugan ang mga elitista‘t may kolonyal na kaisipan na ―hindi edukado‖ at ―bobo‖ ang sinumang hindi marunong o mahina sa Ingles at ―nasisiraan na ng ulo. binigyang-diin niya. Aleman sa Alemanya. sabi niya. ng mga oplsyal ng edukasyon. Hinahamon niya tuloy. sabi niya. laging nangunguna sa Silangan at Timogsilangang Asya sa mga pagsusulit ang kanilang mga estudyante at nangungulelat ang mga tinuruan agad sa Ingles gaya ng ating mga estudyante. Nippon-Go sa Japan. lima hanggang pitong taong ipinaiilalim sa mga programa sa pag-aaral ng wika ang mga estudyante bago maabot ang kahusayang pang-akademiko. Tinututulan tuloy ng progresibong mga edukador doon na ipailalim sa gayong programa sa loob lamang ng tatlong taon ang migrante o dayuhang mga estudyante bago pahintulutang isabak sa iba‘t ibang asignatura. sa nabanggit na mga grado.

‖ Dahil nga sa makadayuhang mga patakarang pang-edukasyon — bukod sa iba pang larangan — na idinidikdik ng gobyerno. batay sa obserbasyon noon ni Dr. maliwanag na bangkarote ang kasalukuyang edukasyon — sapagkat kinopya nang pira-piraso mula sa edukasyong Amerikano – kaya. kalilimutan na. ng maralitang mga mamamayang walang kakayahang pag-aralin sa mandurugas na pribadong mga paaralang pag-aari ng mga santo-santito at diyus-diyosan sa lipunan. Prudente. English Out: Are We That Nutty?) kapag niyakap natin ang sariling wika at pinabayaan ang Ingles.‖ Binigyang-diin pa niya na sa dispalinghadong mga patakaran ng gobyerno. hindi naman nito matugunan ang pambansang mga pangangailangan at problema para pasukin ang daan ng kaunlaran tungo sa kinakailangang industriyalisasyon. habang namamayagpag sa kayamanan at glorya ang mayayaman. puspusan din ang pagsisikap ng ordeng relihiyoso — lalo na mula sa kampo ng Simbahan — sa pagtatayo at pagpapalawak ng kani-kanilang mga paaralang sagad hanggang langit ang matrikula sa lahat ng antas ng edukasyon. ―hindi na katakatakang talagang ayaw nilang paunlarin ang kalidad ng pamumuhay ng masang sambayanan kabilang na ang pagkakaloob ng de kalidad na edukasyon. ―ang problema‘y nasa sistema at balangkas: elitista.isang kolum niya sa Manila Times (Pilipino In. hindi pa napabilang sa unang 40 ang pangunahing mga pamantasan sa bansa tulad ng Unibersidad ng Pilipinas. Katunayan.‖ ayon kay Dr. ni Emilio Sy ang CEU (Centro Escolar University). Nang suriin ang uri ng mga kolehiyo at unibersidad sa Asya. walang karapatang mag-aral doon ang anak ng isang Juanang Basa at Pedrong Tigas (ibig sabihin ang mga anakanak ng karaniwang mga manggagawa. Pinaglalaruan lamang nila ang mga maralita at iliterado. ni Alfonso Yuchengco ang MIT (Mapua Institute of Technology). Dahil sa ganitong kalakaran. De La Salle at Unibersidad ng Santo Tomas. Mulang kindergarten hanggang kolehiyo. higit sa lahat. nananatiling nagdaralita. napasok na ng kilalang malalaking negosyante ang larangang ito: kontrolado na ni Lucio Tan ang UE (University of the East). Ateneo University. Prudente. lumilinaw tuloy ang idinidikta noon pa man ng IMF-World Bank at ng mga instrumento ng imperyalismong Amerikano na isapribado ang mga paaralang pampubliko. Sapagkat balintuna‘t makadayuhan . Higit na masama. hindi nga malayong magsara at isapribado sa malapit na hinaharap ang maraming paaralang pinatatakbo ng gobyerno sa kapinsalaan. Ano nga ba ang narating ng edukasyon sa bansang ito sa pamamagitan ng wikang Ingles? Lumilitaw ngang pababa nang pababa ang kalidad ng edukasyon sa Pilipinas. Bukod sa mga nabanggit. ―Kung susumahin. pinaaasa lamang kung eleksiyon at. lalo na ang mga SUC (State Universities and Colleges) sa bansa ngayon upang mapasok ng salanggapang na mga kapitalistang nakabalatkayong edukador na matagal nang nagsisipaglaway sa negosyong edukasyon. maka-pribadong mga paaralan. sa kabilang banda. maka-kapitalista. at ni Henry Sy ang Asia-Pacific College. ―sa ilalim ng kasalukuyang sistema — at pababa nang pababa pa nga ang kalidad ng edukasyon — halos wala nang pag-asa ang masang makaahon sa kinalulublubang burak.‖ Ayon tuloy sa kanya. magsasaka‘t mangingisda o nabibilang sa hukbo ng mga walangwala). pagkatapos. kolonyal. sabi nga.

ayon kay Muhammad Haji Salleh.‖ Sa kabuuan. Maaaring gawing makabuluhang gabay ang nakaraang kasaysayan nito na hitik ng kapabayaan dahil na rin sa mga elitista at may diwang kolonyal na lantarang kumukontrol sa sistemang pampulitika at pang-ekonomiya ng bansa. kundi maging sa iba pang larangan. editor ng nasabing antolohiya. makatao. at patuloy na ginagawa. . mapagpalaya at siyentipiko.) SI ANTO NAKILALA ko si Anto sa isang panahon ng paglalagalag. sa bawat gabi. Maliwanag. at patuloy akong kinakawayan ng mga punong niyog. ―ang lahat ng makabayan. at prusisyon ng mga robot at plastik ang nasasalubong ko sa bawat panulukan at lansangan. progresibo at demokratikong mga puwersang nagmamalasakit sa pampublikong edukasyon para sa kapakanan ng masang sambayanan. ―lubhang napapanahong sama-samang kumilos. ng mauunlad na mga bansang nagmamahal sa sarili nilang wika at kultura. mga kabaong ang mga eskinita. sa aking pag-iisa sa inuupahan kong marumi‘t makipot na kuwarto ng nakaluhod na entresuwelo sa gilid ng nangangalingasaw na estero. patuloy lamang ibinubulid ng umiiral na elitista at kolonyal na edukasyon ang bansa sa kumunoy ng kamangmangan at kaatrasaduhan. Iyon ay isang panahong ang kaluluwa ko‘y nilalagnat. ―kinakailangang pagtuunan ng pansin at malalim na suriin ang kasalukuyan at hinaharap pang mga problema ng pambayang edukasyon. at inaawitan ng mga alon. ang nakikita ko sa tagpitagping dingding ay isang matahimik na kapaligirang matagal ko nang pinangungulilahan. lubhang napapanahon na ngang baligtarin naman ang sistema — ang wikang Filipino naman ang gawing wikang panturo sa halos lahat ng asignatura tulad nang ginawa. # (Kolum) Si Anto October 1.‖ Sa punto niya. mga nitso ang mga bangketa. Prudente.‖ sabi ni Dr. Naglalagablab na mga dambuhalang kalansay ang tingin ko noon sa mga gusali ng lungsod at nanlilisik ang mga neon lights. Ordonez (Isinalin sa wikang Ingles at inilathala sa TENGGARA-MALAYSIA at iniantolohiya nang malaon sa ―Stories From Southeast Asia‖ bilang isa sa pinakamahuhusay na kuwento sa loob ng 30 taon sa naturang rehiyon. Panahon na ngang buwagin ito at igiit ang isang edukasyong makabayan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. nagdedeliryo‘t nag-aapuhap ng mga bituin habang patuloy akong tinutugis ng karalitaang hindi ko matakasan. binubulungan ng mga talahib. Iyon ay isang panahong labis kong pinaghihimagsikan ang kawalanghiyaan ng buhay sa siyudad at ni hindi ko na makilala kung sino ang kaaway at kung sino ang kaibigan at. at sa alinmang punto tingnan at suriin.pa nga ang mga patakaran ng gobyerno hindi lamang sa larangan ng edukasyon. naghuhumindig na kandila ang bawat poste.

‖ Lumulundag-lundag pa ang mga isda.‖ sabi ni Mando. na parang ibinagay sa medyo sarat niyang ilong at maluwang na bibig na nanatiling nakalapat.‖ pakli ni Mando.‖ . Kumuha ito ng ilang isda at inilagay sa loob ng inuupuan naming bangka. ―Doon lang nakatira si Anto sa kabila ng niyugan. sinulyapan kami. At nadama ko. Tinitigan ako ni Anto at napansin ko ang malalaking matang iyon na waring laging nagtatanong. nagkislut-kislot ang huli niyang mga isda na marami-rami rin sa tingin ko at baka umapaw sa isang timba kung isasalin. ‖Pinsan ko ‗yan. Manong.‖ Saka lamang binawi ni Anto ang pagkakatitig sa akin.‖ muli kong alok. sa isang karaniwang bahay na pawid sa tabing dagat na niyugan ang paligid.‖ halos pabulong nitong sabi. ―Ang mabuti pa.‖ parang nahulaan ni Mando ang iniisip ko. Parang walang anumang hinila niya ang kanyang bangka. sa gayon palang matapat na kapaligiran.‖ Tumungga ako ng tuba at naglaro ang mga mata ko sa kalawakan ng dagat na mapayapang-mapayapa ngayon at parang isang dibdib na hindi humihinga. ―Sigarilyo. ―Si Manong Roger… nagbabakasyon dito. Hindi ko siya naiwasang sundan ng tanaw hanggang sa ikubli siya ng makapal na niyugan sa di kalayuan. ―Ala‘y marami ka yatang huli ngayon. Doon ko nakilala si Anto. Nakipanuluyan ako sa isang kamag-anak ng pamilya. ―Ala‘y di rin ako naninigarilyo. Napatawa ako. isang dapithapong umiinom kami ng tuba ng pinsan kong si Mando sa nakatiwangwang na bangka sa pasigan. ―Uminom ka muna.‖ ―Ala‘y walang bisyo ‗yan kundi mangisda at magtanim. ―Ala‘y nagiisa na siya.‖ alok ko at pinuno ko ng tuba ang tangan kong baso at akma ko iyong iaabot sa kanya. Malagihay na ako nang mapansin ko ang isang matipunong binatilyong sunog ang balat sa araw na dumaong malapit sa amin. ―Di ako bumabarik. mahalimuyak maging ang karalitaan. pinasan. Ni hindi man lamang ngumiti si Anto. maiihaw at nang mapulutan na natin. iniahon sa tubig at sa loob ng pasan-pasan niyang lambat. Manong. Anto. Nagulat pa ako nang kumislot sa loob ng bangka sa tabi ng paa ko ang isa sa mga isdang iniwan ni Anto. sa isang liblib na lugar sa Batangas na hindi abot ng atungal ng mga tambutso at ng alimura ng kuwarta at ng tinatawag na makabagong sibilisasyon.‖ sabi ni Mando. ‗bigan. sa piling ng mga karaniwang taong walang pagpapanggap. at nagpatuloy sa paglakad. Manong. naisipan kong magtungo. ―Pamulutan man lamang ninyo. Manong.‖ malumanay na sagot ni Anto sabay lapag ng lambat sa tabi namin. isang mahalumigmig na madaling-araw. ―Ala‘y katamtaman lamang. nanunuri. ―ay iuuwi ko muna ang mga ‗yan. Anto?‖ bati ng pinsan kong si Mando.Bitbit ang aking makinilya at isang maletang damit. Dinampot nito ang lambat.

―Si Anto. ―Dati. mainit na mainit pa. nang titigan ako ni Anto. di gaya sa siyudad na bilasa ang lahat pati na mga kaisipan at pangarap. at naisip kong sa probinsiya nga pala ay talagang sariwa ang mga isda. Ay. ―Inurakan nang inurakan… ala‘y luwa ang bituka at ‗yong isa naman. ―Ala‘y di giniba na ng bagong may-ari. mamangu-mango. oo. at sa sama ng loob ay biglang inatake sa puso… namatay noon din.‖ muling lumagok ng tuba si Mando. ―Sinong siya. Hindi ko maipaliwanag kung bakit. putang ina. Natalo si Ka Basilio dahil wala raw titulo. ‗Yong isa. Manong?‖ Napatigil sa paglagok ng tuba si Mando. ‗yong ama ni Anto. at pinaaalis doon sina Anto.‖ ―Anong masaklap?‖ Nagsindi ako ng sigarilyo. may dumating dito na taga-bayan. Ala‘y di sa galit ni Ka Basilio ay binunot ang kanyang gulok. Bago siya nabaril ng mga pulis ay dalawa ang napatay niya. Manong. laslas ito!‖ sabay turo sa kanyang tiyan. talagang masaklap.‖ ―Ang mga magulang niya?‖ Muling lumagok ng tuba si Mando. ―nagisnan ko nang sa ama ni Anto ang niyugang iyon.‖ at muling itinuro ni Mando ang niyugan na nakukumutan na ngayon ng manipis na karimlan. kangina. at gigibain na ‗yong bahay nina Anto. Ano ga‘t isang araw. nakakotse pa. Manong. ‗yong ina ni Anto. Manong.‖ ―Pagkatapos?‖ Sinaid ko ang tubang laman ng aking baso. Ay. ―Ala‘y di nagdemandahan. mga sampung taon na siguro noon si Anto. kanila ‗yon. Manong. Ay. Manong… kung hindi agad nakatakbo at nakasakay sa kotse ‗yong taga-bayan. ―Ay. Manong. ―E. Ala‘y di nagalit si Ka Basilio. Ay. nanghabol ng taga. Manong. ―Sabi mo‘y nag-iisa na siya?‖ parang wala sa sariling bigla kong naitanong kay Mando. naisaloob ko. Kanya raw ang lupang ‗yon. nasaan ngayon ang bahay?‖ Dumahak si Mando. may kasama pang mga pulis. ―Ay ano pa ga?‖ patuloy ni Mando.Hindi ako umimik. ―Nakikita mo ga ang niyugang ‗yon?‖ at itinuro ni Mando ang karatig na niyugang dinaanan kangina ni Anto. sana‘y nakita mo.‖ parang nanghihinayang na patuloy ni Mando. nag-iiyak si Ka Benita. Manamis-namis ang mga isda at sana‘y nakapagpasalamat man lamang ako kay Anto. Manong. Ala‘y pagkalibing naman ni Ka Benita. sa saglit na sandaling iyon. Tinaningan sina Anto para umalis doon. ―Ay. muling dumating dito ‗yong taga-bayan.‖ ―Ay. Manong. Alam mo ga. masaklap ang nangyari sa pamilya nila. ala‘y muntik . Kumuha ng gulok. Hindi ko namalayan ang pag-alis ni Mando at mapupulang latay na lamang ang sikat ng araw sa kalawakan nang magbalik ito.‖ patuloy ni Mando. Nakabalot sa dahon ng saging ang inihaw na mga isda. Mga ilang araw. malamang na naundayan ng taga ni Ka Basilio. Manong. ―ay dumating isang araw ‗yong mga tauhan ng taga-bayan. may kasama na namang mga pulis. gayundin ang mga tao. parang may nakita akong kung anong kahiwagaan sa likod ng malalaking mga matang iyon at sa pagkakalapat ng maluwang na bibig na waring may gustong sabihin at isigaw. Ala‘y may kagandahan din ang bahay nila noon… doon. putang ina.

si Juliana?‖ ―Ay. Manong. Manong. Isang hapon. Ala‘y isang araw natagpuan siyang nakabitin sa silid… nagbigti raw. putang ina. binibiro ko siya. Parang wala nang lasa ang tuba. uminom din ako.‖ MULA noon. ―Ikaw ang mga mata ng budhi ko… ―Ikaw ang bibig ng mga layunin ko. Sa kabila ng mga pagbibiro kong iyon. ‗yon gang magandang bahay malapit sa munisipyo.nang matanggal ang ulo.‖ parang maiiyak si Mando. Minsa‘y tinudyo ko pa siyang baka siya tumandang binata kung pangingisda at pagtatanim ang lagi niyang inaatupag sapagkat. si Juliana. Manong?‖ Matagal akong napatitig sa kawalan. nang magpunta sa bayan si Mando at maghatid ng mga gulay at niyog doon. Mabuti na lang si Anto. waring may nagbabantang sigwa. Sinunud-sunod ko ang pag-inom. kahit minsa‘y hindi napatawa. kinuha ko ang aking makinilya at sa tulong ng aandap-andap na ningas ng gasera. Ay. sa tabing dagat. Manong. ―E. nakapako sa aking balintataw ang malalaking mata ni Anto at kahit masakit ang aking ulo. Hindi na manamis-namis ang isdang iniwan ni Anto. Ala‘y putang ina. Walang paalam na umalis si Anto at inisip kong baka ipinaghinanakit niya ang hindi ko pagtanggap sa ibinibigay niya. Anto. Nang gabing iyon. putang ina… masaklap din ang nangyari. waring tuwang-tuwa at hindi ko sila mapupulutan.‖ tanggi ko. ―Ano ga‘t nanilbihan siya sa bayan. sa bahay ng isang mayaman. Kursunada ko pa nga sana. Ibinalik nito sa lambat ang mga isdang ibibigay sa akin. Ay. ala‘y magandang dalaga ‗yong si Juliana. parang naging ugali na niya na bigyan kami ng ilang isda. lagi ko nang inaabang-abangan ang pagdaong ng bangka ni Anto sa dalampasigan at tuwing daratnan niya ang pag-iinuman namin ni Mando sa nakatiwangwang na bangkang iyon. hindi man lamang daw nanliligaw si Anto. hindi pinapansin at lalong hindi kinakausap ang mga kadalagahan sa lugar na iyon. ―Walang mag-iihaw niyan ngayon. at naging ugali ko naman ang magpasalamat. kahit nag-iisa. Ay. Manong. Manaka-naka. ‗yan ga‘y kalooban ng Diyos. Hindi ko na makain. ni ngumiti man lamang si Anto. aywan ko ga… sabi‘y ginahasa raw ng anak na binata noong kanyang amo. talagang naguguluhan ako sa nangyari sa pamilyang ‗yan.‖ Hindi umimik si Anto. Di mapuknat-puknat ng mga pulis si Anto sa pagkakayakap sa bangkay ni Ka Basilio at hinimatay ‗yong kapatid niyang dalaga. Luminga-linga ito nang mapansing ako‘y nag-iisa ngunit hindi siya nag-atubiling lumapit sa akin upang bigyan ako ng ilang isda. sinasabi kong sa kanila na ako uuwi upang maging lubos na ang kanyang kagandahang-loob sa akin. ―Huwag na lang. Nasa bayan si Mando. ayon kay Mando. nakasulat ako ng dalawang linya. Maagang dumaong si Anto sapagkat maalon ang dagat.‖ napabuntong-hininga si Mando. . kinupkop ni Ka Masyong… ‗yon gang inuuwian niya ngayon. Kumislut-kislot ang mga isda pagsayad sa lambat.

―Ala‘y pagpasensiyahan mo na ‗yan. Ikaw kasi. ―Hindi na bale. Makapal na makapal na ang maiitim na ulap. ―Nakakatiis nga akong di manigarilyo kahit ilang araw. ―Aba… suwerte ko pa nga ito. nagbabantang bumagsak anumang oras. Iilan kasi ang huli ko kangina. Malakas na ulan ‗yan. sa Maynila. Anto.‖ parang wala sa sariling sabi niya. at napansin ko sa malalaking matang iyon ang bahagyang kasiyahan. Ang utak ko‘y unti-unti nang pinamamanhid ng tuba nang gulantangin ako. Muli itong tumingin sa kalawakan ng dagat na ngayo‘y marahas. wala akong pera sa bulsa. ―Gusto ko ngang maligo sa ulan. ―O. Manong. lalo na‘t itinatanong mo sa sarili kung sino ka. laging galunggong ang kinakain ko.‖ mungkahi ni Anto. Waring ngayon lamang siya nakarinig ng papuri. dumadagundong sa pagdamba ang naglalakihang alon. Manong. tiyak na may uwi iyong sigarilyo. ―Ala‘y ako na ang bibili. ayaw mong tumikim man lamang. Anto. ―Ikaw pa ang nag-ihaw ng mga iyan. Masarap uminom. ―Ala‘y uulan. kung ano ka.‖ sabi ko. ―Masarap ka palang mag-ihaw. Katunayan. at napansin niya iyon. Ala‘y wala ka nang mahihithit. gagabihin ‗yon. Manong… pamulutan mo. saka tuyo o bilasang bangos kung minsan. Anto. Manong. Masarap uminom. sa ulanan.Dumidilim ang kalawakan at nag-iipun-ipon ang maiitim na ulap. ngunit hindi ko pa napangangalahati ang isang galong tubang iniwan sa akin kangina ni Mando bago ito nagpunta sa bayan pero iisa na ang inihaw na isda sa dahon ng saging. Akma akong dudukot ng sigarilyo sa kaha ngunit wala na palang laman. Kumurot ako ng isda. Tumatalab ang init sa mga daliri at dila ko. Hindi na nagpumilit si Anto. ng pagpapahalaga sa nagawa niya. ―Ala‘y ang mabuti pa. lalo na sa isang gaya kong alam niyang galing sa balitang marangyang lungsod. ―Alam mo ba.‖ paliwanag ko. kapag inabot ng ulan.‖ Tinatangay na ako ng aking utak dahil marahil sa impluwensiya ng tuba. Mababasa ka dito. sumulyap sa karagatan at tumingala sa kalawakan.‖ parang nag-aalaala niyang sabi. isa pa. Ang pulutan namin doon ay sipol… kung may kaunting pera ay inihaw na mabahong tuyong pusit na parang kuwero ng sapatos.‖ Nasa tabi ko na si Anto.‖ pakli ko.‖ at tumayo ito sa pagkakaupo sa gilid ng bangka. ay sa bahay ka na bumarik.‖ ―Ay. ng malumanay at malamig na tinig na iyon na waring sumasanib sa ihip ng hangin at hindi kayang lupigin ng ragasa ng mga alon. Anto. at kung para ano ka.‖ Parang hindi makapaniwala si Anto sa kanyang narinig. sa likuran ko. mga kalahating kilometro siguro mula kina Mando at. Manong. . Pagdating ni Mando galing sa bayan. Manong.‖ parang nahihiya ngunit masiglang sabi ni Anto. ―Nakakahiya sa iyo. Anto.‖ Tinitigan lamang ako ni Anto at naupo ito sa gilid ng bangka.‖ Tumingin siya sa akin na waring sinasalamin sa mga mata ko kung totoo sa loob ko ang sinabi ko. umaambun-ambon na. Alam kong malayo ang tindahan. Manong.

sa saliw ng dagundong ng mga alon. nasalinan ng bagong lakas. Agad siyang dumating sa bahay nina Mando. komentaryo at mga tula. Manong. ni minsan. parang mga palasong ibininit mula sa kalawakan. sa harap ng basang-basa‘t nakahalukipkip na si Anto. Ano ga‘t parang mailap na manok-labuyo na napaamo mo. isang araw. At. ―di ka igagalang ng gutom. maging ang pagkakatanggal ko bilang kagawad ng patnugutan ng isang pambansang magasin dahil natutuhan kong ipaglaban ang karapatan ng mga kapwa ko trabahador. ―Lumagok ka nang kaunti para di ka ginawin. HALOS ISANG buwan na ako kina Mando. bumuhos ang ulan. sa mapayapang lugar na iyon na paraiso ng mga punong niyog at kahalikan ng mga alon. ang mga pagsasamantalang dinanas ko sa iba‘t ibang trabahong pinasukan ko. ang mga pangyayaring nagbunsod sa akin upang talikuran ko ang kursong binuno ko sa loob ng limang taon sa isang pamantasan at ganap kong harapin ang pagsusulat ng mga katha. Bihira ang kinakaibigan ni Anto dito. namumula ang malalaking mata ni Anto. At naramdaman kong parang ako‘y bagong silang. lalo na‘t kung ako‘y malagihay at nagkukuwento ng mga kabalbalan at katatawanan. ng bagong mumunting pangarap. artikulo. At. Akala ko‘y iiwan ako ni Anto. sa .‖ Hindi ko alam kung gaano kami katagal noon ni Anto sa ulanan ngunit naalaala ko. Bigla.‖ sabi ko sa kanya. hindi lamang kakilala ko si Anto — kaibigan ko na siya.‖ sabi minsan ni Mando. Naisalaysay ko marahil sa kanya ang lahat. agad siyang kikilos at parang tungkulin na niyang gampanan ang mga bagay na iyon. ikinukuwento ko sa kanya ang maraming bagay — ang kalupitan at kawalanghiyaan ng buhay sa lungsod. nakamata sa akin habang sinasalinan ko ng tuba ang baso. maliban na lamang kung may iniaalok siya sa akin. ―Ala‘y nagtataka ako sa iyo. ―Alam mo. sa gitna ng ulanan. matamang nakikinig sa aming usapan at kapag napansin niyang kailangan namin ang anumang bagay. Ngunit ang higit kong ipinagtataka.‖ Halos alipin na ako ng bisa ng tuba at ni hindi ako giniginaw sa kabila ng patuloy at malakas na ulan. sa kabila ng mga araw ng pakikisalamuha niya sa amin ni Mando. At. ni hindi man lamang tumatawa si Anto. ngunit hindi ito tuminag sa pagkakaupo.‖ natatandaan kong nasabi ko noon sa kanya. Laging mamata-mata lamang siya sa amin ni Mando. may dalang isang boteng gatas ng kambing para sa akin.Matagal akong tinitigan ni Anto. halimbawa‘y sigarilyo o inumin. Kinabukasan noon. ―Ala‘y naging malapit na malapit sa iyo. buhat noon. ni hindi man lamang ngumingisi o napapangiti. matapos ang aking pagkukuwento. pira-piraso na lamang at tinangay na ng mga alon.pinapanood ang aming pag-iinuman. sinisipon ako at nilalagnat. ng kahirapan sa siyudad. Anto. Namalayan ko na lamang. Kung hindi namin siya kausapin ay hindi siya kumikibo. waring inaarok ang ibig kong sabihin. kikisap-kisap. Manong. masisinsin at malalaki ang mga patak. hanggang sa malimit na ako‘y napaggugutom. Ang larawan ng iniwan kong lungsod ay malabo na. at nabalitaan iyon ni Anto.‖ sabi ko. ng bagong katatagang harapin ang anumang hamon ng buhay. kundi ka marunong makibagay sa tugtog at kalakaran ng kaisipan at ng lipunan doon.‖ ―Ako man ay nagtataka rin. ―Ala‘y talagang hindi ako bumabarik. hindi niya nabanggit ang mapait at malagim na nangyari sa kanilang pamilya na pinakaiwas-iwasan ko ring ungkatin sa kanya.

ayokong-ayoko nang manirahan sa Maynila. lumakad patungo sa niyugang dinaraanan niya pauwi. ―O baka nalulungkot ka dito at hinahanap-hanap mo na ga ang buhay sa siyudad?‖ ―Hindi naman. at isa pa. Sa may tarangkahan pa lamang ay sumisigaw na siya. Manong. Bitbit ni Anto. Aywan ko kung sa mga araw na ikinalapit sa akin ni Anto ay nasalamin niya sa mga mata ko ang aking malalim na pagkaunawa sa trahedya ng kanilang pamilya. ―Ikakaldereta namin ni Manong Mando. halos ubos na ang tubang iniinom namin ni Mando. sabi niya. Ngunit kinasabaduhan. May dalang isang kahang sigarilyo si Anto at iniabot sa akin. ―Ito‘y para sa iyo. diumano‘y may bibilhin sa tindahan. kailangang isagad namin ang barikan sapagkat aalis na nga ako bukas. sa harap ng isang galong tuba. isang araw bago ako umuwi sa kinamulatan kong probinsiya. sa bukid. ang isang galong tuba at pasan-pasan niya ang isang bagong kapapatay na kambing na hindi pa nababalatan. ―Ala‘y bago ka man lang umalis bukas ay makatikim ka naman ng isa sa mga alaga ko. hindi ko malaman kung paano ko pasasalamatan ang isang taong halos ay paglingkuran ako sa hindi ko maisip na kadahilanan. Ang totoo nga. Uuwi na lang ako sa probinsiya ni Itay. ―Ala‘y di ka naman namin pinaaalis. Mayamaya.‖ mahinang-mahina ang kanyang tinig. ayon sa kanya. sa Kabite. Magkakasarapan ang inuman. at parang walang sigla ito sa pag-iihaw ng pulutan. parang may kinikimkim na kahiwagaang mahirap arukin. ―Makagaganti rin ako ng utang na loob sa iyo. nagpaalam si Anto. at malamig ang kanyang tinig. maaga pa‘y biglang sumipot si Anto sa bahay ng pinsan kong si Mando. Manong.‖ Hindi na pinanood ni Anto ang pag-inom namin ni Mando.‖ nasabi ko sa kanya. agad siyang tumalikod.‖ Nangulimlim ang mukha ni Anto. ―Manong Roger! Manong Roger!‖ ―Aba‘y para ano ‗yan? Wala namang handaan dito. Matagal bago ito nagbalik.‖ sabi ni Mando. Pagkaabot na pagkaabot ko ng bigay niyang sigarilyo. Sa harap ng dalawang galong tuba at umuusuk-usok at namamangong kaldereta. nasabi ko: ―Baka sa darating na Linggo‘y magpaalam na ako sa inyo. Manong. sa harap nina Mando at Anto. pabugsu-bugso ang hangin at gising ang mga alon sa karagatan.‖ bungad ko.‖ Nagpabili pa ng isang galong tuba si Mando. Mahusay akong magluto ng kaldereta.‖ Nagniningning ang kanyang malalaking mga mata. Malimit na nakatuon ang tingin nito sa kalawakan ng dagat.nakatiwangwang na bangkang iyon sa pasigan. Abalang-abala naman si Anto sa pagkatay sa kambing. balang araw. si Mando‘y sa paghahanda ng mga rekado. . Dalawang araw na hindi ko siya nakita at naisip kong hindi siya nangisda dahil masamang-masama ang panahon. sa kaliwang kamay. Anto.

‖ nakangiti kong sabi. habang nginunguya niya ang isang pirasong kaldereta. ngunit napansin kong parang may malalim siyang iniisip. ―Ala‘y talaga ga. aba‘y oo!‖ ―Ay hindi mo ako naiintindihan. Napansin kong sinundan ako ni Anto at nang malayu-layo na kami sa kinaroroonan ni Mando. kalimitan. Ang suot niyang polong puti. hinatian sa gilid. kina Ka Masyong. pinilit ko muna siyang dumaan sa dati niyang tinutuluyan. Bago kami tuluyang naglakad papunta sa kabayanan. ―Sa akin ay di mo na kailangang makiusap. upang sabi ko ay makapagbigay-galang man lamang ako sa matanda. sadyang sinuklay. KINABUKASAN. suyurin ng tingin ang mapayapang kapaligirang iyon na mahal ko na ngunit iiwan ko bukas. . patingin-tingin siya sa dalampasigan at. makatutulong din siya kay Itay sa paghahalaman. Ala‘y hindi ko ga maintindihan kung ano ang nakain niyan at hindi ko mapigil sa pag-alis.‖ Napanganga ako. Manong.‖ parang nagmamakaawa ang tinig ni Anto. nanunuri. ay matagal siyang napapatitig sa niyugang iyon na dating kanila sa di kalayuan. Bitin ang kupasin niyang pantalong maong at naka-sapatos na de goma siya. sumulyap lamang sa akin. ―Ako ga‘y puwede mong isama bukas?‖ ―Iyon lang pala. Manong?‖ lalong lumaki ang malalaki nang mga mata ni Anto. bagaman malinis. ay halos puputok sa kanyang katawan. maayos na maayos ang mahabang buhok ni Anto. sa pagbubungkal ng kapirasong lupang iyon na minana pa namin kay Lolo. Waring may saglit na balasik na dumalaw sa malalaking matang iyon na parang laging nagtatanong. BUHAT NOON ay hindi ko kakilala lamang si Anto. umagapay siya sa akin. ngunit walang medyas. nasa may hagdanan na ng bahay nina Mando si Anto at bitbit ang isang bayong ng mga lumang damit. Gayunman. ako‘y may ipakikiusap sa iyo. Kung hindi iyan mawili sa iyo. ako‘y talagang walang kapatid at. ―ay ala‘y sa iyo na ako makikipanirahan. Ang totoo.Hindi siya umimik. ―Manong. naisip ko. utoy. ―Ala‘y utoy. ―ikaw na sana ang bahala sa batang iyan. at nalahiran ng pomada. ―Ang ibig ko gang sabihin. Tumungo siya.‖ Napatitig ako sa kanya. hindi lamang kaibigan. ala‘y ipinakikiusap kong ihatid mo man lamang dito. kundi kapatid ko na.‖ parang nabubulunan si Anto. Tumango ako. Napansin ko na matagal na tinitigan ni Anto ang makapal na niyugang iyon na dating kanila karatig ng niyugan ni Ka Masyong. Napatigil ako. at naisip kong maglakad-lakad sa baybaydagat. Manong. Ala‘y hindi ko naman iyan kinagagalitan. hindi pa naglalagos ang sikat ng araw sa niyugan.‖ sabi sa akin ni Ka Masyong.‖ Nangingilid ang luha ni Ka Masyong nang iwan namin. Marami na akong nainom at tumatalab na sa utak ko ang tuba.

nagbibigay ng mga katha o artikulo sa mga pasulatan at hindi iilang ulit na niyakag ko si Anto upang makarating man lamang ‗ka ko siya sa lungsod. nakaugalian na niyang linisin ang bakuran. Ako‘y kalimitang sa bahay lamang nagbubumabad sa harap ng aking makinilya. Nang magising ako kinaumagahan. kinagat ng mga daga. ngunit malamig na tinig na iyon. at pagkatapos ay matutulog na. hindi mahina. Kung gabi. Sa tingin ko. at lalong hindi nga umiinom. hindi natulog si Anto. kinagabihan. halos sagad hanggang tainga ang pagkakangisi. kundi malakas. gayundin ang mga manok. didiligin niya ang mga tanim na gulay ni Itay at. narinig ko ang tinig ni Anto. ―Pero di ba marunong tumawa ‗yan?‖ ―Napansin din ho pala ninyo. saglit itong makikinig ng radyo. maganda naman ang pakikitungo sa kanya ni Itay. Alagang-alaga ni Anto ang mga sisiw. Manong. Ang maluwang na bibig na iyon ay waring ganap nang inulila ng kahit bahagyang pagngisi.‖ minsang nasabi sa akin ni Itay. habang kasama ni Itay sa bukid si Anto. hindi ko pa siya nakikitang tumawa ni ngumiti man lamang. . alisin ang anumang sukal.‖ nasabi ko. habang hawak sa buntot ang dalawang malalaking dagang muntik nang malasog ang katawan sa pagkakapalo. At. ―Masipag na bata ‗yang si Anto. Walang makakatulong si Itay. ―Nakikita mo ga ang mga ito?‖ at bahagya pa niyang iwinasiwas ang mga patay na daga. kundi galit. halos ayaw na ayaw niyang gagapangan man lamang ng langgam ang kulungan o bahay ng mga iyon na mismong siya ang gumawa mula sa mga kawayang siya rin ang pumutol ngunit.‖ lagi niyang idinadahilan sa buo. ―Ala‘y papatayin ko ang mga dagang ‗yon!‖ Mga limang sisiw marahil ang patay sa kulungan. naupo sa madilim na sulok habang mahigpit na tangan ang isang malaki-laki rin namang piraso ng kahoy. walisin ang nangalaglag na mga tuyong dahon ng mangga. parang gustong tumawa. bago mag-almusalan. ―Ala‘y dito na lamang ako. isang oras makaraang tumilaok ang mga manok sa madaling-araw. halos kagigising ko lamang. Ngunit sa kabila niyon. ―Talaga bang ganyan ‗yan?‖ parang hindi makapaniwala si Itay. parang nawiwili at nasisiyahan na rin si Anto sa paninirahan sa amin. napatay ko ang mga putang ina!‖ sabi ni Anto. Napanganga ako. Pagkatapos. ang bumungad sa akin ay si Anto. Manong. napakain na niya ang tatlo naming alagang baboy.Paggising na paggising ni Anto. nakita kong nagtuloy siya sa kulungan ng mga sisiw. gayundin ang tatlong baboy na halos si Anto na ang nagpalaki. ―Ala‘y putang ina!‖ noon ko rin lamang siya narinig magmura. Dala-dala ang isang lente at pamalo. ni ayaw manood ng sine sa kabayanan kung Linggo. lumuluwas ako ng Maynila. Matapos kaming makapag-ani noon sa bukid at maibenta ni Itay ang ilang kabang palay. hindi malamig. Manakanaka. ―Ala‘y. para na ring anak. mga awitan at tugtugan. isang umaga. bumili si Itay ng ilang damit para kay Anto saka dalawang daang sisiw upang diumano ay maging aliwan ni Anto sapagkat ni hindi man lamang nakikibarkada si Anto.

humahangos na dumating si Anto. namimilipit sa sakit ng tiyan. bayad sa artikulo kong nalathala. nanlalamig ang halos buong katawan. at ipinainom kay Itay. Manong Roger. akay-akay na iniuwi ni Anto buhat sa bukid si Itay. dala ang isang boteng hinebra.‖ Ngunit ni hindi man lamang niya pinansin ang iniaabot ko sa kanya. Manong. ay napakatuso sa partihan at iniuuwi pati tulyapis at kung maningil ng pautang. nakangisi na naman at maligayang-maligaya ang malalaking mga mata. Manong?‖ agad niyang tanong sa akin. kung sakaling maisipan niyang mamasyal sa kabayanan. hahakutin ang ani ng kanyang mga magsasaka kahit walang matira sa mga iyon makabayad lamang agad sa kanya. Biglang-bigla.‖ parang gustong bumunghalit ng tawa si Anto. naisip ko. ―ano pa ga? Ala‘y namatay si Ka Berta… iyon gang usurera sa lugar natin. Manong… tiyak na hindi mo pa alam. Matagal bago ako nakatulog nang gabing iyon. Ang pangyayaring iyon ay naulit isang araw na galing ako sa Maynila matapos magdala ng isang katha sa isang diumano‘y sikat na magasin. ayon sa kanyang mga magsasaka. walang pinipiling oras ni pagkakataon. may maisuot naman siyang maayus-ayos dahil butas-butas na ang dati niyang sapatos at parang mahihirapan magkahusto sa malalaki niyang mga paa. At nang sabay-sabay kaming kumain ng hapunan nina Itay. Ni hindi man lamang niya itinanong kung ano iyon. naisipan kong ibili ng sapatos de goma at dalawang medyas si Anto upang. Agad akong sinalubong noon ni Anto. ANG KAMALASAN ay ipinagkaloob na yata sa amin. Ala‘y hanggang ngayon daw ay iyak nang iyak si Ka Ignacio… para daw maloloko!‖ Ang tinutukoy ni Anto ay isa sa mayayamang propiyetaryo na may-ari ng mga dalawampung ektaryang bukid sa lugar namin na. Ay. kagat-kagat pa raw ang dila. Binangungot daw at nakangiwi daw. Ala‘y nasunog kangina ang bahay ni Ka Ignacio… tupok na tupok. Ilang saglit lamang. Ngunit nasira ang pagka-albularyo ni Ka Mento. Hindi ko maituluy-tuloy ang sinusulat ko noon. Uminom na lamang ako. Sapagkat malayo ang kabayanan at ni wala namang doktor sa nayon namin.Isang hapon naman. Sapagkat pinalad akong makasingil.‖ Lalong hindi ko naituloy ang aking sinusulat. pagkagaling ni Anto sa bukid. Ni hindi binuksan man lamang ni Anto ang kahon ng sapatos. ―Nabalitaan mo na ga. kakambal na namin. ―Ay. Anto. parang may mga bakal na dumadagan sa aking dibdib. parang isang aninong laging aali-aligid saka biglang sasalakay. . Ano ga‘t ni damit ay walang nailigtas. pinabili ko siya ng hinebra sa tindahang malapit sa amin. Nagsangag kami ng bigas. ipinasundo ko kay Anto si Ka Mentong allbularyo. Manong. Nagpakuha pa si Ka Mento ng ilang dahong banaba. maganang-magana si Anto sa pagsubo. parang tubig na ayaw umagos ang aking utak. ―Pasalubong ko sa iyo. ―Ang alin?‖ ―Ala‘y. at walang iginagalang na damdamin o kaisipan. sinalab sa apoy. saka itinapal sa tiyan ni Itay. nakabungisngis siya.‖ halos lumitaw ang buong gilagid niya sa pagkakangisi. at ang karalitaan ay talagang mahirap matakasan. waring tumatawa pati mga mata. Naglalaro sa utak ko ang ngisi ni Anto. ginawang parang kape. isang dapithapon. ―Ay. malalaki‘t sunud-sunod.

‖ Masiglang-masigla si Anto nang gabing iyon.Maagang-maaga pa. Napilitan akong pumirma. Umarkila ako ng karitela at pinagtulungan namin ni Anto na maisakay doon si Itay. Inihatid ng ambulansiya ng munisipyo sa ospital ng probinsiya si Itay. kinabukasan. sumubo-dili. sa isang kasulatang kung hindi namin matutubos ang lupa pagkaraan ng anihan. bumaha. malulusog ang mga gulay. hindi agad natulog. ―Hindi bale. ay waring dambuhalang buwayang nanibasib. Ang pag-asa‘y naroroon lamang. may karapatan si Ka Mamerto na ilitin iyon. parang may inaaninaw sa madilim na kalawakan sa labas. Si Itay ay nasa may bintana. isaisang naghingalo at nangamatay. Laging sibsib na ang araw kung siya‘y umuwi ng bahay. embarguhin.‖ sabi minsan ni Itay isang gabi sa harap ng hapag-kainan. ―Makikiusap ako kay Ka Mamerto na sa susunod na anihan na tayo magbabayad. Mahalimuyak ang magandang ani. ―makababayad tayo kay Ka Mamerto. Nakita ko sa mukha ni Anto ang matibay na kapasiyahang gawin ang lahat niyang magagawa. Hindi na rin siya nakikinig ng radyo kung gabi. mabubulas ang mga palay. isa ring propiyetaryo sa bayan namin ang kapirasong lupang iyon na minana pa ni Itay mula sa kanyang ama. sinakmal at nginatngat maging ang kaliit-liitang hibla ng aming pag-asa. ―Ala‘y paano ga tayo ngayon. ang kamalasan. diumano‘y malala na ang ulser at kailangang operahin. parang sinasadya ng pagkakataon o kalooban diumano ng Diyos. dinala namin sa bayan sa isang diumano‘y mahusay na doktor. Mauunawaan niya tayo. at matataba na ang mga manok ni Anto. naging tamilmil na sa pagkain si Anto. ngunit kailangan niyang magpahinga ng mga ilan pang buwan sa bahay kaya si Anto ang bumalikat ng lahat niyang gawain sa bukid. Ngunit. bibitin-bitin. nakapangalumbaba. ―Kung papalarin tayo. nailabas na ng ospital. Nanalasa ang isang malakas na bagyo. kinuha ko sa munting baul sa sulok ng silid ang kaunting halagang naimpok ni Itay. matagal na nakinig ng awitan at tugtugan sa munti naming radyo. malimit ding nauupo lamang siya sa pilapil. agad na hihiga at isusubsob ang mukha sa unan. sa kapahintulutan na rin ni Itay. Manong? Saan ga tayo lilipat?‖ Hindi na malamig ang tinig ni Anto noong gabing iyon mga tatlong araw bago nakatakdang ilitin ni Ka Mamerto ang lupang iyong waring mahal na mahal na ni Anto. mga isang buwan na lamang bago mag-anihan. mapangalagaan nang husto ang mga pananim. Napilitan naming isangla kay Ka Mamerto. . Maayos na si Itay. Napakalaki ang utang na loob natin kay Anto. Sa bukid.‖ matibay pa rin ang loob ni Itay. Kung umaga. alisan ng mga insekto. at naghihintay lamang ng tamang panahon para pitasin.‖ BUHAT NOON. tititig sa kalawakan. Ngunit iminungkahi lamang sa amin ng doktor na dalhin agad sa ospital si Itay. bunutan ng mapaminsalang mga damo. Hindi napakiusapan ni Itay si Ka Mamerto. hindi na niya pinagkakaabalahang walisin ang bakuran at malimit siyang natitigilan. kung kasama niya si Itay upang linisin ang mga pininsala ng baha. at ganap na napinsala ang lahat ng mga pananim ni Itay at ang matatabang manok ni Anto ay dinapuan ng peste.

Manong… mga dalawang tagay lamang. Kung wala marahil ang mga programa sa balita (puwera ang mga estasyon ng gobyerno na batbat ng propaganda‘t kasinungalingan). At magpahanggang ngayon ay hinahanap ko siya. Hindi na kailangang banggitin pa ang mga programang iyon. at hindi ko matandaan kung uminom nga o hindi si Anto. telebisyon at babasahin) ang naghuhumindig na mga katotohanang magpapalaya sa mga mamamayan sa kamulalaan at.‖ parang wala sa loob kong sabi. maaari ding magwasak sa nakasusulukasok na pambansang kalagayan. di nga kasi. diumano. # Matino B a Ang T r i-Med ia? September 22. magalit at maghimagsik ang sambayanan laban sa uring mapagsamantala. ―Ang mabuti pa‘y ibili mo ako ng hinebra. kaapihan at kabusabusan. ang bawat telebisyon sa buong bansa. Natural. maimpluwensiya‘t mayamang mga diyus-diyosan sa tri-media (radyo. kasama na ang tuso‘t negosyanteng mga pulitiko — maliban marahil sa tagapaglathala ng PINOY WEEKLY — ang batbat ng impluwensiya‘t kapangyarihan at nagmamay-ari ng pangunahing mga publikasyon at mga estasyon ng radyo‘t telebisyon. nariyan ang mga telenobela ng malalapot na paglalambingan at nanggigitatang pag-iibigan kasama na ang dayuhang mga dramang pinamamayanihan ng de kahong mga paksang pobreng lalaki at mayamang babae o maralitang dalaga at mayamang binata. nakakaalibadbad at nakasusuka nang manood ng lokal na mga programa sa telebisyon. Sino nga ba ang kumukontrol sa tri-media? Ilang mayamang pamilya lamang. at dalawang anak. Nakadalawang boteng hinebra ako nang gabing iyon. pilit na itatago ng ilang makapangyarihan. nilaslas ang tiyan. Ordonez KALIMITAN. Nariyan ang mga drama ng iyakan at sigawan na inaagusan ng balun-balong luha ng kapighatian.‖ mariin ang pagsasalita ni Anto at may balasik sa malalaki niyang mga mata. at lumuwa. May asawa na ako. nariyan din ang walang humpay na sayawan at awitan at kung anu-anong palarong ginagago ang mga kalahok na naglalaway sa premyong pera bunga ng malupit na karalitaan. Malinaw na lantarang inilalayo sa katotohanan ang sambayanan at isinasalaksak sa kanilang kaisipan ang iba‘t ibang ilusyon upang patuloy silang maaliw at makalimutan ang nagdudumilat na mga dahilan ng kanilang karalitaan. Buhat noon ay nawala na si Anto. maaari nang pagdurug-durugin at itapon sa basurahan.―Bahala na.‖ ―Ala‘y pabarikin mo ako ngayon. Nakasasawa na ang santambak na mga kahangalan at kabalbalan. Sa layuning hindi mamulat. Kinabukasan ay kumalat ang balitang pinatay si Ka Mamerto. upang mapangalagaan ang . nariyan ang mga pantasiya‘t kababalaghan na namumutiktik sa mga drakula at aswang. gaya ng naghambalang na mga babasahing komersiyal. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ginilit ang leeg. ang bituka. buksan na lamang ang lokal na mga estasyon at mapatutunayan ang tawag ni McLuhan na isang ―idiot box‖ ang telebisyon. Malabong anino ang reyalidad sa nabanggit na mga palabas.

katotohanan upang manatiling bulag pinaglalaruan . Bukod pa ang mga nabanggit sa naghambalang na mga pastor at ministro na nagdudumakdak sa mga estasyon sa radyo man o telebisyon na para bang mga henyo sa Bibliya at tanging may karapatang mangalandakan kung ano ang tamang interpretasyon ng sinasabing ―banal na mga salita‖ ng itinuturing nilang Diyos. Lumilitaw tuloy na sa sinasabi nilang kalangitan — saanman iyon — may kani-kanila na silang esklusibong subdibisyon para sa nananampalataya nilang mga kampon. kung paano siya namili ng boto. na ilathala sa kanyang magasin o ibalita sa kanyang peryodiko kung paano siya nangamkam ng mga lupain o kung paano niya sinasalaula ang batas sa reporma sa lupa? Maglalathala kaya siya ng mga kuwento o nobela. ang totoo‘y puwedeng maging kasinungalingan o puwedeng maging kabulaanan ang lantay na katotohanan. kung magkano ang kinulimbat niya sa pondo ng bayan. kung gayon. drama o tula. tungkol sa kasuwapangan at kawalanghiyaan ng mga propiyetaryo o katusuhan ng mga asendero. makatuwiran nga lamang na baluktutin nila ang lahat mapangalagaan lamang ang kanilang impluwensiya.mapandambong nilang mga interes — lalo na ang imperyo ng kanilang nagkalat na mga negosyo — pakikialaman at pakikialaman nila‘t didiktahan ang kanilang mga publikasyon at estasyon at. May pakulo ang El Shaddai. Malaking oras ang nilalamon ng iba‘t ibang grupong relihiyoso na patuloy na nagsisiraan. binabaluktot nila‘t sambayanan. at kung paano nila patuloy na pinagsasamantalahan. nagpapaligsahan. ipaglaban ang kanilang lehitimong mga karapatan at magwelga kung nagbibingi-bingihan sa kanilang mga karaingan ang salanggapang na kapitalista? Ipahihintulot kaya ng bastardong pulitiko na ibalita sa estasyon ng radyong kontrolado niya kung paano siya nandaya sa eleksiyon. Sa telebisyon na lamang. Batay sa kanilang pagmamaniobra at makasariling interpretasyon ng mga bagay-bagay. walang habas nilang pilit na ang inililigaw ang damdaming-bayan gago‘t o opinyon ang publiko. kung magkano din ang tinanggap niya mula sa sindikato ng ilegal na sugal at droga. sa prinsipyo ng mga diyus-diyosan at basalyos ng masusugid na tagapagtanggol ng bulok na status quo. pribilehiyo‘t kapangyarihan. higit pang masama. may misa kung Linggo sa iba‘t ibang estasyon. Alin nga ba ang totoo pa sa mga babasahin at sa mga programa sa radyo‘t telebisyon? Sinalakay pa nga ang tri-media ng isa pang matinding ilusyon — ang naghambalang ngayon na iba‘t ibang sektang panrelihiyon. inaalipin at binubusabos ang kanilang mga magsasaka? Ipalalabas kaya ng ganid na kapitalista sa estasyon ng kanyang telebisyon kung paano niya kinakatas sa kanyang pabrika‘t korporasyon ang pawis at dugo ng kanyang mga trabahador upang magkamal lamang siya ng limpak-limpak na tubo? Papayagan kaya niyang ibandila sa mga programa sa kanyang estasyon na mag-organisa ang mga manggagawa. bukod sa mahihigpit niyang kritiko? Sabagay. Ipahihintulot kaya ng isang asendero. may sarsuwela ang INC (Iglesia ni Cristo). at kung sinu-sino din ang kanyang ipinapatay lalo na ang mga kalaban niya sa pulitika. may pasiklab ang Dating Daan. hindi na dapat ipagtaka. magsipagtayo ng unyon. nagpapagalingan at nang-aakit ng posibleng mga miyembro. may karnabal ang JIL (Jesus Is Lord).

kasaysayan at kultura kundi maging ang kanilang mga produkto. nagpalaki ng suso at pabalbal na nagpipilit mag-Ingles kahit mga Pilipino ang kausap. dahil mga Amerikano ang naggiit ng kasalukuyang edukasyong Pilipino. Nagsulputan ang makabagong mga Donya Victorina ng Noli at Fili ni Rizal — nagpatangos ng ilong. pasaglit-saglit lamang ang buhay nito at. Ko lo n yal at Elitistan g Ed ukas yo n September 11. banyagang wikang Ingles pa rin ang nangingibabaw sa ating edukasyon. pinanatiling tagahimod ng kuyukot ni Uncle Sam kaya sunud-sunuran sa dikta ng mga diyus-diyosan sa Washington — pampulitika man o pangkabuhayan o anumang mga patakarang pabor lamang sa makasariling interes ng Amerika. kalimitan. Higit pang masama. nagpa-blonde ng buhok. sa halip. Kung mayroon man. at patuloy na umuunlad. mga korporasyong multi-nasyonal at dayuhang mga interes ang nakikinabang lamang sa talino at lakas-paggawa ng mga nagsisipagtapos sa kolehiyo na hindi naman tinutumbasan ng makatarungang suweldo. Tsina at Japan — hindi sa pamamagitan ng paggamit ng wikang Ingles sa kanilang edukasyon kundi ng kani-kanilang wika. Frank Sinatra. Tom Jones o Michael Jackson. ang maraming bansa sa daigdig — tulad ng Alemanya. Natural. Wala na nga yatang puwang ang katinuan sa Republika ng mga Ilusyon. waring isang damong sumibol sa disyerto ang magkaroon sa tri-media ng mga babasahin at programa sa radyo‘t telebisyon na matapat na tagapaglarawan ng reyalidad o tagapagbandila kaya ng mapagmulat at mapagpalayang katotohanan. wawasakin at dudurugin ng uring naghahari-harian sa lipunan at namumunini sa tiwaling establisimiyento ang anumang daluyan ng matino. makatotohanan.Sa kasalukuyan tuloy. at isang malaking kahangalan. ang elitistang pananaw na ―hindi edukado‖ at itinuturing nang bobo ang hindi mahusay sa lengguwahe ni Uncle Sam gayong ang sukatan ng katalinuhan ay wala sa wikang ginagamit kundi nasa laman ng isip. isinalaksak sa ating utak ang mga pagpapahalagang maka-Amerikano kaya dinadakila natin hindi lamang ang kanilang lahi. Ikinadena pa ang pambansang liderato. Sa larangang pangkultura. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. . lumikha tayo ng mga Pilipinong Elvis Presley. hindi nito matugunan hanggang ngayon ang mga pangangailangan ng bansa tungo sa kaunlaran at. naging instrumento pa ito ng pang-aaliping pangkaisipan. Ordonez (Kolum) SAPAGKAT KINOPYA nang pira-piraso mula sa edukasyong Amerikano ang ating edukasyon gayong hindi naman katugma ang ating ekonomiya ng industriyalisadong ekonomiya ng Estados Unidos. Rusya. nagpaputi ng kutis. malinaw na hinuhuwad natin ang kultura ng mga Yankee. agad na naghihingalo. Pransiya. Samantalang umunlad. mapagmulat at mapagpalayang mga kaisipan. Umiiral tuloy. Kahit sa mga awitin at pelikula. ayon nga sa mananalaysay na si Stanley Karnow. wika. Natural. at iba pa.

ngunit tayo‘y kuwitis pa rin magpahanggang ngayon na hindi pa sumasagitsit paitaas kung minsan. makatao. kalayaan at kasarinlan. o ng iba pang mga produktong puwede namang tayo na ang lumikha. at naging pabrika lamang ang pangmayamang mga kolehiyo at unibersidad ng henerasyon ng mga lider na mandurugas. mayroon daw naman tayong mga aswang at manananggal. Samantalang gumagawa at nagbebenta ng mga sasakyan — bus man o kotse — ang Korea at Japan. makadayuhan at may kaisipang-alipin. Lubhang napapanahon na. (Kolum) W ikang Na kab ar to lina September 4. sabi nga. Kung hinahangad din lamang na umunlad ang bansa at makita kahit anino ng industriyalisasyon. walang pambansang damdamin o malasakit para sa pambansang kapakanan. Ano nga ba ang naidulot sa bansa ng edukasyong Pilipinong kinopya nang pira-piraso sa edukasyong Amerikano? Malinaw na pinatindi lamang ng edukasyong ito ang kaisipang kolonyal at elitistang pananaw. gusto namang talaga ng mga bansang industriyalisado — lalo na ng Estados Unidos — na manatiling bitukang agrikultural lamang nila ang Pilipinas. Japan o Korea. May ―ballistic missile‖ ang Hilagang Korea. Kung may ―cosmonaut‖ at ―astronaut‖ ang Rusya at Amerika na nakapaglalakbay sa kalawakan o nakararating sa buwan. pait. eroplano man o tangke.Sa halip na isulong ng walang gulugod na pambansang liderato ang siyensiya at teknolohiya tungo sa industriyalisasyon ng bansa. huwag maging industriyalisado. tagapulot naman tayo ng basurang mga makina at piyesa ng sasakyan upang lagyan ng kaha at maging mga behikulong pamasada. Ordonez (Kolum) . 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. pinanatiling atrasado ang bansa. Rebentador lamang at dinamita ang nagagawa natin samantalang bomba atomika ang nalikha ng India. makabubuti marahil na ituwid muna ang ating kasaysayang kolonyal at ganap na wasakin ang balangkas o sistema ng umiiral na edukasyon at lipunan. punglo man o baril. naiiwan tuloy ang Pilipinas sa larangang ito ng mga 50 taon kung ihahambing sa mauunlad na bansa sa Asya at mga 100 taon naman ng industriyalisadong mga bansa sa Kanluran. makabayan at siyentipiko na makatutugon at angkop sa pambansang mga pangangailangan tungo sa tunay na kaunlaran. lason man o gamot o pagkain. Nakakainsulto tuloy na saranggola pa lamang ang kaya nating gawin gayong nagmamanupaktura na ng kanilang mga eroplano ang Tsina. hindi pa tayo makagawa ng simpleng pako o karayom at bumibili pa ng lagari. na pagsumikapang isulong at pairalin ang isang edukasyong tunay na maka-Pilipino. Kahit sagana ang bansa sa mina ng bakal at asero. Sabagay. katam at martilyo mula sa ibang mga bansa. upang palaging umasa sa importasyon at maging tambakan ng sobra nilang mga produkto.

ang Pranses at Aleman. ibinabasura ng mga ―edukado‖ at elitistang patuloy na sumususo sa wikang Ingles at narerendahan pa ng kaisipang kolonyal. Pilipino o Filipino) sa selda ng ipokrisya at. v at z. Wala namang purong wika sa mundo. Waray. at iba pa.‖ gaya rin ng dating diyalektong Italyano na naging pambansang wika ng Italya (Latin dati) matapos sulatin ni Dante sa Italyano ang ―Divine Comedy‖ at gayundin ang diyalektong Ingles na naging pambansang wika ng Inglatera (Latin din dati) matapos namang sulatin ni Chaucer sa Ingles ang ‖Canterbury Tales. maliban marahil sa halos patay nang wikang Latin Katunayan. binabago ang katawagan at sinasangkutsa ang baybay. Ilokano. Ilokano o Bikolano? Maliwanag. at iba pa. Pero. hanggang umuunlad ang sibilisasyon. Higit na masama. at waring isang kabalintunaan. f. Kahit naging lengguwahe pa ng Rebolusyong 1896 ang Tagalog o itinampok na noong una ni Francisco Baltazar o Balagtas sa makabuluhan niyang obrang pampanitikan na ―Florante at Laura. Walang masama kung idagdag sa alpabeto ang mga letrang c. mga 5. Patuloy pa nga itong binabansot ng rehiyonalismo. at marami pang ibang ginagamit na‘t naiintindihan hindi lamang sa Tagalog kundi maging sa Hiligaynon.‖ ipinaparatang pa hanggang ngayon ng mga kalaban ng sariling wika na puro ang Tagalog at maiintindihan lamang diumano sa Katagalugan. Hiligaynon. Bakit hindi Sebuwano. matagal na ring nakabilanggo ang sariling wika (tawagin mang Tagalog. ginugulo pa ng mismong makawika diumano ang umiiral at tinatanggap nang mga salita. nangingiming magmura kahit galit na galit na o hindi magamit ang eksaktong mga salita sa tinutukoy na mga bagay. Sanskrit. lalo na‘t may kinalaman sa seks at mga itinuturing na kalaswaan ng nagbabanal-banalang lipunan. lalo na‘t gagamitin nga sa mga pangalan ng tao at lugar. bus. ang wika sa sentrong iyon ang nagiging dominanteng lengguwahe ng sambayanan. radyo. Katunayan.000 salita sa Tagalog ang mula sa Kastila. nang itadhana niyang ibatay sa diyalektong Tagalog ang pagbubuo. Malay. Arabe. na may Buwan ng Wika sa bansang ito na para bang ang sariling wika‘y ginugunita lamang at ipinagbubunyi tuwing malapit na ang kapanganakan (Agosto 19) ni dating Presidente Manuel L. tumutol at nanggalaiti ang mga kinatawan ng rehiyong di-Tagalog. isang kaululan nang gawin . sa kabila ng paglaganap at unti-unting pag-unlad ng pambansang wika mula sa dampa‘t kubeta ng mga anakpawis hanggang sa palasyo at alpombradong banyo ng naghaharing-uri.500 ang mula sa Intsik. sa kabilang banda. ketsap. sa halos lahat ng bansa. kendi. taksi. kinikilalang Ama ng Pambansang Wika. Sebuwano. hindi nakita ng mga tumututol ang katotohanan at aral ng kasaysayan. Sapagkat ang Kamaynilaan na sakop ng Katagalugan ang sentro ng bansa mula pa sa panahon ng kolonyalismong Kastila. kung saan ang sentro ng gobyerno at komersiyo. Panggalatok at Pampango. Marami na ring salitang hiniram sa Ingles. ngunit isinunod lamang ang baybay o ispeling sa sarili nating ortograpiya tulad ng dyip.GAYA ng pambansang kaisipan na ibinartolina ng relihiyon sa doble-karang moralidad. pinipigilan ang paglaganap at. Natural. ang Ingles at Pranses. j. pagpapaunlad at pagpapalaganap ng wikang pambansa. ng edukasyon at sibilisasyon. q. Bukod-tangi tuloy. Quezon. sabi nga. naghihiraman ng mga salita ang mga wika — ang Arabe at Turkiya. impertinenteng kombensiyon at inaamag na tradisyon. higit na masama. mga 1. natural na manaig ang Tagalog kaysa ibang umiiral na mga diyalekto at maging batayan nga ng pambansang wika.

makabubuti pang manghiram na lamang mula sa dayuhang mga wika at iangkop sa ponolohiya at ortograpiyang Pilipino ang . ulnokalnagin ang sosyo-kultural at ulnoagimatim ang sosyoekonomiko. hatinig ang telepono. gayong hindi sanay ang dilang Pilipino sa pagbigkas ng mga letrang f at v. at marami pang ibang nagwasak sa tinatanggap nang alituntunin sa balarila tungkol sa paghahanay ng katinig (consonant) at patinig (vowel) kaya. ekonomya ang ekonomiya. ang wikang malapit sa puso.pang telefono ang nakagawian nang telepono. at likha ng pananakop ng Kastila noong panahong wala pang kalalang (industry) at nitong ika-20 dantaon ay likha ng imperyalismong Amerikano na naghatid sa Asya ng mapagsamantalang sarilakal (monopoly) na itinaguyod ng napakamaunlad na sakalalang (industrialization)…‖ Kung hindi isiningit ang mga salitang Ingles. kahanginaning diin (atmospheric pressure). Lalo pang gumulo ang baybay at niwawasak ang silabiko o pantig-pantig na katangian ng sariling wika nang magpakahenyo ang mga opisyal ng Komisyon ng Wika. salipawpaw ang eroplano. kalalang. Ayon nga kay Direktor Ponciano Pineda ng dating Surian ng Wikang Pambansa. lalo kaming naguluhan at nagdudang nasa ibang planeta nang mag-imbento ng mga salitang pansiyensiya at panteknolohiya mga ilang dekada na ang nakararaan ang Lupon sa Agham sa pamamagitan ni Engr. isinusunod nila sa kanilang baybay o ispeling ang hiniram nilang mga salitang walang katapat sa kanilang wika. ―Sa pagsusuri ng MAN. Nakakatorete pang ginawang hatidwad ang telegrama. ang batayang sakit ng Pilipinong ulnong (society) ay may uring pang-ulnong at pangkabuhayan. hindi maiwasang himurin ang mga itinuro ng makawikang mga henyo diumano sa pagpapalaganap ng pambansang wika. at industriyalisasyon — bakit kailangan pang palitan ng ulnong. at nauunawaan ng bayan. sarilakal at sakalalang? Higit na makapalipit-dila at utak ang ilan pang inimbentong terminolohiya tulad ng mga sumusunod: sugadagitbing tambisa (photo-electric effect). sa mga babasahin. at dinugtungan ng hulaping (suffix) na on mula sa Bisaya. ka-ke-ki-ko-ku o ta-te-ti-to-tu). haykapnayanon (biochemist). Isang dokumento ng MAN (Movement for the Advancement of Nationalism) ang isinalin niya mula sa Ingles at ginamit niya ang inimbentong mga salita. huwag lang ang Tagalog ni Ka Along!‖ Tanggap na nga naman ang mga salitang lipunan. sino nga ba ang makakaintindi niyon? Nasabi tuloy ng isang magsasakang taga-Nueva Ecija: ―Di bale nang sa Ingles. mula sa hanayan (system of arrangement) ang nayan. Halimbawa. eleksyon ang eleksiyon. o television ang telebisyon. monopolyo. dekano noon ng Inhinyeriya ng Araneta University. sa isang banda. ang sambayanan lamang ang makahahatol sa katumpakan o hindi ng mga bagay na ito at. ginawa pang pwersa ang puwersa. Tulad sa Malaysia at Thailand. Kahit itinuro na sa elementarya sa mga bata ang Abakada at pantig-pantig na pagbasa (ba-be-bi-bo-bu. industriya. Bagaman maganda ang layunin. timbuluging sukgisan (geometric interpretation). natural. Sabagay. ang haykapnayanon ay mula sa sangkap (element) ang kap. Gonzalo del Rosario o Ka Along. ang siyang wikang mananatili at gagamitin ng bayan. lenggwahe ang lengguwahe. kwento ang kuwento. mga salitang walang malinaw na salitangugat (root word) at pinagkabit-kabit mula sa mga pinagkunan.

kung nakabartolina ang wika. o gayunding mga paglalarawan sa Lady Chatterley‘s Lover ni D. tunay na kalayaan at kasarinlan. napakalaya ng ibang mga wika sa bagay na ito. kaluban ng ina mo. kaluban ang kiki. at masaklaw na tinalakay ng mga akademikong makawika ang patuloy na pag-unlad nito diumano sa kung anu-anong larangan tungo sa sinasabing pambansang kaunlaran. Sa inimbentong mga salita ni Ka Along. psychologist–sikologo o saykolodyist. malayang nagagamit ang ―talking‖ o ―laughing cunt‖ sa Tropic of Cancer at Tropic of Capricorn ni Henry Miller. original score–orihinal na eskor.mga hiniram. halimbawa: mathematician–matematiko o matematisyan. punyeta! (Kolum) Haciend a Magd alena August 23. Sinariwa ang kasaysayan ng pambansang wika. kung tutuusin. Ordonez (Tula) (Pasintabi sa mga linya ni Antonio Jacinto ng Angola.‖ Sapagkat nakabartolina pa nga ang pambansang wika sa moralidad ng nagbabanal-banalang lipunan. Sa mga obrang pampanitikan na lamang. lalo na sa larangang seksuwal samantala. hindi ang mga salitang iyon ang tunay na kahalayan at kalaswaan. . iba‘t ibang programa at pagtatanghal ang ibinandila sa maraming kolehiyo at unibersidad. Lawrence at Lolita ni Vladimir Nabokov. sa malawak na lupaing iyon matataas na ang mga tubo dugo ng aming katawan ang katas ng mga tubong iyon. tunod ang titi. tinawag pang sarigawa ang pagsasalsal. decimal fraction–praksiyong desimal. Timog Aprika) 1. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. at kung anu-ano pang mga katawagang matagal nang naiintindihan maging ng mga bata pa lamang. Natural. iniiwasang tawaging alas ang alas. paano mapalalaya ang kaisipan — lalo na nga ang bansa? Tunod ng ama mo. H. Pero. ngunit sinadyang binago maiangkop lamang sa diumano‘y maselang na pandinig ng mga moralista‘t nagpapanggap na mga banal gayong. kundi ang matindi at malaganap na karalitaan dahil sa inhustisya at walang habas na pagsasamantala ng uring naghahari-harian sa masang sambayanan o pandarambong ng imperyalistang mga bansa sa kabuhayang-bansa ng iba. sa katatapos na Buwan ng Wika. at marami pang iba. sa malawak na lupaing iyon ay bihirang umulan pawis ng aming noo ang nagdidilig sa tubuhan. sa kabilang banda. sariing talamitan ang hindutan. ―Maaaring hiraming buung-buo ang tunog (sa sistema ng normalisasyon).

masdan mo: puputulin na ang mga tubo dudurugin at gigilingin hanggang maging kayumanggi sintingkad na kayumanggi ng mga sakada. amerika at europa? sino? sino ang nagpapayaman sa mga dayuhan ang nagpapalaki sa malabutete nilang tiyan? . sino ang nag-aalaga sa mga tubo sa mga palayan at manggahan? sino? at ano lamang ang kabayaran: alipusta at paghamak panis na lugaw kapirasong galunggong damit na basahan singkuwenta pesos at gulping katakut-takot kapag umangal at nagdabog! 4. tanungin mo ang nagliliparang ibon ang nagluluksuhang agos at malakas na hangin sa kaparangan: sino ang gumigising bago magbukang-liwayway? sino ang nagbabanat ng buto hanggang halos sumuka ng dugo? sino ang mga kamay sa paggapas ang sapin-sapin ang kalyo at pilat? sino ang sunog ang balat ng braso‘t mukha sa tindi ng sikat ng araw? sino? 3. 2. sino ang nagkakandakuba sa trabaho may maibili lamang ng kotse mansiyon at babae ang asendero at makapagliwaliw pa sa hongkong.

Katunayan. Ordonez (Kolum) BATAY sa maniobra ng mga basalyos ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. hukuman at pulisya. Malaysia kamakailan sa pagitan ng mga kinatawan ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) at ng Republika ng Pilipinas na magpapalawig sa teritoryong bumubuo ngayon sa ARMM (Autonomous Region in Muslim Mindanao) na magiging isang nagsasariling Bangsamoro. punong negosyador ng gobyerno hinggil sa kapayapaan.‖ Samakatuwid. ayon na rin sa kanya. magdaos ng isang plebisito at susugan o baguhin ang Konstitusyon ng bansa upang maisakatuparan ang pagkakaroon ng isang Bangsamoro na may sariling lehislatura. hindi naman agad maipatutupad ang mga nilalaman ng naturang kasunduan. na ―hindi sakop ng kasalukuyang Konstitusyon ang pagkakaloob ng kapangyarihan sa BJE (Bangsamoro Juridical Entity) na mangulekta ng lokal na buwis. tagapayong pangkapayapaan ni La Gloria. binigyang-diin ni Sekretaryo Hermogenes Esperon. tanungin mo ang nagliliparang ibon ang nagluluksuhang agos at malakas na hangin sa kaparangan… sino? at sila‘y sasagot: putang-ina n‘yoooooooooo hacienda magdalena! nababanaagan na namin ang isang madugong bukang-liwayway! (Tula) J ihad At B angsa mo r o August 10. Idinagdag pa nga ni Esperon na ―hindi kasarinlan‖ ang ipagkakaloob ng gobyerno sa .. magkaroon ng administratibong hurisdiksiyon. at kontrolin ang mga minahan at iba pang likas na yaman sa sakop ng lupain nilang katutubo. kailangang susugan o baguhin ng Kongreso ang kasalukuyang Konstitusyon at ganito rin ang opinyon ni Rodolfo Garcia. Jr. at karapatang makinabang sa likas na mga kayamanan sa katutubong lupain (ancestral land) ng mga Muslim doon. Alam na alam nila na kung hindi pansamantalang ipinatigil ng Korte Suprema at natuloy agad ang pirmahan ng kasunduan sa Kuala Lumpur. maliwanag na ginagamit lamang na instrumento ng Reyna ng Malakanyang ang usapin ng Bangsamoro upang makapanatili siya sa poder matapos man ang kanyang termino ng panunungkulan sa 2010. Kailangan pang lumikha ng isang batas ang Kongreso.sino ang tagaktak ang pawis habang nagkakamot lamang ng bayag ang puting dayuhan? 5. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.

ipinagdaralita naman. na mithiin ng mga Muslim na magkaroon sila ng isang nagsasariling Bangsamoro upang pangalagaan ang kanilang kapakanan at kinabukasan? Dahil sa ipinamamalas na armadong tunggalian ngayon ng mga puwersa ng gobyerno at ng MILF — na ginagatungan pa nga ang apoy ng iresponsableng mga pahayag ng lokal na mga opisyal doon upang tingnan ang lahat bilang labanan ng mga Muslim at Kristiyano – hindi tuloy malayong mauwi sa banal na pakikidigma o jihad ang pakikibaka ng kapatid nating mga Muslim tungo sa kanilang mithiing pamahalaan . Puwede ring palawigin ng bastardong mga pulitiko ang termino ng kanilang panunungkulan. ang minimithing Cha-Cha sa udyok na rin ng makasarili‘t gahamang interes sa kapangyarihan. kung maaari. Bakit nga ba nagrebelde. sa dikta ng imperyalismong Amerikano. hindi ito kuwestiyon lamang ng usapin sa teritoryo o kultura o paniniwalang panrelihiyon kundi. Dahil nilalaro lamang sa dulo ng mga daliri ng pambansang liderato ang usapin ng Bangsamoro. ang lubos na nakikinabang sa likas na mga kayamanan ng lugar sa kapinsalaan. unang-una. kung tutuusin. kuwalipikado pang muling maging presidente o punong ministro si La Gloria. magawa ito bago matapos ang termino ni La Gloria. ang kapatid nating mga Muslim sa Mindanaw? Kung uugatin. sa pambansang seguridad at makabayang ekonomiya. kung gayon. Zamboanga at Iligan. ng libu-libong pamilyang Muslim. at patuloy na nagrerebelde. Maliwanag naman na tutol lamang sila sa pagkakaroon ng isang Bangsamoro dahil mababawasan ang kanilang pampulitikang teritoryo at limpak-limpak na pakinabang sa puwesto tulad din ng pagtutol ng dayuhang mga kapitalistang namumunini sa likas na mga kayamanan ng Mindanaw at. isinusulong na ng kasalukuyang rehimen ang Cha-Cha (Charter Change) o pagbabago sa Konstitusyon at gawing parlamentaryo/pederal/may isang kapulungan — hindi na presidensiyal — ang sistema ng gobyerno at. mga kolehiyo at unibersidad na. sa kabilang banda. lalo‘t susuriin ang mga pahayag at hakbang ng lokal na mga opisyal doon – maaari tuloy mauwi sa armadong mga karahasan o sagupaan ang bagay na ito. Masisisi ba.‖ mga ospital. malubhang usapin ito ng labis na kapabayaan at kainutilan ng gobyerno — ngayon at noon pa mang nagdaang mga rehimen — na paunlarin ang Mindanaw kaya atrasado at alipin ng karalitaan at inhustisya ang maraming lugar doon. Higit sa lahat. unang-una. kasama na ang mapandambong na dayuhang mga kapitalista. Hindi maikakaila. higit sa lahat. ilang grupo lamang ng maimpluwensiya‘t makapangyarihang mga tao. hindi tuloy maiwasang hinalain ngayon na talagang hindi ang paglutas sa problema ng mga Muslim sa Mindanaw ang layunin ng kasalukuyang rehimen kundi. Kung parlamentaryo na nga ang sistema ng gobyerno. sa kabilang banda. telekomunikasyon at transportasyon. Sapagkat. at maging ―mass media. ng libu-libong pamilyang Muslim doon. noon pa man. 100% makontrol ang mga korporasyon at pasukin maging ang pambayang mga utilidades — tubig at kuryente. talagang dapat na hawak o kontrolado lamang ng mga Pilipino alang-alang. aalisin sa bagong Konstitusyon ang mga limitasyon upang makapagmay-ari na ng mga lupain dito ang dayuhang mga kapitalista. at tinitingnan pa ng maraming pulitiko sa apektadong mga lugar sa Mindanaw na tunggalian ito sa pagitan ng mga Muslim at mga Kristiyano — halimbawa sa Hilagang Kotabato .Bangsamoro kundi gagawin lamang itong ―isang estado sa loob ng isang estado‖ na tinatawag na pederalismo.

dahas pa rin ba ang itutugon ng pamahalaan sa lumulubhang usapin ng Bangsamoro? Lubhang napapanahon na nga na matapat na harapin ng pambansang liderato — hindi laruin at gawing tuntungan ng makasariling mga interes — ang . Matapos mamatay si Mohammed noong taong 632. Nakipaglaban siya sa siyam na pakikidigma at iniutos ang marami pang ibang mga pakikipaglaban. Sinakop ng propetang si Mohammed ang Mecca sa pamamagitan ng dahas. itinuloy ng pumalit sa kanya ang banal na pakikidigma hanggang talunin ng magkasanib na hukbong Ingles-Ehipto ang puwersa nito. Pagkamatay ni Ahmad. Bago ito. sa pamamagitan ng madugong mga jihad. Palestina. dumanak din ng dugo dahil sa mga jihad. Nang idikta niya ang mga nilalaman ng Koran. panahon na marahil na maunawaan ng pambansang liderato ang napakahaba nang kasaysayan ng kanilang banal na pakikidigma o tinatawag na jihad. sa ibang panig ng mundo. bagaman ipinahihintulot din ang di-marahas na jihad sa pamamagitan ng puso. higit sa lahat. Sa simula pa ng kasaysayan ng Islam. Batay sa nabanggit na kasaysayan ng mga jihad. Mabilis na nasakop ng hukbong Bedou ang Syria. higit na magiging masalimuot ang lahat — at hindi kayang lutasin maging ng susunod na rehimen — kung mauwi sa jihad ang lahat. Isinulong ang jihad hanggang Hilagang Aprika at Espanya at nasugpo ang paglaganap noong 732 sa napabantog na labanan sa Tours. ipinoroklama ni Muhammad Ahmad ang sarili bilang Mahdi o pinapatnubayan ng banal na espiritu at nagdeklara siya ng jihad laban sa mga ―hindi nananampalataya‖ at dinurog ng kanyang puwersa ang 10. Kapag nagkataon. una laban sa mga tribong tumalikod sa Islam at pagkatapos ay laban sa mga kanugnog-bansa. nanalasa ang hukbong Wahhabi Bedou. sa rehiyong Nile ng Sudan. Pransiya. kakambal na nito ang pakikidigma. Sa loob lamang ng isang araw. dila at kamay. naglunsad ng sunud-sunod at waring walang katapusang mga jihad ang mga kalipang humalili sa kanya. minasaker ang mga kalaban ng Islam. Noong mga unang taon ng 1900. Pinagkaisa noon ng bagong pananampalatayang ito — na tinatayang halos milyon na ngayon ang mga tagasunod — ang marahas na mga tribong Bedou ng peninsulang Arabiano. hanggang maitayo nila ang makabago ngayong kaharian ng Saudi Arabia.000 Mahdista ang napatay ng isang pangkat ng naturang hukbo na nasa ilalim ni Sir Herbert Kitchener at ng isang batambatang opisyal na si Winston Churchill dahil sa kanilang mga baril na Maxim o ―machine gun‖ ngayon. Iraq. Noong mga 1880. nilipol pagkatapos ang mga nagtanggol sa Khartoum.ang kanilang sarili sa pamamaraang angkop sa kanilang mga pangangailangan at kultura at pangalagaan at pakinabangan. 20. Kung dahas pa rin ang itutugon ng pamahalaan sa lehitimong mithiin ng mga Muslim sa Mindanaw. malinaw na inilahad na makatuwiran ang armadong jihad bilang kasangkapan ng ebanghelismo. Sa maikling salita.000 sundalo ng hukbo ng Ehipto. at sila ang naging panagupang tropa sa mga pakikidigma para sa Islam. hindi dapat laruin lamang — at guluhin — ng pambansang liderato ang usapin ng Bangsamoro o gawin lamang itong instrumento ng kanilang makasarili‘t gahamang interes sa kapangyarihan. ang likas na yaman ng lupain nilang katutubo na pinagpapasasaan lamang ng mapandambong na interes ng iilang piling grupo ng mga tao. Ehipto at Persia (Iran ngayon). kabilang ang Ingles na heneral na tinawag na ―Chinese‖ Gordon.

Mananatiling nakabalandra ang mukha ng rebelyon doon hanggang biktima ng karalitaan at inhustisya ang kapatid nating mga Muslim sa naturang rehiyon. Ordonez (Kolum) MGA ILANG dekada na ang nakararaan. Mula pa sa nagdaang mga rehimen dahil sa napakasamang kalagayang panlipunan. ng Philippines Free Press. nilinaw niyang inihambing na noon ni Claro M. at umuupa ng mga mamamatay-tao. ang patuloy na pag-ungol ng disgustadong mga estudyante at intelektuwal sa mga siyudad.‖ Idinagdag pa niya na ―napakaliit ng minoryang mahigpit na pumipisil‖ o kumokontrol sa kayamanan at pulitika ng bansa at nagigising na ang masa.pakikipagnegosasyon sa MILF upang malutas ang deka-dekada na ring rebelyon ng mga Muslim sa Mindanaw.‖ . Locsin. Panahon nang aminin. kung sinu-sino na ang humula na puputok na sa wakas ang naturang bulkang sosyal kapag hindi nabago ang grabeng kalagayang panlipunan. lalo na sa panahon ng diktadurang Marcos. ang sambayanan. Ano ang mga kalagayang umiiral noon sa Cuba na masasabing namamayani rin ngayon sa Pilipinas? Sabi nga ni Rowan: ―ang pagwawalang-bahala ng naghaharing-uri.‖ Kung hindi diumano mababago ang masamang kalagayang ito. Higit sa lahat. Pinatubo kahit mga 600 taon na itong natulog. binigyang-diin niya na kagaya nga ng Cuba ang Pilipinas bago napatalsik sa poder si Batista. sa isang artikulo ng yumaong Teodoro M. maraming mga palaaral sa lipunan at pulitika ang naghambing sa bansa sa isang bulkang sosyal na maaari diumanong sumabog anumang oras kagaya ng Mt. Sa isang artikulo rin sa Reader‘s Digest ni Carl Rowan. pampulitika man o pangkabuhayan. na nag-ugat ang lahat-lahat sa kapabayaan at kainutilan ng pamahalaan na isulong ang kaunlaran ng Mindanaw noon pa man. Nakikita na ng mga mamamayan. ang pagkakaroon ng mga subersibo at gerilya sa kabundukan.‖ dagdag niya. ―maaaring magkaroon ng malaking gulo sa bansa. ayon kay Rowan. (Kolum) B ulkan g So s yal Ang B an sa July 28. Recto — namayapa na rin at kinilalang makabayang senador noon ng Republika — ang pambansang kalagayan sa umiral na mga pangyayari sa Cuba bago nagkarebolusyon doon na pinamunuan ni Fidel Castro at nagbagsak sa malupit at mapagsamantalang rehimen ni Fulgencio Batista. hindi dapat ipinta sa mata ng sambayanan ng ambisyoso‘t bastardong mga pulitiko na tunggalian ito ng Muslim at Kristiyano upang hindi mauwi sa jihad ang lahat. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Katunayan. dating direktor ng US Information Agency. Sr. sa katotohanang ito. para makapanatili sa kanilang pribilehiyadong katayuan. ―ang kasalanan ng isang oligarkiyang gumagamit ng katiwalian. kung hindi diumano ―magigising ang naghaharing-uri sa mga pangangailangan ng masa. at lunasan ng mga kinauukulan.

ang bastardong mga pulitiko. sa isa niyang pagtatalumpati sa Amerika noon ang naturang marawal na pambansang kalagayan.‖ hindi na kailangan marahil ng sinuman ang may mataas na gradong salamin upang makita ang tumitinding mga kontradiksiyon sa ating lipunan. Hindi na maikakailang marami sa kanila ang kulang sa masustansiyang pagkain. ang kumokontrol sa kabuhayan ng bansa. Locsin. Mga 85% ng sambayanan ang talagang pobre at lubhang miserable na ang pamumuhay. patuloy na tumataas ang presyo ng mga bilihin at serbisyo nang walang kaukulang pagtaas sa suweldo lalo na ng ordinaryong mga manggagawa. ang 85% ng populasyon na halos kumain-dili. batay sa pananaliksik ni John Doherty — Amerikanong Heswita — isang ikalimang (1/5) bahagi lamang ng populasyon ang nakikinabang sa 50% ng pambansang kita at 60 pamilya lamang. ang iilang grupo ng maimpluwensiya‘t mapribilehiyong Pilipino. Jr. sa kabilang banda. walang lupa. Bagaman ang katayuan ng bansa sa ilalim ng diktadurang Marcos ang tinutukoy niya noon. Marami sa kanila ang walang bahay. nagtatampisaw sa kayamanan ng bansa ang dayuhang mga negosyante. at nag-iimbento pa ng mga bago. nagtitiis sa kanin at asin o lugaw na hangin ang ulam. Bunga ng naturang katotohanan.Pero bakit hindi pa nga pumuputok ang bulkang sosyal? tanong noon pa man ni T. Katunayan. Mahirap nang mapasubalian ang katotohanang patuloy na lumalaganap ang kawalang-trabaho o disempleyo. walang-wala. O nabago na ng kasalukuyang rehimen ang napakasamang kalagayang panlipunan at kontento na ang sambayanan? Sinasabing lalo pa ngang naging malaganap ang karalitaan ngayon. Malinaw nang nailarawan ng yumaong Senador Benigno ―Ninoy‖ Aquino. Patuloy na tumataas ang mga buwis. Hindi na rin katakatakang lalong lumaki ang agwat na naghihiwalay sa mayaman at sa mahirap at lalo pang maghirap ang milyun-milyong maralitang Pilipino. hindi na dapat ikagulat kung manatiling busabos ang malaking bahagi ng sambayanan. Narito ang isang lupaing iilan ang labis na mayaman habang lubos na nagdaralita ang masa. M. patuloy na bumabagsak ang halaga ng piso kontra dolyar habang patuloy namang ibinabaon sa utang ang bansa — kaya patuloy at patuloy ngang nagiging miserable ang kalagayan ng masang sambayanan. Sinabi ni Ninoy Aquino: ―Ang Pilipinas ay isang lupain ng nakalilitong pagkakaiba. Sa kabila ng mayabang na ipinangangalandakan ng mga tambolero o propagandista ng kasalukuyang rehimen na ―maganda‘t papaunlad ang buhay ng mga mamamayan at ang ekonomiya ng bansa. Narito ang isang lupain ng pribilehiyo at ranggo — isang republikang diumano‘y para sa pagkakapantay-pantay pero sinasalaula ng isang sistema ng pag-uuri-uri.‖ . kapansin-pansin na parang wala ngang ipinagbabago ang mga problemang pangkabuhayan at pampulitika o panlipunan ng bansa magpahanggang ngayon. ayon naman sa manunulat-mananalaysay na si Stanley Karnow. at nakikisiksik sa nagsisiksikan nang mga barungbarong sa mga suluk-sulok ng lungsod habang. Narito ang isang lupaing nananalig sa demokrasya ngunit pinatatakbo ng isang matibay na plutokrasya. Narito ang isang lupaing ang kalayaan at mga biyaya nito ay totoo lamang para sa iilan at isang ilusyon lamang o pangarap para sa nakararami. Sr. bukod pa sa mapaminsalang galamay dito ng imperyalismong Amerikano.

Sa punto ng mga konserbatibo. patuloy pang hinuhuthot ng mga dayuhan pero.‖ Sabi niya. puwede daw naman silang maglakad na lamang dahil hindi pa naman sila pinuputulan ng mga paa. walang layunin. at walang pagtitiwala sa sarili. sa katotohanan ay higit ang pagmamahal sa kani-kanilang sarili. Makabibili pa rin daw sila ng kape‘t ilang pandesal na pantighaw sa kumakalam na sikmura. Kung mataas man daw ang pasahe sa mga sasakyan. may trabaho pa naman daw sila kahit papaano at higit daw mahirap ang wala silang pinagkakakitaan lalo na ngayong laganap ang disempleyo. o sa mga barungbarong sa mga suluk-sulok ng lungsod. O hindi pa totoong miserable ang sambayanan? Maaaring kontento pa nga ang sambayanan at nakangingiti pa sa kanilang kabusabusan. sa mga kariton at mga damuhan ng parke. ito‘y dahil na rin sa ating ―mga lider na nangangalandakan ng pagmamahal sa bayan ngunit. Ikinakatuwiran ng mga palaaral sa pulitika na ang sambayanang Pilipino ay hindi naman kasing miserable ng sambayanang Ruso bago ibinagsak ng mga Bolshevik. kahit lugaw at asin ang kanilang kinakain. bakit nga ba magagalit at maghihimagsik? dagdag na tanong pa ni Locsin. lalong hindi sila napakamiserable kagaya diumano ng milyun-milyong taga-India na hindi naman naghimagsik laban sa kanilang sistema sosyal at sa gobyernong dahilan ng kanilang pagkamiserable. Kung sa dampa man daw sila nakatira. kahit kamote‘t mais. Kung totoo mang binubusabos ng mga kapitalista sa dambuhalang mga pabrika‘t korporasyon ang mga manggagawa. Kung hindi pa nga ganap na miserable at kahabaghabag ang sambayanang Pilipino. sabon man o mantika — may kinikita pa rin daw sila kahit paano. o kung inaalipin man ng mga propiyetaryo‘t asendero ang mga magsasaka. ―wala namang pagpaplanoing pangkabuhayan. o natutulog na lamang sa mga bangketa. Hindi rin sila diumano kasing miserable ng sambayanang Tsino bago naluklok sa poder ang rehimeng Komunista nina Mao Tsetung. ayon noon kay Locsin. Kung hindi man daw sapat ang kanilang suweldo o kinikita sa kanilang pang-araw-araw na mga pangangailangan dahil sa patuloy na pagtaas ng presyo — bigas man o mais. At. totoong patuloy na yumayaman ang mayaman at talagang lalong naghihirap ang mahirap dahil kontrolado nga ng iilang pamilya ang ekonomiya‘t pulitika ng bansa habang. o sa mumurahin at masikip na entresuwelo. ang mahalaga daw ay may natutulugan pa rin sila . kung kaya nanlulupaypay ang mga Pilipino… nakakulong sa kawalang-pag-asa. walang disiplina. tubig man o kuryente. Kahit malimit na hindi na sila kumakain nang tatlong beses sa maghapon. ―bagsak ang mga industriya. ang rehimeng Tsarista ng mga Romanov sa Rusya. anuman ang dumating na rehimen. walang pagtatangkang paunlarin ang ekonomiya. nakasanayan na daw ng masang sambayanan ang kahirapan at kilalang-kilala na nila ang mukha ng karalitaan. sa pamumuno ni Vladimir Ilyich Ulyanov o Lenin.‖ Sa kabila ng lahat. ang mahalaga daw ay may kinakain pa rin sila at sanay naman silang kumain ng kahit ano.Idinagdag pa niya na ang pamahalaan nito‘y ―halos bangkarote sa pananalapi‖ at ang mga sangay nito‘y ―pinaghaharian ng mga utang at katiwalian‖ at. sa bawat panahon.‖ Pero bakit hindi pa nga pumuputok ang bulkang sosyal? tanong nga noon pa man ni Locsin. sa kabilang banda. higit sa lahat. binigyang-diin ni Ninoy. basta puwedeng kainin.

nagkakaroon daw ang sambayanan ng pag-asang bubuti rin. ang pagpipilian. sa wakas. Locsin. ang sinasabing demokrasya. Matitiis pa naman daw. pinahihintulutan daw ang sambayanang ipahayag ang anumang pagtuligsa sa masama‘t tiwaling administrasyon. Kahit kontrolado ng mga hari-harian sa lipunan ang ―mass media‖ — radyo.at puwede bang lumikha ng bata. malamang na ipasara ang mga iyon tulad noong rehimeng Marcos. mapapalad daw ang mga maralita. Hindi na bale daw na maghirap. puro kaligayahan naman daw ang naghihintay sa kanila sa sinasabing kabilang-buhay — walang gutom. batikusin man ng maaanghang na mga salita ang kinauukulang mga opisyal o isumpa man ang umiiral na sistema sa lipunan. sabi ng mga relihiyosong nag-uunan ng Bibliya. Nariyan naman daw. kung banta na ito sa katatagan o kapangyarihan at kaayusan ng uring naghahari-harian. noon. Sa bawat eleksiyon. baka bigla ngang umulan ng bigas at talong na may kasama pang bagoong. nariyan pa naman ang Simbahan kung saan puwedeng magdasal kahit minu-minuto. Kung nagdaramit daw sila ng animo‘y basahan. magtiis at magsakripisyo sila nang husto sa lupa sapagkat. Pero. oras-oras o araw-araw. ang busabos nilang buhay at magiging maganda na‘t maunlad ang pambansang kabuhayan. maipahahayag ng sambayanan ang kanilang galit at pagkasuklam – sa bisa ng balota — laban sa mga lider na nagpapakabundat sa kapangyarihan at nagbabasura lamang sa tunay na pambansang kapakanan. kung hindi man daw nila mapag-aral ang kanilang palabuy-laboy na mga anak. . M. kung tutuusin. Mas matindi diumano ang paghihirap nila sa lupa. Bakit nga ba magagalit pa? tanong ng mga konserbatibo. Bakit nga ba maghihimasik. ang lahat-lahat. Maaaring ipakulong pa — o ipapatay — ang masusugid na kritiko ng nakasusulukasok na rehimen. sa kabilang banda. sa kabilang banda. ipinahihintulot daw naman nito na makapamili ang sambayanan ng mga manunungkulan sa gobyerno kahit pare-pareho naman. kaiingat. kung anuman ang lahat ng kahirapang ito. at buhay na walanghanggan basta‘t manuntunang lubos sa mga aral ni Kristo. Kahit hindi nga nababago ang tiwaling balangkas ng lipunan. marahil. mas malaki daw naman ang kanilang gantimpala sa kalangitan. ang mahalaga daw ay nabubuhay pa rin sila kahit ipinagkakait sa kanila ng tiwaling lipunan ang karapatang mabuhay nang parang tao sa ilalim ng isang tunay na hustisya sosyal. Sabi nga. Mapapalitan diumano ang isang masama‘t abusadong rehimen at maparurusahan ang mapagsamantalang mga opisyal. Sr. kung puwede namang parusahan ng mga mamamayan sa bawat eleksiyon ang sinumang salanggapang na lider ng bansa? Pero. diyaryo at telebisyon — iplnahihintulot naman daw ang mga pagtuligsa upang mabawasan sa pamamagitan nito ang galit ng sambayanan. Isa pa. Sa pamamagitan daw ng eleksiyon. Nariyan din daw ang kalayaan sa pamamahayag at binubuhay nito diumano ang ilusyong may kalayaan. Bakit nga ba maghihimagsik kung puwede namang malayang ipahayag ang matinding galit? muling tanong ng mga konserbatibo. walang uhaw. isa pa. Puwede ngang tiisin ang lahat — kung gayon. huwag lamang libelo. ng damit at pera para sa sambayanang dayukdok. Baka nga mahabag din ang maawaing langit at kahit hindi kami naniniwala sa mga milagro. muling tanong ng mga konserbatibo. Ayon nga sa artikulo ni T.

nang gobernador pa lamang si Bush. Hilagang Korea at iba pang mga bansang kasalungat ng mapandambong na interes ng Amerika ang ginawa. Texas. na ipinadala sa Cuba upang kumuha ng mga retrato. hindi iilang palaaral sa pulitikang pandaigdig ang naghinalang mismong Estados Unidos ang may pakana niyon upang makatuwirang ideklara ng Amerika sa sulsol ng malalaking kapitalista ang giyera laban sa Espanya. batay sa ulat ng BBC. Cuba na ibinintang sa mga Kastila. lalo na nang mabunyag ang sulat ni Frederick Remington. Ordonez NANG pasabugin noong 1898 ang bapor pandigmang USS Maine sa pantalan ng Havana. kung talagang utak ng Setyembre 11 si Osama bin Laden. sa Iraq at Afghanistan. Bush na relihiyosong ibunsod ang sinasabi nitong ―giyera kontra sa pandaigdigang terorismo‖ kaya walang patumanggang sinalakay at sinakop ang Iraq sa hinala lamang na may WMD (weapons of mass destruction) si Saddam Hussein at banta ito diumano sa seguridad ng Estados Unidos. sinabi sa balita na ―handa na ang lahat para sa pangwakas na tagpo. Dahil nasa negosyo ng industriya ng langis. at ginagawa pa nito. Ibinintang kay Osama bin Laden ang lahat. Iran.‖ at parang nahuhulaan ang mangyayari. hindi malayong gawin din nito sa Syria. Hindi magkakagiyera…‖ agad na itinugon ni Hearst: ―Basta ibigay mo ang mga retrato at ako ang magbibigay ng giyera. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ilang lider ng Taliban ang nagpunta sa Houston.‖ hinihingi tuloy ni Michael Moore na ipaliwanag nang husto ni Bush ang mga sumusunod: Na. batay sa mapandigmang utak ni Bush. Walang gulo.tanong naman ng mga radikal. unang-una. at inaasahang mangyayari agad ito.000 katao. lalo na si Bise-Presidente Dick Cheney. lumilinaw ang katotohanang ginugulo ng Amerika ang Gitnang Silangan hindi upang iligtas ang mundo sa terorismo kundi upang mapagharian iyon at makontrol ang mayamang langis ng rehiyon. ang pamilya Bush at kilalang mga kaalyado nito. paano nito masusubaybayan ang buong operasyon niyon gayong lumilitaw na sinasalinan ito ng dugo sa isang kuweba sa Afghanistan dahil sa sakit sa bato? Na. Sa kanyang aklat na ―Stupid White Men. At. Ulo noon ng balita ng ―Journal‖ sa New York: ―Sa Wakas Ang Ating Bandila Sa Havana. may totoo bang malinis na eleksiyon sa bansa upang maibandila ang tunay ding damdaming-bayan? Puputok na nga ba ang bulkang sosyal? O talagang hindi pa napakamiserable‘t kahabaghabag ang masang sambayanan? (Kolum) P akana ng Amer ika? July 17. reporter ng diyaryong ―Journal‖ ni Hearst. binansagan itong numero unong terorista.‖ Marami tuloy ang naghihinala magpahanggang ngayon na pakana rin ng Amerika ang malagim na nangyari noong Setyembre 11. noong 1979. 2001 nang banggain ng dalawang eroplanong pampasahero ang Twin Towers ng World Trade Center sa New York na ikinasawi ng mga 3. at nagkaroon ng matibay na dahilan si Presidente George W.‖ Nang itelegrama ni Remington kay Hearst: ―Payapa ang lahat dito. nakipagpulong sa mga pinuno ng Unocal para sa planong paglalagay ng mga .

Isa sa nagsagawa ng masusing pag-aaral tungkol sa planong iyon ang Enron. nang matapos ang kampanya ni Bush na makontrol na ang Afghanistan. Ano naman kayang pakana ang gagawin ni Bush at ng Amerika sa Pilipinas ngayong lumilitaw na naglipana sa bansa ang maraming espiyang Amerikano? Ito ang dapat ding puspusang bantayan ng mga puwersang makabayan at progresibo. Isa ring kasangguni ng kompanyang Unocal ang itinalaga namang bagong embahador sa Afghanistan. Ordonez (Kolum) SAMANTALANG nakatakdang idaos sa Kuala Lumpur. makaraan ang ilang linggo matapos ang Setyembre 11. isang bagong kontrata ang pinagtibay upang ibaon sa Afghanistan ang kinakailangang mga tubo ng langis. pero bakit ang ipinabomba ni Bush ay ang Afghanistan? O napakahirap bombahin ang isang bansang pinagkukunan ng 25% ng gasolina ng Amerika at kinaroroonan ng maraming kasosyo sa industriya ng langis ng kanyang amang si dating Pres.‖ ipinahintulot ni Bush na lumipad sa himpapawid ng Amerika ang isang pribadong eroplanong mula sa Saudi Arabia upang sunduin at ilabas ng Estados Unidos ang halos dalawang dosenang miyembro at kasama ng pamilya bin Laden. kadudadudang isasagawa naman ng puwersang Amerikano-Pilipino sa katapusan ng Hulyo sa Carmen. ayon sa ―London Times. Malaysia sa Agosto ang susunod na talastasang pangkapayapaan sa pagitan ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) at ng gobyerno ng Pilipinas. isang dating kasangguni ng isang kompanya ng langis ang itinalaga ng Amerika na ―pansamantalang lider‖ doon. at magulo pa ang lahat. George Bush. 2001. panahon na.tubo ng langis sa malaking bahagi ng Afghanistan. mga 15 sa 19 na terorista ng Setyembre 11 ang mula sa Saudi Arabia. Habang maraming eroplano sa Amerika ang ayaw pahintulutan para makalipad. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Na. Ni hindi iyon hinarang at inimbestigahan ng pulisya o ng FBI para malaman kung ano ang alam ng mga ito sa naganap na trahedya. 2005 P anghi hi ma so k n g mga Amer ika no July 7. Bakit ipinahintulot ni Bush na makipagpulong sa Texas ang mga kinatawan ng isang diumano‘y teroristang gobyerno? Ano ang nangyari sa transaksiyong iyon? Na. Ngayong nakuha na ni Bush ang gusto niya. ang pinakamalaking taga-suporta ng pondo sa kampanya ni Bush sa pagkagobernador noon at pagka-presidente nang malaon. nagawa pa ni Bush na tiyaking ligtas ang mga bin Laden. Ayon kay Admiral . Hilagang Kotabato ang pagsasanay militar na binansagang Balance Piston kontra terorismo.? Tatlong libong buhay ba ang katumbas ng milyun-milyong galon ng gasolina? naitanong tuloy ni Moore. Pebrero 2. Isa ang kompanyang Haliburton — tagapangulo nito noon si Dick Cheney na bise-presidente ngayon ni Bush — ang kontratista niyon. Bakit iyon ang inuna ni Bush? Bakit espesyal na trato ang ipinagkaloob sa mga Arabo at sa mga bin Laden? Na. Sr. ayon kay Moore. Sa loob lamang ng ilang buwan. na pauwiin na ang tropang Amerikano mula sa naturang bansa. Kolum.

Dahil sa naturang paratang na tiyak na sasangkalanin ng Amerika para pakialaman o panghimasukan ang tunggalian sa Mindanaw at lalong salaulain ang soberanya ng bansa. napabalitang pinuntahan ng ilang opisyal ng USIP (United States Institute of Peace) ang pangunahing mga lider ng MILF. gaya rin nang pagbintangan nitong nag-iingat ng mga sandatang lubos na mapamuksa (weapons of mass destruction) ang rehimen ni Saddam Hussein. binigyang-diin ni Lt. Kahit wala pang matibay na batayan. Col. bumabagal lamang ang negosasyon para sa kapayapaan dahil sa hindi pagtupad ng gobyerno ng Pilipinas sa mga napagkasunduan na. Kaugnay nito. ilang araw lamang ang nakararaan. marami na ang nagsasabing hindi malayong mabiktima ang inosente at kaawa-awang mga sibilyan na hindi miminsang napatunayang malimit mangyari sa mga operasyong militar sa iba‘t ibang panig ng kapuluan. Batay sa ulat. nang kausapin nila sina Mohagher Iqbal. na walang dapat ikabahala diumano ang mga mamamayan sa naturang rehiyon. Astrid Tuminez ng USIP. kasama pa nga si Joseph Saus. Isang pederal na institusyong hindi diumano partisano ang USIP. ayon na rin kay Eid Kabalu. Dahil sa bagay na ito na malinaw na dikta ng mga diyus-diyosang Amerikano at pikit-mata namang nakaugaliang lunukin ng pambansang liderato. pampulitikang oplsyal ng Embahada ng Amerika dito. pero ang mismong Presidente ng Amerika ang nagtalaga sa lupon ng mga direktor nito kalakip ang kompirmasyon ng Senado. tagapangulo ng lupong pangkapayapaan ng MILF. Kasama pa ng dalawang pinuno ng USIP si Joseph Saus. isa lamang ito sa serye ng gagawing mga pagsasanay upang mapahusay ng mga sundalong Pilipino ang kanilang kakayahang labanan at puksain ang mga terorista. tagapagsalita ng MILF. kumander ng US Pacific Command. baka lalo pang sumiklab ang mga karahasan at tumindi ang sagupaan sa pagitan ng tropa ng gobyerno at ng puwersa ng MILF. Daniel Lucero. Kahit pangunahing layunin diumano ng USIP ang ―mapayapang paglutas sa pandaigdig na mga tunggalian. ibinibintang naman agad nitong nakikipagugnayan ang MILF sa internasyonal na mga organisasyong sinasabing mga terorista.Thomas Fargo. Nasabi tuloy ni Eid Kabalu. gaya rin ng iba pa nitong nakamaskarang mga ahensiya tulad ng USAID at Peace Corps. May mga senyales ding baka gawing munting Iraq ng Estados Unidos ang Mindanaw. maliwanag na kinausap nina Dr. .‖ hindi maiiwasang hinalaing instrumento ito ng imperyalistang mga patakaran ng Estados Unidos. hinihinalang sa halip na malunasan ang inaamag nang mga problema sa Mindanaw at magkaroon ng tunay na kapayapaan doon. na lumang tugtugin na ang ipinaparatang sa kanila. tagapagsalita ng militar. tulad unang-una ng pag-atras ng tropa ng pamahalaan sa Buliok Complex. ang mga lider ng MILF kaugnay ng bintang na nakikipag-ugnayan ang MILF sa Jemaah Islamiya at Al-Qaida na pawang tinatakang terorista. Kahit. lalo na sa Jemaah Islamiya na nakabase sa Indonesia at nasa ilallim diumano ng Al-Qaida ni Osama bin Laden. hindi nga malayong igiit nito ang mapaghari-hariang mga patakarang lalong ikalulubha pa ng mga problema doon gayong. kung tutuusin. at ang mga abogado nitong sina Lanang Ali at Michael Mastura. sa kabilang banda.

Kennedy at puspusang isinubo doon ang kanyang puwersa militar sa udyok ng malalapit na tagapayong sina Robert McNamara.000 Vietnamese. lalo‘t pinapatnubayan ng mga kaisipan at prinsipyong Islamiko ang MILF at hindi malayong suportahan pa sila. na pag-aralan at isaalang-alang ng kasalukuyang rehimen ang likas na paniniwala. ng mga bansang naninindigan para sa mga aral ng Islam. Sa kabila nga ng bilyun-bilyong dolyar na ginasta doon ng Amerika. bilyun-bilyong piso na ang nagagasta ng gobyerno mula pa nang sumiklab ang mga kaguluhan sa Mindanaw na lumilitaw na wala namang positibong resulta hanggang ngayon. sa kabila ng superyor nitong mga kagamitang pandigma at 500. ng matagal at labis na kapabayaan ng mismong gobyerno sa kapakanan ng naturang rehiyon. hindi matanggap ng Amerika magpahanggang ngayon kung bakit noong Abril 20. sa nilulunok nitong negatibong mga karanasan ngayon sa Iraq. untiunting nalubog sa kumunoy ng kahihiyan ang Estados Unidos hanggang sa manahin pa ng sumunod na mga administrasyon nina Lyndon Johnson. Makabubuti rin. Richard Nixon at Gerald Ford ang isang giyerang lubos nitong pinanghimasukan. kaisipan at kaugalian o kultura ng mga kapatid nating Muslim doon tungo sa pangmatagalang solusyon upang maiwasan ang mararahas na hakbang na malinaw na isinusulong ng imperyalistang mga patakaran ng Estados Unidos. hindi naman Vietnam ang Mindanaw. tatagal ba itong mantinihin o pondohan ang pakikidigma lalo na‘t digmaang-gerilya — tulad ng ginawa ng mga Vietcong — ang isasagawa ng MILF? Hindi maikakaila. at hindi rin Iraq pero kung talagang lubusang makikipaggiyera ang puwersa ng gobyerno laban sa MILF dahil sa dikta at panghihimasok ng Amerika. hinding-hindi na nga yata ito magbabago sa kanyang pagiging likas na pakialamero kahit sariwa pa sa alaala ang mga aral ng kasaysayan sa kahihiyang inani nito sa Vietnam at. Isa iyong trahedya sa loob ng aking isipan>‖ Sabagay. armas man o pondo. Malinaw na nakatanim sa kamalayang Amerikano ang hindi malunok na kahihiyan kung bakit ang isang bansang kinikilalang napakamakapangyarihan ay parang mabagsik na asong pinatakbo lamang ng isang pusa. bumagsak ang Saigon at nasakop ng mga Vietcong kaya tutop ang puwit na iniwan iyon ng mga Amerikano. gayundin. tumakas pauwi kasama si Embahador Graham Martin at Frank Snepp ng CIA. gayundin ang inilikas na kaalyadong mga 50. Nang magsimulang makialam ang Amerika sa giyera-sibil sa Vietnam sa panahon ni dating Presidente John F. Sa halip tuloy na padikta at maging sunud-sunuran ang pambansang liderato sa makasariling interes ng likas na pakialamerong mga Amerikano. hindi pa rin nangangahulugang tapos na ang tunggaliang ito. unanguna. makabubuting masusing suriin — lalo na ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo — ang ugat ng nagkapatung-patong nang mga problema sa Mindanaw na bunga. 1975. di nga kasi.Sapagkat pumapapel na siga-sigang pulis ng mundo ang Amerika sa ngalan ng ipinangangalandakan nitong demokrasyang angkop sa kanyang makasariling mga interes. Nasabi tuloy noon ni dating Presidente Gerald Ford: ―Isa iyon sa pinakamalungkot na araw sa aking buhay… ang makitang ang Estados Unidos ay literal na sinipa at tinalo ng mga North Vietnamese. .000 sundalo. bukod sa tropa ng Timog Vietnam at iba pang mga kaalyado. Madurog man ang mga kampo ng MILF. Dean Rusk at McGeorge Bundy para mapangalagaan diumano ang demokrasya.

Matapos ang unang bugso ng agresyon nito at pagsalaula sa soberanya ng Iraq. Naniniwala silang ang kanilang bansa‘y ―isang bansang Arabong may walanghanggang misyon‖ batay sa ideyang isang bansa lamang ang iba‘t ibang bansang Arabo sa kabila ng pagkakahati-hati ayon sa kasalukuyan nitong kasaysayan. tumitindi na ang mga protesta upang palayasin ang mga Amerikano doon. Gaya rin ng naunang mga papet na rehimeng minaniobra ng Amerika sa Pilipinas. Halimbawa na lamang ang matagal na nitong pakikipag-iringan sa Persia — ngayo‘y Iran — dahil sa pagtatalo sa hangganan ng teritoryo. 2004 Kasib aan ng Amer ika June 30. santambak sa plato at sapat nang kainin ng tatlong tao sa nagdaralitang Pilipinas. Tinutugis din nito diumano ang sinasabing mga terorista kahit marami ang mga makabayan lamang at tumututol at lumalaban sa mapandambong na mga patakarang pangkabuhayan at pampulitika ng Amerika kaya. naglalaway na agad ito sa Syria at iba pang mga bansa sa Gitnang Silangan tulad na lamang ng Iran at Jordan. tigib iyon ng maraming pagsakop ngunit muli‘t muli ring pakikilaban upang mabawi sa kamay ng dayuhang puwersa. ngayon pa lamang. sa wakas. puspusan nitong isinusulong ang Balikatan — sa Sulu man o Mindoro o iba pang lugar — na agad namang sinasakmal at nilulunok ng papet na rehimen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. ang sekularista at makabayang ideolohiya ang naging pangunahing gabay ng Iraq. Tiyak. Laging isinasangkalan ang pagdurog sa nakakukulili nang WMD (weapons of mass destruction) o mga sandatang lubusang mapamuksa. Noong 1508. ngunit nabawi ni Sultan Salim I matapos ang labanan sa Jaldiran noong 1514. Gayon din ang kasibaan ng Amerika sa pagsasamantala nito sa ekonomiya ng maraming bansa sa loob ng ilang dekada. Nang itatag ni Michel Aflaq noong 1968 ang Partido Sosyalistang Ba‘ath makaraang ibagsak ang monarkiya sa pamamagitan ni Gen. Muling sinakop ito ng Persia noong 1529 pero nabawi noong 1543 ng Ottomang Sultan . Hulyo 21. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. hindi papayag ang makabayang mga Iraqi na kontrolin ng sinumang dayuhan ang kanilang bansa kaya. Ordonez MALALAKI yata ang bituka ng mga tao sa Amerika kaya lamon kung sila‘y kumain.Giyera nga ba o negosasyon? Kolum. Kung susuriin ang naunang kasaysayan ng Iraq. sa ating bansa. malinaw na isa ring tautauhang gobyerno ang gusto nitong pairalin sa Iraq upang pasunurin sa makasarili nitong mga interes — pampulitika man o pangkabuhayan — at. Abdul Karim Kasim. makontrol nito ang bilyun-bilyong dolyar na industriya ng langis sa Iraq. sinakop ang Iraq ni Shah Ismail ng Persia. Ninanasa rin nitong maibalik ang kadakilaan at luningning ng lumipas na mga imperyong Umayyad at Abbasid. Kalimitang mulang $8 hanggang $15 ang tanghalian o hapunan ng bawat isa sa isang ―buffet‖ na nakadadalawa o tatlong balik sila at itinatapon lamang ang sobrang pagkain kapag bundat na bundat na. samantalang wala namang makitang malinaw na mga ebidensiya hanggang ngayon sa Iraq.

makaraan ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. nagsimula ang garapal nitong pagsalaula sa kasarinlan ng bansa matapos ang kolonyalismong Kastila at. upang magsilbing pinakamalaking bikig sa lalamunan ng Estados Unidos na tuluyang susupil sa kasibaan nito. lalong sumidhi ang pakikialam nito o panggugulo sa iba‘t ibang bansa maisulong lamang ang mapaghari-harian at mapandambong nitong mga interes. Abril 23. matagal nang inutil ang UN na mahadlangan ang anumang di-makatao. Sa pamamagitan ng tratado ng Zuhab noong 1639.‖ ayon kay Presidente Mubarak ng Ehipto. Ernest van den Haag ng Fordham University sa pakikipagdebate noong 1987 kay John P. pansamantalang natigil ang labanan ng dalawang bansa ngunit sumiklab na naman noong 1890 hanggang ngayon. Batay sa mga nabanggit. Kolum. Ordonez (Kolum) HINDI NA bago ang panghihimasok ng Estados Unidos sa soberanya o kasarinlan ng mga bansang gusto nitong pagsamantalahan — sa Asya man o Gitnang Silangan. . pinupuntirya na ring lamunin ang Syria at pinagbibintangan nang nag-iingat ng WMD at kumukupkop sa diumano‘y mga terorista kaya ―lalong papangit ang imahen ng Amerika kapag isa-isang tinarget ang mga bansang Arabo. kundi maging ang mga bansang nabibilang sa Third World. Nang ilunsad ang UN sa Opera House sa San Francisco. hindi malayong magkaisa laban sa Amerika hindi lamang ang mga bansang Arabo. 2003 Amerika Nga yo n Ang R o ma No o n June 23. o maging sa Europa. sa Amerika Latina man o Aprika. di-makatarungan at mapaminsalang agresyon ng Amerika sa alinmang bansang gusto nitong lamunin. sekretaryo-heneral (dati) ng UN (United Nations). Hindi pa nga nito ganap na kontrolado ang Iraq. Matapos ang tratado ng Amassia noong 1555 — na tumagal lamang ng 20 taon — muli itong pinagharian ng Persia at napalaya naman ni Sultan Mudrad IV noong 1638 matapos makuha ang Baghdad. Mohammed Mossadegh at iluklok sa kapangyarihan ang tau-tauhan nitong si Shah Reza Pahlavi na pinatalsik nang malaon ng rebolusyong pinamunuan ni Ayatollah Ruhollah Khomeini.‖ ayon naman kay Kofi Annan. Pinalala pa ito ng CIA ng Amerika nang ibagsak sa Iran ang makabayang rehimen ni Dr. kontrolado naman ito ng Amerika magpahanggang ngayon dahil 25% ng trilyun-trilyong dolyar nitong pondo ang nanggagaling sa Estados Unidos. Sa kabilang banda. mukhang talagang mahirap mahadlangan ang kasibaan ng Amerika maging ng UN (United Nations). Conrad. Ayon nga kay Prof. Sa Pilipinas na lamang. tiyak na mahihirapan nga ang Amerikang tuluyang pagharian ang Iraq. Sa takbo ng mga pangyayari. ―Lalong gugulo ang buong Gitnang Silangan.Sulaiman. California noong 1945 sa layuning maiwasan ang digmaan ng mga bansa. kaya nananatililamang na instrumento ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika ang UN. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Nagaganap na ngayon at magpapatuloy ang paggamit ng makabayang mga Iraqi ng taktikang gerilya laban sa mapanakop na puwersang Amerikano-Ingles.

pampulitika man o pang-ekonomiya. Kung hindi man ang kapakanan ng Roma ang nasasangkot. Kahinahinala rin. samakatuwid. batay sa kasaysayan. Ang Amerika nga ngayon ang siyang Roma noon pero. Pinauunlad din nito ang rampa ng eroplano sa Fort Magsaysay sa Nueva Ecija upang mabisang malunsaran ng panghakot na eroplanong C-130. o sa Costa Rica at Guatemala. halimbawa‘y sa pinakialaman nitong giyera sibil sa Korea o sa Vietnam nang malaon at. kung tutuusin. pananatilihin naman nito sa Japan ang 47. matagal nang naging lunsaran ang Pilipinas ng mga puwersang panalakay ng Amerika.Dahil sa katotohanang ito. batay sa takbo ng mga pangyayari. Binigyang-diin ni Schumpeter na pinalilitaw na laging legal ang hakbang ng Roma sa anuman nitong pananakop ng ibang mga teritoryo at hindi ito isang paladigmang bansang may militaristang oryentasyon. ―laging sinasabing nanganganib diumano o sinasalakay ang interes‖ ng Roma ―sa anumang sulok ng mundo. batay sa mga ulat. sa katotohanan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Kolum. iba‘t ibang mga pasilidades na panglohistika ang isinasagawa nito. sa Albania at Alemanya. o sa iba pang mga bansang malinaw na iniulat ni William Blum sa kanyang aklat na ―Rogue State. Kagaya siya ngayon ng Roma noon. bukod sa paliparan. Sa kabilang banda.000 tropang Amerikano doon at pinagsisikapang gawing baseng lohistikal ang Pilipinas. ang tuluy-tuloy na mga pagsasanay-militar ng tropang Amerikano-Pilipino sa iba‘t ibang lugar ng bansa dahil sa ipinalunok na VFA (Visiting Forces Agreement) sa pambansang liderato noon pa mang rehimeng Estrada. sa Laos at Indonesia. sapagkat lagi at sa lahat ng dako. isasangkalan ng Amerikang ibinabahagi nito sa kanyang mga kaalyado — sa kapakanan ng mga ito diumano — ang kanyang modernong panggiyerang teknolohiya kahit. bumagsak din nang malaon ang makapangyarihang imperyong Romano. hindi malayong madamay na naman ang bansa sa isang giyerang hindi nito giyera. at ang miserableng kalagayan ng higit na nakararaming mamamayan. idinadahilang interes naman iyon ng mga kaalyado nito. unti-unti namang nawawala ang ating kasarinlan. At. 2004 P asasalamat at P a ma maa la m June 19. dahil sa disimuladong mga baseng panalakay. Nasabi naman ni Arnold Toynbee (America and the World Revolution and Other Lectures) noong 1961 na: ―Ang Amerika ay lider ngayon ng pandaigdig na kilusang anti-rebolusyonaryo bilang pagtatanggol sa makasarili nitong mga interes. Sabagay. Katunayan. mag-iimbento ng mga kaalyado. pangmilitar man o pangkultura. ang inhustisya. una na sa Europa. Nadamay na nga tayo sa pakikipaggiyera ng Amerika sa Japan dahil sa mga base militar niya dito noon pero. Laging sinuportahan ng Roma ang mayayaman laban sa mga maralita sa lahat ng dayuhang mga komunidad na napailalim sa impluwensiya nito. naihambing na ni Joseph Schumpeter (Imperialism and Social Classes) noon pa mang 1919 ang Estados Unidos sa dating makapangyarihang imperyong Romano. Tingnan na lamang ang ginagawa nito ngayon sa Iraq o balik-suriin ang mga ginawa nito sa Korea at Vietnam. lubhang kahinahinala tuloy ngayon ang hakbang ng Amerika na palitawing binabawasan nito ang kanyang tropang militar sa iba‘t ibang bahagi ng mundo. sa Clark sa Pampanga. lalo na‘t pikit-matang nangangayupapa — gaya ng rehimen ngayon ni La Gloria — ang pambansang liderato sa anumang dikta ng Estados Unidos. at kung walang mga kaalyado ang Roma. Tinawag ang mga base militar nito doon na ―Lily Pads‖ o ―Warm Bases‖ na kahit maliit at kakaunti ang tropa. Gaya ng Roma noon. napatunayan na nga ang pagiging katulad ng Estados Unidos ng Amerika sa Roma noon. lumilitaw namang nakabalatkayo nitong itinutuon sa Asya ang makapangyarihan nitong puwersa militar at mga kagamitang pandigma. Sa Gen. isinusulong lamang nito at pinangangalagaan ang anumang mapagsamantala‘t mapandambong nitong interes. at. mabisa namang magagamit sa pananalakay sa sinasabing mga terorista o sa mga bansang kakontra ng Amerika dahil sa makabago nitong teknolohiyang pandigma. maliwanag na nangyayari ngayon sa bansa ang sinabi noon ng dating Premier Paul Ramadier ng Pransiya: ―Sa bawat utang na nakukuha natin sa kanila (Amerika).‖ Dahil sa ganitong mga bagay. Ordonez . upang patuloy itong makapaghari-harian sa mga bansang kakaning-itik lamang nito. Santos sa Mindanaw. at sa Subic sa Olongapo. sa Iran at Gitnang Silangan. Ayon sa kanya. nakararami ang maralita kaysa mayaman.‖ Sa ginagawang pagbabawas ngayon ng tropang Amerikano sa ibang kontinente.‖ Sa maraming pagkakataon. Kung malinaw na imposibleng maipakana ang gayong interes — ano pa kundi ang idahilang ang pambansang karangalan ang nainsulto‖ o nakataya. at malinaw ang pagkakahawig. isinulong ng patakaran ng Roma ang hindi pagkakapantay-pantay. nagtatayo diumano ang Amerika ng pantalan sa ilalim ng karagatan. Agosto 25. hindi natututo sa mga aral ng kasaysayan ang walang gulugod na mga lider ng bansa.

sa katotohanan. puso at isip ng uring maralitang patuloy na inginungudngod sa kahirapan at kaalipinan na. sa wakas. ipinababatid ng pamunuan ng peryodikong ito sa madlang mambabasa na matapos ang isyung ito. sa kapangyarihan ng mga nasa poder. pansamantala munang ihihinto ang paglalathala nito. muli. 2002. sinikap nitong manuntunan sa landas ng katotohanan. Nakalulungkot man. walang bahay. Editoryal. ang mga suwitik na kapitalista‘t asendero.(Editoryal) NANG isilang sa daigdig ng peryodismo ang Pinoy Weekly noong Agosto 7. Nanindigan ang peryodikong ito sa diwang makabayan. at ang iba pang nabibilang sa uring mapang-alipin at mapagsamantala. maraming salamat at paalam muna. at pag-abuso. mapagmulat. Sa madlang mambabasa. kahit tuloy ang Pinoy Weekly Online. walang lupa. ang isang lipunang mapayapa at maunlad. tumangkilik. 2008 . hindi nangimi ang PW na ugatin. mapanuri at makabayan nitong mga simulain. Naging kakabit ito ng pusod. ang pambansang lideratong laging nagpapanggap na mga makabayan ngunit. at nakiisa sa matapat. dahil sa matinding krisis pang-ekonomiyang umiiral ngayon sa bansa – bunga na rin unanguna ng balintuna‘t makadayuhang mga patakarang pangkabuhayan ng kasalukuyan at nagdaang mga rehimen. kulang sa damit. makatao at demokratiko – hindi ang uri ng lipunan ngayong nagpapakabundat sa pawis at dugo ng sambayanan ang tiwaling mga opisyal ng pamahalaan. kulang sa kanin. ngayon at noon pa man. makatao. pribilehiyo at kapangyarihan. Sa maikling salita. Gayunpaman. patuloy pang sinisikil at sinasalaula ng mga diyus-diyosan ang sagrado‘t lehitimo nilang mga karapatang sibil lalo na kaugnay ng adhikain nilang magkaroon ng pambansang pagbabago sa ilalim ng nakasusukang pambansang kaayusang palsipikado ang kasarinlan at kalayaan. Masagasaan man ang interes ng iilang naghahari-harian sa lipunan. lalo na ang minimithing kaunlaran at hustisya sosyal. lalo na ang kasibaan sa kayamanan. palsipikado ang demokrasya‘t katarungan. walang-wala‖ – dahil lamang kontrolado ng iilang mapagsamantalang grupo ang pambansang pulitika‘t ekonomiya at tagahimod pa ng pundilyo ng mapambusabos na dayuhang mga interes. higit na masama. gaya ng milyun-milyon ngayong mamamayang tuliro na‘t hindi na malaman kung paano pa mabubuhay sa bawat araw. Anuman ang mangyari – tuluyan mang mawala sa sirkulasyon o muling mabuhay ang Pinoy Weekly – ipinaaabot nito ang walang hanggang pasasalamat at maalab na pagpupugay sa lahat ng mambabasang masugid na sumubaybay. Naging kabalikat ang munting diyaryong ito ng mumunting mga pangarap at adhikain ng masang sambayanan – mga magsasaka‘t manggagawa o uring inilarawan ng isang makata na ―kulang sa pera. dalirutin at suriin ang importanteng mga isyung kaugnay ng pambansang kapakanan – mulang pagpapakasangkapan ng walang gulugod na pambansang liderato sa mapandambong na dayuhang mga interes hanggang sa talamak na katiwalian sa burukrasya. mulang inhustisya ng uring mapagsamantala laban sa binubusabos na masang sambayanan hanggang sa pagkasugapa. mapagpalaya at progresibo. Tandisang isinatinig din nito ang matagal nang adhikain ng masang sambayanan na umiral. sila pa ang bentador ng pambansang kapakanan dahil lamang sa masidhi nilang makasariling ambisyon at interes. isinulong ng mga nilaman ng Pinoy Weekly sa halos anim na taon ang pambansang kapakanan at interes ng uring patuloy na pinagsasamantalahan at binubusabos ng iilang naghahari-harian sa lipunan. bukod pa sa walang habas na pagtaas ng presyo ng langis kaya tuluy-tuloy ang pagtaas din ng mga bilihin at serbisyo – hindi maiwasang maging biktima rin ng naturang krisis ang diyaryong ito. June 19.

alam kong mapapawi ang lahat kagaya ng mga bakas ng paa sa buhanginan o saglit na pagguhit ng kidlat sa kalawakan.#Tula KAY LUPIT ISIPIN ANG PAMAMAALAM alam kong matatapos ang lahat sa isang iglap lamang sa isang sandali ng pagkamulat madudurog na parang salamin ang ilusyon ng pagmamahal gayundin ang mapang-akit ng mga ngiti at titig at masuyong haplos sa bisig. kay lupit isipin ang pamamaalam dahil tiyak kong pagkatapos ng lahat dadalawin ako ng mga gunitang magpapakirot sa kaisipan at papaso sa kalamnan susundan akong lagi ng iyong anino sa mga lansangang niyapakan sa mga pook na naging kastilyo ng ating mga katawan paano nga ba mapag-aaralan ang paglimot kung sa bawat sandali ng pag-iisa parang tubig na bumubulwak ang mga alaala? ngunit maalaala mo pa kayo ako sa paglipas ng mga panahon lalo na kung mga dapithapong ang karimlan ay nagpapatindi sa pangungulila at ang kalungkutan ay singlamig .

Ordonez Tulad mo minamahal ko ang pag-ibig. At sumisilakbo ang aking dugo tumatawa ako sa pamamagitan ng mga matang . at halimuyak ng mga bagay. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.ng mga madaling-araw ng disyembre? maalaala mo pa kaya ako sa paglipas ng mga panahon sa iyong daigdig ng mga pangarap kahit malabo na ang mga larawan at banayad na nangalalaglag at humahalik sa lupa ang mga tuyong dahon ng gunita? maalaala mo pa kaya ang isang lumang balabal na kinailangan sa mga sandaling ang kaluluwa‘y nagiginaw sa pagmamahal? kung wala ka na at tuluyang ayaw na akong makita ano pa nga ba ang magagawa kundi yakapin ang pag-iisa at patuloy na asahang sa isang iglap na sandali ng buhay ay muli kang magdaraan kagaya ng musikang paulit-ulit na pinakikinggan kahit humihiwa sa puso at nagpapamanhid sa kaisipan… kay lupit isipin ang pamamaalam! T ULAD MO June 18. buhay. ang bughaw na tanawin ng mga araw ng Enero.

at idagdag pa ang buwis na ipinapataw ng gobyerno dito (12% VAT). Bunga ng walang patumanggang paglobo ng presyo ng mga produktong petrolyo sa bansa dahil diumano sa pagtaas din ng presyo ng langis sa pandaigdigang merkado. (salin kay Roque Dalton) Magka ka mo t La ma ng ng P uklo ? June 4.525. higit sa lahat.nakakilala sa mga usbong ng luha. aabot iyon ng P5.25 (higit sa doble) matapos idagdag ang naturang waring hinokus-pokus o sinalamangkang mga bayarin.31 ang dapat lamang bayarang nakonsumong elektrisidad. At hindi nagwawakas ang aking mga ugat sa aking katawan lamang kundi sa nagkakaisang dugo ng mga nakikibaka para sa buhay. taxes. manok. kaya kung P2. nababawasan ang paglaganap ng gutom at karalitaan at nasusugpo. bukod pa sa kung anu-anong nakahihilong singil na ipinapapasan ng Meralco sa mga parukyano nito (generation. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang katiwalian sa pamahalaan. Naniniwala akong maganda ang daigdig at ang tula. kondom at pasador. Nakaamba pa nga sa bansa ang muling dagdagpasahe. tulad ng tinapay. na pinatataas pa – unang-una – ng kasuwapangan sa tubo ng mala-kartel na mga korporasyong kumukontrol sa industriya ng langis sa Pilipinas. lalong hindi na katakatakang umalagwa naman ang halaga ng kung anu-anong produkto mulang bigas at gatas. Araw-araw mang ipalabas sa estasyon ng gobyerno sa telebisyon ang estupidong propagandang ―Ramdam na Ramdam‖ na ng ordinaryong mga mamamayan ang pag-unlad ng kanilang buhay sa ilalim ng naghaharing rehimen. ang tula ng bawat isa. pagmamahal. Idagdag pa nga ang napakataas pa ring singil sa kuryente dahil na rin sa VAT.584. other charges). mabubuting mga bagay. hangal na lamang marahil ngayon o nangangarap nang dilat ang maniniwala sa katumpakan ng naturang buladas ng administrasyon. universal charges. ay para sa lahat. tanawin at tinapay. gamot. dumarami ang trabaho. baboy at karne. Ordonez HINDI na kayang linlangin o patuloy pang isakay sa tsubibo ng ilusyon ng mga tambolero‘t salamangkero ng Malakanyang ang masang sambayanan para pilit na papaniwalaing umaasenso ang kanilang buhay dahil umuunlad diumano ang ekonomiya ng bansa. transmission. subsidies. distribution. . at maaaring umabot na ng P10 ang minimong singil. system loss. govt. hanggang sabon at mantika.

isda. ay magpapalala sa krisis pang-ekonomiyang ngumangatngat sa sinasabing Matatag na Republika? Sabi nga. Ayon sa pagsusuri ng Kontra KulimVAT. kung ibabasura ang nasabing buwis.Ang hirap nga. upang makahabol ang mga ito sa umaalagwang presyo ng mga bilihin at serbisyo? Higit pa nga nilang gugustuhin tuloy na paalila sa ibang bansa upang mabigyan ng desenteng buhay ang pamilya sa sariling bayang lumilitaw na malupit ang reyalidad nang mabuhay bilang tunay na mga tao sa isang lipunang hindi mabanaagan man lamang ni anino ng lantay na hustisya sosyal. Batay nga sa hinihingi ng makabayang mga sektor ng lipunan. araw-araw. marapat lamang na alisin muna ng gobyerno ang VAT. alang-alang sa pambansang kapakanan. kung gayon. mababawasan ng P5 – P6 bawat litro ang presyo ng krudo at gasolina. mga 30% ng pambansang badyet ang nilalamon ng katiwalian taun-taon sa iba‘t ibang sangay ng pamahalaan? Dahil sa napakataas nang presyo ng pangunahing mga bilihin at serbisyo. Habang nagpapakabundat sa nakukulekta namang VAT at iba pang buwisang mga hari-harian sa burukrasya at kinauukulang mga mandurugas at mangungulimbat sa pondo ng bayan. Naiukol ba naman ng gobyerno ang naturang nakulektang buwis sa edukasyon. ang ginagawa ng pambansang liderato upang makahinga – kahit bahagya – ang sisinghap-singhap nang mga mamamayan sa gitna ng umiiral na matindi nang krisis pangkabuhayang sa kanila‘y sumasakal.‖ napaulat kamakailan na marami na rin ang nagugutom dahil sa napakamahal nang presyo ng mga bilihin unang-una na ang bigas. katiwalian sa burukrasya. Sa Mindanaw na lamang na itinuturing pang ―basket ng pagkain. ng P69 ang isang tangke ng LPG. titiguk-tigok naman ang lalamunan – lalo na ngayon – ng milyun-milyong masang sambayanan at hindi matiyak. kredibilidad ni La Gloria. nakalikom ito ng P76. at iba pa) na.9-B kasama ang ibang produktong sakop ng VAT. sa asintos ng globalisasyong idinidikta ng mapandambong na interes ng imperyalistang mga bansang tulad na lamang ng Amerika.72 bawat kwh (kilowatt-hour) ng kuryente. P18-B sa langis lamang ang inaasahang makukulekta ng gobyerno ngayon dahil sa VAT. ano na ang limos na P20 bawat araw na dagdag sa sahod ng mga manggagawa sa pribadong sektor sa Kamaynilaan (P10 – P15 sa ibang rehiyon). batay sa pagsusuri. kalusugan. at mga P113-B noong 2007. matagal nang dapat pinagsikapang ibasura na ng pambansang liderato ang batas sa deregulasyon ng industriya ng langis at puspusang isulong naman ang pagsasabansa o nasyonalisasyon nito. kung lulubha pa. lalo na si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. bukod pa sa krisis pampulitika (dayaan sa eleksiyon. at ginigiyagis na ng matinding krisis pangkabuhayan ang milyun-milyong ordinaryong mamamayan at sukdulang naghihimagsik na ang . tiyak. gayundin ang iba pang mahalagang mga industriya.Sa kabilang banda. o 10% dagdag-suweldo sa mga kawani ng gobyerno. noong 2006. kung buhay pa sila kinabukasan dahil sa gutom at labis nang karalitaan. maanomalyang mga kontrata ng gobyerno. lalo na sa kuryente at mga produktong petrolyo o langis. at mga P0. Ano naman. dahil sa tumitinding krisis pang-ekonomiya sa bansa. pabahay at iba pang serbisyong panlipunang lubhang kailangan ng mga mamamayan? O nakulimbat lamang ang malaking bahagi ng kinauukulang mga mandarambong sa burukrasya dahil. nakatali pa ang mga ito. manok at pangunahing mga pangangailangan.

marami agad ang bumalimbing sa uring ilustrado‘t elitista. paaralan at pampublikong mga lugar. Emilio Aguinaldo ang sinasabing kasarinlan ng bansa noong Hunyo 12. Pinangalagaan ang oportunistang mga interes. Benito Legarda. lahat ng ating pagpupunyagi ay dapat iukol sa ating pagiging maka-Amerikano. ipinagkanulo ang kapakanan ng masa. June 04.‖ Higit na nakasusuka ang sinabi ni Buencamino: ―Ako‘y isang Amerikano at lahat ng salapi ng Pilipinas sampu ng hangin. kinakailangang palawakin at gawing panlahat ang kaalaman sa salitang Ingles upang maangkin natin ang kanilang ugali at kabihasnan sapagkat ito lamang ang ating ganap na katubusan. magagawa pa kaya ng pambansang liderato na magkamot na lamang ng puklo at unahing atupagin ang pagkagahaman sa poder at kayamanan ipagkanulo man ang pambansang kapakanan? O hihintayin pa nilang malunod sila sa daluyong ng mga protesta? Editoryal. 1898 sa balkonahe ng kanyang mansiyon sa Kawit. Sa kanilang mga pahayag sa Schurman Commission sa panahon ng pananakop ng mga Amerikano. halimbawa ang Pampanga. Macario Adriatico. Jose Luzurriaga. Florentino Torres. Pardo de Tavera. kung maaari. at iba pang patuloy na itinuturing na mga ―makabayan‖ at nakabalandra pa nga magpahanggang ngayon ang mga pangalan sa mga kalye. liwanag ng araw ay aking ipinalalagay na Amerikano. pinagtaksilan ang pambansang soberanya at naging garapalang Amerikanista. 2008 Mga Amerika nista ng T aksil sa B a yan May 30. lubusan silang nakipagsabuwatan sa Pamahalaang Amerikano. nang tanungin ng Schurman Commission si Arellano kung kaya na ng mga Pilipinong magsarili at pamahalaan ang bansa. sinabi naman ni Tavera: ―Pagkatatag ng Kapayapaan. Halimbawa. gawin . Cayetano Arellano. Sa ilang lalawigan.‖ Hindi nasiyahan sa mga pahayag lamang. Kabite — makaraang makalaya sa kolonyalismong Kastila — at nang luminaw ang gahamang layunin ng Amerikang sakupin at pagsamantalahan ang Pilipinas. hindi sila maaaring magsarili.‖ Bilang pagsisipsip agad sa mga Amerikano. humimod agad sa tumbong ng Amerika ang mga ilustradong nakapaligid at nang-uto kay Aguinaldo sa Kongreso ng Malolos. Victorino Mapa. Felipe Buencamino. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez MATAPOS ideklara ni Hen. ang mga mamamayan ay may sapat na kaalamang magpalakad ng kanilang pamahalaan ngunit hanggang doon lamang.mga sikmura. gaya nina Pedro Paterno. nagtatag ng mga partidong lubos na kikilala sa kapangyarihan ng mga Amerikano at. tuwirang sinabi ng Kapampangang si Arellano: ―May bahagyang kakayahan ang ilan. sinalaula nila‘t ipinampunas ng paa at puwit ang dignidad ng mga Pilipino at walanghiyang ipinahayag ang labis na pamamanginoon agad sa dayuhang mananakop.

liberalisasyon. Felipe Buencamino. Sa rehimen ni Erap. gaya ng Parity Rights. Sa panahon lamang nina Quezon. at lohikal na isipin. at makapagmay-ari din ng media. Partido Conservador at Asociacion de Paz na pinangunahan nina Pedro Paterno. agad na ipinalulunok sa sambayanan ng pambansang lideratong nakaugaliang maging palagiang tagahimod ng tumbong ng Estados Unidos ang mapandambong at mapang-aliping globalisasyon. Aquino at Ramos. Nazario Constantino. Kasunduang Laurel-Langley.nang isa sa mga estado ng Estados Unidos ang Pilipinas. Ordonez (Editoryal) . Macario Adriatico. at iba pang maka-Amerikanong programang tuluyang lalamon sa pambansang ekonomiya at tuluyang maglulubog sa bansa sa malaganap na karalitaan. Pascual Poblete. at iba pa. tuluyan nang ibenta ng mga Amerikanista ang pambansang soberanya at ipagahasang lubusan ang kabuhayang-bansa at. Hindi na tuloy katakataka. Maging sa sumunod na mga rehimen mulang kay Quirino hanggang kina Marcos. makapagpatakbo ng mga serbisyo publiko gaya ng tubig at kuryente. Joaquin Lara at iba pang ilustradong nagsipagtaksil sa masa ngunit. mga kolehiyo at unibersidad. Guerrero. sa aba naming palagay. Pero. Lubusan mang mapinsala ang kapakanan ng bayan at ibenta man ang kinabukasan ng susunod pang mga henerasyon. na iaangkop lamang sa interes ng Amerika ang isinusulong na muling pagbabago sa Konstitusyon ng bansa o Cha-Cha. makabayan at progresibong mga mamamayan ang mga Amerikanistang taksil sa bayan. gaya nang iginigiit na noong panahon pa ni Erap. Osmena at Roxas. dinakila pa rin ng mga hindi mulat sa tunay na kasaysayan ng bansa bunga ng mga aklat pangkasaysayang sinulat ng mga historyador na nakukubabawan ng utak-kolonyal. Bush ng Amerika. Minana ng sumunod na pambansang liderato ang pagiging Amerikanista. sa kabilang banda. hitik ang kasaysayan ng bansa sa pagtatraydor ng mga lider-pulitiko sa tunay na pambansang kapakanan. B ahag An g B unto t Sa Sa b ah May 21. Enrique Barredo. Malamang kaysa hindi. pahihintulutan ang kapitalistang mga Amerikano na makapagmay-ari dito ng mga lupain. Ito ang Partido Federal. Justo Lukban. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Bell Trade Act. Rafael Palma. Gregorio Singian. isinalaksak sa lalamunan ng sambayanan ang kontrobersiyal na VFA (Visiting Forces Agreement) na ginawang tuntungan ngayon ng mga pagsasanay-Balikatan dahil sa walang habas na suporta ni Presidente Gloria MacapagalArroyo sa bawat plataporma at teroristang pakana ni Presidente George W. Leon Ma. pribatisasyon. hindi natutulog ang kasaysayan at patuloy na isusumpa ng mulat. buung-buong ipalalamon ng mga Amerikanista ang bansa sa mapambusabos na dayuhang interes. transportasyon at telekomunikasyon. Sa maikling salita. nagkasunud-sunod ang mapaminsalang mga tratadong pabor lamang sa mga Amerikano. kontraktuwalisasyon.

1963 sina Pres. sa sumunod na mga rehimen hanggang ngayon. hanggang ngayon. Kung tutuusin. Sa kulungan doon. Macapagal. at nagpulong nga sa Maynila noong Hulyo 3 – Agosto 5. Dekada ‘60 sa panunungkulan ng yumaong Presidente Diosdado Macapagal (ama ni La Gloria) nang isulong ng gobyerno ang paghahabol sa Sabah. at ginahasa pa ang ilang kababaihan. Sabah. noong Enero 12. Sa Sabah naninirahan ang karamihan sa mga Pilipinong nandayuhan sa Malaysia. bakit. sa kabilang banda. noong 2002. noong nagdaang Biyernes (Mayo 15) na 24 na mangingisdang Pilipino ang dinakip ng mga awtoridad sa Kudat. sa Phnom Penh. ginutom. hindi pa malaman kung ano na ang nangyari sa kanila sa kamay ng mga Malaysian. parang mga hayop na pinagmalupitan ang mga Pilipinong ikinulong sa Malaysia at pinababalik sa Pilipinas bilang ilegal na mga dayuhan. Ito ang bumubuo ng isang-ikaapat (1/4) na bahagi ng Karagatang Sulu at nag-uugnay sa mga isla pakanan mula Palawan hanggang Kanlurang Bisaya. Pres. gayundin ng mga nauna pa. Cambodia noong Pebrero 5-12. dahil diumano sa ilegal na pangingisda sa sakop ng karagatan ng Malaysia.000 milya naman mula sa Kuala Lumpur. pero noong 1704. kapabayaan. Pero. higit pa nilang ninanais na manatili doon kaysa sa sariling bansang napakailap ang oportunidad na matugunan nila ang pangunahing mga pangangailangan ng pamilya dahil na rin sa kainutilan. pero hindi man lamang nagharap ng kaso laban sa Malaysia sa ICCJ (International Criminal Court of Justice) si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. umastang nagpoprotesta. Dati itong pinamamahalaan ng Sultan ng Brunei.INIULAT ng Embahada ng Pilipinas sa Kuala Lumpur. Sukarno ng Indonesia at Ministrong Panlabas Tunku Abdul Rahman ng Malaysia at. Abril 2008 pa nang sila‘y hulihin doon sakay ng F/V Princess na pag-aari ng isang Janet Policarpio ngunit. Malaysia.000 milya kuwadrado ang Sabah at 18 milya lamang ang layo sa Pilipinas gayong 1. batay sa mga ulat. Lubhang napapanahon na tuloy na seryosong harapin ng gobyerno ang paghahabol sa Sabah ngunit waring bahag ang buntot ng pambansang liderato na gawin ito. pinaghahagupit sila ng yantok ng mga pulis. sa Republika ng Pilipinas naman talaga ang teritoryo ng Sabah na tuluyang inangkin na ng Malaysia matapos itong lumaya sa mga Ingles. batay sa malinaw na mga datos. hindi sila nandayuhan doon dahil. Mindanaw at Arkipelago ng Sulu. . Sa kabila ng kasuklam-suklam na pangyayaring iyon. ibinasura na – at hindi man lamang nababanggit ng waring walang gulugod na pambansang liderato – ang naturang isyu? Nabahag ba ang kanilang buntot dahil kakaning-itik na lamang ang tingin ngayon ng Malaysia sa Pilipinas? May sukat na 29. ipinagkaloob ng Sultan ng Brunei sa Sultan ng Sulu ang Hilagang Borneo o Sabah bilang pagtanaw ng utang na loob nang matulungan siya ng Sultan ng Sulu na masugpo ang rebelyon sa Brunei. 1964 sina Macapagal at Rahman at napagkasunduang isampa sa World Court ang isyu ng Sabah. Marcos. Nang maluklok sa poder si Presidente Ferdinand E. ipinagpatuloy nito ang paghahabol sa Sabah kaya. nanggalaiti lamang ang pambansang liderato. binuhusan ng kumukulong tubig. pinagulong sa kubeta. 1968. Sa kabila ng mga kalupitang dinaranas nila. Maaalaala. gayundin. ipinalabas ni Rahman ang isang dokumentong naglalahad na ipagpapatuloy ang talakayan ng dalawang bansa tungkol dito. katiwalian at balintunang mga patakarang pangkabuhayan at panlipunan ng kasalukuyang rehimen.

sa kabilang banda. Malinaw na tandisan na nilang ikinahihiya ang pagiging Pilipino na kahit palitan pa ang kanilang .‖ PINOY WEEKLY. gayundin laban sa mga kritiko ng rehimen? Amerika nisas yo n Ni J ua n May 16.Noong 1878. pinarentahan ng Sultan ng Sulu kina Baron de Overbeck at Alfred Dent ang Sabah sa halagang $5. basahin ang ―Balik-tanaw sa Sabah. sa kabilang banda. sa British Crown ang lahat nitong karapatan at obligasyon sa Sabah. at noong Hulyo 10. nagpalit ng pangalan ang naturang mga Pilipino nang maging mga mamamayan na ng Estados Unidos bago naganap ang Setyembre 11 pagkadurog ng Twin Towers sa New York. ng pambansang liderato ang hangganan ng teritoryo ng Pilipinas at aangkinin pa ang Spratlys o grupo ng mga islang tinawag na Kalayaan kung hindi man lamang ito makapagpakita ng pangil sa lehitimong isyu ng Sabah? O matapang lamang ito laban sa mulat. Citizens‖ na pinagbatayan ng artikulo ng isang Matthew Sutherland sa London Observer. Batay sa nabanggit na malinaw na mga datos. lalo na si La Gloria. Ordonez (Kolum) NAKATUTUWANG makakita ng mga Pilipino — bagaman matagal nang mga mamamayan ng ibang mga bansa saanmang panig ng mundo — na hindi pa rin nakalilimot sa ugat ng kanilang lahi. Nang inilipat naman noong 1946 ng British North Borneo Co. higit sa lahat. ang ilang Pilipinong mamamayang Amerikano na ngayon na nagpipilit na maging mas Amerikano kaysa tunay na mga Amerikano.000 (Malaysian) na itinaas sa $5. (Para sa detalyadong mga datos. nangungulilala sa bansang napilitang layasan dahil sa napakasamang kalagayang pangkabuhayan at panlipunan bunga ng tiwaling gobyernong lumilitaw na instrumento lamang ng pagsasamantala at inhustisya ng mga kapitalista‘t asendero. 2002). Kung totoo man o pagbibiro lamang ang lumabas sa Internet. makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan.S. Higit pa ngang masama. 25 – Okt. sabik na sabik na makakita at makipag-usap sa sariling wika sa sinumang kalahi at. at mapagkalooban ng Karta Royal noong 1881. 1946 – anim na araw matapos ibalik ng Amerika ang inagaw na kalayaan ng Pilipinas – iginiit na ng British Crown ang ganap nitong mga karapatan sa soberanya ng Hilagang Borneo o Sabah. may titulong ―Filipino Names = U. Nakasusuka naman. sa isyu ng pagmamay-ari sa Sabah? Paano itatakda. matapos nitong pagkalooban ng kasarinlan ang Malaysia.300 nang malaon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. at ng ilang mga taong naglulublob sa impluwensiya. Set. mag-aasal-aso na lamang bang bahag ang buntot ng gobyerno ng Pilipinas. nagprotesta ang pamahalaang Espanya at gobyernong Olandes sa Bretanya ngunit binigyang-diin ng Bretanya na ―MANANATILI SA SULTAN NG SULU ANG PAGMAMAY-ARI SA SABAH‖ at tungkuling administratibo lamang ang gagampanan ng kompanya ni Dent. Nang itatag ng Ingles na negosyanteng si Dent ang British North Borneo Co. 1. kapangyarihan at pribilehiyo. ganap nang inangkin ng Malaysia – hanggang ngayon – ang Sabah. ng bastardong mga pulitiko.

Orange at Pepsi.mga pangalan. biktima rin ng inhustisya‘t pagsasamantala ng uring naghahari. Sa bagay na ito. halimbawa‘y Jon-jon. ikinararangal pa rin niya ang pagiging Ruso kahit malagim ang sinapit ng kanyang mga ninuno sa panahon ng paghahari ng mga Romanov — nina Tsar Nicholas at Tsarina Alexandra. kalayaan man o kasarinlan ng bansa sa poder ng Amerika. Halimbawa. Dekada ‘80 nang itaboy ng hangin sa Amerika si Svetlana Taraskova sa pamamagitan ng isang tiyo na mamamayang Amerikano na. itinatakwil na rin natin ang tatak-Pilipino at pinipilit ng bagong henerasyon na maging tunog-dayuhan ang kanilang mga pangalan. 50 taon naman silang ikinulong sa Hollywood‖ sa panahon ng pananakop ng mga Amerikano. Victoria Secret ang Victoria Malihim. nakakulong pa rin tayo magpahanggang ngayon sa ekonomiya man o pulitika. Ben Hur ang Bienvenido Jurado. gaya ng Precious. nakahibangan din ang dinodobleng pangalan. tagapunas ng mesa. ―ikinulong ang mga Pilipino sa kumbento sa mahigit na 300 taon. maging sa sarili nating bayan. Tiger Woods ang Leon Mangubat. Bingbong. Honey. Len-len. Lovely. tinadtad ng mga punglo ang iba. Mai-mai. Serbidora siya roon. Kahit 22 taon na sa Estados Unidos. Higit pang masama. kultura o kaugalian. Roger Moore ang Rogelio Dagdagan. Mga magsasaka‘t manggagawa ang kanyang mga ninuno. Jay-jay. Bingbing. Tom Cruise ang Tomas Cruz. Para hindi magtunog Pinoy. at hindi nga lamang sa pangalan kundi maging sa wika. maging sa sariling bansa. Higit sa lahat. hindi naman maikakaila ng kanilang mga mukha na sila‘y Pilipino. Apple. Remington Steel ang Remigio Batungbacal. Nagbibiro man o hindi si Sutherland. Let-let o Pekpek. pinutol na nila ang anumang ugat na mag-uugnay sa dati nilang bansa — wika man. ngunit nakiisa sa mga kauri at nakilahok sa 1917 Rebolusyong Bolshevik doon. Sugar. Sa obserbasyon nga ni Sutherland. Ginger at Milky. tagatapon ng naupos na mga sigarilyo sa sinisera. tuloy ang Amerikanisasyon ni Juan lalo na sa antas ng mayayaman at elitista. Sabagay. sinalaula ng naturang mga Pinoy-Amerikano hindi lamang ang kanilang buong lahi kundi maging ang buo nilang pagkatao sa sinadya nilang pagpapalit ng pangalan upang maitago ang talagang pinagmulan. Ang iba‘y katunog daw ng ―doorbell‖ gaya ng Dingdong. Ang ilan sa kanyang angkan ay pinugutan ng ulo ng mga sundalo ng Tsar. at marami pang mga pangalang lubusang ikahihiya ng isang tunay na Pilipino. kultura at kaugalian bunga ng napakatinding impluwensiya ng Amerika at pagiging labis na maka-Amerikano ng pambansang liderato. ayon na rin sa mananalaysay na si Stanley Karnow. Jay-Anne o Marie-Anne. ayon kay Sutherland (at sinadyang gawing katawatawa). hinangaan namin si Svetlana Taraskova habang ilang umagang umiinom kami ng tsang vanilla sa Russian Tea House sa gilid ng Glendale Galleria. naging Frank Porter ang Francisco Portero. lumalangoy pa rin sa malalim niyang mga . pinagulong na parang mga bola sa maniyebeng lansangan ng Moscow. tulad din marahil ng ginagawa ng mga militar ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa Mindanaw at Mindoro o sa iba pang panig ng nagdaralitang bansa laban sa mulat at nagpoprotestang uring maralita at kakaning-itik. Cathleen o Jocelyn. Kung sa panahon ng kolonyalismong Kastila. Johnnie Walker ang Juanito Lumacad. Pinahihirapan naman ng iba ang baybay o ispeling tulad ng Jeanette o Suzette. Bagaman tulad siya ng maraming migranteng Pilipinong parang layak na ipinadpad ng hangin sa Amerika. Tingting o Bongbong. naging George Bush ang Gregorio Madawag.

. gayundin ang mga ―kickback‖ o kupit o pandurugas sa mga pagawaingbayan. ang pang-araw-araw na pangunahing mga pangangailangan. ang maanomalyang ―pork barrel‖ ng mga piranha sa pondo ng bayan. tradisyon at kultura.000 mamamayan na. higit na masama. ay hindi na rin makahahabol sa mabilis na pagtaas ng presyo ng pangunahing mga bilihin at serbisyo at. 160. ugali. upang matugunan man lamang ito? Sa pribadong sektor. o tuluyan nang alisin. Mayo 14.mata ang pangungulila sa pag-ulan ng niyebe sa matulaing mga lugar sa Rusya. ang matataas na opisyal lamang ng burukrasya na may malalaking suweldo ang higit na makikinabang sa bagay na ito. 2003 Kasu wap an gan May 14. Hinding-hindi siya nalamon ng Amerikanisasyon at malalim pa ring nakabaon sa puso niya‘t kamalayan ang kinagisnang wika. Ilang beses na rin bang tumaas ang halaga ng bigas. ilang Mayo Uno na ba ang nagdaan na paulit-ulit na isinisigaw ng uring manggagawa ang hinihinging karagdagang P125 bawat araw sa kanilang minimong sahod? Patawing-tawing pa nga hanggang ngayon ang RWB (regional wage board) para magdesisyon sa bagay na ito at. Sa bawat 10% pagtaas lamang sa presyo ng langis. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. gatas. mga 2. sardinas. Hindi lamang sila magpipisil ng sikmura kundi. Sa kabila ng naghuhumindig na mukha ng karalitaan sa bansa. kung susuriin. Ordonez (Editoryal) SA TUWING 10% ang itinataas ng presyo ng pagkain. Bakit hindi ibigay ang inamag na‘t matagal nang hinihingi ng mga kawani ng gobyerno na dagdag na P3. Di gaya ni Svetlana Taraskova ang maraming Juan at Juana na ngayo‘y mga John at Jhoanna sa bituka ng Amerika. manok. batay sa pananaliksik kamakailan ng ADB (Asian Development Bank). ayon kay Hyun Son – ekonomista ng ADB – ang mapapabilang sa mga maralita. isda at baboy. kahit papaano. elektrisidad at iba pang pambayang utilidades? Natural.3 milyong Pilipino ang nadaragdag sa hukbo ng maralitang mga mamamayan sa Pilipinas. maaaring umabot ng $150 ang bawat bariles ng langis sa pandaigdigang pamilihan o baka maging $200 pa sa susunod na taon.000 bawat buwan para sa lahat ng empleyado nito upang maiangat – kahit bahagya – ang antas ng pamumuhay ng ordinaryong mga kawani? Bakit hindi bawasan. Ilang ulit na bang itinaas ang presyo ng mga produktong petrolyo sa bansa? Inaasahang muli‘t muling tataas pa nga ito kung tama ang hula ng Goldman Sachs – isang kompanya sa pagbabangko – na bago matapos ang 2008. hindi na rin nila kayang magpagamot at mapag-aral ang kanilang mga anak o matugunan man lamang. kung tutuusin. tataas ang lahat – maliban sa mga unano‘t talagang bansot o pandak – kapag tumaas nang tumaas ang halaga ng langis. sa kabilang banda. ilang beses na bang nilimusan ng dagdagsahod ang karaniwang mga manggagawa? Itinaas nga ng gobyerno ng 10% ang suweldo ng mga empleyado ng pamahalaan – at sa Hulyo pa diumano ibibigay – na.

halimbawa na lamang ang idinikta nilang globalisasyon at liberalisasyon sa agrikultura na asal-aliping isinusulong at niyayakap pa ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at ng masusugid niyang basalyos. nandaraya pa sa pagbabayad ng tunay na buwis? Magkano ang tinubo. ng tatlong dambuhalang korporasyon ng langis sa bansa (Caltex. Editoryal W alanghi ya! May 7. ang laging pangunahing batayan ng mga patakaran ng mga negosyante‘t kapitalista. ang anumang pambansang krisis. Kasuwapangan din ng mayayaman at mauunlad na mga bansang kapitalista – tulad na lamang ng Amerika at Bretanya – ang nagtutulak sa karalitaan sa mahihina‘t atrasadong mga bansa. Ano nga ba kung maghirap nang maghirap ang bayan? Ano nga ba kung dumami nang dumami ang inginungudngod sa karalitaan?Walang mahalaga sa uring mapagsamantala. makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan na itinuturing pang mga ―kaaway‖ ng Estado. hindi na balita – sa hinaharap – kung lalong mabansot ang pambansang ekonomiya at tuluyang lumubog sa kumunoy ng kahirapan at pagdaralita ang nakararaming mamamayang kumain-dili na lamang ngayon sa ilalim ng naghaharing rehimeng bentador ng pambansang kapakanan at kinabukasan. Sapagkat kasuwapangan sa tubo.lumilitaw pa itongkasapakat at pumapabor sa mga kapitalista. hindi na nga katakataka kung laging idinadahilan nilang magsasara ang maraming kompanya. pampulitika man o pang-ekonomiya o maging pangkultura. at lalong mawawalan diumano ng trabaho ang maraming mamamayan. Bakit hindi suriin ng gobyerno ang limpak-limpak na tinutubo ng mga kompanyang ito taun-taon na. at kasuwapangan naman sa limpak-limpak na tubo ng pribadong mga kompanya‘t korporasyon ang malinaw na nagtatakda sa buhay at kinabukasan ng uring manggagawang patuloy nainilulublob sa karalitaan. Ordonez . 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Sa kabila ng mga kasalanan sa lipunan at masang sambayanan ng uring mapagsamantala dahil sa kanilang kasuwapangan – sa kayamanan man o kapangyarihan – nagagawa pa ng pambansang liderato. gayundin sa mulat. hindi ang pagka-makatao. di nga kasi. lalo na sa Aprika at Asya. na isisi sa ―media‖ at mga kritiko ng rehimen. Shell at Petron) nito lamang 2006? Kasuwapangan nga sa pera ng bayan ng gobyernong pinaghaharian ng katiwalian. Lalo tuloy nagiging totoo ang sinabi ng pilosopo-manunulat na Pranses na si Honore de Balzac na ―sa likod ng napakalalaking kayamanan. naroroon din ang napakalalaking krimen‖ laban sa sambayanan. lalo na ni La Gloria. kapag itinaas nila ang suweldo ng mga manggagawa. kundi ang patuloy silang mamunini‘t magpasasa sa anumang grasya ng kanilang kasuwapangan. bukod sa nagkalat na iba pang mga kompanya ng negosyo. halimbawa na lamang. kalimitan. Sa pamamagitan nga ng mapandambong at mapambusabos na mga instrumentong pangkabuhayan ng imperyalistang mga bansa.

901 na ang pinatay at 180 na ang dinukot sa ilalim lamang ng rehimen ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo.(Editoryal) NANG gunitain kamakailan ang Pandaigdig na Linggo ng Kalayaan sa Pamamahayag. sabi nga. lalo na sa mga probinsiya. ayon sa CPJ. Lalong hindi iyon nangangahulugang seryosong sinisikap ng gobyernong lutasin at wakasan ang naturang mga karahasan. batay sa ulat ng grupong Karapatan. tagapamahalang direktor ng CPJ. lumilitaw na 93 na ang walang awang pinaslang. krimen at pulitika.‖ Ano. Mula nang maibalik ang huwad na demokrasya sa bansa mataposmaibagsak ang diktadurang Marcos noong 1986. Mexico. ang kongkretong hakbang ng gobyerno?May nahuli na ba? May naparusahan na ba? Sino sa mga biktima ang napagkalooban na ng hustisya? ―Dapat ikahiya ng anumang gobyerno. kaysa naghuhumindig na reyalidad. Sabi nga. waring nasisiyahan na itong tambulin ang sariling dibdib at patuloy na ipagyabang ang palakpak na inani diumano ng ulat ni Kalihim Tagapagpaganap Eduardo Ermita kamakailan sa UNHRC (United Nations Human Rights Committee).Pinakatanyag sa mga pinatay ang mga peryodistang sina Anna Politkovskaya ng Rusya. walang kongkreto at seryosong mga hakbang na ginagawa ang naghaharing rehimen upang lutasin ang nasabing mga kaso at. Sierra Leone. kung nagagawa ng Malakanyang na susian ang bibig ng matataas pang opisyal ng gobyerno – tulad. sa halip. Una sa listahan ang Iraq. upang hindi ibunyag ang sagradong mga katotohanan? .‖ sabi nga ni Joel Simon. Tulad lamang iyon ng sinabi ni Sen. lalo na sa mga mamamahayag at mga miyembro ng makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan. Bangladesh at Pakistan. ni Sekretaryo Romulo Neri – ang mga mamamahayag pa kaya ang hindi nito piliting sikilin ang kalayaan at mga karapatan. Mabilis ngang ipinakahulugan ng mga tambolero ng Malakanyang na ―wala talagang ebidensiya‖ ang praseng ―walang direktang ebidensiya‖kaya ipinangalandakan agad nila na ―walang kasalanan‖ ang kanilang mga amo sa bagay na ito. kung gayon. Iba ang propaganda o pambobola. sa kabilang banda. sa kabilang banda. Pero. sa anumang paraan. saka sumunod ang Afghanistan. halimbawa. Bagaman. Somalia. patuloy at paulit-ulit na biktima ng mga karahasan ang mga mamamahayag na nag-uulat tungkol sa katiwalian. Rusya. Sa kabila ng naturang mga pangyayari. at karaniwang kasangkot sa mga kasong ito ang mismong pulis at militar. Nepal. Colombia at Sri Lanka bago ang Pilipinas. ―may malaya‘t masiglang pamamahayag (press) ang Pilipinas. hindi dahil pinalakpakan ang ulat ni Ermita ay nangangahulugan nang nalutas na ang mga kaso ng pampulitikang pagpatay. Guillermo Bravo ng Colombia at Atwar Bahjat ng Iraq. bukod pa sa mga pampulitikang pagdukot at pagpatay na. Allan Peter Cayetano na ―walang direktang ebidensiya‖ laban kay La Gloria at sa Unang Ginoo sa maalingasaw na $329-M nabugok na kontratang ZTENBN. ibinunyag ng CPJ (Committee to Protect Journalists) na ika-6 ang Pilipinas sa mga bansang biktima ng mga pagpatay ang mga mamamahayag – komentarista man sa radyo o peryodista – ngunit. wala halos nahuhuli at naparurusahang kriminal. ―ang gayong mga kaso.‖ lalo na nga‘t inutil ang mga awtoridad na lutasin at wakasan ito.

ng mga sumusunod: ―Es Verdad Los Milagros. sina Melgar (pangunahing tauhan sa La Loba) at Simoun (pangunahing tauhan sa Fili) at. nagbalik sa Pilipinas upang maghiganti sa mga prayle. Burgos. naimpluwensiyahan niya nang husto ang kaisipan ni Gat. malinaw din ang pagkakahawig ng wakas ng nabanggit na dalawang obra. Pangunahing naisalba ang ―La .‖ ―Los Conflictos de la Religion y El Estado. lalo na ang ―La Loba Negra. may mga linya at bahaging hindi maikakailang hinango niya mula sa mga akda ni Burgos. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.‖ at marami pang iba. Dahil sa kanyang mga akda. Isinilang noong 1837 sa Vigan. Enero 20. laban sa lahat ng prinsipyong kinakatawan ng UN.‖ ―La Lucha de la Religion Contra La Ciencia.‖ ―Ritualets Idolatricos de la Santificacion. mga pagsalakay laban sa sangkatauhan. halimbawa. at walang parangal na idinaos para sa kanya ang kinauukulang ahensiya ng gobyerno. Estelas de Sangre. Nakasulat si Burgos ng mga 44 na aklat na karamiha‘y naghahantad at tumututol sa pandurugas ng Simbahan noon gaya.‖ O talagang walanghiya na ang umiiral na rehimen? ALAY K AY P AD RE B URGOS April 30. Naging malaking inspirasyon nga ni Rizal si Burgos kaya inihandog niya ang ―El Filibusterismo‖ sa alaala ng tatlong paring martir kaya marahil parehong magaalahas na hindi malaman kung saan nanggaling. Sa mga obra nga ni Rizal. minabuti naming ialay sa kanyang alaala ang kolum na ito ngayon.Kaugnay ng patuloy at inaamag nang mga kaso ng pagpatay sa mga komentarista‘t peryodista – bukod pa nga sa nararagdagang mga biktima ng pampulitikang pagdukot at pagpatay sa mga miyembro at lider ng makabayan at progresibong mga sektor ng lipunan – makabuluhan tuloy na itanim sa isip ng pambansang liderato (kung matino pa ang kaisipan ng mga ito at hindi alipin ng pansariling interes lalo na ng pagkasugapa sa kapangyarihan at kayamanan).‖ ―Filipinas. isa siya sa tatlong paring martir — sina Mariano Gomez at Jacinto Zamora ang dalawa pa — na ipinabitay ng mga Kastila dahil sadyang pinagbintangang kasapakat ng nag-alsang mga trabahador sa baradero (Cavite Mutiny. Pinag-initan siya dahil isinulong niya ang sekularisasyon at sinikap ngang ipabitay nang malaon sapagkat ibinunyag niya at mahigpit na tinuligsa ang pangunguwarta ng Simbahan Sa palagay namin. isa siyang pangunahing intelektuwal at eskolar ng kanyang panahon. bukod dito. Hindi siya ipinabitay dahil sa pangyayaring iyon kundi kinainggitan siya ng mga prayle sapagkat siya ang kura paroko ng Katedral ng Maynila. laban sa mismong kalayaan. 1872). Ilokos Sur. Ordonez (Kolum) SAPAGKAT lumilitaw na wala man lamang nakaalaala na kapanganakan noong Pebrero 9 ni Padre Jose A. ang binigyang-diin ni Sekretaryoi-Heneral Ban Ki-moon ng UN: ―Ang anumang mga pagsalakay sa kalayaan sa pamamahayag ay mga pagsalakay sa pandaigdig na mga batas.‖ ―Mare Magnum.‖ nalathala noong 1869. Jose Rizal.

―Los Milagros Sanctii‖ ni Cuatro Fois Tulien (Baslo. at ang talino ng tao ay para-parang nagtutulungan sa mga laboratoryo ng Batikano. Maluwag na nalilikom ang salaping ninanais na makamit nang hindi na kailangang pagurin ang isip at bibig sa pananalangin sa misa at mag-akyat-manaog pa sa mga kumbento. 1610) at ―Orbis Milagrorum Act‖ ni Sigismund Giancourt (Leipzig. mga lihim na silid at iba pang pook sa loob ng palasyo ng Papa. ang kanyang payo: ―mahalin nang higit sa lahat ang bayan at ihanda ang sarili sa higit pang madugong pakikibaka laban sa mapagpanggap na mga pulitikong ipinanganganak na parang lumot sa kapinsalaan at kahihiyan ng lipunan na ang tanging layunin sa buhay ay walang iba kundi ang kapakanang pansarili sa pawis at sakripisyo ng sambayanan. batay sa aklat ni Padre Leon Taxil. punung-puno ng di mabilang na katangi-tanging mga aparato. nag-iimbento ng mga milagro ang Vatican: ―ang mga hiwaga ng Batikano ay isang kumpol na pananalaysay ng mga laboratoryo. Ang industriya o pangangalakal.Loba Negra‖ kaya may mga sipi pa ngayon. ―Organum Milagrorum Orbis Catalicuom‖ ni Silvious Doane (Paris. ―Orbis Miraclii.‖ Batay sa mga pagsusuri ni Padre Burgos — sinangguni pa niya ang sumusunod na mga aklat: ―Los Milagros y Sus Variados Origenes‖ ni Joanes Marcellious (Lieja. at ikinamulat namin: ―ang mga milagro ay isang maliwanag na panlilinlang sa mga taong kapos sa pagmumuni at may sirang kaisipan. Pinag-aaralan nila araw-gabi ang pinakamahusay na paraan upang makuha ang salapi ng bayan. ―ay hawak lamang ng iilang malalaking negosyante.‖ Nang makilala ni Burgos sa Maynila si Padre Miguel de Machuca na nanunungkulan sa isang otel malapit sa kuweba ng Birhen ng Monserrat. Pinamamahalaan ito ng matatalinong pari na iniuukol ang buong buhay sa pag-aaral at paglikha ng mga milagro. nagkaroon ng isang kawanihang napakaayos. tinig o boses. pati ng isang lupon ng mga paring nag-aaral sa sistema ng pagpapalitaw ng mga milagro xxxxx para mapayaman ang Batikano xxxxx nagsisigamit ng isang mahabang listahan ng mga aparatong lihim na isinisilid sa loob at labas ng katawan ng mga santo. Espanya. 1703) — sinabi niya. ang kimika. ang parmasya.‖ Ayon kay Burgos. ngunit nakalulungkot na pahirapang makita sa mga aklatan ang marami niyang mga obra. kapritso at karangyaan ng mga paring may mga tiyang nagsisitaba dahil sa kasaganaan sa mga pagkain at masasarap na alak. na ―sa Batikano sa Roma.‖ 1566. lalo na sa kasalukuyang henerasyon. at malalaking krus na ginagamit sa pagpapalitaw ng mga bagay na kahanga-hanga gaya ng dugong artipisyal. 1568). at para sa luho. at iba‘t ibang artipisyal ding kilos ng katawan ng mga santo. Hinangaan namin si Burgos sapagkat siya marahil ang kaunaunahang Pilipinong nagtaguyod sa sosyalismo kontra sa mapang-aliping kapitalismo (nasa La Loba) na. pati ng luha.‖ . ayon sa kanya. natandaan niya na sinabi ng nabanggit na paring Kastila: ―Walang napakabuting negosyo gaya ng mga milagro.‖ Makabuluhan din. Subalit kailangang gamitin ito ng Simbahang Katoliko para sa kanyang kayamanan.‖ Binigyang-diin pa ni Burgos na batay sa aklat ni Lifenberg Layden. 1570). pati ng pamamaraan kung paano mapalalago ang kayamanan ng Simbahan at ng relihiyong Katolika Apostolika Romana.

sa kabilang banda. dinadala sa bukid at pinuputikan saka ibabalik sa altar upang makita ng mga nagsisimba kinaumagahan na nagmilagro nga ito. ayon sa pagsusuri. hinahaluan ng artipisyal na dugo ang asin. gayong 76. naragdagan na agad ito ng 12. mahirap pa ring pasubaliang responsabilidad ng Simbahan na tumulong – sa pamamagitan ng pulpito at mga patakaran nito – sa pagkontrol sa mabilis na pagdami ng populasyon habang. kung gayon. walang lupa. lubhang balintuna naman na.Sa mismong mga parokya noon sa Ilokos. 2007. ang tiwaling balangkas ng lipunang kontrolado lamang ng iilan ang pambansang ekonomiya‘t pulitika. natuklasan ni Burgos na labis na pinagkakakitaan ng Simbahan ang mga santo — gaya nina San Vicente at San Isidro — dahil milagroso diumano. Lumitaw na inuka ang loob ng ulo ni San Isidro. kulang sa damit. Makatuwiran lamang na patuloy siyang parangalan ng sambayanang Pilipino bilang mapagmahal sa katotohanan at huwaran ng makabayan at progresibong kaisipan. walang bahay. kalusugan at edukasyon. walang-wala.07 milyon sa loob lamang ng pitong taon at.‖ sabi nga ng isang makata. ―kulang sa pera. magpahanggang ngayon. nilagyan ng asin at ilang patak na tubig saka sinakluban ng maayos na peluka na. Pebrero 11. milyun-milyong mamamayan ang masasadlak sa higit pang karalitaan. ang magiging resulta nito? Tiyak. at iba pang pangangailangan ng nakararaming miserableng mga mamamayan.1% ang patuloy na madaragdag taun-taon kung hindi mahahadlangan ang mabilis na produksiyon ng sanggol sa bansa. mahigpit na tinututulan ng Simbahan at itinuturing nitong imoral ang artipisyal na ―birth control‖ o paggamit ng kondom. umabot na ng 88. mga 2. Sa ganito ring proseso. kaya tiyak na luluha iyon ng dugo at sasabihing milagro. Batay sa datos ng NSO (National Statistics Office). Samantalang ipinangalandakan ni Papa Benedict XVI sa kanyang pagdalaw sa Amerika kamakailan ang kapakanang panlipunan at kahalagahan ng mga karapatang pantao. Ibig sabihin. higit sa lahat. kulang sa pagkain. IUD (intra-uterine device). di nga kasi.57 milyon ang populasyon ng Pilipinas noong Agosto 1. 2007 Maghalel u ya Sa Kaitaas an April 23. Lihim na binubuhat naman ng sakristan si San Vicente kung gabi. lumulubha ang krisis sa pagkain. lupa‘t pabahay. binubutasan pa nang maliit ang gilid ng mga mata ng santo. pildoras at iba pang panghadlang sa . Ano. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Ordonez (Kolum) KAHIT hindi ang pagdami ng populasyon ang pangunahing dahilan ng paglaganap ng karalitaan kundi. Sapat na marahil ang mga nabanggit upang gunitain at papurihan si Padre Jose Apolonio Burgos.5 milyon lamang ito noong 2000. mamamawis ang mukha sa kalaunan dahil sa init ng panahon.

halimbawa‘y gaya ng nangyari diumano sa ina ni Noah at sa ina naman ni Jesus nang malaon? Natural. pildoras at mga katulad nito o ang pagpapahintulot na lumaganap ang karalitaan at gawing higit pang miserable ang pamumuhay ng nakararaming mamamayan? . sa digmaan ng Serbia at Kosovar. Alin nga ba ang higit na imoral at kasalanang mortal: ang paggamit ng kondom. na ibasura na ng Simbahan ang napakamoralista‘t panatikong paniniwala nito tungkol sa aborsiyon at. pildoras at iba pang panghadlang sa pagbubuntis para mahadlangan ang mabilis na pagdami ng populasyon. sa halip.‖ Nabanggit nga lamang sa Bibliya ang aborsiyon sa Exodus 21:22-25 na napakalayo sa pakahulugan ngayon ng Simbahan at waring itinuturing na nitong aborsiyon na rin ang artipisyal na ―birth control‖ kaya tinututulan at tinututulan nito ang paggamit ng kondom. Maisusulong pa ng Simbahan. Sagad nga hanggang langit ang pagtutol ng Simbahan sa aborsiyon o puwersahang paglalaglag sa nabubuong ―fetus‖ sa obaryo ng ina pero aborsiyon na ba ang hadlangan lamang na magtagpo ang semilya ng lalaki at itlog ng babae? O baka ang onanismo o pagsasalsal ay aborsiyon na rin sa makitid na pananaw ng Simbahan? Waring doble-kara tuloy ang paninindigan ng Simbahan sa bagay na ito. Pero kung produkto ng panggagahasa.pagbubuntis. Sa naturang teksto. Makatuwiran tuloy. Wala namang sinabing aborsiyon na ang paghadlang pa lamang sa pagbubuntis. at lubhang napapanahon. noong dekada ‘90. IUD. hindi makatarungang ilaglag mula sa obaryo ng ina ang nabubuong sanggol kung bunga ng mataos na pagmamahalan. ang sinasabi ni Papa Benedict XVI na kapakanang panlipunan. sabi nga ni Dr. IUD. ―pinakamasamang magagawa ng Vatican na payagang isilang ng mga babaing iyon ang bunga ng panggagahasa. Noong dekada ‘60 nang kainitan ng giyera sibil sa dating Belgian Congo. kung tutuusin. tinuligsa naman ni Monsignor Elio Sgreccia – tagapayo ng Papa noon – ang pag-inom din ng pildoras ng kababaihang Kosovar upang hindi mabuntis dahil ginagahasa ng mga sundalong Serbian. lalo na‘t ang gumahasa sa kanila‘y mismong pumatay sa kanilang mga asawa at kapatid. parurusahan ang sinumang lalaking nanakit ng buntis na naging dahilan upang ito‘y makunan o malaglag ang ipinagbubuntis. Ano nga ba ang pagkakaiba ng mga madre sa kababaihang Kosovar? O banal na espiritu lamang ang puwedeng bumuntis sa mga madre. pinahintulutan ng Vatican na uminom ng pildoras ang mga madre doon upang hindi mabuntis kung sakaling magahasa ngunit. ipahintulot na nito sa kanyang mga deboto ang artipisyal na ―birth control‖ upang mahadlangan ang mabilis na pagdami ng populasyon at paglaganap tuloy ng karalitaan. Eva Sabachi ng Marie Stopes International tungkol sa mga babaing Kosovar.

sa mga bansang naduran ng Katolisismo. dahil sa kayamanan nito. pagpapabendisyon at pagdaraos ng pista para sa kinikilalang mga patron sa mga bayan-bayan sa buong kapuluan. Ordonez (Kolum) HINDI namin maunawaan hanggang ngayon kung bakit matapos maibagsak ang diktadurang Marcos dahil nagmilagro diumano ang Birhen sa Edsa batay sa paniniwala ng mga nagmumumog ng agua bendita. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. taimtim na ipinanalanging maging P500 iyon kinaumagahan. nakaugalian na ngang idulog sa kung sinu-sinong santa at santo ang anumang mga problema. ngunit P250 pa rin nga nang siya‘y magising. mga $1 trilyon na ang yaman nito ngayon at. lumilitaw namang pinakamaralitang mga bansa ngayon sa mundo ang mga nahumaling sa bendisyon ng . personal man o pambansa.Sabagay. Batay sa pinakahuling mga datos. nagawa pa nga nitong magbayad ng $2 bilyon mula lamang noong 1950 sa mga biktima ng pagmomolestiyang seksuwal ng mga 4.000 pari nito sa Amerika lamang. patuloy namang yumayaman ang Simbahan sa pawis at dugo ng milyunmilyon at mabilis na nararagdagan nitong mga deboto hindi lamang sa Pilipinas kundi sa buong mundo. nagdasal nang nagdasal hanggang sa makatulog. Sabagay. idineklara pang pista opisyal ang Nobiyembre 13 bilang ―pambansang araw ng pagdarasal at pag-aayuno‖ sa paniniwalang malulutas sa pamamagitan ng mga panalangin ang naghambalang at grabeng problema ng bayan. lagi‘t laging nananawagan ang pambansang liderato ng isang araw na pagdarasal sa tuwing tumitindi ang mga problema ng bansa. AN AK NG G ALUNG GO NG April 17. Matapos maibenta ang ilang alahas. O talagang mapapalad ang mga maralita at mapasasakanila ang kaharian ng langit kaya tinututulan ng Simbahan ang artipisyal na ―birth control‖ at doble-kara. sa panahon na lamang ni dating Presidente Joseph Estrada. nakalikom lamang siya ng P250 inilagay sa altar ng kanilang bahay. sa kabilang banda. Dinaraan sa mga ritwal at seremonyas ang lahat na yata ng bagay kaya karaniwan na ang pagnonobena. nag-aalmusal ng ostiya at nag-uunan ng Bibliya. Sa kabila ng debosyong ito sa kapangyarihan o bisa diumano ng mga dasal at ritwal ng Katolisismo. pagpuprusisyon. hanggang ngayon. unang-una na ang papalubha‘t lumalaganap na karalitaan. Hindi tuloy naming maiwasang maalaala si Juli ng ―El Filibusterismo‖ ni Rizal na nangailangan ng P500 upang matubos sa kamay ng mga tulisan ang amang si Kabesang Tales. DAS AL ANG S OLUSYO N. Maaalaala. pagpapamisa. ang paninindigan nito sa bagay na ito? Hindi bale na ngang dumami nang dumami sa mundo ang miserable ang buhay – sa punto ng Simbahan – basta‘t huwag kalilimutang maghaleluya sa kaitaasan.

naging maunlad at industriyalisado ang mga bansang hindi nangunyapit sa mga teoriyang panrelihiyon ng Simbahan at. ang mga paniniwalang panrelihiyon ang nagbunsod pa ng karumaldumal na mga pagpatay at pag-iiringan ng maraming tao noon pa mang naunang mga sibilisasyon. silaban. Sinilaban siya nang buhay sa Roma noong 1600. Ginawa . ―lampas tuhod ng mga kabayo ang bumahang dugo sa templo ni Solomon. Kung tutuusin. isinigaw nila sa buong Europa na ―kagustuhan ng Diyos‖ iyon kaya libu-libong Hudyo at Muslim — kabilang ang mga bata — ang walang patumanggang pinatay. Sa kabilang banda. at iba pang paraang nakapangingilabot isipin. ang pagdurog sa mga buto ng kasukasuan. pugutan ng ulo. hindi monopolyo ng Katolisismo ang gayong mga kalupitan at hindi nagwakas sa panahon ng Lumang Tipan ang paghahandog ng buhay para masiyahan diumano ang mga diyus-diyosan. Hindi tuloy maunawaan ng makabagong kaisipan.‖ Hanggang sa Ikaapat na Krusada. Libu-libong erehe ang pinatay kabilang ang pilosopong si Giordano Bruno na nagsulong at nagtaguyod ng teoriya ni Copernicus na bilog ang mundo at umiikot sa paligid ng araw ang mga planeta. Sa panahon naman ng Inkisisyong Romano na nagsimula noong 1542. lunurin. Sa panahon ng Inkisisyong Kastila noong mga huling taon ng 1400 sa ilalim nina Haring Ferdinand at Reyna Isabella. ang pag-upo sa silyang puno ng nagbabagang mga pako. nakilala ang prayleng Dominikong si Tomas de Torquemada bilang simbulo ng kalupitang panrelihiyon sapagkat libu-libong mga biktima ang labis na pinahirapan at mga 2. pinutulan ng ulo. at iniuwi sa kanilang kampo ang mga ulong iyon at itinuring na ―kalugud-lugod na tanawin para sa mga anak ng Diyos. Isa iyong kahanga-hangang paghuhukom ng Diyos na umapaw sa lugar na iyon ang dugo ng mga hindi nananampalataya. higit na masama.‖ Pinakamalagim din sa kasaysayan ng Kristiyanismo ang panahon ng sinasabing Banal na Inkisisyon laban sa itinuturing na mga erehe o kalaban ng pananampalatayang Katoliko. Haught. nang ilunsad ni Papa Urbano II ang Unang Krusada noong 1095 para agawin ang Lupang Banal sa kamay ng mga hindi Kristiyano. Noong 1252. Iba‘t ibang pamamaraan ang isinagawa gaya ng pagipit ng mga daliri sa gato hanggang sa pumulandit ang dugo. balatan at patayin bilang alay sa pinaniniwalaan nilang mga diyos. kung bakit sa mga kulturang pinagharian ng relihiyon at mga pari. Katunayan. ayon sa mananalaysay na si Raymond ng Aguilers. kumilala‘t nagpahalaga sa nagagawa ng siyensiya at teknolohiya. Nang mapasok ng mga Kristiyano ang Jerusalem. Sabagay. hinangad ni Papa Pablo III na burahin ang lahat ng impluwensiya ng Protestantismo sa Italya at lalong naghari ang lagim doon nang pumalit pa sa kanya si Papa Pablo V.Simbahan tulad na lamang ng Pilipinas sa Asya at ng maraming bansa sa Amerika Latina. ayon sa eskolar-manunulat na si James A. nagpatuloy ang kagimbal-gimbal na mga pagpatay sa mga kalaban ng paniniwala ng Simbahan.000 pa ang sinilaban nang buhay. sa halip. ipinahintulot ni Papa Inocencio IV ang labis na pagpapahirap sa mga erehe. nagawa ng mga taong bigtihin ang kanilang mga anak.

anak ng galunggong! Marso 17. amerika. hindi maikakailang patuloy ang pagsisiraan at pag-iiringan hindi lamang ng mga Katoliko at Iglesia ni Cristo. amerika sa puso ng isang puting kabayong sinasakyan ni kristo ang pasko. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Batay sa mga nabanggit.rin ito. amerika. nagpapatayan pa rin ang mga Katoliko at Protestante sa Hilagang Ireland. huwag mo nang gahasain ang vietnam huwag mo nang sipsipin ang kanyang suso nagnanaknak pa ang kanyang mga sugat at di pa natutuyo ang mga bakas ng dugong likha ng iyong mga pangil sa kanyang tiyan amerika. Incan at Aztec sa Amerika Latina. Ordonez (Tula) hanapin mo ang pasko. Amer i ka April 17. sa bawat dapithapon naririnig ko ang kanyang panambitan tumatangis ang mga bulaklak ng vietnam sa pananawagan bumabangon si ho chi minh sa kanyang libingan. huwag mo nang kubabawan ang amerika latina nagdarasal ang guatemala at sa bolivia nagmumulto pa ang kaluluwa ni che guevarra huwag mo na ring tangkaing sipingan pa ang cuba . Dasal ang solusyon. amerika. amerika. amerika. Sa ating bansa. 2004 Merry C hrist mas. sa mga lipunang Mayan. ay wala sa naglalaway na bunganga ng isang lobo. Dahil sa mga paniniwala‘t paninindigang panrelihiyon. ng Bon sa Tibet. lumilitaw tuloy na isang kahangalang iasa sa mga relihiyon ang kalutasan ng grabe nang pambansang mga problema at isang hakbang na paurong ng pambansang liderato ang laging pananawagang magdasal at magdasal pa para diumano sa ikauunlad at ikapapayapa ng bansa. kundi maging ng iba pang mga sektang panrelihiyon. ang mga Palestino at Israelitas. ng Hindu at kultong Thuggee sa India. ng Ashanti sa Aprika. ng Khond sa Bengal. ang mga Kristiyano at Muslim sa maraming panig ng mundo. dahil sa paniniwalang panrelihiyon. amerika.

amerika. sakay. Dis. wakas mo‘y malapit na ihanda mo ang iyong kabaong at ililibing ka namin sa impiyerno. amerika. amerika. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang bayan ko‘y matagal nang nagdurusa sa kanyang kandugan nagpapaligaya ka. 16. del pilar at asedillo nagdaraos sila ng sariling kulto binabalaan kita. amerika. PILIPINO FREE PRESS. putang ‗na. amerika. aguinaldo. amerika. 1970 P amb o b o la P a Rin April 16. wala ang pasko sa naglalaway na bunganga ng isang lobo hanapin mo ang pasko. amerika. amerika. sa kagubatan ng aprika naglalamay ang mga buhay na kalansay at dumaramba ang nagdurugong anino ng isang patrice lumumba. amerika. amerika. sa mga kabundukan at kabukiran naglalamay ang mga bonifacio. Ordonez . matagal mo nang hinihindot ang aprika maawa ka ang kanyang itim at kulot na kulot na bulbol ay huwag mong gawing peluka ng iyong mga aso alalahanin mo. amerika. amerika.ang balbas ni fidel castro ay puno ng mga alipato habang supa-supa niya ang kanyang malaki at nagbabagang tabako. huwag mong gawing unan ng iyong mga alila ang kanyang kayumangging hita kabahan ka. amerika. sa puso ng puting kabayong sinasakyan ni kristo tumatangis sina racquel at magdalena habang nag-uunahan ang mga bolang apoy tungo sa iyong mauseleo.

Acabal ng Pilipino Newsmen ng Cavite ang binaril at napatay sa Pasig. hindi ang batas lamang ng uring mapagsamantala‘t naghahari-harian na walang labis na pinangangalagaan kundi ang pansariling mga interes at pagkadayukdok sa kapangyarihan. mulang ZTE-NBN hanggang Spratley. at tiyak na nasuri ng UNHRC. lalo na kaugnay ng kampanya ng gobyerno laban sa rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA? Tiyak. pambobola pa rin nga‘t . maitatanong tuloy ang mga sumusunod: Ilan na ba ang nalutas sa napatalang 901 biktima ng pampulitikang mga pagpatay at 180 dinukot mula lamang nang maluklok sa poder noong 2001 si La Gloria. halimbawa na lamang ang kaso ng isang Jonas Burgos? Paano na ang kaso ni retiradong Hen. Sabi nga niya. sa ulat ni Kalihim Tagapagpaganap Eduardo Ermita sa UNHRC (United Nations Human Rights Council). Jovito Palparan at iba pang pulis at militar na isinasangkot sa gayong mga kaso? Paano na ang 12 peryodistang pinatay noong 2006 at 5 iba pa noong nagdaang taon? Kamakailan lamang. maunlad at demokratikong lipunang namamayani ang tunay na hustisya sosyal. may dalawang uri ng palakpak: isa ang lubos na papuri dahil humahanga at naniniwala at. Kamakailan lamang. unang-una. Makatotohanan nga ba ang iniulat doon ni Ermita upang hangaan at ipagbunyi ng naturang konseho? Paano na. wala pa yatang mga pinaghihinalaang dinakip ang nahatulang nagkasala? O may nadakip nga bang kriminal at nakasuhan at naparusahan? Sa opinyon tuloy ng pandaigdig na mga organisasyon sa pamamahayag. ikalawa. ang mga karapatang pantao sa Pilipinas. pangalawa ang Pilipinas – una ang Iraq – sa pinakamapanganib na bansa sa mundo para sa mga mamamahayag. mulang 7.3% GDP (gross domestic product) noong nagdaang taon hanggang sa kung anu-ano pang nangangalingasaw na mga isyu. lalo na nga‘t patuloy ang paninikil nito at pandarahas sa lehitimong mga kilos-protesta kaugnay ng paghingi ng masang sambayanan ng tunay na pambansang pagbabago tungo sa isang mapayapa. sa ngalan ng sagradong katotohanan at pambansang kapakanan. ―naramdaman naming para kaming nasa Cloud 9‖ nang marinig ang mga palakpak matapos niyang basahin ang sinalamangkang ulat.‖ mulang maanomalyang mga transaksiyong Piatco at Venable LLP hanggang NorthRail at SouthRail. isa na namang mamamahayag. pinalitaw niyang maayos na napangangalagaan. maaari din namang pangangantiyaw at panunuya. Kaugnay ng maulap na ulat ni Ermita sa UNHRC. si Benefredo Y. Sa takbo tuloy ng mga pangyayari.(Editoryal) TATAK na yata ng liderato ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang kahusayan sa pambobola at paglulubid ng kasinungalingan upang palitawing katotohanan. ang mga nilalaman ng ulat noon ni Philip Alston. mulang ―jueteng payola‖ at Jose Pidal hanggang ―Hello Garci‖ at ―fertilizer scam. hindi patuloy na nasasalaula. kinatawan ng UN na ipinadala dito upang imbestigahan ang mga paglabag at pagsalaula sa mga karapatan at kalayaang sibil ng mamamayan. nakasusulukasok ang larawan ng naghaharing rehimen kaugnay ng isyu sa mga karapatang pantao. Sa naturang mga kaso. Sabagay. kung pagbabatayan ang nandudumilat na reyalidad. Masigabo ngang pinalakpakan ng UNHRC si Ermita kaya tuloy para siyang isang Arhat o Buddhistang narating ang ―nirvana‖ o lubos na kaluwalhatian. lalo na ng FRWB (French Reporters Without Borders).

at malinaw na itong nakikita sa humahabang mga pila ng maralitang mga mamamayan makabili lamang ng murang bigas mula sa NFA (National Food Authority). bukod sa walang habas na pagsalaula sa mga karapatan at kalayaang sibil ng sambayanan at. sa halip. tungkol sa krisis sa bigas. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Sabi nga. Pinatalsik nga sa poder kamakailan lamang si Punong Ministro Jacques Edouard Alexis ng Haiti dahil sa naturang krisis na nagbunga ng mga kaguluhan at karahasan sa naturang bansa at. matapat at lubusang pangalagaan ang kapakanan ng mga mamamayan. hindi ang makasariling ambisyong pampulitika at bundat na bundat na nilang mga sikmura. lumaganap din ang rayot sa Bangladesh at Ehipto nang dumami nang dumami ang mga nagugutom dahil sa kakulangan ng pagkain.hinokus-pokus na mga datos ang ipinambubulag ng naghaharing rehimen sa opinyon publiko upang patuloy itong makapaglublob sa nakasusugapang kapangyarihan at nakababaliw na mga impluwensiya‘t pribilehiyo sa kapinsalaan. Ordonez (Tula — mula kay Otto Rene Castillo) Isang araw. ng nagdaralitang masang sambayanan.2 milyong metriko tonelada). dahil sa tumitinding krisis sa bigas (kinakapos na ang suplay at tumataas ang presyo at kailangang bumili sa ibang bansa ng mga 2. hindi lamang sa mga 80 parokya ng Simbahan at 400 palengke ng Kamaynilaan. mahirap bolahin at utuin ang hungkag na mga sikmura at walang kinikilalang batas ang gutom. Walang sinumang magtatanong tungkol sa kanilang mga damit mahahabang siesta makapananghalian walang sinumang magnanais malaman . unanguna. Makabubuti marahil para sa pambansang liderato na tigilan na ang paglulubid ng buhangin lalo na. mukhang mahihirapan nang pasinungalingan ng mga tambolero ng Malakanyang ang naghuhumindig na katotohanan. ang mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika ng aking bansa ay uuriratin ng masa ng aming sambayanan. Maaari ngang eksperto ang mga propagandista ng rehimen sa pagkakamada ng mga kasinungalingan pero. Sa Mga Intelekt u wal Na W alang P akiala m Sa P ulitika April 15. kundi sa iba pang panig ng bansa. sa kabilang banda. Tatanungin sila kung ano ang ginawa nila nang ang bansa‘y dahan-dahang naghihingalo tulad ng mahalimuyak na apoy munti at nag-iisa. gayundin. O pambobola‘t pambobola pa rin – sa lahat ng antas ng pambansang kapamuhayan — ang lagi‘t laging patuloy na itutugon ng naghaharing rehimen sa nabanggit na sensitibong mga isyu? Pinatunayan na ng mga aral ng kasaysayan na hindi paulit-ulit na malilinlang ang namumulat na sambayanan.

tungkol sa mga inutil nilang pakikihamok sa ―ideya ng kawalan‖ walang sinumang magpapahalaga sa kanilang higit na mataas na pinag-aralang pinansiyal. ngunit iyong araw-araw na nagsipaghatid ng kanilang tinapay at gatas. Sa araw na iyon darating ang karaniwang mga tao iyong di nagkaroon ng puwang sa mga aklat ng mga tula ng mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika. ng mga tortilla at itlog iyong nagsulsi ng kanilang mga damit iyong nagsipagmaneho ng kanilang mga kotse iyong nagtrabaho para sa kanila at itatanong nila: ―Ano ang ginawa ninyo nang magdusa ang mga maralita nang natupok sa sarili nila ang pagkamasuyo at buhay?‖ Mga intelektuwal na walang pakialam sa pulitika ng aking mahalimuyak na bansa hindi kayo makasasagot lalamunin ng buwitre ng katahimikan ang inyong bituka ngangatngatin ng inyong sariling pagdurusa ang inyong kaluluwa at mapipipi kayo dahil sa kahihiyan. ISANG M AGD AM AG N G KAW ALANG H ANGG AN . Walang itatanong sa kanila tungkol sa walang saysay na mga pangangatwiran na iniluwal sa anino ng ganap na kasinungalingan. Hindi sila tatanungin tungkol sa mitolohiyang Griyego o tungkol sa pagkamuhi sa sarili kapag sa ubod ng kanilang sarili‘y may nagsisimulang mamatay dahil sa karuwagan.

dumating akong nag-iisa at ulila akong lilisan sa pasigan ng kaluluwa sa isang magdamag ng kawalanghanggan.April 13. lorena. naisip naming matulog na lamang at huwag nang dalirutin ang nilulumot nang mga problemang panlipunan sapagkat. Ordonez KAGABI. sa isang magdamag ng kawalanghanggan halikan mo. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. hindi na iyon magagamot ng mga paglalahad. sa aking yungib sa disyerto. PILIPINO FREE PRESS. parang ayaw na naming magsulat ni isang letra tungkol sa umiiral na nakasusulukasok na pambansang kalagayan habang. nakawakawak ang inuuod na bangkay ng paganismo habang sa iyong mga mata nagniningas ang kandila ng rebolusyon dumating ka sa isang yungib sa disyerto taglay ang ilaw ng madaling-araw habang ang nagiginaw na mga anino sa dilim ay naghahabulan tungo sa kamatayan. sa dispalinghado naming pananaw. 1969 IMORAL N A LI P UNAN April 13. Bagaman mali. . rebolusyon ang parang itak na susugat sa mga manhid na utak. at isang karuwagan o pagtakas sa katotohanan. lorena. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Nob. o matindi mang mga panunuligsa sa uring mapagsamantala at naghahari-harian sa bansa. Ordonez (tula) lorena barros… sa bitak ng iyong utak. sa kabilang banda. 19. taingang-kawali ang mga nasa poder at ayaw dinggin ang matagal nang idinaraing ng dayukdok na masang sambayanan. ang mga sikmurang nilalangaw dinggin mo ang sigaw ng batingaw habang nagbabanyuhay sa aking paanan ang ilang mumong kanin at inaamag na tinapay rebolusyon. lorena.

Sa ikalawang gabi. naninirahan na sa Bethlehem sina Jose at Maria hanggang ipanganak si Jesus at naglakbay nang malaon patungong Nazareth. nasa Nazareth na sina Jose at Maria at nagpunta lamang sa Bethlehem nang malapit nang manganak si Maria. gayong may higit na imoral na mga bagay. anak ni Haring David. Sa kagustuhang mapanatili ang kanilang lahi. ang panganay ang sumiping at nakipagtalik sa kanya. nakita niya mula sa bubong ng kanyang palasyo ang naliligong si Bathsheba.Pinilit naming pumikit. ang nakababata naman ang nakipagtalik kay Lot. Makikita rin ang relasyong seksuwal ng magkadugo sa Samuel 13:1-19 nang gahasain ni Amnon. matapos gunawin ang Sodom at Gomorrah. at umuukilkil pa rin sa kaisipan ang maraming bagay na nagpapasulak ng dugo at nagtutulak sa sariling makisangkot — sa anumang paraan — sa mga proseso tungo sa tunay na pambansang pagbabago. tulad ng patuloy na pambubusabos ng iilang tao sa malawak na sektor ng sambayanan at patuloy namang pandarambong ng mga makapangyarihan sa salapi ng bayan. Lavine. isang masusing pag-aaral tungkol sa mga bahagi ng Bibliya na hitik sa mga tagpong seksuwal na itinuturing na kalaswaan at imoral ng nagbanal-banalang lipunan. Kay Mateo. Higit kaming nanatiling gising nang mabasa namin kung paano nakiapid si Haring David at ipinapatay pa niya nang malaon — sa pamamagitan ng isang napakatusong pakana — ang asawa ng kanyang kalunya. dakilang lider diumano ng Israel. Nabuntis ang magkapatid at ipinanganak ng panganay si Moab at ng nakababata si Ben-am‘mi. Sa II Samuel 11:2-27. napagkasunduan ng kanyang mga anak na lasingin siya at sipingan. ang dalawang libro sa pilosopiya: ang ―Tao Te Ching‖ ni Lao Tsu at ang ―From Socrates to Sartre‖ ni T. Naisip naming bulatlatin. ang kanyang kapatid sa ama na si Tamar.Z. Sa Genesis 19:26-38. Matapos naming suriin ang ilang pahina. ngunit ayaw haplusin ng antok ang aming kamalayan. sinipingan at binuntis ni Amram ang kanyang tiyang si Joch‘ebed — kapatid ng kanyang ama — at naging mga anak nila sina Aaron at Moises. tulad din ng ipinangangalandakang mga programa at plataporma ng estado tungo diumano sa pambansang kaunlaran at katubusan. lalo kaming naguluhan at hindi matiyak kung alin ang paniniwalaan. ngunit waring lalong naligaw sa kagubatan ng mga ideya ang lumulutang at nalilito naming kaisipan. Labis niya itong pinagnasaan hanggang sa makasiping at nang mabuntis. lalo na ang tungkol sa mga milagro. Noong unang gabing malasing si Lot. minabuti naming muling pahapyaw na basahin ang ―Gospel Fictions‖ ni Randel Helms at napagtuunan namin ng pansin ang mga kontradiksiyon sa mga ulat ni San Mateo at ni San Lukas tungkol sa pagkakapanganak kay Jesus. nanirahan sa isang kuweba si Lot kasama ang dalawa niyang anak na babae sa takot na magahasa ang mga iyon ng mga kalalakihan ng Zoar. Upang maaliw at mapayapa ang damdamin. Maging si Moises. pinatay ni Absalom — kapatid ni Tamar sa ama‘t ina — si Amnon. ay bunga rin ng relasyong seksuwal ng magkapamilya. Lalo kaming hindi inantok nang muli naming pasadahan ang ―X-Rated Bible‖ ni Ben Edward Arkeley. pinauwi niya mula sa digmaan ang asawa . Bilang paghihigangti. kahit nabasa na noon. Kay Lukas naman. Sa Exodus 6:20.

batay sa mga ibinunyag ng Time at Newsweek. Lalo kami tuloy hindi nakatulog nang muling umukilkil sa isipan ang walang gulugod na pambansang liderato at mga bentador ng soberanya at ng kapakanang-bayan at ng kinabukasan ng susunod na henerasyon. hindi iilang pari ang lumitaw na may mga kulasisi o kabit. Sa Amerika na lamang. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.000 sa kanila ang may karelasyon at may mga anak pa nga sa labas ang iba. ngunit inatasan niya ang kumander nito na italaga si Uriah sa unahan ng hukbo nang mapatay agad. mga 4. mulang onanismo o pagsasalsal. # Kolum. katunayan nga. apat na taon lamang ang nakararaan. mulang panggagahasa at prostitusyon. maituturing namang higit na imoral ang paglaganap ng karalitaan dahil sa walang patumanggang pagsasamantala at inhustisya ng iilang diyus-diyosan sa umiiral na lipunan. inamin ng CBCP (Catholic Bishops Conference of the Philippines) na sa 6.000 mga pari sa Pilipinas. Inisip na lamang naming kami‘y nasa ibang planeta upang makalimot at makatulog. hanggang eksibisyonismo o pagpapakita ng ari sa publiko. nanatili ito sa palasyo bilang isang matapat na mandirigma.nitong si Uriah upang mapagtakpan ang kanyang ginawa. Nang mapatay ito. ngunit nabuhay ang pangalawa — si Solomon na naging hari nang malaon at nagkaroon ng 700 asawa at 300 pang kabit. Napilitan si Haring David na pabalikin sa digmaan si Uriah. Nakatutuwa naman ang I Samuel 18:6-27 nang mandirigma pa si David sa panahon ni Haring Saul. Namatay ang una nilang anak. arsobispo man o kardinal o maging ang Papa sa Roma — sa mga eskandalong seksuwal. may mga anak sa labas. Ordonez HINDI na nakagugulat sa kasaysayan ng Simbahan at gaya na lamang ng paghihilamos at pagmumumog kung umaga ang masangkot ang mga alagad nito — pari man o obispo. Ngunit hindi napatay si David at nagawa pa nitong tuliin ang 200 kalaban. Setyembre 10. Ilan sa . Nang makursunadahan ni David ang isang anak na dalaga ni Saul — si Michal — hininging dote ni Saul ang 100 balat ng titi ng mga Philistinong kalaban nila sa digmaan. Kung puno man ang Bibliya ng mga tagpong seksuwal — batay sa pagsusuri ni Arkeley — mulang pangangalunya at pakikipagtalik sa hayop o kadugo. nanggahasa o nagmolestiya ng lalaki man o babae. kaya nakuha naman niya si Michal. Lihim na kinainggitan ni Saul si David sapagkat higit na napabantog kaysa kanya sa buong Israel kaya hinangad niyang mapatay si David sa digmaan. tuluyan nang kinasama ni David si Bathsheba. Muntik na kaming mabaliw nang mabasa namin ang magulong ulat at mala-sarsuwelang imbestigasyon ng Senado tungkol sa multi-milyong pisong deposito ng isang Jose Pidal. 2003 HUW AD N A K AB AN ALAN April 9. Sa halip na umuwi sa sariling bahay si Uriah upang makipagtalik kay Bathsheba. Umalingasaw din sa mga parokya sa ating bansa ang gayong mga eskandalo at. ibinigay kay Saul ang balat ng mga titi.

at usap-usapan naman ngayon — totoo man o hindi — ang isinampang reklamo kay Papal Nuncio Antonio Franco. Ilokos Sur. Ibinigay ni Papa Juan XII sa kanyang kabit ang ibang kayamanan ng Simbahan. Limampung mang-aaliw na babae ang nakipagsayaw sa panauhing mga lalaki matapos ang hapunan. pakikipagtalik sa hayop. Pinatay ni Papa Boniface VII ang dalawang karibal sa trono at gayundin ang ginawa ni Sergius III sa dalawa niya ring kalaban. sa simula‘y nakadamit at hubo‘t hubad na nang malaon. Macario Apuya ng Vigan. iniwan ang kani-kanilang parokya.. Haught. Sa ―March of Folly‖ ni Barbara Tuchman. onanismo o pagsasalsal. Batay naman sa pananaliksik ni James A. pati mga bata. si Cesare at ang kapatid niyang babaing si Lucrezia. Leviticus.‖ matindi ang katiwalian. Ecclesiastes. pangangalunya o pakikiapid. at tinatawag na sodomy. ng dating sekretarya ni Obispo Teodoro Bacani. eksibisyonismo. . Hindi na namin nasundan ang resulta. Matapos suhulan ang mga kardinal upang mahalal siya bilang Papa. awtor ng ―Holy Horrors. Nilaspag naman ni Papa Benedict V ang isang dalagita at itinakas ang kayamanan ng Vatican. binulag ang isa pa. Sabagay. kinapon ang isang karibal. Ibinenta naman ni Papa Benedict IX ang kanyang trono sa gustong humalili sa kanya sa halagang 1.000 mamamayan ng Cesena.mga paring ito ang tumalikod na sa tungkulin. Labis na pinahirapan at ipinapatay ni Papa Urban VI ang kanyang mga kardinal at ipinagyabang pa ni Papa Innocent VIII ang ilehitimo niyang mga anak na pinagpasasa sa kayamanan ng Simbahan. niyakap siya. Psalms. Ipinapatay ni Papa Boniface VIII ang bawat mamamayan ng Palestrina at ipinasunog ang buong siyudad. Mike Velarde ng tropang El Shaddai. itinatago sa loob ng abito o sutana ang makamundong pagnanasa habang nangangaral kung ano ang moral o imoral. Exodus. nagdaos ito ng piging sa loob ng Vatican kasama ang dalawang bastardong anak. Napatanyag naman sa kasaysayan ng pornograpiya bilang ―Ballet of the Chestnuts‖ ang ginawa ni Papa Alexander VI. at hayagang nagsipagasawa. ipinapatay naman nito ang 8. kasuwapangan at imoralidad ng Simbahan lalo na noong Edad Media.500 libra ng ginto. Naroroon ang eksena ng maramihang pagtatalik. Nang kinatawan pa lamang ng Papa si Clement VIII. at iba pa — ay puno ng mga tagpong baka ituring na X-rated ng moralista‘t nagbabanal-banalang lipunan. sina Cesare at Lucrezia Borgia. Corinthians. Diumano. Pagkatapos. at pinamunuan ang isang hukbo sa pakikidigma. isinabog sa lapag ang mga kastanyas kasama ng mga kandelabra na pagapang na dinadampot ng mga babae habang nanonood ang Papa. Gaya ng mga basalyos ng ibang mga sektang panrelihiyon. tagapayo ni Bro. naging laman ng mga diyaryo noon ang kasong panggagahasa ni Fr. Kasangkot maging ang mga naging Papa sa kung anu-anong eskandalo. bakit hindi pa nga pahintulutan ng Papa sa Roma na magsipag-asawa‘t makipagtalik ang kanyang mga alagad gayong tao rin naman sila at sinasabing napakahirap supilin ang mga pangangailangang seksuwal? Nagiging ipokrito tuloy ang mga ito. inilarawan niya ang sumusunod: ―Pinamunuan ng Papa ang piging na inihandog ni Cesare sa Vatican. maging ang sinasabing Banal na Bibliya — lalo na ang mga aklat ng Genesis. pinanggigilan at pinaghahalikan ni Bacani. kinatawan ng Vatican dito. Jr.

IUD. ibinitin at sinilaban siya nang buhay. Hunyo 18. Ordonez (Kolum) Hindi namin maunawaan hanggang ngayon. nagprotesta ang paring si Arnold ng Breccia. Lumaganap ang kanyang aral hanggang Czechoslavakia sa pamamagitan ng isang paring si John Hus na ipinakulong at ipinasunog ng mga awtoridad ng Simbahan. Mabilis pa itong nadaragdagan ng 2. hindi nga malayong maulit ang mga katiwalian. Kamakailan lamang. upang masugpo ang mabilis na pagdami ng populasyon. tumindi‘t nagkasunud-sunod ang mga protesta at paghingi ng reporma sa herarkiya ng Simbahan. o ayaw ipaunawa sa amin ng mga anghel sa kalangitan at ng mga basalyos ni San Pedro sa lupa. Maging sa Italya na kuta ng Vatican. hinubaran siya ng abito. wisikan man ng agua bendita o tambakan ng ostiya upang hindi umalingasaw. naging ―excommunicado‖ at nang hindi tumigil. sa kabilang banda. ibitin at sunugin nang buhay noong 1498. Sa kasalukuyan. nakababahala na rin na halos 90 milyon na ang populasyon ng bansa at ika-14 na ito sa pinakamataong mga nasyon sa buong mundo. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Sa Inglatera naman noong 1300. ang mga katiwalian ng Simbahan at itinakwil niya ang doktrinang dugo at katawan ni Kristo ang alak at ostiyang ginagamit sa misa. ipinatapon.Sumunod ang pakikipagtalik ng mga panauhin… may gantimpalang mamahaling sutlang tuniko o balabal ang sinumang lalaking pinakamaraming ulit na nakipagtalik sa mga babae. isang paring propesor.36% bawat taon habang. ang pagtutol ng mga lider ng Simbahan sa paggamit ng artipisyal na mga pamamaraan. Ito ang huwad na kabanalan. tinuligsa ni John Wycliffe.‖ Dahil sa mga nabanggit. ginamit pa itong pang-blackmail ng Simbahan sa mga pulitiko at nagbanta ang pangulo ng CBCP (Catholic Bishops Conference of the Philippines) — si Arsobispo Orlando Quevedo noon — na hindi iboboto sa darating na eleksiyon ang agresibong mga sumusuporta sa programa ng pamahalaan sa birth control. pinangunahan naman ng paring si Girolamo Savoranola ang paghingi ng reporma hanggang ikulong siya. Pumutok ang matinding paghihimagsik laban sa Simbahan noong 1517 nang ipaskel ni Martin Luther sa pinto ng simbahan ng Wittenberg ang 95 pahina niyang tesis na masasabing ganap na nagluwal sa Repormasyon at nagpasiklab ng pagpapatayan ng mga Katoliko‘t Protestante hindi lamang sa Europa kundi maging sa iba pang panig ng mundo. gaya ng kondom. Bagaman hindi ang pagdami ng populasyon ang pangunang dahilan ng matinding karalitaan kundi ang napakasamang balangkas ng lipunan na iilan ang kumokontrol sa pulitika at ekonomiya ng bansa. tumitindi ang krisis pang- . 2003 ALIN ANG I MOR AL? April 7. eskandalo‘t imoralidad at kalupitan noon ng Simbahan kahit itago man sa loob ng mga abito. ineksiyon at pildoras. Noong mga taon ng 1100.

Sa paglipas ng mga taon. bersikulo 22-25.D. ang aborsiyon o paglalaglag ng fetus o nabubuong sanggol sa obaryo ng ina.ekonomiya at inutil ang pamahalaang matugunan ang pangunahing mga pangangailangan ng napakaraming mamamayan. masusunod pa rin ba ang diumano‘y laging tamang Papa sa Roma? Hindi rin kaya makatuwirang hadlangan ang pagbubuntis sa pamamagitan ng artipisyal na mga pamamaraan? Tungkol sa mga babaing Kosovar. hindi dapat supilin at ilaglag ang fetus sa obaryo ng ina kung bunga ng mataos na pag-iibigan ngunit kung bunga. 160-230) na may kaluluwa na ang fetus makaraan ang 40 araw kung lalaki. Tanggapin nang imoral at kasalanang mortal. Iginiit ni Quintus Septimius Florens Tertullianus (A. lalong tumibay ang paniniwala ng mga basalyos ng Simbahan laban sa aborsiyon. Sa maraming dantaon. itinuring na eskolar ng Bibliya. na pinakamasamang magagawa ng Vatican sa naturang mga babae ang payagang isilang ng mga iyon ang bunga ng panggagahasa. sinabi nga noon ni Dr. at 80 araw naman kung babae. nagsimulang mabago ang gayong paniniwala at pikit-matang tinanggap na tuwirang ipinagbabawal ng Bibliya ang aborsiyon nang magkaroon ng ibang pakahulugan ang isang teologong Carthaginian sa naturang teksto ng Exodus. aborsiyon na ba ang paggamit pa lamang ng kondom at IUD at ng katulad nito upang mahadlangan ang pagbubuntis? Lumilitaw ding doble-kara ang prinsipyo ng Simbahan sa bagay na ito. IUD at pildoras upang mahadlangan ang mabilis na pagdami ng populasyon na mauuwi sa higit na malaganap na karalitaan. Pinalubha pa ang kamalian sa bagay na ito nang isalin sa Latin mula sa orihinal na Hebrew ang tekstong iyon ni Eusebius Hieronymus. . Sa kabila nito. at itinuturing pa ngayon na aborsiyon na ang paggamit lamang ng kondom. lalo na nga ang sugpuin pa ang paglaganap ng karalitaan. isang organisasyong nagtataguyod sa birth control at nagbibigay-payo sa mga nag-aborsiyon. Noong dekada ‗60 nang kainitan ng giyera sibil sa dating Belgian Congo. pinahintulutan ng Vatican na uminom ng pildoras ang mga madre doon upang hindi mabuntis kung sakaling magahasa ngunit. tinuligsa ni Monsignor Elio Segreccia — malapit na tagapayo ng Papa — ang pag-inom din ng kababaihang Kosovar ng mga pildoras upang hindi mabuntis dahil ginagahasa ng mga sundalong Serbian. sagad hanggang langit ang pagtutol ng Simbahan sa artipisyal na birth contol at sinasang-ayunan nito ang natural na pamamaraan. Natural. Nang ipahayag pa noong 1869 ni Papa Pio !X na isang kasalanang mortal ang aborsiyon at binigyang-diin pa niya ang katawatawang doktrinang ―hindi nagkakamali‖ ang Papa. gaya ng pag-iwas sa pagtatalik kung nasa panahon ng ovulation ang babae. parurusahan ang sinumang lalaking nanakit ng sinumang buntis na naging dahilan upang ito‘y makunan o malaglag ang ipinagbubuntis. Sa naturang teksto. nabanggit lamang ang aborsiyon sa Exodus 21. halimbawa. lalo na‘t ang gumahasa sa kanila‘y mismong pumatay sa kanilang mga asawa at kapatid. Eva Sabachi ng Marie Stopes International. ng panggagahasa. sa digmaan ng Serbia at Kosovar. gaya ng paniniwala ng Simbahan. gaya nang nangyari diumano sa ina ni Noah at sa ina rin ni Jesus? Kailan ba nagsimula ang sarado o panatikong paniniwala ng Simbahan laban sa birth control at aborsiyon? Sa Bibliya. pinaniwalaan maging ng Simbahan ang interpretasyong ito. noong dekada ‗90. Ano ang pagkakaiba ng madre sa hindi madre? O baka ang madre‘y puwede lamang buntisin ng banal na espiritu.

ilang gabi rin siyang pinaglamayan ng mga alitaptap sa punong akasya tinangisan ng uugud-ugod na kalabaw sa ugat ng punong mangga inalayan siya ng kapeng barako. katunayan nga. higit na imoral ang karalitaan kaysa birth control at aborsiyon at kasalanang mortal ng mga basalyos ng Simbahan ang hadlangan ang bagay na ito. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. yayaman at yayaman naman ang Simbahan at. Sabi nga. Ordonez namumulaklak na ang cadena de amor sa lapidang lata ni ka pedrong magsasaka na pumanaw na ang plema‘y kasing pula ng gumamela sa bawat pagdahak kung umaga kulubot ang mukha‘t maalipunga ang paa. Sabagay. mga isang trilyong dolyar na ang kabuuang yaman ngayon ng Vatican. nakaluhod ngayon ang araro sa silong ng bahay-kubo nagdarasal sa pilapil ang talahib at amorseko sa tarundon at tumana ay nalugmok ang pag-asa . higit na dapat unahin ng Simbahan ang paglilinis nito sa sariling bakuran kaysa pagkondena sa birth control lalo na ngayong nabubulgar na nang husto ang patuloy na pagkakasangkot ng mga basalyos nito sa iba‘t ibang eskandalong seksuwal. Alin nga ba ang imoral: ang birth control at aborsiyon o ang pagsusulong ng karalitaan at pagpapayaman ng Simbahan sa pawis at dugo ng dayukdok na sambayanan? DUGO ANG I NI LULUH A NG MG A B ULAK LAK April 4. kahit lumaganap nang lumaganap pa ang karalitaan dahil sa pagdami ng populasyon. kupasing pantalong maong polong pinaglaruan ng panahon at mga alaala ng abuhing kahapon ang kasama niyang ibinaon sa piling ng itim na daigdig ng palotsinang kabaong.Sa aba naming palagay. ng galyetas at biskotso beninditahan ng sampagita‘t ilang-ilang at ng mga luha ng kandila ng kaalipinan.

sa pagyao ni ka pedrong magsasaka agunyas sa karimlan ang awit ng mga maya hininga ng dapithapo‘y kasing sangsang ng pulbura mga buhay na kalansay sa bukiri‘y naglipana mga nota ng araro hinihimig ay plegarya. Mayo 14. bawat kagat ay kang ninanamnam habang nakatanghod . 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. 1989 P and esal Kay Magd alena April 3. Ordonez (Tula) nakita ko isang makulimlim na umaga ang anak kong si magdalena nakaupo sa ugat ng punong mangga tangan-tangan ang matigas na pandesal na walang palaman ni asukal. dugo ang iniluluha ng mga bulaklak sa bawat paghibik ng buong magdamag sa mga bukiring adhika‘y naglatak kalian itititik ng talim ng tabak sa dibdib ng lupa ang laying mailap? kalian aanihin ng lingkaw at karit ang laksang pangarap upang di dugo ang siyang iluha ng mga bulaklak? matagal nang naglalaba‘t naglalampaso ang anak na dalaga ni ka pedro sa mansiyon ng propiyetaryo! SUNDAY INQUIRER.

Umuunlad nga ba ang pambansang ekonomiya sa ilalim ng liderato ni La Gloria? Kung totoo ito. milyun-milyong Pilipino ang walang bahay at lupa. Ordonez (Editoryal) PARANG HINIMAS saka binatukan ni Embahador Alistair MacDonald ng EU (European Union) ang administrasyon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa Kapihan sa Sulo Hotel kamakailan nang purihin niya muna ang ipinagyayabang ni La Gloria na 7.sa kanyang paanan ang ilang pulang langgam. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.3% pagsulong diumano noong 2007 ng kabuuang produkto ng bansa o GDP (gross domestic product) at. at kami‘y nagkatinginan siya‘y napangiti ako‘y napaluha at napatadyak sa matigas na lupa. Ayon nga kay MacDonald. para sa masang sambayanan. PUP.‖ Gayunpaman. walang trabaho. ―kailangang pagsikapan ng gobyernong maisakatuparan ang mga layunin ng Millenium Development na ating pinagtibay para tiyak na mapagkalooban ng nararapat na serbisyo sa kalusugan at edukasyon at maging kabahagi sa pag-unlad ng ekonomiya ang pinakamahihirap na mga komunidad. sa kabuuan. tinuligsa naman niya ang paglaganap ng karalitaan dito batay sa ipinalabas na datos ng NSCB (National Statistical Coordinating Board). Kahindik-hindik – kung totoo – na sumulong ng 7. sabi niya. Sa punto tuloy ni MacDonald.‖ Kailangan din. waring gusto naman niyang isumbat sa pambansang liderato kung bakit maraming mamamayan ang nagdaralita at nabubuhay sa wala pang $1 sa bawat araw. at hindi mapagkalooban ng kinakailangang edukasyon ang mga anak? Bakit. Sa datos ng NSCB. ―kinikilala namin na pinakamahusay itong makroekonomikong nagawa sa loob ng 50 taon. sa kabilang banda. pagkatapos. na lutasin ng pamahalaan ang mga pagdukot at pagpatay na pampulitika sa bansa na tumindi mula nang maluklok sa kapangyarihan noong 2001 si La Gloria.3% ang pambansang ekonomiya noong nagdaang taon. Binigyang-diin pa nga niya na lalong lumalaki ang agwat na naghihiwalay sa mayaman at sa maralita. tumaas pa ito mulang 30% at naging 33%. bakit lumalaganap pa ang karalitaan? Bakit tuluy-tuloy ang pandarayuhan – magpaalipin man – ng milyun-milyong manggagawang Pilipino kung gumaganda nga ang buhay sa Pilipinas? Bakit mga isang milyong Muslim sa Mindanaw ang umaasa sa donasyong pagkain ng ibang mga bansa (World Food Programme) upang makatawid-gutom sa araw-araw? Bakit. miserable ang buhay sa . 1989) T sub ib o Ng P anlilinlan g April 2. hanggang ngayon. (TRENDS.

hindi tunay na larawan ng pambansang ekonomiya ang ipinipinta sa sambayanan ng naghaharing rehimen. sa kabilang banda. taliwas sa takbo ng kasaysayan ang ipinagyayabang ng rehimen na 7. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.5% lamang ito. Sa punto nga ng Global Source na nakabase sa New York. ang binibilog ang ulo o inuutong masang sambayanan? Sa Dagat Ng Ap o y Ng M ga B end ita April 1.3% GDP noong nagdaang taon? O mahilig siyang magpunta sa Enchanted Kingdom sa Laguna at nakahiligan niyang sumakay sa tsubibo (ferris wheel) ng panlilinlang upang makapangunyapit lamang sa kapangyarihan? Hindi na tuloy katakataka na sa Grand Hyatt Hotel sa Hong Kong. Ordonez (Tula) sa dagat ng apoy ng mga bendita tayo‘y magmimisa… habang iniluluwa ang may lasong ostiya sa mga simbahan at mga kapilya ating itataas ang kalis na bungo at bubusan ng sariwang dugo ang santong rebulto at mukha ni kristo. Kung totoong umuunlad ang ekonomiya. ―waring isang kathang-isip na estadistika‖ ang sinasabing 7. Marso 31-Abril 2 ngayon) – na nakamit ng bansa ang 7. sinalubong agad siya ng nagpoprotestang migranteng mga manggagawa na pawang nakaputing maskara at may nandudumilat na mga titik na: ―sinungaling. dati ring direktor heneral ng NEDA.6% lamang ang mararating na GDP ng bansa sa 2008. bakit 150. Sa maikling salita.‖ may mga plakard pa ang iba na malinaw na nakasulat ang ―Bigas.‖ O talagang nasasarapan si La Gloria sa pagsakay sa tsubibo ng panlilinlang habang dayukdok naman at nagdaralita.3% GDP. . dapat na tumaas pa kung talagang mabilis ang pagsulong ng pambansang ekonomiya.‖ sabi niya. Saan. ―Maraming mga dahilan upang pagdudahan ang mga datos na ibinibigay ngayon sa atin. kung gayon. binigyang-diin niya. ayon naman kay Cielito Habito. binigyang-diin niya. di nga kasi.‖ ―mandaraya.3% pag-unlad ng ekonomiya at. tanong niya. Salungat din sa reyalidad ang 7.3% pagsulong ng GDP. napulot ni La Gloria ang ipinagyayabang na datos – hanggang Hong Kong sa tatlong araw na 11th AIC (Asian Investment Conference. sa opinyon nito.‖ at ―mamamatay-tao. sa tingin ng Global Source. 5. mga 5.000 trabaho lamang ang nalikha ng gobyerno noong 2007? Sa nakaraang mga taon. Kung susuriin. lalo ngayong patuloy ang pagtaas ng presyo ng langis at pangunahing mga bilihin unang-una na ang bigas? Ayon nga kay Felipe Medalla.sariling bayan. pinakamababa ang naturang bilang na. hindi pagwawaldas!‖ at ―Patalsikin si Gloria. dating direktor heneral ng NEDA (National Economic Development Authority) at propesor ngayon ng ekonomiya sa Unibersidad ng Pilipinas.

sa dagat ng apoy ng mga bendita titipunin natin namuong luha ng mga kandila… bawat estampita‘t mga kandelabra sa altar ng dusa butil ng rosaryo sa mga sakristiya mailbag na kalmen sa dibdib ng masa at bibliya ng pera ang ipambabala sa nalikhang kanyon ng pakikibaka.sa dagat ng apoy ng mga bendita tayo‘y magmimisa… pulpito natin ang puso ng masa bayaang magsermon tabak at pulbura papagkumpisalin lahat ng may sala piliting lumuhod ang pari at mongha pahaliking lahat sa paa ng indio himurin ang sugat ng mga anino. sa dagat ng apoy ng mga bendita tayo‘y magmimisa… bendisyon ng tabak at koro ng bala himno ng pulbura‘t mga dinamita wawasaking lahat mga bartolina ng layang kinulong ng puting demonyo at magbabanyuhay lahing Pilipino. sa dagat ng apoy ng mga bendita dadasalin natin marahas na nota ng pakikibaka… di na tayo luluhod na muli . sa dagat ng apoy ng mga bendita bayaang ang bungo‘y mabiyak habang nagmimisa… isabog ang dugo at utak sa mga kalsada sa bukid at lungsod sa burol at bundok sa lupang binaog ng salot na krus ng ubaning santo at ng mga ganid sa mga kumbento.

ni hindi ko man lamang nakita ang tiara ng Santo Papa… nang magpunta siya sa Luneta at magmisa. Ave. Birheng Maria! ipanalangin ang anak mong nagkasala. Enero 25. mea maxima culpa. mea culpa. mga Barabas naghaleluya.habang nagmimisa upang maglagablab ang mga bulaklak upang ang amiha‘y humalakhak upang ang talahib ay umindak at sa basbas ng ngitngit ng lintik iwawagayway natin ang nagdurugong bandila sa bawat dampa ng mga inalila bawat luha‘y magiging punglo ng paglaya! Sunday Inquirer. Mea culpa. mea maxima culpa. 1995 Ave. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Diyos Anak. mea culpa. Diyos Anak. Pater Patrum! inodoro‘y nagkumunyon. ako po‘y umiinom ng hinebra sa restawran ni San Da Wong sa Ermita. 1970. Nob. nangumpisal pa sa poon. nang sa kanto‘y magdaan ang Santo Papa ako po‘y nasa kubeta… nagbebendita‘t nagdaraos ng sariling misa. Diyosa Espiritu Santa. benedictus qui venit in nomine domini Diyos Ama. Ave. Ave. Giovanni Battista Montini. Servus Servorum Dei nang iluwa ka ng Alitalia. Ordonez (Tula) Nang dumalaw sa bansa si Papa Pablo VI. P ater P atr um March 31. Viva!Viva Il Papa! Hosanna in excelsis. Ave. Diyosa Espiritu Santa! ako po‘y huwag bulagin ng mga kalmen at estampita . Diyos Ama. Mea culpa. 27. Ave. patawarin anak mong nagkasala.

Diyos Ama. Pater Patrum kalyehon ko‘y inaagiw barungbarong at estero‘y nakatanghod sa kopita. Ave. mea maxima culpa! krusipiho at rosaryo‘y ipinanguya ko sa basura. Ave Maria! Quod in carnem transit panis. Ave. Pater Patrum! ako po‘y nagugutom… sitsiritsit alibangbang. quod non vides. Santo Papa! Santo Papa! puto seko‘t puto maya… inuuod ang kumbento‘t mga mongha bawat santo‘y nakanganga sa isusubong ostiya. Diyos Anak.habang ang kandila‘y bangkay na naagnas sa bawat kandelabra.t kandelabra araro ko‘y nakapangaw sa tumana armalite ay umaawit sa Candaba. quod non capis. Ave. et vinum in sanguinem. Diyos Ama. salaginto‘t salagubang bawat oras. bawat araw. Mea culpa. Ave. Kahit ako po‘y di lumuhod sa Santo Papa nakita ko naman ang kanyang anghel de la guwardiya sa bote ng La Tondena… Michaelem Archangelum. mea culpa. Ave. sit sonora. Diyos Anak. Diyosa Espiritu Santa! . sit jucunda. kampana‘y kumakalembang Sit laus plena. animosa firmat fides. sit decora… mag-antanda at magdasal. Ave Maria! ang pari‘y nagbibilang ng pilak sa sakristiya. nakaamba kumikislap na espada sa plato ng espagheting Piccolinong may bendita ng ketsap Papa. Diyosa Espiritu Santa! ipanalangin kaluluwa ng anak mong nagkasala. Ave. Ave. Ave.

lamang — na tiyak na pipinsala sa agrikultura. ang utak ko‘y talahib na naglagablab at nagsayaw ang mga alitaptap! PILIPINO FREE PRESS. hindi kayang sumuporta sa kailangang bigas ng ibang mga bansa sa rehiyon. 9. Sikmura nga ng publiko ang nirerendahan gayong sa kabilang banda. Idagdag pa nga ang prediksiyon ng PAG-ASA na. ipinaliwanag ni Sekretaryo Arthur Yap ng Agrikultura kay La Gloria ang hinaharap na kakulangan sa bigas ng mundo. natural. Batay naman sa dalawang dokumentong nakuha ng KMP (Kilusang Magbubukid ng Pilipinas) mula sa NFA (National Food Authority) at Kagawaran ng Agrikultura. parang bagyong hindi maiiwasan ang krisis sa bigas na nakaamba sa bansa kaya. naging 27% mulang 24% buhat noong 2003 hanggang 2006 ang maralitang mga pamilya sa bansa at. limang bagyo ang inaasahang mananalasa sa bansa – bukod sa mga pagbaha sa Gitnang Luson na .5 milyong metriko tonelada ang aanihin lamang nito sa Abril. Dis. itinigil na ng Vietnam ang eksportasyon ng bigas at isang milyong metriko tonelada na lamang. ilang mandurugas lamang sa lipunan ang nakikinabang habang nananatiling may bulser (kanser sa bulsa) ang nakararaming masang sambayanan. ngayon pa lamang.Kagabi. ang kaya nitong ibenta sa Pilipinas Tinatayang hanggang 4. humingi na ng pahintulot mula sa Lupon ng NFA ang administrador nitong si Jessup P. Lopez upang bumili sa ibang bansa ng 500. sabi ng mga opisyal nito. 1970ve Gasgas Na ng B ulad as March 26. walang habas naman ang pandarambong sa pera ng bayan sa napakatiwali na‘t umaalingasaw na burukrasya. tuluy-tuloy diumano ang pambansang kaunlaran at maihahatid niya sa piling ng mauunlad at industriyalisadong mga bansa sa malapit na hinaharap ang kanyang Matatag na Republika. nananawagan na sa Malakanyang sina Sen. Mar Roxas at Loren Legarda na pag-aralan at paghandaan ito. Gaya lamang ito ng paulit-ulit na pangangalandakan ni La Gloria na ―patuloy na sumusulong ang ekonomiya at nababawasan ang karalitaan‖ sa kapuluan kaya.000 metriko toneladang bigas at. 50-M MT ang Indonesia at 6-M MT ang Thailand na. hanggang Hunyo. sa kabilang banda. 2008. gawin na lamang itong kalahati. noong Pebrero 27. Pampanga na ―hindi kukulangin sa bigas‖ ang bansa sa kabila ng pagbagsak ng pandaigdig nitong suplay at pagtaas ng presyo. Ordonez (Editoryal) GARAPAL at matinding panlilinlang sa sambayanan ng umiiral na rehimen – at nakaugalian na ito – ang pahayag kamakailan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa Mabalacat. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Noon pa mang Pebrero 11. Santo Papa. Isang malaking kahangalang ipinayo pa nito tuloy kamakailan sa mga mamamayan na sa halip na isang tasang kanin ang kainin. kung tutuusin. batay sa estadistika. sa pamamagitan ng isang memorandum. kung sumulong man ang ekonomiya. Maliwanag naman. sa ilalim ng kabisote niyang liderato at mailusyong diwa. Ano ngayon ang buladas at palabas ng Malakanyang na walang krisis sa bigas na nakaamba sa bansa? Una.

kapag sikmura na nila ang pinipilipit ng gutom. hanggang ngayon. Si Rizal At An g P amb an sang Kala yaan March 25. sa ating bansa. ayon sa kanya. halimbawa. Sa ibang mga bansa. ni Lenin ng Rusya. Sabi nga. iukol ang malaking bahagi para pagtamnan ng palay. ―ang ating pambansang bayani ay hindi naging puno ng rebolusyon. ni George Washington ng Amerika. Hindi nga gasgas nang mga buladas ng naghaharing rehimen para lamang makapangunyapit sa kapangyarihan ang lunas sa krisis na itong kinakaharap ng bansa. ipinahihiwatig na ng mga senyales sa lipunan na lubhang maselan ang kinakaharap ng bansa na krisis sa bigas. Japan at Amerika. 120 kilong bigas – kung kumakain pa nang ayos at may ibibili pa – ang kunsumo ng isang Pilipino sa loob ng isang taon. Rafael Mariano ng Anakpawis at pangulo ng KMP. tumaas man nang tumaas ang presyo ng langis at pamasahe. Sikmura ng bayan – lalo na ng masang sambayanan – ang pangunahing nakataya dito. walang kinikilalang batas ang hungkag na mga sikmura. Ngayon pa nga lamang. na krisis pampulitika‘t pang-ekonomiya – lubha ngang napakabalintunang nagkukubli pa rin ang mga makapangyarihan sa likod ng gasgas nang mga buladas o tandisang kasinungalingan sa halip na gumawa ng kongkretong mga hakbang upang puspusang makabayang harapin at lunasan ang pambansang mga problema. na pag- aralang mabuti kung paano wastong magagamit ang mga lupain at. Ayon nga kay Rep. higit sa lahat. ni Ho Chi Minh ng Vietnam. matutugunan ang pangangailangang bigas ng bansa? Batay sa pagsusuri. ipatupad ang tunay na reporma sa lupa para mapaunlad hindi lamang ang produksiyon ng palay kundi ang mismong miserableng buhay ng mga magsasaka at ng kani-kanilang pamilyang matagal nang itinanikala ng mga asendero‘t propiyetaryo ang buhay at kinabukasan sa ilalim ng mapambusabos na sistema. itinakwil niya ang . ayon pa rin sa kanya. kung gayon. Sa katunayan. tapal-tapal lamang na parang ―bandaid‖ ang ginagawang solusyon ng Malakanyang sa problemang ito. kaya pang maglakad ng ordinaryong mga mamamayan. Panahon na ring buwaging ganap ang mapagsamantalang kartel ng bigas sa Binondo at. Hindi nga lubusang malulutas ang paulit-ulit na krisis sa bigas sa pamamagitan ng paulit-ulit ding importasyon nito. baka kainin na nila maging si La Gloria at iba pang pinagpala‘t naghahari-harian sa lipunan. batay sa mga aral ng kasaysayan. kaya pa nilang mag-ilaw ng gasera o magtiis sa dilim ng gabi pero. Ngunit. at nina Sun Yat-sen at Mao Tse-tung ng Tsina.Paano. ayon sa mananalaysay na si Renato Constantino. itinanghal na pambansang bayani ang mga naging lider ng kani-kanilang rebolusyon gaya. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. Sa kabila ng malinaw na reyalidad. Ordonez (Lathalain) MAGPAHANGGANG NGAYON. pinagtatalunan pa ng mga eskolar kung nararapat kilalanin o hindi si Rizal bilang ating pambansang bayani. ni Simon Bolivar ng Timog Amerika. lalo na ang hawak ng China. tumaas man nang tumaas ang presyo ng elektrisidad. at sensitibong problema ng bansa sa bigas – bukod sa nandudumilat. dapat na ring ibasura ang pagpapahintulot sa dayuhang mga korporasyon na gamitin ang malalawak na lupain sa bansa. kung maaari. Isa pa. Nararapat lamang. Sabi nga.

at ipinakita ko na ang kilusang ito ay tiyak na hindi magtatagumpay. mahigpit na tinanggihan ni Rizal ang alok na iyon. maaalaala rin na nagboluntaryo si Rizal na maging doktor ng hukbong Kastilang nakikidigma noon sa Cuba.‖ Bakit ganoon ang pahayag ni Rizal? Bakit hindi niya ikinatuwa na nagising na rin ang sambayanan. nang hulihin si Rizal noong Hulyo 6.Hindi ba sangayon si Rizal na kailangang makamit ang pambansang kalayaan sa pamamagitan ng himagsikan? O naniniwala kaya siya na hindi pa handa noon ang sambayanan? Nang sumiklab noong Agosto 23. isang paninirang-puri sa ating mga Pilipino at inilalagay sa alinlangan ang lahat ng maaaring magtanggol sa ating layunin. na maililigtas niya ang kanyang sarili sa mga Kastila? Higit na maituturing natin siyang bayani kung inihandog niya ang kanyang sarili na maging doktor ng mga Katipunero kaysa maging manggagamot ng mga sundalong Kastilang nakikidigma noon sa Cuba. ―Sa ganitong paniniwala. at walang katiyakan. Ngunit nang papunta na siya doon. Buong pusong kinahahabagan ko ang mga walang kabatiran na nalinlang upang sumanib sa kilusang ito. malupit at binalak na lingid sa aking kaalaman. Pio Valenzuela upang himuking maging pandangal na tagapangulo ng Katipunan. ano kaya ang ipinalalagay niyang tamang pamamaraan upang . at inuulit ko ito.‖ Maaalaala. at naghimagsik na sa wakas upang putulin ang tanikala ng pagka-alipin sa ilalim ng kolonyalismong Kastila? O naniniwala kaya si Rizal. at ang mga repormang magmumula sa ibaba ay nakakamit nang pabaluktot. di maaasahan. Ipinahayag niya: ―Sa simula pa lamang nang mapansin ko ang binabalak. 1896 ang himagsikan ng Katipunan sa pamumuno ni Andres Bonifacio. Dahil sa ako‘y naniniwala na magdudulot lamang ito ng maraming kahirapan. Walang pasubali niyang tinutulan ang kilusan nina Bonifacio at ng mga Pilipinong nakibaka upang matamo ang pambansang kalayaan. tinuligsa niya ang himagsikan at ang Katipunan. kusa kong inihandog hindi lamang ang aking mabuting pakikitungo kundi ang aking buhay at pati na rin ang aking pangalan upang ito‘y magamit sa anumang paraang makasusugpo sa paghihimagsik. na ang mga reporma ay dapat magmula sa itaas. Ano nga kaya ang ideya ni Rizal tungkol sa pambansang kalayaan? Kung tinutulan niya ang pagkakamit ng kalayaan sa pamamagitan ng rebolusyon. 1896. at nang sadyain siya doon nang malaon ni Dr. At higit pa rito. hindi ko maiiwasan ang sumpain at isinusumpa ko itong himagsikang ito na itinuturing kong baligho. 1892 at ipatapon sa Dapitan dahil sa pagkakatatag niya ng La Liga Filipina. tinutulan ko ito. kagaya ng gusto niyang mangyari sa kanyang mga nobelang Noli at Fili. Batay sa manipestong ipinalabas niya noong Disyembre 15. nang ilunsad pa rin ang kilusang salungat sa aking payo. muling ipinadakip ng mga prayle at ng mga awtoridad na Kastila si Rizal. Sumulat din ako.Kinasusuklaman ko ang salaring pamamaraang ito at itinatatwa ko ang anumang pakikisali rito.rebolusyon. ipinalagay ko na isang kapalaran ko kung sa kabila ng anumang pagpapakasakit ay mahadlangan ko naman itong mga walang kabuluhang kapahamakan. kinalaban ko ito. sa pamamagitan ng nabanggit na manipesto.

malinaw na isinulong nang husto ng mga Amerikano ang pagiging pambansang bayani ni Rizal. at ang Batas Blg. masyado daw namang radikal si Andres Bonifacio. pangmadlang edukasyon at pagpukaw sa budhi ng bayan. sinundan ito ng Batas Blg.Kinabibilangan ng tatlong ilustradong Pilipino ang naturang komisyon – sina Pardo de Tavera. 137 na nagtatadhanang ang Morong ay panganlang lalawigan ng Rizal. at sa salapi… at itinuturo sa mga bata sa pambayang paaralan sa lahat ng dako ng kapuluan na igalang siya na pinakadakila sa lahat ng mga bayaning Pilipino. Cameron Forbes. Benito Legarda. ipinalabas ng Philippine Commission ang Batas Blg. na gusto ng mga Amerikano na hindi marahas at kontra rebolusyon ang ating maging pambansang bayani. inilagay ang kanyang larawan sa selyong karaniwang ginagamit sa kapuluan. magiging ganap na malaya kaya at nagsasarili . iminungkahi noong 1901 ni Gobernador Heneral William Howard Taft sa Philippine Commission na kailangang humirang ng pambansang bayani ang ating bansa. sinabi ni Taft: ―Kasama ang ilang pinunong Amerikano at ilang reaksiyonaryong Pilipino. at lubha daw namang suwail si Apolinario Mabini. kung gayon. araw ng kamatayan ni Rizal. Batay sa kasaysayan. 345 na nagtadhanang maging pista opisyal ang Disyembre 30. gayundin ang marubdob niyang pagmamahal sa kanyang bayan at ang pagiging martir dahil sa pagmamahal na ito. Sa librong ―Between Two Empires‖ ni Theodore Friend. Iginiit niya ang pagbabago mula sa loob sa pamamagitan ng propaganda. at Jose Luzurriaga. Batay sa naturang mga punto. lumilitaw na ang mga Amerikano ang nagproklama sa kanya upang maging pambansang bayani ng Pilipinas. maitatanong natin ngayon: Angkop pa kaya sa ating kasalukuyang panahon o lipunan ang mga ideya ni Rizal tungo sa kalayaan at kasarinlan? Kung susundan natin ang kanyang mga ideya. bakit siya itinanghal na pambansang bayani? BAGAMAN hindi mapapasubalian ang mga dakilang katangian ni Rizal.‖ Hindi pinili ng naturang komisyon si Hen. hindi kagaya nina Bonifacio at Mabini na ang mga ideyang rebolusyonaryo ay salungat sa patakarang kolonyal ng Amerika. Sa aklat namang ―The Philippine Island‖ ni W. Sapagkat binibigyang-diin ni Rizal sa kanyang mga akda ang kahalagahan ng edukasyon tungo sa ikapagkakaroon ng isang bansang malaya. Idinulot lahat ng pamahalaang Amerikano ang maaaring itulong sa pagpaparangal na ito. Emilio Aguinaldo sapagkat lubha raw mapanlaban. nang sakupin tayo ng mga Amerikano. Idinagdag pa ni Forbes na ―si Rizal ay di kailanman nagtaguyod sa kasarinlan at hindi rin niya sinang-ayunan ang armadong pakikipaglaban sa pamahalaan. 243 na nagpahintulot na magkaroon ng pambansang abuluyan upang maipatayo ang monumento ni Rizal sa Luneta. Ipinagdiriwang ang araw ng kanyang kamatayan. Matapos ngang mapili si Rizal. Sinabi ni Forbes: ―Tunay na karapatdapat na kilanlin si Rizal bilang pambansang bayani ng bayang Pilipino. ang ideyang ito ni Rizal ang ginamit ng mga mananakop na Amerikano sa kanilang mga layuning kolonyal.makamit noon ng Pilipinas ang kalayaan? Ang mga ideya kaya niya hinggil sa kalayaan ay angkop pa sa ating panahon? Kung hindi nga naging lider ng rebolusyon si Rizal.‖ Malinaw. pinili si Rizal bilang huwarang bayani higit sa ibang katimpalak.

sapagkat di ko aariing bayan ang madlang taong iyan. maaaring ipinahiwatig ni Rizal ang pagtutol niya sa rebolusyon at pagbibigay-diin sa edukasyon para makamit ang kalayaan. batay sa isa niyang liham kay Andres Bonifacio.‖ Samakatuwid. ayon kay Elias.‖ Ganap na nilinaw ni Rizal ang tunggaliang ito ng paniniwala nina Elias at Ibarra tungkol sa kalayaan sa sinulat niyang manipesto noong Disyembre 15. marahil si Marcelo H. sa unti-unting pagkakasulong. makikitang hindi ang paghiwalay ng Pilipinas sa kandungan ng Espanya ang kanilang hinihingi kundi mga reporma lamang sa pamamahala ng gobyernong Kastila sa Pilipinas. nagbigay ako ng mga patunay higit kaninuman na pinakananasa ko ang kalayaan ng ating bansa. ay ―yaong kalayaan lamang na kailangan ng piling uri upang umunlad ang kanilang kabuhayan at hindi inakala ni Rizal na ang pampulitikang kasarinlan ang siyang pangunahing kailangan bago natin makamit ang kalayaan.ang ating bansa?At kung hindi na angkop ang kanyang mga ideya. Batay sa aklat na ―Pride of the Malay Race‖ ni Ramon Ozaeta. likas niyang minaliit ang lakas at katalinuhan ng masa. gusto ni Rizal na magkaroon muna ng edukasyon ang mga mamamayan bago maging malaya at naniniwala siyang ang edukasyon at kalayaan ay dapat na laging magkaugnay kagaya ng kanyang sinabi sa sanaysay niyang ―Sobre la Indolencia de los Filipinos‖ na ―kung walang edukasyon at kalayaan na siyang . ng Espanya ang Pilipinas. Hiniling nila na pagkalooban ng pantay na karapatan ang mga Pilipino kagaya ng mga karapatang pampulitika at pangkabuhayang tinatamasa noon ng mga Kastila sa Pilipinas. Lopez Jaena. ayon pa rin kay Constantino. kaya‘t nagtayo ako ng paaralan. kagaya ng pagiging kinatawan sa Cortes o Kongreso ng Espanya. ano ang nararapat namang gawin kaya ng sambayanang Pilipino? Ano nga ba ang ideya ni Rizal tungkol sa kalayaan? Ito ba‘y nangangahulugang isang bansang may kasarinlan? SA PANAHON ng Kilusang Propaganda na kinatawan nina Rizal. Marcelo H. Naniniwala siya na ang kalayaan ay hindi isang pambansang karapatan kundi isang bagay na ipinagkakaloob sa karapat-dapat tulad ng medalya para sa mahusay na ugali. 1896. del Pilar lamang ang ganap na naniwala. sinabi ni Rizal: ―Mga kababayan. na talagang kailangan nang maghimagsik ang sambayanan upang putulin ang tanikala ng pagkaalipin ngunit. hinahanap ko ang kabutihan niya sa pamamagitan ng pagdunong. Higit sa lahat. kapag walang liwanag ay walang landas. Sinabi ni Ibarra: ―At kung ang madlang taong iyan ay makikita kong may sandata ay pipiling ako sa pamahalaan at sila‘y aking kakalabanin.‖ Ang kalayaan diumanong hinihingi ni Rizal. ―kung walang kalayaan ay walang liwanag. Nang hindi maibigay ang mga repormang nabanggit. kung maaari. del Pilar at ilan pang Pilipinong nasa Espanya noon. maging probinsiya. ayon kay Renato Constantino. Ngunit ipinalalagay kong pangunahing batayan ang edukasyon ng mga mamamayan upang sa pamamagitan ng edukasyon at pagsisikap. Hiniling nila na bigyang pagkakataong humawak ng mataas na puwesto sa gobyernong Kastila ang mga Pilipino.‖ Ngunit.‖ Sa kabanata 50 ng nobela niyang Noli Me Tangere. sa usapan nina Elias at Ibarra. at ninanasa ko pa rin ito. Ibig ko ang kanilang kabutihan. magkakaroon sila ng sariling personalidad at magiging karapat-dapat silang maging malaya. hindi kolonya. ―isinumpa ni Rizal ang Rebolusyon sapagkat bilang isang ilustrado.

‖ Naniniwala marahil noon si Rizal na hindi pa handa ang bayan sa pagyakap sa kalayaan at hindi pa iyon ang takdang panahon para maghimagsik ang sambayanan. kasakiman. walang repormang posibleng maganap. ako man kung gayon ay magpapanukalang gumamit ng marahas na pamamaraan. ipinahayag niya: ―Matitiyak ko sa iyo na hindi ko ninanais na makisangkot sa anumang binabalak na paghihimagsik na sa palagay ko‘y hindi pa napapanahon at lubhang mapanganib. gaya ng pagpapalaganap ng katiwalian. gayundin sina Kapitang Pablo at Kabesang Tales. tinutulan at isinumpa ito ni Rizal batay nga sa manipesto niyang may petsang Disyembre 15. at iba pang mga pinag-uusig. nagtatalong lagi ang kanyang mga tauhan – halimbawa‘y sina Elias at Ibarra. at kabilang na rito ang aming pagtitiis. sa sulat ni Rizal na may petsang Hunyo 19. Katunayan. walang hakbang na magbubunga ng ninanasang resulta. Makikita sa Noli at Fili na pabor sina Elias at Simoun sa paghihimagsik. sa kabila nito. madudurog ang paniniil. ang tamang paraan upang makalaya ang bansa ay ang mga binigyang-diin ni Padre Florentino: ―Hindi ko sinasabi na ang ating kalayaan ay matatamo sa pamamagitan ng dulo ng espada sapagkat hindi makabuluhan ang papel na ginagampanan ng sandata sa pangkasalukuyang pangyayari. Guerrero. 1896 sa kaibigan niyang eskolar na Austrian na si Dr.‖ Pero bakit nga nang sumiklab ang himagsikan ng Katipunan noong 1896. ipagkakaloob ng Diyos ang sandata.‖ Sa usapan naman nina Padre Florentino at Simoun sa huling kabanata ng El Filibusterismo. Ang Espanya ang dapat mamili: kapayapaan o pagkawasak.lupa at araw ng isang tao. o sina Simoun at Padre Florentino – tungkol sa kung paano mapalalaya ang bansa. kapag mamatamisin pa ng mga Pilipino ang mamatay kaysa pagtiisan pa ang kanilang mga kasawian at paghihirap. lumilitaw na pinag-isipan din ni Rizal ang paggamit ng lakas para makamit ang kalayaan. sa punto ni Rizal. ng isang taong walang katapangan. Lumilitaw tuloy na. Ngunit kung itinutulak kami ng pamahalaan tungo doon. sa pamamagitan ng pagmamahal sa katarungan. kasamaan. ang ibig kong sabihin ay kung wala nang nalalabing pag-asa kundi yakapin namin ang aming pagkawasak sa pamamagitan ng digmaan. sina Simoun at Basilio. sapagkat hindi mapapasubaliang katotohanan. 1896? . Parang wala pang tiwala noon si Rizal na magagampanan ng sambayanan ang mga tungkulin para sa kalayaan kaya maging sa kanyang mga akda. katuwiran at kadakilaan sukdulang ibuwis ang ating buhay – at kung marating na ng bayan ang tugatog na ito. gaya nang alam ng lahat. batay sa aklat na ―The First Filipino‖ ni Leon Ma. at sisikat ang kalayaan tulad ng unang bukang-liwayway. Ferdinand Blumentritt. Gayunpaman. Hindi ako naniniwala na ikaw bilang isang malayang mamamayan ng Europa ay magnanais na pagpayuhan ang mabuti mong kaibigan na pagtiisan na lamang ang lahat at kumilos na kagaya ng isang taong duwag. kundi dapat muna tayong maging karapat-dapat sa pamamagitan ng pagdakila sa katalinuhan ng tao. at pagbulok sa lipunan. mawawasak ang mga diyus-diyosan. walang walanghanggan sa mundong ito. na kami‘y matiisin at mapagmahal sa kapayapaan… Ngunit may wakas ang lahat sa buhay na ito. inamin ni Simoun na nagkamali siyang udyukan ang bayang maghimagsik. gayundin sa kanyang mga pamamaraan upang ilunsad ang rebolusyon.

1889 hanggang Pebrero 1. may petsang Disyembre 12. at maaari namang magkaroon ng kasarinlan nang hindi malaya. muling bubuksan at pauunlarin ang mga minahan. ninanasa niya iyon. Ang ibang nagpapatunay na ang sinabi ko ay kasarinlan ay pinauna ang kariton sa kabayo o nagsisinungaling. Sapagkat mismong si Rizal ay diwa ng pagsasalungatan.‖ Sa punto ng kalayaan at rebolusyon o tungkol sa pagsasalungatan ng kanyang mga tauhan sa dalawa niyang nobela ukol sa bagay na ito. malinaw na nakita ni Rizal na kung hindi magbabago ng pamamahala ang gobyernong Kastila sa Pilipinas. kagaya ng bulaklak na bumubuka sa simoy ng hangin. Ipinahayag niyang ―muli. ngunit naniniwala ring wala silang sapat na kakayahan kapag iba naman ang kanyang tinitingnan. Alemanya. Sinabi ni Unamuno: ―… sa palagay ko.‖ At kapag malaya na tayo. Ang nabanggit pa ngang liham ang ginamit ng kanyang tagapagtanggol at iniharap sa hukumang humatol sa kanya ng kamatayan. Nakita rin niya na hindi nanaisin ng Inglatera. ―maghihimagsik ang mga Pilipino at balang araw ay ganap naidedeklara ng Pilipinas ang kanyang paglaya‖ sa kamay ng Espanya. na sakupin tayo. at lalo na ng Holland. sa kanyang pinakamamahal na lupa ng araw at Perlas ng Silangan. sa kaibuturan ng kanyang sarili. ang ating kalayaan ―ay buong tapang nating ipagtatanggol kahit sa pamamagitan ng dugo at pagpapakasakit. ang pagkakaiba ng kalayaan (freedom) at kasarinlan (independence) upang patunayan marahil sa mga awtoridad na Kastila na hindi ninais humiwalay at magsarili ng Pilipinas sa kandili ng Espanya sa pamamagitan ng rebolusyon.‖ Makabuluhan din marahil na banggitin dito ang pananaw ni Rizal tungkol sa isang malayang Pilipinas. Ang lahat ng kontradiksiyong ito ay nagkasanib-sanib sa kanyang mapangarapin at matulaing pag-ibig sa bayan. Manapa.Lagi kong ninanais ang kalayaan ng Pilipinas at ipinahahayag ko ang aking damdamin. sa kanyang nawalang Eden. at muling makakamit natin ang . Ito‘y dalawang magkaibang bagay. ―ang dakilang Amerikanong Republika‖ ang ―maaaring mangarap sakupin tayo balang araw. ang pangingisda at maritima. Maaaring maging malaya ang isang bayan nang hindi nagsasarili. 1896. siya ay kapwa si Ibarra at si Elias. isang kaluluwang natatakot sa rebolusyon pero. at ito ay higit na totoo kapag sila‘y nagtatalo. mahalaga tuloy banggitin ang obserbasyon ni Miguel de Unamuno. Si Rizal ay isang taong lagi nang naninimbang sa pagitan ng pangamba at pag-asa. isang eskolar na Kastila na nakasabay ni Rizal sa Unibersidad Central de Madrid. hinggil sa katauhan ni Rizal. Ipinahayag ni Rizal: ―… ipinapakahulugan ng marami na ang aking pariralang magkaroon ng kalayaan ay katumbas ng magkaroon ng kasarinlan. 1890.Nilinaw pa nga ni Rizal sa kanyang liham na sinulat sa loob ng bilangguan. ang kalakalan. isa siyang taong sa isang sandali ay nagtitiwala at hindi sa kanyang mga kababayan at kalahi. magiging malaya tayong kagaya ng ibong nakawala sa hawla. ng pananalig at kawalang-tiwala. na naniniwalang may ganap na kakayahan ang kanyang mga kababayan kapag tinitingnan niya ang kanyang sarili bilang isa sa kanilang kadugo. Sa kanyang sanaysay na ―Ang Pilipinas sa Darating na 100 Taon‖ na paputul-putol na nalathala sa La Solidaridad mulang Setyembre 30.‖ Sinabi pa niyang ―malaya nating papasukin ang malawak na daan ng kaunlaran‖ at muling mabubuhay ang pagsasaka o agrikultura. Pransiya.

sa kabilang banda. namamalimos. hindi naman maitatatwang sa pamamagitan ng kanyang mga akda. Sa larangan ng ekonomiya. Sapagkat hindi pa tayo malaya at nagsasarili noon matapos sakupin ng mga Amerikano.Itinuring nating bobo at hindi edukado ang sinumang hindi marunong ng wikang Ingles at nananatiling sa dayuhang wikang ito ang sistema ng ating edukasyon. gobyerno at komersiyo.Nanatili tuloy na kolonyal ang kasaysayan ng Pilipinas.‖ Malinaw na ang ating sistemang pangkabuhayan at pampulitika.‖Maituturing nga siyang dakila sapagkat ―ang mga taong dakila ay yaong mga nakakaunawa ng kanilang panahon at ng tunay na pangangailangan ng madla. lumilitaw na hindi pa rin ―ganap na nagsasarili‖ ang ating bansa kahit sinasabing ―tayo‘y malaya. Michael Jackson.‖ sabi ni Constantino. maituturing na ang kanyang iniwan ay isang tagumpay (lamang) sa larangan ng kamulatan.‖ Bagaman hindi nakita ni Rizal na ang pampulitikang kasarinlan ang higit munang kailangan bago makamit ang kalayaan. isang tagumpay sa diwang panlahi. malinaw na sa larangan na lamang ng edukasyon. o maging pangkultura at pang-edukasyon. lalo na‘t mula sa USA. labis nating pinahahalagahan ang anumang imported. Tom Jones. kaya patuloy nila tayong nadidiktahan bago pautangin o ―tulungan‖ at nagagawa nga ng IMF-World Bank na manduhan ang ating pamahalaan na sundin ang kanilang mga programang pangkabuhayan na nakapipinsala naman sa sambayanang Pilipino tulad. kaya maging sa kultura. Mulang pelikula hanggang pagkain at damit. nagpipilit naman tayong pilipitin ang dila‘t utak araw-araw sa wikang Ingles.‖ MAGPAHANGGANG NGAYON. at muli nating tatamasahin at yayakapin ang kapayapaan. nananatili pa rin tayong nakatanghod sa Amerika. ayon kay Karnow. at marami pang iba. kinopya ito nang pira-piraso sa edukasyong Amerikano samantalang hindi naman angkop ang agrikultural na ekonomiya ng Pilipinas sa industriyalisadong ekonomiya ng Amerika. ng pagpapataw ng bagong mga . halimbawa.‖ Utang sa kanya ng kasalukuyang salinlahi ang pag-unlad ng pambansang pananaw at kamulatan at pagyabong ng nasyonalismo o damdaming makabayan. ―Bilang panlipunang kritiko at tagapagsiwalat ng pang-aapi. lumikha tayo ng mga Pilipinong Frank Sinatra. tinupad niya ang isang kahanga-hangang gawain. nangungutang. ―Ang kanyang mga sinulat ay naging bahagi ng ating tradisyon ng protesta na sa wakas ay humantong sa himagsikan… bagaman. Samantalang umunlad ang ibang mga bansa hindi sa pamamagitan ng wikang Ingles kundi sa pamamagitan ng paggamit sa sarili nilang wika sa anumang larangan ng kanilang kabuhayan. malaki ang kanyang naiambag sa tinatawag ni Constantino na ―pagsibol ng pambansang kamulatan. Elvis Presley. ay nasa ilalim pa rin kapritso‘t bendisyon ng Amerika. at Komodor George Dewey – batay sa mga ulat sa librong ―Little Brown Brother‖ ni Leon Wolffe at ―In Our Image‖ ni Stanley Karnow. Sapilitang isinaksak sa utak ng mga Pilipino ang mga pagpapahalagang maka-Amerikano kaya naniwala tayo na ang anumang mula sa Amerika ay magaling kaysa anumang mga bagay sa Pilipinas. mula nang agawin ng mga Amerikano ang tagumpay ng Rebolusyong 1896 dahil sa panlilinlang kay Heneral Aguinaldo nina Konsul Pratt at Wildman. dahil hindi lubos sapagkat itinakwil ni Rizal ang tunay na kasarinlan.mga dakilang katangian na unti-unting namamatay.

hanggang ngayon. hindi para sa iilan lamang. Ang Pilipinas. nasaan ang Pilipinas na pinangarap ni Rizal na malaya. tulad ng pangarap ni Rizal. walang pagtatangkang paunlarin ang ekonomiya. hanggang kina Erap at Gloria. hindi pagtataas sa suweldo ng mga manggagawa. Malinaw na gusto ng Amerika na manatiling isang bansang agrikultural ang Pilipinas. at walang kontrol na pagpasok dito ng dayuhang mga produkto. nakakulong sa kawalangpag-asa… ―walang layunin. Ayon nga kay Karnow. sa katotohanan. Jr.‖ BATAY sa mga nabanggit. huwag maging industriyalisado. laganap ang katiwalian sa pamahalaan. walang pagtitiwala sa sarili.‖ Idinagdag pa niya – at halos kapareho ngayon – na halos bangkarote ang katayuan ng bansa sa pananalapi. Roxas at Osmena hanggang kina Marcos. mula kina Quezon. isang Amerikanong Hesuwita.buwis. Sapagkat nasa ilalim ng bendisyon ng Amerika ang kapalaran ng sinumang naging pambansang lider. hindi pa natin nakikita ang tunay nating pagkalahi. ang ating . Dahil sa mga nabanggit. at hindi naman mukhang Kanluranin sa mata ng mga taga-Kanluran. mga manyikang de susing tagahimod ng pundilyo ni Uncle Sam. nang magtalumpati siya sa Amerika sa panahon ng paghahari sa bansa ng diktadurang Marcos: ―Ang Pilipinas ay isang lupain ng nakalilitong pagkakaiba. maliwanag na kailangan muna nilang paglingkuran ang interes ng Amerika bago ang kapakanan ng Pilipinas.‖ Idinagdag pa niya na ―isa tayong bansa ng mga Asyano na hindi mukhang Asyano sa mata ng mga kapwa natin Asyano. Sa maikling salita. ang umiral na lipunan – at patuloy pang umiiral – ay para lamang sa iilang piling grupo ng mga taong mapribilehiyo. walang disiplina.Narito ang isang lupaing sumasampalataya sa demokrasya ngunit pinatatakbo ng isang matibay na plutokrasya. Narito ang lupaing ang kalayaan at ang biyaya nito ay totoo lamang para sa iilan at isang ilusyon o pangarap naman para sa nakararami. Cory at Ramos. ―isang ikalimang (1/5) bahagi ng populasyon ng Pilipinas ang tumatanggap ng kalahati (1/2) ng pambansang kita.‖ Isinisi ni Ninoy ang lahat sa ating mga lider – tulad ng pambansang liderato ngayon – na ―nangangalandakan ng pagmamahal sa bayan ngunit. Bunga ng katotohanang ito. ay dapat na para sa lahat ng Pilipino. maunlad at mapayapa? Marahil. hindi katakatakang lumaganap ang disempleyo at tumindi ang karalitaan sa bansa at lalong maging busabos ang malaking bahagi ng sambayanan. kaya nanlulupaypay ang mga Pilipino. ang iniluwal nating mga lider ay tau-tauhan lamang ng Amerika. Ang mapait na kalagayang ito ay nailarawan na ng yumaong Sen. ―60 pamilya lamang ang kumukontrol sa ekonomiya‖ ng bansa.‖ At batay naman sa kuwenta ni Padre John Doherty. Narito ang isang lupaing iilan ang labis na mayaman habang nananatiling lubos na nagdaralita ang masa. walang matinong pagpaplanong pangkabuhayan. maimpluwensiya‘t makapangyarihan. Narito ang isang lupain ngpribilehiyo at ranggo – isang Republika na diumano‘y para sa pagkakapantay-pantay pero sinasalaula ng isang sistema ng pag-uuri-uri. upang patuloy na maging tambakan ng kanilang produkto at patuloy pang mapagsamantalahan ang mga likas nitong kayamanan at kabuhayang-bansa. ay higit ang pagmamahal sa kani-kanilang sarili. Benigno Aquino.

Maipagmamalaki natin siya bilang Pilipino at bantayog ng lahi sa kabila ng kanyang mga kakulangan. sa isang pamamaraang kasuklam-suklam at nakapanlulupaypay.Pagkatapos. masasabing higit na masaklaw at progresibo kaysa kay Rizal ang ipinakitang pananaw ni Padre Jose A. sa kabilang banda.‖ ―Hindi natin masasabi na lahat ng kanyang mga ideya ay dapat maging pamantayan ng lahat ng ating hangarin. sa kaluluwa at kaisipan. pagpapantayin ang mga bagay sa lahat ng dakong pinaghaharian ng panatismo at relihiyon at makikita natin ang isang tunay na digmaan. ―marami sa kanyang panlipunang puna ay may bisa pa rin ng lipunang piyudal at kolonyal ng kanyang panahon… . ayon nga kay Constantino. Burgos sa kanyang akdang ―La Loba Negra‖ na nalathala noong 1869 nang walong taong gulang pa lamang si Rizal. makikita natin ang mga mapagpanggap na pulitiko.pagiging Pilipino – sa damdamin. at sila ang uugit ng ating kinabukasan. panlipunan at pampulitika ng Pilipinas. Maaaring masiyahan ang bansa sa ilang mga reporma. isang araw na maaaring di ko na makita. Ngunit hindi siya maaaring maging walang habas na tagapagpasiya sa ating pambansang layunin tulad ng tinatangkang gawin ng mga bulag na sumasamba sa kanya. makabuluhan pa rin marahil na palaganapin pa rin at bigyang-halaga ang kanyang mga kaisipan sapagkat. at papatagin ng SOSYALISMO ang lahat. makakamit natin ang higit na katarungan at mga reporma. ang sambayanan laban sa palsipikadong demokrasya. na iiral sa bansa ang mga pinakabagong ideya. at sa pambansang adhikain. Naging huwaran siya ng isang uri ng kabayanihang humantong sa pagkamartir. darating ang isang higit na matinding pagbabangon – ang paghihimagsik ng masa laban sa kapangyarihan at kayamanan at pagkatapos ay magigising ang pinakadakilang ideyang natutulog sa loob ng maraming dantaon. . ang nagdaralitang masa.‖ Sa kabila nga ng mga kapintasan ni Rizal tungkol sa kanyang pananaw sa kalayaan at kasarinlan – pangkabuhayan man o pampulitika – at kahit higit na progresibo kaysa kanya ang pananaw ni Burgos. Sa ganitong marawal na kalagayang pang-ekonomiya. na wawasakin ng masa ang kanilang mga sikmura.‖ dagdag pa ni Constantino. uubusin sila – silang nagpapanggap na mga makabayan. silang mapanlinlang. sapagkat nababahiran pa ng panatismo at relihiyon ang mga ito.Mangingibang bansa ang iba.‖ Binigyang-diin niya na ang susunod na henerasyon ay ―dapat lamang paalipin sa tungkulin para sa bayan at hindi dapat pakasangkapan sa mapaghari-hariang mga pulitiko ng mapang-aliping kapitalismo na hawak lamang ng iilang malalaking negosyante. paiiralin marahil ng mga taong higit na liberal ang kaisipan.‖ Ipinayo pa ni Burgos sa susunod na henerasyon na ―mahalin nang higit sa lahat ang bayan‖ at ihanda ang sarili sa higit pang madugong pakikibaka laban sa ―mapagpanggap na mga pulitikong ipinanganganak na parang lumot sa kapinsalaan at kahihiyan ng lipunan na ang tanging layunin sa buhay ay walang iba kundi ang kapakanang pansarili sa pawis at sakripisyo ng sambayanan. Sinabi ni Burgos: ―Darating ang araw. mga mapagmahal sa salapi. Pero. pamumunuan nila ang tunay na sambayanang Pilipino. Dapat na matagal na nating naunawaan ang tunay na kahulugan ng kalayaan at kasarinlan.

‖ # . Sa larangan ng wika – bagaman nananaig pa rin ang rehiyonalismo sa ilang bahagi ng bansa – panahon na rin marahil na kilalanin ng sambayanan na Filipinong batay sa Tagalog ang ating pambansang wika. Sinimulan nga ni Rizal ang tunggalian para sa kalayaan sa larangan ng mga ideya. ―pero huminto na siya doon.‖ sabi naman ni Unamuno. at ng mga imperyalistang Amerikano at mga kasabuwat na mayayamang Pilipinong negosyante‘t pulitiko nitong dakong huli. ang Maynila na bahagi ng Katagalugan ang sentro ng lahat. hindi katakatakang batay sa Tagalog ang kasalukuyang wikang pambansa. Panahon na marahil na isalin sa Filipino ang makabayang mga aklat upang higit na maunawaan ng masang sambayanan at. Makabubuting ituwid din muna ang ating kasaysayang kolonyal upang makita natin ang tunay na kaluluwang Pilipino at upang matanim sa utak natin kung paano tayo sinakop at pinagsamantalahan ng mga Kastila noong una. kundi pati na sa lahat ng sangkap ng ating pagkalahi‘t pagkabansa. bagaman maaari tayong salubungin ng dambuhalang mga alon sa ating paglalakbay. Lubhang napapanahon na rin marahil na ganap na isulong ang reporma sa lupa tungo sa pambansang industriyalisasyon. malikha natin ang tunay na pagmamahal at pagtatanggol sa kalayaan at kasarinlan tungo sa ikapagkakaroon ng tunay ding malaya‘t nagsasariling Pilipinas. at ipagpatuloy natin ang pakikibaka para sa ganap na kabutihan ng ating lahi mula sa kamay ng bagong pang-aalipin. Ano pa nga ba ang dapat gawin ng sambayanang Pilipino tungo sa ganap na paglaya at pagsasarili ng bansa? ―Ang tunggalian ay magsisimula sa larangan ng mga ideya upang pagkatapos ay dalhin sa arena na titigmakin ng dugo. at huwag tayong padala sa takot at pag-aalinlangan. Mananatili tayong may kaisipang alipin at makadayuhan at bansang mala-kolonyal. makatao. sa kasaysayan ng mga bansa. gobyerno. Si Bonifacio nga ang nagtuloy ng naturang pakikibaka sa pamamagitan ng rebolusyon sa ikatutubos at ikalalaya ng Pilipinas. Makabubuti rin marahil na baguhin ang mala-kolonyal na sistema ng ating edukasyon at pairalin ang isang edukasyong maka-Pilipino. ang diyalekto sa sentro ng sibilisasyon. mananatiling iilang Pilipino lamang ang makauunawa hindi lamang sa ating kasaysayan. makabayan at siyentipiko upang mapawi sa kaisipan ng susunod na henerasyon ang pagpapahalaga sa kaisipang elitista‘t makadayuhan o kolonyal. Nakita ni Recto ang katotohanang ito kaya ipinapayo niya sa ating henerasyon: ―Mangarap tayong kagaya ni Bonifacio. Sapagkat sa panahon pa ng Kastila. makabubuti marahil na pag-aralan natin nang husto ang ating kasaysayan upang ganap nating makilala ang ating sarili. Claro M.Hindi lahat ng pangarap ay natutupad. Natural lamang na sa diyalektong Tagalog ibinatay iyon sapagkat. ― matatandaang sinabi ni Elias kay Ibarra sa Noli. Recto. sa pamamagitan nito.―Ang kagitingan ni Rizal ay nasa kanyang pagiging manunulat.‖ ayon sa yumaong makabayang Sen. TUNGO sa ikapagkakaroon ng isang tunay na malaya at nagsasariling Pilipinas. At hanggang nasa wikang Ingles ang sistema ng ating edukasyon. pero ang kahanga-hangang mga bagay sa mundo ay nilikha ng mga mapangaraping kagaya ng Dakilang Proletaryong si Andres Bonifacio. edukasyon at komersiyo ng naturang bansa ang siyang nananaig o dominanteng wika sa bansang iyon.

tatlong ulit na mabilis na lumagok.‖ ―Sino pong sila?‖ parang naguguluhang tanong ng namumutlang si Bebang. matapos ang halos kalahating araw na pakikipagpulong. mataba at kikimbulkimbol na katulong na si Bebang na dose anyos pa lamang yata nang magsimulang maglingkod sa mga Riego de Dios nang ang amo niyang si Miguelito — kilala ngayon sa daigdig ng negosyo bilang Don Miguel na — ay kinse anyos naman. Kahit sitenta anyos na. ―Punyeta! Mga b‘wisit!‖ Umalingawngaw ang mataginting na tinig ni Don Miguel sa kabuuan ng salas. makikinis. hindi nagdaan sa paborito nitong mamahaling otel sa tabing dagat ni sa pangmayamang kapihan sa Malate upang maghanap ng babaing makakapiling nito sa loob ng ilang oras o sa buong magdamag. malakas pa rin at matikas ngunit waring takot mag-asawa. nagmumurang umuwi ang kanyang amo. nilalamulamukot ang puting uniporme sa bandang tiyan at waring bariles na mabubuwal. at biglang nagtungayaw nang mabungaran sa napakalaking telebisyon ang panggabing balita tungkol sa naganap na demonstrasyon sa Mendiola ng libu-libong mga manggagawang idinadaing ang kahirapan ng buhay at miserable nilang kalagayan kaya humihingi ng dagdag na sahod na P125 bawat araw. may trabaho pa sila. pinakamatagal na ang isang linggong pakikipagkalantarian. Kung maaari nga lamang.Ang M und o Sa P aningi n Ng I san g… March 23. malamig na tubig at isang boteng Dom Perignon. katanghalian man o madaling-araw. . Nagpakuha ito ng isang kopita. pakikipagtawaran at pakikipagsigawan sa mga opisyales ng unyon sa pabrikang iyon ng tabakong pag-aari ng pamilya Riego de Dios. kalimitan. ―Ano pa ang gusto nila? Mabuti nga. naglagos hanggang sa kusina. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. araw man o gabi. binata pa rin ito. Pagpasok na pagpasok ng kanyang amo sa maluwang. kaya nagmamadaling bumalik ang katulong na si Bebang. kaya parang nasisiyahan na at hindi nagsasawa sa saglit na pakikipagrelasyon sa kung sinusinong babae na. o kahit dapat na muna siyang magpahinga para manumbalik ang sigla niya‘t lakas na matagal nang hinuhuthot at kinakatas. Ikinatuwa niya ang pag-uwi agad nito sapagkat tiyak niyang hindi siya pipiliting magtrabaho. ―Bakit po?‖ ―Tonta! Di kita tinatawag. di gaya kung nagbubumabad ito hanggang madaling-araw sa mga lugar na palipasan ng oras at aliw at pasyalan ng mga babaing mababango. husto sa tindig at sukat. ayaw na niyang paglingkuran ang kanyang amo sapagkat mahaba-haba na ring panahon ang kanyang ipinagtrabaho anumang oras nitong magustuhan.‖ halos sairin nito ang lamang alak ng kopita. at waring mahihiyang lapitan ni kausapin ng karaniwang mga lalaki lamang na kukulu-kulo ang tiyan at walang maipagyayabang na kayamanan at kapangyarihan. alpomprado at naiilawan ng aranyang mula pa sa Paris na salas ng mansiyong iyon sa Forbes Park. Ordonez (Maikling kuwento — iniantolohiya sa SUBVERSO ng Alliance of Concerned Teachers o ACT) KAGABI. agad nitong tinawag ang pandak.

at nagsusumigaw sila at masigabong pumapalakpak kapag nalulugmok na ang sumisingasing na toro dahil sa ulos ng matalim na espada. humanga nang husto sa mga matador. naging medyo barumbado. maging ang dibdib at umuusling tiyan. para namang nasa glorya si Don Miguel at siyang-siya sa ipinagawa sa kanya. Napangalahati ng kanyang amo ang lamang alak ng bote. sa kabilang banda. gaya noong di na mabilang na araw at gabi na para siyang minerong paulit-ulit na palulusungin at paaahunin sa makipot. Nalahiran diumano ng ugali ni Hemingway si Don Segismundo. nag-aalok kay Don Segismundo ng kung anu-anong negosyo.―Letse… di kita kinakausap. at bilugang parang buwan ang malamang mukha ngunit. muntik nang matawag na pandak batay sa karaniwang taas. winisikan ang leeg.‖ Muli nitong sinalinan ng Dom Perignon ang kopita at parang walang anumang tinungga. kinuha ang paboritong pabangong Bulgari. Kailan nga ba nagsimula ang kanyang kalbaryo? Malabo at pira-piraso na ang mga gunita noong anim na taon pa lamang ang edad ni Miguelito – ngayon nga‘y si Don Miguel na – ngunit malinaw niyang natatandaan ang kasaysayan ng pamilya Riego de Dios sapagkat. Bago pinakasalan ni Don Segismundo ang pinakamagandang senyorita sa Andalucia – si Donya Flordeliza Luz Montealegre y Mercader na kamukhang-kamukha diumano ng inimbentong larawan ni Birheng Maria at may katawang mala-Venus de Milo – naging kaibigan pa nitong matalik ang bantog na manunulat na Amerikanong si Ernest Hemingway at nakahumalingan nilang manood ng mga corrida de toros. nakaugalian na nilang pag-usapan ang pinagmulan ng semilya ng pamilya sa beranda ng lumang mansiyong iyon sa kalye Arlegui sa Quiapo. hindi dahil sa kagandahang lalaki sapagkat sa edad pa lamang na tatlumpong taon. madilim. at bigla siyang kinabahan nang magtungo ito sa banyo. malalim at maalingasaw na lugar na iyon na ikinaiigting ng mga ugat ng kanyang leeg. matapos ang marangyang hapunan habang tumutugtog sa ponograpo ang maindayog na mga awiting Kastila. Bantog na bantog noon diumano ang ama ni Miguelito – si Don Segismundo Manuel Riego de Dios y Echevarria – sa mataas na lipunan ng Andalucia. hinabul-habol ito at inambisyong maangkin ng naggagandahang mga senyorita dahil sa pinakaimportanteng katangian – ang labis na kayamanan. medyo usli na ang tiyan. at waring hindi iyon pinagsasawaang sariwain noon upang ipagmalaki marahil na hindi sila karaniwang Indio lamang kundi dumadaloy sa kanilang mga ugat at puklo ang dugo ng isang taal na peninsulares. naging lasenggo at bohemyo. naging mainitin ang ulo. pagkatapos. matikas. ginagabi sa pakikipagkuwentuhan sa mag-asawa kahit pilipit ang gramatika sa wikang Kastila ngunit sapat naman para maunawaan ng kausap hanggang. matagal na naligo. sa kabilang banda. . Naisip niyang baka siya piliting magtrabaho. Wala pa silang isang taong kasal ni Donya Flordeliza. ikinapupula ng kanyang ulo sa galit. bahagya na itong nakakalbo. nang malaon. lalo na kay Antonio Ordonez na naging paborito rin ng mga artistang sina Orson Welles at Rita Hayworth. ikinababaligtad ng kanyang sikmura hanggang sa tuluyan siyang masuka at manlupaypay sa sobrang hirap ngunit. dalawampu‘t pitong taon lamang ang edad at gupit-Alponsinong binatang Pranses ang malimit nilang bisita. isang matipuno. nagsabon nang husto at.

Wala pang dalawang linggong nagpabalik-balik si Don Segismundo sa malaking bahay-Kastila ng pamilya Baterina sa Vigan at nang buwang ding iyon. tuluyang iniwan ni Don Segismundo ang Andalucia at sumakay ng barkong papuntang Pilipinas. parang apoy sa talahibang kumalat ang balitang nag-alsa balutan si Don Segismundo.nagbubumabad ito doon lalo na kung wala si Don Segismundo at kasama ni Hemingway sa mga panggabing aliwan ng mga buhay bohemyo. kalimitan. iniwang humahagulhol ang magandang asawa na muntik nang mahulog sa marmol na hagdan nang ipagtulakan at tadyakan niya habang yumayakap sa kaliwa niyang hita at nagmamakaawa. ipinagyabang kung paano niya naloko ang maraming Indio habang pinalalaganap ang Katolisismo at ang mga aral ni Kristo. magarbong ikinasal ni Padre Labrador si Don Segismundo kay Petra Baterina na beynte kuwatro anyos na noon. mga limang piye at isang pulgada ang taas. matulis ang baba. may daan-daan nang ektaryang lupain doon. at nang mabalitaan niyang sa Vigan at sa iba pang panig ng Ilokos ang malalawak na taniman. pinatamnan niya agad iyon ng tabakong mula pa diumano ang binhi sa Cuba hanggang makapagtayo sila ng pabrika sa Marquez de . sigarilyo man o abano o maging maskada. maaga tayong maghapunan. debotong Katoliko. may matatapat na katiwala at masisipag na magsasakang sanay na sanay magtanim ng tabako at mangalaga sa mga iyon laban sa mapaminsalang mga insekto. lalo na ang linyang ―mapapalad ang maralita at mapapasakanila ang kaharian ng langit‖ o ―madali pa para sa isang kamelyong makapasok sa butas ng karayom kaysa sa isang mayaman sa pinto ng langit. Alam kong gustung-gusto niyang makapagasawa ng isang Kastila batay sa malimit niyang ikumpisal kapag mayroon siyang pinagnanasaan. hanggang anihin at patuyuin ang mga dahon at iluwas sa Maynila. nagpalikwad-likwad sa mga bahay-aliwan at mamahaling mga otel at.‖ At. hindi sinasadyang nakausap si Don Segismundo. Nagulat na lamang ang alta sosyedad ng Andalucia nang isang umaga. Hindi naglipat-buwan.‖ nakangising sabi ni Padre Labrador nang nagpapahanap si Don Segismundo ng mga isandaang ektarya upang makapagsimula siya sa naturang industriya. Natural. si Don Segismundo na ang lubos na namahala sa dalawang libong ektaryang lupaing minana ni Petra. ―May isang dalagang India dito. Naging interesado si Don Segismundo sa industriya ng tabako sapagkat mahal na naibebenta sa Europa ang mga produkto nito. at kailan lamang. ilang araw mula noon. agad niyang pinuntahan ang kura paroko doon – si Padre Ramon Labrador. Pagkatapos ng agunyas. medyo pango. isang prayleng matagal na namalagi at yumaman nang husto sa Pilipinas ang nagbalik sa Espanya. nakamana ng mga dalawang libong ektarya nang gilitin ni Kamatayan ang leeg ng kanyang ama. at halatang tabain lalo na kapag nanganak na. kahit may iniwan siyang asawa sa Andalucia. Saglit na nanatili sa Andalucia si Don Segismundo matapos iwan ang asawa. matingkad na kayumanggi gaya ng maraming Ilokana. ―Bakit bibili ka pa ng lupa? Gamitin mo ang iyong pagka-Kastila. isa ring peninsulares na gaya niya ngunit hindi taga-Andalucia kundi mula sa Catalonia at kahit apat na taon pa lamang nanunungkulan sa Vigan. Papasyalan natin at ipakikilala kita.‖ Tumaginting sa kumbento ang halakhak ng kura paroko. kasa-kasama at kainuman si Hemingway.

1946 ang inagaw nitong kasarinlan ng Pilipinas. pagkatapos ng marangyang hapunan. Noon.Comillas sa Maynila at mabili ang mansiyong iyon sa Arlegui kung saan. ngayo‘y Don Miguel na kahalubilo ng mga Zobel de Ayala. at tumahimik lamang nang bendahan na ang kanyang sugat. waring iniiwasan ng mga iyong banggitin man lamang ang pamilya Baterina. kahit sakalin pa siya nito. Hindi niya rin alam kung bumalik ang mga iyon sa Andalucia at doon na hinintay ang pagkaubos ng hininga sa piling ng mga kapwa peninsulares na mahilig magpasiklab sa alta sosyedad at waring ang dugong dumadaloy sa kanilang mga ugat. gayundin ang paulit-ulit at nakapanlulupaypay niyang pagtatrabaho nang magbinatilyo na ito hanggang sa kasariwaan ng sigla ng katawan at daluyong ng mainit na dugo sa singit at puson at. Ngayon niya lamang nauunawaan ang kanyang kalituhan sa panahon ng kamusmusan ni Miguelito. batay sa kanyang karanasan. at hindi na nga inaasahang magkaanak pa sa edad na kuwarenta‘y singko na. noong 1935. Bumunghalit ng iyak si Miguelito nang hinihiwa siya. Bago ibinalik ng Amerika noong Hulyo 4. dalawang nakababatang kapatid na babae ni Don Segismundo ang biglang dumating sa mansiyon sa Arlegui. mulang Andalucia. Kailan nga ba siya nagsimulang maglingkod kay Don Miguel? MALIWANAG ang nakalilito niyang kabataan sa piling ni Miguelito. sa kabila ng dalawampu‘t isang taon nang pagsasama. dala na rin marahil ng edad at lumipas na sulak ng damdamin. pusod at puklo ang siya lamang natatanging dugong bughaw sa daigdig ng diumano‘y mga maharlika. kung nagsipag-asawa pa o nagpakatandang mga dalaga dahil isinusuka noon pa man ang mayayamang binatang Indio na hindi miminsang umaali-aligid sa mga ito. Sa mga tiya nga ni Miguelito. iniwawaksi ang galit sapagkat. Iyon nga si Miguelito. nagagawa niyang payapain ang sarili. Hindi na niya matandaan ngayon kung paano. mahihirapang paniwalaang ang ina‘y isang taal na Ilokana. sa kabilang banda. o ipasakal sa kasama nito. at kung sinu-sino pang kilala sa daigdig ng malalaking kapitalista. Hindi na rin malinaw sa kanya nang umalis na sa mansiyon sa Arlegui ang dalawang tiya ni Miguelito nang ito na ang nagpapatakbo ng negosyo sa edad na beynte y kuwatro. Ilang araw din siyang nakabenda noon . ng mga Soriano y Cia. ngayon na lamang. doon na nanirahan at naging katuwang sa pagpapatakbo ng negosyo ng pamilya Riego de Dios. tuwang-tuwa ang kanyang amo kapag siya‘y galit na galit dahil agad na napagtatrabaho at napipilit pasukahin kahit namimilipit at mawalan ng ulirat sa hirap. magkasunod na namatay sina Don Segismundo at Donya Petra at naiwan sa kalinga ng dalawa niyang Espanyolang tiya ang labing-isang taong gulang pa lamang na si Miguelito. malimit na siyang makapagpahinga at nagagawa na niyang tanggihan si Don Miguel kapag pinipilit siyang magtrabaho kapalit ng mga mura at insulto at. labis niyang ipinagtaka kung bakit kailangan pang hiwain ang kanyang balat malapit sa ulo para makapanungaw siya at makita ang munti niyang daigdig. biniyayaan sa wakas ng diumano‘y mahabaging Diyos – at itinuring pa ngang milagro ng mga relihiyoso — si Donya Petra ng isang malusog na sanggol na mestiso na walang nakuha ni mata sa ina kundi sa lakas marahil ng dugong Kastila ni Don Segismundo. malimit niyang marinig ang paulit-ulit na ikinukuwento ng mga ito na kasaysayan ng semilya ng pamilya sa harap nang parang namamalikmatang si Miguelito at. gayundin ang pagpapatakbo sa industriya ng tabako ng pamilya.

Malimit nang gawin iyon ni Miguelito. katanghalian man. at bigla siyang masusuka. kalimitan. manlalambot na waring pagod na pagod kasabay ang impit ngunit nasisiyahang daing o halinghing ng kanyang amo. ayaw ipakita kaninuman. malimit itong manghabol ng suntok o mambato kaya kapag tinutuksong malaki ang kanyang alaga – siya nga na hindi makahiwalay at kakambal na ng kanyang amo saanman ito magpunta. at sinasadya yatang ipakita ang maputing mga hita kapag napapansing pinagmamasdan sila ng mga binatilyong hindi mapakali sa upuan at nanlalaki ang mga mata sa katititig sa kanila. pinapalitan ng benda hanggang sa tuluyang mangati-ngati. sa bawat gabi. lalo na kapag lihim na binubuklat ni Miguelito sa loob ng nakapinid na kuwarto ang ilang de kulay na magasing itinatago nito sa ilalim ng kama. tuwing umaga. at nasusulyapan niya lamang ang kanyang mga kauri sa loob ng mga kubeta sa Ateneo kapag halos sabay-sabay silang pinasusuka ng madilaw-dilaw na likido ng kani-kanilang amo. nakakakita ito ng makinis na binti‘t lampastuhod na palda sa simbahan man kung Linggo o sa mga mamahaling restawrang paboritong kainan ng mayayaman kasama ang mga anak na dalagitang mababango‘t makikinis. sumidhi ang daloy ng umaalimpuyo nitong dugo sa puson at. madalingaraw na kung siya man ay pinagpapahinga. Kung noon. Natiis pa niya ang gayong trabaho. nang malaon. dalawang beses. Ayos lamang naman sana sa kanya kung pinagtatrabaho man siya ng kanyang amo pero. matuyo at maghilom. Hanggang maaari. puwede siyang piliting sagad-sarang magtrabaho hanggang manlupaypay siya sa hirap. pilit siyang itinatago ni Miguelito. saka madaliang pasukahin ngunit. tumimo sa kanyang kamalayan ang miserable niyang kalagayan. kung minsa‘y tatlo sa isang araw. Sinasakal siya habang nilalaro nang husto. Magaan lamang ang kanyang trabaho noon. mahilig sa maarteng pagbungisngis. nang lubusang magbinata na si Miguelito at magbumabad sa mga panggabing aliwan. buong kayabangan namang ipinagmamalaki na siya nito sa mga kabarkada. hatinggabi man o madaling-araw. Anumang oras na gustuhin nito. Masakit nga na kahit dapat na oras na ng pagtulog at pamamahinga. ang laru-laruin at galitin siya. . isinasabak siya sa trabaho at. ang sumuka ng madilaw na tubig anumang oras magustuhan ni Miguelito ngunit. hanggang maramdaman niya ang pagpupuyos ng damdamin at waring pagbaligtad ng kanyang sikmura. masidhing hinihilang pataas-pababa ang kanyang balat sa may leeg. lalo na kapag binubuklat ang nakatagong magasin o sa mga pamamasyal.pero. makisalamuha sa piging at handaan ng mga mayayaman at makahalubilo ang naggagandahang mga kababaihan. labis niyang ikinagagalit kapag nilalaru-laro siya. ikinagagalit ni Miguelito kapag tinutuksong malaki ang kanyang alaga. nilalanggas naman ang kanyang sugat. sinasabing hindi siya basta-basta at tiyak na mananalo kung may paligsahan ng mga batuta. Nang magsimulang mag-aral si Miguelito sa elementarya ng Ateneo de Manila. lupaypay sa hirap at halos hindi na makagulapay at manunumbalik lamang ang kanyang lakas kapag naligo na ang kanyang amo at sabunin siya nang husto saka magana at saganang mag-aalmusal sa primera klaseng otel na naging lunduyan ng maligayang daing ng magdamag. hinihimas sa ulo. iyon lamang. nang trese anyos na ang kanyang amo.

bigla siyang patatayuin at hindi niya maiwasang labis na magalit at maghimagsik na halos ikabalatay ng mga litid niya sa leeg. MATAGAL na niyang pinaghihimagsikan ang gayong buhay. ipagdidiinang huwag siyang ipapahiya sa kanyang makakasama sa magdamag kaya kailangan niyang pagbutihin ang nakagawiang ipagawa sa kanya. miminsan niyang inakala na pinagmamalasakitan din siya nito nang isang gabi. noon lamang siya maingat na sinuotan ng kapote ng kanyang amo bago pinalusong at pinagtrabaho sa maalingasaw na minahan ngunit. makinis. sakal-sakalin at . matapos ang paulit-ulit. Sa buong panahon ng kasiglahan ng kanyang amo hanggang unti-unti na itong nakakalbo. kung minamalas. laking gulat naman niya nang sa mismong mukha niya naman sumambulat ang gustung-gustong ipasuka sa kanya ni Don Miguel. biglang-bigla siyang pababangunin ng kanyang amo upang piliting muli na namang magtrabaho. Kapag gayon. At ano lamang ang kanyang pabuya? Ang paliguan at sabunin nang husto matapos ang walang habas na pagtatrabaho? Sa kabilang banda. May mga sandaling kahit ano ang gawin ni Don Miguel – pahiran man siya sa ulo at katawan ng kung anu-anong krema. may naghuhumindig na dibdib. Naroroong sakal-sakalin siya hanggang sa halos hindi na siya makahinga hanggang tuluyan siyang itulak papasok sa entrada ng minahan. dahan-dahan sa simula. paulit-ulit na paglulusong-ahon. Nasabi niya tuloy sa sarili: mabuti pang hindi na siya sinuotan ng kapote. magwiwisik ito ng pabango. ang panginginig ng kanyang kalamnan at. kahit kababalik lamang ng kanyang lakas. Para siyang minerong lusong-ahon. Alam niya. halatang wala pang dalawampung taong gulang at maituturing nang apo ng kanyang amo kung ito‘y hindi natakot mag-asawa‘t magpamilya. pinilit isama ni Don Miguel sa silid ng isang otel – katumbas marahil ng pabuyang kinse mil pesos – ang isang babaing mestisahin. natitiyak niya. ang busabos niyang kalagayan sa mahabang panahon ng paglilingkod kay Don Miguel at nang magsimula itong tumuntong sa edad na sisenta y singko hanggang ngayong sitenta na. makipot. Kung udyok ng babae o hindi. waring hindi pinagmamalasakitan ng kanyang amo ang kanyang kalusugan. Naroroong matagal na dila-dilaan ng kasama nito ang kanyang ulo at wala siyang magawa kundi magalit kahit pilitin niyang payapain ang damdamin. Paulit-ulit na kakausapin siya. ang pabugso niyang pagsuka na waring saglit niyang paglaya sa buhay-busabos sapagkat matagal-tagal siyang makapagpapahinga ngunit. ikapula ng kanyang ulo at ikapanigas ng kanyang kalamnan. balingkinitan. sa wakas. ang pag-igting ng kanyang mga ugat. laruin man siya o ipalaro. sa madilim. matagal ang oras ng kanyang trabaho. Patitigilin nga lamang siya ng kanyang amo kapag bumaligtad na ang kanyang sikmura at tuluyan siyang masuka‘t hindi na makagulapay. padila-dilaan man ang kanyang ulo. batay sa nakasusuklam niyang mga karanasan. magsesepilyo‘t magmumumog ng pampabango din ng hininga at sa dinami-dami ng mga damit na pamporma. ngunit aapurahin kung malaon. mula sa isang sikat na kapihan sa Malate. labis niya namang ikinatatakot kapag naligo nang husto ang kanyang amo kahit hindi pa siya nakapagtatrabaho. malalim at maalingasaw na butas na iyon. at magsisimula na nga ang waring walang katapusan niyang kalbaryo ng pag-aahon-lusong. nakakailang sukat-palit bago makapagpasiya kung ano ang tuluyang isusuot. saka niya lamang unti-unting naipadama sa kanyang amo ang tahimik niyang pagpoprotesta.

Nagmura man nang nagmura si Don Miguel. gagala sa planta at bubulyawan ang sinumang trabahador na tatamad-tamad diumano at hindi ayos ang ginagawa. hanggang kangina ngang umaga. sadyang matigas ang puso ni Don Miguel at hindi na mababago ang pasyang tanggalin sa trabaho ang manggagawang matagal na ring naglilingkod sa kanyang pabrika. lalo na nga ang tungkol sa umento sa sahod. milagro ng mga milagro kung mapilit siyang saglit na magtrabaho. Sa marami nang pagkakataong iyon. may sertipiko na at nakarehistro na sa Kagawaran ng Paggawa. pupunta agad sa opisina nito sa pabrika ng tabako. may dalang sulat at ipinatatalastas sa kompanya na may unyon na ng mga manggagawa at. Sa takbo nga ng usapan kangina. bago mananghalian. kahit halos maghapong nag-usap at nagpaliwanagan. Noong una. sukdulang lumuhod man. sisinghalin at papupuntahin sa kahera upang ipakuha ang huling suweldo at anumang karampot na benipisyo. si Don Miguel ang Diyos at may hawak ng buhay at kapalaran ng mga manggagawa doon. nakipagtalastasan nang malaon tungkol sa mga kahilingan. inutil. agad iyong ipatatawag ni Don Miguel sa opisina.hilahin pataas-pababa ang balat sa leeg – nananatili siyang nakayuko lamang at hindi pinapansin ang anumang pagmumura ng kanyang amo. Uuwi tuloy si Don Miguel na mainit ang ulo at. at bihirang-bihira nang mapakinabangan hanggang dumating ang puntong labis na siyang ikinahihiya ng kanyang amo sa mga pumapatol pa ring makaniig ito. Sa pabrikang iyon ng tabako ng mga Riego de Dios. lumilitaw na nagmamatigas si Don Miguel at binigyang-diin pa na utang na . lumilitaw na wala pa ring malinaw na napagkasunduan. lalo na ang mga umaangal sa suweldong dapat matagal nang naumentuhan dahil lumolobo ang presyo ng mga bilihin at sobra-sobra naman sa kabilang banda ang tinutubo ng kompanya. libreng gamot at pagpapagamot. hindi pa rin nagsasawa si Don Miguel sa pagpapalipas ng oras sa paborito nitong primera klaseng mga lugar aliwan kung saan walang itulak-kabigin sa mga babaing nag-aagawang maupo sa tabi nito. napilitang kilalanin nito ang unyon. Kahit lumuha at magmakaawa. Matigas ang mga opisyales ng unyon sa kanilang mga pahayag at kahilingan. ―Kung tinatamad kayo. Kahit hindi na niya magawa ngayon ang dating trabaho.‖ Malimit nitong isalubong sa mga trabahador. Waring nasisiyahan na lamang ngayon si Don Miguel sa pakikipag-usap at paghimas-himas sa mga iyon at. Laking gulat na lamang ni Don Miguel nang isang araw. bayad sa sobrang oras ng paggawa. sa payo na rin ng abogado ng kompanya. kapag napag-initan ang sinumang trabahador. bihirang-bihira na. kung isama man sa kuwarto ng isang otel. punyeta!‖ pabulyaw pang sasabihin nito. Punyeta. Ilang beses na nga niyang narinig na wala na siyang silbi. ilang manggagawa ang pumasok sa opisina nito. Gayunpaman. kaseguruhan sa trabaho. ―Magreklamo ka sa Dole. at iba pang itinadhana na ng batas ngunit matagal nang nilalabag ng kompanya. malakas na punyeta at punyeta ang laging lumalabas sa bibig ng kanyang amo habang pigil na humahagikhik ang kapiling nito. umuwi na kayo! Huwag na kayong babalik. may pagkakataong saglit siyang nagagalit ngunit mabilis din naman siyang nanlalambot kahit kalulusong lamang at hindi pa sumusuka sa maalingasaw na butas na iyon na lalong ikinaiinis at ipinanggagalaiti ni Don Miguel. hindi siya nito napilit magtrabaho at mapasuka. nagharap sa opisinang pangkomperensiya ang dalawang panig at. katunayan. lalo na nga kung noong nagdaang gabi.

naligo ito nang husto at nagpabango pa ngunit. kalimitan. nang humilata na ito sa kama – napagod marahil ang isip sa mga problema ngayon sa kompanya – tiyak na tiyak niyang lubos siyang makapagpapahinga hanggang umaga. ni ipagalit sa sinumang kapareha. upang labanan na ang kani-kanilang amo at putulin. ni hindi man lamang minamahalaga ngayon ni isinasaalang-alang ng kanyang amo ang matagal na niyang paglilingkod na nagdulot din naman ng ibayong kaligayahan at kaluwalhatian sa sulak ng dugo ng binatang si Miguelito at. gayundin. makikinis at malalambing na babaing halatang namumulupot kay Don Miguel hindi na dahil sa husay niyang magtrabaho kundi sa lalo nitong pagiging galante. kahit mabilis siyang nanlalambot gayong saglit lamang ang kanyang paglusong at pag-ahon sa dinadalaw nitong minahan. Akala niya tuloy siya na naman ang minumura nito tulad sa bawat pagkakataong hindi na niya ito mapaglingkuran nang lubusan buhat nang magka-edad. ipinahanda ang kulay asul na terno at.loob ng mga manggagawa na pinagtatrabaho pa nito ang mga iyon sa kompanya ng tabako ng mga Riego de Dios. Tuwang-tuwa naman siya sa nangyari sapagkat. Iyon ang hindi niya matanggap at ikinasasakit ng damdamin hanggang nagsusumigaw sa kanyang isipan ang paghihimagsik sapagkat. Ngayon. Kalimitan nga – na labis na ipinagtutungayaw ni Don Miguel kasabay ng panlalait sa kanya – ni hindi na siya makapasok man lamang sa entrada ng minahan dahil agad siyang nalulugmok sa panlalambot. Kasalanan ba niya kung hinuthot ng kanyang amo ang dati niyang sigla at lakas. humingi lamang ng isang basong sariwang gatas kay Bebang. Malimit kumunot ang noo nito saka biglang sisigaw ng punyeta habang nakadukot ang kaliwang kamay sa bulsa ng pantalon. Wala na nga ba siyang silbi? Iyon ang malimit niya ngayong marinig na paratang ni Don Miguel. dumeretsong umuwi ang kanyang amo at waring nakalimutan ang nakagawiang aliwan sa piling ng mababango. parang ang muli niyang pinagsisilbihan ay si Miguelito sa panahon ng kamusmusan nito at wala na siyang obligasyon kundi ang magbuga na lamang ng madilaw na tubig sa naghihintay na palikuran ng mga kauri niya ngunit hindi na sumisirit na gaya noon kundi. matamlay na matamlay sa paglabas at pagpatak. saglit na namalagi sa banyo. parang hindi ito mapakaling palakad-lakad sa kabuuan ng maluwang na salas ng mansiyong iyon sa Forbes Park. MAAGANG nagising kinaumagahan si Don Miguel. sa abot ng kanyang pang-unawa. manawagan sa mga kauri niya. ang tanikala ng matagal nang sa kanila‘y pambubusabos ng uring kanilang kinagisnang paglingkuran. nang si Don Miguel na ito. habang hinihintay ang itim na Mercedes Benz at tsuper na si Mang Benito. Naisip tuloy niyang matagal na ngang nahuthot at nakatas ang kanyang lakas sa ilang dekada na rin namang paspasang pagtatrabaho niya para masiyahan lamang ang kanyang amo sa matapat niyang paglilingkod. pagkabihis. sa init ng ulo. upang pagtrabahuhin pa kahit paano. sa wakas. Bakit hindi noon pa nang malakas siya at masigla? . kung halos hindi na siya pagpahingahin sa walang oras na pagtatrabaho? At ano ngayon ang gantimpala? Ang pagbuntunan ng sisi? Ang paratangang inutil? Gusto tuloy niyang sumigaw. kung tutuusin. Hindi niya tuloy naiwasang itanong sa sarili kung bakit ngayon lamang siya namulat sa kahabaghabag niyang kalagayan. at hindinghindi siya pipiliting galitin. Kinabahan nga lamang siya nang matapos lumaklak ito ng Dom Perignon.

pero malinaw namang mga trabahador sa pabrika ang tinutukoy nito.‖ Naisip niya. o pagtawanan man ng kapareha nito. paanas na nag-uusap at ipinagtataka marahil kung bakit gayong kaaga ng kanilang amo dahil. at sinabi nitong nalulugi ang pabrika kaya imposibleng maipagkaloob ang hinihinging umento at benipisyo ng mga manggagawa. nasa kani-kanilang puwesto na ang mga manggagawa.Kabubukas lamang ng maluwang na tarangkahan ng bakuran ng pabrika nang dumating si Don Miguel at nagmamadaling pumasok sa opisina. salamat. murahin man at insultuhin. Idinagdag pa nitong mapipilitang magbawas ng mga empleyado ang kompanya para hindi magsara at malamang na pagretiruhin na ang lampas na ang edad sa sisenta. lalo na nga noong kasiglahan ng kanyang amo at umaalimpuyong . lalo na iyong b‘wisit na presidente. ―Nalulugi? Imposible!‖ alsa-boses na sabi ng presidente ng unyon. ― utos ni Don Miguel sa abogado. siya yata ang pinariringgan ng kanyang amo. ―Noong nagdaang taon.‖ ―Mga walang utang na loob. Ilang saglit lamang. kahit alam nitong agad siyang manlalambot at hindi na mapilit sumuka anuman ang gawin sa kanya ni Don Miguel. Sa wakas. ngunit waring nagdalawang-isip. sinabing baka magkawelga sa pabrika at kailangan nito ng ayuda ng mga pulis. ang laki nga ng binayarang buwis ng kompanya. Ibig sabihi‘y malaki ang tinubo. unti-unti na siyang nakalalaya sa matagal nang pagsasamantala sa kanyang lakas sa ilang dekada nang walang habas na pagtatrabaho. ―Matigas po. Attorney? O talagang s‘wapang si Don Miguel?‖ Saglit na hindi nakakibo ang abogado. Waring nakalimutan na nito ang nakaugaliang paghahanap ng kaparehang makakausap at mahihimas man lamang habang pinipilit siyang magalit upang mapagtrabaho kahit panandalian man lamang. halos alas onse na o makapananghalian bago ito sumulpot sa pabrika. Mali ba ang rekord sa BIR. Makaraan ang ilang minuto. hinuthot iyon nang husto. ―Ipinararating ko lamang sa inyo ang panig ng kompanya. may dala-dalang kung anuanong papeles na pahapyaw lamang pinagtuunan ng pansin ni Don Miguel. Ilang ulit pang nakipagnegosasyon ang unyon. at ilang beses na tumawag sa telepono. may narinig pa siyang tinawagang kung sinong heneral. kalimitan. Tingnan mo rin sa mga trabahador ang p‘wedeng palayasin na… iyong matatanda na at di na gaanong makapagtrabaho. ngunit ang abogado lamang ng kompanya ang humaharap. May tatawagan pa sana ito.‖ Sa ilang araw na iyon. Tingnan natin. Bilhin mo… suhulan mo para iurong ang mga reklamo sa Dole. Kakausapin ko nang husto si Don Miguel. ―Kausapin mo ngayon ang presidente ng unyon ng mga punyeta. nagmamadaling pumasok sa opisina nito ang abogado ng kompanya. punyeta! Mag-isip ka ng paraan kung paano sila tatanggaling isa-isa… kahit sinong opisyal nila. nasabi niya sa sarili. Huli niyang narinig ang paulit-ulit nitong salamat. Nagbanta na nga po silang magwewelga kapag di natin naibigay ang mga hinihingi nila. talaga. Iyong mga inutil na. kaya tuluyan nang ibinaba ang telepono at kumunut-kunot ang lumapad nang noo dahil sa bahagyang pagkakalbo. saka banayad na sumagot. ikinatuwa niyang laging mainit ang ulo ng kanyang amo. salamat. Padaguk-dagok sa mesa si Don Miguel. baka magawaan pa natin ng paraan.

Nang magising ang kanyang amo kinaumagahan. Tatlo sa mga welgista. tatlong lalaking nakamotorsiklo ang biglang sumulpot kung saan. naisip niya. may mga nabalian ng braso. ano pa ang halaga ng kanyang paglaya kung ubos na ang kanyang lakas? Isang umaga. ngunit waring nangatakot at umatras nang makitang dudumugin sila ng mga welgista. gayundin ang mga kotse ng ilang opisyal nito. madali silang palitan. agad itong nagbihis. Nang palabas na sa bukana ng Forbes Park ang kotse. ilang sunud-sunod na putok ng baril ang nangibabaw sa kaguluhan. lupaypay na bago sabunin at paliguan. nagkapasa sa katawan. isa sa likuran at dalawa sa tagiliran. ipinamukha sa mga nakasulat sa plakard at kartelon ang inhustisyang dinaranas ng mga manggagawa sa pabrika ng tabako ng pamilya Riego de Dios. mga nakabatuta. Sa buong araw na iyon. Aba. Magdemanda sila. dinaluhong ng mga pulis ang piketlayn. agad na umagapay sa kotse. Pero bago magtanghalian. Ang iba‘y nagpulasang umaagos ang dugo sa mukha dahil sa pumutok na ulo sa hambalos ng batuta. at tuluyang patulugin nang mahimbing habang naglalaro pa sa bilugang mukha ng kanyang amo ang ligaya‘t kaluwalhatian. at waring hindi ikinatigatig ang marahas na nangyari sa pabrika. sinabihan ang tsuper na dadaan muna sa pabrika saka may kakausapin sa Manila Hotel. ipinagdiinan ang pagiging tuso. sinabihang ilegal iyon. Lalong nagkapit-bisig ang mga welgista. sa isang iglap. magkabatuhan at.lagi ang dugo sa mga ugat hanggang puson. papasukin sa tarangkahan ang mga gustong pumasok dahil. ―May araw din kayo! Mga putang ina n‘yo. nagsigawang walang aalis at. May mangilan-ngilan ding manggagawang hindi nakiisa sa welga. binarikadahan ang tarangkahan. namalagi sa mansiyon ang kanyang amo. at agad na kinausap ng pinuno nito ang presidente ng nagwewelgang unyon. Pagkaalmusal. nagtangkang magsipasok.‖ Agad na nalaman iyon ni Don Miguel. magpangbuno. ipinahanda ang Mercedes Benz. ―Madadala na ang mga punyetang iyan. biglang-bigla. napilay at halos hindi na makalakad at. at magkakapit-bisig – lalaki man o babae – buong tatag nilang hinarang sa pagpasok ang ilang trak ng kompanya. nang magkasunud-sunod ang tawag sa telepono sa mansiyon nito sa Forbes Park. mapipilitan silang buwagin iyon. agad itong naligo ngunit hindi na siya gaanong sinabon at binanlawan at waring tuluyan na nga siyang nakalimutan. nagdatingan ang mga isandaang pulis.‖ nagyayabang pa nitong sabi sa kausap sa kabilang linya. Tingnan ko kung mananalo sila sa akin sa korte. at nalaman din niya. saka narinig na lamang ang sunud-sunod na mga . ganid at makaharing pamamalakad ni Don Miguel. walang habas na binatuta ang mga welgista pati mga babae. walang nagawa kundi magmura at magtungayaw habang tumatakbo at napilitang iwan ang piketlayn. sapagkat walang kalaban-laban. lumaklak na lamang ng Dom Perignon. armadong parang lalaban ng giyera. at napilitang ipagtanggol ng mga nagwewelga ang kanilang hanay hanggang sa magkahambalusan. wala pa si Don Miguel sa pabrika. biglang pumutok ang welga ng mga manggagawa doon. kung hindi. Gayunpaman. bihira nga siyang makapagpahinga. kaya makabubuting itigil na ang piket. Noon. Ilan pa sa kanila ang puwersahang dinampot ng mga pulis at isinakay sa mobile car. ang duguang tumimbuwang. babae pa ang isa.

sa kabila ng pagsisikap ng mga tambolero‘t propagandista ng rehimen na piringan ang mata ng publiko.putok. kaugnay nito. Hermogenes Esperon. Mega Pacific at Piatco.. Ordonez HALATANG-HALATANG natataranta si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at kapit-tuko niyang mga basalyos nang magkakasama silang maglakad sa bakuran ng Malakanyang upang ipamalas sa publiko ang diumano‘y kanilang pagkakaisa sa kabila ng umalingasaw sa katiwalian na $329-M kontratang ZTE-NBN at pagdampot ng mga ahente ng gobyerno. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.‖ mga kontratang Northrail at Southrail. hepe ng estado mayor ng AFP. Gusto rin nilang linawin nang husto ng rehimen ang ―Hello Garci.bigla niyang naitanong sa sarili: ―Malaya na ba ako? Kailan lalaya ang mga kauri ko? Kailan?‖# Sa B utas Ng Kar a yo m February 27. upang tiyakin lamang ang katapatan ng mga sundalo sa Reyna ng Malakanyang. Bukod sa kung anu-anong panggigipit kay Lozada at asawa nito. kay Engr. pagbaba pa lamang sa eroplano mulang Hongkong upang mahadlangan ang pagtestigo nito sa Senado. Forest Corp. Pero. Tinapatan at kinontra din ng Malakanyang ang idinaos na mga misa sa La Salle at Ateneo para kay Lozada at naglibot pa sa mga kampo-militar si Hen. tanong pa ng publiko. para ibunyag ang mga katiwalian diumano ni Lozada sa naturang korporasyon nang ito pa ang presidente niyon. . sa P800-M paunang-bayad ng Comelec sa Mega Pacific para sa kontrobersiyal na kontrata kaugnay ng ACM (automated counting machines)?Saan napunta ang taunang P254-M para sa mga kasangguni ng DAR (Dept. at inilipat pagkatapos ang P1-B iyon sa kamay ng Phil.. bukod sa P500-M ding hiningi sa National Development Corp. Forest Corp.‖ inorganisa naman ng Malakanyang ang kaalyado nitong mga gobernador at alkalde upang itambol sa sambayanan na ―ganap ang pagsuporta‖ nila sa administrasyong Arroyo. bukod sa iba pang nangalingasaw na mga transaksiyon. Rodolfo Noel Lozada. at hinihiling na ―patalsikin na si Gloria. sa ilalim noon ni dating Sekretaryo Mike Defensor bago mag-eleksiyon noong 2007? Ano na ang nangyari. gayundin ang P728-M ―fertilizer scam‖ ng isang Joc-joc Bolante. OIC ng Phil. nagbitiw sa tungkulin bilang presidente ng PNOC si Eduardo Manalac (dahil ayaw matulad kay Bolante) nang atasan ito diumano ni dating Sekretaryo Romulo Neri ng NEDA na magpalabas ng P500-M para sa pagtatanim ng jatropha. pinalitaw pagkatapos sa estasyon ng telebisyon na pag-aari ng gobyerno ang isang Erwin Santos. Bakit. lumitaw na lalong sumidhi lamang ang pagnanasa nitong makita ang maliwanag na katotohanan sa likod ng mga anomalya‘t eskandalong kinasasangkutan ng naghaharing rehimen. Habang naghihingalo ang kanyang amo. kundi maging sa halos lahat ng rehiyon ng bansa. tanong nila. Jr. of Agrarian Reform)? Saan naroroon ang nawawalang P20-M sa nabawing ilang yaman ng mga Marcos?Saan talaga ginasta ang P5-B para sa Tanggapan ng Pangulo at may di pa nga yatang . Hindi lamang ang katiwalian sa ZTE-NBN at pagkidnap kay Lozada ang itinatanong ngayon ng mulat at namumulat na mga mamamayan. Jr. Nang lumaganap at mag-alab ang matinding protesta ng iba‘t ibang sektor ng lipunan hindi lamang sa Kamaynilaan. Bumulwak ang dugo sa bahagyang nakakalbong ulo ni Don Miguel hanggang tumimbuwang ito sa upuan pisil-pisil ang dumurugo ding dibdib.

gayundin ang butihin niyang esposo. at lumilitaw na hindi na basta-basta mahahadlangan ng Malakanyang sa pamamagitan ng mga propaganda‘t buladas o mapanikil na mga hakbang ang dumadambang mga alon ng protesta laban sa mga katiwalian ng naghaharing rehimen. isang garapal na katiwalian ang pagwawaldas sa salapi ng bayan kaya.nalilikidang P77-M? Saan talaga ginugol ang P650-M pondo sa paniniktik? Nalinaw na ba ang kuwenta. maglulundo ang lahat sa Edsa 4. ―Patalsikin si Gloria! Pahirap sa masa!‖ isinisigaw nga ng mga nagpoprotesta. ni Sekretaryo Norberto Gonzales.7-M? Natural. Rodolfo Noel Lozada. Ordonez (Editoryal) KUNG pagbabatayan lamang ang pagsasanib ng mga puwersang dati‘y parang langis at tubig kaugnay ng mga pagbubunyag sa Senado ng isang Engr. Nalusutan na rin ni La Gloria ang tatlo ring pagrerebelde ng ilang grupong militar. nitong huli. sa kabilang banda. ng mga pahayag ni Lozada. sa malapit na hinaharap. Sapagkat maliwanag na ang sambayanan pa rin ang may ultimong kapangyarihang magpasiya. tungkol sa garapal na katiwalian sa $329-M kontratang ZTE-NBN na sangkot mismo diumano si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Sa punto tuloy ni Presidente Manuel Villar ng Senado. Kinansela lamang niya iyon noong Oktubre 2. ipinahayag ni La Gloria – bilang pagtatanggol-puri – na kinansela niya ang kontratang ZTE-NBN nang malaman niyang may katiwalian. sa butas na ng karayom – sabi ng mga kritikong pampulitika – lulusot si La Gloria ngayon upang manatili siya sa glorya. 2008 makaraan nga ang limang buwan. Makatuwiran nga lamang ang sinabi noong 1700 ni Francois Marie Arouet o Voltaire – pilosopo-manunulat na Pranses na nakilala‘t napabantog bilang tagapagtanggol ng karapatang pantao – na ―banal na karapatan ng mga mamamayan na ibagsak at palitan ang anumang pamahalaang hindi na makatugon sa mga pangangailangan at kapakanan ng sambayanan. Jr. natural lamang na muling mabasura ang kaso gaya ng tatlong naunang―impeachment‖ na itinapon lamang sa poso negro ng pulitika. ang ―cash advance‖ niyang P138.‖ Sa butas na nga ba ng karayom lulusot si La Gloria? Ma y Ed sa 4 Ba? February 20. nang malaon. halimbawa. bukod sa pangunahing mga basalyos ng rehimen gaya ni dating Komisyoner Benjamin Abalos ng Comelec. at maaaring hindi nga kinansela kung hindi ibinunyag ni Joey de Venecia ang sinasabing mga katiwalian na pinatibayan pa. Nalaman niya iyon noong sinundang gabi peropinirmahan pa rin niya kinabukasan sa Hainan. China noong Abril 2007. matibay na batayan ng panibagong kasong ―impeachment‖ ang pag-amin ni La Gloria na pinirmahan pa rin niya – kahit alam niyang may katiwalian – ang naturang kontrata bagaman kinansela niya iyon nang malaon. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. dahil hawak sa pundilyo ng Malakanyang ang mayorya ng Kamara dahil sa kalansing ng pera. maaaring sabihin agad ng mga palasuri sa pambansang pulitika na. tagapayo sa pambansang seguridad. Pero. .

Matapos sikapin ng mga makapangyarihan na mahadlangan ang pagtestigo ni Lozada sa Senado kaya pinapunta siya sa Hongkong ng mga kinauukulan. 20 taon ng pag-abuso sa kapangyarihan at disimuladong pandarambong sa salapi ng bayan.‖ Sa kabila ng mga nabanggit. punong kasangguning pampulitika ng NDFP (National Democratic Front of the Philippines) na ―hinog na ang lahat para patalsikin sa poder‖ si La Gloria. 15 sa demonstrasyon sa Makati ng mga 10. napalitan nga ang abusadong pambansang liderato pero hindi ang sistemang pampulitika‘t pangekonomiya na nananatiling kontrolado ng iilang naghahari-harian sa lipunan sa kapinsalaan ng masang sambayanan. binigyan ng P500. Simbahan at iba pang sektang panrelihiyon. Kabataan. higit pa ngang masama – sabi ng mga demonstrador – ginagawa pa nga nito ang lahat-lahat upang bulagin ang opinyon publiko at ilibing ang sagradong mga katotohanan. at walang habas na pagpatay kay dating Senador Benigno Aquino. Jr. at lalong . mga pagpatay na pampulitika. paninikil at pagsalaula sa mga karapatang sibil ng sambayanan. Nakabalik pa nga sa poder ang mga basalyos ng pinatalsik na mga rehimen at. kahit labag sa kanyang kalooban. kilos na!‖ madagundong ngang isinigaw noong Peb. pampulitika‘t pangkabuhayan.Ipinahayag tuloy kamakailan ni Prof. paglabag sa Konstitusyon. Management Association of the Phil. Sison. UNO. sa kabilang banda. nabigong patalsikin naman sa poder ng mga kaalyado ni Erap si La Gloria noong Edsa 3 sapagkat lumitaw na personal lamang ang pangunahing mga dahilan kaya hindi sumuporta ang masang sambayanan at iba pang mulat at progresibong sektor ng lipunan. Makati Business Club. sa bawat humaliling rehimen. 25. Pamalakaya. Anakpawis. at tandisang paninikil sa lehitimong mga karapatang sibil ng sambayanan sa pamamagitan ng Batas Militar. Lumitaw na 92% sa mga nagpadala ng opinyon sa ―HARAPAN‖ sa telebisyon ang naniwalang nagsasabi nang totoo si Lozada at 8% lamang ang nagsabing nagsisinungaling siya. at dinampot siya sa NAIA pa lamang ng mga ahente ng gobyerno nang mapilitan siyang umuwi. nagdesisyon siyang ibunyag na ang nalalaman niya tungkol sa umalingasaw na ZTE-NBN. Jose Ma. tiwaling pamamahala at paglilihim sa katotohanan ang nagpabagsak din sa rehimeng Estrada noong Edsa 2. ng isang Atty.000 lider at miyembro ng nagsanib-sanib na mga organisasyon – pampulitika man o panrelihiyon o pangnegosyo. Pandarambong din sa pera ng bayan. 1986. Nag-alab nga ang opinyon publiko matapos sindihan ni Lozada ang mitsa ng bomba laban sa talamak na katiwalian sa burukrasya sa ilalim ng naghaharing rehimen. Gabriela. 17. lumubha pa nang lumubha ang mga problemang panlipunan. nang malaon.000 – sabi niya – ng Pangalawang Kalihim Tagapagpaganap Manuel Gaite. Karapatan. ang tuluyang nagpaalab sa damdaming-bayan sa ilalim ng diktadurang Marcos kaya naganap ang Edsa 1 noong Peb. Sa Edsa 1 at 2. Laban ng Masang Pilipino. Nagkaisa nilang hinihinging magbitiw na sa tungkulin si La Gloria sapagkat wala na itong moral na awtoridad na pamahalaan ang bansa dahil sa ―talamak na katiwalian sa gobyerno.000 tao noong Peb. sobra na. Maliwanag. ―Tama na. Antonio Bautista. dinala sa Laguna sa halip na sa bahay niya sa Pasig. Maglulundo nga kaya ito sa Edsa 4? O sawa at nadala na ang mga mamamayan sa ganitong sistema? Maaalaala. bukod pa nga sa pandaraya sa eleksiyon noong 2004. at matinding tinuligsa ng mga lider at miyembro ng iba‘t ibang grupo ang pananatili sa kapangyarihan ng Reyna ng Malakanyang. tulad ng Bayan Muna.. Ito rin ang mensahe sa misang idinaos para kay Lozada sa La Salle Greenhills na dinaluhan ng mga 5. pinapirma pa sa isang apidabit.

sa kabilang banda.‖ mulang P728-M ―fertilizer scam‖ hanggang sa P1. mapayapa.O. sa kabilang banda. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. May Edsa 4 ba? Sabi nga. panggigipit. Higit sa lahat. ang waring pagputol sa dila ng kinauukulang mga opisyal ng gobyerno – sa pamamagitan ng mapanikil na E. gayundin. Matapos gamitin ng mga kinauukulan ang suporta ng masang sambayanan at makabayang mga sektor ng lipunan para diumano sa pambansang pagbabago.lumulubog sa krisis ang bansa. isa sa mabisang paraan ng pambansang pagbabago ang ―People Power‖ pero. ang mapagmahal na esposo nito‘t mga miyembro ng opisyal na maharlikang pamilya kabilang na ang parang garapatang mga basalyos na pawang sumisisipsip sa puklo‘t dugo ng bayan. ibinasura lamang ng bagong lideratong kinatawan din ng uring mapagsamantala ang pambansang kapakanan. nariyan ang pandarahas sa makabayan at militanteng mga puwersang nagmamahal sa katotohanan at matagal nang . Piatco at $329-M ZTE-NBN. Sa anumang paraan. pampulitika‘t pang-ekonomiya para makamit ang ganap na pambansang katubusan sa kamay ng uring mapagsamantala‘t walang makabayang konsensiya. dapat na lantay na makabayan at progresibong pambansang liderato – ayon sa mga kritikong pampulitika – ang hahalili o hahawak ng renda ng gobyerno tungo sa ganap na pagbabago ng napakatiwali na‘t naghaharing sistemang panlipunan. 464 – upang hindi makatestigo ang mga ito sa mga pagdinig ng Senado tungkol sa kabikabilang nagaganap na katiwalian sa pamahalaan. Nariyan ang paniniktik. Bukod sa mga nabanggit. Napatunayan na sa maraming pagkakataon ang pagiging eksperto ng pambansang liderato sa pagpisil sa ilong ng publiko upang hindi maamoy nang husto ang nakasusukang baho ng rehimen kaugnay ng kung anu-anong garapal na anomalya‘t eskandalong bunga ng makasarili‘t tiwali nitong pamamahala. maunlad at demokratiko. pilit at pilit na pinababango ng mga tambolero‘t salamangkero ng rehimen upang ululin ang opinyon publiko at magmukhang malinis sa mata ng sambayanan ang Reyna ng Malakanyang at. panunuhol. Ordonez (Editoryal) KILALA na ang naghaharing rehimen sa pagiging garapal sa paglulubid ng kasinungalingan at pagtatakip sa katotohanan kaugnay ng walang habas na mga katiwaliang kinasasangkutan nito. Garap al Na February 13. at pananakot sa mga posibleng magbulgar ng katotohanan. unang-una.3-B mga makinang pambilang ng boto sa Comelec. mulang maanomalyang mga proyektong SouthRail at NorthRail hanggang sa nangangalingasaw na mga kontratang Transco. marami pa ngang dapat halukayin ang sambayanan sa poso negro ng ganid na kapangyarihan na. kailangang maitago ang sagradong katotohanan sukdulan mang baluktutin ang tuwid at ituwid ang baluktot sa kapinsalaan ng pambansang kapakanan. Nariyan. Ni hindi nga anino hanggang ngayon ang minimithi ng mga mamamayan na isang lipunang tunay na makatao. mulang jueteng payola hanggang sa ―Hello Garci. Nariyan ang pagbusal sa bibig ng mga kritiko sikilin man ang malayang pamamahayag at salaulain ang mga karapatang sibil ng mamamayan.

Batay sa kanilang dispalinghadong mga pahayag at retorika. Nagbitiw pa nga si Lozada bilang Presidente ng Phil. dinala siya sa opisina ng isang Atty. Di Natutulo g An g La hat February 6. Nagdesisyon tuloy si Lozada na tuluyan nang humarap sa Senado upang ibunyag ang lahat niyang nalalaman sa ipinatong na 100% sa presyo ng nangalingasaw na kontratang ZTE-NBN. malinis. sa pangunguna nina Sekretaryo Lito Atienza ng DENR. baka italaga pa siyang miyembro ng gabinete ng Malakanyang. At. hindi mapananatili ng rehimen sa arena ng panlilinlang at kamulalaan ang namumulat na mga mamamayan. maunlad at demokratikong lipunang pinaghaharian ng tunay na hustisya sosyal. ―ipinasyal‖ siya hanggang Laguna ng tropa ng isang Kor. hangal na nga lamang ang maniniwalang nagsisinungaling at inimbento lamang ni Lozada ang lahat. kinabukasan. sinalubong agad siya at dinampot ng grupo ng isang Hen. Antonio Bautista. Ayon sa kanya. maliwanag na konsensiya‘t nalalabing pagpapahalaga sa dangal ang nagtulak kay Lozada – sa kabila ng matinding takot – na ituwid ang baluktot alang-alang sa sagradong katotohanan at pambansang kapakanan at. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. na si Lozada pa ang naglulubid ng mga kasinungalingan. pinapirma sa isang apidabit na hindi niya lubos na sinasang-ayunan pero. sa kanyang ginawa. Malinaw na makikita ang garapal na sistemang ito ng naghahari-hariang rehimen sa kaso na lamang ng isang Engr. Paul Mascarinas at napilitang ibalik lamang nang maging maingay na ang lahat sa media. dahil sa takot at ―ikasisiya ng Malakanyang. retirado na pero pinuno sa seguridad ng paliparan ng NAIA.. pinapunta muna siya sa Hongkong para makaiwas sa pagtestigo sa naturang kaso at. Corp. lalo na ang paghingi diumano ni dating Komisyoner Benjamin Abalos ng Comelec ng komisyong $130-M. matinding pinalitaw ng mga guwardiya de honor ni Presidente Gloria MacapagalArroyo. Corp. Sapagkat garapal na ang lahat.nananawagan para sa isang mapayapa. at iba pa. kamakailan. nang mapilitang umuwi. Batay sa kanyang salaysay sa Senado. Angel Atutubo. Rodolfo Noel Lozada. gaya ng maraming basalyos ni La Gloria. Avelino Razon ng PNP. hindi idinaan sa karaniwang daanan ng mga pasahero para diumano ―pangalagaan‖ ang kaligtasan dahil peligroso ang kanyang buhay. Sa halip na ihatid sa kanyang bahay sa Pasig. Natural. Jr. gayundin ang nakaugalian diumanong ipatong na 20% sa tunay na presyo ng iba pang mga proyekto ng gobyerno dahil sa kasuwapangan ng kinauukulang mga opisyal nito. sa pagdinig ng Senado. hindi miminsang tumanggap siya ng mga banta sa kanyang buhay para marahil hindi niya isiwalat ang mga nalalaman sa naturang kontrata. Kinuha na siya paglabas na paglabas sa eroplano. at pinili niyang susian ang bibig. at naging kasangguni ni dating Sekretaryo Romulo Neri noon sa NEDA (National Economic & Development Authority) kaugnay ng maanomalyang kontratang $329-M ZTE-NBN. Dir. Ano ang makukuha ni Lozada sa kanyang pagbubunyag? Ang gipitin at iligpit ng mga makapangyarihang baluktot ang kaisipan? Ang madamay ang kaligtasan ng kanyang pamilya? Kung oportunista lamang si Lozada. nagbitiw na Presidente ng Philippine Forest. Hen. Forest.‖ ay napilitan niyang pirmahan. Ordonez .

malubha at mapanganib ang kahulugan ng mga kaguluhan at paulit-ulit na pag-aawayaway sa Kongreso. na ang balyahan o karambola sa kapangyarihan ng uring naghahari-harian sa pulitika at ekonomiya ng bansa ay batay lamang sa personal na mga motibo‘t interes at hindi sa importanteng mga isyung magsusulong sa pambayang kapakanan. Kung hindi nasaktan nang husto ang amor propio. Pebrero 4. lumilitaw na pinamamayanihan hindi ng marangal at makabayang mga layunin kundi ng ganid na ambisyon ng mga Mafioso. at labis na pagkontrol ng Malakanyang sa ―pork barrel‖ at ―road user‘s tax. Hindi maikakaila. Sa takbo ng botohan. nagbanta pa si JDV na marami pa siyang ibubunyag na katiwalian ng naghaharing rehimen sa darating na mga pagkakataong puwede siyang magtalumpati sa Kamara. nagbobotohan na ang malahunyangong mga kongresista makaraan ang nakaugaliang pag-aaksaya ng mahabang oras sa patalsikan ng laway at pataasan ng ihi sa masalimuot na mga debate sa mga reglamento at proseso. malinaw na nailarawan ng ilang bahagi ng isang editoryal ng La Solidaridad (Hulyo 15.‖ gayundin ang hiwaga sa likod ng ―Hello Garci. si JDV ang sinungaling. magpahanggang ngayon. Bagaman inamin niyang isa siyang makasalanan. kung patatalsikin na sa wakas sa puwesto si Espiker Jose de Venecia at pauupuin sa kubeta ng kapangyarihan si Rep. Dato Arroyo – anak ni La Gloria – gayundin ng himod-pundilyo nilang mga kakampi. tiyak na hindi pa ibubunyag ni JDV ang nalalaman niyang matinding mga katiwalian sa pamahalaan alang-alang sa pambansang kapakanan. Gayunpaman. bukod sa litanya ng mga paratang at ganting-paratang ng mga magkakalaban. Nahihilo na tuloy ang bayan kung sino ang paniniwalaan at. Tinangka pa. Prospero Nograles ng Davao bilang bagong lider ng Kamara. pati si Nograles. Isinumbat pa nga niya ang mga naitulong niya kay La Gloria mula nang makiusap itong maging kandidatong bise-presidente niya noon hanggang ngayong namamayagpag na ito sa Malakanyang. mariin naman siyang nananawagan sa lahat – lalo na sa pambansang liderato – na simulan ang rebolusyong moral tungo sa isang maayos at malinis na gobyerno at maunlad at mapayapang Pilipinas. tulad ng matinding sikat ng araw sa katanghalian. ayon sa mga basalyos ng Partidong Kampi ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo.‖ mga pagpatay na pampulitika at pagabuso sa kapangyarihan.NANG sinusulat ito. masama at tiwali kaya nga ginilitan ng leeg ang liderato nito sa Kamara. naging ―doberman pinscher‖ sila ni La Gloria sa Kamara para guwardiyahan ang mga katotohanan kaugnay sa pagkakabasura agad sa dalawang kasong ―impeachment‖ laban sa Presidente ng Matatag na Republika. kaugnay nito. na ipapatay silang mag-ama ng mga kinauukulan na hindi man lamang ipinaimbestiga ni La Gloria nang sulatan niya ito‘t ireklamo iyon. tapos na ang liderato ni JDV sa Mababang Kapulungan ng Kongreso. Kahit sinasangkalan ang mga repormang dapat ipatupad sa Kamara kaya magbabago diumano ng liderato. 1889) ang mga nagaganap ngayon sa diumano‘y marangal na bulwagan ng buong Kongreso: ―Hindi mapag-aalinlanganan. Hindi na nga bago ito sa kasaysayan ng nakasusukang sistema ng pulitika sa bansa na. Inc. ayon pa rin kay JDV. ipinaratang naman ni JDV ng LakasCMD na nagsimulang maniobrahin ng Malakanyang na patalsikin siya nang ibunyag ng kanyang anak na si Joey de V. Bukod sa ibinunyag niyang katiwalian sa pagbebenta sa Transco. maliwanag naman. ang suhulan at katiwalian sa kontratang $329-M ZTE-NBN na kasangkot pa mismo diumano si Unang Ginoo Mike Arroyo. kung pakikinggan naman ang mga pahayag ni Rep. Katulad ng isang sambayanang malapit nang mamatay ang maiinit na diskusyong iyon xxxx . Sa kabilang banda. ng Amsterdam Holdings.

sabi nga. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. 8186 na dapat na ngang magretiro ang sinumang militar na 56 na ang edad kahit hindi pa tapos ang kanyang termino sa puwesto. sapilitang magreretiro sa edad na 56 ang sinumang militar at. sa kabilang banda. Maaalaala. Ordonez (Editoryal) KAHIT dapat nang magretiro sa serbisyo militar si Hen. bukod pa nga sa hanggang langit na debosyon nito sa Reyna ng Malakanyang. pag-iinsultuhan at pag-iiringan na labis na ikinawawala ng dangal ng buong Kongreso. Kung . nilinaw naman ng probisyon ng Batas ng Republika Blg. Ikinatuwiran ni La Gloria. Hermogenes Esperon. ―hindi lahat ay natutulog sa dilim ng gabi. maliwanag na nilabag na naman ni La Gloria ang Seksiyon 5 at 7 ng Artikulo XVI ng Konstitusyon na nagtatadhanang maaari lamang palugitan ang panunungkulan ng hepe ng estado mayor sa panahon ng giyera o pambansang emerhensiyang idineklara ng Kongreso. ituring naman o gawing isang malaking biro lamang ang lahat ng ito. pinalugitan pa ng tatlong buwan – o baka muli pang palugitan hanggang 2009 – ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang termino ng panunungkulan ng naturang heneral sa layunin diumanong mawakasan ang may apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA bago matapos ang 2010. 2008 dahil 56 na taong gulang na siya. habang ipinagtatanggol sa pamamagitan ng mabulaklak na mga salita ang mga patakarang pangkabuhayan na makabubuti sa mga mamamayan. Kung susundin ang probisyon ng PD (Presidential Decree) 1636. Generoso Senga. tatlong taon ang termino ng panunungkulan ng hepe ng estado mayor ng AFP (hanggang Hulyo 21. na sinusugan ng PD 1650. na ―sumusulong na ang kampanya laban sa NPA at inaasahan naming lalong susulong ito sa darating na ilang buwan kaya mahirap magpalit ng mga kabayo‖ sa panahong ito. nagsimulang manungkulan sa kasalukuyang puwesto si Esperon noong Hulyo 21.Ipinamamalas sa mga mamamayan ng mga alingasngas at eskandalo na ang kanilang mga kinatawan at ang mga namumuno sa kanila – na hindi naman nagsisikap na malutas ang pangunahing mga problema ng bansa at mapaunlad ang kalagayang pangkabuhayan ng mga mamamayan – ay walang inaatupag kundi maglunoy sa kanilang pagpipintasan at walang kawawaang pagbabalitaktakan. bilang hepe ng estado mayor ng Hukbong Sandatahan ng Pilipinas sa Pebrero 9. bagaman. Jr. at pagtagal-tagal. Sa kasong ito ni Esperon. 2009 para kay Esperon).‖ May pag-asa pa nga ba ang bansa sa ilalim ng lideratong kumakatawan lamang sa interes ng uring mapagsamantala? Sabagay. Nagdeklara na ba ng giyera o pambansang emerhensiya ang Kongreso? Marami tuloy ang nagsasabing hindi ang pagpuksa sa CPP-NPA ang pangunahing dahilan kaya pinalugitan ang panunungkulan ni Esperon kundi. 2006 nang halinhan niya ang nagretirong si Hen.‖ ―xxxxx Ito ang pangunahing layunin: lumikha sa mga mamamayan ng isang malaking isyung pampulitika sa pamamagitan ng mga palabas. higit sa lahat. ang mga dakilang adhikain. ipangalandakan ang mga prinsipyo.‖ P ara Laman g Mga T alahib January 30. ang malaking utang na loob ni La Gloria sa kanya noong halalang presidensiyal ng 2004.

magiging dispalinghado lamang ang anumang pagsisikap ng kasalukuyang rehimen – o ng susunod na mga rehimen – na wakasan ang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA hanggang hindi masusing inuugat ng pambansang liderato ang pangunahing mga dahilan ng paghihimagsik ng mga iyon. Samakatuwid. Ilang heneral na ba. Bakit hindi muna sikapin ng gobyernong isulong ang usapang pangkapayapaan. ngunit bakit patuloy at patuloy na may humahalili sa kanila upang ituloy ang pakikibaka? Kung susundan tuloy ngayon ang takbo ng utak ni La Gloria at ng mga Esperon. hindi marahas na opensiba militar o kamay na bakal ang lunas sa bagay na ito. ayon sa kanya. natural nga na panatilihin sa puwesto – legal man o ilegal – si Esperon na naninindigang lalabanan niya ang NPA hanggang wakas kaya. kabi-kabila ang inhustisya‘t pagsasamantala. nahuli o napatay ang ilang lider at miyembro nila. T anghalan n g P anlilinla ng January 23. maging noong nagdaang mga rehimen. at hindi naman nalulunasan ang matindi nang mga problemang panlipunan. naging mabisang instrumento na ng uring mapagsamantala ang moro-morong eleksiyon upang magrigodon sa poder at pamamahala sa bansa ang mga .000 tropang militar. ang nangarap at nangalandakang wawakasan nila ang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA? Bakit tumagal ito ngayon ng apat na dekada? Kung susuriin. pampulitika‘t pangkabuhayan. Sison. pangkabuhayan at pampulitika. Sa unang tatlong buwan ng 2008. gaya ng panukala mismo ni Jose Ma. mahina na ang puwersa ng NPA at binubuo na lamang ng 5. layunin diumano ni Esperon na lansagin ang 17 prenteng gerilya sa sinasabing 87 prente nito sa iba‘t ibang dako ng kapuluan. Kayang-kaya diumanong gawin ito ng kanyang tropa sapagkat.gayon. kamay na bakal at karahasan ng militar – at tiyak na madadamay at magbubuwis din ng buhay maging ang inosenteng mga mamamayan – ang tanging makalulunas sa apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA. punong kasangguning pampulitika ng NDFP (National Democratic Front of the Philippines)? Sabi nga. Sa kasaysayan ng mga bansang may mga kilusang rebolusyonaryo. hindi nawakasan ng puspusang pananalakay ng militar ang gayong mga kilusan. Ordonez (Editoryal) \MULA nang pairalin sa bansa ang demokrasyang tatak-Amerika. kahit ibuhos pa ng rehimen ang lahat nitong puwersa laban sa CPP-NPA o iba pang nagrerebeldeng mga grupo. sa kabilang banda. at naglulublob sa pribilehiyo‘t kayamanan ang iilang naghahari-harian sa lipunan samantala. mailap sa masang sambayanan ang tunay na hustisya sosyal at patuloy pa silang inginungudnod sa karalitaan at kawalang-pag-asa ng uring mapagsamantala. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. sabi pa niya. ―maaaring maging madugo‖ ang darating na ilang buwan. talakayin ang mga repormang panlipunan. para lamang mga talahib na muli‘t muling susulpot at mamumulaklak – silaban man nang silaban – ang gayong mga rebolusyonaryong kilusang naghahangad ng pambansang pagbabago para sa masang sambayanan. Maaaring natalo sila sa ilang sagupaan.760 armadong mandirigma kumpara sa mga 80. Hanggang abusado sa kapangyarihan ang mga kinauukulan.

asahan na. lumilitaw na laro lamang ng uring naghahariharian sa lipunan ang pulitika‘t eleksiyon sa bansa para lamang patuloy nilang mapagsamantalahan ang bayan. hindi na rin katakataka kung ang dating nangangalandakan ng pagmamahal sa bayan at malasakit sa kapakanan ng milyun-milyong maralita sa panahon ng mabuladas na kampanya. maaari na nilang gawin ang lahat – salaulain man ang Konstitusyon. natural nga lamang na laging inutil ang bawat eleksiyon tungo sa tunay na pambansang pagbabago.Sino nga ba — unang-una na si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ng Matatag na Republika – ang hindi naging masugid na tagahimod ng kuyukot ng imperyalistang mga patakaran ng Amerika? Dahil sa nabanggit na umiiral na kalakaran sa pambansang pulitika. sapagkat sila na ang nasa poder. Ayon tuloy sa manunulat na si Stanley Karnow – batay sa kanyang aklat na ―In Our Image‖ —naging tau-tauhan o papet lamang ng Estados Unidos ang mga naging presidente ng bansa. Ilang angkan nga ba lamang ang sugapang kumakatawan sa pambansang liderato? Higit na masama. mapangalagaan lamang ang makasarili‘t ganid na mga interes at ambisyon. sikilin man at labagin ang sagradong mga karapatang sibil ng mamamayan. ang sila namang maging pasimuno ng katiwalian at dispalinghado‘t makasariling pamamahala sa bayan kapag nanalo na sa isang eleksiyong laging umaalingasaw sa pera‘t hitik ng karahasan. Kung tutuusin. na masama rin – o higit pang masama – ang papalit na rehimen upang pagpasasaan lamang ang kayamanan ng bansa at busabusin ang masang sambayanan. ngayon pa lamang. ibenta man ang kasarinlan at dignidad ng bansa at ilubog sa kumunoy ang ekonomiya nito. Roxas at Osmena. hokus pokus o dayaan. Ano nga ba kung nagtitiis mamaluktot sa gutom ang bayan basta sila‘y nagtatampisaw sa pribilehiyo. Hindi na tuloy katakataka kung bakit. ang ganid at oportunistang interes ng mga kagaya nilang asendero‘t kapitalista. sabi nga. walang pakundangan pa silang nakikipagsabuwatan sa mapandambong na dayuhang mga interes makapanatili lamang sa kapangyarihan kahit ingudngod sa karalitaan at kawalang-pag-asa ang masang sambayanan. unang-una. kahit grabe na‘t santambak ang mga problema ng bansa na dapat na unahin nilang pag-ukulan ng panahon at pagsikapang lunasan. at kinakatawan nila ang magkakatulad na interes ng uring mapagsamantala.kinatawan ng uring mapagsamantala. tiwali‘t abusadong rehimen. Panapanahon nga lamang ang pandarambong sa pondo ng gobyernong galing sa pawis at dugo ng dayukdok na mamamayan. sinimulan nang buksan ng uring mapagsamantala ang telon ng tanghalan ng panlilinlang upang bolahin o utuin ang sambayanang patuloy na nangangarap ng isang tunay na . Sa maikling salita. karangyaan at kapangyarihan? Ngayon pa nga lamang. Kung napatalsik man sa poder ang dating masama.Alin nga bang rehimen nang maluklok sa kapangyarihan ang hindi nagsamantala‘t nandambong sa sambayanan? Sapagkat magkakabalahibo‘t may pare-parehong hindi mabundat-bundat na sikmura ang mga pulitikong ito. hali-halili lamang sa pag-upo sa inodoro ng kapangyarihan ang mayaman at maimpluwensiyang mga pamilya upang pangalagaan.nagbabalyahan na ang mga ito kung sino ang dapat maging Presidente ng Republika kapag naghalalan sa 2010. Nagsimula pa sa panahon nina Quezon. kahit malayo pa ang 2010. o walang pakundangang pagpistahan ang pondo ng naghihirap na bansa.

1-B ang itinakdang pambayad-utang (P295. Ano pa ang matitira para maayos na mapatakbo ang gobyerno at matugunan ang pangunahing mga pangangailangan ng sambayanan? Higit pa ngang masama. Ordonez (Editoryal) BALINTUNA pa ring ipinangangalandakan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na sumusulong o umuunlad ang ekonomiya ng ―Matatag na Republika‖ dahil marahil. makatao. halimbawa‘y sa pamamagitan ng ilegal o sobra-sobra ang presyong mga transaksiyon at kontrata. 20% lamang ng populasyon ang nagpapasasa‘t nagpapakabundat sa 50% ng pambansang kita at. sa paglakas ng piso kontra sa dolyar ng Amerika. sa kabilang banda. bakit – batay sa mga estadistika – 80% ng mga Pilipino ang nagtitiis mabuhay sa wala pang $2 isang araw? Habang nagdaralita ang milyun-milyong ordinaryong mamamayan. 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L.227-T para sa 2008 na malamang na pagtibayin na ng Malakanyang. ang pambansang katubusan. sa nakasusugapang kapangyarihan. lumalaki nga ng 20% taun-taon ang tubo ng pangunahing 1.8-B sa interes lamang at P328. patuloy pa rin siyang makapamayagpag. gayundin ang kanyang mga basalyos. kung talagang bumabangon at sumusulong ang pambansang ekonomiya. lumilitaw pa nga ngayon na malulumpo ang lubhang kinakailangang serbisyo publiko. hindi naman resulta ito ng tunay na pambansang kaunlaran kundi ng halos $15-B ipinadadala dito taun-taon ng nagsasakripisyong migranteng mga manggagawa at patuloy na pangungutang ng gobyerno upang matugunan ang lagi nang depisito sa pambansang badyet. impluwensiya‘t pribilehiyo. maunlad at demokratikong lipunan. Pero. katunayan.2-B na regular na . P624.makabayan. hindi sa palad ng mala-payaso‘t sirkerong mga pulitiko. Maunlad at Matatag na Rep ub lika? January 16.3-B sa prinsipal). ano pa nga bang bago ang mapapanood ng sambayanan? At.000 korporasyon sa bansa. nakasalalay sa kamay ng busabos na masang sambayanan. kung tutuusin. unang-una. Sabi nga ng mga palaaral sa pulitika ng bansa. bakit tuluy-tuloy ang pandarayuhan sa ibang bansa ng manggagawang Pilipino kahit pinagmamalupitan at inaabuso sila doon? Sapagkat inilulubog ng bawat rehimen hanggang ngayon sa utang ang bansa (US$64-B na ang pambansang utang) upang matugunan ang lagi‘t lagi nang depisito sa pambansang badyet na kulang na nga pero dinarambong pa ang 30% niyon taun-taon ng mga mandurugas sa burukrasya. maliwanag na nagpopropaganda‘t nag-iilusyon lamang ang naghaharing rehimen upang mapahupa ang tumitinding disgusto‘t protesta ng sambayanan sa kanyang dispalinghadong liderato nang. Batay sa kongkretong mga datos. Kung tutuusin. kung dati ring magkakauring mga artista ng bulok na ―status quo‖ na nagsipagpalit lamang ng damit upang magmukhang tunay na tao ang magtatanghal. Unang-una. bukod pa sa maalingasaw na ―pork barrel‖ na pinagmumulan ng ―kickback‖ ng kinauukulang ―mararangal‖ na mga miyembro ng Kongreso. Kung totoong umuunlad ang ekonomiya at bumubuti ang pambansang kalagayan. Sa panukalang pambansang badyet na P1. ngayon pa lamang. alam na alam na nila ang wakas. parang mga piranhang hindi pa nasiyahan sa inilaang P12. sa gayon.

ito ba – kung gayon – ang ipinangangalandakang maunlad at Matatag na Republika? Kuta n g Ip o kr isya January 9. maunlad at demokratikong lipunan. nang malaon. gayundin ng MILF. hindi pa nga nalulutas ang mga pagpatay na pampulitika at mga pagsalaula sa mga karapatang pantao. at sa halip na matapat nitong pagsikapan ding pairalin sa bansa ang tunay na hustisya sosyal. transportasyon at telekomunikasyon. Nariyan. Sa halip na pagsikapan ng pambansang liderato na bumalangkas ng makabayang mga patakarang pangkabuhayan at humulagpos sa dikta ng mapandambong na dayuhang mga interes na pangunahing bumabansot at lumulumpo sa pambansang ekonomiya‘t nagpapalaganap tuloy ng karalitaan. ospital at mga paaralan. of Public Works & Highways)– batay sa paratang ni Sen.7 milyong acre sa limang iba‘t ibang estado doon). 2008 by plumaatpapel ni Rogelio L. maituturing naman ang Simbahang Katoliko na isa sa nagmamay-ari ng libu-libo ding ektaryang lupain dito sa Pilipinas. naging isa sa mga dahilang nagbunsod ng maraming rebelyon na humantong sa Rebolusyong 1896. makatao. lalo na nang ipatupad ang Batas Maura na nagtadhanang kailangang iparehistro ang lahat ng lupain upang mabigyan ng ―titulo torrens‖ o katunayan ng pagmamay-ari na. Sapagkat pinatunayan na ng kasaysayan – lalo na noong paghahari sa bansa ng diktadurang Marcos – ang pagiging abusado sa kapangyarihan ng mga awtoridad.A. (Maaari tuloy ihambing ito sa pinakamalaking ―pork barrel‖ sa kasaysayan ng Kongreso ng Amerika — $24-B – na isinaksak ng mga Republican sa $286. upang tuluyang masugpo diumano – sa punto ng mga henyo ng rehimen – ang halos apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA. isinusulong pa ng rehimeng ito at gustong paghariin sa bansa ang mapanikil na mga hakbang na lalong sasalaula sa sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan. halimbawa. Ordonez KUNG kinilala sa Estados Unidos ng Amerika ang isang Ted Turner bilang may pinakamalawak na lupain (mga 800. pagpapalawig sa termino ng panunungkulan ni La Gloria matapos man ang 2010? Higit pang masama.4-B badyet ng DPWH noong 2005 at mahigpit na tinuligsa ng Citizens Against Government Waste). higit sa lahat.5-B. Sa panahon pa ng paghahari ng kolonyalismong Kastila sa bansa nagawa ng mga prayle na makapangamkam ng malalawak na lupain dito. Franklin Drilon – ang karagdagan pang ―pork barrel‖ din na P13. pagmamay-ari maging ng pambayang mga utilidades tulad ng tubig.1700 o Batas Kontra-Subersiyon. 100% sosyo‘t kontrol sa mga korporasyon. . ano pa nga ba ang aasahan ng sambayanan sa gayong mga plataporma ng rehimen? Batay sa mga nabanggit. at maging ―mass media‖) at.000 ektarya o 1. bukod pa sa putaputaking rebelyon ng iba‘t ibang puwersang naghahangad ng pambansang pagbabago tungo sa isang tunay na makabayan. gayundin ang pagkakaroon ng Pambansang ID. ang mungkahing buhayin ang kalansay nang R. ano nga ba ang nakasusukang inaatupag pa ni La Gloria at ng kanyang mga basalyos? Cha-cha o pagbabago sa umiiral na Konstitusyon na iaangkop sa dayuhang mga interes (pagmamay-ari ng mga lupain dito.―pork barrel‖ ang mga mambabatas at isinalaksak pa sa badyet ng DPWH (Dept. elektrisidad.

Husti s ya So s ya l Lab an s a Reb elyo n December 19. sa Timog Katagalugan. Camarines Sur na. pinagmalasakitan at tinulungan ng mga opisyal ng Simbahan ang 55 magsasakang Higaonon na naglakad mulang Sumilao.‖ Bukod sa Simbahan. ano pa nga ba ang dapat asahan ng sambayanan mula sa Simbahan? Sa panahon pa man ng mga prayleng Kastila sa bansa. Nakapagpalawak pa ang Simbahan ng mga asyenda sa pamamagitan ng donasyong lupa ng mayayamang Indio na lubos na naniwala sa aral ng Simbahan na ―madali pa sa isang kamelyo na pumasok sa butas ng karayom kaysa isang mayaman sa pinto ng langit.5 ektarya nitong lupaing agrikultural sa Nueva Caceres. sa Negros Oriental. sekretaryo heneral ng Kilusang Magbubukid ng Pilipinas. sa kabilang banda. 2007 pabor sa mga magsasaka – ayaw namang ipasakop ng Simbahan sa reporma sa lupa ang 268. 155 tao lamang ang may-ari ng lahat ng niyugan at maisan.000 ektaryang tubuhan sa Batangas. Bukidnon hanggang Malakanyang upang hinging ibalik sa kanila ng San Miguel Corp. kilala na ang Simbahan bilang matibay na kuta ng ipokrisya‘t huwad na kabanalan. kontrolado naman ng dayuhang mga korporasyon ang mahigit na 207. na lumilitaw pang kaalyado ng malalaking asendero o sa Simbahan na waring paimbabaw o pagkukunwari naman ang ipinangangaral na kawanggawa at pagkalinga sa mga maralita‘t hindi pinagpala ng mahabagin nilang Diyos sa kaitaasan? Bakit nga ba doble-kara ang Simbahan hindi nga lamang sa isyu ng reporma sa lupa? Maaalaala. katunayan. 2 milyong magsasaka ang nagtitiis na bungkalin at pagkunan ng pantawid-gutom ang tig-kalahating ektarya lamang bawat pamilya. kung tutuusin. baka kahinahinala pa ang sistema kung bakit naging ari-arian nito? Sabagay. Pero. Batay sa mga nabanggit. halimbawa. 835 tao ang may-ari ng 70% ng lupaing agrikultural – 16 na pamilya lamang. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. 21% ng lupaing agrikultural sa bansa ang pagmamay-ari lamang ng 9.500 tao habang. ang 144 na ektaryang lupaing naipagkaloob na sa kanila noon ng DAR o Kagawaran ng Repormang Pansakahan. Sapagkat inutil pa nga‘t palsipikado ang batas sa reporma sa lupa at nagagawang salaulain ng tusong mga asendero at ginagawang korporasyon ang kanilang mga asyenda upang malusutan ang naturang batas.000 ektaryang taniman ng pinya‘t palmera. muli‘t muling bumabalik naman sa lupa ng iilang propiyetaryo‘t asendero. Sa Cebu.Dahil nasusulat sa wikang Kastila ang naturang batas at hindi naunawaan ng maraming Indio. sa Mindanaw. kaninong santo‘t santa pa nga ba dudulog ang nagdaralitang mga magsasaka? Kay La Gloria. ayon na rin kay Danilo Ramos. Ordonez (Editoryal) . nagawa ng mga prayle na iparehistro sa pangalan ng kanilang korporasyon ang mga lupaing hindi nairehistro. batay sa datos ng Kawanihan ng Estadistikang Pang-agrikultura. sa kabilang banda – sa kabila ng desisyon ng Korte Suprema noong Disyembre 21. ang may-ari ng 26. hindi na nga katakataka kung bakit milyun-milyong magsasaka at iba pang ordinaryong mamamayan ang wala ni isang dangkal na lupa at tanging libag lamang ng kanilang mga katawan ang maituturing nilang kanila ngunit kapag nahugasan sa poso. 10 pamilya lamang ang may hawak ng halos lahat ng lupain doon at.

makapangunyapit naman sa nakababaliw na kapangyarihan ang mga kinauukulan.MATAPOS ipahayag ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo noong nagdaang Huwebes sa Lungsod ng Masbate na kinakatigan niya ang binabalak na panukalang-batas ni Rep. agad ngang ipinangalandakan ni Sekretaryo Ignacio Bunye. marahas at malupit na ginamit laban sa mga kalaban sa pulitika at pinaghihinalaan pa lamang na mga Komunista. Kung tunay ngang ninanais ng pambansang liderato ang pambansang kapayapaan at kaunlaran. gayundin ang anumang pakikipag-ugnayan sa naturang partido. Itinadhanang ilegal ang PKP (Partido Komunista ng Pilipinas). Kinilala nang legal ang PKP. idineklara ng Korte Suprema na labag sa Konstitusyon ang nasabing batas dahil sinisikil nito ang kalayaan sa pamamahayag at iba pang mga karapatang sibil. Walang habas na inabuso ito ng rehimeng diktatoryal ni Marcos. ang mga rebelyon sa maraming bansa at. pinatunayan na . nariyan na nga ang patuloy na mga pagpatay na pampulitika. at nawawala hanggang ngayon. Maaalaala. at isang krimen na ang maging kasapi nito. hepe ng estado mayor ng Hukbong Sandatahan – na muling paghariin sa bansa ang malupit at malagim na panahon ng diktadurang Marcos na walang patumanggang sumalaula sa sagradong kalayaan at mga karapatang sibil ng sambayanan sa layunin diumanong durugin ang anumang rebelyon nang sa gayon. sa kabilang banda. Nang malaon. hinikayat pang makilahok sa larangang parlamentaryo ang nasabing partido. Sapagkat parang nabanlian ng kumukulong tubig ang kamay ni La Gloria nang sabuyan agad ng mga protesta ang pagkatig niya sa ideya ni Rep. pinagtibay ang RA 1700 noong 1957 sa kasagsagan ng rebelyon ng mga Huk. Hindi nasugpo ng alinmang batas. pinutakti na siya ng maalab na mga pagtuligsa mula sa iba‘t ibang sektor ng lipunang mapagmahal sa kalayaan at mga karapatang sibil. Solis na paghariin na naman sa bansa ang mapanikil na RA 1700. Sa ilalim ng rehimeng Ramos. may malabnaw na utak na lamang marahil ang maniniwalang hindi gusto ni La Gloria at ng kanyang mga basalyos at kauri – tulad unang-una ni Hen. Gaya ng iba pang partidong pampulitika. sinabi ni La Gloria na kung magpapasok si Solis ng gayong panukalang-batas para labanan ang rebelyon – lalo na ang halos apat na dekada nang rebolusyonaryong pakikibaka ng CPP-NPA – ―okey iyon sa akin kung okey sa Kongreso. kung tutuusin. sa mismong Pilipinas. gaano man kahigpit at kalupit.‖ Sa anumang punto tingnan. malinaw na halimbawa. gayundin ang pagiging miyembro sa gayong organisasyon. tambolero ng Malakanyang – sa pamamagitan ng dispalinghadong retorika – na ―hindi personal na ninanais ni Presidente Arroyo na muling buhayin‖ ang naturang batas. makabubuti marahil na magbalik-tanaw sila at suriin ang mga aral ng kasaysayan. Ayon kay Bunye. Sabagay. Jose Solis ng Sorsogon na buhayin ang kalansay nang RA 1700 o Batas Kontra-Subersiyon. inakit na kumandidato ang mga miyembro o kinatawan nito sa bawat eleksiyon upang maisulong – sa mapayapang paraan – ang kalayaan sa paniniwala at pinapangarap na pambansang mga pagbabago lalo na para sa kapakanan ng masang sambayanan. liban sa armadong mga nakikibaka laban sa gobyerno. Hermogenes Esperon. kaya marami ang basta na lamang ikinulong ng pasistang rehimen. ang paninikil at pagsalaula sa lehitimong mga karapatang sibil ng mga mamamayan sa iba‘t ibang pagkakataon kahit sagradong ginagarantiyahan iyon ng umiiral na Konstitusyon. pinahirapan. pinawalang-saysay ng RA 7636 ang RA 1700 noong 1992. pinatay.

Isang guro si Marilou. Hindi masusugpo ng RA 1700 o anumang batas ang mga rebelyon hanggang inutil ang Estado na maipagkaloob sa mga mamamayan ang pangunahing mga pangangailangan (pagkain. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. hanggang abusado sa kapangyarihan at naglulublob sa pribilehiyo at kontrolado ng mga naghari-harian sa lipunan ang pambansang pulitika‘t ekonomiya sa kapinsalaan ng masang sambayanan. makatao. at labis pang ininsulto ang mga Pilipino – napilitan siyang ipagtanggol ang dignidad kaya niya napatay ang abusadong amo. nailigtas . kung kumilos man. Maaalaala. kalimitang pumapabor pa sa uring mapagsamantala‘t makapangyarihan at. higit sa lahat. lupa at mga pabahay. Magpapatuloy ang mga rebelyon hanggang patuloy lamang ginagatasan ng Estado ang sambayanan sa pamamagitan ng pagpapataw ng sobra-sobrang mga buwis para mapalamon at mabundat lamang ang mayayaman at may madambong ang tiwaling mga opisyal ng gobyerno habang. Sino An g Uut uin P a? December 12. magpapatuloy ang mga rebelyon hanggang laganap ang karalitaan at inhustisya sa ilalim ng anumang rehimen.Matapos ang paglilitis sa hukuman. kung susuriin. sa rehimen ni La Gloria. hindi mapanikil na batas. Magpapatuoloy ito hanggang itinatanikala sa lupa ng mga propiyetaryo‘t asendero ang mga magsasaka.ito ng pag-iral ng RA 1700 mulang 1957 hanggang sa ilalim ng diktadurang Marcos na nagpaalab pa. halos di pinasusuweldo. sa kabilang banda. sa bansang nilisan. at binubusabos nang husto ng mga kapitalista ang kanilang mga manggagawa sa iba‘t ibang pabrika‘t empresa. usad-pagong ang katarungan at. 2005. Ordonez KAHIT personal na napakiusapan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo si Sheik Sabah Al Ahmed Al Sabah – Emir ng Kuwait – na huwag ituloy ang nakatakdang pagbitay kay Marilou Ranario – hindi naman dapat mamayagpag si La Gloria at ang kanyang mga basalyos kung ibinaba man ng Emir sa habang-buhay na pagkabilanggo ang hatol kay Marilou. sa ilalim ng rehimeng Ramos. Sa maikling salita. Sabi nga. mga ospital at mga paaralan. ginutom. tiniis iwan ang dalawang anak kaakibat ang lungkot at pangungulila para makipagsapalaran sa Kuwait sapagkat. Nailigtas man siya sa kamatayan. noong 1995. sa rebolusyonaryong mga pakikibaka. kundi hustisya sosyal o katarungang panlipunan ang mabisang sandata laban sa rebelyon kung nais din lamang ng mga kinauukulan ang isang mapayapa. pagdurusa pa rin at mapait na mga alaala ang patuloy niyang magiging kayakap araw-araw sa bilangguang libingan na rin ng marami niyang pangarap para sa iniwan niyang mga mahal sa buhay sa sariling bayan. hindi niya mabanaagan ni anino ng pag-asa. ibinibenta pa ang pambansang kasarinlan at kinabukasan. 33 taong gulang pa lamang. sa ngalan ng makasariling kapakanan. Dahil minaltrato siya ng amo niyang babaing si Najat Mahmoud Faraj — sinaktan. trabaho at makatarungang suweldo). naglilingkod pa sa dayuhang interes ang pambansang liderato at. demokratiko at maunlad na bansa. walang nagawa ang gobyerno kaya tuluyang nabitay sa Singapore ang isang Flor Contemplacion sa sala ring pagpatay. Noong 2004. parang hayop na ayaw pagpahingahin. ibinaba ang hatol na bitay sa kanya noong Enero 11.

Hindi pa rin malinaw. o nabigyan ng kahit bahagyang katarungan. sa kabilang banda. Masisisi ba. ang iba‘y wala sa sarili‘t nabaliw. biktima pa sila ng balintunang mga patakarang pang-ekonomiya ng gobyernong higit na naglilingkod sa dayuhang mga interes kaysa kapakanan ng masang sambayanan at pambansang kinabukasan. kung gayon. maunlad at demokratikong lipunan. lunurin ng luha. sa walong araw na pagliliwaliw niya at ng kanyang esposo sa Europa. hindi na mahalaga ngayon kung nailigtas man sila ng gobyerno sa kamatayan.kung pribadong pondo o salapi ng nagdaralitang bayan ang niwaldas sa gayong walang kapararakang paglalakbay habang kumaindili ang milyun-milyong manggagawang labis na naghahangad na makapangibang-bansa dahil sa kainutilan ng gobyernong malutas ang malaganap na disempleyo. kabuntot ang ilang miyembro ng gabinete at sangkaterbang mga basalyos sa Kongreso. kaya napakamiserable ang suweldong hindi pa yata sapat na pambili ng kahit palotsinang kabaong. gayundin ang mga mahal nila sa buhay – bilang mga tunay na tao sa pinapangarap nilang mapayapa. Hindi na nga mabilang ang iniuwing mga bangkay na lamang. nagpakamatay man o sadyang pinatay. Flor at Angelo sa mahabang listahan ng mga manggagawang Pilipinong itinaboy na parang layak sa kung saan-saang panig ng mundo na naging biktima ng pang-aabuso/t kalupitan ng kani-kanilang amo. na magpatuloy ang exodus ng manggagawang mga Pilipino sukdulan man silang pagmalupitan. o naibalik ng Pilipinas. Kung pinalad mang magkatrabaho dito ang iba. numero 10 na ang Pilipinas sa mga bansang talamak ang katiwalian). lalo na ang mga kababaihang ginahasa. Sa nagdaang iresponsableng mga pambansang liderato‘t mapagsamantalang rehimen. maliwanag na nandayuhan sa iba‘t ibang bansa ang milyun-milyong manggagawang Pilipino dahil sa kawalan ng oportunidad – at pag-asa – sa sariling bayan upang makapamuhay sila. at hanggang sa kasalukuyan. tinatawag na mga ―bagong bayani‖ dahil lamang nasusuhayan ng bilyun-bilyong dolyar na ipinadadala ng mga ito sa bansa taun-taon . isinusulong pa ng gobyerno ang pribatisasyon at. (Batay nga sa sarbey ng Transparency International.naman na maputulan ng ulo ang tsuper ng trak na si Angelo de la Cruz nang kidnapin ito sa Iraq. binubusabos naman sila nang husto ng gahamang mga kapitalista‘t asendero. at sa marawal na kalagayan ng milyun-milyong maralita. Kung tutuusin. tulad ng maraming anomalyang nakaapekto sa ekonomiya. Higit na masakit. gayundin sa mga nakasalamuha niya sa Espanya at Pransiya. Tatlo lamang sina Marilou. Flor at iba pang tulad nila – inuuto pa ng rehimen ang migranteng mga manggagawa. Sapagkat umiiral nga ngayon ang mapang-aliping kontraktuwalisasyon. naglulublob sa grasya‘t kuwarta ng bayan sa pamamagitan ng talamak na korupsiyon sa burukrasya ang ganid na pambansang lideratong manhid na sa daing at mumunting mga pangarap ng uring dayukdok at busabos. at nakasusuklam pa nga – sa kabila ng mapapait na karanasan at trahedyang sinapit ng mga Marilou. unang-una. ng Estados Unidos – lalo lamang ibinubulid ng rehimen sa karalitaan ang milyun-milyong mamamayan habang.Ipinangalandakan pa niya ito kay Reyna Elizabeth II ng Bretanya. lalo na ang ordinaryong mga mamamayan. lubha tuloy nakatatawa ang ipinagyayabang ni La Gloria na mabilis itong umuunlad. at may ibang buhay nga pero baldado naman. Higit sa lahat. sa ngalan ng mapandambong na globalisasyong idinidikta ng imperyalistang mga bansa – tulad. at paulit-ulit mang maging biktima ng trahedya sa pangingibang-bansa mapagkalooban lamang ng desente‘t matatag na kinabukasan ang iniwang pamilya? Sapagkat malinaw na patunay ang patuloy na pandarayuhan sa ibang mga bansa ng mga manggagawang Pilipino na bansot at bagsak ang pambansang ekonomiya.

kawalang-malasakit. Batay sa kasaysayan. Hindi mapapasubalian. Matatandaan. naunang ginawa sa libu-libong ektaryang lupain ni Danding Cojuangco sa Negros. gayundin ang kinabukasan ng uring magsasaka. nang maluklok na siya sa Malakanyang. nang malaon. ito rin ang mitsa ng mga paghihimagsik sa iba‘t ibang dako ng kapuluan ng mga mamamayang wala ni isang dangkal na lupang maaaring bungkalin at mapagkunan ng pantawid-gutom. inuuto rin nang husto ng rehimen ang sambayanan sa pamamagitan ng kahangalang propaganda sa isang estasyon ng telebisyon: ―Ramdam nila ang pag-asenso!‖ Sino ang uutuin pa? Martsa ng Ka mata yan o P ag-asa? November 28.8-B noong 2006) ang napakabuway at atrasadong pambansang ekonomiyang patuloy na binabansot ng kainutilan. umaalingawngaw sa 6. at mapandambong na interes ng pambansang liderato‘t uring mapagsamantala. at manhid ang umiiral na balintunang lipunan sa buhay at kinabukasan ng karaniwang magsasakang patuloy na umaasa sa katuparan ng tunay na reporma sa lupa. Higit pang masama. Dinilig nga ng dugo ng mga iyon ang mainit na aspalto ng Mendiola sa halip na naiukol ang kanilang pawis sa bukiring hinihingi nilang maging kanila. . nang pinatatalsik sa poder ang diktadurang Marcos. Ordonez (Editoryal) MALUPIT. at ganito rin yatang tusong taktika ang ginawa sa Hacienda Velez-Malaga at sa iba pang mga asyendang patuloy na nagiging libingan ng mumunting pangarap. sa Rebolusyong 1896. Aquino na lubusan niyang ipatutupad ang reporma sa lupa pero. sinalaula ang batas. at mismong buhay. Ilang buwan pa nga lamang noon sa kapangyarihan si Tita Cory. tumataginting na ipinangako ni dating Presidente Corazon C. ng mga magsasaka. Ginawa ito sa Hacienda Luisita sa Tarlak. problemang agraryo rin ang isa sa pangunahing mga dahilang nagpalakas sa rebelyon ng mga Huk sa Gitnang Luson noong dekada ‘50 at. sa kasalukuyan. walang konsensiya.000 ektaryang Hacienda Luisita ang daing at panaghoy sa pamilya Aquino ng kanilang mga magsasaka. mga punglo ng armalite – hindi bigas – ang ipinalamon ng kanyang rehimen sa nagdemonstrasyong mga magsasakang mula sa Timog Katagalugan. at ginawang korporasyon ang kanilang mga asyenda upang hindi masakop ng reporma sa lupa.($12. Hanggang ngayon. nasalamangka pa ng mga asendero ang CARP (Comprehensive Agrarian Reform Program). ilang supot lamang ang hinihingi nila sa tone-toneladang asukal na mula sa tubuhang dinilig ng pawis nila‘t dugo. At ilang buhay na ba ang ibinuwis ng mga magsasaka sa asyenda nina Tita Cory marinig lamang maging ng hangin ang namamaos na nilang mga karaingan? Sabi nga. nagsimula ang lahat sa panahon pa ng kolonyalismong Kastila nang kamkamin ng mga prayle ang malalawak na lupain sa bansa kaya nagkaroon ng mga asyendang umalipin at nagtanikala sa lupa sa uring magsasaka na nagbunsod noon ng maraming rebelyon na humantong. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. Higit na masama. inilibing niya sa limot ang pangakong iyon.

kinakailangan pang maglakad. ang naghihintay sa nagmamartsa pang 55 magsasakang Higaonon pagdating nila sa Mendiola pa lamang sa Disyembre 10? Sana‘y masaganang bigas (hindi mga punglo ng armalite). Nilumot na nga sa pintuan ng Malakanyang. at sila ang naghahari-harian sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. Ordonez (Editoryal) NAKASUSUKA ang mga palabas at buladas ng mga diyus-diyosang naghahari-harian sa pambansang pulitika‘t ekonomiya at lipunan. na gawing agro-industriyal ang nasabing lupain.Sapagkat mga kapitalista‘t asendero ang karamihan sa pambansang liderato. at sariling lupang masasaka (hindi aspaltadong libingan) – tulad noong nangyari sa panahon ni Tita Cory – ang naghihintay sa kanila sa pinto ng Malakanyang. kung gayon. mulang Sumilao. presidente ng Mapalad Cooperative. Sa ilalim ng kasalukuyang rehimen. Sapagkat kontra-maralita ang programa‘t patakaran ng naghaharing rehimen – bagaman laging ipinangangalandakan nito ang diumano‘y kapakanan ng mahihirap na mamamayan – ano. Sr. Matatandaan. Magpapatuloy kami hanggang makamit namin ang katarungan sa aming pakikibaka. Walang makapipigil sa aming pagmamartsa. Bukidnon. ―hindi kami titigil ng pagmamartsa sa paligid ng Malakanyang. waring imposible na ngang marinig nila ang karaingan ng uring busabos at dayukdok tungo sa ikapagkakaroon ng tunay na hustisya sosyal at lipunang maunlad at makatao. ang hinaing ng mga magsasaka‘t iba pang kauri nilang binubusabos ng mga diyus-diyosan sa lipunan. Sinimulan namin ang pagmamartsang ito bilang pakikiisa sa iba pang mga magsasakang nangangarap na magkaroon ng sariling lupang masasaka.700 kilometro ang layo) ng 55 magsasaka ng tribong Higaonon – 15 ang babae – para hilingin kay Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na maibalik sa kanila ang 144 na ektaryang lupaing katutubo na ipinagkaloob na ng Kagawaran ng Repormang Pansakahan o DAR sa 137 nilang miyembro noon pang 1997. Sa Disyembre 10 pa – Pandaigdig na Araw ng Karapatang Pantao – nakatakda silang dumating sa Malakanyang. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L.‖ Malinaw na madamdaming nailarawan ng martsang ito ng mga magsasakang Higaonon ang marawal na kalagayan ng milyun-milyong magsasaka sa buong bansa na malaon nang binabansot ng pambansang liderato‘t uring asendero ang mumunti nilang mga pangarap. noon pa mang nagdaang mga rehimen. buong giting na nanawagan kay Presidente Gloria . agad na binawi iyon ng gobyerno sa mga magsasaka at ibinalik sa naturang pamilya.‖ sabi ni Samuel Merida. ―Kung di makikipagkita sa amin si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Martsa ba ito ng kamatayan o pag-asa? Sino n g Nan gga gago sa B aya n? November 21. matapos pagtibayin ng pamahalaan ang kahilingan ng pamilya ni Norberto Quisumbing. kamakailan lamang. noon pang Oktubre 10. tiisin ang pagod at gutom. hanggang sa kasalukuyan. papuntang Malakanyang (1. Pero.

Natural. ―ipokrito. nang kapanayamin noong nagdaang linggo ni Ricky Carandang sa programa niya sa telebisyon (ANC) si JDV. Di ko alam kung saan siya pupulutin kapag napilitan akong ibunyag ang mga iyon. Sabi niya. ng Amsterdam Holdings. napakalakas man ng mga datos o ebidensiya. Maaalaala rin. at National Broadband Network. ipinalamon agad sa basurahan ang dokumento ni Pulido dahil diumano sa kakulangan ng sustansiya o nilalaman.‖ Idinagdag pa ni Enrile na ―marami akong alam sa kanya mula pa noong 1995. ang nagbalandrang katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng pamahalaan. at bumunghalit ng panawagang ―tigilan na ang pamumulitika ng walang puso‘t kaluluwang mga pulitiko at grupong handang gumamit ng dahas matupad lamang ang layunin o . Anuman ang buladas o ipinangangalandakan ni JDV. Roel Pulido laban sa Presidente ng Matatag na Republika upang maisampa iyon sa Komite sa Hustisya ng Kamara na binubuo naman. ayon naman kay Sen. Juan Ponce Enrile. ng masusugid na basalyos ng Malakanyang. kung gayon. Kilala ko ang tunay niyang pagkatao.‖ Si Enrile nga ba ang nagsabi nito? Sino nga ba. sa isang banda. ang nanggagago sa bayan? Sumaliw din sa awit ni JDV si La Gloria. ang katiwalian sa likod ng kontratang ZTE-NBN. gayundin sina dating Tagapangulong Benjamin Abalos ng Comelec at Sekretaryo Leandro Mendoza ng Kagawaran ng Transportasyon at Komunikasyon. O sinadyang pahinain ang nilalaman niyon at inunahan lamang ang makupad na oposisyon sa pagsusumite niyon upang hindi na makapagharap ng malakas at makatotohanang ―impeachment‖ ang sinuman sa loob ng kasalukuyang taon? Sabi nga. kaya niya ipinaubaya sa katulong na espiker – sa ngalan ng delikadesa – ang kasong iniharap ng isang Atty. at iba pang gulugod-dikyang alipores ng rehimen. bolero at mapagpanggap‖ ito at ―walang karapatang manawagan ng pambansang rebolusyong moral sapagkat siya mismo ay kasangkot sa iba‘t ibang maanomalyang transaksiyon tulad ng North Luzon Railways Corp. kung hindi man tuluyang mapawi. imposibleng maisampa sa Senado ang anumang ―impeachment‖ laban kay La Gloria hanggang nananaig ang oportunismo sa Kamara – hindi ang prinsipyo‘t paninindigan para sa pambansang kapakanan – at garapal pa ngang tagahimod ng pundilyo ng Palasyo ang nagmamarangal na mga miyembro nito. at sangkot diumano sa anomalya si La Gloria at ang esposo nitong si Mike Arroyo. nakitono. gaya ng dalawang naunang kasong ―impeachment‖ noon laban kay La Gloria.Macapagal-Arroyo si Espiker Jose de Venecia ng Kamara na simulan ang pambansang rebolusyong moral upang masugpo. Inc. nanggagalaiti pa nitong ipinaratang na ―ginagago lamang ang bayan‖ ng mga nagharap ng kasong ―impeachment‖ laban kay La Gloria. Si JDV nga ba ang nagsabi nito? Sapagkat ibinunyag ng kanyang anak na si Joey de V. hindi na ito dapat paniwalaan. Paulit-ulit din niyang binigyang-diin ang kahalagahan ng delikadesa na para bang ito ang tuntungan at sandigan ng mga hakbang niyang pampulitika‘t mga programa para sa kapakanan ng bansa.

ang nanggagago sa bayan? Sa ano‘t anuman. 44% sa ibang bahagi ng Luzon. mga pagpatay na pampulitika. Macapagal Blvd. NorthRail. sabi nga. jueteng payola. makasarili‘t mapandambong na pamumulitika. CPR. ang pambansang kalagayan at kinabukasan. tulad ngayon. Labingdalawang taon (12) pa lamang si Mariannet ng Ma-a. Hindi sana marawal. sa mga lider nito. at hindi pinipilit itago ng rehimen hanggang ngayon ang sagradong mga katotohanan sa pamamagitan ng mapanikil na mga hakbang makapanatili lamang sa kapangyarihan (Proklamasyon 1017 noon. madamdaming nanawagan siya sa buong bansa. ―pagod na ang mga mamamayan sa negatibong pampulitikang mga retorika. edukasyong cyber. sabi pa niya. at 44% sa Mindanaw. sa halip. at masidhing nangarap . sa pinakahuling sarbey ng Pulse Asia. ang nanggagago sa bayan? Kung nilinaw lamang nang husto ni La Gloria sa bayan ang kontrobersiyal na mga isyung kinasangkutan ng kanyang rehimen (tulad ng Hello Garci. ZTENBN. at kahabag-habag. hindi na katakatakang magpakamatay ang isang Mariannet Amper dahil sa gutom at karalitaan at kawalang-pag-asa.‖ dagdag pa niya. ―labanan ang katiwalian. Sino nga ba. mga pambobomba nitong huli. katiwalian.O. Venable LLP. baka nga sakaling paniwalaan ang kanyang mga panawagan at matigil ang garapal.). kung gayon. Davao. kung gayon. Piatco. 41% naman sa Kabisayaan. P angarap ng Mil yo n g Mar iannet November 14. at pagpapabaya sa mga maralita. wakasan ang karahasan. 54% ng mga mamamayan sa Kamaynilaan ang hindi na nagtitiwala kay La Gloria.‖ Maralita diumano ang mga mamamayan dahil ―may mga Pilipinong inuuna ang pamumulitika at kapakanang-pansarili at ambisyon kaysa kapakanan ng bansa‖ at. 464. na labanan ang pamumulitikang nagbubunga ng karahasan. E.‖ Sa pulong ng grupo ng gabinete para sa pambansang seguridad. atbp. Isinusulat na sa pader ng kasaysayan ang hatol ng bayan.‖ Si La Gloria nga ba ang nagsabi nito? Sino nga ba. at kung hindi minamaniobra ng rehimeng maibasura ang anumang kasong ―impeachment‖ laban sa kanya at. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L.. Ordonez (Editoryal) SA isang balintunang lipunang pinaghaharian ng inhustisya‘t pagsasamantala ng iilang kumukontrol sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. Katunayan. ―Magsikap tayong bawasan ang tunggalian. hindi habang panahong pagagago ang sambayanan.ambisyon. Human Security Act at iba pang disimuladong mga hakbang). at unahin – higit sa lahat – ang kapakanan ng ordinaryong mga mamamayan. siya pa mismo ang dapat magsulong na ituloy ito – tulad nang ginawa noon ni dating Presidente Elpidio Qurino upang malinawan ng sambayanan ang katotohanan at malinis ang kanyang pangalan.

sa kabilang banda. namamaluktot naman sa karalitaan at hungkag ang tiyan ng milyunmilyong dayukdok sa mga kanayunan at kalunsuran. o ilibing sa malalawak nilang asyenda ang mumunting pangarap ng kanilang mga magsasaka. Batay nga sa pananaliksik ng IFPRI (International Food Policy Research Institute). Sa likod ng napakalalaking kayamanan. sa katayuan ni Mariannet na malimit lumiban sa pagpasok sa paaralang elementarya ng Ma-a dahil walang baon o pamasahe. bisikleta at maayos at palagiang trabaho para sa kanyang ama‘t ina. Sa ilalim ng ganitong mapagsamantala‘t mapambusabos na sistema. ay labis nang karalitaan. batay naman sa opinyon ng United Nations. naroroon din naman ang napakalalaking krimen. Totoo nga yata tuloy ang kasabihang walang iniisip ang iilang mayayaman at makapangyarihan sa lipunan kundi kung paano madaragdagan at mapananatili – sa anumang paraan – ang kanilang kayamanan at kapangyarihan. may mga nangako rin ng trabaho para sa kanyang ama‘t ina. dahil lamang sa kawalang konsensiya ng uring mapagsamantala‘t naghahari-harian. ng gutom at karalitaan.noong nabubuhay pa na magkaroon ng bagong bag. hindi ikinababahala ng kanilang budhi kung patuloy man nilang busabusin sa miserableng suweldo sa kanilang mga pabrika‘t korporasyon ang kanilang mga manggagawa. mulang Malakanyang at Kongreso hanggang sa pamahalaang lokal. pero para na ring mga patay. Habang walang habas na nilulustay lamang at dinadambong ng mga diyus-diyosan ang pondo ng bayan sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya. o kulimbatin nila‘t dambungin ang buwis na kinatas sa pawis at dugo ng sambayanan. milyun-milyon pa ang nabubuhay nga. at inhustisya. buong giting ding iniutos agad-agad — propaganda man o hindi – ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na pag-ibayuhin pa ang programa ng gobyerno kontra sa gutom at karalitaan kaya pinadagdagan pa niya ng P1-B ang pondo niyon. gayundin naman ang ginagawa sa masang sambayanan ng iilang diyus-diyosan sa lipunan kaya lumalaganap at tumitindi ang gutom at karalitaan saanmang dako ng kapuluan. edukasyon at trabaho. labing-isang (11) milyong Pilipino ngayon ang nabubuhay sa halagang wala pang $1 isang araw na. Masarap ngang mangarap kung malaki ang posibilidad na matupad pero. gamot at ospital. of Social Welfare & Development) at ipinangakong sasagutin ang gastos sa pagpapalibing kay Mariannet. hindi na nakagugulat kung dumami pa ang mga Mariannet Amper na malinaw na biktima ng kawalang-pagasa. Kasama ang pamilya ni Mariannet Amper sa mga ito at. Tulad din ng pagsasamantala o panghuhuthot ng makapangyarihang mga bansa sa ekonomiya ng mahihinang mga bansa kaya nananatiling atrasado‘t maralita ang mga ito (halimbawa‘y ng Estados Unidos sa Pilipinas). ayon nga sa nobelistang Pranses na si Honore de Balzac (1799-1850). dahil ipinagkakait sa kanila ng lipunan ang karapatang mabuhay nang may dignidad bilang tunay na mga tao. isang trahedya lamang ang mangarap at umasa kaya nagpakamatay siya habang lumuluha ng hamog ang mahalumigmig na umaga noong nagdaang Nobiyembre 2. Kinailangan pa ngang kitlin ni Mariannet ang kanyang musmos pang buhay bago dumagsa ang tulong – taos man sa kalooban o pakunwari lamang – sa kanyang naiwang miserableng pamilya. Sa gayong gahamang layunin. Biktima si Mariannet ng isang lipunan at gobyernong walang konsensiya. nagsermon pa ang mga . Nagkaloob ng P5. Higit na kapansin-pansin. na lubhang pakikinabangan sana ng mga mamamayan kung iniukol sa maayos na serbisyo publiko (lupa‘t pabahay. at iba pang pangunahing pangangailangan ng sambayanan).000 ang DSWD (Dept. sapatos.

trahedya sa Glorietta 2. RP (Rep ub lika ng P and ar amb o n g) November 7. Kailangan pa nga ba na magbuwis ng buhay sa pakikibaka para sa kanilang kinabukasan ang marami pang nangangarap na Mariannet upang magising ang konsensiya‘t malunod ang ipokrisya‘t inhustisya ng uring mapagsamantala‘t naghahari-harian sa bansa tungo sa pag-iral ng tunay na hustisya sosyal at pagkakaroon. Sapagkat lumilitaw na namumulat na‘t hindi palaging nalilinlang ang sambayanan. makatao. magpapagamot man o dadalaw sa may sakit na ina. Belle Corp. ligtas na ligtas dahil sa dami ng guwardiya. isinangkalan ng administrasyon ang diumano‘y makataong prinsipyo at pagkakasundo ng mga puwersang pampulitika — na para bang ito ang mabisang susi para maisulong ang hindi pinagsasawaang ipangalandakang pambansang kapakanan – kaya pinalaya agad ni La Gloria si Erap. at komportableng namuhay pagkatapos sa marangyang bahay-bakasyunan nito sa Tanay. Makasarili diumano ang motibo nito at layuning patahimikin ang kampo ni Erap upang makapanatili sa kapangyarihan. Hindi nga miminsang nakalalabas ito noon doon. lalo ngayong nag-aalab ang damdaming-bayan at nauuhaw sa katotohanan sa mga eskandalong kinasasangkutan ng rehimen (ZTE. sa mismong mga maralita ang pagkakamamahal nitong mga institusyon – mga kolehiyo man o unibersidad o ospital. sa kabuuan. at kung anu-ano pang tuluy-tuloy na katiwalian sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya). sa wakas. nagdusa na ito diumano sa loob ng anim na taon habang nakakulong at inaalagaan sa Veterans Memorial Hospital noong una. demokratiko at maunlad na lipunang Pilipino? Ito. Kahit napatunayan ng Sandiganbayan na nandambong si Erap sa bayan (mula sa lagay sa jueteng. ng isang tunay na mapayapa. kung tutuusin. . pero pinakamabilis din namang pinalaya nang hindi man lamang sumayad ang puwit sa Pambansang Bilangguan sa Muntinlupa. o anupamang pinagmulan ng nakalululang deposito sa bangko ng isang Jose Velarde noon). ang masidhing pangarap ng milyun-milyong mga Mariannet. Napatala nga si Erap sa kasaysayan ng bansa bilang kauna-unahang Presidente na nahatulang makulong sa pandarambong. iba‘t ibang sektor ng lipunan ang maanghang na tumuligsa sa gayong ―kagandahang-loob‖ ni La Gloria. ipinagdiinan ang bukang-bibig na panawagang kalingain ang mga maralita gayong patuloy naman nitong ipinagkakait. garapalang panunuhol sa loob ng Malakanyang. ginastusan ng pondo ng bayan ng milyun-milyong piso. pandaraya sa eleksiyon. sa kabilang banda. hindi mapapasubalian. Ordonez (Editoryal) MATAPOS ang pagsisikap ng Sandiganbayan sa loob ng anim na taon na tapusing litisin ang kasong pandarambong laban sa dating Presidente Joseph E. buwis sa tabako.relihiyoso tungkol sa pagpapakamatay ni Mariannet. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. agad-agad namang siningahan lamang kamakailan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang desisyon ng hukuman nang nagkukumahog niyang patawarin o pagkalooban ng pardon si Erap. Estrada at hatulang mabilanggo ito ng 40 taon o ―reclusion perpetua‖ na. Ikinatuwiran ni La Gloria at ng kanyang mga tambolero na 70 taong gulang na si Erap.

nagmamahal sa inhustisya ang sinumang nagpapahintulot nito. Hindi pa rin tinitiyak ng mga opisyal ng PNP kung aksidente lamang iyon o isang tahasang pambobomba. Oktubre 22. . Kalakaran na nga yata na sa bansang ito. Ordonez (Editoryal) HANGGANG nang sinusulat ito. kung tutuusin. gayundin ang mga biktima ng inhustisya‘t karalitaan. ang patuloy na ikinukulong at pinagdurusa sa mga bilangguan dahil lamang sa balintunang sistemang kontrolado‘t pinayayabong ng uring mapagsamantala‘t hari-harian na. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. ang Abu Sayyaf lamang na konektado diumano sa Jemaah Islamiyah. Labing-isa (11) ngang inosenteng mamamayan ang nasawi at mga 120 pa ang nasugatan. demokratiko at maunlad na lipunan. noon pa mang naunang mga rehimen. batay sa desisyon ni La Gloria sa kaso ni Erap.Bagaman may legal na kapangyarihan si La Gloria na pagkalooban ng pardon o kapatawaran ang sinumang bilanggo matapos ang maraming taon ng pagkakakulong sa Muntinlupa — tulad halimbawa noon ng isang Jalosjos – lubhang nagmadali nga siya sa kaso ni Erap at. o maging ng ―oxygen. Higit pang masama. Sabagay. nalulunod naman sa miserableng buhay – kayakap ng inhustisya – ang nakararaming karaniwang mga mamamayan. at ang espesyal na yunit ng AFP (Armed Forces of the Philippines) ang pawang may kapasidad na magsagawa nito. pribilehiyo at kapangyarihan. sa bansang ito. ipinakikita lamang ng desisyon ni La Gloria na. ay nagsusulong pa sa pandarambong. dahil may nakitang RDX (isang mabisang elemento ng malakas na bombang C4 na karaniwang gamit ng militar). Pinatitingkad lamang nito ang sarsuwela at pagsasabuwatan ng mga naghahari-harian sa lipunan para patuloy nilang mapaglaruan lamang at mapagsamantalahan ang masang sambayanan. isa na rin itong pagyurak sa desisyon ng Sandiganbayan at tandisang pagpapahintulot sa pandarambong o katiwalian. ang RP ay nangahulugan nang Republika ng Pandarambong! Glo ria at Glor ietta: Magkau gna y B a? October 24. 19. Sabi nga. ang MILF (Moro Islamic Liberation Front).‖ o ng iba pang kemikal na maaari ngang basta na lamang magliyab at malakas na pumutok. ang MNLF (Moro National Liberation Front). Lumitaw pa ngang walang nakaimbak doon na mga tangke ng LPG (liquefied petroleum gas). Okt. Natural – at dapat lamang – kinondena ng iba‘t ibang sektor ng lipunang mapagmahal sa kaayusan at kapayapaan ang gayong malagim na insidente. wala pang malinaw na resulta ang makupad na imbestigasyon ng pulisya kung sino ang may kagagawan sa pagsabog ng malaking bahagi ng Glorietta 2 noong nagdaang Biyernes. ang tunay na mga nagmamalasakit sa pambansang kapakanan at masidhing nagnanais ng isang mapayapa. o sabihin nang pambobomba. Sa punto ng isang retiradong militar – Commodore Rex Robles – apat na grupo lamang sa bansa ang may kakayahang magsagawa ng gayong napakalakas na pagsabog. talagang doble-kara ang katarungan – iba para sa mayaman at makapangyarihan at iba rin para sa kakaning-itik at ordinaryong mga mamamayan. makatao. Habang patuloy silang naglulublob sa nakababaliw na kayamanan. Ayon kay Robles.

seryoso din ang mga implikasyon nito sa pambansang kapakanan. Bagaman nagpadala ng mensahe ang isang Sheikh Ruben Omar Lavilla ng grupong RSM (Rajah Solaiman Movement) at inako ng mga ito ang naganap na pambobomba. ang nais ng kanilang grupo. lalong hindi nila iyon magagawa at handa pa nga silang tumulong upang matiyak ang nambomba sa Glorietta 2. gobernador at alkalde. na target ng pambobomba ng mga terorista ang Kamaynilaan. Malinaw pang halimbawa rin ngayon na pinalalabo ng mga guwardiya de honor ni La Gloria – kahit may mga umamin na – ang garapalang pamumudmod ng kuwarta ng bayan sa inimbitahan kamakailan sa Malakanyang na kaalyadong mga kongresista. may mga ulat nang tinanggap ang kanyang opisina. Hermogenes Esperon. noon pa man. sabi niya. hindi na iyon dapat patulan o pagkaabalahan pa ng panahon. tatak na yata ng naghaharing rehimen na labuin ang kalinawan at maskarahan ang katotohanan. Binigyang-diin pa ni Trillanes – sapagkat hindi naman siya estupido – na may mga batayan at ebidensiya ang kanyang mga paratang at handa siyang paimbestiga pero isang independiyenteng lupon – kung maaari‘y mga pari o mga kagaya ni dating Sen. hiningi tuloy kamakailan nina Arsobispo Emeritus Julio Labayen at mga Obispo Antonio Tobias at Deogracias Iniguez. natural. may basbas ito ni La Gloria. Sapagkat ang pagpapatuloy ng usapang pangkapayapaan. at binabaluktot ang tuwid at. patuloy na ipinagdidiinan ng mga tambolero ng Palasyo na hindi iyon lantarang panunuhol upang ―bugukin‖ ang panibagong kasong ―impeachment‖ laban sa kanilang Reyna. lalo na ang isyu ng kredibilidad at lumalala pang katiwalian.‖ mga pagpatay na pampulitika at kontratang ZTE-NBN. itinutuwid ng rehimen ang baluktot. na mga terorista tulad nga ng Jemaah Islamiyah at Abu Sayyaf ang nambomba sa Glorietta 2 bilang operasyon ng mga ito para makakuha diumano ng higit na pondo mula sa mga kaalyado sa labas ng bansa. Kung totoo ang mga iyon. Dahil sa gayong nakaugaliang pagtatakip ng pambansang liderato sa sagradong katotohanan makapanatili lamang sa nakababaliw na kapangyarihan.Agad namang ipinangalandakan ni Sekretaryo Norberto Gonzales. mga tagapayo ng Kilusang Makabansang Ekonomiya. Bilang pagpapakitang-gilas. tagapayo ng Pangulo sa pambansang seguridad. hindi dapat na ipagkibit-balikat na lamang at ituring na isang walang kalidad na pamumulitika ang seryosong mga paratang ni Trillanes sapagkat. agad namang nag-alok ng pabuyang P2-M si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa ikadadakip ng mga kriminal. hepe ng estado mayor ng AFP. lumitaw nang malaon na moro-moro o gawa-gawa lamang iyon upang iligaw ang mga imbestigador at. ay hudyat lamang ng higit pang malalaking pag-atake. ―fertilizer scam. gayundin . sa pamamagitan ng mapanlinlang na mga retorika. Jovito Salonga na hindi nakatali sa asintos ng Palasyo – ang dapat mag-imbestiga. Sa maikling salita. Ayon pa sa kanya. hindi na tuloy nakagugulat ang napakaseryosong paratang ni Senador Antonio Trillanes na sina Sekretaryo Norberto Gonzales at Hen. unang-una. ang utak ng pambobomba sa Glorietta 2 at. ng paninikil at inhustisya? Dahil sa mala-kumunoy na mga krisis na kinalulubluban ng administrasyong Macapagal-Arroyo. ayon naman kay Eid Kabalu ng MILF. sa opinyon ng PNP. ang nangyari sa Glorietta 2. Gaya rin ng sangkatutak na imbestigasyong isinagawa ng mga kinauukulan. Hanggang ngayon. ipinabomba ba ang Glorietta bilang isang taktika muna ng naghahari-hariang rehimen para mailigaw nito ang nag-aalab na opinyon publiko laban sa kultura ng talamak na katiwalian at panunuhol. ayon kay Trillanes. halimbawa na lamang ang jueteng payola. Hello Garci.

Pero. napakahina diumano at kulang na kulang sa merito — sinadya man o hindi — ang iniharap sa Kamara ni Atty. higit na mahalaga. Tinangka pa ngang suhulan ng P2-M si Rep. mabilis pa sa ipu-ipong naibasura agad noon ang dalawang naunang ―impeachment‖ at.ng iba pang sektor ng namumulat na sambayanan. ―pabaon‖ o ―pang-gasolina‖ o . Ano nga ba. alkalde. na magbitiw na agad sa poder si La Gloria upang maituwid ang pambansang direksiyon. tiyak na itatapon lamang sa poso negro ng Kamara ang iniharap ni Pulido pero. dahil sa nakararami at asal-aliping mga alipores ni La Gloria sa Kamara. batay naman sa paratang ni Trillanes. Ordonez PARANG mga piranha noong nagdaang Oktubre 11 na nag-unahan papuntang Malakanyang ang mga 190 kongresista nang makaamoy ng dugo ng sambayanan. ang ULAP (Union of Local Authorities of the Philippines) para talakayin naman diumano ang progreso ng mga proyekto ng gobyerno sa mga rehiyon na. kung tutuusin. sa kabilang banda. sa naturang pagpupulong sa Malakanyang ng mga kaalyado ng Presidente – na marami ngang nag-uunahang dumalo dahil napabalitang ―may ibibigay‖ – umiral na naman ang kultura ng panunuhol ng naghaharing rehimen. malagim at kasumpa-sumpang Batas Militar. upang lubos na mapangatuwiranan ni La Gloria na ideklara naman ang Batas Militar na lalong magpapalawig sa kanyang pamamayagpag sa kapangyarihan? Sariwa pa nga sa alaala ang mga pambobombang naganap noon bago pinaghari sa bansa ng yumaong diktador Ferdinand E. ay isa lamang tandisang pagpapamalas ng Malakanyang na hawak nito sa ilong ang mga gobernador. Inanyayahan din. ngayon. kailangang iendorso agad iyon ng mga basalyos ng Malakanyang sa Komite sa Hustisya ng Mababang Kapulungan para hindi na puwedeng ipagharap pa ng panibagong malakas at makatotohanang kasong ―impeachment‖ si La Gloria hanggang Oktubre 2008. Crispin Beltran ng Anakpawis – at mahigpit nga niyang tinanggihan — para iendorso din niya iyon at palitawing lehitimo. Sapagkat baldado ang nilalaman. tanghalian naman. ang dokumento ni Pulido. o hindi hinokus-pokus lamang ng mga salamangkero. at iba pang mga opisyal ng pamahalaang lokal. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. hindi man tuwirang sinabi. hindi ang garapal na oportunismo. kung magtuluy-tuloy ang mga pambobomba ng mga ―terorista‖ – gaya ng palagay ni Sekretaryo Norberto Gonzales batay diumano sa ulat sa paniniktik na tinanggap ng kanyang opisina – hindi kaya taktika din ito ng rehimen. Tawagin mang ―maagang pamasko‖ mula kay Santa Kulasa. Roel Pulido laban sa Presidente ng Matatag na Republika. Higit na masama. Marami tuloy ang naghihinalang binayaran si Pulido para pahinain iyon at unahan ang Oposisyon sa paghaharap ng malakas at makatotohanang mga sakdal na maaaring magpatalsik sa poder kay La Gloria kung mananaig sa kinauukulang mga mambabatas ang makabayang paninindigan at pagmamahal sa katotohanan. Kuya? Gloria at Glorietta: magkaugnay ba? Ka wala ng hi yaa n October 17. Matatandaan. Marcos ang mapanikil. layunin lamang na ―bugukin‖ na naman sa Kamara ng Kongreso ang pangatlo nang kasong ―impeachment‖ laban kay La Gloria mula nang mamayagpag siya sa poder. Inimbitahan sila ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa isang pulong-almusalan na.

unanguna. o ng alinmang nagdaang mga rehimen. Piatco. Isus uka n g Kasa ysa ya n October 10. si Gob. Sabagay. Macapagal Blvd. lalo tuloy lumalabo nang lumalabo ang sagradong mga katotohanan – halimbawa na lamang ang mga kahiwagaan sa likod ng ―Hello Garci. . may sariling pamamaraan ang kawalanghiyaan. sa batis ng pawis nila‘t dugo naglulublob sa nakahihiyang pribilehiyo‘t karangyaan ang mga nagpapanggap na lingkod ng bayan samantalang sila – lalo na ang masang sambayanan – ay alipin pa rin. inihalintulad sa iba pang hayop. Northrail. galing sa pawis at dugo ng patuloy na kinukuba sa buwis na mga mamamayan ang ipinamudmod na kuwarta mapanatili lamang sa kapangyarihan ang Reyna ng Malakanyang. sipa-sipain o walang habas na pagmalupitan at pagsamantalahan. Kalakaran na nga yata sa halos lahat ng proyekto ng gobyerno. gayundin.‖ Mahirap ding makalimutan ang naging inutil na teleponong pambarangay at multi-milyong pisong inamag na mga libro at kagamitan sa Kagawaran ng Edukasyon. Ordonez (Kolum) HINDI na bago – sa panahon pa man ng pananakop ng mga Kastila at ng mga Amerikano nang malaon – ang panlalait o pagyurak sa dignidad ng mga Pilipino.000 – pinatingkad pa ng mga basalyos ng rehimen ang umiiral na ipokrisya ng pambansang liderato. Dahil sa ganitong kultura ng panunuhol ng umiiral na rehimen. na pawang nagsitanggap ng ―tulong pambarangay‖ na tig-P500. bukod pa sa dalawang gobernador sa Timog Katagalugan.. sabi nga. hanggang ngayon. mura-murahin.‖ mga pagpatay na pampulitika‘t pagsalaula sa mga karapatang pantao at iba pang gusto ng mga diyusdiyosang ibaon na lamang sa limot o burahin sa kasaysayan ng bansa.Tinawag nila tayong mga unggoy. gayundin. itinuring na mga alila lamang na maaaring sigawsigawan. higit sa lahat. Ipinangako din sa mga nagbenta ng katiting na lamang nilang karangalan na ibibigay agad ng Malakanyang ang pinaglalawayang ―pork barrel‖ ng kinauukulang mga piranhang nakabalatkayong kongresista. lehitimong karapatan ng sambayanang maliwanagan ang lahat-lahat na kaugnay ng pambansang kapakanan sapagkat. ginawang tampulan ng masasakit na biro at.―tulong‖ sa eleksiyong pambarangay — na hindi naman dapat sawsawan ng Malakanyang unang-una at. Bagaman mahigpit na pinasisinungalingan ng mga guwardiya de honor ng Palasyo na naganap ang gayong panunuhol – kahit umamin na si Rep.000 hanggang P500. Kung matutuloy sa hinaharap. at kawalanghiyaan. Antonio Cuenco ng Cebu na binigyan siya ng P200. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. laging sagad hanggang langit ang presyo ng mga iyon dahil lamang sa inaasahang ―kickback‖ o ―padulas‖ o ―suhol‖ para sa mga kinauukulan. ng mga gobernador at alkalde — lumilitaw na suhol ang ipinamudmod na P200. ng karalitaan o miserableng pamumuhay dahil sa inhustisya ng pambansang lideratong wala na yatang kahihiyan sa bayan at mga mamamayan. Higit pang masama at pandarambong na rin. ―fertilizer scam. lalong mangangalingasaw din sa baho ang bilyun-bilyong pisong ―cyber education‖ at nahadlangang kontratang ZTI-NBN.000 at.000 sa mga dumalo.‖ at ―call centers. Sa anumang punto suriin. at madaling magkasundo ang mga kinauukulan sa mga bagay na kaugnay nito – nariyan ang iba‘t ibang maanomalyang transaksiyon o kontrata ng gobyernong nilaspag ang pondo ng bayan tulad na lamang ng Venable LLP. Among Ed Panlilio ng Pampanga.

Singapore at Gitnang Silangan at. sa diksiyonaryong Oxford. napakabili noon ng ―pretzel‖ at ―cookies‖ na pinanganlang ―Filipinos‖ dahil kayumanggi. labis na pinagdudahan at minaliit ng tauhang ginampanan ni Teri Hatcher ang kredibilidad o kalidad ng Pilipinong mga doktor na nagtapos sa mga unibersidad sa bansa nang sabihin nitong gusto niyang makita ang diploma ng kanyang doktor dahil baka galing lamang sa kung anong kolehiyo ng medisina sa Pilipinas. at napakalalim na ng ugat ng diwang kolonyal sa pambansang kamalayan. inaakala agad na ―nagbebenta ng aliw‖ ang nagpupunta doong mga Pilipina. Kaugnay ng naturang mga panlalait sa lahing Pilipino. ang ―Filipineza‖ sa talasalitaang Griyego na kailan lamang yata binago‘t itinama ang tunay na ibig sabihin. karaniwang migranteng trabahador ang palagay nila sa mga Pilipino na puwede nilang walang habas na pagsamantalahan at tratuhing parang hayop maging sa Europa at Aprika. katulong sa bahay o alila ang kahulugan ng salitang ―Filipina‖ at. Kamakailan din lamang. ang pambansang dignidad. Ipinakita rin ang retrato ni dating Presidente Corazon C. habang nangangayupapa sa dayuhang mga interes ang pambansang liderato dahil lamang sa makasariling mga ambisyon – lalo na‘t mga manyikang de susi lamang silang sunudsunuran sa dikta‘t kapritso ng diyus-diyosan nilang mga Amerikano gaya nang ipinakikita ng mga patakarang pangekonomiya‘t pampulitika ng umiiral na rehimen – walang karapatang manggalaiti ang mga ito laban sa gayong pagyurak ng mga dayuhan sa dignidad ng bansa‘t sambayanan. mga alila naman ang unang tingin sa kanila sa Hongkong. sa programang ―Desperate Housewives‖ ng ABC sa telebisyon. gayundin naman.Hindi na nga bago. Roxas at Osmena hanggang sa rehimen ngayon ni La Gloria. Sa ilang paliparan naman sa London.Bukod sa labis na pamamanginoon sa diyus- .‖ Napakasama na nga ng impresyon sa mga Pilipino saanmang panig ng mundo magtungo. Aquino ng Pilipinas ngunit. napasama ang Piliipinas sa listahan ng mga bansang talamak ang katiwalian. may nakasulat na ―Slut!‖ (ibig sabihi‘y maruming babae o puta). sa nakasalamin at nakangitinglarawan. hindi miminsang ipinaskel ang ―Beware of Filipino Pickpockets‖ at. sa kabilang banda. hindi mahalaga sa kanila kung laiitin man nila ang mga Pilipino at. hindi na nga katakatakang lahing busabos ang tingin sa mga Pilipino ng ibang lahi at. mararangal na mamamayan lamang ng bansa ang may karapatang magprotesta. Sa ilang ―subway‖ sa New York. Sabi nga. Marcos bilang ―pinakamalaking magnanakaw sa buong mundo. Taiwan. At. Matatandaan din. gayundin. kahit mga propesyonal. o dapat na ikagulat pa. Dahil sa kalambutan ng gulugod at pagiging asal-alipin ng pambansang liderato mula pa sa panahon nina Quezon. sa ―The Daily Show‖ ni Jon Stewart sa telebisyon – sa layuning makapagpatawa sa tanong na kung handa na ang Amerikang magkaroon ng babaing Presidente – ipinakita ang mga larawan nina dating Punong Ministro Golda Meir ng Israel at Margaret Thatcher ng Bretanya. kung sila mismo – bilang mga lider – ay walang dignidad at himod-pundilyo sa makapangyarihang mga dayuhan – paano naman nila ipagtatanggol ang dignidad ng kanilang mga kababayan? Kung tutuusin. Higit sa lahat. kung bakit kamakailan lamang. Sa Japan. masamang halimbawa sa mata ng ibang lahi ang ipinakita – noon pa man hanggang ngayon – ng pambansang lideratong walang pagpapahalaga sa sariling dignidad. sa maraming pagkakataong pinatunayan ng kasaysayan. napatala pa sa librong ―Guinness‖ ang yumaong diktador na si Ferdinand E. kamakailan din lamang.

Isinakripisyo ba. Inamin din ni dating Sekretaryo Romulo Neri ng NEDA sa ginawang pagdinig ng Senado na inalok din siya ni Abalos ng P200-M para ―paboran at ayusin‖ ang naturang kontrata sa ZTE. ng Comelec upang masugpo ang paglaganap ng sunog kaugnay ng naglalagablab nang kontrata sa ZTE Corp. Ipinaratang niyang si Abalos ang ―lumalakad‖ upang maipatupad ang kontratang labis-labis diumano ang presyong $329-M dahil sa aataduhing ―kickback‖ ng mga kinauukulan. tiyak. nang magkita pa sila ni Unang Ginoo Mike Arroyo sa Wack Wack Golf & Country Club – kasama sa mesa sina Abalos at Sekretaryo Leandro Mendoza ng DOTC – dinuro pa siya‘t sinigawan ng ―Back off!‖ ng esposo ni La Gloria. Para naman huwag magalit ang diyos nilang ulan. Kaugnay nito. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa diyosa ng apoy nang biglang magbitiw sa tungkulin nito lamang nakaraang Lunes si dating Tagapangulong Benjamin Abalos. sinindihan ni Joey de Venecia III ng Amsterdam Holdings Inc. Rolex Suplico sa Kamara ang ―impeachment‖ laban kay Abalos. Setyembre 27. libu-libong tao ang isinasakripisyo sa ikalulugod diumano ng iba‘t iba nilang diyos. hanggang ngayon. isang babaing birhen pa ang nagsasayaw sa loob ng 24 na oras. lubha .diyosang mga dayuhan. Labis nilang pinaniniwalaan na kailangang ―pakainin‖ araw-araw ng sariwang puso ng tao ang sinasamba nilang araw kaya binibiyak nila ang dibdib ng mga isinasakripisyo sa ibabaw ng isang batong altar upang ialay ang puso ng mga ito. At. pinapatay ng mga pari ang nag-iiyakang mga bata upang makaakit diumano ng ulan ang kanilang mga luha.‖ Ala y sa Di yo sa n g Ap o y October 3. isusuot ng isang pari ang balat ng babae at magsasayaw din. gayundin ang isinampang ―impeachment. kung gayon. Bilang ritwal naman sa diyosa ng mais. Ordonez (Editoryal) SA PANAH0N ng mga Aztec ng Mexico noong mga taon ng 1500 na matindi nilang sinasamba ang mga diyusdiyosan tulad. isusuka sila ng kasaysayan. Sr. pinapatay pagkatapos at binabalatan.‖ at pabiro pa niyang sinabing ang tingin ngayon ng tao sa kanya‘y napakamaimpluwensiya‘t makapangyarihan at seksi. – anak ng espiker ng Kamara ng Kongreso – ang isyung ito kamakailan. Sapagkat noon lamang nagdaang Huwebes. ng China tungkol sa pagkakabit ng ―broadband‖ sa lahat ng tanggapan ng gobyerno sa buong bansa? Maaalaala. ng araw. ang paghahangad sa poder at pangungunyapit sa kapangyarihan. Angkop na angkop tuloy sa kanila ang sinabi noon ni Rizal: ―Higit na matamis na mamatay nang may karangalan kaysa mabuhay sa kahihiyan. bentador pa nga silamismo ng pambansang soberanya‘t kapakanan at alipin pa ng katiwalian kaya. pinahirapan. waring gayundin naman sa ating bansa pagdating sa daigdig ng pulitika ng mga diyus-diyosan sa lipunan na sukdulan. masayang ipinangalandakan ni Abalos sa mga peryodista na hindi niya ikinababahala ang mga paratang sa kanya. Tulad ng labis na paniniwala sa relihiyon – lalo na sa Kristiyanismo — na milyun-milyong tao na ang isinakripisyo‘t sinilaban nang buhay. sinusuhulan pa siya diumano ni Abalos ng $10-M para iatras ang alok ng kanyang korporasyon at. isinalang nga ni dating Rep. ibinilanggo at pinatay sa panahon ng mga Krusada. halimbawa. dahil sa mga bagay na ito. pribilehiyo‘t kayamanan.

at inihandog sa kung kaninong diyosa ng apoy. sobra-sobra din ang presyo gaya ng NBN. ang kasong ―impeachment‖ laban sa kanya na. wala nang saysay – kung tutuusin – ang paghuhugas-kamay ni Presidente Gloria MacapagalArroyo nang atasan niya si Sekretaryo Peter Favila ng Kalakalan na ipangalandakan sa mga peryodista noong nagdaang Sabado na pansamantala rin niyang ipinahihinto ang pagpapatupad sa naturang kontrata at. sabi nga. Natural. kung itinuloy. ng China kaugnay ng $329-M proyektong NBN (National Broadband Network). Nangangahulugan din bang malilibing na rin sa limot ang maalingasngas na kontrata ng Comelec sa Mega Pacific at. ginawa ni La Gloria ang gayong hakbang sa hangaring huwag nang busisiin pa ng Senado ang lahat-lahat. Sapagkat. nasasangkot sa anomalya ang pangunahing mga basalyos ni La Gloria at. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa isang banda. hindi mananatiling bulag ang sambayanan sa paghahanap ng hustisya‘t katotohanan. ang kanyang esposo – si Unang Ginoo Jose Miguel ―Mike‖ Arroyo na. kahit nagbitiw na si Abalos sa gobyerno. tulad ng sakripisyo ng mga Aztec. tiyak na kakaladkad sa pangalan at pagkatao ng kung sinu-sinong makapangyarihan sa pamahalaan — si La Gloria man. nawalang-saysay. at piling mga basalyos – kaugnay ng maanomalya‘t mabahong kontratang ZTE-NBN. gayundin. Sino ang nagmungkahi. Higit pa ngang dapat pag-ibayuhin ng Senado ang imbestigasyon nito alang-alang sa sagradong katotohanan at pambansang kapakanan. Ordonez (Editoryal) MATAPOS ipalabas ng Korte Suprema ang TRO (temporary restraining order} na pansamantalang ipinatitigil ang maalingasaw na kontrata ng gobyerno sa ZTE Corp. Lina wi n Ang Kalab ua n September 26. biniyak ang kanyang dibdib. maaalaala. higit sa lahat. ng araw man o ng ulan? Sa biglang pagbibitiw ni Abalos sa Comelec. ang garapalang dayaan sa eleksiyon noong 2004 batay sa ―Hello Garci. Nariyan pa naman sina Neri at Mendoza. na gawin niya ang gayon at. gayundin. lalo na nga ang mga kahiwagaang nasa likod ng kontrata sa ZTE at. ang nagsisimula nang bumahong $406-M ―cyber education‖ ng Kagawaran ng Edukasyon na. angkanyang esposo. kinuha ang puso. at ibabasura na lamang. lumilitaw. o tulad ng mga Aztec noon. isasakripisyo rin sila‘t iaalay sa diyosa ng apoy upang hindi lamunin ng sunog pati Malakanyang? Gayunpaman. ang naturang isyu – gaya ng ―Hello Garci‖ – na tiyak na ngangatngat sa kanyang rehimen at sa diumano‘y Matatag na Republika. o nagpayo. masugpong mag-alab.tuloy katakataka – sa isang iglap lamang – ang biglang pagbabago ng ihip ng hangin at nagbitiw siya sa tungkulin sa Comelec. hindi pa rin nangangahulugang nasugpo na ang paglalagablab ng apoy na nilikha ng mga kahiwagaang nasa likod ng kontratang ZTE-NBN. batay sa apidabit ni Jose ―Joey‖ de Venecia III ng Amsterdam Holdings Inc. o mataray na nag-utos. natural. . gayundin. nasangkot na rin noon sa ―jueteng payola‖ at pinaghinalaang may-ari pa ng sangkatutak na perang nakadeposito sa pangalan ng isang Jose Pidal. na kalaban ng ZTE sa kontrata. at iba pa.‖ bukod pa ang nangyaring mga hokus-pokus diumano ng mga Lintang Bedol nito namang katatapos na halalan ng 2007? Sa ano‘t anuman.

tulad ng ―Hello Garci. Sekretaryo Leandro Mendoza ng Transportasyon at Komunikasyon. hindi na nga ba ito itutuloy? Sapagkat buwis ng sambayanan ang ipambabayad kung matutuloy ang kontrata sa ZTE dahil uutangin pa sa China ang kaukulang pondo para mabayaran naman ang ZTE. di gaya sa ZTE na uutangin pa ang pambayad sa $329-M? Totoo bang inalok din ng P200-M ni Abalos si dating Sekretaryo Romulo Neri ng NEDA (National Economic and Development Authority) para ―tumulong‖ na maisakatuparan ang naturang kontrata? Totoo bang ―hindi sinasadya‖ ang pagkikita. at iba pang mga kontratang kauri ng mga nabanggit na. totoo bang may paunang ―lagay‖ o komisyon o ―kickback‖ na tinanggap na ang mga kinauukulan mula sa ZTE kaya puspusan ang pagkilos at pagsisinungaling ng mga ito para maipatupad ang kontrata? Sa pagdinig na isinagawa ng Senado. anak ng espiker ng Kamara. ―cyber education. lalo na ni Sekretaryo Mendoza. kung pagkakalooban ng kontrata para sa NBN. maging ng mga senador. ang naglahong kredibilidad ni La Gloria at ng kanyang maalingasngas at saklot ng katiwaliang rehimen. makapanatili pa rin silang naglulublob sa impluwensiya. ang mga pahayag ni Joey de Venecia na. at hindi masinsinang pinag-usapan ang proyektong NBN. sa opisina ni Abalos. ang nabanggit na mga katanungan. gayundin sa Wack Wack Golf & Country Club kung saan pagalit na dinuro at sinigawan diumano ni Mike Arroyo ng ―Back off!‖ si Joey para kalimutan na ang alok ng Amsterdam Holdings Inc. Higit pa rin nilang kailangan magpahanggang ngayon – at nilumot na ng panahon – ang pangunahing . lubhang kinakailangang linawin sa sambayanan ang maraming katanungan kung gusto rin lamang ng Malakanyang na maibalik. hindi pa naman lubhang kailangan ng dayukdok na sambayanan. at Joey de V. pribilehiyo at kapangyarihan. higit sa lahat. na. sa kasalukuyan. Higit tuloy pinaniwalaan ng sambayanan. Halatang wala silang ginawa kundi pagtakpan ang Unang Ginoo at si Abalos sa anumang pagkakasangkot ng mga ito sa maanomalyang kontrata sa ZTE. sa gobyerno? Higit sa lahat. para iatras ang alok ng Amsterdam Holdings Inc. kaugalian na ito ng bawat namumunini sa poder sa ilalim ng anumang rehimen – ang palabuin ang lahat upang hindi mabulgar nang husto ang mga katiwalian at. nina Abalos. Kung tutuusin tuloy. lubhang nararapat na halukayin ng Senado ang lahat-lahat para mapalitaw ang sagradong katotohanan at maiwasan o masugpo sa hinaharap ang nakaugaliang katiwalian ng mga mandarambong sa pondo ng bayan sa iba‘t ibang transaksiyon ng pamahalaan.Kahit pansamantalang ipinatitigil ng mga kinauukulan ang naturang kontrata dahil sa umalingasaw na baho. Bagaman inaasahang lalabuin ng mga basalyos ng rehimen ang isyu at paulit-ulit na itatanggi ang mga paratang ni Joey de Venecia III.‖ ―call centers‖ sa mga unibersidad ng Estado. walang habas na paglulustay sa salapi ng bayan at pagkagahaman sa ―kickback‖ ang mga kontratang tulad ng ZTE. O ugali na ng rehimeng ito at ng mga naghahari-harian sa lipunan na bulagin ang publiko lalo na nga‘t pansarili‘t gahaman nilang mga interes ang nasasangkot? Totoo bang $130-M ang orihinal na presyo ng kontrata sa ZTE pero ginawang $329-M para sa mga komisyon at ―kickback‖ ng mga mandarambong? Totoo bang si Tagapangulong Benjamin Abalos ng Comelec ang nag-aayos ng lahat at tinangka pa nitong suhulan ng $10-M si Joey de V. Sabagay. kahit bahagya. malinaw na hindi nasagot. katulong na kalihim ng DOTC para sa telekomunikasyon. wala ni isang perang gagastusin ang gobyerno. gayundin ni Lorenzo Formosa III.‖ ay malaking aninong hindi matatakasan ni La Gloria.

pansamantalang ipinatitigil lamang at hindi pa tuluyang kanselahin o ibasura ni La Gloria ang umaalingasaw sa bahong kontrata sa ZTE? May milyun-milyon bang mga dahilang mahirap ipaliwanag kaya malinaw ang kalabuan o malabo ang kalinawan? Malaking utang tuloy. matapat nga ba si La Gloria na labanan at sugpuin ang talamak na katiwalian sa pamahalaan? Kung tutuusin. kauna-unahang nahatulang nagkasala sa kasong pandarambong ang isang dating Presidente (Joseph Ejercito Estrada).O. damit at pagkain. katarungan at hustisya sosyal. kung gayon. Unang-una. Bakit. malabo pa sa burak ang mga katotohanan sa likod lamang ng ―Hello Garci‖ dahil malinaw na hinahadlangan pa ng mga basalyos ng Malakanyang ang muling imbestigasyon nito sa Senado? Bagaman napatala sa kasaysayan na sa ilalim ng rehimeng Macapagal-Arroyo. ulama at opisyal ng militar at pulisya sa Malakanyang na binuo niya ang PTG (Procurement Transparency Group) para maging hayag sa publiko ang lahat ng mga proyekto at kontrata ng gobyernong ginagastusan ng pera ng sambayanan. at obligasyon ni La Gloria. malalabanan at masusugpo ang kung anu-anong katiwaliang talamak na sa iba‘t ibang pagawaing-bayan. halimbawa. diumano. 464 – ang pagdalo sa mga pagdinig ng Senado ng kinauukulang mga opisyal ng Ehekutibo para linawin sa sambayanan ang mga kahiwagaang nasa likod. marami ang nagkibit-balikat lamang at nagtaas ng kilay nang ipahayag niya sa isang komperensiya ng mga obispo. hinahadlangan pa ng Malakanyang – sa pamamagitan ng kontrobersiyal na E.? Bakit mukhang ―nakikipag-areglo‖ pa sa pamilya Marcos ang mga kinauukulan kaugnay ng diumano‘y sangkatutak na nakaw at itinatagong mga kayamanan ng yumaong diktador? Batay sa mga nabanggit. magpahanggang ngayon.mga pangangailangang dapat matugunan ng matinong pamahalaan – lupa‘t pabahay. gayundin ang kontrobersiyal na kontrata ng Macapagal Blvd. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. kung gayon. W AS AK N A KREDI B I LI DAD September 19. Bakit. Sa pamamagitan nito. Ordonez (Editoryal) DAHIL kuwestiyon pa rin ng kredibilidad ang parang malaking aninong nakabuntot kay Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. gamot at serbisyo sa kalusugan. bakit hindi kumikilos ang gobyerno na panagutin ang isang Jocjoc Bolante kaugnay ng nilustay na P729-M pondo para sa abono sa lupa ng mga magsasaka? Bakit nalibing na sa limot ang maanomalyang bilyong pisong ―automated counting machines‖ ng Comelec. at kahit itinatag pa ang PTG. naghambalang sa iba‘t ibang ahensiya ng burukrasya ang mga . sa sambayanan na linawin ang mga katotohanan sa likod ng anomalyang ito. trabaho at edukasyon. hindi naman nangangahulugang matapat na ang kasalukuyang rehimen na labanan at sugpuin ang mga katiwalian sa pamahalaan. ng $329-M na kontrata ng gobyerno sa ZTE ng China? Bakit hindi rin ihayag sa bayan ang mahigit $400-M kontrata ng Kagawaran ng Edukasyon para sa sinasabing ―cyber education‖? Bakit.

marami sa kanila. di gaya ng isang Erap na nahatulang nagkasala‘t nakakulong na. Higit na masama. tulad lamang ang gobyerno ng isang pamilyang sobra-sobra ang ginagasta kaysa kinikita kaya patuloy na nangungutang. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. mahirap nang pasinungalingan ang naghuhumindig na mga katotohanan. lumilitaw na buladas lamang ang pahayag ni La Gloria na pagsugpo sa katiwalian. Sabagay.mandarambong sa pera ng bayan ngunit. nagsasangla‘t nagbebenta ng anumang ari-arian matugunan lamang – kahit bahagya – ang mga pangangailangan. Muling sumidhi ang pandarambong sa salapi ng bayan at muli‘t muling namayagpag at umabuso sa kapangyarihan ang uring mapagsamantala‘t patuloy na kumukontrol sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. peryodista at kritiko ng rehimen. wala namang makabuluhan o radikal na pambansang mga pagbabago para sa kapakanan ng masang sambayanan. matapos mapatalsik sa poder ang diktatoryal na rehimeng Marcos. at 184 pa ang dinukot at nawawala tulad na lamang ng isang Jonas Burgos. Anino pa rin ang tunay na reporma sa lupa at pambansang industriyalisasyon. Muling sumigla ang panggagahasa sa pambansang ekonomiya. at lalo na ngayon. bukod sa salapi ng bayan. nito lamang nagdaang . Umabot na. Utang at Utan g P a September 12. batay sa ulat ng grupong Karapatan. ang nakabalik pa sa kapangyarihan sa iba‘t ibang sangay ng pamahalaan. idinuyan na nga‘t nilunod sa buladas ang sambayanan maging ng sumunod na mga rehimen (Cory. Ramos at Erap). dugo‘t buhay pa ang kinukulimbat nila at. Muling nabuhay ang dati. at lulubha pa ang lahat – lalo na ang katiwalian at pag-abuso sa kapangyarihan ng pambansang liderato — wala na ngang sukat ipagmalaki pang kredibilidad ang naghaharing rehimen. Ordonez KAHIT itinatambol ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at ng kanyang mga henyo sa gabinete na matino at nasa tamang landas ang pananalapi ng gobyerno. Noon pa man. Sapagkat laging may depisito sa pambansang badyet taun-taon at batbat ng katiwalian ang dalawang pangunahing ahensiyang inaasahan sa koleksiyon ng buwis (BIR at Customs). lumilitaw na mga diyus-diyosan pa sila ngayon at nagpapasasa sa ilalim ng umiiral na rehimen. sa ilalim nga ng rehimeng ito. May nadakip na ba at naparusahan kahit isang kriminal kaugnay nito? Sa anumang punto tingnan ngayon. kahit bahagya. Hindi naparusahan ang mga kriminal ng pinatalsik na rehimeng diktatoryal at. Ano pa nga ba ang bago? Buladas na nga lamang ang lahat. ang pagtitiwala ng bayan sa kanyang mga pahayag at sinasabing mga programa sa pamamahala. Mulang 1986 hanggang sa kasalukuyan. Kung hindi. Kongkretong mga halimbawa ang kailangang makita ng sambayanan – halimbawa‘y ang pag-usig at pagpapakulong unang-una sa tiwali niyang mga basalyos. at sumibol pa ang bagong oligarkiya. hindi ang mga kritiko lamang at kalaban sa poder – upang maibalik. walang naiisip na solusyon ang mga opisyal ng gobyerno kundi patuloy na mangutang upang matugunan ang kakulangan. 888 ang pinatay na makabayang mga aktibista.

Nariyan nga ang iba‘t ibang maanomalya‘t nangangalingasaw na mga kontrata at proyekto ng gobyerno na nakalulula ang mga presyo (ZTE. Macapagal Blvd. pinagsisikapan nitong maipagbili rin ang propiyedad ng gobyerno sa Fujimi. lumilitaw na pambayad-utang lamang ang mga ito at dinidispalko pa. tiyak. – Energy Development Corp. National Bank. cyber education.6% namang hawak sa PNB (Phil. National Oil Co.1 bilyon para matugunan – kahit bahagya – ang pangunahing mga serbisyo publiko. Pero. Nakalikom ito diumano ng P42. nakatakda nang mangutang na naman ang gobyerno ng P346.6 bilyon. ibinenta na nito ang 46% sosyo sa PTIC (Phil. ng puno ng pag-asang hungkag na mga retorika o inimbentong mga estadistika na papaunlad diumano ang ekonomiya.) at 4. 30% pa nga ng natitirang badyet ang nilalamon ng katiwalian sa kung anu-anong sangay ng pamahalaan.1 bilyon sa panukalang pambansang badyet na P1.Hunyo. Bago matapos ang kasalukuyang taon. Lumilitaw tuloy na patuloy na nangungutang ang gobyerno para makabayad sa mga pagkakautang at. unang-una. bukod pa sa itinaas ng mga permiso‘t lisensiya at rehistro ng mga behikulo). mulang Enero hanggang Hulyo. at iba pa. Telecommunications Investment Corp. naglulublob naman sa karangyaan sa pamamagitan ng nakukulektang mga buwis ang kinauukulang mga opisyal ng pamahalaan (ginagantsong ―pork barrel‖ at kung anu-ano pang pondo ng bayan) at. sa kabilang banda. automated counting machines. gayundin ang 20% sosyo rin sa PNOC-EDC (Phil.3 trilyon sa 2008 ang sinasabing ilalaan na pambayad-utang. patuloy ding nanganganak ang mga buwis para may madambong ang tiwaling mga opisyal nito. higit sa lahat.. Naibenta na rin nito ang ari-arian sa lumang paliparan ng Iloilo.). ang buwis sa bahay at lupa mula noong 2004. May sapat na pondo pa nga bang mailalaan sa edukasyon. at 12% sosyo sa Meralco. bukod sa iba pang mapagkakakuwartahang ari-arian – lupa man o mga interes sa iba‘t ibang korporasyon. ginagantso at dinarambong ng tiwali‘t salabusab na pambansang liderato. Habang namimilipit sa hirap ang sambayanan sa mga bago‘t itinataas na mga buwis (naging doble. Sapagkat P624.78 trilyon ang kabuuang pambansang utang na. lupa‘t pabahay at kalusugan at iba pang mahalagang serbisyo publiko? At. lolobo pa bago matapos ang termino ng kasalukuyang rehimen. at iba pa). . higit na masama. Bukod nga sa pangungutang. batay na rin sa mga pananaliksik. fertilizer scam. Kailan mababago ang ganitong napakasama‘t umiiral na pambansang kalagayan? Hindi ito magagamot. nagkukumahog pa ang pamahalaan na isapribado o ibenta ang iba‘t iba nitong ari-arian sa layunin nitong makalikom ng karagdagang P70 bilyon bago matapos ang 2007. sa kabilang banda. halimbawa. Japan at. ng iilang piling grupo ng mga taong patuloy na kumukontrol sa pambansang pulitika‘t ekonomiya. ang sambayanan pa rin nga ang kinukuba sa pagbabayad ng pambansang utang at napagkakaitan ng pangunahing mga pangangailangan dapat matugunan ng matinong pamahalaan. di nga kasi. Lubhang napapanahon nang rebisahin at ituwid ng pambansang liderato ang pinaiiral na mga patakarang pangkabuhayang nakatali sa asintos ng mapambusabos na dayuhang mga interes at matapat na isapuso ang kapakanan ng bansa‘t ordinaryong mga mamamayan – hindi ang interes. ng P3. ang 24% sosyo sa San Miguel Corp. natural. Katunayan.

2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. ng bilyun-bilyong dolyar na ipinapasok sa bansa ng migranteng mga manggagawa. malaganap pa rin ang gutom at karalitaan. sa kabilang banda. mababayaran ang ating mga pagkakautang at mapararami ang trabaho. buong giting niyang ipinahayag sa isang komperensiya sa loob ng Malakanyang na ―nagtagumpay ang ating mga planong pangkabuhayan. halos P60-B na ang depisito sa pambansang badyet? Bakit kailangang magbayad ng mga P50.5% ang GNP (gross domestic product o kabuuang halaga ng nalikhang mga produkto at serbisyo). gayundin ng mga peryodista‘t ordinaryong mga mamamayan. at 30% ng pambansang badyet ang nilalamon ng katiwalian sa burukrasya dahil sa mga ―kickback‖ at maanomalyang mga kontrata o garapalang pandarambong sa pondo ng bayan kaya. mahina ngayon ang pandaigdig na merkado sa kredito. Ordonez IKINATAAS ng kilay ng maraming ekonomista. Pinakamataas ito diumano sa loob ng 20 taon at nalampasan nito. na totoo ang mga datos ng NSCB –na pinagbatayan ng pahayag ni La Gloria – hanggang kalian mapananatili ang sinasabing pagsulong ng ekonomiya? Hindi mapapanatili. marami pa rin ang hindi makapag-aral sa elementarya pa lamang. pero nagawa natin ito?‖ ―Ow? Kahindik-hindik. Batay nga sa pananaliksik ng SWS (Social Weather Stations). Batay na rin sa paliwanag ni Vishnu Varathan ng Forecast Pte. ang nakitang pagsulong diumano ng ekonomiya sa loob ng unang anim na buwan ng 2007. mababawasan natin ang mga nandaraya sa buwis. at nakauunawa.000 bawat isa ang mga Pilipino para mabayaran ng gobyerno ang pambansang utang? Kung saglit mang lumalakas ang piso. ang aming mga datos ay di totoo at nagsisinungaling ang mga taga-NSCB (National Statistical Coordination Board)?‖ Totoo nga ba ang mga ipinagyabang ni La Gloria? Bakit laganap ang disempleyo kaya patuloy ang exodus ng manggagawang Pilipino at nagtitiis magpaalipin sa ibang mga bansa? Bakit kulang sa target nitong makukulektang buwis ang BIR at Customs o Adwana? Bakit nito pa lamang Hulyo. lalo na nga sa mga kolehiyo pa at unibersidad. Ltd.‖ Binigyang-diin pa niya: ―Walang nag-akalang makakakulekta tayo ng higit na mga buwis.Nanana ginip La ma ng? September 5. Nairita‘t nanggalaiti sa gayong mga pagdududa.. maliwanag na bunga ito. tambak at nilulumot sa Ombudsman at Sandiganbayan ang mga kaso ng korupsiyon laban sa mga tiwaling opisyal at kawani ng pamahalaan. halos pasinghal na itinanong ni La Gloria sa reporter ng Manila Shimbun na nag-alinlangan sa katotohanan ng 7. sa malinaw na reyalidad ng pambansang kalagayan. sa kabilang banda. Hong Kong at Indonesia. at . ayon pa rin sa kanya. Walang nag-akalang maaayos natin ang ating badyet. hindi ng pagtaas ng kita mula sa mga produktong iniluluwas (export) sa ibang mga bansa o pagtuntong kaya ng bansa sa landas ng industriyalisasyon. ayon na rin sa mga ekonomista. sagad hanggang tainga ang ngiti at waring umiindak sa piling ng mga ulap. grabe pa rin ang problema sa pabahay at kalusugan. ang ipinagyabang kamakailan ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo na sumulong ng 7. unang-una. ang pagsulong ng ekonomiya ng mga kalapit bansa sa Asya tulad ng Malaysia. Nanlalaki ang mga mata. Tanggapin na.5% na pagsulong ng GNP: ―Ibig ninyong sabihin. Nakagugulat!‖ Ito ang karaniwang reaksiyon ng mga nakababatid. mapalalakas ang piso at mapasisigla ang merkado (stock market).

sabi ni La Gloria kaya. ―kaya hihina din ang eksport na labis na makakaapekto sa lokal na ekonomiyang umaasa sa eksport.‖ Natural. dapat magbunyi ang bansa. sumulong diumano ng 7. Sison. samakatuwid. Panfilo Lacson na pinaratangang ―nagpapasiklab‖ lamang para sa eleksiyon sa 2010. Ow? O nananaginip lamang ang mga kinauukulan? HELL-o Gar ci.mahina rin ang larangan ng pamumuhunan.‖ paratang ni La Gloria at.‖ makabubuting . imposibleng umunlad ang pambansang ekonomiya hanggang nakatali ang pambansang liderato sa pundilyo at dikta ng mapandambong na interes ng imperyalistang mga bansa – lalo na nga ng Amerika – kaya patuloy pa itong nangangayupapa sa altar ng mapaminsalang liberalisasyon at globalisasyon. Edgardo Angara. Ganito rin ang opinyon ng maimpluwensiyang samahan ng obispong Katoliko sa bansa (CBCP). tagapagtatag ng Partido Komunista sa bansa – dahil marahil sa maniobra ng Estados Unidos at ng gobyerno ng Pilipinas – nagsimula na nga ang malawakang mga kilos-protesta at pagsidhi ng mga taktikal na opensiba ng puwersa ng NPA na tiyak na makakaapekto sa ekonomiya. sabi ng mga kritiko. 464. Sa halip na buhayin ang imbestigasyon sa ―Hello Garci. Sa kabila ng umiiral na reyalidad. lalo na ngayong sumisidhi – dahil sa balintunang patakaran ng gobyerno – ang kaguluhan at karahasan sa Mindanaw. kung tutuusin. Jose Ma. baka ito. Ordonez (Editoryal) KAHIT ipinangalandakan ng Malakanyang na hindi nito ikinababahala kung muling iimbestigahan ng Senado ang maeskandalong ―Hello Garci‖ – isang ―tape‖ na nagbunyag sa usapan nina Presidente Gloria Macapagal-Arroyo at dating Komisyoner Virgilio Garcillano ng Comelec tungkol sa ―karagdagang isang milyong boto‖ para kay La Gloria noong eleksiyon ng 2004. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa anumang punto tingnan.‖ sabi naman ni Sen. Kung hindi.O. HELL -o Glo r ia August 30. Idagdag pa nga ang labis na pagkontrol ng iilang piling grupo ng mga tao sa pambansang ekonomiya‘t pulitika na matagal nang sumasalaula sa interes ng masang sambayanan. ―Pag-aaksaya lamang ito ng oras. dapat nang tigilan – lalo na marahil ni Sen.‖ sabi ni Muhammad Ameen. Mahirap ding sumulong ang ekonomiya hanggang anino pa rin ang pambansang kapayapaan. ―Dapat na maging pambansang agenda ni Presidente Macapagal-Arroyo ang kapayapaan. Sa pagdakip kamakailan sa The Netherlands kay Prof. At bakit iginigiit na ipatupad na naman ang ibinasura ng Korte Suprema na E. halatang-halata naman sa kanilang mga patutsada ang pagkainis ng mga kinauukulan. na kailangan pa ang permiso ng Presidente para makadalo sa pagdinig ng Senado ang sinumang opisyal ng sangay ehekutibo ng gobyerno? ―Pulitika ito ng pangwawasak. at kung hindi mabisang matutugunan ng pamahalaan ang batayang mga pangangailangan ng sambayanan. hindi punglo‘t giyera at pananakot gaya nang ginagawa nito ngayon laban sa anumang grupong nagrerebelde.5% ang GDP. tagapangulo ng kalihiman ng MILF. Lumilitaw tuloy na mukhang mahihirapang lubusang isulong ang usapang pangkapayapaan sa pagitan ng pamahalaan at ng MILF (Moro Islamic Liberation Front). ang magpapasabog sa natutulog na bulkang sosyal.

ayon naman kina Kalihim Tagapagpaganap Eduardo Ermita at Sekretaryo Ignacio Bunye. batay sa nilalaman niyon. may mga terorista akong dapat labanan. ang 24 na panukalang-batas para diumano sa pambansang kapakanan. ng pagrerebelde ng grupong Magdalo. para madinig at mailagay sa ―tape‖ ang usapan noon nina La Gloria at Garcillano kaugnay ng ―karagdagang isang milyong boto‖ na. kung tutuusin. huwag nang ungkatin at sariwain ito kahit ipagkait ang sagradong katotohanan sa uhaw na sambayanan at. nang malaon. itinatanong tuloy ng malawak na sektor ng sambayanan kung lehitimo ngang Presidente o hindi si La Gloria. Natural. Kung susundan tuloy ang lohika o takbo ng utak ng Malakanyang. dating sarhento ng ISAFP (Intelligence Service of the Armed Forces of the Philippines). lumililitaw na pawang kasangkot sa maanomalyang eleksiyon ng 2004. pinipilit ng Malakanyang na huwag nang uriratin ang ―Hello Garci‖ at nagkukubli ito sa likod ng hungkag na retorika‘t teknikalidad? Matatandaan. bunga ng mga pagdududang nandaya nga siya para lamang manalo. sapagkat ang kabaluktutan ng isip at kawalang-katarungan ang naghahari sa lipunan. lumagabog tuloy nang husto ang kanyang kredibilidad. noong 2004. Jr.‖ Nanaka wi n P a? August 8.‖ sumidhi ang malawakang mga demonstrasyong humihinging umalis na sa poder si La Gloria noong 2005. ang mga tiwali‘t kalaban pa ng katotohanan ang naglulublob sa glorya‘t kapangyarihan. patawarin na lamang ang anumang kasalanan ni La Gloria. Kahit nga pinakamahalaga ang katotohanan higit sa lahat. Nagbunsod din ito. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa takbo ng mga pangyayari. ―HELL-o ―HELL-o Gloria. bakit. Dalawa ding kasong ―impeachment‖ ang iniharap laban sa kanya sa Kongreso (2005 at 2006) na agad na naibasura – at naikubli ang sagradong mga katotohanan – dahil sa puspusang pagmamaniobra ng himod-pundilyo niyang mga basalyos sa Kamara. Kung bubusisiin na naman ang ―Hello Garci‖ at mapatutunayang nandaya nga siya noong eleksiyon ng 2004 – at tiyak na ikinababahag ito ng kanilang buntot – wala nga siyang karapatang patuloy na mamatnugot sa bansa at sabihing ―may bansa akong dapat pamahalaan. Sagrado pa rin nga ang katotohanan kahit sinasabing ilegal ang ―wiretapping‖ na isinagawa ng grupo ni Vidal Doble.‖ . higit sa lahat. kung gayon. may kapayapaan akong dapat makamit‖ at lalong hindi niya dapat iduyan sa ilusyon ang sambayanan na ihahatid niya ang Pilipinas sa daigdig ng mauunlad na mga bansa o First World sa malapit na hinaharap. ng mga Esperon at iba pang opisyal ng militar na nabanggit sa ―Hello Garci‖ na. dapat na ilibing na lamang sa limot ang lahat. Pero. ay nagpanalo kay La Gloria laban sa yumaong si Fernando Poe. Hanggang ngayon. Ordonez (Editoryal) Garci. At.pagtibayin na lamang ng Senado. ng mga Garcillano at Lintang Bedol. dahil sa naturang ―tape. sa anumang larangan – lalo na nga kung mga opisyal pa ng pamahalaan ang nasasangkot – dapat parusahan ang anumang pandaraya‘t katiwalian upang masugpo‘t hindi na tularan.

TATLONG rehimen na ang nagdaan – Cory. noong una. na galing ang tone-toneladang mga bara ng ginto sa maalamat na kayamanang nakulimbat diumano ni Hen. Galing ba iyon sa mga ilegal na transaksiyon at komisyon o ―kickback‖ na talamak maging ngayon sa iba‘t ibang ahensiya ng pamahalaan? Galing ba iyon sa pagnenegosyo na ipinagbabawal sa mga opisyal ng gobyerno. Campos. P2. Maliban sa $560-M. naging tesorero noon ng Vatican sa ilalim ni Papa Pio XII. Kung totoong galing iyon kay Yamashita. Ramos at Erap – pero masalimuot pa ring tulad ng isang bungkos na abaka hanggang sa administrasyon ngayon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ang paghahabol ng gobyerno sa sinasabing kahindik-hindik na ―nakaw at itinatagong yaman‖ ng pamilya Marcos. napakahabang proseso ang lahat para mapatunayan ito sa usadpagong na hukuman. sa kabilang banda. ang nasa pangalan ng iba pa nilang kroni noon tulad ng mga Cuenca. sabi naman ni dating Prokurador Heneral Frank Chavez. ang ibinulgar noon ng isang Reiner Jacobi – batay sa dokumentong iniharap ng abogado niyang si David Chaikin sa administrasyong Estrada – na depositong $13. naging miyembro ng gabinete ni Cory. nagpalit ng pangalan bilang Kor. Sabi niya. gayundin. saan iyon nagmula? Bilang mga opisyal ng gobyerno. at aminin ng mga Marcos. Marcos. Pinag-interesan umano ni Padre Diaz ang kayamanan ng Vatican. hinding-hindi niya aamining nakaw ang mga iyon para mapangalagaan ang anumang natitira pa nilang karangalan at. at iba pa. tanong ng yumaong peryodistang si Teodoro Benigno. kinaibigan .3-B ngayon at. galing ang kayamanan ni Marcos kay Padre Jose Antonio Diaz. Kung talagang bilyun-bilyong dolyar ang kanilang yaman. ilang mansiyon at sosyo sa malalaking korporasyong kinontrol ng PCGG (Presidential Commission on Good Government). ―bakit walang nabuhay na sundalo ni Yamashita ang lumitaw para patunayan ito? Bakit walang nagprotesta at naghabol na mga bansa matapos ang giyera?‖ Lalong lumabo pa ang lahat nang palitawin naman ng isang Erick San Juan sa kanyang aklat (Raiders of the Lost Gold. Luxembourg at British Virgin Islands. walang ganoong karaming ginto ang Bangko Sentral ng Pilipinas para mailabas ni Marcos ng bansa. sa kabilang banda.2-B ni Irene Marcos-Araneta sa UBS (Union Bank of Switzerland) na inilipat at pinaghati-hati nang malaon sa mga bangko sa Liechtenstein. 1998) na galing sa Vatican ang mga gintong iyon. Batay sa naturalesa ni Imelda Marcos. Anino na lamang. nagbalik ng Pilipinas. lumilitaw na inutil ang pamahalaang makumpiska ang iba pang kayamanan ng mga kinauukulan na galing diumano sa pandarambong sa kaban ng bayan sa loob ng mahabang panahong pamamayagpag sa poder ng yumaong diktador na si Ferdinand E. Benedicto. Kahit may ―lihim‖ na talastasang nagaganap diumano ngayon sa pagitan ng mga Marcos at ng administrasyong Arroyo kaugnay ng naturang mga kayamanan. Tomoyuki Yamashita mula sa sinakop niyang mga bansa sa Timogsilangang Asya noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at. Severino Sta. na ―nakaw‖ ang mga iyon para makumpiska ng gobyerno. mukhang imposibleng mabawi nga ito agad. unang-una. kailangang patunayan muna. lalo na sa Presidente? Pinalitaw.3-M lamang sa isang taon ang magkasanib na kita noon nina Ferdinand at Imelda. Paano pa ang napabalitang tone-toneladang mga bara ng gintong nasa paliparan diumano ng Kloten o nasa Fort Knox? Paano pa rin ang hinahabol ngayon ng mga Marcos na 10 higanteng mga korporasyon ni Lucio Tan – dati nilang basalyos – na may kabuuan nang yamang $2. Romana. Una.

. lubhang napapanahong masusing pag-aralan ng mga henyo ng kasalukuyang rehimen – lalo na ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo – ang malalim nang mga ugat ng naturang problema. hindi dapat patawarin ang anumang pandarambong sa yaman ng bansa. Pinutulan pa nga ng ulo‘t ari ang 10 sa kanila na labis ngayong ikinagagalit ng gobyerno kaya nagbantang dudurugin ang mga kinauukulan. nailipat ni Marcos sa kanyang pangalan ang mga gintong iyon? O talagang pinalalabo ang lahat upang hindi mabawi ng gobyerno – kung talagang may layunin itong bawiin – ang anumang ―nakaw‖ na yaman ng pamilya Marcos. lalo na kung matataas na opisyal pa ng pamahalaan. Sabi nga. at nagpalabas na nga ito ng 130 ―mandamiento de arresto‖ laban sa mga nagsagawa ng gayong brutalidad. Marcos na tumulong upang legal na mailipat sa pangalan ni Diaz at maideposito kung saan-saang mga bangko ang nasabing kayamanan. ang ―nakaw‖ na yaman ay hindi na dapat na nakawin pa.ang batang-bata‘t matalinong abogadong si Ferdinand E.A. Pinakahuli sa listahan ang 14 na sundalong napatay sa pakikipagsagupa sa MILF kamakailan sa Basilan na. Paano naman. sa panig man ng militar o ng mga Muslim o ng inosenteng mga sibilyan. Kaya. marami na ngang buhay ang ibinuwis. Inakala noon na nalutas na ang nasabing rebelyon nang makipagkasundo sa gobyerno ang grupong MNLF (Moro National Liberation Front) ni Nur Misuari at itayo ang ARMM (Autonomous Region of Muslim Mindanao) pero lumubha pa nga ang gulo‘t karahasan — at patuloy pang lumulubha — nang maghimagsik naman nang malaon ang MILF. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. kundi ng talamak na katiwalian ng mga opisyal ng AFP o Hukbong Sandatahan ng bansa dahil sa matagal nang nakaugaliang palusot o ―kickback‖ sa pagbili ng mga armas at iba pang kagamitang pandigma. hindi ang sinumang matataas na opisyal ng gobyerno. Diaz & Co. sa anumang negosasyon ngayon ng gobyerno‘t pamilya Marcos kaugnay nito. nagmamahal sa pandarambong at inhustisya ang sinumang nagpapahintulot nito. lalo na mula sa salapi ng bayan? Natural. Tinuruan ni Diaz si Marcos sa kalakalan ng ginto kaya dumalo pa si Marcos sa inagurasyon ni Presidente Harry Truman ng Amerika bilang opisyal na kinatawan ng J. bukod pa sa terorista diumanong Abu Sayyaf at humiwalay na tropa ng MNLF Dahil sa rebelyong ito. at walang dapat makinabang sa mga iyon kundi ang mismong sambayanan. kung gayon. Ordonez (Editoryal) HABANG nakasalang sa pagitan ng gobyerno at ng MILF (Moro Islamic Liberation Front) ang usapang pangkapayapaan sa ikalulutas ng matagal nang rebelyon ng mga Muslim sa Mindanaw. Susi N g Kap a yap aan August 1. kung tutuusin. ay ―pinatay‖ hindi ng mga Muslim. na nakalista sa New York Stock Exchange.

na kung sasalakayin ng mga sundalo ang kanilang kampo‘t teritoryo. hindi katakataka. at walang habas na kinokontrol ng naghaharing-uri ang pambansang ekonomiya‘t pulitika sa kapinsalaan ng masang sambayanan. unang-una. ngunit nakararami ang mga Muslim. sa kabilang banda. susuportahan diumano – sabi ni Salamat — sa mga bayanbayan at probinsiyang kontrolado ng mga Kristiyano. ang pagkakaroon ng nagsasariling Bangsa Moro dahil na nga. lumilitaw na hindi papayag ang gobyerno na matulad ang Mindanaw sa Silangang Timor na nagsarili‘t humiwalay sa Indonesia ilang taon na ang nakararaan. Tawi-Tawi. naglulublob sa pribilehiyo. Sa Mindanaw – o sa iba pang panig ng bansa – hindi makakamit ang kapayapaan hanggang lumalaganap ang karalitaan at inhustisya. lalo‘t napakakasangkapan pa ang mga ito sa dayuhang mga interes at patuloy na ibinebenta ang pambansang kasarinlan at kapakanan at kinabukasan ng susunod na mga henerasyon. ayon noon sa yumaong Hashim Salamat. tagapagsalita ng MILF. mananatiling mabuway ang lahat sa Mindanaw at mukhang malabo pang makamit ang kapayapaan doon. Para kay Salamat. sa kapabayaan ng pamahalaang tugunan ang mga pangangailangan ng mga mamamayan doon at paunlarin ang rehiyong iyon. dating tagapangulo ng MILF. Gaya sa iba pang mga panig ng bansa na patuloy naman ang rebelyon ng CPP-NPA. Binigyang-diin pa ni Eid Kabalu. Batay tuloy sa umiiral na mga kalagayan doon at namamayaning kontradiksiyon sa pagitan ng gobyerno‘t MILF. . unang-una. hanggang tiwali‘t nagmamalabis sa kapangyarihan. hindi lamang kuwestiyon ng kultura‘t relihiyon o ng soberanya‘t kasarinlan o ng pangteritoryong integridad ang pagrerebelde ng mga Muslim tungo sa hiwalay na Bangsa Moro sa Republika ng Pilipinas. ay ―magpapatuloy at maaaring magtagal‖ kung kamay na bakal ang paiiraling patakaran ng gobyerno sa paglutas sa rebelyon doon. Sa nagdaang mga rehimen hanggang ngayon. nagkasapin-sapin na at nilumot na ang panlipunang mga problema sa Mindanaw bunga. dapat magdaos ng isang reperendum sa nasabing rehiyon para matiyak kung gusto o hindi ng mga mamamayan ang isang nagsasariling Islamikong Estado o Bangsa Moro bagaman. Hindi na nga dapat ikagulat ang tumitinding kaguluhan at karahasan sa Mindanaw na. laganap ngayon doon ang gutom at karalitaan at kawalan ng oportunidad lalo na sa sentro ng mga Muslim. puspusan silang lalaban at maglulunsad ng mga ganting-salakay. naghahari doon ang kawalangkatarungan at pagsasamantala sa masang sambayanan ng mga kinauukulan kaya lubhang napakailap at malabong anino lamang ang tunay na hustisya sosyal. Kahit Sulu. ng kapabayaan at kainutilan ng gobyerno‘t pambansang liderato na tugunan ang mga pangangailangan ng naturang rehiyon kaya. lalo‘t nananatiling propaganda lamang ng pamumulitika ng pambansang liderato ang ipinangangalandakang pagpapaunlad sa nasabing rehiyon. Maguindanao at Lanao del Sur ang balwarte ng mga Muslim sa 24 na probinsiya‘t 20 siyudad sa Mindanaw.Kung susuriin. Basilan.

Anumang pagmamapuri ang ipangalandakan ng pambansang liderato lalo na sa mga SONA ni La Gloria — umuunlad ang ekonomiya. KULE LAT July 25. Sa kabilang banda. Ramos at Joseph Estrada. lupa‘t bahay pa rin. tiyak. Batay sa resulta ng sarbey ng SWS (Social Weather Stations). Pang-unawa pa rin. at matapat na pagdinig at mabisang pagtugon ng gobyerno sa karaingan ng mga mamamayan ang susi ng kapayapaan.3% ng mga mamamayan ang nagugutom. malinis na gobyerno‘t sistemang elektoral. paaralan pa rin at ospital. pagkain sa bawat mesa. Sa Mindanaw na lamang – batay sa mga pag-aaral – 21. +7 noong Abril 1992 ang grado ni Cory. tumitindi ang gutom at karalitaan kahit sinasabing patuloy na umuunlad ang pambansang ekonomiya. kapayapaan ng bayan. -3 lamang. pabahay sa mga maralita. higit na magbubunga pa ng gulo‘t karahasan. kung gayon. edukasyon para sa lahat. katuparan ng reporma sa lupa. Pinatunayan lamang ng naturang sarbey na hindi kayang baluktutin ng anumang propaganda ang reyalidad. mababa pa sa zero noong Hunyo 2007 ang grado ni La Gloria. +19 ang kay Ramos noong Abril 1998 at +9 ang kay Erap noong Disyembre 2000. hindi dahas kontra dahas. na disgustado ang maraming mamamayan sa liderato‘t pamamalakad niya sa bansa mulang 2001 hanggang ngayon. trabaho pa rin at iba pang pangunahing mga pangangailangan ng mga mamamayan – at lantay na hustisya sosyal – ang pinakamabisang lunas sa anumang rebelyon. murang gamot. Maliwanag na tumitindi ang disempleyo at kawalan ng oportunidad sa bansa kaya napipilitang mandayuhan at magpaalipin sa kung saanmang sulok ng mundo ang milyun-milyong manggagawang Pilipino. at mga 17% sa buong bansa. at hindi na nga katakataka kung dumarami nang dumarami ang humihinging umalis na siya sa poder. Sa Mindanaw o saanman. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. hindi punglo at giyera. sa kabilang banda. sa panahon man ng Hapon o diktadurang Marcos.5% o higit pa sa Kamaynilaan. Maliwanag na lumilitaw tuloy. Katakataka pa nga ba kung mababa pa sa zero ang ibinigay na marka ng mga mamamayan kay La Gloria noon lamang Hunyo 2007? Una. Aquino. Katotohanan ding nadaragdagan pa ang napakarami nang . trabaho sa milyun-milyong mamamayan. lalo‘t napatunayan na ng kasaysayan ang katapangan at hindi pagsuko ng mga Muslim sa panahon man ng mga Kastila o Amerikano. paghahari ng demokrasya‘t hustisya sosyal at kung anu-ano pang mailusyong mga programa – naghuhumindig naman. ang dapat itugon ng gobyerno sa tumitinding rebelyon ng mga Muslim na. Ordonez (Editoryal) SA KABILA ng kung anu-anong propaganda‘t estadistika ng mga tambolero ng kasalukuyang rehimen na maayos at nasa tamang direksiyon ang pamamahala ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo para sa kapakanan ng bansa‘t sambayanan.Sa maikling salita. sa kanayunan man o kalunsuran. Fidel V. 12. pagkain pa rin at damit. lubhang balintunang pinakamababa ang grado niyang tinanggap mula sa mga mamamayan kung ihahambing sa nakuhang marka nina dating Presidente Corazon C. ang hindi mapapasubaliang mga katotohanan.

kabaligtaran naman ang mga hakbang ni La Gloria. lalo pa ngang lumagabog ang kredibilidad ni La Gloria. magbubunsod ng higit pang mga karahasan at didiskaril sa usapang pangkapayapaan sa CPP-NPA man o sa MILF. lalo na ang pangangalaga sa sagradong mga karapatang pantao o kalayaang sibil ng mga mamamayan. bagaman bukang-bibig ng pambansang liderato ang pagmamahal sa kalayaan at demokrasya. Ano na ang nangyari sa jueteng payola.‖ at iba pa. at umiiral na reyalidad ng pamumuno sa bansa ni La Gloria – pabanguhin man siya ng kanyang mga tambolero sa pamamagitan ng mga retorika‘t inimbentong estadistika o purihin man niya‘t buhatin ang sarili – ano pa nga bang grado ang maaasahan niya mula sa namumulat na mga mamamayan? Kulelat? SAN A At S AN A P a July 18. nagkalat pa sa katatapos na eleksiyon ang isang Lintang Bedol. walang-wala. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. PIATCO. parang nauulit ang lahat sa Magindanaw. sa opinyon ng Korte Suprema. Tanggapin nang umuunlad ang ekonomiya – sa kapakanan ng argumento – naramdaman na ba ng masang sambayanan ang naturang kaunlaran? Nalasap na ba iyon ng kanilang bituka at nalahiran niyon. Ordonez (Editoryal) SA Hulyo 23. kahit bahagya. Puspusan pa nga ang pagkilos ng mga kinauukulan para ganap na ipatupad ang tiraniko‘t mala-batas militar na HSA (Human Security Act) na sasalaula sa demokratikong mga proseso. Maliwanag nga itong napatunayan sa mapanikil niyang mga dekrito at proklamasyon na. Batay sa mga nabanggit.mamamayang walang bahay. Tuluy-tuloy pa nga ang mga pagdukot at pagpatay na pampulitika laban sa mga puwersang makabayan at progresibo at tandisang mga kritiko ng umiiral na rehimen.. ang mga kakaning-itik lamang ang kayang dagukan ng batas samantalang nagpapasasa sa pera ng bayan ang hari-hariang mga salabusab. bukod pa sa niwaldas na pondo sa pataba sa lupa (fertilizer scam). ay labag sa Konstitusyon. naging talamak ang katiwalian sa iba‘t ibang sangay ng gobyerno at usadpagong naman ang hustisya para maparusahan ang mga kinauukulan. at Venable LLP. At. ano na ang wakas ng ―Hello Garci‖ na nagdulot ng matinding pag-aalinlangan ng mulat na mga mamamayan sa pagkakapanalo ni La Gloria sa eleksiyong pampanguluhan noong 2004? Sapagkat hindi naman naparusahan ang mga kinauukulan – unang-una na ang isang Virgilio Garcillano – at itinaas pa ng ranggo ang mga militar na nabanggit sa naturang kontrobersiyal pa ring tape. mulang 2001 hanggang ngayon. sa maalingasaw na mga kontratang tulad ng North Rail. Macapagal Blvd. ang kanilang pang-araw-araw na buhay? Ikalawa. Sabi nga. walang lupa. nakatakda ang ika-7 SONA (State of the Nation Address) ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. at iba pa? Ikatlo. mamamayagpag na naman siya sa bulwagan ng diumano‘y marangal na Kongreso at buong sigabong . sa kabila ng itinatambol na mga reporma sa sistema ng eleksiyon. maanomalyang transaksiyon ng Comelec sa pagbili ng ―automated counting machines. Natural. Ikaapat.

gayundin. at ang patuloy na pakikibaka laban sa sinasabing terorismo kaugnay ng mga patakaran ni Presidente George W.O. Hanggang kontrolado ng iilang pamilya ang pambansang pulitika‘t ekonomiya (60 pamilya lamang ayon sa manunulat na si Stanley Karnow). at hindi nababago ang balintunang balangkas ng lipunan. gayundin. kung mismong ang mga ito ang unang-unang nagbabasura sa demokratikong mga proseso? Maliwanag na halimbawa ang nagdaang mga hakbang ng umiiral na rehimen (E. Hindi pa nga nalulutas. unang-una.ipapangalandakan. Batay na rin sa pahayag kamakailan ni Sekretaryo Ignacio Bunye ng Malakanyang. at isang-ikalimang (1/5) bahagi lamang ng populasyon (ayon naman kay Padre John Doherty. Tiyak. sa isang banda. at pag-iral ng tunay na hustisya sosyal. at iba pa). Proklamasyon 1017. Gayundin. Bush ng Estados Unidos laban naman sa kinababaliwan nitong pandaigdig o global na terorismo. muli niyang itatambol at itatampok ang mahusay niya diumanong mga programa para sa pagpapaunlad sa tinagurian niyang ―Super Regions‖ at. sa CPP-NPA. ang puspusang pagpapaunlad sa naturang rehiyon. mananatiling nakapagkit ang kanyang puwit sa trono ng kapangyarihan sa gayong kahabang panahon. CPR. Sa halip na isulong nga ng Estado ang talastasang pangkapayapaan sa tropang MILF (Moro Islamic Liberation Front) at. 464. ang pagkakaroon ng katatagang pampulitika. kahit kinisin pa nang kinisin ang nilalaman at pagkakasulat. lalo pa lamang nitong pag-aalabin at palulubhain ang lahat sa pamamagitan ng . ang mga pagdukot at pagpatay na pampulitikang kinasasangkutan diumano ng AFP (Armed Forces of the Philippines). narito pa nga ngayon ang tiraniko‘t mala-batas militar na HSA o batas kontra-terorismo na umaani na ng matinding mga pagtuligsa at sunud-sunod na mga kilos-protesta. hindi niya kalilimutang pag-ukulan ng pansin ang kapayapaan sa Mindanao. SJ) ang nagpapasasa sa 50% ng pambansang kita. iduruyan niya lamang sa ilusyon ng mga pangako at maambisyong mga programa ang dayukdok na sambayanan. gaya ng mailusyong pangarap ni La Gloria. ang kagilagilalas na nagawa ng kanyang rehimen para sa kaunlaran ng bansa‘t sambayanan. malabong maghari sa bansa ang tunay na hustisya sosyal. lalo na mapandambong na dikta‘t mga patakaran ng imperyalismong Amerikano – at tau-tauhan pa nga nito o kasabuwat ang pambansang liderato – suntok sa buwan na magkaroon ng pambansang industriyalisasyon at maihatid sa rurok ng kaunlaran. Paano rin makakamit ang katatagang pampulitika kung puspusang isinusulong pa ng Estado at ng naghaharing pambansang liderato ang paninikil at pagsalaula sa sagradong mga karapatang sibil ng sambayanan at. ang kanyang nakahihilong pangarap na maihatid at mapabilang ang bansa – sa loob ng 20 taon – sa daigdig ng mauunlad at industriyalisadong mga bansa (First World) na wari bang. at patuloy pa. Natural. ang pambansang ekonomiya‘t ―matatag‖ niyang Republika. gayundin. sa pamamagitan ng hungkag na mga retorika. Tulad din ng iba pang mga SONA ng kung sinu-sinong naging Presidente ng bansa. batay na rin sa reyalidad at umiiral na pambansang kalagayan. Habang nakatali sa asintos ng dayuhang interes. mamumutiktik lamang sa malinaw na mga kontradiksiyon ang SONA ni La Gloria sa Hulyo 23. bibigyang-diin ni La Gloria sa kanyang walong ulit nang nirebisa‘t patuloy na kinikinis na talumpati sa nakatakdang SONA ang mabulaklak na landas na tatahakin ng ekonomiya.

ngunit napakalabo. dagdag niya. Napatunayan na ito.‖ Natural. ―Maliwanag ang mensahe ng batas. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. sa isang banda. at napakaliit na minorya ang mahigpit na kumukontrol sa kayamanan ng bansa. noon pa mang nagdaang mga rehimen at. Makabuluhan tuloy hanggang ngayon. SANA NGA! HSA: T ero r ismo Ng Esta d o July 11. lumilitaw. Parang sirang plaka ng ponograpo. Ordonez (Editoryal) SA ISANG bansang may malalabnaw na utak ang mga namumuno sa gobyerno at parang mga garapatang hindi makahiwalay sa puklo ng imperyalismong Amerikano. sa serye ng mga pagdukot at pagpatay na pampulitika na karaniwang mga biktima‘y miyembro ng mga organisasyong itinuturing na maka-Komunista o lantarang mga kritiko kaya ng kasalukuyang liderato‘t sistema ng gobyernong mapanikil sa mga karapatang sibil ng sambayanan o mapanalaula sa demokratikong mga proseso mapangalagaan lamang ang pansariling mga interes at ambisyon sa .‖ Idinagdag niyang ―nagigising na ang masa sa katotohanang ito at nakikita na nila ang kasalanan ng isang oligarkiyang gumagamit ng katiwalian. nagiging grabe pa ang lahat sa administrasyon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. at walang nalulutas. maaaring terorismo na rin maging ang lehitimong pagtuligsa‘t paghingi ng pambansang pagbabago sa ilalim ng administrasyong Arroyo. paulit-ulit nga lamang ang mga nilalaman ng SONA ngunit.‖ Kung hindi diumano magigising ang naghaharing-uri sa pangangailangan ng masang sambayanan. paulit-ulit ding idaraing ng mga mamamayan: SANA. sa kabilang banda. ―maaaring magkaroon ng malaking gulo sa bansa. Sapagkat itinuturing nang terorista ng gobyerno ang naturang mga grupo. Ganoon din ang obserbasyon noon ni Carl Rowan (dating direktor ng US Information Agency). lalo na laban sa sugapa sa kapangyarihang pambansang liderato at mapandambong at mapaghari-hariang interes ng Estados Unidos dito. Claro M. ang patuloy na pag-ungol ng disgustadong mga estudyante‘t intelektuwal sa mga siyudad. nitong depinisyon ng terorismo kaya. at dapat nang asahan. ang obserbasyon noon ng yumaong Sen. maliwanag na gagamitin ang HSA laban sa mga ito. makatao at progresibong mga adhikain. tiyak. ang pagkakaroon ng mga subersibo at gerilya sa kabundukan. hindi na katakatakang paratangan agad na subersibo at terorista na ang sinumang tao o grupong nagtataguyod ng makabayan. ang lahat ng maaari nitong ituring na terorista batay sa napakasaklaw. hindi pa rin masugpo. at umuupa ng mga mamamatay-tao para makapanatili sa kanilang pribilehiyadong katayuan. pasisinungalingan ni La Gloria sa kanyang SONA ang umiiral na tiwali‘t masamang pambansang kalagayang nakita na noon pa man nina Recto at Rowan at.‖ sabi nga ni Bunye. iduruyan nga niya sa rurok ng pagasa‘t mahalimuyak na kinabukasan ang dayukdok na sambayanan. ―umiiral ang pagwawalang-bahala ng naghaharing-uri. Recto na magkatulad ang kalagayan ng bansa sa kalagayan ng Cuba bago pinatalsik nina Fidel Castro ang diktadura‘t masamang rehimen ni Fulgencio Batista. Ayon kay Rowan. sa maraming pagkakataon. at higit na makatotohanan. Tutugisin at dudurugin. Unang-una.patakarang ngipin sa ngipin o dahas kontra dahas. binigyang-diin ng Malakanyang.

sa ilalim ng naturang batas. Ano pa nga ba ang demokratikong mga proseso kung. napakalabo naman dito ang depinisyon o kahulugan ng pagiging terorista. Halimbawa. nananatiling nagdaralita‘t dayukdok ang malawak na sektor ng sambayanan. igigilgil na nga sa Hulyo 15 ang diktatoryal. maaari nang hulihin at bulukin sa bilangguan ang sinuman – batay lamang sa kapritso‘t baluktot na lohika ng Konseho Kontra-Terorismo – kahit walang kaukulang ―mandamiento de arresto‖ o wala pang matibay na ebidensiya at ―pinaghihinalaan‖ lamang ang kinauukulan? Ano pa ang saysay ng demokratikong mga proseso kung maaaring basta na lamang kumpiskahin ng gobyerno ang deposito sa bangko at iba pang ari-arian ng sinumang ―hinihinalang‖ terorista? Ano pa ang . kung tutuusin. Sa ilalim ng HSA. Sapagkat masusugid na basalyos ni La Gloria — tulad nina Ermita. mga hakbang na ng terorismo maging ang mapayapang mga demonstrasyon at kilos-protestang tumutuligsa sa balintunang mga patakaran ng gobyerno na. despotiko‘t mapang-abusong mala-batas militar na HSA (Human Security Act) o batas kontra-terorismo. kung ituturing nilang terorista o hindi ang sinuman at kung labag sa batas o hindi ang kanilang mga kahingian. na walang habas na gamitin ng mga nasa poder ang HSA laban sa itinuturing nilang mga kalaban sa pulitika at. terorismo na ang ―paghahasik ng takot at kalituhan‖ at ―pamimilit sa gobyernong ipagkaloob ang mga kahingiang labag sa batas. at kung sino pa – ang bubuo ng Konseho Kontra-Terorismo na papapel bilang imbestigador. ang HSA. Depende na sa mga diyus-diyosan sa gobyerno. sa sambayanang patuloy na humihingi ng lantay na mga pagbabagong pampulitika. maaari nang ituring na terorista ang mga humihinging umalis na sa poder si La Gloria o baguhin kaya ang napakabalintunang sistema ng lipunang naghahari sa pulitika‘t ekonomiya at naglulublob sa grasya‘t pribilehiyo ang iilang elitista‘t uring mapagsamantala habang. sagrado itong karapatan ng mga mamamayan na ginagarantiyahan ng umiiral na Konstitusyon kaugnay ng mga karapatang sibil at pantao (Bill of Rights). malamang kaysa hindi na abusuhin ng mga kinauukulan at gawing instrumento pa ng terorismo ng Estado laban sa sambayanan ang HSA. Batay na rin sa pahayag kamakailan ng dalawang pangunahing anghel de la guwardiya ng Malakanyang. maaari nang pakinggan ang usapan sa telepono (wiretapping) ng mga peryodista at iba pang hinihinala pa lamang na mga terorista. kaysa hindi.‖ Samakatuwid. Bush ng Amerika kaugnay ng inimbento nitong giyera kontra diumano sa global na terorismo. Walang kagatul-gatol at arogante namang sinabi ni Sekretaryo Raul Gonzalez ng Katarungan na. sa pamamagitan ng HSA. Ipinangalandakan na nga ni Sekretaryo Norberto Gonzales. gayundin. batay sa dispalinghado nilang lohika.kapangyarihan. pang-ekonomiya‘t panlipunan sa bansa. hukom at taga-bitay sa ilalim ng naturang batas. Ikalawa. bilang pangangayupapa sa dikta ni Presidente George W. lalo na ng mga pulis at militar. Gonzales at Gonzales. sa kabilang banda. Bagaman sinasabi ng mga tambolero ng rehimen na may ilalatag na mga regulasyon at mekanismo upang hindi maabuso. na maaaring gamitin ang nasabing batas upang ituring na terorista ang mga kalaban lamang sa pulitika. tagapayo ni La Gloria sa pambansang seguridad. tiyak.

Sa ano‘t anuman. magtalaga ng mga tropa‘t magtayo ng mga base militar sa malawak na teritoryo nito. pang-ekonomiya. sa kabilang banda. Sa pamamagitan ng Batas Tydings – McDuffie na pinagtibay ng gobyernong Amerikano noong 1934 na nangakong ibabalik nila ang kasarinlan ng Pilipinas 10 taon matapos pagtibayin ang dinisenyo nilang kolonyal na Konstitusyon ng 1935. 1946. Emilio Aguinaldo at agawin ng mga ito ang idineklara ni Aguinaldo na paglaya ng bansa sa kamay ng kolonyalistang mga Kastila noong Hunyo 12. Sa halip na mapangalagaan nito ang mga mamamayan laban sa sinasabing terorismo. Nariyan pa rin nga ang Kasunduang Militar ng Amerika at Pilipinas na nagpahintulot sa pagtatayo ng mga base militar nila dito na napalayas lamang pagkatapos ng 99 na taon pero. iba‘t iba nang imperyalistang pagsasamantala ang kapalit ng diumano‘y kasarinlang ibinalik noong Hulyo 4. Sa ilalim ng naturang batas. tiniyak din ang pagpapatupad ng malayang kalakalan ng Amerika‘t Pilipinas.kahihinatnan ng isinusulong ng gobyernong usapang pangkapayapaan sa CPP-NPA at MILF (Moro Islamic Liberation Front) kung. higit pang mga problema – sa halip na malutas ang napapanaginipang terorismo – ang tiyak na idudulot sa bansa‘t sambayanan ng HSA. sa ilalim ng HSA. at pagkatapos. isusulong lamang nito ang terorismo ng Estado laban sa makabayan at progresibong mga mamamayan – lalo na nga‘t ipatutupad ito ng isang iresponsableng liderato. ang imperyalista nilang mga patakaran at interes. 1898 — sinakop nga ng lahi ng mga Yankee ang Pilipinas sa pamamagitan ng Tratado sa Paris na binayaran ng $20-M ng Estados Unidos ang Espanya para maging kolonya naman nito ang bansa. umiiral pa rin hanggang ngayon. Gayundin. Hul yo 4 : Hu wad na Kasa r inlan July 4. higit na masama. Ordonez (Editoryal) MATAPOS linlangin ng pamunuang Amerikano si Hen. lagi at lagi namang isinusumpa ng kasaysayan ang mga diktador at mapang-abuso sa kapangyarihan. pang-edukasyon o panlipunan na. tiniyak na mananatili ang karapatan ng mga korporasyon at mamamayang Amerikano na magkaroon ng mga ari-arian sa Pilipinas. 1946. terorista nang itinuturing ang dalawang grupong ito? Saanmang punto tingnan ngayon. Pinairal nila dito noon. Sa ilalim pa ng minamaniobra nila noong rehimeng Roxas. Nariyan ang Batas sa Ari-arian na nagtadhanang hindi maaaring pakialaman ang lahat ng lupa‘t guasali‘t iba pang ari-ariang pag-aari na ng mga Amerikano bago. pampulitika man. nahalinhan naman ngayon . hindi dapat magkapuwang at umiral ang isang batas na gaya ng HSA. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. ng Hulyo 4. sa isang banda. Nariyan ang Batas Bell sa Kalakalan at Parity Rights na nagpahintulot na dambungin ng kapitalistang mga Amerikano ang likas na yaman ng bansa at diktahan ng Estados Unidos maging ang taripa at halaga ng piso kontra dolyar. sa halos 50 taon. unang-una na ang nakaugalian at tumitinding paglabag ng umiiral na rehimen sa mga karapatang pantao at ang lalong pagsalaula pa. sa Konstitusyon at demokratikong mga proseso. Sa ilalim ng isang sibilisadong lipunang nagmamahal diumano sa demokrasya.

2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. 1946 ang inagaw nito sa kamay ng mga rebolusyonaryong Pilipino na idineklarang kasarinlan noong Hunyo 12. lalo‘t nadidiktahan nito at napapaikot sa kanilang imperyalistang mga layunin ang walang gulugod at kasabuwat pang pambansang liderato. Sa maikling salita. Kinontrol din nila maging ang daluyan ng malayang komunikasyon (radyo. kung tutuusin. Hindi na tuloy dapat ikagulat ngayon kung bakit nag-aalok ng tulong na militar sa AFP ang Amerika kamakailan para lipulin diumano ang CPP-NPA at iba pang tropang agad nilang binabansagang mga terorista.‖ B u wa ya! June 27. malaya nilang nahakot sa murang halaga ang asukal. niyog.ito ng VFA (Visiting Forces Agreement) na. tulad na lamang ng mga gamot at kemikal at mga kagamitang medikal. iginilgil at pinairal nila sa bansa ang isang edukasyong kolonyal at nasa wikang Ingles na. 1898. At hindi naiwasang ipayo noon ni Recto sa sambayanang Pilipino: ―Mangarap tayong kagaya ni Bonifacio. Sapagkat ginawa nilang tau-tauhang sunud-sunuran o papet ang pambansang liderato. mineral at iba pang hilaw na materyales at. mula pa kina Osmena. bagaman maaari tayong salubungin ng dambuhalang mga alon sa ating paglalakbay. Claro M. at huwag tayong padala sa takot at pag-aalinlangan. ipinagkakait sa kanila ang tunay na hustisya sosyal at binabansot ang kanilang makabayan at mapagpalayang mga adhikain tungo sa pambansang katubusan. nananatili pa ring huwad hanggang ngayon ang naturang kalayaan at kasarinlan. troso. babasahin at maging internet ngayon) para mapalaganap ang kanilang mga propaganda‘t maianunsiyo pa ang kanilang mga produkto upang tangkilikin ng mga mamamayang Pilipino sa kapinsalaan ng lokal na mga industriya. Bush ng kasalukuyang rehimen. Bilang paghohosana kay Presidente George W. telebisyon. abaka. ginawa nilang tambakan ng sobra nilang mga produkto‘t kapital ang bansa. Dahil sakal-sakal pa rin ng diyus-diyosang Amerikano ang halos lahat ng antas ng pambansang larangan. sa kabilang banda. hindi maikakaila. Recto na kaakibat ng huwad na kasarinlang ito ang isang bagong pang-aalipin. Ordonez . bukod pa sa kung anu-ano pang mga produktong ayaw na yatang tangkilikin sa kanilang bansa ng mga mamamayan nila. sa kabilang banda. hindi na tuloy katakataka kung manatiling bitukang agrikultural nito ang Pilipinas at patuloy na anino lamang ang pambansang industriyalisasyon habang. kahit ibinalik ng mga Amerikano noong Hulyo 4. Roxas at Quezon hanggang ngayon kay La Gloria. Naiparatang tuloy noon ng yumaong makabayang Sen. ay mabisang instrumento ng pampulitikang indoktrinasyon ng sambayanan para mangayupapa ang mga ito sa mga bagay at pagpapahalagang maka-Amerikano. instrumento pa rin ng mga Amerikano upang supilin ang mga kilusang makabayan at progresibo o laban sa interes ng Amerika dito. lumilitaw na hindi na mahahadlangan ang pagpapatupad na nito ngayong Hulyo ng masahol pa sa teroristang HSA (Human Security Act) o batas kontra-terorismo. Hindi maikakaila. at ipagpatuloy natin ang pakikibaka para sa ganap na katubusan ng ating lahi mula sa kamay ng bagong pang-aalipin. nagdaralita‘t busabos ang masang sambayanan.

bukod pa nga sa kung anu-anong pondo at ganansiyang walang habas nilang nasasalamangka kaya. ang nagbenta ng delikadesa. ibubunyag niya ang pangalan ng mga ito sa isang opisyal na imbestigasyon at. marami nga sa kanila. Noon pa mang nagdaang mga rehimen. napatunayan na ng kasaysayan ang pagkabuwaya sa ―pork barrel‖ ng maraming mambabatas. nangangayupapa sa dikta ng Malakanyang. Herminio Teves ng Negros Oriental ang ipinaparatang niyang mga katiwaliang nagaganap sa CA (Commission on Appointments) ng Kongreso. Sa maraming pagkakataon. kung totoo nga ang lahat. kinikikilan o binabakalan o hinihingan ng mga P5-M ng tinatawag niyang ―Big Five‖ ang mga hinihirang sa gabinete at maging sa herarkiya ng militar upang makalusot doon ang nombramiyento. sa kabilang banda. nariyan ang limpak-limpak na ―kickback‖ sa mga proyekto o pagawaing-bayan na pinondohan mula sa CDF na mula naman. dahil maalingasaw na sa mga katiwalian. kaya para silang mga manyikang de susi o mga payaso sa karnabal na nagbasura agad sa dalawang kasong ―impeachment‖ laban sa kanilang amo kahit hindi pa nasusuring ganap ang iniharap na mga impormasyon at ebidensiya. tulad din ng hunyangong agad nakapagpapalit ng kulay batay sa inaangkupang kapaligiran. marami sa kanila ang biglang tumatalikod sa dating mga prinsipyo‘t paninindigan. kilala na sa pagiging salabusab sa pondo ng bayan ang kung sinu-sinong senador at kongresista kaya. kung bakit marami ngayon ang halos mabaliw at makipagpatayan maluklok lamang sa Kongreso. Binubuo ang naturang komisyon ng 12 kongresista at 12 senador at. hindi na katakataka. Panahon pa yata ng yumaong Presidente Elpidio Quirino. sa labis-labis na buwis na patuloy na kumukuba sa dayukdok nang sambayanan. P200-M sa bawat senador at P70-M sa bawat kongresista ang itinakdang CDF taun-taon. isang matinding sampal na naman ito sa makapal nang mukha ng Kongreso. pinaganda pa nga ang pangalan at tinawag ngayong CDF (countryside development fund). Sabi ni Teves.(Editoryal) MATAGAL nang inihalintulad sa buwaya ang mga miyembro ng diumano‘y marangal na Kongreso dahil sa kasibaan nila sa pera. kalakaran na yata. Sa ilalim ng rehimen ni La Gloria — sa ngalan ng ―pork barrel‖ – marami ang sumukob sa kanyang palda. ayon kay Teves. lalo na sa Kamara. ng nalalabing karangalan at ng dating prinsipyo‘t paninindigan. Mabuti nga kung matapat na nagagamit ang naturang pondo sa pagpapaunlad sa kanilang kinakatawang mga lugar ngunit. . parang matabang karne itong inilalawit-lawit ng Hari o Reyna ng Malakanyang sa naglalaway na bunganga ng mga mambabatas na gusto nitong masilo‘t mapasunod sa anumang kagustuhan o kapritso at. Lalo pang tumingkad ang kanilang pagkabuwaya nang ibulgar kamakailan ni Rep. masagpang lamang ang nakalalaway na multi-milyong pisong ―pork barrel‖ na. Sa panahon ngayon ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo.

Kailan ito magwawakas? O wala nang pag-asang magwakas sa ilalim ng naghahari-hariang rehimen? Batay sa ibinulgar kamakailan sa Inquirer ng dalawang heneral na ayaw pang magpakilala – at ibibigay nila diumano kay Sen. Hunyo 18. walang patumanggang sinasakmal lamang ng mga buwaya sa gobyerno ang buwis na pinipiga sa kanilang bulsa.Hindi na lihim at bulgar na bulgar na. Sino An g T una y Na T eror ista? June 20. Mismong Presidente ng PLM at Lupon ng mga Rehente nito ang nasasangkot diumano sa gayong mga bagay. ayon sa isang babaing mambabatas. Sa iba‘t ibang ahensiya o tanggapan nito. Sapagkat mapagkukuwartahan ang maging miyembro ng CA. Hindi malayong maglabu-labo din ang marami sa kanila para pamunuan ang mga komiteng labis na pinagkakakitaan halimbawa na. ayon naman kay Sen. ilegal na mga kontrata at iba pang mga anomalyang naglaladlad ng katiwalian. maging sa templo ng karunungan at karangalan. ang gayong garapalang pangingikil sa CA sa mga nombradong manungkulan sa gabinete o sa mataas na puwesto sa AFP. Sa isang . 63 kongresista na ang nagbabalyahang maging miyembro nito. namumugad na rin ang mga buwaya at. sabi nga. Sa PLM ba lamang ito nangyayari o sa iba pang pampublikong mga unibersidad na nasa kandili ng Estado? Lubhang nakasusulak tuloy ng dugo. na habang nakalublob sa karalitaan at walang pambili ng kahit palotsinang kabaong ang ordinaryo o masang sambayanan. balon ng pera ang kakambal ng mataas na puwesto sa gobyerno. unang-una. tulad din ng iba‘t ibang makapangyarihang mga komite sa Kamara man o sa Senado. Panfilo Lacson. Sapagkat talamak ang katiwalian sa burukrasya at. maraming katiwalian ang naganap sa PLM {Pamantasan ng Lungsod ng Maynila) tulad ng ilegal na paggastos sa pondo. hindi lamang nga sa Kongreso naghambalang ngayon ang mga buwaya. batay sa natuklasan ng Komisyon ng Awdit o COA. nakalitaw ang kanilang mga pangil at handang sakmalin sa bawat pagkakataon ang pondong mula sa pawis at dugo ng nagdaralitang sambayanan. pinakahuling nadagdag sa listahan ng mga biktima ng mga pagpatay na pampulitika si Mario Auxillo. Higit na masama. bukod sa 198 mga dinukot. ang Komite sa mga Pagawaing-Bayan (Public Works). hindi na nga nakagugulat na ngayon pa lamang. 2007 by plumaatpapel ni Rogelio L. batay sa ulat ng grupong Karapatan. Ordonez (Editoryal) NANG sinusulat ito. lider ng Bayan Muna sa Bohol at. buhat lamang noong 2001 nang magsimulang manungkulan bilang Presidente ng diumano‘y Matatag na Republika si Gloria Macapagal-Arroyo. umabot na nga ng 844 ang mga biktima. Antonio Trillanes IV ang maraming impormasyon at ebidensiya kaugnay ng ―Hello Garci‖ at mga pagpatay na pampulitika – lumilitaw na talagang malaki ang kinalaman ng militar sa mga bagay na ito. sabi ng mga kritikong panlipunan.

sabi ng dalawang heneral na nagbulgar ng mga impormasyon sa Inquirer. sinasalaula nito ang sagradong mga karapatan ng mga mamamayan (Bill of Rights) na ginagarantiyahan ng kasalukuyang Konstitusyon. Bukod sa mga nabanggit. peryodista‘t kritiko o mga kalaban sa pulitika ng umiiral na rehimen.‖ Dahil sa gayon. Pinagsama-sama maging ang karaniwang mga krimeng may kaukulang kaparusahan sa ilalim ng umiiral na mga batas. nariyan pa nga ang ipatutupad sa Hulyo – kung hindi mahahadlangan — na HSA (Human Security Act) o batas kontra-terorismo. E. pampulitika‘t pangkabuhayan sa bansa. Ipinagyabang pa nga nila ang mga pagpatay. hukom. Unang-una. ―Itinanong niya sa kanyang mga sundalo kung ilan nang militanteng mga aktibista ang kanilang napatay.‖ paniniktik sa mga pinaghihinalaan. Higit na masama. ang mga nagtatanggol sa pambansang patrimonya. Proklamasyon 1017 at marahas na pagbuwag sa lehitimong mga kilos-protesta. Sa maikling salita. at itinadhana na rin itong terorismo. pakikialam sa komunikasyon. napakalabo sa nasabing batas ang kahulugan ng pagiging terorista.O. hindi malayong abusuhin pa nga ng mga ito ang naturang kontrobersiyal na batas makapanatili lamang sa kapangyarihan. nakaamba ang batas kontraterorismo laban sa mga mamamayang tunay na nagtataguyod at nagsisikap para sa mga pagbabagong panlipunan. at tagapagpatupad ng batas kaugnay nito. Batay sa mapanikil na naturalesa ng pambansang liderato (CPR. Malinaw. Ipinahihintulot ng HSA ang pagdakip na walang ―mandamiento de arresto.pagpupulong ng mga sundalo.‖ sabi ng mga nagbulgar sa Inquirer. Ayon tuloy sa KME (Kilusang Makabansang Ekonomiya): ―Ang administrasyon ni GMA ang tunay ngayong terorista laban sa sambayanan sa pagbabalat-kayong ipinatutupad ang batas. at lahat ng mga taong kumukuwestiyon . ang anino o kalansay. ang mga tumutuligsa sa mga inhustisya sosyal. maraming militar ang nagakalang malaking puntos para sa kanilang promosyon sa higit na mataas na ranggo kung marami silang napatay na militanteng mga aktibista. Kung ganito nga ang takbo ng utak ng maraming sundalo‘t opisyal ng AFP (Armed Forces of the Philippines). hayagang kinumusta ng isang heneral kung ano na ang nangyayari sa kanilang ―misyon‖ sa Luzon. Batay sa nilalaman nito. deposito sa mga bangko at iba pa. ―ang paghahasik ng pangamba at kalituhan‖ at ―pamimilit sa gobyerno na sundin ang labag sa batas na mga kahilingan‖ ay mga hakbang na ng terorismo. ang binuong Konseho Kontra-Terorismo ang may labis na kapangyarihang maging imbestigador. Layunin nitong lipulin ang mga kritiko ng gobyerno. lalong titindi ang kaso ng mga pagpatay na pampulitika at lalong dadami ang mga desaparecidos o mga dinukot na hindi makita. ―Hayagan nila iyong tinalakay. Utakpulbura talaga sila. at pagkumpiska sa mga ari-arian ng mga pinaghihinalaan pa lamang na mga terorista. 464. ayon sa kanila. kasama na nga ang nangyayaring mga pagdukot na pagpatay na pampulitika). hanggang ngayon.

ang tunay na terorista? .sa kanyang pagiging Presidente. At magpapatuloy naman. kung gayon. Sino nga ba.‖ ―May susulpot pang opresibong mga batas. sa kabilang banda – batay na rin sa ipinahihiwatig ng mga pangyayari – ang walang patumanggang mga pagdukot at pagpatay na pampulitika at garapalang pagsalaula sa mga karapatang pantao at demokratikong mga proseso.‖ ayon pa sa KME. Ang batas na ito ay bahagi ng sistematiko‘t masamang pakana ng Gobyerno para permanenteng patahimikin ang anumang uri ng oposisyon at para alisin ang lahat ng hadlang sa pananatili ni GMA bilang Presidente.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful