Fernando Bagongbanta. Patula nila kung bigkasin ang mga bugtong. Nagsimula sa dalawang taludtod hanggang sa umabot nang lilimahing taludtod. Siya ang may-akda ng aklat ng "Explicacion de la Doctrina Cristiana en la Lengua Tagala" na nagtataglay ng mga tugmang nagpapaliwanag sa mga aral ng Diyos na nakapaloob sa aklat na Doctrina Cristiana. kaligayahan. Isa siyang makatang nakilala dahil sa kanyang mga dalit. Alcomtiser ang matandang panulaan ng Pilipinas ay masasabing karugtong ng mga unang kultura ng Timog Silangang Asya. Nanatili ang sukat at tugma sa kanilang mga tula kaya hindi nawala ang indayog sa panulaan nang panahong ito. una nilang pinagtuunan ng pansin ang pagsusuri ng mga panitikang nakasulat ng ating mga ninuno. Ang kanyang mga tula aya ganap na umiwas sa talinghaga upang maihatid nang tiyak ang diwang nais iparating ng tula. Pedro de Herrrera. dagat. bukid. pilosopiya at mga minanang kapaniwalaan. Nakita nilang ang mga katutubo ay mahilig tumula at bumigkas ng mga tugma. ayon kay Lope K. Dahil dito. kasaganaan at iba pa. Ang Mga Makata Ng Panahon ng Amerikano 1. Panahon ng Kastila Nang matuto ang mga misyonerong Kastila ng wikang Tagalog. Alonzo de Santa Ana. Kinilalang ama ng tipograpiya sa Pilipinas sapagkat aklat niya ang unang nalimbag sa paraang tipograpiko (isang uri ng paglilimbag). Santos ay siyang kauna-unahang katutubong tula. Karaniwan sa mga kantahin at berso ay tungkol sa mga gawaing makaDiyos. Ang mga bugtong. Nahilig din silang umawit kaya ang lahat halos ng mga pang-araw-araw nilang mga gawain ay naisasagawa nila nang may angkop na awitin. ang mga salawikain at maging mga kasabihan. 2. Ang salawikain at mga kawikaan ay mga patula rin. Masasabing likas na mga makata ang ating mga ninuno. 3. 4. Ang mga sinulat na tula ng mga paring Kastilang misyonero ay maiikli sa simula ngunit habang tumatagal ang mga ito ay nadagdagan ng mga taludtod. ang mga tula ang unang kinakitaan ng pagbabagong-bihis. Isa si . Padre Francisco Blancas de San Jose. tahanan. Ang mga tula ni Bagongbanta ay napalimbag at natipon sa Memorial de la Vida Cristiana kasama ng mga tula ni Blancas de San Jose. Pinili nila ang mga panitikang sa kanilang palagay ay makatutulong sa kanila sa pagpapalaganap ng Kristiyanismo. Nawala ang talinghaga sa panulaan dahil sa layuning huwag maipagkamali ng mga mambabasa ang mensaheng panrelihiyon at pangkagandahang-asal. May mga tula at awit sila sa lahat ng okasyon ng kanilang buhay.Kaligirang Pangkasaysayan ng Tula Sinaunang Panahon Ayon sa pananaliksik nina Tumangan. Ito'y ang paghahanay ng mga piling salita na nagsasaad ng talinghaga at masasagot sa pamamagitan ng panghuhula. Kinilala niya ang pagiging maanyo at masining ng tula kaya siya ay kumilala sa sukat at tugma ng panulaang Tagalog. Kasabay ng pagsulat sa alpabetong Romano ng mga tulang katutubo ay pumasok na rin sa panulaang Tagalog ang ilang mga salitang Kastila. Ang dating mga tulang katutubo na nakasulat sa matandang baybaying Alibata ay sinulat ng mga misyonero sa alpabetong Romano. Naglalaman ito ng mga paniniwalang panlipunan.

Pedro Suarez Osorio. lumitaw ang henerasyon ng mga kabataang namulat ang mga kaisipan sa di pagkakapantay-pantay ng mga mananakop at sinasakupan. 6. Isang makatang Tagalog mula sa San Miguel. Sa aklat na ito ay tinalakay ni Bencuchillo ang iba't ibang sukat at taludturan ng tulang Tagalog. Siya ang ipinalalagay na unang makatang Tagalog na napatala sa kasaysayan ng panitikang Tagalog. Isa ang tula sa naging kasangkapan sa pagpapahayag ng mga propagandista. Nakilala rin siya sa pagsulat ng mga "dalit". Dito nailalahad nila ang kani-kanilang mga kuru-kuro o pala-palagay. Tula niya ang Ibong Camunti sa Pugad. Awit at Korido Mga Tulang Pandulaan O Pantanghalan 1. tinangka ng mga "ilustrado" na magpasok ng mga pagbabago. Ang Como con Dios ay isa sa mga tulang nasulat ni Pinpin. Si Felipe de Jesus ang nagpakita ng muling pagbabalik g talinghaga sa panulaang Tagalog. Salawikain 4.Bagongbanta sa mga tinawag na ladino noong panahong iyon. Nang mga panahong iyon. Panubong o Pamutong Panahon ng Hapon Bunga ng pag-unlad ng produksyon sa pagsasaka at pagsulong ng pakikipagkalakalan sa ibang mga dayuhan. Pinahahalagahan sa kasaysayan ng panitikan dahil sa kanyang "Dalit na Pamucao sa Tauong Babasa Nitong Libro" na ang tinutukoy ay ang Barlaan at Josaphat. 8. Sa pamamagitan nito. Duplo 3. Ito'y hindi sa pamamagitan ng armas kundi sa pakikipagtagisan ng katuwiran sa katuwiran sa pasulat na pamamaraan. ang pagkaunlad ng kabuhayan ay nakabuo ng pangkat na mga Pilipinong nakilala sa tawag na "Ilustrado" at sa tawag na "Middle Class". Karagatan 2. Tomas Pinpin. Juego de Prenda 5. Siya ay binabanggit pa rin bilang isa sa mga ladinong kasama nina Blancas de San Jose at Bagongbanta. . Sabi o Kasabihan 3. Hindi lubhang nanuligsa sa mga taong pamahalaan dahil sa mga layunin lamang ng Propagandista ay pagbabago sa pamamalakad ng simbahan kaya't ang damdaming laban sa mga prayle ang nangibabaw dahil sila ang higit na may kapangyarihan kaysa mga taong pamahalaan. Awiting Bayan o Kantahing Bayan 5. damdamin at maging ang kanilang mga karanasan. Sila ang mga Pilipinong nagising ang kamalayan sa pagiging api. Mga Akdang Patula 1. Bulacan. Ama ng limbagan sa Pilipinas. 5. Felipe de Jesus. Bugtong 2. Dalit 4. 7. Ang karaniwang tinutuligsa nila ay ang mga ginagawa ng mga prayle na sana'y yaong talagang masasabing kaugnay ng simbahan. Ang may-akda ng Arte Poetico Tagalo na lumitaw noong ika18 dantaon. Dahil sa mga pangyayaring ito. tayo'y sunud-sunuran sa mga dayuhang panginoon. Pasyon 6. kahit na nakatataas ang kabuhayan ng ilan sa atin. Francisco Bencuchillo.

Apolinario Mabini . Bagama't maikli ang panahong nasasakop. . Kabilang sa mga ito'y ang pagkakaroon ng pagpapalit ng pamamahala sa pamahalaan.may nagsisulat ng mga tulang may sukat at tugma at may nagsisulat sa malayang taludturan. Pangunahing layunin ng tula sa panahong ito ay makapaghatid ng mahalagang mensahe sa mga mambabasa. Andres Bonifacio . Dr. Mga manunulat at kanilang Akda 1.El Verdadero Decalogo ( Ang Tunay na Sampung Utos ) 4. Jose Rizal . Lumala ang ugnayang Kastila-Amerikano dahil sa mga tunay na pangyayaring naganap.Pnahon laban sa Kastila at Panahon laban sa Amerikano. Dahil dito'y patuloy pa rin ang pang-aapi at pandudusta.Mga Manunulat at Kanilang akda 1. Jose Velasquez Palma . Bingi ang pamahalaang Kastila sa mga kahilingan sapagkat noong mga panahong iyon ay abala sa pansariling suliranin ang Espanya.Sa Anak ng Bayan 3.Mi Ultimo Adios ( Ang Huli Kong Paalam) 2. May mga tula ng pagpupuri at panunuligsa sa mga nanunungkulan sa pamahalaan at mga katiwaliang nagaganap sa lipunan. Marcelo H. patuloy ang kamalayang panlipunan ng mga makata sa panahong kasalukuyan. maraming mga pangyayari ang naganap at naging makasaysayan sa bayan.Pag-ibig sa Tinubuang Lupa 2. del Pilar . Bibihira ang mga tula ng pag-ibig ngunit unti-unting nabubuhay na paksa sa panulaan ang tungkol sa kalikasan lalo pa't may mga kampanyang inilulunsad ang pamahalaan sa pangangalaga ng kalikasan. Sa madaling salita. pagsasamantala at paghihigpit ng pamahalaan at simbahan sa mga Pilipino. Nilayon ng mga tula sa kasalukuyang panahon ang maging kasangkapan sa minimithing pagbabago ng lipunang Pilipino.Katapusang Hibik ng Pilipinas .Ala Juventud Filipina ( Sa Kabataang Pilipino) . Emilio Jacinto . Bigo ang mga hangarin ng mga propagandista. Sa istilo ng pagsulat ng tula ay nanatili pa rin ang dalawang paraan . 1898.Sagot ng Espanya sa Hibik ng Pilipinas Panahon ng Himagsikan Ang panahong ito'y nahahati sa dalawa . Inanyayahan ni Almirante Dewey ang mga Pilipino upang makipagtulungan sa mga Amerikano. ipinahayag ng mga Amerikano ang pormal na pakikidigma sa Espanya noong Abril 25.Himno Nacional Filipino (Pambansang Awit ng Pilipinas) Panahon ng Amerikano Ang mga tulang nasulat pagkatapos ng naganap na Lakas ng Bayan o "People's Power sa Edsa" ay nagpakita ng kalayaan sa pagpapahayag at maging sa paksa. Pinaksa ng mga tula sa panahong ito ang mga nagaganap sa kapaligiran at sariling mga damdamin ng mga makatang nagsisisulat ng tula.

Malayang taludturan. May mga awiting gumigising sa damdamin at nangangaral sa mga kabataan. ito ay maaaring pumupuri at nanunuligsa sa mga gawain at kaugalian ng tao. Berso Blangko - may sukat ngunit walang tugma. . Ang indayog ng tula sa panahon nina Balagtas. nakikita at nararanasan ng tao sa kanyang pang-araw-araw na buhay. Ang pagbigkas ng tula sa tanghalan ay pinalitan ng pag-awit. Ito ay nagpapahayag ng damdamin at karanasan ng may-akda.Ito ay isang anyo ng tula na may sukat.Karaniwang sukat ay lalabindalawang pantig. isang awiting inawit sa Edsa noong naganap ang "People's Power.Bagamat wala itong tugmaan. Sa kasalukuyan. tono (tune). Ang "Magkaisa". >Mahalaga ang suprasegmental upang higit na maging madamdamin at makabuluhan ang pagbasa ng tula.tulang walang sukat at walang tugma.tugma at mga salitang may malalim na kahulugan. Jose Corazon de Jesus. ang mga awitin ay pumapaksa hindi lamang sa pag-ibig. May mga awitin din na naririnig at nakikita sa telebisyon na habang inaawit ay ipinakikita naman ang mga tagpong may kaugnayan sa isinasaad ng awit. ang marami sa kanila ay hindi pa ang sagot. haba (length ening) at hinto (Juncture). Katulad din ng mga karaniwang tula. Ang awitin/awit ay isa ring akdang nasa anyong patula na nilapatan ng himig.Ang pagtula sa ibabaw ng tanghalan ay bihira nang mangyari maliban na lamang kung ito ay hinihingi ng isang pangyayari sa isang palatuntunang idinaraos. kundi sa lahat ng mga nangyayari. Ang isang uri ng awitin na palasak sa kasalukuyan ay ipinalalagay na epektibo sa paghahatid ng mensahe sa mga mamamayan ay ang "rap" nina Francis Magalona at Andrew E. Ang Pambansang Awit ng Pilipinas ay inaawit sa telebisyon sa ganitong paraan.taglay nito ang kaluluwa ng tula na ipinapahayag sa marikit na pananalita na angkop sa isang tula." URI NG TALUDTOD Tradisyunal. Suprasegmental –ay ang pag-aaral ng diin (stress). Ang Balagtasan ay bibihira na ring marinig kung kaya't nakalulungkot na kapag tinanong ng guro ang mga mag-aaral kung nakarinig na sila o nakapanood na ng Balagtasan. at Florentino Collantes ay wala na sa tanghalan.

Ito ay ang karaniwang awiting ating naririnig. Uri ng Tulang Pasalaysay Epiko – ay isang mahaba kuwento/tula. Italya at Gresya. Espana.Hinggil sa damdamin at kaisipan. iniisip. Oda – Ang oda ay karaniwang isang liriko o tula na nakasulat bilang papuri o dedikado sa isang tao o isang bagay na kinukuha interes ang makata o nagsisilbing isang inspirasyon para sa oda. Karaniwang Tulang Pasalaysay – Ang mga paksa nito ay tungkol sa mga pangyayari sa araw-araw na buhay. Ang tula ay maaaring maikli o mahaba. ang kanyang sariling damdamin. Ang makata ay direktang sinasabi sa mambabasa. Ang kataga ng tulang liriko ay ngayon karaniwang tinutukoy bilang ang mga salita sa isang kanta. Elehiya – Ito ay tulang may kinalaman sa guniguni tungkol sa kamatayan.Iba’ Ibang Uri ng Tula 1. at karaniwan ay ipadala sa isang Diyos o sa isang kilalang pigura o maliwanag na halimbawa. Agoncillo 2. nagkukuwentong tula gaya ng mga epiko. at may kahalong pilosopiya sa buhay. Tulang Liriko o Tulang Damdamin (lyric poetry) – tulad ng isang soneto o ng isang oda. Ang tulang kurido ay pasalaysay. Awit at kurido – ay isang uri ng panitikang Filipino kung saan ito ay may walong sukat. Tulang Pasalaysay (narrative poetry) – isang tula na may balangkas.Sa Dalampasigan ni Teodoro A. karaniwang pang relihiyon. na ang bawat taludtod ay may lalabindalawahing pantig.Karaniwan itong may malungkot na paksa . partikular na nakasulat para sa layunin ng papuri.Ang Pagbabalik Jose Corazon de Jesus .Ang Tulang liriko na uri ng mga tula ay hindi nagpapahayag sa isang kuwento na naglalarawan sa karakter at aksyon. Dalit – isang uri ng tula. kalimitan tungkol sa isang seryosong paksa na naglalaman ng mga detalye ng kabayanihan gawa at mga kaganapan ng makabuluhang sa isang kultura o bansa. pagsamba o panalangin. Halimbawa. at persepsyon. ang tulang kurido ay kadalasang mga alamat o kuwento na galing sa mga bansa sa Europa tulad ng Pransya. at ang tradisyonal na dulong tugma ay isahan. Ang tanyag na kurido ay ang Ibong Adarna. Uri ng Tulang Liriko Awit – Ang awit ay isang uri ng tulang pasalaysay na binubuo ng tig-aapat na taludtod ang bawat saknong.sad love songs kumbaga. Ito ay karaniwang hindi madrama. may malinaw na kabatiran sa likas na pagkatao. Soneto – Isang tula na karaniwang may 14 linya. na ipinapahayag ang mga saloobin at damdamin ng makata. at ang mga kuwento na may kaugnayan sa maaaring maging simple o kumplikadong pangyayari. Halimbawa.

bilang pngangatwiran sa isang paksang pagtatalunan.3. Tugma . duplo at balagtasan. Saknong . Tulang Pantanghalan o Padula – karaniwang itinatanghal sa theatro.Naglalarawan ito ng mga tagpong lubhang madula na maaaring makatulad ng.Isang sangkap ng tula na may kinalaman sa tinatagong kahulugan ng tula.Kailangang magtaglay ang isang tula ng maririkit na salita upang masiyahan ang mambabasa gayon din mapukaw ang damdamin at kawilihan. Talinghaga .Ito ay patulang ibinibigkas na kung minsan ay sinasabayan ng ritmo o melodiya ng isang awitin. mga salawikain at mga kasabihan. Duplo – Ito ay isang laro sa tula o isang paligsahan sa husay sa pagbigkas at pangangatwiran nang patula. o dili kaya’y naiiba sa nagaganap sa pang-araw-araw na buhay. Balagtasan – Tagisan ito ng talino sa pagbigkas ng tula.Ang isang saknong ay isang grupo sa loob ng isang tula na may dalawa o maraming linya o taludtod. Karagatan – Ito ay isang laro sa tula o isang paligsahan sa pagtula na kabilang sa tinatawag na “libangang itinatanghal” na ang taglay na pamagat ay nanggaling sa isang alamat ng singsing ng isang dalaga na nahulog sa dagat. Halimbawa.Sinasabing may tugma ang isang tula kapag ang huling pantig ng huling salita ng bawat taludtod ay magkasing-tunog. Halimbawa."Sa Pula sa Puti" Mga Elemento ng Tula      Sukat .Ito ay tumutukoy sa bilang ng pantig ng bawat taludtod na bumubuo sa isang saknong. Tulang Patnigan (joustic poetry) – Kabilang sa uring ito ang karagatan. Ito’y sa karangalan ni Francisco “Balagtas” Baltazar.Pakialam sa Pag-ibig ng anak 4. Kariktan . Hango ang pangangatwiran sa Bibliya. .

KAYA ANG MARAPAT PAGYAMANING KUSA NA TULAD NG INANG TUNAY NA NAGPALA. Ang kabataan ay siyang pagasa nang bayan.NAGBIGAY SA ATIN.KASTILA'T SA SALITANG ANGHEL. ANG SALITA NATI'Y TULAD DIN SA IBA NA MAY ALPABETO AT SARILING LETRA. noong 1869 isunulat ni Rizal ang una niyang tula na isinulat sa katutubong wika at pinamagatang "SA AKING MGA KABATA".KABAGAY NG ALINMANG LIKHA NOONG KALAYAAN. SANLANG KALAYAAN NASA RING MASAPIT KATULAD NG IBONG NASA HIMPAPAWID.SA AKING MGA KABABATA Unang Tula ni Rizal.TULAD DIN SA LATIN. KAPAGKA ANG BAYA'Y SADYANG UMIIBIG SA KANYANG SALITANG KALOOB NG LANGIT. Sa edad 8.SA NAYO'T MGA KAHARIAN. NA KAYA NAWALA'Y DINATNAN NG SIGWA ANG LUNDAY SA LAWA NOONG DAKONG UNA >Ang layunin ni Rizal sa tulang "Sa aking mga kababata" ay ang makapagaral ang mga kabataan. PAGKAT ANG SALITA'Y ISANG KAHATULAN SA BAYAN. AT ANG ISANG TAO'Y KATULAD. ANG HINDI MAGMAHAL SA KANYANG SALITA MAHIGIT SA HAYOP AT MALANSANG ISDA. ANG WIKANG TAGALOG. SAPAGKAT ANG POONG MAALAM TUMINGIN ANG SIYANG NAGGAWAD. wala gaanong nakapag-aral noon kaya madali lang naging alipin ng mga kastila at mga praile ang mga indio(pinoy) . Gusto rin kasi ni Rizal na di maranasan ng mga kabataan ang kanyang naranasan na pag-aalipusta nang mga kastila. SA INGLES.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful