1. KATUTUBONG PANAHON Mga Negrito, Indones at Malay ang mga prinsipal na mamamayan ng Pilipinas.

Naganap pa ang iba pangmigrasyon sa pamamagitan ng pagbiyahe sa tubig at nangyari sa loob ng ilang libong taon. Naging laganap ang sosyal at pulitikal na organisasyon ngpopulasyon sa mga pulo. Ang mga magsasaka lamang ngHilagang Luzon ang nagkaroon ng konsepto ng teritoryalismo.[1] Ang simpleng yunit ng pamahalaan ay angbarangay, na isang grupong pinamunuan ng isang datu. Sa isang barangay, ang mga sosyal na dibisyon ay ang mgamaharlika, kung saan kasama ang datu; ang mga timawa; at ang mga alipin. Maraming kategorya ang mga alipin: ang mga magsasakang walang lupa; ang mga timawang nawalan ng kalayaan dahil sa pagkakautang o parusa sa krimen at ang mga bihag ng digmaan. Dinala ang Islam ng mga mangangalakal at mga misyonaryo mula sa Indonesia.[2] Noong ika-16 dantaon, matatag na ang Islam sa Sulu at lumaganap ito mula sa Mindanao; nakarating ito saMaynila noong 1565.[1] Kahit kumalat ang Islam sa Luzon, ang pagsamba pa rin sa mga anitoang relihiyon ng karamihan sa mga pulo ng Pilipinas. Dinala ng mga Muslim ang pulitikal na konsepto ng mga estadong pinamunuan ng mga raha at sultan. Ngunit ang mga konsepto ng mga Muslim at ng mga magsasaka ng Hilagang Luzon ng teritoryalismo ay hindi lumaganap sa ibang lugar.[1] Nang makarating ang mga Kastila noong ika-16 dantaon, karamihan sa humigit-kumulang na 500,000 katao ay nanirahan sa mga panirahang barangay. Alibata - Noon Panahon ng mga Katutubo Bago pa dumating ang mga Kastila'y may sarili nang kalinangan ang Pilipinas. Mayroon nang sariling pamahalaan (sa kanyang barangay), may sariling batas, pananampalataya, sining, panitikan, alibata at wika. At ang kanilang sistema ng pagsulat ay tinatawag na Alibata. 2. PANAHONG NG KASTILA Nang lumapag si Magellan sa Pulo ng Limasawa noong ika-16 ng Marso 1521, ang Pilipinas ay isa ng Bansa ng mga Muslim sa kadahilanang ang karamihan ng populasyon ay mga Muslim na. Pinatutunayan din sa kasaysayan na noong dumating si Legaspi (ang pumalit kay Magellan na napatay ni Lapu-Lapu), ang kaharian ng mga Muslim ay naitatag na sa Batangas, Pampanga, Mindoro, Panay, Catanduanes, Cebu, Bohol, Samar, Manila, Palawan, na hindi pa kasali ang solidong mga Pulo ng Mindanao.

Pinatay nila ang mga lalaki at babae.[11] Ngunit. pati na rin ang 16. Hindi natuwa si Aguinaldo nang tumutol ang mga Amerikano na suportahan ang kalayaan ng Pilipinas. ang mga Kastila ay nagdulot ng lagim sa Pulo ng Luzon. Sa pagkatalo ni Soliman. 3.000 Pilipinong sundalo na naging kasali sa isang pambansang gerilyang kampanya na walang tiyak na bilang ng . Itak at palaso laban sa baril at kanyon. matapos patayin ng dalawang Amerikanong sundalo ang tatlong Pilipinong sundalo sa San Juan. PANAHON NG AMERIKANO Nagsimula ang relasyon ng Pilipinas sa Estados Unidos nang magsama ang dalawang bansa upang labanan ang mga Kastila.000 Amerikanong sundalo ang lumaban sa digmaan.[10] Bilang mga magka-alyado.234 Amerikano ang namatay.[12] Naging mas magastos at mas marami ang namatay sa digmaang ito kaysa sa Digmaang Espanyol-Amerikano. Itinatag ng mga Kastila bilang pangunahing lugar ang Manila. matanda at bata. binigyan ng mga sundalong Pilipino ang mga Amerikano ng mga mahahalagang impormasyon at suporta mula sa militar. Pero ang iba’t-ibang mga tribu ng mga Muslim ay lumaban at pinigil ang pag-usbong ng pangarap ng mga Kastila. 1899.[11] Nagwakas ang relasyon ng dalawang bansa at tumaas ang tensyon nang naging malinaw ang pakay ng mga Amerikanong manatili sa mga pulo. Ang mga katutubo na mahihina ang pananampalataya sa kanilang dating relihiyon ay tinangap ang relihiyon ng mga Kastila. At doon nagsimula ang naging tanyag na digmaan ng mga Muslim at Kastila. Di pa sila nakontento. Ipinagtanggol ni Rajah Soliman ang kanyang kaharian ng buong tatag hanggang sa kahuli-hulihang hibla ng kanyang buhay na nangyari sa Bangkusay.[4] Humigit-kumulang 126. Ang mga Muslim sa karatig bayan ay nagtanggol sa kanilang mga sarili hanggang sa kanilang huling hininga. Ang mga Muslim na hindi namatay sa digmaan ay napilitang talikdan ang kanilang relihiyon at tanggapin ang Kristiyanismo. Digmaang Pilipino-Amerikano Sumiklab ang Digmaang Pilipino-Amerikano noong Pebrero 4. dumistansya ang Estados Unidos sa mga hangarin ng mga Pilipino. Pero ang mga matatapang at bayani ay mas nilubos pa nilang mamatay kaysa sumira sa ALLAH (Subhanahu Wa Taala). ang mga Kastila ang nagpasimula ng mainit na digmaan laban sa mga Muslim ng Maynila na pinamumunuan ng huling haring Muslim na si Rajah Soliman (ang pinuno ng mga Sultan sa Luzon). 4. at nagplano sila na lusubin ang Visayas. Sa maikling sandali. nalupig nila ang Visayas. pinangarap pa nilang masakop ang mayamang lupain ng Mindanao.Noong ika-13 ng Hunyo 1571. Hindi huminto ang mga Kastila sa pagsakop sa Luzon at Visayas. (sa dalampasigan ng Tondo).

[12] Ang Malolos.[14] Itinatag ang pamahalaang sibil noong 1901. ay pinatay noong Hunyo.[12] Sa pagitan ng 250.[4] Sa mga unang taon ng kolonyang pamamahala. samantalang ang Komisyon ng Pilipinas ang mataas na kapulungan.000. Ang gobernador-heneral ang naging pinuno ng Komisyon ng Pilipinas. 1899 ngunit nakatakas si Aguinaldo at ang kanyang pamahalaan at nilipat ang kabisera sa San Isidro. Jr. Itinatag ang Pambansang Pulisya (Philippine Constabulary) upang pamahalaan ang mga natitirang kilusang lumalaban sa mga Amerikano at nang hindi naglaon ay ginampanan rin nito ang mga responsibilidad ng Sandatahang Lakas ng Estados Unidos. na naiipit sa pagitan ng mga Amerikano at mga rebelde. Nueva Ecija.mga kasapi. hanggang noong 1913.[12] Ngunit nagpatuloy pa rin ang mga labanan sa ilang mga bahagi ng Pilipinas. Ang mga sibilyan. ay nakuha ng mga Amerikano noongMarso 31. Isabela noong Marso 23. Pinasinayaan ang halal na Asamblea ng Pilipinas noong 1907 bilang ang mababang kapulungan. isang bagong panukala ang ipinagtibay na naging daan sa kalayaan ng Pilipinas. Si Antonio Luna. ang unang Amerikanong gobernador-heneral ng Pilipinas. AngBatas Jones. Pinahirapan nila ang isa't isa. na humalili kay Arthur MacArthur. Dahil sa pagkamatay ni Luna at ang tuloy-tuloy na pagkatalo ng kanyang mga sundalo sa mga labanan sa Hilagang Luzon. 1901 at dinala sa Maynila. na naging hudyat ng katapusan ng digmaan. ay naghirap.[12] Ang kakulangan ng mga sandata ang naging sanhi ng pagkatalo ng mga Pilipinong sundalo laban sa mga Amerikano sa mga pangunahing labanan ngunit ang mga Pilipino ay nagwagi sa mga labanang gerilya. Nanumpa siya ng katapatan sa Estados Unidos at nag-utos na sumuko ang kanyang mga kasama. pinalitan ng di-sentralisadong mga hukbong gerilya sa bawat sonang militar ang regular na hukbo noong Nobyembre 1899.[12] Nadakip si Aguinaldo sa Palanan. nang naging pangulo ng Estados Unidos si Woodrow Wilson noong 1913.000 at 1. isang kapisanan na itinatag ng Estados Unidos na may kapangyarihang tagapagbatas at may limitadong kapangyarihang tagapamahala. Kolonya ng Estados Unidos Tinuring ng Estados Unidos ang kanilang misyon sa Pilipinas bilang paghahanda ng mga Pilipino sa malayang pamamahala. ayaw ng mga Amerikano na ibigay ang karapatang pamamahala sa mga Pilipino.000 sibilyan ang namatay dahil sa kagutuman at sakit. Ngunit. kasama na rin ang istilong hudisyal. Nagpatupad ang komisyon ng batas na nagtayo ng iba't ibang mga sangay ng pamahalaan. na pinamahalaan ni William Howard Taft. lalo na sa Mindanao. Ang mga panukala ng Estados Unidos sa Pilipinas ay napalitan kasabay ng pagpapalit ng mga administrasyon. serbisyong sibil at pamahalaang lokal. na kabisera ng pamahalaang rebolusyonaryo. ang pinakamagaling na kumander ni Aguinaldo. na ipinasa .

000 mga Pilipino. 300 mga Pilipinong Intsik at 1.000 na mga preso ng digmaan na nahuli ng mga Hapones sa Bataan ay sapilitang pinagmartsa patungo sa isang kulungang may layo ng 105 kilometro sa Hilaga (Pampangga) . Tinatayang 10. Ang pulitika ng Pilipinas noong panahon ng kolonyalismo nito sa Estados Unidos ay pinamahalaan ng Partido Nacionalista.C. na naging pangulo ng Senado mula noong 1916 hanggang 1935. Ang Maynila. Ang pagbobomba sa pamamagitan ng paggamit ng mga eroplano ay sinundan ng pagdating ng mga sundalong Hapones sa Luzon. ay naging batayan ng pagtatag ng isang pamahalaan. nagpangako ng kalayaan at pagtatatag ng inihalal na Senado ng Pilipinas. Dahil sa pagdami ng mga kalabang dumarating sa bansa. 1942 at ang Corregidor noong Karamihan sa 80. 1941. ang ilang mga misyong pang-kalayaan. at doon pinamahalaan ang Komonwelt.[21] Inutusan si MacArthur na pumunta sa Australia. Ang hukbo ng mga Pilipino at Amerikanong sundalo ay pinamunuan ni Heneral Douglas MacArthur. PANAHON NG HAPON Naglunsad ang bansang Hapon ng isang sorpresang pag-atake sa Clark Air Base sa Pampanganoong Disyembre 8. Naganap noong dekada 1920 ang pakikipagtulungan at mga komprontasyon ng mga Pilipino sa mga gobernador-heneral ng Estados Unidos. Agad na nag-organisa ang mga awtoridad ng militar ng Hapon ng bagong estruktura ng pamahalaan sa Pilipinas at itinatag ang KALIBAPI (Kapisanan sa Paglilingkod sa Bagong . na idineklarang bukas na lungsod/Open City upang maiwasan ang pagkawasak nito.[20] Sumama sina Quezon at Osmeña sa mga sundalong patungong Corregidor at hindi nagtagal ay umalis sila patungong Estados Unidos. 1942[19]. Ang mga kasapi ng kongreso ay naghangad na makamit kaagad ang kalayaan mula sa Estados Unidos. naging mataas ang suporta nito sa Estados Unidos sa mga panukala nito. Nagpatuloy ang pagtatanggol ng mga Pilipino hanggang sa pagsuko ng mga sundalong Pilipino at Amerikano sa Bataan noong Abril 9. Itinatag ang serbisyong sibil na pinamahalaan ng mga Pilipino noong 1918. ngunit naging pasaway ang mga hapones at sinalakay pa rin ito [18] ito ay pinasok ng mga Hapones noong Enero 2. halos sampung oras lamang matapos ang Pagatake sa Pearl Harbor.[15] Pinamunuan ito ni Manuel L. na itinatag noong 1907. 4. depende kung kaya ng gobernador-heneral na pamahalaan ang kolonya kasama ang tagapagbatas ng bansa. Kahit naghangad ito ng madaliang paggawad ng kasarinlan. lumikas ang mga hukbong Pilipino at Amerikano sa Bataan at sa pulo ng Corregidor.200 mga Amerikano ang namatay bago makarating sa destinasyon. kung saan sinimulan niya ang planong pagbabalik sa Pilipinas. Quezon. Ipinadala sa Washington D.ng Kongreso ng Estados Unidos noong 1916.

nang ideklara nila ang Pilipinas bilang isang malayang bansa. na mayroong 30.000 kasapi at ipinaabot ang kontrol sa karamihang lugar sa Luzon. Kasama siya ng mga puwersang Amerikanong lumunsad sa Leyte. Ang republikang nasa ilalim ng mga Hapones na pinamunuan ni Jose P. 1944. at pinasok ng mga Magkakaalyadong sundalong Pilipino at Amerikano ang Maynila. Visayas at Mindanao at lumaban sila sa mga Hapon. 1946.[22] Noong Mayo 8. Kasama ni Pangulong Manuel L. Namatay si Quezon sa sakit na tuberkulosis noong Agosto 1. Isinaayos nila ang Konseho ng Estado na nagpatupad ng mga pang-sibil na batas hanggang Oktubre 1943. Maraming pang mga sundalo ang dumating. Nagdanas ang Pilipinas ng pagkawala ng maraming buhay at malawakang pagkasira nang matapos ang digmaan. 1942 hanggang Setyembre 2. Quezon sa Estados Unidos si Sergio Osmena. Laurel ay hindi naging popular. kung saan kontrolado lamang ng mga Hapones ang labindalawa sa apatnapu't walong lalawigan sa bansa. 1944 at si Osmeña ang humalili sa kanya. Nagsilbi siya bilang pangulo ng bansa hanggang sa magkaroon ng halalan noong Abril 23. Lumaban ang pangkat ng militar ng Hukbong Katihan ng Komonwelt ng Pilipinas sa mga Hapones sa isang digmaang gerilya at kinilalang isa itong pangkat ng Hukbong Katihan ng Estados Unidos. 1945. 1945. at bago po pagbabalik ng mga Amerikanong sundalo sa Pilipinas noong 1944. Nagtagal ang labanan hanggang sa pormal na pagsuko ng Hapon noong Setyembre 2. Tinatayang isang milyong Pilipino ang namatay.[22] Ang pagsakop ng mga Hapon sa Pilipinas ay tinutulan nang maraming aktibidad ng mga gerilya. nagsimula ang kampanya ng Labanan ng Pilipinong Nadakpin-Muli sa Pilipinas sa ilalim ng pagsakop ng mga Hapon. Paghahanda ito sa . Samantala maraming ang magkakasanib ng mga sundalong Pilipino at Amerikano kasama ng mga kumilalang gerilya ay ipagtatanggol ng sagupaan ng pakipaglaban sa mga Hapones ay simula ng kampanya ng labanan ng pagpapalaya sa Pilipinas.[22] Ang pangunahing elemento ng paghihimagsik sa Gitnang Luzon ay ginampanan ngHukbalahap (Hukbong Bayan Laban sa Hapon). Mahigit daan-libong mga Pilipino at mga Pilipinong Intsik na kalakihan ay sumali bilang sundalo ay isang dating militar ng Hukbong Katihan ng Komonwelt ng Pilipinas sa ilalim ng pangkat ng militar ng Estados Unidos (1935-1946) at ang sumali bilang gerilya ng kumilalang pangkat ng gerilya sa buong pagbabaka at labanang ito sa Pilipinas katulad ng Luzon. Ang tagumpay ng pakikipaglabang ito ay ipinakita sa katapusan ng digmaan. Dumating si Heneral Douglas MacArthur at si Pangulong Sergio Osmena kasama ang maraming mga Pilipino at Amerikanong sundalo saLeyte noong Oktubre 20. at nawasak ang Maynila dahil hindi idineklara ng mga Hapones ang Maynila bilang isang bukas na lungsod katulad ng ginawa ng mga Amerikano noong 1942.Pilipinas).

mula sa pinakamataas na ranggo hanggang sa pinakamababa. Sa pagpapalabas ng mga balita. Matapos mapasok ang Maynila. Marami rin mga Pilipino ang naparusahan dahil dito. kung saan ang mga hindi susunod ay aarestuhin at ikukulong.pagbibigay ng kalayaan ng Estados Unidos. 5. Ngunit kasabay ng untiunting pagpasok ng mga Hapones sa bansa at ang pagsiklab ng giyera ay ang pagkakatuklas sa isang itinatagong katotohanan: hindi tayo kayang ipagtanggol ng mga Amerikano na lubos na inasahan ng maraming kababayan natin noong panahon na iyon. lahat ay dapat dumaan sa kanilang panunuri. Maraming diyaryo at iba pang babasahin ang ipinatigil. Naging problema din ang hindi pagkakaintindihan sa wika. Nakikinig lamang ang mga Hapones sa mga sabi-sabi lalo na ng mga espiya. Marami ang inaresto nang wala man lamang sapat na ebidensiya sa ginawang kasamaan. Ang mg a Pilipino naman ay hindi makaalma dahil sa tinanggalan na sila ng mga armas at sa kaunting pagkanti lamang sa isang sundalong Hapones ay malupit na parusa kundi man pagkakapatay ang katumbas. Simula pa lamang ay nagpahayag na kaagad sila ng hindi kagustuhan sa mabuting pagtingin ng mga Pilipino sa mga Amerikano. Ngunit ito naman ay isa na lamang sa mga istratehiya na ginagamit ng isang manakop upang mabihag ang mga puso ng mga mamamayan ng bansang sinasakop. 1942. Hindi pa nananamnam ng mga Pilipino ang demokrasiyang pinatikim ng mga Amerikano ay agad naman itong pinalitan ng batas militar. Kumandidato siya bilang pangulo. PANAHON NG BATAS MILITAR Noong una ay marami ang nagmamaliit sa kanila. kalupitan at kasinungalingan. makontrol lamang ang mga Pilipino. Ipinakita ang pananakot ng mga Hapones at ang pagnanais ng mga ito na disiplinahin ang mga mamamayan. ngunit natalo kay Manuel Roxas. ay naging simbolo ng kapangyarihan. Ginawa ng mga mananakop na ito ang lahat. iprinoklama agad ang pagpapatupad ng batas militar noong Enero 3. Para daw sa kanila. ang mga miyembro ng militar. Noong panahong iyon. Nagpatupad sila ng mga limitasyon sa oras ng paglabas ng mga tao sa kanilang mga bahay. Ipinagbawal ang paggamit ng ating watawat ang pagpapatugtog ng . Ang mga natira lamang ay iyong sila na ang siyang namamalakad. ang Pilipinas ay para sa mga Pilipino lamang. Pinakialaman rin ang ang mga organisasyon at institusiyon pati na ang simbahan. Hinihintay na lamang ng mga Pilipino na maging malaya matapos ang ilang taong "paggabay" ng mga Amerikano. Hindi raw kaya ng mga Hapones ang ginagawa ng mga kolonyalistang bansa.

atbp) ang nagtatag ng Kilusang Propaganda. Naging malakas na ang kontrol ng mga Hapones sa Pilipinas. Maging ang mga pangalan ng mga daan at lugar na nagpapaalala sa mga Amerikano ay pinalitan.Lopez-Jaena.pambansang awit. Pinahirapan ng mga Kastila ang mga katutubo (o sa termino ng mga Kastila. Ang mga taong binago ng mga kaisipang ito ay siya ring nakinabang sa mapagkakakitaang kalakalang ito-ang mga ilustrado. mga kaisipan tulad ng kalayaan at kasarinlan ay dumaan sa Suez at papunta sa Pilipinas-bagay na di lubos na nagustuhan ni ng mga nangangasiwa kulunyal o ng praylokrasya. nasa kamay ng mga nangangasiwa sa Intramuros at sa mga prayle ang kapangyarihan sa kolonya. Kung ano ba ang nagpalunsad sa Himagsikan ay mai-uugat sa mga panlabas at panloob na mga sanhi. Wala ring nagawa agad ang mga Amerikano. Pinadala ng mga ilustrado ang kanilang mga anak sa mga pamantasan sa Europa." Lahat ng ito’y ginawa nila. 6. mahigit 300 taon nang pinamumunuan ng mga Kastila ang Pilipinas. ilang pag-aalsa na ang naganap sa Pilipinas sa mahigit 4 na siglo. indio) sa pamamagitan ng sobrang pagpapabubuwis at sapilitang pagpapagawa (polo). at isang pag-aalsa sa Kabisayaan ang pinigil ng mga sundalo mula Pampanga. dahil sa hawak nila sa mga karaniwang tao. magpapadala ang mga Kastila ng mga sundalo mula sa mga lalawigang Tagalog para supilin ang isang pag-aalsa sa Ilocos. Pinilit rin nilang ipagamit sa mga tao ang mga perang kung tawagin ay "Mickey Mouse Money. PANAHON NG HIMAGSIKAN Ang Himagsikang Pilipino o Himagsikan ng 1896 (1896—1898) ay isang labanan sa pagitan ng Imperyong Kastila at ng Katipunan. Dahil dito. Noong panahong iyon. hindi magkakaisa hanggang sa ika-19 na siglo. Ito ang nagpatindi ng hidwaan sa pagitan ng mga Pilipino. Ang panloob na sanhi ay ang walang-katarungang pagbitay sa GOMBURZA. Isang paring Pilipino. Ang panlabas na sanhi ay ang pagbukas ng Pilipinas sa pandaigdigang kalakalan. Isang maliit na pagkakamali nila’y maaaring humantong sa kamatayan. kahit sa katotohanan. kung saan sinimulan ng marami sa kanila (sina Rizal. dala ng pagbukas sa Kanal ng Suez noong 1869. Halimbawa. sa prayle lang talaga ang kapangyarihan noon. si Padre Pedro Pelaez ang nagpasimuno ng isang kilusang sikularisasyon noong . Bukod sa mga produkto galing sa ibayong dagat. Walang namang magawa ang mga Pilipino. Ito'y salamat sa patakaran ng mga Kastila ng divide et impera-hatiin at sakupin. Ang dating binalewala ng maraming Pilipino ay siya namang naging dahilan ng pagkakaroon nila ng isang masamang panaginip. lahat di nagtagumpay. Nang magsimula ang Himagsikan.

Nagustuhan ng mga prayle ang bagay na ito at sila'y naghanap ng pwedeng maibintang sa tatlong pari. Isinulat ni Gregorio Sanciangco ang El Progreso de Filipinas na tungkol sa mga patakaran ng mga kastila na di-makatarungan tungkol din ito sa economical state ng Pilipinas noong panahong iyon. Padre Jose Burgos at Padre Jacinto Zamora. Isinulat naman ni Pedro Paterno ang Ninay. naipahayag nila ang kanilang mga saloobin tungkol sa kung ano ba dapat ang baguhin sa Pilipinas. pati na rin sa mga akda ng ilan sa mga kasapi nito. Layon ng kilusang ito na ibigay sa mga paring katutubo ang mga parokya na hawak pa noon ng mga Kastilang pari. 1872. Hindi na pinagbabayad ng buwis ang mga Kastila at Mestisong Kastila. Sa kabila ng lahat ng ito. Isa sa mga patakarang ito ay ang pagpataw ng mga Kastila ng mataas na buwis sa mga Tsino. Marami sa mga kakampi ng Gomburza ang tinapon papalabas o kusang umalis sa Pilipinas. tulad ng sekularisasyon at gawing lalawigan ng Espanya ang Pilipinas. Ginamit nila ang paraan ng pagsusulat upang maipahayag ang reklamo nila. Natupad ito nang isang rebelyon ng mga sundalo sa moog sa Kabite ang madaling nasupil. Nahati ang kilusan sa isang maka-del Pilar na paksyon at isang maka-Rizal na paksyon. Pagkatapos na mamatay si Pelaez sa isang lindol. Sa pamamagitan ng tuwing gabihang pahayagan na La Solidaridad. nabigo ang Kilusang Propaganda na tuparin ang nakaatas na layon nito. isang ilustradong duktor na nagngangalang Jose Rizal ang magpapatunay na ito ang nagbago sa kanyang buhay. tinuloy ng tatlong pari-sina Padre Mariano Gomez. sa huli. Padre Burgos. Graciano Lopez-Jaena. bagay na naging dahilan ni Rizal para iwanan ang Espanya-at . hinatulan ang tatlo-kinilala pagkatapos bilang Gomburza-na garotihin noong Pebrero 17. inutos nito ang pagpapatunog ng mga kampana bilang tanda ng pagdadalamhati. Ito ay nagdulot ng pagmamahal ng mga tao sa bansa. Isang nobelang nagsasaad tungkol sa diwang makabansa. Sa halip. at Padre Zamora (pagbawas sa suweldo ng mga sundalo ang sanhi ng rebelyon). Ilang taong lumipas. Hindi pinayagan ng arsobispo ng Maynila (na naniniwala sa kawalang-kasalanan ng tatlo) na sila'y alisan ng sutana. Noli Me Tangere at El Filibusterismo naman ang sinulat ni Rizal na tungkol sa masamang pamamalakad ng mga Kastila ng bansa. gulat sa kaibahan ng Espanya sa kanyang kolonya sa Timog-Silangang Asya. Layon ng kilusang ito. Mestisong Tsino at Pilipino. At marami sa mga Pilipinong piniling manatili ang nanghilakbot sa nangyari. Marcelo del Pilar. Ang kilusang propaganda Itinatag ng mga ilang mag-aaral sa europa ang kilusang propaganda. Agad na isinisi ng mga prayle ang rebelyon (na pinamunuan ng isang nagngangalang Sarhento LaMadrid) kina Padre Gomez.kalagitnaan ng ika-19 na siglo. Sa kabila ng kakulangan ng patunay na nagdidiin sa kanila sa rebelyon.na pinamunuan nina Jose Rizal.

sa tulong ng isang palimbagan na binili ng dalawang katipunero na sina Candido Iban at Franciso del Castillo (na parehong nagtatag ng Katipunan sa Kabisayaan). itinatag niya ang La Liga Filipina (Samahang Pilipino) noong taong ding yaon.at nabigo. inilimbag ng Katipunan. na kinabibilangan ng mga tulad nina Andres Bonifacio at Apolinario Mabini. sila ng mga pondo at sandata. kasama ang mga dating kasapi ng La Liga Filipina na sina Ladislao Diwa. Hindi nagtagal at rumami ang mga kasapi ng Katipunan. Ang radikal na pangkat. Pateros. Malabon. Ang makagitnang pangkat ay binuo muli ang sarili nito na Cuerpo de Compromisarios (Samahan ng mga Kumprumisaryo) na may layuning magbigay ng pera sa La Solidaridad. (Sa kabila ng nilalaman ng karamihan. Mula sa unang lukasyon nito sa Tondo. San Felipe Neri. Hindi nagustuhan ng mga Kastila ang pagtatag sa kilusang ito (ito'y marahil sa isa sa mga nakasaad sa kasulatan ng Liga. at Valentin Diaz ang Kataastaasang Kagalang-galang na Katipunan ng mga Anak ng Bayan sa isang bahay sa Calle Azcarraga (ngayo'y Abenida Claro M. ang pahayagang Kalayaan. ay naging Katipunan. na naghihikayat ng "pagtatanggol laban sa karahasan at kawalang-katarungan") at noong Hulyo 7 ay dinakip si Rizal at itinapon sa Dapitan sa lalawigan ng Zamboanga. at di kalauna'y sa . Nahati ang samahan pagkatapos ng pangyayaring ito. Marikina. Sa halip. Layunin ng kilusang ito. Ang napakalungkot at napakamasalimuot na pagkamatay nina Lopez-Jaena at del Pilar ang huling dagok sa kilusan. Pasig. Noong gabi ng Hulyo 7. Kalookan. si Bonifacio ang ikatlongPangulo. sa pamumuno ni Bonifacio. Teodoro Plata. Para maikalat ang kanilang panawagan ng isang mapagpalayang himagsikan. nagtatag ang Katipunan ng mga sanggunian nito sa mga bayan ng San Juan del Monte. Dalawang beses lang inilimbag ang pahayagang ito. 1892. itinatag nina Andres Bonifacio. Recto). Humingi rin sila ng tulong sa isang barkong pandigma ng Hapon na nakadaong sa Maynila na ang kasabay ang lahat ng puwersa ng Imperyong Hapones na tumuloy agad ng puwersang panghimagsik ng mga Pilipino at mga taguyod para sa mga Katipunan para sa huling makikipaglaban sa mga sundalong Kastila . del Pilarbilang "editor" nito at sa Yokohama bilang lugar ng limbagan nito. sa abot ng kanilang makakaya. ang nasimulan ng Kilusang Katipunan ang nagbigay-inspirasyon sa dalawang kilusang sumunod nito. ipinahayag nito si Marcelo H. inilimbag na palihim ang ikalawang edisyon sa limbagan ng Diario de Manila. La Liga Filipina Pagkatapos ang pagbalik ni Rizal sa "Pilipinas" noong 1892. Para di malaman ng mga Kastila ang kinaroroonan ng palimbagan nito. na ituloy ang programa ni Rizal na panloob na reporma sa Pilipinas.Europa.Deodato Arellano.

Ipinagbawal ng konstitusyong ito ang pagdedeklara ng batas military. ngunit naging mahina ang pagbangon ng bansa sa administrasyong Aquino dahil sa mga kudeta ng mga diapektadong mga kasapi ng militar. lumaki ang Katipunan sa mahigit 30. umanib ang kauna-unahang babaeng kasapi nito noong taong 1893.[39] Umunlad ang bansa sa pamamagitan ng pagtatatag muli ng mga demokratikong institusyon at respeto sa mga mamamayan. Isinauli ng mga Amerikano sa pamahalaan ang Clark Air Base sa Pampanganoong Nobyembre ng taong iyon. na inendorso ni Pangulong Aquino. PANAHON NG KASALUKUYAN Ikalimang Republika (1986-kasalukuyan) Pamamamahala ni Corazon Aquino (1986-1992) Bumuo kaagad si Corazon Aquino ng isang rebolusyonaryong pamahalaan para maging normal ang sitwasyon.ilang mga bayan sa mga lalawigan sa Kabisayaan. sa mga rebeldeng Muslim at mga rebeldeng militar upang kumbinsihin sila na itigil ang kanilang mga kampanya laban . Nagkaroon din ng sangay pangkababaihan ang Katipunan.000 na katao. mula sa mahigit na 300. 2009 sa Makati medical center sa lungsod ng makati sa kadahilanang Colon Cancer.[37] Isang bagong saligang-batas ang ipinagtibay [38] noongPebrero 1987. Pamamamahala ni Fidel V. si Fidel Ramos. ibinasura ng Senado ang kasunduang nagpapahintulot sa pananatili ng mga base militar ng Estados Unidos sa loob ng sampung taon.[41] Noong 1991.6% lamang ng kabuuang boto sa pagitan ng pitong kandidato. 7. nagwagi sa halalan ang Kalihim ng Tanggulang Pambansa.000 na mga katipunero. na naging batayan ang transisyonal na Freedom Constitution. idineklara niya na mataas niyang prayoridad ang nasyonal na rekonsilyasyon at gumawa siya ng koalisyon upang makabangon sa mga hidwaan ng administrasyong Aquino. Sa kabuuan. Sa mga unang taon ng kanyang termino. at ang Subic Bay Naval Base sa Zambales noong Disyembre 1992.[40] Ang paglakas ng ekonomiya ay hinadlangan ng serye ng mga kalamidad. Ramos (1992-1998) Noong 1992.[39] Ginawa niyang legal ang Partidong Komunistaat nakipag-negosasyon sa mga ito. na may 23. kasama na ang pagsabog ng Bulkang Pinatubonoong 1991 na nagdulot ng pagkamatay ng 700 katao at ang pagkawala ng mga tirahan ng 200. na nagtapos sa halos isang siglo ng pamamalagi ng militar ng Estados Unidos sa Pilipinas. Namatay si Corazon Aquino noong Agosto 1. pagtatatag ng mga nagsasariling rehiyon sa Cordillera at sa Timog Mindanao at ang pagbabalik ng istilong pampanguluhan ng pamahalaan at ang Kongresong may dalawang kapulungan.

[42] Pamamamahala ni Joseph Estrada (1998-2001) Nanalo si Joseph Estrada. 2001. Sa loob ng isang taon ng kanyang eleksyon. at ang pagkabigo na masolusyonan ang mga suliranin sa kahirapan. Dahil sa mga rally. ngunit ang kanyang paglilitis sa Senado ay hindi natuloy nang iboto ng senado na huwag eksaminahin ang tala sa bangko ng pangulo. Ngunit nakabangon ang kabuhayan ng bansa ngunit mas mabagal ito kumpara sa mga kalapit-bansa nito. ang Moro Islamic Liberation Front ang pakikipaglaban. na naging sanhi ng hindi pagtakbo muli ni Ramos sa halalan. Ngunit ipinagpatuloy ng humiwalay na pangkat ng MNLF. Ipinangako niya sa kanyang kampanya ang pagtulong sa mga mahihirap at paunlarin ang sektor ng agrikultura sa bansa. Maraming Pilipino ang nawalan ng trabaho. Noong Oktubre 1995. nilagdaan ng pamahalaan ang kasunduang nagtatapos sa kaguluhang rebelde. umalis si Estrada sa opisina noong Enero 20. isang pangkat ng mga rebeldeng naghahangad na maging malayang bansa ang Mindanao. Maraming mga malalaking protesta ang kumontra sa pagsisikap ng mga taong sumuporta kay Ramos na susugan ang batas upang magkaroon siya ng pagkakataong tumakbo muli para sa ikalawang termino. kung saan nanalo ang kanyang koalisyon sa . Tinatayang hindi lehitimo ang pag-upo ni Ginang Arroyo sa pwesto dahil hindi pa tapos ang paghahatol sa kaso ng nakaraang pangulong Estrada. nilagdaan niya ang amnestiyang nagpapatawad sa mga rebeldeng pangkat. nawala ang popularidad ni Estrada dahil sa mga akusasyon ng kronyismo at kurapsyon. sa halalan ng pagka-Pangulo noong 1998. inakusahan si Estrada na tumatanggap siya ng pera mula sa sugal. ang resignasyon ng mga kalihim at ang pagkawala ng suporta ng sandatahang lakas. noong 1996. isang dating aktor at naging bise pangulong ni Ramos. Bilang sagot.[43] Noong panahon ng krisis na pinansyal sa Asya na nagsimula noong 1997.sa pamahalaan. Naging mas lehitimo ang kanyang pag-upo sa halalan pagkalipas ng apat na buwan. ang pamamahala ni Estrada ay nagdulot ng mas malalang kahirapan sa ekonomiya. lumaki ang kakulangan sa badyet at bumaba ang halaga ng piso. Pamamamahala ni Gloria Macapagal-Arroyo (2001-2010) Humalili si Bise Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo (ang anak ni Pangulong Diosdado Macapagal) sa posisyon ng Pangulo sa araw ng kanyang paglisan. nagkaroon ng mga demonstrasyon na naghingi sa pag-alis ni Estrada. Siya ay isinakdal ng Mababang Kapulungan. Naging popular siya sa mga mahihirap. at mga Pilipinong militar at mga pulis na kinasuhan ng krimen habang nakikipaglaban sa mga rebelde. Noong Hunyo 1994. Isang kasunduang pang-kapayapaan ang nilagdaan ng pamahalaan at ng Moro National Liberation Front (MNLF).[34] Noong Oktubre2000. na nagtapos sa pakikipaglaban na nagtagal ng 24 taon.

2004.[34] Siya ay muling nahalal at isinalin sa puwesto para sa kanyang anim na taong termino noong Hunyo 30.[34] Sinabi ni Arroyo noong Disyembre 2002 na hindi siya tatakbo sa halalan noong 2004 ngunit binago niya ang kanyang desisyon noong Oktubre 2003 at nagdesisyong sumali sa halalan. . isang tape na naglalaman ng isang usapan ay lumabas na naglalaman ng usapan ni Arroyo at isang opisyal ng halalan kung saan inutusan ni Arroyo ang opisyal na itaas ang bilang ng kanyang mga boto upang manatili siya sa puwesto.[34]Ang unang termino ni Arroyo ay nagkaroon ng hating pulitika ng mga koalisyon at isang kudeta sa Maynila noongHulyo 2003 na naging sanhi ng pag-deklara niya ng isang buwang pambansang state of rebellion.karamihan ng mga posisyon. Noong 2005. ngunit tinatwa niya ang mga alegayon ng pandaraya at hindi siya bumaba sa puwesto.[44] Nagdulot ito ng mga protesta na humihingi sa pagbaba ni Arroyo sa puwesto. Inamin niya na kinausap niya ang isang opisyal ng halalan.[44] Hindi nagtagumpay ang mga planong pagpapatalsik sa pangulo noong taong iyon.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful