P. 1
MGA KARAPATAN NG MAMAYANG PILIPINO

MGA KARAPATAN NG MAMAYANG PILIPINO

3.5

|Views: 51,253|Likes:
Published by weng
MGA KARAPATAN NG MAMAYANG PILIPINO
MGA KARAPATAN NG MAMAYANG PILIPINO

More info:

Published by: weng on Jun 06, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
See more
See less

01/03/2016

MGA KARAPATAN NG MAMAYANG PILIPINO Nang nilalang Diyos ang tao, pinagkalooban niya ito ng kalayaan upang makapamuhay

nang maluwalhati. Ang mga karapatang ito ay nabibilang sa lahi ng tao kaya lahat ng pamahalaan ay nararapat na igalang ang mga ito. Sa pamahalaang demokratiko ay iginagalang at pinangangalagaan ng pamahalaan ang mga karapatan at kalayaan ito. Isa sa mahalagang seksyon ng Saligang Batas ang katipunan ng mga Karapatan. Napapaloob dito ang mga karapatan ng tao na pinangangalagaan ng pamahalaan. Karapatan sa Makatarungang Pagpapairal ng Batas Isinasaad ng Saligang Batas na ang mga tao ay hindi maaring alisan ng buhay, kalayaan at ari-arian maliban kung sa paraang pinahihintulutan ng batas. Halimbawa, ang isang taong nangutang at hindi nakabayad sa takdang panahon ay hindi maipararatang na nagkasala kaya hindi siya maparurusahan. Dapat muna siyang idemanda, dakpin, iharap sa hukuman, litisin at saka parusahan kung napatunayang nagkasala. Karatan sa Buhay, Kalayaan, at Ari-arian Ang bawat tao ay may karapatan sa buhay. Kailangan silang bigyan ng pagkakataong mabuhay. Kailangan din bigyan proteksyon ang lahat ng bahagi ng kanilang katawan, maging ang kanilang isip. Kasama rito ang pagbibigay proteksyon sa sangol na nasa sinapupunan pa lamang. Ang mga programa ng pamahalaan ukol sa kalusugan at nutrisyon, kaayusan at katahimikan at paghahanap ay mga tugon sa karapatan ng tao sa buhay. Pawang nakatuon ang mga ito sa pangangalaga, proteksyon at pagpapaunlad ng buhay. Mahalaga para sa mamayang Pilipino ang mabuhay nang Malaya. Karapatan niya ito. Karapatan din ito maging ng mga dayuhan sa bansa. Sa pagiging Malaya, nagagamit ng tao ang kanyang mga kalayaan sa ilalim ng pamahalaang demokratiko. Hindi maaring kumilos ang sinuman nang naayon lamang sa sariling kagustuhan at kapakanan. Dapat nilang isaalang alang ang kagustuhan at kapakanan ng iba. Pakikipaglaban ng mga Mamamahayag na Pilipino. Tulad ng mga naunang manunulat na Pilipino gaya nina Rizal, del Pilar at Lopez Jaena, ang mga manunulat noong Panahon ng Amerikano ay natuto ring lumaban. Hayagan nilang ipinakita ang pagtutol sa pananakop ng mga Amerikano sa pamamagitan ng pahayagan. Isinulat nila ang pag-aabusong ginagawa ng pamahalaang Amerikano. Kabilang sa mga manunulat na Pilipino sina Sergio Osmeña na nagtatag ng El Nuevo Dia sa Cebu at si Rafael Palma na nagpalabas ng mga pahayagang El Renacimiento at Muling Pagsilang. Hindi sila sang ayon sa ginagawa ng mga opisyal at mangangalakal na Amerikano sa bansa. Binatikos nila ang mga ito sa kanilang editorial. Hindi naging maganda ang reaksyon ng mga Amerikano sa editorial na Aves de Rapiña . Ipinadakip nila ang mga manunulat na sina Martin Ocampo at Teodoro Kalaw. Nahatulan silang mabilanggo at pinagbayad ng halagang Php 60,000. Napilitang ipagbili nina Ocampo at Kalaw ang kanilang publikasyon upang makabayad. Hindi sila nabilango dahil pinatawad sila ni Gobernador-Heneral Francis Burton Harrison. Dahil naman sa dulang Tanikalang Ginto, si Juan Abad ay inakasuhan din ng sedisyon.

Marami pang mga manunulat na Pilipino ang nagpahayag ng kani-kanilang sa loobin tungkol sa pang aabuso ng mga Amerikano. Tulad nina Ocampo at Kalaw din sila at naparusahan. MGA BATAS UKOL SA KALAYAAN NG PILIPINAS Gumawa ng paraan ang mga Amerikano upang unti-unting maihanda ang Pilipinas sa sariling pamamahala o pagsasarili. Ito ay sa pamamagitan ng patakaran Pilipinsasyon. Layunin nito na unti-unting palitan ng mga Pilipino ang mga Amerikanong nanunungkulan sa pamahalaan. Dalawang komisyon ang magkasunod na binuo ni Pangulong William McKinley upang mapabilis ang paggawa ng mga patakaran: ang komisyong Schurman at ang Komisyong Taft. Tatlong batas din ang pinagtibay upang mapalawak ang pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan: (1) Batas Pilipinas ng 1902 o ang Batas Cooper, (2) Batas Jones ng 1916 at (3) Batas TYdings-McDuffie.

Ang Unang Komisyon Binubuo ni Pangulong William McKinley noong Enero 20, 1899 ang kaunaunahang komisyon ng Pilipinas, ang Komisyong Schurman. Dumating ito noong Marso 4, 1899 na pinamunuan ni Jacob G. Schurman. Ang mga pangunahing tungkulin nito ay ang mga sumusunod: 1. Ipabatid ang mabuting pakikipag kapwa ng mga Amerikano sa mga Pilipino. 2. Alamin ang kalagayan sa iba’t-ibang bahagi ng Pilipinas; at 3. Magmungkahi sa Pangulo ng Estados Unidos tungkol sa uri ng pamahalaan na nababagay sa Pilipinas. Iniulat ng Komisyong Schurman sa pangulo ng Estados Unidos na hindi pa handa ang mga Pilipino sa pagsasarili. Kailangan manatili pa at turuan ng mga Amerikano ang mga Pilipino sa pamamahala. Ibinigay nito ang sumusunod na mungkahi: 1. 2. 3. 4. 5. 6. Pagtatag ng pamahalaan sa bansa na binubuo ng dalawang kapulungan at ang Mababang Kapulungan at ang Mataas na Kapulungan. Pag-aalis ng pamunuaang military at pag tatag ng pamahalaang sibil sa mga pook na mapayapang tinatangap ang Amerikano. Pangangalaga sa mga likas na yaman ng bansa Pagtatag ng mga munispyong nagsasarili at mga pamahalaang panlalawigan. Pagbubukas ng mga libreng paaralang pang-elementarya at Paghirang ng mga kakayahang Pilipino sa mahahalagang tungkulin sa pamahalaan.

Ang Ikalawang komisyon Kilala sa tawag na Komisyong Taft ang ikalawang komisyon na itinatag noong Marso 16, 1900. Si William Howard Taft ang taga pangulo nito. Nakahihigit kaysa Komisyon Schurman ang kapangyarihan ng Komisyong Taft. Ito ang tagagawa ng mga batas at tagapagpaganap sa mga ito. May 440 batas na naipatupad ito mula Setyembre 1900 hanggang Agosto 1902. Ilan dito ang mga sumusunod: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. Paglikha sa sistemang serbisyo sibil; Pagtatag ng mga pamahalaang pang munisipyo at panlalawigan; Pagtakda ng mga kodiko para sa pamaraang sibil; Pag-ayos ng mga Hukbong Sandatahang Panlupa; Paglikha ng mga Unang kagawaran panloob; Pagbigay ng libreng pag-aaral at; Pagtatag ng pamahalaang ng Benguet.

Sa pamamagitan ng patakarang Pilipinisasyon, nabigyan ng pagkakataon ang mga Pilipino na makalahok sa pamahalaan. Marami ang nabigyan ng mahalagang tungkuling ipinagkait ng mga Español sa mga Pilipino. Naging punong mahistrado ng Korte Suprema, ang kataataasang hukuman ng bansa, si Cayetano Arellano. Napiling kasapi ng komisyon sina Rafael Palma. Nahirang din si Gregorio Araneta bilang kalihim ng pananalapi. Siya ang unang Pilipinong nahirang sa isang tungkuling tagapagpaganap. Ang pamumuno sa mga pamahalaang local ay ipinagkatiwala ng mga Amerikano sa mga Pilipino. Ang mga Amerikano naman ang nahirang na ingat yaman at superbisor sa mga lalawigan. Dahil dito, ang mga Amerikano pa rin ang masasabing may mataas na kapangyarihan sa mga lalawigan. Ang Batas Pilipinas ng 1902 Ang Batas Pilipinas ng 1902 ay kinilala din sa tawag na Batas Cooper. Pinagtibay ito noong Hulyo 2, 1902. Ito ay nagtakda ng pagbibigay ng karapatan sa mga halal na Pilipino. Ipinagkaloob nito sa mga Pilipino ang mga karapatan sa malayang pananalita at pagpapahayag, kalayaang huwag mabilanggo dahil sa pagkakautang, pagiging pantaypantay sa harap ng batas at kalayaan mula sa pagkaalipin. Ayon din sa Katipunan ng mga Karapatan, dalawang Pilipino na kasapi sa komisyon ang maaring ipadala bilang kinatawan ng Pilipinas sa Kongreso ng Estados Unidos. Sa bisa ng Batas Cooper itinatag ang Asamblea o Batasan ng Pilipinas. Noong Hulyo 30, 1907 ginanap ang halalan at ang pagpapasinaya ay ginanap noong Oktubre 16, 1907 sa Grand Opera House. Naging Ispiker si Sergio Osmeña at si Manuel L. Quezon naman ang pinuno ng higit na nakararaming kasapi. Nahirang din sina Benito Legarda, Sr. at Pablo Ocampo bilang kinatawan ng Pilipinas sa Kongreso ng Estados Unidos/ Ang Batas Jones 1916 Ang Batas Jones na pinagtibay ng Kongreso ng Estados Unidos noong Agosto 29, 1916 ang kinikilalang Batas ng Awtonomiya ng Pilipinas. Ito ang panukalang batas na iniharap sa Kongreso ni William Atkinson Jones. Naglalayon ito na magbigay ng lubos na kalayaan sa Pilipinas.

Kabilang sa mahalagang probisyon na itinakda ng naturang na batas ang sumusunod. 1. Pangako ng Estados Unidos na bibigyan ng kalayaan ang Pilipinas kapag may matatag nang pamahalaan ang bansa. 2. Pagkakaloob sa gobernador-heneral na pinili ng Pangulo ng Estados Unidos ng tungkuling gumanap bilang punong tagapagpaganap. 3. Paglikha ng batasang binubuo ng dalawang kapulungan. Ang Senado bilang Mataas na Kapulungan at ang Kapulungan ng mga Kinatawan bilang Mababang Kapulungan. Ang Senado ay bubuuin ng 24 na kagawad at 90 naman ang sa Mababang Kapulungan na pawing inihalal at manunungkulan nang apat na taon. Si Manuel L. Quezon ang naging unang Pangulo ng Senado at si Sergio Osmeña naman ang unang Ispiker ng Mababang Kapulungan. Upang makamtan ang inaasam na kasarinlan, ang lehislatura ay bumubuo ng halos labindalawang misyon sa Estados Unidos upang hilingin sa Kongreso ang pagpaptibay sa pangakong itinadhana ng Batas Jones. Nagsimula ang pagpapairal ng batas Jones noong Oktubre 16, 1916. Ito ang humalili sa Batas ng Pilipinas ng 1902. Itinuturing itong pinakamagaling na batas buhat sa Kongreso ng Estados Unidos noong panahong ito.

Batas Tydings-McDuffie Ang Batas ng Kalayaan ng Pilipinas ay iniharap sa Kongreso ng Estados Unidos nina Senador Milliard Tydings at Kongresista John McDuffie. Ito ay nilagdaan ni Pangulong Franklin Roosevelt noong Marso 24, 1934 at kinilala bilang Batas TyddingsMcDuffie. Pormal itong tinanggap ng lehislatura ng Pilipinas noong Mayo 1, 1934. Itinatadhana ng batas ang pagtatatag ng malasariling pamahalaan o Komonwelt na pangasiwaan ng mga Pilipino sa loob ng sampung taon; pagpapadala ng kinatawan ng Pilipinas sa Estados Unidos sa pamamagitan ng tanggapan ng Pilipinong Residenteng Komisyonado. Ang Batas ay naggagawad din ng kapangyarihan sa Lehislatura ng Pilipinas na tumawag ng isang kumbensyong bubuo ng Saligang Batas ng Pilipinas. Sa pagbuo ng Saligang Batas, inihalal ang 202 delegado na ang naging pangulo ay si Claro M. Recto. Pinagbatayan ng kumbemsyon ang iba’t-ibang ulat ng mga komite, ang saligang Batas ng Biak-na-Bato at Malolos, mga tagubilin ni McKinley sa Ikalawang komisyon ng Pilipinas at ang Batas Jones ng 1916. Pinagtibay ng mga Pilipino sa isang plebisito ang bagong Saligang Batas noong Pebrero 8, 1935. Dinala ito sa Estados Unidos at doon pinagtibay naman ni Pangulong Roosevelt noong Marso 23, 1935

Ginanap sa Pilipinas noong Setyembre 17, 1935 ang pambansang halalan para sa mga magiging pinuno ng Komonwelt. Nahalal na pangulo si Manuel L. Quezon at pangalawang pangulo si Sergio Osmeña. Sagutin mo 1. Ilarawan ang pakikipaglaban ng mga mamahayag na Pilipino sa pamahalaang Amerikano. 2. Paano lumaban ang mga mamahayag para sa kasarinlan? 3. Paghambingin ang una at ikalawang komisyon. 4. Paano nakatulong ang patakarang Pilipinasyon sa paghahanda sa sariling pamamahala ng mga Pilipino? 5. Ibigay ang iyong opinion sa probisyon ng Batas Pilipinas ng 1902 o Batas Copper. 6. Ihambing ang Batas Copper sa Batas Jones ng 1916. 7. Anong tungkulin ang ginagampanan ng sumusunod sa pamahalaan sa ilalim ng mga Amerikano? a. Benito Legarda Sr. b. Manuel L. Quezon c. Gregorio Araneta d. Trinidad H. Pardo de Tavera e. Cayetano Arellano ANG KOMONWELT NG PILIPINAS Ginanap ang pasinaya ng komonwelt ng Pilipinas noong Nobyembre 15, 1935. Nanumpa sa harap ni Pangulong Mahistrado Ramon Avanceña sina Quezon at Osmeña at ang nahalal na 98 kinatawan. Pagkatapos ng pasinaya, sinimulan na ang pagbabalankas ng mga plano para sa bansa. Ito ay nagpatunay na binigyan na ng karapatan ang mga Pilipino na mangasiwa sa sariling pamahalaan at lipunan. Gayunman, nasa ilalim pa rin sila ng patnubay ng mga Amerikano. Ang panahon ng komonwelt ay panahon ng transisyon. Ito ay paghahanda sa ganap na pagsasarili sa bansa,

PANANAKOP AT PAMAMAHALA NG MGA HAPONES Dahil sa pagsiklab ng digmaan, binago ang itinatadhana ng Saligang Batas ukol sa panunungkulan ng Pangulo ng Pilipinas.

Nakapanungkulan na si Quezon nang anim na taon, ngunit pormal pa rin siyang itinalagang Pangulo noong Disyembre 30, 1941. Inilipat noon sa Corregidor ang pamahalaang komonwelt sa ilalim ng pagpapatunay ni Heneral Douglas McArthur. Sa ilalim ng kapangyarihan Hapones, ipinatupad ang sumusunod na mga patakaran. 1. Pag aalis ng kapangyarihan ng Amerikano sa Pilipinas; 2. Pagtatatag ng Pilipinas para sa Pilipinas; 3. Pagputol ng pakikipag-ugnayan ng Pilipinas sa Estados Unidos at 4. Patuloy na panunungkulan ng mga pinuno ng bayan ayon sa batas ng komonwelt sa pamamatnubay ng pangasiwaang military ng hapon. Nang naganap noong masakop ng mga Hapones ang bansa, iniutos ni Pangulong Roosevelt ang paglipat ni Quezon at ng kanyang pamilya sa Australia. Noon ay sumuko na ang mga kawal na Pilipino at Amerikano sa Bataan (Abril 9, 1942) at Corregidor (Mayo, 9, 1942). Ang pamahalaang Pilipino sa Panahon ng Hapones. Ipinahayag ng pamunuang Hapones sa Pilipinas ang patakaran nitong Greater East Asia Co-Prosperity Sphere. Inaasahan Kapangyarihan ng Bansang Malaya

Ang Pilipinas, bilang isang malayang bansa o Estado ay nagtataglay ng mga mamayanan, teritoryo, pamahalaan at soberanya. Ang katawagang soberanya ay tumutukoy sa kapangyarihan kinikilala ng mga bansang Malaya. Palagian o walang taning ang panahon ng kapangyarihan ng Pilipinas habang umiiral ang pagiging soberanong Estado nito. Pansarili ang kapangyarihan nito at hindi maisasalin, maililipat at maipamimigay. Sa pagiging soberanong Estado, malawak ang saklaw ng Pilipinas. Ang lahat ng tao o bagay na nasa loob ng teritoryo ng bansa ay nasa ilalim ng kapangyarihan nito. Gayundin, masasabing lubos na ang umiiral at kinikilala ritong kapangyarihan. MALAYA ANG PILIPINAS Ang pagtataas ng watawat ng Pilipinas noong Hulyo 4, 1946 ay tanda ng pagkakaroon ng kasarinlan ng Pilipinas. Pagkilala ito ng mga dayuhan sa kakayahan ng mga Pilipinong mamuhay nang Malaya. Ang kasarinlang ito ng Pilipinas ay kinikilala ng

malalayang bansa. Sa pagkakaroon ng kasarinlan, nagbago ang katayuan ng bansa. Isa nang ganap na malayang bansa ang Pilipinas. DALAWANG URI NG SOBERANYA Soberanyang Panloob Ito ang kapangyarihan ng Pilipinas na mamahala sa nasasakupan nito. Bilang isang Malaya at demokratikong bansa, ang kapangyarihan pampahalaang nito ay nasa mamayanan. Sila ang may karapatan pumili ng mga mamumuno sa bansa. Sa kabilang dako, ang mga pinuno ay may kapangyarihan ito ng mga pinuno ay nagmumula sa mga mamayanan na may kapangyarihan. Ito ang kahulugan ng demokrasya. Ang kapangyarihan ito ng bansa ay maaring maipakita sa iba’t ibang pagkakataon. Isa rito ang kaligtasan ng bansa laban sa anumang pagsasalakay o paglusob ng kaaway na bansa sa anumang panganib. Maaring ring magpasya ang pamahalaan na kunin ang mga ari- arian, pribado man ito o pambayan, na kailangan sa pagtatangol ng bansa. May kalayaan at kapangyarihan din ang Pilipinas na pangasiwaan ang mga pinaguukulan yaman nito tulad ng mga lupaing sakahan, minahan, pangisdaan, kagubatan, at iba pa. Tanging ang bansang Pilipinas lamang ang maaring magpasya tungkol sa paglinang at paggamit ng mg likas na yamang ito. Soberanyang Panloob Ito ang kapangyarihan ng bansang matupad ang layuning mapabuti at mapaunlad ang mga mamamayan at ang Pilipinas. Kasama rin nito ang kapangyarihang lutasin ang mga suliranin o kaguluhan sa bansa nang hindi pakikialaman ng alinmang bansa. Ang pinuno ng Pilipinas ang higit na nakakaalam kung alin ang mabuti at masama para sa bansa. Ang panghihimasok o pakikialam sa Gawain ng Pilipinas ay pagsaklaw sa kapangyarihan nito.

MGA KARAPATAN NG BANSA Simula nang matamo ng Pilipinas ang kasarinlan, nagkaroon ito ng karapatan makapagsarili sa pamamahala sa pulitika, ekonomiya at lipunang Pilipino. Taglay nito ang hindi mapapakailamang pag papasya ukol sa mga pangangailangan ng pamahalaan at ng

mga mamayanan ng bansa ang maaring lumutas sa mga suliranin nito ukol sa rebekyon, paggamit ng likas na yaman, kahirapan at iba pa. Gayunman, maari silang tumanggap ng mga mungkahi mula sa ibang mga bansa bilang kasapi ng samahan ng malayang bansa sa Asya o sa daigdig.

Karapatan sa Pantay na Pagkilala Ang lahat ng bansa sa daigdig ay may karapatan sa patunay na pagkilala. Maliit man o malaki, mahirap man o mayaman, anuman ang simulain at sistema ng pamahalaan, ang mga bansa ay may pantay na pribilehiyo. Ang Pilipinas ay kasapi ng Samahan ng Nagkakaisang Bansa (United Nation o UN) na kumikilala sa pantay na pribilehiyo ng bansa. Anoman ang suliranin at pangangailangan ng Pilipinas ay maaring idulog sa samahan. Ang Pilipinas naman ay maaring magbigay ng boto sa mga isyung pagpapasyahan ng samahan. May karapatan ang kinatawan ng Pilipinas na mahirang o maihalal na pinuno ng alinmang sa mga ahensya nito. Bilang kasapi sa Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangan Asya (Association of Southeast Asian Nations o ASEAN), tinanggap na rin ng Pilipinas ang pantay na pagkilala ng ibang bansa. Nagpapatunay ito na iginagalang ng mga kasapi ng ASEAN ang pagiging soberanong Esatado ng bansa. Karapatang Mamahala sa Nasasakupan Karapatan ng Estado na mamahala sa teritoryo at mga mamayan nito. Walang ibang maaring magpatupad ng mga batas at magpapasya ukol sa mga likas na yaman ng bansa kundi ang Estado. Maaring nitong ipagbawal ang pagluluwas ng mga kalakal ng bansa kung kailangan. Maari rin nitong ipagbawal sa mga dayuhan ang pagmamay-ari ng mga lupa at negosyo sa bansa. Malaya ang Estado na magpasya ukol sa kapakanan ng mga mamayanang Pilipino. Tungkulin nitong ipagtanggol ang kanilang mga karapatan saan man sila naroon. Kaugnay nito, karapatan din ng Estado na magparusa sa mga mamayanang lumalanag sa batas.

Karapatang Magankin ng mga Ari-arian ng bansa. Karapatan ng bansa ang mag-angkin ng mga ari-arian tulad ng mga likas na yaman, kagamitang pang bayan at mga gusaling pambayan. Nakapagbubukas din ito ng mga Embahada. Kung kailangan ang Pamahalaan ay maaring bumili at mag may-ari ng lupa o mga gusali sa nararapat na presyo. Ito ang ginagawa ng pamahalaan kapag magbubukas ng mga bagong kalye, sentrong pampamahalaan at paliparan. Karapatang Makipag-ugnayan Ang pagiging kasapi ng Pilipinas sa mga samahang pandaigdig at panrehiyon ay nag papahiwatig ng karapatan nito na makipagugnayan. Kaugnay nito ang karapatan ng bansa na magpadala ng mga kinatawan sa iba’t ibang bansa at tumangap ng mga embahada ng ibang bansa. Nakikipag-ugnayan din ang bansa sa iba’t-ibang pandaigdig na ahensya ukol sa kalusugan, edukasyon, batas, paggawa, pagsasaka, pagkain at pananalapi. Pinahihintulutan ng pamahalaan ang pagdaraos sa bansa ng mga pagtitipong pandaigdig at panrehiyon.

Karapatang ipagtanggol ang kalayaan. Karapatan at tungkulin ng bansa na ipagtanggol at pangalagaan ang sariling kalayaan. Itinatadhana ito ng Saligang Batas na nagtatalaga sa sandatahang lakas ng Pilipinas bilang taga pangalaga ng katahimikan, kaayusan at kalayaan ng bansa. Tungkulin ng mga hukbong sandatahan ng bansa na pigilin at sugpuin ang anumang paglusob at banta buhat sa labas para sa kaligtasan panloob ng Pilipinas. Ang hukbong panlupa o pang katihan ng Pilipinas (Philippine Army o PA) ay may tungkulin ipagtanggol ang bansa sa mga labanan o paglusob sa bansa. Gunaganap din ito ng mga tungkuling pang inhinyerya, medical, pang edukasyon at pang kabuhayan.

Ang Pambasang Pulisya ng Pilipinas (Philippine National Police o PNP) ang nangangalaga sa katahimikan at kaayusan sa loob ng bansa. Ito ang nangangasiwa sa kapayapaan ng mga pamayanan sa bansa. Ang Pangangalaga sa himpapawid na sakop ng Pilipinas ay tungkulin ng hukbong panghimpapawid (Philippine Airforce o PAF). Tinitiyak nito na walang makakapasok sa Pilipinas na mga sasakyang panghimpapawid ng ibang bansa nang walang pahintulot o kung may pakay na masama. Nasa Hukbong Pandagat (Philippine Navy o PNA) naman ang pananagutan magbantay sa mga teritoryong tubig ng bansa, Tinitiyak nito na ligtas sa anumang panganib ang mga baybay dagat ng bansa. Nagtatanod ito sa dagat upang hindi makapasok ang kaaway sa bansa sa pamamagitan ng sasakyang pandagat. Tumutulong din ang PN sa pagpapatrolya sa mga sasakyang pandagat. Tumutulong din ang PN sa pagpapatrolya sa mga dagat ng bansa upang matiyak na nasusunod ang mga patakaran ukol sa Doktrinang pagkakapuluan at Batas ng Dagat

ANG PILIPINAS AT ANG SAMAHANG PANDAIGDIG Ang pag-uugnayan ng mga bansa ay mahalag sa pagkakaroon ng kapayapaan at katahimikan sa buong daigdig. Tulad ng maraming bansa, ang Pilipinas ay naniniwala na kailangn magtulungan at magdamayan ang mga bansa upang makamit ang minimithing kasaganaan, kaunlaran at kapayapaan. Dapat isaayos ang pakikipagugnayan ng bawat bansa upang maiwasan ang pagsasamantalang maaring gawin ng malalakas at mauunlad na bansa sa mahihina at maliliit na bansa. Kinakailangan ang lubos na pag-uunawaan at respeto ng mga bansa sa isat-isa at ang ibayong pagsisikap tungo sa pandaigdig na kaunlaran, kasaganaan at kapayapaan. Patakarang Panlabas ng Bansa Ang Pilipinas ay may sinusunod na mga patakarang ginagamit na batayan at patnubay sa pag-uugnayan sa mga bansa. Ito ang sumusunod: 1. Pagtutol sa mga hidwaang pagmumulan ng digmaan 2. Pagpapatpad at pagsunod sa mga simulain at batas bilang bahagi ng batas ng bansa; at pandaigdig

3. Pagpapahalag at pagsunod sa anumang patakaran na may kaugnyan sa pagkakaroon ng kapayapaan, katarungan, kalayaan, pagtutulungan at pagkakaibigan sa ibang bansa. Paraan ng Pakikitungo sa ibang Bansa May mga paraang isinasagawa ang pamahalaan sa pakikitungo nito sa ibang bansa. Ilan dito ang pagsapi sa mga samahang pandaigdig, pagkakaroon ng kasunduan, pagpapadala ng kinatawan o delegasyon sa mga pandaigdig na pagpupulong at pagkakaroon ng relasyong diplomatiko, pangkalakal, pangkalingan, panlipunan, pampalakasan at panrelihiyon. Patuloy din ang pagpasok ng pamahalaan sa mga kasunduan sa ibang bansa upang manatili, mapangalagaan at mapabuti ang magandang relasyon. Isinasagawa rin ito upang maiwasan ang pagkakaroon ng hindi pagkakaunawaan. Ang Bansa sa Paglutas ng Suliraning Pandaigdig Nakikiisa at nakikilahok ang pamahalaan sa paglutas ng mga suliraning pandaigdig tulad ng digmaan. Gumagawa ito ng paraan upang makapagpadal ng tulong Noong sumiklab ang digmaan sa Korea, nagpadala ng mga kawal an gating pamahalaan. Nakiisa rin tayo sa pagpapadala ng tulong sa Vietnam noong ito ay nasa panahon ng kaguluhan. Nagpadala rin ang Pilipinas ng mga kasapi ng PNP sa East Timor upang makatulong sa pagpapanatili ng katahimikan ng lugar.

KASALUKUYANG ANG PAKIKIPAG-UGNAYAN NG PILIPINAS Pinatutunayan ng mga embehada ng Pilipinas sa ibat-ibang bansa ang layunin nitong makipagkaibigan sa kanila. Hangga’t maari, pinaiiral ng Pilipinas ang mapayapang pakikitungo sa alinmang bansa, iba man ang ideolohiya at pamahalaan ng mga ito. Pakikipag-ugnayan sa Estados Unidos Umiiral hanggang sa kasalukuyan ang relasyon ng Pilipinas at Estados Unidos. May matatag na embahada at mga tanggapang konsulado ang Pilipinas doon. Matatag pa rin ang embahada ng Estados Unidos sa bansa. Nagpapatuloy ang pandarayuhan ng ilang Pilipino sa Estados Unidos at ang pagtungo ng mga Amerikano sa bansa. Bilang mga mangangalakal, mananaliksik, misyonero at turista, nakapananatili sila sa bansa ayon sa itinakda ng pahintulot mula sa DFA Noong 1992, ganap nang inalis ang mga base-militar ng Estados Unidos sa Pilipinas. Gayunman, hindi ito nakapigil sa pagkakaibigan ng dalawang bansa. Ang pagtanggap ng mga pinunong Amerikano sa opisyal na pagdalaw doon ni Pangulong

Ramos ay nagpaptunay nito. Maging ang embahador ng Amerika sa Pilipinas ay nagpahayag ng patuloy nilang pakikiisa sa Republika ng Pilipinas. Pakikipag-ugnayan sa mga Bansang Sosyalista Nagsimula ang relasyong diplomatiko, pangkalahatan at pangkultura ng Pilipinas at mga bansang sosyalista noong panahon ng Batas Militar sa bansa. Nakipagkaibigan ang Pilipinas sa Tsina, dating Unyong Sobyet, Romania at iba pa. Palatandaan nito ang pagbubukas ng mha embahada ng Pilipinas sa naturang mga bansa.

Isang kasunduang pangkalakalan, pangkultura at panteknolohiya ang nilagdaan ng Pangulo ng Romania at ni Pangulong Marcos sa Maynila noong Abril 1975. Nang taon ding iyon nagsimula ang kasunduang pangkalakalan ng Pilipinas at Tsina. At nang sumunod na taon, nilagdaan ang kasunduang diplomatiko ng Pilipinas at Unyong sobyet. Mula 1972 hanggang 1975, nakipag-ugnayan din ang mga pinuno ng bansa sa mga bansa sa silangang bahagi ng Europa, Kabilang dito, bukod sa Romania, ang Silangan Alemanya, Hungary, Poland, Czechoslovakia, Bulgaria at Yugoslavia. Muling nakipagugnayan ang Pilipinas sa Cuba noong 1975 pagkatapos ng mahigit na isang dekadag paghihiwalay ng dalawang bansa. Napapaloob sa planong pangkaunlaran ng Pilipinas ang pagpapatatag ng relasyon nito sa mga bansang sosyalista. Karamihan sa mga bansang ito ay umaangkat ng mga produkto ng bansa, gaya ng langis ng niyog, uway, abaka, at asukal. Tumatangap din ang mga bansang ito ng mga manggagawa at Iskolar na Pilipino sa larangan ng Sining, Musika, agham at teknolohiya. Layunin ng plano ng pamahalaan na mapalawak pa ang pakikipag-ugnayan ng Pilipinas sa mga bansang sosyalista. Ito ay dahil sa ang pakikisalamuha sa kanila ay nagpapaunlad ng pagunawa at pagtanggap ng mga Pilipino sa pagkapantay-pantay ng mga tao sa daigdig. Gayundin, naniniwala ang pamahalaan na mahalaga ito sa pagtataguyod ng kapayapaan. Pakikipag-ugnayan sa mga Bansang Aprikano Marami ring manggagawang Pilipino sa Aprika. Noong 1989, iniulat na may 7,042 ang bilang nila at tumataas ito nang 20 bahagdan noong 1991. Nangangahulugan ito na patuloy ang pakikipag-ugnayan ng Pilipinas sa mga bansang Aprikano. Nagbibigay ang Pilipinas ng suporta sa mga programa para sa bansang Aprikano na dumaranas ng tagtuyot, taggutom at epidemya. Ito ay sa pamamagitan ng pondo na nililikom ng UN para sa mga bansa tulad ng Ethopia at Somalia. May mga Pilipinong dalubhasa sa larangan ng populasyon, kalusugan, pagsasaka at edukasyon na ipinadala sa

Aprika bilang kasangguni. Samantala, marami nang Aprikano ang nakararating sa Pilipinas upang magsanay sa ibat’ iba ring larangan ng kaalaman. Kabilang dito ang mga nakapagsanay sa International Institute for Rural Reconstruction o IIRR sa Silang Cavite; sa International Rice Research Institute o IRRI sa Los Baños, Laguna at sa Unibersidad ng Pilipinas sa Diliman, Lungsod ng Quezon. Simula noong 1970, tinanggap sa ibat-ibang kolehiyo at unibersidad sa Pilipinas ang mga mag-aaral mula sa Aprika Nangunguna rito ang mga mag-aaral mula sa Nigeria, Ghana, Tanzania at Kenya. Maging sa larangan ng military, ang Pilipinas ay nagkaroon na rin ng bahagi sa kapayapaan sa ilang bansang Aprikano. Kasama ang ilang kawal ng Pilipino sa hukbo ng UN na tunutulong sa pagpapairal ng katahimikan sa Congo noong 1963 Pakikipag-ugnayan sa mga Bansang Arabe Noong dekada ’80, nagsimulang umunlad ang pakikipag-ugnayan ng Pilipinas sa mga bansang Arabe. Kinikilala ng Pilipinas ang lakas ng mga bansang Arabe sa kalakalan ng langis. Isa ang Pilipinas sa mga bansang umaangkat ng mga produktong langis sa Saudi Arabia at ibang bansang Arabe na kasapi ng Organization of Petroleum Exporting Countries o OPEC. Bukod sa pag-aangakat ng mga produktong langis sa mga bansang arabe, nagpapadala roon ang Pilipinas ng mga mangagawa. Noong 1996, umabot sa 221,224 mangagawang Pilipino ang nakapatagtrabaho sa iba’t ibang bansang Arabe. Binubuo ito ng mga propesyonal, tekniko at may kasanayang mangagawa.

Pakikipag-ugnayan sa Hapon Pagkatapos ng ikalawang digmaang pandaigdig, ang Pilipinas ay tumanggap ng kabayaran mula sa Hapon para sa mga pinasalang tinamo ng bansa. Sa isang kasunduang nilagdaan sa Maynila noong Mayo 9, 1956, nangako ang Hapon na magbibigay ng halagang $800 milyon, kasama ang mga kagamitan sa loob ng 20 taon. Bagaman lumampas na ang takdang panahon ng pagbabayad utang at tapos na ang pananagutan ng HApon, patuloy itong tumutulong sa Pilipinas. Unti-unting nalimot ng bansa ang mga karanasan nito noong panahon ng digmaan. Nakipagkaibigan ang mga Pilipino sa mga Hapones. Noong Disyembre 21, 1973, pinagtibay ni Pangulong Marcos ang Philippine-Japan Treaty of Amity upang maging pantay ang pag-uugnayan ng dalawang bansa. Ginawa ito upang bigyang susog ang mga probisyon ng kasunduan na nagbibigay ng higit na pakinabang sa mga Hapones. Gayunman nanatiling hawak ng Hapon ang pangunguna sa larangan ng kalakalan.

Sa gitna ng mga suliraning namamagitan sa Pilipinas at Hapon mula 1980 hanggang sa kasalukuyan, nanatili pa rin ang pagkakaibigan ng dalawang bansa. Noong 1992 hangang 1993, mapayapang dininig ang kasong iniharap ng kababihang Pilipino na pinagsamantalahan ng mga kawal na Hapones noong panahon ng digmaan. Isinaayos din ng dalawang bansa ang mga katiwalian sa pagtatrabaho ng mga Pilipinong entertainer sa Hapon. Bukod dito, nagkasundo ang dalawang bansa na gagawa ng mga hakbang tungo sa pagsugpo sa mga krimeng kaugnay ng bawal na gamut, pagbebenta ng mga babae at bata at pagpupuslit ng mga kontrebando. Isa nang maunlad na bansa sa daigdig ang Hapon. Gayunman, nakikipag-ugnayan pa rin ito sa Pilipinas. ANG BANSA AT MGA SAMAHANG PANREHIYON AT PANDAIGDIG Ang gating bansa ay kasapi ng ibat ibang samahang panrehiyon at pandaigdig. Naniniwala tayo na ang pagsapi sa mga ganitong samahan ay higit na makaktulong sa pagunlad. Naniniwala rin tayo na ang pagsasama-sama at pagbubuklod-buklod ng mga bansa ay makapagbibigay ng daan upang magkatulungan ang bawat kaanib sa panahon sa kagipitan tulad ng digmaan, tagtuyot, taggutom at mga kalamidad tulad ng lindol baha at iba pa.

Ang Pilipinas sa ASEAN Ang ating bansa ay kasapi ng ilang samahan ng mga bansa tulad ng Samahan ng nagkakaisang Bansa (united Nations) at ng Samahan ng mga bansa sa Timog-Silangang Asya (Association of Southeast Asian Nations o ASEAN) na nasasaklaw ng batas pandaigdig. Bilang kasapi ng mga bansa, ang Pilipinas ay sumusunod sa mga tuntunin at prinsipyong sumasaklaw sa pag-uugnayan ng mga bansa. Kaanib sa ASEAN bukod sa Pilipinas ang Malaysia, Indonesia, Thailand, Singapore, Brunei, Laos, Myanmar, Vietnam at Cambodia Ang mga bansang kasapi ng ASEAN ay nagkakaisa sa layunin na magkaroong ng sariling katatagang pampulitika at pang ekonomiya. Itinatag ang ASEAN upang maitaguyod ang kapayapaan at kaunlaran sa rehiyon at malinang ang pagtutulungan, pangkabuhayan, panlipunan at pangkultura ng mga kaanib na bansa. Kaugnay nito, hangad ng ASEAN na maakit sa samahan ang iban pang bansa sa rehiyon. Sa ganitong paraan, mapalalakas ng samahan ang pagkakaisa sa rehiyon at natitiyak ang kapayapaan at kaunlaran dito.

Upang mapabuti ang mga produktong panluwas ng bawat bansa sa ASEAN, pinatutuunan ng pansin ng mga ito ang pagpapataas ng antas ng agham at teknolohiya. Binalangkas nila sa Maynila noong Pebrerom1994 ang plano ukol dito. Sa plano, nangunguna ang paggamit ng mga katutubong teknolohiya ng bawat bansa, pagpapalitan ng mga dalubhasa at pagsasanay sa agham. Naniniwala ang mga pinuno ng ASEAN na sa pamamagitan ng pagtutulungang pangkabuhayan, ang pagpapaunlad ng mga kaanib nito ay matatamo ng mataas na antas ng teknolohiya. Bilang kasapi ng ASEAN, umaasa ang PIlipinas sa tagumpay ng mga programa ng samahan. Nakikiisa ang bansa sa mga programa ng ASEAN, hindi lamang sa kabuhayan kundi maging sa larangan ng sining, musika, isports, teknolohiya, populasyon, edukasyon at komunikasyon. Sagutin mo 1. Sa anu0anong paraang nakikipag-ugnayan ang Pilipinas sa mga bansang nakatala? a. b. c. d. e. sa estados unidos sa mga bansang sosyalista sa mga bansang sosyalista sa mga bansangh Aprikano sa Hapon

2. Bakit pinananatili ng Pilipinas ang pakikipag-ugnayan sa ibat-ibang bansa? 3. Ipaliwanag ang sumusunod. a. Relasyong diplomatiko b. Ugnayang pangkalakalan. c. Ugnayang pangkultura d. OPEC e. IRRI f. IIRR g. Bayad-pinsala ng hapon h. Philippine-Japan Treaty of Amity 4. Ano ang ASEAN? Ano ang kabutihang idinudulot sa Pilipinas ng pagiging kaanib ng ASEAN? 5. Ipaliwanag ang layunin ng ASEAN.

Ang Pilipinas sa UN Ang Pilipinas ay kabilang sa mga nagunang lumagda sa Karta ng Un (UN Charter) noong june 26, 1945 sa san Francisco, California sa Estados Unidos. Si Carlos P. Romulo ang kinatawan ng Pilipinas noon. Kabilang din ang Pilipinas sa nakararaming Kaanib na bansang nagpatibay sa Karta ng bansang nagpatibay sa karta ng Un nonng Oktubre 24, 1945. Ito ang ipinagdiriwang na Araw ng UN. Bagaman ang Pilipinas ay isang papaunlad na bansa pa lamang, malaki na ang bahagiing ginagampanan nito sa UN. Naging aktibo ang bansa sa mga talakayan sa Pangkalahatang Asamblea (General Assembly) ng Un ukol sa isyu ng mga karapatang Pantao. Humantong ito sa pandaigdig na pagpapahayag ng mga karapatang Pantao noong Disyembre 10, 1948 Noong 1949, nanungkulang Pangulo ng Pangkalahatang Asamblea si Carlos P. Romulo. Siya ang kauna-unahang Asyano na humawak ng katungkulang ito sa UN. Naglingkod siya bilang kasanguni ng samahan hanggang sa huling sandali ng kanyang buhay noong 1985. Dahil sa kanyang matapat na paglilingkod sa UN at sa pagtataguyod niya ng kalayaan at pandagdig na kapayapaan, tinawag siyang Mr. United Nations 1980. Bilang tugon sa panawagan ng UN, nagpadala ang Pilipinas ng 5,000 kawal sa timog Korea noong digmang Korea (1950-1953) Nagpadala rin ang bansa ng mga kawal sa Congo noong 1963, nang magkaroon doon ng digmaang sibil. At kabilang sa mga hukbong sandatahang tumutulong sa pagpapayapa sa Vietnam ang mga kawal na Pilipino. Nakikilahok ang Pilipinas sa kampanya laban sa apartheid, ang patakaran sa timog Aprika na magpangkat pangkat ang mga tao roon. Isa ang Pilipinas sa bansang nagpahayag ng pansamantalang pagputol sa pakikipagugnayanng pangkabuhayan sa Tinog Aprika. Naging Aktibo rin ang bansa sa mga programa ng UN ukol sa pangangalaga sa kapaigiran, sa pagpapatupad ng mga batas ukol sa mga karapatan ng mga bata at kababaihan sa pagpigil sa paggamit ng lakas-nukleyar.

Kabilang sa mga Pilipinong Nagkaroon ng malaking bahagi sa UN ang sumusunod: 1. Cesar Bengzon- International Court of justice 2. Salvador P. Lopez- Komisyon ng mga karapatang pantao ng UN 3. Helena Z. Benitez- Komisyon g katayuan ng kababaihan 4. Geronimo Pecson- Lupon ng UNESCO 5. Sonia M. Zaide- Lupon sa Polusyon ng Dagat ng UN 6. Miguel Cuaderno- International Monetary Fund o IMF at Wold bank

7. Felixberto Serrano- Komisyon ng mga katarungan Pantao ng UN 8. Narciso Reyes- United Nations Development Programs (UNDP) at United Nations International Childrens Emergency Funds (UNICEF) 9. Rafael Salas- United Nations Population Commision 10. Leticia Ramos Shahani- Mga gawaaing Panlipunan at Pantao ng UN 11. Arturo Tolentino- Kapulungan ng UN ukol sa batas ng Dagat May iba pang mga Pilipinong humawak ng katungkulan sa ahensya ng U, kabilang dito sina Leonardo d. Dela cruz na nagging director para sa asta at pasipiko at si Victor Ordoñez sa tanggapang pang edukasyon ng UNESCO sa Paris. Sa pagiging aktibing kaanib ng UN, ang Pilipinas ay tumatangap ng tulong mula sa samahan. Ang mga tulong na ito ay sa larangan ng industriya, imprastruktura, pagkain, pagsasaka, kalusugan, edukasyon, pananalapi at agham at teknolohiya.Maraming programa ang UN na nagtataguyod sa mga pangangailangn ng mga kapuspalad na Pilipino. Ito ay sa pamamagitan ng pagbibigay ng pondo sa mga samahan at tanggapang pampamahalaan at pribado at mga tulong na teknikal sa mga nagpapakadalubhasa. TANGING LATHALAIN: ANG IKAAPAT NA PAGPUPULONG NG APEC Ang APEC Sa pilipinas ginanap ang ikaapat na pagpupulog ng Asia Pacific Economic Cooperation (APEC) leaders meating o leaders summit noong Nobyembre 22 hanggang 26, 1996. maari rin itong tawaging Manila-Subic Summit ginanap ang nakaraang unang tatlong APEC summit sa Seattle, Bogor at Osaka, ayon sa pagkasunod-sunod Kasapi sa APEC ang 18 bansa: Australia, Brunei, Canada, Chile, Tsina, Hongkong< Indonesia, Hapon, Korea, Malaysia, Mexico, New Zealand, Papua new Guinea, Pilipinas, Singapore, Taiwan, Thailand at Estados Unidos Marami ang nagbigay ng pala-palagayu at opinion tungkol sa magiging bunga o epekto ng APEC sa ating bansa. Marami ang nagtatanong bagaman hindi kaagad-agad nabigyan ng kauukulang sagot tulad ng : > Ang APEC ba ay nangangahulugan ng mabuting pamumuhay ng tao? > Ito ba ay ang higit na murang kalakal? > Ito ba ay magbibigay ng mga pagkakataon para sa hanapbuhay? > Magubunga ba ito ng higit na kita ng bansa mula sa pagluluwas ng kalakal? > Mapapabilis ban g APEC ang paglilipat ng teknolohiya mula sa mga mauunlad na bansa tungo sa papaunlad na bansa upang matulungan itong makamit ang mataas na antas ng pagsulong? > May garantiya ba na ang mga bansa ng APEC na may higit na lakas at kapangyarihan pang ekonomiya tulad ng Estados Unidos at Hapon ay hindi dadaig sa mahihinang bansa tulad ng Pilipinas at Papua New Guinea? Kailangan ang pagpapaliwanag sa mga ganitng katanungan upang mawala ang alinlangan at mahikayat silang suportahan at makiayon sa layunin ng APEC meeting sa Pilipinas. Batay sa maraming pagpapahayag, mahihinuha na ang layunin na ng APEC ay pagtataguyod ng Business Environment sa Pilipinas. Ito ang angkop sa paglinang ng kabuhayang pambansa at pandaigdig. Layunin din ang pagpatuloy na pag-unlad sa pamamagitan ng paglulunsad ng Malaya at makatarungang pagpapalitan ng produkto, serbisyo at teknolohiya.

Sa pamamagitan ng mga programa ng pagtutulungan (cooperative programs), inaasahan ng APEC na maiaangat ang kasanayan at kakayahan ng mga mamayan ng bansang kaanib sa pagpapaunlad ng ekonomiya. Makatutulong ang makabagong teknolohiya sa pagpapalaganap ng impormasyon na may kinalaman sa pagbibigyan at pagtutulungan ayon sa kakayahan ng bansang kaanib. Inaasahan na sa kinalalagyan ng Pilipinas sa rehiyon at sa kasanayan n gating mga mangagawa, malaki an gating magiging kapakinabangan sa balangkas ng pagtutulungan na inilulunsad g APEC Dapat ding malaman ng bawat Pilipino na ang pangunahing layunin o mithiin ng APEC ay ang masidhjin pagtutulungan upang maitaas ang uri ng pamumuhay ng mga tao sa mga bansa sa rehiyon. Dahil dito inaasahan na ang bawat makabangong Pilipino ay makikilahaok at makikibahagi sa abot ng makakayanan upang matupad ang simulain at layunin ng APEC.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->